Albistea entzun

Musika

'Hesia urraturik' oratorioa estreinatuko dute Donostian, abenduaren 5ean

Xabier Leteren omenez idatzi du obra sinfoniko-korala Joxan Goikoetxeak, haren heriotzaren hamargarren urteurrenaren harira, eta poetaren espiritualtasunean jartzen du fokua.

Iñaki Tolaretxipi, Joxan Goikoetxea eta Juanjo Ocon, Donostian egindako aurkezpenean.
Iñaki Tolaretxipi, Joxan Goikoetxea eta Juanjo Ocon, Donostian egindako aurkezpenean. Gorka Rubio / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Ainhoa Sarasola -

2020ko azaroak 25 09:26

Abenduaren 4an hamar urte beteko dira Xabier Lete hil zela. Poeta, idazle, pentsalari eta kantariaren obra ardatz duten hainbat liburu, hitzaldi, ikuskizun, tesi eta bestelako lan plazaratzen ari dira azkenaldian, eta Joxan Goikoetxea musikariak «eklosio» gisa definitu du hori. «Inoiz ikusi gabekoa da, ez dakit euskal kulturan beste inoiz gertatu den halakorik beste pertsonaiaren baten inguruan. Eta garrantzitsua da gure proposamena eklosio horretan kokatzea». Hesia urraturik. Xabier Lete in memoriam da proposamen hori, eta bakarlari, abesbatza zein orkestrarako oratorio forma eman dio musikariak. Donostiako Kursaalean estreinatuko dute obra, abenduaren 5ean; segurtasun neurriak direla eta, bi emanaldi egingo dituzte egun berean.

Poeta hil eta gutxira, Xabier Lete Gogoan bira egin zuten hainbat musikarik, «oraindik dolua agerikoa eta mina ia fisikoa zenean», Goikoetxeak oroitarazi duenez. Hamar urte igaro direnean, poeta ezagutu zutenek haren «legatuarekin aurrera jarraitzeko ardura» sentitzen dutela adierazi du. «Asko dago egiteko. Puzzle bat daukagu berrosatzeko haren legatua hurrengo belaunaldiei transmititzeko. Legatu horren dimentsioaren icebergaren punta baino ez da ezagutzen, eta ur azpian dagoen icebergaren gainerako guztia geratzen da oraindik ikertu, ordenatu eta transmititzeko». Xede horretan kokatu du musikariak obra berriaren abiapuntua, eta egungo egoeran gauzatu ahal izatea «mirari txiki bat» dela gaineratu du.

Eñaut Elorrietak eta Maite Larburuk emango diote hasiera emanaldiari; oratorioaren «atariko» gisara, Leteren hainbat kantu modu akustikoan emango dituzte bi musikariek. Haien ondotik, Kaabestri Ensemble ganbera orkestra, Landarbaso abesbatza, Miren Urbieta-Vega sopranoa eta Beñat Egiarte tenorra igoko dira agertokira, eta Juanjo Oconek gidatuko ditu interpretazioan. 75 bat minutuko oratorioa hamahiru zatitan banatu du egileak. Azaldu duenez, tarteka doinu berriz jantzita entzungo dira Leteren testu hautatuak, eta beste batzuetan, berriz, «dekonstrukzio musikal» hitzekin definitu duen eran gurutzatuko dira hitzak eta doinuak.

Parte hartzaile guztien kalitatea nabarmendu du Goikoetxeak, eta harekin bat etorri da Juanjo Ocon: «Oso erraza da batuta eramatea eliteko abesbatza bat duzunean; dena dirdirarazten du. Kaabestriko musikariak, berriz, onenetan onenak dira, eta etxekoak, gainera». Obraren mailan ere egin du azpimarra: «Harribitxi bat dugu esku artean». Landarbasorentzat ikuskizunean aritzea, erronka ez ezik, «izugarrizko ohorea» ere badela adierazi du Iñaki Tolaretxipi zuzendariak, eta «guztiaren gainetik, emozioen proiektu bat» dela gehitu du. «Goitik behera ezagutzen dut obra, eta entseguan hainbat aldiz egin nuen negar. Publikoa ere hunkituko dela uste dut». 

