Noiz sortua: 2020-02-13 17:24:04

Klima larrialdia

Antartikako pinguino kolonia batzuen %77 galdu dela ohartarazi du Greenpeacek

Klima aldaketari egotzi diote gainbehera. Pinguino kopurua inguruko itsasoko ekosistemen osasunaren adierazle argia da, zientzialarien arabera.

Edu Lartzanguren -

2020ko otsailak 13

Elefante uhartean egon dira berriki Greenpeace erakunde ekologistako biologoak, eta esan dute kezkatuta daudela han ikusitakoarengatik. Hango pinguino kolonietan kumeak hazten ari diren bikoteak zenbatu dituzte, eta, ondorioztatu dutenez, kolonia batzuen %77 galdu da. Antartikako penintsulako puntatik ipar-ekialdera dago uhartea, 245 kilometrora.

«Pinguinoak zenbatzen ditugu oso bioadierazle onak direlako», azaldu du Steven Forrest espedizioko zientzialarietako batek. Pinguinoek krill krustazeo txikiak jaten dituzte, eta krilla planktonez elikatzen da. «Pinguinoen bidez dakigu, zeharka, inguruko itsasoaren produktibitatea nola ari den aldatzen», adierazi du. Izan ere, zaila edo ezinezkoa da krilla edo planktona «ganoraz» zenbatzea, baina pinguinoak bai, urtero joaten baitira leku berera umatzera.

Uharteko 35 kolonia aztertu dituzte biologoek. Pinguino papozuriek izan dute kalterik handiena (Pygoscelis antarcticus). Horien koloniak %60 galdu dira batez beste, baina kolonia batzuk, %77. Azken zenbaketa 1971. urtean egin zuten, eta horiekin parekatu dituzte gaurko kopuruak. Aurrekoan 122.550 bikote zenbatu zituzten, eta, oraingoan, 52.786.

«Galera handi horiek iradokitzen dute Ozeano Australeko ekosistema aldatu egin dela, batez ere azken mende erdian», esan du Heather J. Lynch ikertzaileak. Litekeena da beste eragile batzuek zerikusia izatea galtze horrekin, baina «ditugun froga guztiek erakusten dute klima aldaketa dela erantzulea».

Beste lekuetan baino gehiago sumatzen ari da planetaren berotzea poloetan. Joan zen ostegunean —otsailak 6— Antartikan inoiz neurturiko tenperaturarik altuena jaso zuten Argentinak han duen Esparanza estazioko termometroek: 18,3 gradu zentigradu. Orain uda da hego hemisferioan. Aurreko marka 2015ean jaso zuten, baina 17,5 gradura bakarrik heldu zen.

Elefante uhartean, 100.000 pinguino bikote daude, kumeak hazteko moduan, espezie guztiak kontuan hartuta.

«Klima azkarrago aldatzen ari da Antartikako penintsulan, planetan beste inon baino. Ikusten ari gara horren ondorioa zein den hemen», esan du Forrestek. «Gu bizi garen eremu epelagoetan ere moldatu beharko dugu, pinguino papozuriak eta besteak orain egiten ari diren bezala». Pinguinoek ez dute ahalmenik euren ingurumena kontrolatzeko. «Geuk bai, eta neurri zorrotzak hartu beharko genituzke».

Greenpeace lanean ari da estatuek aurten onar dezaten Ozeanoen Itun Globala, 2030erako planetako ozeanoen %30 babesteko. Datorren astean bozkatuko dute proposamena, New Yorken.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 2an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bi lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Bost positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta lau gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.406 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.068 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Bidaiariei tenperatura kontrolatzen, izurriak gogor kolpaturiko Italiako iparraldean, Milango geltoki nagusian. ©MOURAD BALTI TOUATI / EFE

Koronabirusak gutxienez 380.000 pertsona hil ditu munduan

Berria

Johns Hopkins Unibertsitateak jasotako datuen arabera, 380.250 dira dagoeneko izurriak hildakoak, eta ia 6,4 milioi kasu baieztatu dituzte planeta osoan.

Heriotza kopurua asteka, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. ©INE

Izurriak eragindako heriotzen kurba, ikusgai

Edu Lartzanguren

Espainiako Estatistika Institutuak grafiko bat argitaratu du, erakusteko izurriak nola eragin duen heriotza tasan.

Pedro Sanchez Espainiako presidentea, gaurko lehen agerraldian, Kongresuan. ©J. J. Guillen / EFE

Espainiako Kongresuak larrialdi egoeraren seigarren luzapena onartuko du gaur

Paulo Ostolaza

Ekainaren 21 arte luzatuko dute; printzipioz, azken aldiz. Sanchezek iragarri duenez, «hirugarren fasean sartzen diren autonomia erkidegoetan hango presidenteak erabakiko du nolakoa izango den fase hori».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna