Albistea entzun

ZIENTZIA

'Perseverance' ibilgailua Marterako bidean, bizi arrastoen bila

Gaur hasi da NASAren Mars 2020 misioaren bidaia, Marten inoiz bizirik izan den aztertzeko. AVS euskal enpresak eta EHUk lagundu dute egitasmoan.

Atlas V suziria, 'Perseverance' ibilgailua horretan bidali dute.
Atlas V suziria, 'Perseverance' ibilgailua horretan bidali dute. Joel Kowsky / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Oihane Puertas Ramirez -

2020ko uztailak 30

Gaur hasi da NASAren Mars 2020 misioaren bidaia. Perseverance ibilgailua bidali dute Martera, han inoiz bizirik izan den aztertzeko. Ibilgailua 07:50ean jaurti dute, Cañaveral lurmuturretik (Florida, AEB). 500 milioi kilometrotik gora egin beharko ditu, Marten 2021eko otsailaren 18an lurreratu arte. 2026. urtean itzuliko da Lurrera.

Misioaren helburua Marten biziaren arrastoak aurkitzea da. Horretarako, Perseverance-k 687 egun inguru pasatuko ditu planetaren gainazalean mikrobioen bizi hondarrak bilatzen. Gainera, oxigenoa sortzen saiatuko da, eta 2026. urtean itzuliko da, Marten bildutako laginekin, Lurrean sakon aztertu ahal izateko. Horrez gain, Ingenuity helikopteroa joango da ibilgailuari akoplatuta, eta hegaldi proba ezberdinak egingo ditu planeta gorrian.


'Ingenuity' helikopteroa, 'Perseverance' ibilgailuaren aurrean.  EFE

Ibilgailua Atlas V suzirian jaurti dute, 07:50ean, Cañaveral lurmuturretik. COVID-19a dela eta, NASAk prebentzio neurriak hartu ditu, eta beste aireratze batzuetan baino langile gutxiago egon dira. Herritarrek, gainera, ezin izan dituzte instalazioak bisitatu. NASAk Ilargian eta Marten bizileku iraunkorrak sortu nahi ditu etorkizunean, eta, Mars 2020 misioarekin, gizakiak planeta gorrian bizi daitezkeen aztertzeko lehen urratsa egingo du.

Euskal laguntzaileak Marten

Perseverance ibilgailuak 1.043 kilo pisatzen du, eta hiru metro luze eta bi metro baino gehiago zabal da. AVS euskal enpresak ibilgailua osatzen duten bi zati egin ditu, eta, horien bitartez, zehatz neurtuko da Marteko haizea.

Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU) eta NASA ere elkarlanean aritu dira SuperCam kamera berezia garatzen. Kameraren bitartez, Marteko harrien osaketa inoiz baino zehatzago aztertu ahalko dute. EHUko IbeA (Ikerkuntza eta Berrikuntza Analitikoa) taldea kamerako kalibrazioan aritu da lanean; izan ere, taldea aditua da Raman espektrografiaren datuak interpretatzen, eta 2026an planeta gorritik iritsiko diren laginak aztertuko dituzte.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Edorta Agirre. / ©Gorka Rubio, Foku

«Janari pista galduz gero, nahi duena salduko digu sistemak»

Miren Garate, Gipuzkoako Hitza

Janaren inguruan «gero eta desinteres handiagoa» ikusten du Edorta Agirrek, Amantala ta mantela liburuaren egileak. Dioenez, «zelofanez ontziratutako produktuek» hartu dute lehengaien tokia. «Horiek zer duten? Sinetsi egin behar, ez baitugu kriteriorik».

Sekulako giroa izan zen atzo Ondarroan, eguerditik hasita. ©URTZI URKIZU

'Azule', txingor euritan aurrera

Urtzi Urkizu

Bi urtez derrigorrez eten ostean, Zapato Azule jaia egin dute Ondarroan. Giro aparta izan da kaleetan, Dinamartxakoei ongietorria eman diete eta pentsiodunak omendu dituzte.
 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Niretzat, bertsoa terapia da; arazoren bat edukiz gero, bertsotan heltzen diot»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

40 urte igaro dira Arabako lehen bertso eskola sortu zutenetik, eta Lopez izan zen sortzaileetako bat. Ordutik, alboan izan du bertsoa, eta, eginiko lana eskertzeko, aurten berari eman diote Arabako bertsolari txapeldunari txapela jartzeko aukera.
Itziar Ituño aktoreak Malen Zubiri politikariarena egiten du <em>Intimidad</em> telesailean. ©DAVID HERRANZ / NETFLIX

'Intimidad', Netflixen gehien ikusi den telesaila, ingelesez bestekoetan

Urtzi Urkizu

Txintxua Filmsen fikzioa 58 herrialdetan sartu da Top10ean. IMDB-ko lehen 50etan kokatu da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...