NOBEL SARIAK

Bakearen Nobel saria, Juan Manuel Santos Kolonbiako presidentearentzat

FARCekin abiaturiko bake prozesuagatik saritu dute Santos; ez, ordea, gerrilla. Norvegiako Nobel Batzordeak azaldu du gatazkak eragile ugari izan dituela baina Santosek "iniziatiba historikoa" hartu duela.

Juan Manuel Santos.
Juan Manuel Santos. Mauricio Dueñas Castañeda / EFE

Jon O. Urain -

2016ko urriak 7

FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileekin abiatutako bake prozesuarengatik, Kolonbiako Gobernuko presidente Juan Manuel Santosi eman dio bakearen Nobel saria Norvegiako Nobel Batzordeak. Erreferendumean herritarrek bake akordioaren kontra bozkatu badute ere, bake bidearen alde Santosek eginiko apustua saritu nahi izan dute.

Kolonbiako herritarrei eginiko "ordain" gisa uler dadin nahi du batzordeak, "zailtasun handien gainetik, bake justuaren itxaropenari eutsi" diotelako. Besteak beste, batzordeak goraipatu du Santosek, jakinik ere akordioa "eztabaidagarria" zela, herritarrek erreferendum bidez iritzia ematea bermatu zuela. Zergatik saritu dute soilik Santos, eta ez harekin batera FARCi? batzordeak azaldu du gatazkak eragile ugari izan dituela baina Santosek "iniziatiba historikoa" hartu duela.

Erreferendumaren ostean Kolonbiako bake prozesuak bizi duen egoerari buruzko gogoeta egin du batzordeak. Akordioaren aurkako aukerak irabazita, bake prozesua arriskuan dagoela aitortu du batzordeak, baina beharrezkotzat jo du FARCek eta Kolonbiako Gobernuak su-etenari eustea: "Erreferenduma ez zen "bakea bai edo ez", baizik eta ezezkoek bake akordio zehatz bati esan ziotela". Aitortu du "erronka zaila" izango dela oreka bat bilatzea "adiskidetze nazionalerako beharraren eta biktimentzako justizia bermatzearen artean".

Santosek egin du saria jaso izanaren balorazioa: "Ez dago kausa hoberik bakean bizitzea baino". Rodrigo Londoño Timochenko FARCeko buruzagiak mezuak zabaldu du sare sozialetan: "Bilatzen dugun sari bakarra Kolonbiak justizia soziala duen bakea izatea da, paramilitarismorik, errepresaliarik eta gezurrik gabe".

Lau urteko prozesua

Gobernuak eta gerrillak 2012an hasi zituzten bake elkarrizketak Habanan, eta lau urtean jorratu dituzte elkarrizketa agendako puntu guztiak. Abuztuan bi aldeek behin betiko su etena eman ondoren, irailaren 26an sinatu zuten bake akordioa Santosek berak eta Timochenkok, Cartagena de Indiasen. Astebete geroago, ordea, Kolonbiako herritarrek ezezko botoa eman zioten akordioari, alde eskasarekin.

Ziurgabetasun egoera bat zabaldu du horrek. FARCek adierazia du su-etenari eusteko asmoa, eta gobernuak ere urriaren 31ra arte luzatu du menia. Santosek elkarrizketak abiatu ditu indar politikoekin, bake prozesua onbideratze aldera.

Santosek (Bogota, 1951) AEBetako eta Erresuma Batuko puntako unibertsitateetan egin zituen Ekonomia ikasketak; beti Alderdi Liberaletik gertu, 1991n hasi zuen ibilbide politikoa: lehenbizi Kanpo Merkataritzako ministro izan zen, Cesar Gaviriaren gobernuan, eta gero Ogasunekoa, Andres Pastranarenean.

2004tik aurrera, Alderdi Liberala utzi eta Uriberen U-ren alderdia babestu zuen. Hark, trukean, Defentsa Ministerioa eman zion 2006tik 2009ra bitartean. Tarte horretan, aski sonatuak izan ziren Santosen politika militaristak. Garai bertsuan, eskandalu batek lohitu zuen Santosen irudia: "Positibo faltsuen" auziak. 2008 amaieran jakin zen Kolonbiako armadak milaka zibil hil zituela eta gero propio aurkeztu zituela gerrillari gisa publikoaren aurrean. Uriberen eskutik iritsi zen presidentetzara, 2010ean, baina gero harengandik bereizteko ahalegina egin zuen. Besteak beste, berriro heldu zien Venezuelarekiko eta Ekuadorrekiko harremanei. Horrek Kolonbiako sektore eskuindarrena haserretu zuen, eta Uribek adierazpen gogorrak egin zituen Santosen aurka. Uribe bera izan du bake akordioaren aurkako figura nagusi. 2014an berriro aukeratu zuten presidente.

Ekonomia eta literaturakoak jakingai

Eman dute jada 2016ko Nobel saridun gehienen berri. Yoshinori Ohsumi biologoari eman diote medikuntzakoa, eta David J. Thouless, J. Michael Kosterlitz eta F. Duncan M. Haldaneri fisikakoa. Jean-Pierre Sauvag, J.Fraser Stoddart eta Bernard L. Feringa zientzialariak saritu dituzte kimikaren alorrean, eta Juan Manuel Santosentzat da bakearena.

Astelehenean emango dute aurtengo ekonomia Nobel saridunaren berri, eta ostegunean literaturakoa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna