Literatura

Pio Caro Baroja idazle eta dokumentalgilea hil da

Pio Baroja idazlearen iloba eta Julio Caro Baroja historialari eta antropologoaren anaia zen, eta haien lanaren zabalkundea bultzatu zuen.

Pio Caro Baroja, Berako Itzea etxeko atarian.
Pio Caro Baroja, Berako Itzea etxeko atarian. Jagoba Manterola / Argazki Press

Juan Luis Zabala -

2015eko azaroak 30

Pio Caro Baroja idazle eta dokumentalgilea gaur hil da, 87 urte zituela. Folklorearen inguruko dokumentalak zuzentzeaz eta gai askoren inguruko liburuak idazteaz gain, lan asko egin zuen Pio Baroja idazlearen eta Julio Caro Baroja historialari eta antropologoaren obren zabalkunderako; osaba zuen bata, anaia bestea.

1928an jaio zen Pio Caro Baroja, Madrilen, eta Mexikora erbesteratu zen gaztetan. Ikus-entzunezkoen arloko ikasketak egin zituen han, eta, Espainiara itzuli zenean, Pio Baroja osaba hil eta gero, Espainiako eta Euskal Herriko folkloreari eta tradizioei buruzko dokumentalak filmatzen hasi zen, NO-DO sailerako lehenik, Espainiako Telebistarako gero.

Liburu asko idatzi zituen. Honako hauek, besteak beste: La soledad de Pío Baroja (Mexiko); Esos cojos del camino (Mexiko); El neorrealismo cinematográfico italiano (Mexiko); Las estructuras fundamentales del cine (Mexiko); Imagen y derrotero de Ricardo Baroja (Bilboko Arte Ederren Museoa, 1987); El romancillo del tío Miguelillo (Malaga, Espainia); Canciones de ida y vuelta (Malaga, Espainia); El Gachupín (México, 1992); El Gachupín. En busca de la juventud perdida (Pamiela, Iruñea, 1995); Itinerario sentimental (Guía de Itzea) (Pamiela, 1996); El águila y la serpiente (Pamiela, 1997); La barca de Caronte (Pamiela, 1998) eta Recuerdos de un documentalista (Pamiela, 2002).

Haizegua. El viento sur poema liburua ere argitaratu zuen (Pamiela, 1994). Pio Caro Barojak idatzitako poemak jasotzen ditu liburu horrek, jatorrizko bertsioaren ondoan —gaztelaniazkoa— euskarazkoa dutela. Poema haiek Martin Indaburu izeneko alegiazko idazle bati egotzita eta jatorriz euskaraz idatziak balira bezala argitaratu zituen Pio Caro Barojak, haien gaztelaniazko itzulpen lana Juan Garmendia Larrañaga etnologo eta antropologo adiskideak egin zuela esanez. Harrera kritiko ona izan zuen poema liburu hark. Gero aitortu zuen poemak berak idatziak zirela, eta euskarazko itzulpenak Eduardo Gil Berak egin zituela. Jolas bat izan hura Pio Caro Barojarentzat, "dibertimentu bat", Alberto Barandiaran kazetariari aitortu zionez.  

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna