Albistea entzun

Literatura

Guenter Grass hil da

Nobel saria jaso zuen 1999an eta XX. mendeko idazle aleman nabarnenetako bat izan da.

Guenter Grass, New Yorken. /
Guenter Grass, New Yorken. / Peter Foley

Juan Luis Zabala -

2015eko apirilak 13 08:21

Guenter Grass alemaniar idazlea hil da, 87 urterekin, Luebeck hiriko ereitxe batean (Alemania), Steidl argitaletxeak jakinarazi duenez.

Gdansken sortu zen Grass, 1927an. Egun Poloniakoa den hiri hori Alemaniakoa zen orduan, eta Danzig zuen izen ofiziala. 47ko Taldea deitutakoaren kide nabarmenetako bat izan zen. Die Blechtrommel (1959, Latorrizko danborra), Katua eta sagua (1961) eta Hundejahre (1963, Zakur urteak) eleberriekin hasi zen ezaguna egiten. Gazte sasoiko Danzig hiriko gizarte burges txikiaren deskripzio karikaturazkoa egiten du lan horietan, nazismoaren erru-kezkak azalduz beti.

1972an Tagebuch einer Schnecke (Barraskilo baten egunerokoa) idatzi zuen, bere jarrera politikoak arrazoitzeko asmoz. Arnasa luzeko eleberria da Der Butt (1977, Erreboiloa), eta gizateriaren historia fantastikoa kontatzen da bertan erreboilo baten ikuspuntutik.

Literaturako Nobel saria jaso zuen 1999an. Mundu ezkor, krudel eta bortxazko bat agertzen du Grassek bere lanik gehienetan, hizkera trinko eta sarri barroko baten bidetik. Haren antzerki lanetan nabarmenak dira absurduaren ezaugarriak.

Polemika politiko eta literario gordinak izan zituen askotan. Politikoki, nazismoak Alemanian utzitako erru-kezkaren inguruan oso zorrotz jokatu zuen beti, ahanzturaren aurka agertuz. SPD alderdi sozialdemokrataren alde agertu zen Willy Brandten garaian, eta gero ere alderdi horri eman zion babesa, nahiz eta batzuetan kritiko agertu, zentristegia iritzita. Kontserbadoreen aurkako kritika zorrotzak jaurti zituen, bereziki Helmut Hohlen aurka. Azken urteetan jarrera kritikoa agertu du Alemaniaren batasunari buruz, eta Israelgo Gobernuaren aurka ere aho bizarrik gabe mintzatu da.

Bere memoriak argitaratzean, 2006an, Grassek aitortu zuen gaztetan Adolf Hitlerren menpeko SS Waffen eliteko borroka taldeetako kide izan zela, eta aitorpen horrek zabalkunde handia izan zuen Alemaniako nahiz Alemaniatik kanpoko hedabideetan.

Literaturaren arloan, oso oihartzun handikoak izan ziren Marcel Reich-Ranicki literatur kritikariarekin izan zituen eztabaidak. 

Grassen bi nobela daude euskaratuta: Katua eta sagua (Katz und Maus jatorrizkoan) eta Batzarra Telgten (Das Treffen in Telgte jatorrizkoan). Lehena Xabier Mendiguren Bereziartuk euskaratu zuen, eta Ibaizabal argitaletxeak plazaratu, Literatura Unibertsala bilduman; bigarrena Andolin Eguzkitzak euskaratu zuen, eta Alberdaniak argitaratu, 2002an.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Kepa Junkera, erdian, gaur Bilboko Arte Ederren museoan egindako liburuaren aurkezpenean ©Aritz Loiola/ Foku

Kepa Junkerak bere obra osoa berrikusten duen arte liburua kaleratu du

Iñigo Astiz

Musikariaren diskografia osoa errepasatzen du Berpiztu lanak, eta, gainera, 40 artistak propio sortutako obra bana eta Junkerak sortutako kanta guztien partiturak ere badakartza. Musikariak berak parte hartu du argitalpenaren aurkezpenean.

 ©Joanes Etxebarria

«Anitz egin da hitz berrien asmatzeko, baina zahar anitz galdu ditugu»

Joanes Etxebarria - Ipar Euskal Herriko Hitza

Liburu edo pastoraletan, historia landu du bereziki, olerkiekin batean. Idazlan luzeak gehiago ez egitea deliberatu du. Uste du aitzinatu dela euskararen alorrean, baina lan asko dela egiteko.

<em>Maus</em> liburuko lau bineta. ©ASTIBERRI

Saguen txilioak holokaustoan

Uxue Rey Gorraiz

Gurasoek holokausto nazian bizitakoetan oinarrituta sortu zuen Art Spiegelmanek 'Maus' komikia. Pulitzer saria irabazi zuen 1992an. Euskarara ekarri dute berriki.

Soinu txikia XIX. mendearen amaieran hedatu zen Euskal Herrian. ©BERRIA

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.