Harrigileak eta
harri-jasotzaileak

Katalanek maite dituzte harriak: harrobiak sortu, harriak landu eta moldatzea... Azken urteotako prozesu politikoan ere sarritan azaldu dira harriak bide erdira. Asmatu dute, ordea, aurrera nola egin. Euskaldunek, berriz, harri-jasotzaile ospea dute, baina, azkenaldian, harri gutxi dute bizkarrera jasotzeko. Bi herrietako egoera komunikatibo eta politikoaz aritu dira Iriarte eta Terribas.

Monica Terribas eta Maddalen Iriarte
Monica Terribas eta Maddalen Iriarte, BERRIAren egoitzan, elkarrizketa egin bitartean. Argazkiak: Jon Urbe / ARP


Iñaki Petxarroman • Andoain

A


ndoainen elkartu ditu BERRIAk bi kazetariak. Galdetu gabe ekin diote, politikaz, hedabideez, hizkuntzaz... Jori eta arin. Iriartek euskarazko hedabideen gaitasun mugatuaz ohartarazi du, eta elkarlana eskatu du, komunikazio esparru propio indartsu bat lortzeko. Hariari heldu diote.


Hedabideak, hizkuntza
MONICA TERRIBAS: Hedabide espainiarrak ari dira ezartzen erreferentzia guneak audientziaren eta eraginaren arabera eta Kataluniako esparru komunikatiboan —oso indartsua, bai ikus-entzunezkoetan eta baita prentsa idatzian ere— eragiten ari da dinamika hori. Guk TV3n audientziaren lidergoa dugu, %11ko audientziarekin. Baina ez gaitezen engaina: %11-12a ez da esparru komunikatibo indartsu baten oinarri nahikoa. Jendea informatzen ari da La Sextaren bidez, El Intermedio, Salvados eta halako programekin. Eta larriena da jende zati handi bat kontsumitzen ari dela Tele 5 eta Antena3, baina ez informatzeko, baizik eta bizitza pasatzen ikusteko.

MADDALEN IRIARTE: Bada zer esango dizut EITBri buruz. ETBn shareko puntu batera iristea etxaferuak botatzeko modukoa da. Horrekin dena esaten dut. Nik dena ematen dut ETBn arratsaldero, eta ez dut lortzen. Orain ari naiz ikusten zer egiten duten besteek, eta izugarria da. Nik ez dut halakorik egingo, eta lan egiten dudan telebistak ahaztu beharko luke eredu hori eta saiatu telebista bat egiten ardura soziala bultzatzeko, zeren eta gainera Euskal Herrian ez daude Belen Esteban bezalako pertsonaiak. Kontziente izan behar dugu gure eredu propioa landu behar dugula, horrek funtzionatuko digulako. Besteek egiten dutena kopiatuz konbentzituta nago ez dugula lortuko eredu arrakastatsu bat.

M.T.: Catalunya Radioko goizeko bi irratsaioen artean 1,2 milioi entzule inguru izango ditugu. SER eta beste kateak oso urruti daude hortik. Beraz, katalanezko irratiek —publikoek eta pribatuek— burdinezko osasuna daukate. Telebistan, baina, lehen aipatu dugun eredua zalantzan jartzen ari da eredu publiko interesgarriena, guk TV3ren historia osoan babestu duguna. Hots, entzule ahalik eta gehien biltzen duena eduki informatibo sendoetara, eta horrekin batera eduki dramatikoak, telesail, zine ekoizpen propioak eta animazioa tartekatuz. Beraz, Katalunian laster ikusiko dugu telebista publiko bat gero eta bazterrekoagoa. Horrek asko kezkatzen nau zeren zuzen eragiten dio gizartearen zentzu kritikoari. Guk lortu dugu gizarte kritiko bat izatea, sozialki oso aktiboa, besteak beste ANC sortu duena, hedabide publiko kritiko eta lehiakorrak izan ditugulako. Hori galtzen bada, gizarte bezala hilda gaude.