Beste hainbat emanaldi

1990eko urteen amaieran, Benito Lertxundiren Auhen Sinfonikoa lanaren arrakastaren harira, Donostiako Musika Hamabostaldiak Leteri bere unibertsoa ildo sinfonikora eramatea proposatu ziola gogorarazi du Goikoetxeak, baina une hartan, poetaren gaixotasuna zela eta, ez zela posible izan. «Haren mundu melodikoa —poetikoa eta intelektuala bezala— unibertso sinfonikotik oso gertu dagoela uste dut, eta musika honekiko bere kidetasunak pentsarazten dit proiektu hau begi onez ikusiko zukeela».

Hesia urraturik oratorioak ez duela Leteren obraren dimentsio osoa agertzeko bokaziorik adierazi du egileak. «Ez du haren obra edo pentsamendu osoaren ikuspegi integral bat emateko asmorik; ezinezkoa litzateke obra bakar batean hori egitea». Ez duela Leteren lanaren ibilbide kronologikorik aurkezten, ezta biografia modukorik egiten ere zehaztu du. «Ez du horretatik, eta, aldi berean, horretatik guztitik badu pixka bat. Xabierren legatu espiritualean zentratu naiz gehiago». Eta alderdi espiritual hori izenburutik bertatik jarri nahi izan du agerian. «Alegoria bat dago obra honetan. Laburbildu nahi du Xabierrek, alderdi etikoan autoexijentzia handiko eta duda existentzialez beteriko bizitza baten bukaeran, lortu zuela baketze pertsonaleko prozesu batera iristea. Hesia urraturik-ek hori adieraziko luke: behera bota den hesi hori, Xabierren bizitzaren azken lorpen bezala». Dimentsio espiritual hori agertzeko genero egokiena zelakoan aukeratu zuen oratorioa.

Donostiako emanaldi bikoitzaren ondotik, beste hainbat udalerritara ere iritsiko da obra: Getxoko (Bizkaia) Muxikebarri aretoan entzun ahal izango da abenduaren 13an; Gasteizko Principal antzokian 26an; eta Bilboko Euskalduna jauregian urtarrilaren 9an. Grabatu ere egingo dute ikuskizuna, eta CD zein DVD formatuetan plazaratuko dute gero.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Martxel Rodriguez, Maria Txibiterekin, saria jasotzeko ekitaldian, gaur, Baluarte auditoriumean. ©Nafarroako Gobernua

Martxel Rodriguezek Arte Talentua Sustatzeko saria jaso du

Ane Eslava

Maria Txibite Nafarroako presidenteak eman dio saria. Egin duen ibilbidea azpimarratu du, eta dantza garaikideari eman dion balioa eskertu dio.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Hizketa arruntaren bitartez gauza asko adierazi litezke»

Andoni Imaz

Mutil gazte batek, neska gazte batek eta gizon heldu batek iazko «bizi etenaren» ondoren izandako elkarrizketak kontatu ditu Segurolak 'Koiterezia' eleberrian, kontatzailerik erabili gabe.
Bi erakundeetako ordezkariak, atzo, Donostian. ©BERRIA

Tabakalera eta Tekniker, bat eginda arte sormena eta zientzia uztartzeko

Aitor Biain

Bi erakundeek lankidetza hitzarmen bat egin dute sortzaileen lana beste esparru batzuetara zabaltzeko. Lehen proiektu bat garatzen hasiak dira

Bisitari bi Guggenheim museoan, Alex Katz artistaren <em>Irribarreak</em> obra sortari begira. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Esperimentaziorako espazioa

Olatz Enzunza Mallona

Ezohiko materialak eta teknikak erabiltzen dituzten artistak bildu ditu Bilboko Guggenheim museoak 'Asmamenaren ildoa' erakusketan. Otsailaren 6ra arte egongo da ikusgai

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna