Webgune honek cookie-ak erabiltzen ditu zure nabigazioa errazteko, publizitatea erakusteko eta analisi estatistikoak egiteko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, hauen erabilera onartzen duzula ulertuko dugu. Informazio gehiago nahi baduzu, kontsultatu Cookie Politika

X

Berria.eus

Politika Salbuespena ez delarik gehiago salbuespen

Publizitatea

Politika

Salbuespena ez delarik gehiago salbuespen

Frantziako Estatuak larrialdi egoera ez du luzatuko heldu den azaroaren lehenetik aitzina. Bi urtez sei aldiz luzatu ondoren, ez du luzatu beharrik izanen. Izan ere, larrialdi egoerak baimendu neurri gehienak zuzenbide komunera pasatzeko legea bozkatzen dihardute parlamentariek.
Muga administratiboetako kontrolaindartzeko aukera ematen du lege berriak. Argazkian, Poliziaren kontrol bat, Biriatun.
Argazkia: BOB EDME

2017-10-13 / Nora Arbelbide Lete

Salbuespena ez da berria Frantziako Estatuan. Azken bi urteetako larrialdi egoeraz bestalde, «barne erasoei» aurre egiteko sortu sugearen buztana luzea da. XIX. mende bukaeran anarkisten aurka lege bereziak adostu zituzten jada. Geroztik, ez da etenik izan. Azken 30 urteotan, «terrorismoaren aurkako borroka» dela eta, hogeitik gora legegintza pilatu dituzte. Eta horra azkena. Aste honetan diputatuek bozkatua. Heldu den astean senatariek berretsiko dutena bere horretan.

Lege berri horrekin funtsezko askatasunak direla kolokan jarriak salatu izan dute aho batez giza eskubideez arduratzen diren elkarte eta sindikatuek. «Pertsonen eskubideak azkarki eta molde iraunkorrean murrizten ditu legeak», laburbiltzen du Germaine Blezio Amnesty Internationaleko kideak.

Lege berriarekin «uzkaltze» bat bada. Hori azpimarratzen du Vanessa Codaccionik. Ikerlariak Justice d'exception, l'Etat face aux crimes politiques et terroristes (CNRS, Salbuespenezko justizia, Estatua krimen politiko eta terroristen parean) liburua argitaratua du. «Epaileen esku zen salbuespenezko justizia, administrazioaren eta Poliziaren eskuetara pasatzen da. Lehen, epaileek zeramaten terrorismoaren aurkako lana. Auzitegi agintaritza inportanta zen. Auzia inportanta zen». Lege horrek, berriz, «justizia, informazio sekretuak eta administrazioaren menpe jartzen du, polizien eta prefeten bidez».

Prefetak obligaziozko bizilekuak finka ditzake, miaketak eginarazi, gertakariak zaintzapean jarri, otoizlekuak hetsi. Eta horietako «mehatxu baten susmoa» aski da. Ez da zertan zigor penalari lotu deliturik izaterik. Artetik errateko eufemismo ohargarria erabiltzen du legeak. Miaketen ordez «bisitak» aipatzen ditu, baina miaketak dira.

«Informazio zerbitzuek dute garrantzia orain. Poliziak. Administrazioak. Atentatuak noiz gertatuko diren zain egotea baino, gertatu baino lehen nahi dira saihestu. Inportanta dena ez da auzia. Da miaketa. Dira obligaziozko bizilekuak. Da zaintzea». Errepresioa ez dela kontu berria onartu arren, Codaccionik dio terrorismoaren aurkako epaileak ere «errepresioaren aktore» direla, eta, hala eta guztiz ere, epaileak, prefeta, polizia edo informazio zerbitzuetan ari direnak baino «independenteago» izanen direla beti nabarmentzen du. «Botereen banaketa du erabat zalantzan jartzen», azpimarratzen du egoera berriari buruz.

Azaroaren 13ko mamua

2015eko azaroaren 13ko gaua. Estatu Islamistak bere gain hartu Pariseko atentatuek 137 pertsona hiltzen dituzte. Hil horietan zazpi erasotzaileak daude. Azken urteetako atentatuetan erasotzaile jihadistak hiltzen dituzte automatikoki. De facto heriotza zigorra onartuz, nolabait. Ondorioz, ez da, ez eta auzirik ere. Delako Codaccioniren ustez aipatu auziaren garrantzi eskasa agerian utziz.

Gau hartan zuen larrialdi egoera deklaratu Frantziako Estatuko presidente zen François Hollandek. Geroztik sei aldiz luzarazi dute parlamentariek. Ezin dela etengabe larrialdi egoera luzatzen aritu eta, alta, «mehatxu terrorista arriskua iraunkorra dela». Hori du abiapuntu legeak. Helburua: «Estatuari zuzenbide komuneko baliabide juridiko berriak ematea, mehatxua saihestea, larrialdi egoeratik kanpo». Legearen sarreran irakur daitekeenez. Hau da, larrialdi egoerako neurriak zuzenbide komunera pasatu, ez gehiago, justuki, larrialdi egoerarik bozkatu beharrik ez izateko.

Anartean, larrialdi egoera aldarrikapenen bidez goraipatzen badute agintariek, zenbaki zehatzik ez horren baieztatzeko.

Eraginkortasuna zalantzan

Zenbaki zehatzak aurkakoen idatzi eta adierazpenetan dira aurkitzen. Magistratuen sindikatuak legea ez bozkatzea eskatzeko publikatu agirian kopuruak dituzte euskarri. 4.500 miaketa administratibo eginik, horietatik terrorismoaren kontrako borrokari lotu 30 prozedura abian jarri dituzte. «Baina ez da inola ere frogatu, molde gardenean, inkesta horiek ezin zitezkeela eraman osoki judiziala den testuinguru batean». 2015 eta 2016 artean, 20 inkesta larrialdi egoeraren neurriei lotu bazitezkeen, 170 informazio judizialerako prozedura zituen abiarazi Pariseko ministerio publikoak. Zenbat atentatu saihestu ahal izan dituzten jakitea ere zaila. Atentatuak izan dira.

Miaketak prefetak eskatu arren, Askatasun epaileak bere baimena eman beharko duela, hori dute legearen aldekoek argumentua. Baina baimen hori baimen «oportunista» dela salatua du magistratuen sindikatuak. Baimena emateko irizpideak administrazioak ditu finkatuak. Irizpideak lausoak diren puntutik, baimena ere lausoa gelditzen da, eta, beraz, administrazioaren zaintza zaila. Adibide bat emateko: larrialdi egoeran, miaketa anitz «nota zuriei» eske burutu dituzte. Nota horiek iturririk gabe eta esplikaziorik gabe direla zehaztu du sindikatuak. «Zinezko kontrola ezinezkoa da».

Zinez eraginkortasuna baldin bada helburua, terrorismoaren aurkako bideetatik, badela jadanik zernahi tresna nabarmentzen du ere Codaccionik: «Helburu terroristadun gaizkile taldeko kide izatearen akusazioak ekintzarik egin ez duten anitz neutralizatzeko aukera eman dezake». Prebentziozko atxiloketak ere egin daitezke. Atxiloaldiak luzatu, ordenagailuak zelatatu, argazkiak hartu eta gune publiko eta pribatuetan mikrofonoak jarri.

Beste helburu batzuekin

Gehiegikeriak izan dira. Legearen aldekoek ere ez dituzte ukatzen: «Libertate publikoei egin kaltea erlatiboa da», diote legearen argumentuetan. Erlatiboa. Nondik begiratzen den. Funtsezko eskubideen ikerketa zentroak epaile administratiboek hartu erabaki zenbait ikertu dituzte. Liberation egunkariak jakinarazi du behin-behineko bertsioa. Neurriak jasan dituztenen %10ek salaketak jarri dituzte.

Gizonezkoak eta musulmanak, hala dira neurriak jasaten dituzten gehienak. Islama erradikaleko kide izatea leporatzen diote gehienetan. Salafismoa eta erradikalizazioa aipatzen dituzte neurriak justifikatzeko, baina zehaztasun eskas handia dagoela nabarmendu izan dute ikertzaileek.

Azpimarratzekoa, halaber, ikerlariek ikertu salaketen artean, batez beste, %11 «militanteak» direla. Ekologistak, antifaxistak ala antikapitalistak. Parisen %23 dira, eta Roazhonen, %60. Ez da kasualitatea. Cop 21aren eta Lan legearen kontrako protesten garaietan hartu neurriak dira. Funtsean, 155 manifestaldi debekatu dituzte, bi gai horiei lotuak anitz. Baliteke politizatu eta elkarteetatik hurbil diren militanteek salaketa jartzeko aukera gehiago izatea. Baina, dena dela, errealitatea hor da. Terrorismoaren aurkako borrokarekin zerikusirik ez duten helburuetarako erabili dute larrialdi egoera.