M.I.: Ez dut ezkorregia izan nahi, baina uste dut horretan gaudela.

ETBn apustua egin zen telebista eredu elebidunaren alde. Nola eragin du eredu horrek euskararen normalizazioan?

M.I.: Eredu horrek euskarazko katearen aurka egin du. Maite Iturbek berak aitortu du askoz ere bitarteko gehiago erabiltzen direla bigarren katerako. Guk askoz ere modu prekariagoan egiten dugu lan. Gainera, gauza larriak gertatu dira. Esate baterako, Bruselan gertatutako atentatu batean Egunon Euskadi eten eta informatibo berezia emititu zuten erdarazko katean. Beraz, lehia hori beti ETB2ak irabazten du. Gogoeta egin behar dugu erabakitzeko nola egiten diogun lehia elkarri, ea zer lehia egin behar diogun, zer bitarteko jaso behar ditugun euskarazko katean. Gero hitz egingo dugu hizkuntzari buruz. Izan ere, euskarak egurkada galantak jasotzen ditu egunero eta inor ez da gehiegi aztoratzen.

M.T.: Hedabideek badute garaia errealitate sozialera egokitzeko, zeren hizkuntzen alorrean garrantzitsuena da euren erabilera soziala. Euskadin ETB sortu zenean ulergarria zena gaur egun ez da hainbeste, ezin baitira egin bi kate orokor lehiakorrak, ekonomikoki ezinezkoa delako. Beraz, uneren batean Eusko Legebiltzarrak aztertu beharko du kate bakarra egitea non euskara eta gaztelania erabiliko diren elkar ordezkatzeko mekanismo progresiboak jarrita,hau da, jende guztiak eduki arte telebista euskaraz ikusteko ohitura eta ulermena.

M.I.: Teorian arrazoi duela iruditzen zait, baina hemengo euskararen egoera hain ahula izanda, beldur naiz kalterako izango litzatekeen. Nahiz eta eduki dugun eskola publiko bat zeinean mundu guztiak euskara ikasteko aukera izan duen eta betebeharra izan beharko zuen, oraindik ere bertigo handia emango lidake halako egoera batek.

M.T.: Ulertzen dut. Komunitate linguistikoak ez dira bereizi behar, eta hori egin daiteke telebista elebidun indartsu bat sortuz, zeinean euskara progresiboki hizkuntza bakarra bihurtuko den. Komunitate linguistiko bereizien ataka puskatu ezean euskara ez da nagusituko. Baina, jakina, hogei urtera begira lan egin behar da, eta aintzat hartu entzuleak ohitu direla gaztelania hutsezko kate bat edukitzera. Trantsizio bat behar da euskarazko kate hutsera iritsi arte, eta hori zehaztu behar da ondo.

M.I.: Oraindik ere arazoak ditugu euskarazko adierazpenak sartzeko erdarazko informatiboetan, pentsa! Uste dut segur aski kalitatezko telebista bat edukitzeko ezin izango ditugula bi kate eduki eta Monicak dioen horren antzeko eredu batera joan beharko garela. Hala ere, momentuz uste dut oso zaila dela eta egiten hastekotan ere erdarak nagusitasun handia izango lukeela. Uste dut heziketa lan zorrotza egin beharko genukeela halako plan bat martxan jartzeko 20 urterako, eta kontsentsu handia behar dela. Baina oraindik euskaragatik baztertuta sentitzen direla diote askok hemen. Ni bai sentitzen naiz baztertuta, mesedez!

Monica Terribas

Maddalen Iriarte

M.T.: Herri ereduez hitz egitean, epe luzerako estrategiak landu behar dira. Orain apustu bat egin behar duzu euskarak bere garapenean hazkunde esparru sozial bat izateko, zeren bereizita dagoen bitartean beti egongo da gutxituta. Komunikabideen dinamikan kondenatuko dugu bazterreko izatera, ez dugulako bitarteko ekonomiko nahikorik izango aurre egiteko Espainiako edo nazioarteko esparru komunikatiboari. Uste dut ETBk kontzentratu beharko lukeela horretan. Modu horretan, gaur egun ETB2ak duen %7 horrek euskara entzungo luke une estrategikoetan.

