memoria historikoa

Iruñeko Udalak 309 iruindarren hilketak ikertzeko eskatuko du

Argentinako frankismoaren kontrako kereilan ostiralean aurkeztuko du berea udalak. Mila kartzelatze ikertzeko ere eskatuko du.

Majuelo, Asiron eta Etxeberria, kereilaren berri emateko agerraldian. /
Majuelo, Asiron eta Etxeberria, kereilaren berri emateko agerraldian. / Ion Orzaiz

Ion Orzaiz -

2017ko martxoak 13

"Argi dago trantsizioak ez zuela behar bezala ikertu frankismoa, eta ez zela borondaterik izan". Hitz horiekin laburbildu du Joseba Asiron alkateak Iruñeko Udalak ostiralean frankismoko krimenak ikertzeko aurkeztuko duen kereila. Argentinan zabaldu den kereilari gehituko zaio, eta ostiralean aurkeztuko dute. Alkateak gaineratu duenez, frankismoak hiri batean eginiko krimenen aurka estatu osoan aurkeztuko den lehen kereila izanen da Iruñekoa. Zehazki, 309 iruindarren hilketak eta mila kartzelatze ikertzeko eskatuko du Iruñeko Udalak. NUPeko adituek egin dute kereilaren peritu txostena. Asironekin batera, Lourdes Etxeberria kereilaren defentsa eginen duen abokatua eta Emilio Majuelo historialaria izan dira horren berri ematen gaur eguerdian.

NUPeko ikerlariek Frankismoko Krimenen Memoria Historikoaren Iruñeko bulegoaren bitartez eginiko ikerketan ehunka hilketa, atxilotze eta jazarpen aztertu dituzten arren, 17 iruindarren kasuen inguruan eraiki dute kereila: Florencio Alfaro Zabalegi, Gregorio Angulo Martinena, Juan Elian Anton Murgiondo, Martin Arbizu Goñi, Pedro Belloso Garcia, Gloria Bosque Ezker, Jose Luis Cano Perez, Corpus Dorronsoro Arteta, Victorino Garcia Enciso, Moises Garjon Arostegi, Juan Carlos Goñi Ziganda, Jose Roa Garcia, Mariano Saez Morilla, Tomas Salinas Beorlegi, Angel Sanz Montero, Amadeo Urla Aranburu eta Javier Urroz Dominguez. Biktima horietako bik, Gloria Bosquek eta Angel Sanzek, eta beste biren senideek (Moises Garjonenak eta Jose Roarenak) bat egin dute kereilarekin, udalaren akusazioari eurena gehituta.

Emilio Majuelok adierazi duenez, arrazoi teknikoengatik hautatu dituzte 17 kasu horiek, peritu txostena osatzeko: "Beste edozein hauta genezakeen, baina kasu hauetan dokumentazio oparoa genuen. Bestalde, frankismoak eraildako Iruñeko Udaleko zazpi zinegotzien kasuak ere jaso ditugu, oso esanguratsuak direlako".

Lourdes Etxeberria abokatuaren esanetan, berriz, "oso kereila sendoa" da Iruñeko Udalak ostiralean aurkeztuko duena. "Nazioarteko zuzenbidera jo dugu, gizadiaren kontrako krimenak direlako, eta estatu guztiek betebeharra dute oztopo faktiko eta juridiko guztiak kenduta, giza eskubideen urraketa sistematiko, planifikatu eta orokortu oro ikertzeko, epaitzeko eta, kasuan kasu, baita zigortzeko ere".

 

Eskerrak eman dizkie Asironek senideei eta elkarte memorialistei, eginiko lanagatik.