Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Antropologia

164.000 urte baditu gutxienez Lezetxikin aurkitutako humeroak

Uranio serieen bidez datatu dute duela 50 urte Arrasaten atzemandako hezurra. Euskal Herrian aurkitutako giza hezurrik zaharrena da. Haren DNA ikertuko dute hemendik landa.

Lezetxikin aurkitutako humeroa, atzean; lehen lerroan, erreplika. /
Lezetxikin aurkitutako humeroa, atzean; lehen lerroan, erreplika. / Juan Carlos Ruiz/Argazki Press

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2014ko abenduak 10

Uranioaren serieen bidezko datazioa egin diote 1964an Lezetxikiko koban (Arrasate, Gipuzkoa) aurkitutako humero hezurrari, eta hipotesiak baieztatu baino, gainditu egin ditu lortutako emaitzak. Hain zuzen, datazio lanetan ibilitako ikerlariek adierazi dutenez, 164.000 urteko antzinatasuna izango luke hezurrak gutxienez, beraz, baliteke hezurra Neandertalen aurreko giza espezie batena izatea. Bestalde, azterketa morfometrikoen arabera, Erdi Pleistozenoko giza fosilekin kidetasun handia dauka Lezetxikikoak, erraterako, Atapuercako (Espainia) Sima de los Huesoseko hezurrekin.

Gaur goizean aurkeztu dute aurkikuntza, Donostiako Goaz zentroan, eta humeroa ikertzen ibili diren Jesus Altuna paleoantropologoak eta Concepcion de la Rua EHUko antropologia katedradunak ikerketaren inguruko xehetasunak eman dituzte. Azaldu dutenez, orain arte datazio zuzenik egin ez bada, metodo egokia aurkitu nahian ibili direlako izan da. Horretarako munduko ikerlariak izan dituzte lagun, hala nola, Australiako Unibertsitate Nazionaleko Rainer Grun aditua. 

Dataren ondoren, DNA

Egindako lana "garrantzitsua" dela adierazi dute ikerlariek, baina proiektu luzeago baten "lehen fasea" bertzerik ez dela. Izan ere, hemendik aitzina humeroaren DNAren analisia egin nahiko lukete antropologoek. Azterketa berriak hezurraren inguruko datu gehiago emango lituzke, erraterako, gizon ala emakume batena den —orain arteko hipotesiek diote emakume batena izan daitekeela—. De la Ruak itxaropena erakutsi du datorren faserako, aurkitutako DNA zatituta dagoen arren, egon badagoelako, eta zehaztu duenez, batere ez egoteko aukerak bazeuden. 

DNA egoki sailkatzen lortuz gero humeroa zein giza espezierena izan daitekeen ere sakontzen ahalko lukete. De la Ruaren arabera, Neandertalen aurretik uste baino aniztasun gehiago egotea posible da. 

Europan, halako gutxi

Altuna eta Barandiaran batera aritu ziren orain dela 50 urte Lezetxikin egindako indusketetan, eta Altunak erran du "poz handia" eman diola ikerketak. Gainera, adierazi du Europan antzinatasun horretako "dozena erdi"  hezur bertzerik ez daudela, horietako bat delarik Lezetxikiko humeroa. Zientzia unibertsalari ekarpena eginen diola uste dute Altunak eta de la Ruak. 

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©JON URBE / FOKU

«Amaia Ezpeldoik aldez alde kanbiatzen ikusi du Euskal Herria»

Gorka Arrese

Amaia Ezpeldoi izena du Itxaro Bordaren pertsonaia literario nagusiak. Hiru hamarkada zeharkatu ditu, mende batetik bestera. Nobeleskoa da, detektibea delako; benetakoa dirudi, fikzioaz honago dagoelako.
Stanislaw Lem, 1962an, Krakovian (Polonia). ©EFE

Itsasoa, itsasoa

Joannes Jauregi

Stanislaw Lem idazle poloniarrak ehun urte beteko zituzkeen aurten, eta duela hirurogei kaleratu zen haren obra nagusia, 'Solaris' eleberria; nobela bikaina da, klasiko peto-petoa.

Mikrotasuna

Nagore Fernandez

Idazlea: Joxemari Iturralde. Argitaletxea: Pamiela.

Mamua galdekatzeaz

Asier Urkiza

Idazlea: Juanjo Olasagarre. Argitaletxea: Elkar.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.