M.I.: Zein dira momentu estrategikoak? Pentsatzen dut hauteskunde gauak eta halakoak ezta? Zer egingo lirateke, euskaraz?

M.T.: Bi analista egongo lirateke euskaraz eta bat erdaraz. Zer gertatuko litzateke? Azkenean belarria ohitzen joaten da.

M.I.: Belarriak ohitzeko gogoa izan behar du, eta hemen oraindik bada makina bat jende ez duena nahi ohitu euskara entzutera.

M.T.: Hizkuntzek atzean daukaten aurreiritzi zamaz biluzi behar dira. Katalunian ere gertatzen da lotzen direla katalana eta independentismoa, eta zama hori kentzeko eduki askotarikoak landu behar dira: sukaldaritza lehiaketak, dramak... Unibertso mental bat osatu behar da banatutako komunitateak hurbiltzeko, eta hori oso prozesu motela da.

Internet
30 urte lanean, Internet jaiotzen eta garatzen ikusi duzue. Nola ari da aldatzen ikus-entzunezko komunikabideen mundua?

M.T.: Sinpletzen ari da edukiak, zeren zuk gizartea inpaktuetara ohitzen duzunean, jendeari kostatzen zaio gaietan sakontzea. Zuk ohitzen baduzu jendea tekla bat ukitu hutsarekin datu bat aurkitzera, ez du lanik hartuko hainbat gauza memorizatzeko. Horrek eragiten du buru eraikuntzan eta ondorioak izango ditu analisi gaitasunean eta testuinguruen eraikuntzan. Hala, memoria gero eta motzagoa izango da, eta jendea berehala ahaztuko da, ez bakarrik duela 30 urte gertatu zenaz, baizik eta herenegungo hauteskundeetaz. Eta bestetik, sare sozialetan azaleko eztabaida ugari daude eta hor harrapatuta geratzen ari gara kazetariak. Joera horrek ñabarduratik eta xehetasunetik aldentzen gaitu.

M.I.: Erranen kazetaritzan murgildu gaitu, eta hor astakeriak eta horikeriak nagusitzen dira, ez edukiak. Kontua da lehen lerroan egotea beti. Eta horrek eraman behar gaitu gogoeta bat egitera indarrean dugun kazetaritza ereduaz. Oso kezkatuta nago komatxoak desagertzen ari direlako, bertsio ofizialak filtrorik gabe pasatzen direlako. Eta sare sozialen kasuan, batzuetan uste dut ika-mika artifizialak fabrikatzen direla ahazteko benetan interesgarriak diren beste gertaera batzuetaz. Kazetarion lana da begi kritikoz aztertzea sare sozialetan dagoena ere.

Hala ere, Internetek baditu bestelako gauzak ere. Adibidez, zabaltzen du telebista eta irrati programa batzuen audientzia.

M.I.: Bai, aho biko arma da.

M.T.: Difusio kanal moduan positiboa da. Orain, nola ohitzen dugu burmuina eztabaida ideologikoak izatera sare sozialek ezartzen dizkiguten mugen aurrean?

M.I.: ETBk txioak jasotzeko esparru bat zabaldu du eta niri ezin txarragoa iruditu zait. Gure ikuspegia oso espainiarra da beti, bai telebista eta irratiak egiteko orduan eta uste dut behin kopiatzen hasita, has gintezkeela beste toki batzuetan ere kopiatzen.