Lege diskriminatzailea

Susmopean jarria den gizarte batez mintzo dira legea salatzen dutenak. Codaccionik ñabardura bat ekartzen dio kritika horri, geldotasuna esplika dezakeena. Errepresioa soilik populazioaren parte batek du jasaten: «Larrialdi egoeraren izaera da diskriminatzailea, populazioaren zati bat bakarrik jomugan izatea». Iheslariak ditu gogoan Codaccionik, errumaniarrak, oposizioko aktibistak eta musulmanak.

Lege berria bide beretik doanez, berdin: «Horrek esplikatzen du zergatik gehiengo nagusia ados den. Ez dela hunkia izanen pentsatzen du».

Izan ere, kopuruak jakinekoak izanik ere, giza eskubideen alde ari diren elkarteek gehiegikeriak ozenki salaturik ere, iritzi publikoan ez da sentitzen asaldatze kolektiborik. Funtsean, aspalditik martxan diren terrorismoaren aurkako legeekin ere berdin gertatzen dela gaineratu du Codaccionik.

Alta, denak direla hunkiak, horretaz segur da ikerlaria: «Miaketak, kamerak, ordenagailuen espioitzagatik, fitxategi zaintzagatik» adibide. Edozein gertakaritan zakuak edo autoak miatua izatea ohikoa bilakatua da. Baina onartzen da. «Atentatuen beldurra» hor dagoela dio Codaccionik.

Gerard Collomb Frantziako estatuko Barne ministroaren legea sostengatzeko bidali txio hau adierazgarria da alde horretatik: «Erasotzeko puntuan den pertsona baten zaintza ukatzea? Nork nahi du zinez hori?».

Legea pairatuko duen gutxiengo hori, berriz, «kriminalizatuko» dute. «Gutxiengotasun juridiko batean» jarriko dute etengabe. Michel Foucault filosofoari egiten dio erreferentzia gutxiengotasun juridiko horrekin Codaccionik. Foucaultek «eskubide gutxiago dituzten pertsonak» aipatzen zituen. Horrek zer erran nahi duen? «Gizarte batean badituzula pertsona batzuk funtsezko garantiak ukanen dituztenak. Bidezko auzi bat, adibidez. Eta beste batzuk, aldiz, ez dituzte ukanen». Horientzat ez da «hobengabetasun presuntziorik».

Polizia bortizkeria zilegitua

«Legeak poliziaren ahalmen bereziak indartzen ditu, sostengu politiko bat sortuz. Horrek polizia bortizkeria emenda dezake. Poliziak bere burua errazkiago baimendu dezake errepresioa erabiltzera. Zilegitzen du oraindik gehiago Poliziaren ekintza». Hori ere suposatzen duela legeak baieztatzen du Codiccionik.

Nahiz eta azpimarratu betidanik existitu dela polizia bortizkeria, urriaren 17a hurbiltzen ari dela, 1961 urteko urriaren 17a gogoratzen du. 60tik gora aljeriar hil zituzten poliziek Parisen. Ez da kasualitatea Aljeriako gerla aipatzea Codaccionik. Kontua da Aljeriako gerla izan dela errepresioaren suge horren «esperientzia harrobi» bat: «Geroztik parentesia ez da hetsi, errepresioaren ikuspuntutik». Garaian zuten larrialdi egoera lehen aldiz abian jarri. Orduko baliabide anitz dira jaso «herentzian».

Orduan zuten baita Estatuaren Segurtasunaren Auzitegia abian jarri. Historia horrek ere markatu du Frantziako Estatua. «1981a arte, ezker muturreko militanteak, eskuin muturrekoak, espioi sobietarrak, independentista korsikar, euskaldun eta bretoiak eta baita Action directeko kideak auzitegi horrek ditu epaitzen», dio Codaccionik. 1981ean sozialistek deuseztatu zuten. «Erasoak, terrorismoa despolitizatzea» erabaki zuten. Orduz geroztik da ez gehiago preso politiko estatuturik: «Ez dira gehiago delitu politikoak. Baina hori ez da aterabide hobea. Aktibista, kriminal edo delinkuente bihurtzen dute. Zuzenbide komunetik epaitzen».

Historia luzea, beraz. Ez dena gelditzekotan. Parlamentariek bozkatu legea «autosuntsituko» dela 2020an, hori dute azken argumentuetako bat aldekoek. Baina jadanik arra fruituaren barnera sartua dela salatzen dute kontrakoek. Behin lege bat abian jarri delarik, errazki berrets daitekeela erakusten duela iraganak.

Publizitatea

Sortu kontua
Nora Arbelbide Lete Nora Arbelbide Lete

Informazio osagarria

Publizitatea

Gaiarekin zerikusia duten albisteak