M.T.: Agerikoa da gizartea ari dela informatzen sare sozialetan, telebista kontsumitzen ari dela Interneten, eta lehen zeuden komunikazio erritmoak aldatu egin direla. Jendeak ez du feed-back bera gurekin. Gainera, krisi ekonomikoa iritsi da hedabideak eraldaketa digitala egiten ari ziren garaian, eta horrek bazterrean utzi du langile asko. Aitzitik, hedabide digital kooperatiboak azaldu dira, Diario.es... Eta esaten ari zaizkie egunkariei ez daudela bakarrik eta euren fabore politikoek ez dutela jada balio kazetaritza egiteko. Balio izan du transformatzeko. Ohiko hedabideetan ere aldaketa asko izan da. Garai batean baino askoz pisu handiagoa du audientziak gaur egun, esate baterako.

Familia-Lana
Hedabideetako aktualitatearen lana lotua, intentsoa eta xurgatzailea da. Nola moldatzen zarete etxeko lanekin uztartzeko?

M.T.: Ez da lortzen ezer uztartzerik. Ni goizeko 3.30etan esnatzen naiz. Eguerdian ateratzen naizenean bilerak eta halakoak izaten ditut. Etxean nagoenean ere, egunkariak irakurtzen, informatiboak ikusten, elkarrizketak prestatzen aritzen naiz. Asteburuei dagokienez, larunbatean zure burua isolatzen saiatzen zara, baina igandean berriro hasi behar duzu lana. Kontziliazioa oso erlatiboa da deskonektatzea ezinezkoa den lanbide honetan. Nola konpentsatzen da hori? Bizitza sozialik gabe, bazkariak eta afariak ahalik eta gehien murriztuz eta aisialdia bertan behera utziz. Dauzkadan ordu apurrak semeari ematen dizkiot, eta horrek prezio bat dauka. Beraz, kontziliazioaren debatea ez zait iruditzen oso ondratua. Ez ditut gurasoak oroitzen egun osoa gurekin.

M.I.: Ama maistra zen, eta eskolan lan egiteaz gain, bilerak izaten zituen, eta aita ikastoletako presidentea zen. Nik ez daukat atenditu ez nautelako traumarik. Nik nire burua zaintzen nuen, eta nire anai-arrebak ere bai. Pentsatzen dut halaxe tokatu zaidala nortasun independente bat garatzea. Gustatzen zait gauzak bakarrik egitea. Eta kontziliazioarena gezur bat iruditzen zait. Monicak esan duenez, ezin duzu pertsiana jaitsi programa bat egin behar baduzu egunero. Etxean nagoenean ere burua berrogei lekutan izaten dut, eta semeak asko aztoratzen ditut. Edonola ere, haiekin hitz egiten dudanean ez didate aurpegiratzen. Keinu txikiak egiten ditut haiekin, ahal dudanean. Telebistan goizeko 9.30etatik arratsaldeko 20:00ak arte egoten naiz, eta astearteetan ordubata arte. Irakurri eta goiz batzuetan korrika egiten dut. Besterik ez.

Oso gizonen mundua da oraindik komunikazioarena ezta?

M.I.: Bai, emakume asko gaude, baina uste dut arlo askotan bezala, horrekin topatzen garela.

M.T.: TV3eko zuzendaria izan nintzenean ohartu nintzen batez ere gizonen mundua dela, eta lan asko dagoela egiteko matxismo hori gainditzeko.

M.I.: Nik ez diot inori galdetzen ea zergatik daukan ume bat, bi edo zazpi... Niri behin eta birritan galdetu didate zergatik eduki ditudan bost seme.

M.T.: Zure itxurarekin sartzen dira, zergatik ez zaren margotu, nekatu itxura duzula, orrazkera ez dakit nola daukazula...

M.I.: Gertatu zait joan behar izatea leku batzuetara eta «Maialen, zer ona zauden!» esanda egin didate harrera. 30 urtean lan txukun eta serio bat egiteko egin dudan ahalegin itzelaren ostean hori entzuteak desegin egiten nau. Zer esan ez dakidala uzten nau.

M.T.: Eta hori oso barneratuta dago, ez bakarrik gure belaunaldian. Baita gazteengan ere. Eta jabetzen zarenean esaten duzu: «zer egiten ari gara?». Eta eragiten dizu, gainera. Zeren ni goizean esnatzen naiz, gimnasio pixka bat egiten dut, prestatzen naiz gogoz, zeren bestela, iristen naizenean hasten zaizkit: «aurpegi txarra duzu, ez al duzu ondo lo egin?». Zure lankideek beraiek, 30 urte dituzten horiek. Begirada aldatu behar dugu. Emakumeek gizonengan duten begirada horretaz ari naiz. Eta hori heziketaren bidez ez gara aldatzen ari, zeren Disney Chanel ari gatzaizkie ematen gaztetxoei eta horrek ondorioak ditu. Nire ilobak ikusten ditut eta zinez, haien adinean nituen balioetatik urrun daude. Belaunaldiz belaunaldi matxismo horrek indarrean jarraitzen du.

M.I.: Kezkatzen nau nire lankideetako batzuk nola jantzarazten dituzten, esaterako, ze takoirekin... Aizue, kazetariz jantzi. Nola? Jaka batekin, kamiseta batekin, galtza batzuekin... Udan arropa gutxiago eta neguan gehiago. Indarrean dagoen eredua hemendik Madrilerainoko takoiak, eta besoak agerian, baita neguan eta kalean zaudenean ere... Hedabideak ari dira sustatzen emakume eredu hau.

M.T.: Lankide gizonei ez diete galdetzen zer egiten duten etxean seme-alabekin edota zer egiten duten goizeko lauetan kopa batzuk hartzen. Andreen bizkar bere bizitza pribatuaz egiten diren iruzkin horiek gizonei buruz ez dira egiten. Gertatu zitzaidan Jose Montillari egin nion elkarrizketa batean sozialisten kargudun batek Facebooken idatzi zuela iruzkin bat esanez horren elkarrizketa gogorra egin niola «larrutan gaizki» egiten didatelako. Harrabots handia sortu zen, baina gizonak karguan jarraitzen du.

Gertatzen zaie emakume politikariei ere, adibidez, azken aldian Ana Gabriel eta Ines Arrimadasi gertatu zaie.

M.T.: Ines Arrimadasi esan nion hasieran janzteko ahalik eta diskretuen, zeren bestela horrekin sartuko dira, ez esaten duenarekin. Ateratzen da pixka bat askeago eta erredakzioan: «Ze ona zegoen gaur Ines!». Saihetsezina da. Eta saihetsezina da horren aurkako gatazkan aritzea etengabe. Eta hor dinamika maltzurretan murgiltzen zara, zeren zure burua mugatzen duzu —janzterakoan, adibidez— eta horrek esan nahi du borroka irabazten ari zaizkizula. Eta ez dago egun bakar bat ez didatena galdetzen etxeko egoeragatik. Errudun sentiarazten zaituzte lanean zaudelako etxekoak zaintzen egon beharrean. Gainera, nire kasuan, semeak down sindromea du eta senarra gurpildun aulki batean dago. Imajina dezakezu: jasanezina da.

Katalunia eta Euskal Herria
Urte askoan jarraipen zabala egin zaio hedabideetan Euskal Herriko egoera politikoari, baita Kataluniatik ere. Orain, tortillak buelta eman du, baina ez dakit interes bera erakusten dugun euskaldunok Kataluniarekiko.

M.T.: Guk interes handiz begiratu izan dugu Euskal Herrira. Lagundu nahi izan dugu gaizki pasatu duzuenean. Katalunian hedabideek ulertzeko saiatzeko ariketa egin dute. Azkenean gure gatazka politikoen oinarrian hori dago: bestea ulertzen saiatzea. Kataluniako herritarren zati batek Eskal Herriari debozioz ere begiratu izan dio. Kataluniak bere prozesua hasi duenean Euskadik ez du jarrera bera erakutsi. Normala da. Euskadi txikiagoa da eta ez dauzka gure arazo ekonomikoak ez auzi geoestrategikoak. Katalunian harrobi ekoizleak gara. Harriak puskatzea gustatzen zaigu eta horretan aritzen gara profesionalki. Kataluniako prozesuak badu interesik Euskadin, baina interesa ez da simetrikoa.

M.I.: Asimetrikoa da erralitatea bera. Batzuk erne ari gara Kataluniari begiratzen, nola ari zareten harriak puskatzen, harriak puskatzeko itxaropenari eusten... Prozesuari bultzada eman nahian, uste dugulako motelduta gauden une batean bihur daitekeela gu ere martxan jarriko gaituen motorra. Baina bada beste sektore bat ere uste duena Kataluniakoa dela gerta dakigukeen txarrena. Eta Espainiatik zabaltzen den mezu hori jasotzen dugu hemen ere. Badakigu Euskal Herria erdi hustuta dagoela. Normala ere bada, zeren larunbatero manifestazio bat izan duen herri bat da. Baina hasi behar gara berriz ilusioa hartzen, Kataluniari begiratzen, ea Eskoziak zer mezu igortzen duen brexit-aren garai hauetan... Baina prozesu historiko guztietan bezala, hori ez da goizetik gauera gertatuko.

M.T.: Badira pare bat hilabete Uxue Barkos elkarrizketatu nuela, eta Iñigo Urkulluren atzetik nabil duela urte eta erditik.

M.I.: Ni ere bai.

M.T.: Astero deitzen diot, baina ez dago modurik. Uste dut ez duela nahi uste duelako estu hartuko dugula prozesuaz galdetuta. Aizu, guk Euskadin gertatzen denaz galdetuko diogu, ez Kataluniari buruz. Nik Arnaldo Otegi elkarrizketatzen dudanean ez diot galdetzen Kataluniaz, zeren zeren interesatzen zaidana da zer egingo duen ezker abertzaleak estatu burujabe bat lortzeko. Bitxia da, zeren ohitu ditugu politikariak pentsatzera titular bat atera nahi diegula gure esparruan erabiltzeko. Ahazten ari gara kazetaritza ez dela horretarako, baizik eta errealitatea ulertzeko. Gainera, bi prozesuak ez dira paraleloak. Euskadin prozesu zibil bat behar da zauriak ixteko.

M.I.: Badira uste dutenak azken 50 urteotan gertatu dena amortizatuta dagoela. Uste dut baditugula gauzak egiteko, zeren eta martxoaren 3ko biktimek egia, justizia eta erreparazioa eskatzen dute, eta gauza bera frankismoaren eta poliziaren biktimek, eta baita torturatuek eta ETAren biktimek ere... Zoru komun bat jarri behar dugu, eta zauriak itxi, ahal bada. Zeren bestela arriskua egongo da berriz zabaltzeko. Orain egin behar dugu, eternitaterako utzi gabe. Herritarrek ordezkari politikoei eskatzen diegu erabil dezatela ematen diegun botoa gauza zehatzak egiteko.

M.T.: Bai, baina exijitzen ari gatzaizkie arduradun politikoei herritarrok gure buruari exijitzen ez dioguna. Zeren bestela ez genuke daukagun iruzur fiskala eta ustelkeria sozializatua. Hautura instituzional egoera batean gaude horregatik. Guk erakundeei lehen egunetik exijitu bagenie duela 30 urte, gauzak ez ziren izango izan diren bezala. Uste dut autokritika sozial asko falta zaigula: lan munduan, egunkarietan, irratietan...

Harriaren metafora aipatu duzu lehen. Orain badirudi harri bat baino gehiago harkaitz bat dagoela prozesuaren aurrean.

M.T.: Katalunian harkaitz bat ageri den bakoitzean bada norbait abilidadea daukana dinamita jarri eta harri txintxarretan desegiteko. Prozesuak erakutsi du ezinezkoa zirudien guztia gertatzen dela azkenean. Inork imajinatzen al zuen Artur Masek bere burua baztertzea? Eta Puigdemontek pentsatuko al zuen CUPek bere aurrekontu proiektuaren aurka bozkatuko zuela eta konfiantza mozio bati aurre egin beharko ziola? Hori gertatzen denean biziraute mekanismoak pizten dira. Zeren azken 300 urteetan biziraupena aktibatzea lortu dugu. Ez dugu askatasuna lortu, baina horretarako aukera ez hiltzea lortu dugu. Konbentzituta nago atea ixtear dagoela dirudien une kritikoan norbaitek lortuko duela atean ziri bat jartzea, itxi ez dadin.

Katalunia independentea ikusiko dugu hemendik gutxira?

M.T.: Nik behin ere ez ditut planak egin, zeren planak egiten dituzunean beti gertatzen dira ezustekoak. Izan ere, bizitza denon artean egiten dugu, eta beti egongo da bide erdian zu baino indartsuagoa den edo maite ez zaituen norbait. Beraz, ez egin planik, eta begiak zabalik eduki aprobetxatzeko edozein unetan gerta daitekeen aukera. Prozesurako egutegia ez da baliagarria.

Baina estatu katalan bat bidai planik gabe lortzea zaila ezta?

M.T.: Hori beste gauza bat da. Uste dugu estatua lortzeko bidai horretan garrantzitsuena dela jakitea gertaera bakoitzaren aurrean zer egingo dugun. Baina hori ez da egutegia, zeren erlojuaren aurka ari zarenean, azkenean erlojuak agintzen du eta ez gauzak nola egin behar dituzun. Estatu bat eraikitzeko zereginean, nolakotasuna oso inportantea da. Eta azkar ibili behar baduzu, nola egin ahaztuko zaizu.

M.I.: Bizitza denon artean egiten dugu, baina batzuek prozesu honetan ez dute batere interesik. Halako prozesu bat Euskal Herrian izatea nahi dutenek hasi behar dute bide orri bat egiten, proposamen zirriborro bat, behintzat. Benetan interesa baldin bada bide orri bat eta data bat jarri behar dira, ez erlojuaren aurka ibiltzeko, baizik eta denbora bat izateko espazioan. Bestela, ez gara zentratzen, ez ditugu kontzentratzen ideiak eta ez gara iristen Eskoziaren Liburu Zurira.

M.T.: Urte eta erdiko agintaldia planteatu zen, eta bidean hiru lege: trantsizio juridikorako, ogasunerako eta seguritate sozialerako legeak, alegia, deskonexioa egitean herritarrentzat arazorik ez izatea bermatzea. Behin hori eginda, konstituzio bat egin eta erreferendum bat hura onartzeko. Hori da plana. Baina Espainian ez dago gobernurik. Bi alderdik —ERC eta Convergencia— Espainian negoziatu nahi dute deskonexioa. Espainiaren tempusa ari zaigu eragiten. Beraz, 18 hilabete horiek 24 edo 30 izango dira. Baina kontua da %48 ordezkatzen duten 72 diputatuek lortzea %56ra pasatzea. Zeren 72 horien lana ez da Katalunia deskonektatzea Espainiatik, baizik eta gehiengoa konbentzitzea horrek merezi duela.

M.I.: Gu horren hasierako fasean gaude, baina uste dut denbora epe bat behar duela bide orriak, deskonexio orriak edo dena delakoa. Ez gaitezen galdu esaten 2015ean galdetuko dugula, 2016an edo 2017an. Esaten badugu 2015ean galdetuko dugula eta ez badugu galdetzen zergatia ere azaldu beharko dugu.

Baina ba al dago borondate politikorik hemen horretarako?

M.I.: Nahiz eta borondate politikorik ez egon, zure borondatea egitea bada, egiten hasi behar da, eta pedagogia egiten hasi besteak konbentzitzen hasteko zuk esaten dituzun gauza horietaz ere. Ezerezetik ez da ezer sortuko.

Ondo bukatuko al da Kataluniako prozesua?

M.T.: Hemen borroka armatuaren prozesuak eten egin zaituztela sentitzen duzue. Katalunian ustelkeriarekin antzera gertatzen da. Prozesua sistema politikoaren eraldaketarekin batera ari da gertatzen. Sistema trantsizio garaikoa da, eta hor frankismoaren ondarea ez zen zalantzan jarri eta ezta ere burgesiaren interesak. Orain alderdi politiko katalanak aldatzen ari dira, hegemoniak ere bai... Podemosen fenomenoa ere prozesuaren erdian dago. Beraz, ikusi beharko da gizartearen garapena eta baita, paraleloki, independentismoarena ere.

Kanpotik dirudien bezain sendo al dago?

M.T.: Indepenentismoa zentro-eskuin burgesetik CUPeraino doa. Hiru hanka ideologiko ditu. Ikusi beharko dugu ea haien arteko elkarlana, ea kapazak diren prozesua blindatzeko. Euskadirekiko abantaila hau dugu: independentzia lehentasuna da zentro-eskuinetik ezker muturreraino. Eta denon proiektua estatua sortzea da. Gero ikusiko dugu estatua sozialagoa edo liberalagoa den. Euskadin ezker abertzalea bakarrik dago. Eta ez dut uste Otegiren hautagaitzak 25 eserleku lortzea gauzak berehala aldatzeko.

M.I.: Andoni Ortuzarrek esan berri du gauza handiak egin behar dituztela ezker abertzalearekin. Ea bada... Zuhur itxaron beharko dugu ea hurrengo hauteskundeen zer. Ahal Duguk orain arte gauza gutxi esan du, baina Gure Esku Dagok antolatutako galdeketan bazter batean geratu zen. Ikusiko dugu zer pasatzen den garai historiko berri honetan non Otegi jada espetxetik kanpo dagoen, Sortu eraberritzen. Ea PSE-EE eta PPrekin zer gertatzen den eta ea haien botoak baliagarri zaizkion EAJri gobernua osatzeko.

Monica Terribas

(Bartzelona, 1968)

Kataluniako hedabideetako erreferente nagusietako bat da Monica Terribas. Gaur egun Catalunya Radioko El Mati programako arduraduna da, baina ibilbide oparoa izan du Kataluniako telebista eta irrati publikoetan. Programa askotako arduradun informatiboa izateaz gain, TV3ko zuzendari nagusia izan zen 2008tik 2012ra. Kazetaritzan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan eta doktoretza egin zuen Eskoziako Stirling unibertsitatean. Gaur egun, irratiko lanaz gain, unibertsitateko irakaslea ere bada Pompeu Fabra Komunikazio Departamenduan. Errekonozimendu eta sari asko jaso ditu komunikazioaren alorrean egindako lanarengatik, besteak beste, Espainiako Kazetaritzako Sari Nazionala. Monica Terribas ezaguna da ere TV3eko La Nit al dia programa aurkeztu zuelako.

Maddalen Iriarte

(Donostia, 1963)

Euskal Telebistako albistegietako aurpegi ezagunenetako bat da Maddalen Iriarte kazetari donostiarra, bereziki, euskarazko telebistan. Herri Irratian hasi zen lanean, zuzenbidea ikasketetan hastear zelarik. Bost urte irrati horretan aritu ostean, EITBn hasi zen, 1986. urtean, eta geroztik Euskal Autonomia Erkidegoko telebista publikoan aritu da lanean, beti aktualitateari lotutako programa eta informatiboetan.
Besteak beste, Ados, Euskadi Zuzenean, Gaur Egun eta Azpimarra saioetako aurkezle eta gidari izan da, ETB1ean.
Hain zuzen ere, azken aldian Azpimarra zuzentzen ari da, aktualitatea gertutik jarraitzen duen eztabaida programa.
1999. urtean EITBk ematen duen Iparragirre saria jaso zuen, eta 2013an Azpimarra programari
eman zioten Argia saria.

berria logoa
Berria.eus - Euskal Editorea S.L.