Albistea entzun

Literatura

'Esaten dugun argia' poesia lana eman du Linazasorok

Idazlearen hamahirugarren poema liburua da, mardula tamainan. Askotariko gaiak tonu argitsuz eta bizitza ospatzearen aldeko bulkada batez bildu ditu. Elkarrek kaleratu du.

Karlos Linazasoro idazlea, 'Esaten dugun argia' bere lan berriena eskuetan hartuta, gaur, Donostian.
Karlos Linazasoro idazlea, 'Esaten dugun argia' bere lan berriena eskuetan hartuta, gaur, Donostian. Andoni Canellada / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2021eko martxoak 2

Karlos Linazasororen (Tolosa, Gipuzkoa, 1962) obra zabala xehe begiratzen hasi, eta apenas dago idazleak landu gabeko generorik. Eman ditu ipuinak, antzerkia, eleberria, haur eta gazte literatura, aforismoak... «Kentzen baldin badituzue nobela historikoa, nobela grafikoa eta nobela luzea, ia-ia esango nuke beste genero guztiak landu dituela», adierazi du horregatik, ironiaz, Xabier Mendiguren Elkarreko editoreak. Bai prosan eta bai poesian laburrean aritzea duela maiteen zehaztu du, eta haren lan guztiek «Linazasororen unibertsoa» osatzen duten arren —«inteligentea, zorrotza, hizkuntzaren erabilera neurtu eta trebekoa»—, unibertso hori bi tonutan bereizten duen alde bat badela aipatu du: prosan umore garratz eta mundu ikuskera ilunago bat agertzen badu, kontrakoa antzeman daitekeela Linazasororen poesia lanetan. Mendiguren: «Bizitzaren ospakizun bat dago haren poemetan, biziaren aldarrikapen bat, ikuspuntu askoz argiago eta baikorrago bat». Horren «erakusgarri edertzat» aurkeztu dute, hain zuzen, Esaten dugun argia, Linazasororen lanik berriena.

Mendigurenek aipatutako alde horri heldu dio idazleak ere. Erantsi du beti uste izan duela pertsonak bere baitan beste pertsona asko daramatzala, kontrajarriak askotan, eta iradoki du bere baitako horien artean, ez direla berdinak prosa eta poesia idazten dutenak; «aldarte» ezberdina eskatzen diolako bakoitzak. Linazasoro: «Poesian ateratzen zaizkit naturaren handitasuna, bizitzaren ospakizuna, maitasuna, eta sakoneko beste gai batzuk: heriotza, denbora eta 58 urte izateak sortzen dizkidan bestelako kezkak».  

Eta, hala ere, izenburuan bertan jaso duenez, argirantz begira ondutako liburu bat dela defendatu du egileak. «Hitz egiten da denborarekin eta heriotzarekin ditugun zorrei buruz, baina batez ere agertzen da non sortzen den poza, non edertasuna, non bizia, non argia. Esango nuke liburu hau nire beste poema liburuak baino argitsuagoa dela; poz gehiago dago».

Poesia idazterakoan gogoan izan ohi dituen bi ideia ere aletu ditu idazleak: poema batek «ezin» duela gezurrik esan, batetik; eta, poesia idaztea beti bilaketa bat dela, bestetik. «Munduak, gaurko egunak falta duen hitz horren bila dabil etengabe poeta; hitz horren beharra du bizitza, mundua, poema nolabait osatzeko. Uste dut hitz hori ezin aurkituzkoa dela; misterio bat. Baina hori aurkitu beharra da poetaren langintza, haren lanak zentzurik izango badu».

«Poemak garbitzea»

Denera, 150 poema inguru dakartza liburuak. «Poesia lan bat izateko, mardula da», Mendigurenen hitzetan. Ez ziren horiek idazleak editoreari aurkeztutako guztiak, eta hainbat kanpoan utzi izanak ere erakusten du idazlearen etorri oparoa. Molde aldetik, askotariko formak eman dizkie poemei oraingoan ere: sonetoetatik hasi eta haikuetaraino. Eta liburua lau ataletan egituratu badu ere, forma ez du kontuan hartu horretarako, «nolabaiteko kronologia» baizik. «Gaiak atal guztietan berdintsuak dira; osotasunean hartu behar da liburua», zehaztu du.

Oro har, ordea, laburrak dira poema gehientsuenak, eta horri arrazoi bat bai ikusten dio egileak. «Poetak gero eta gutxiago idatzi behar duela uste dut. Lan handia da poemak garbitzea, eta horretan pasatzen dut nik denbora asko. Ez idazten, baizik eta desidazten. Poema biluzten, esentziara jotzeko nolabait». Haikuen kasuan, esaterako, egiteko hori muturrera eramatea eskatzen dutela uste du: «Esentziaren esentzia dira. Hitz gutxiagorekin ezin da gehiago esan. Zazpi silabarekin badoan momentu baten argazkia egin dezakete».

1991n, Udazkeneko karabana erratua (Elkar) eman zuenetik, hamar poema liburu baino gehiago ondu ditu Linazasorok —bitarte berean, baita beste hamaika generotako lan ugari ere—. Nola egiten duen galdetu dio aurkezpenean Mendigurenek, zein den lan egiteko duen era. Denbora mugatu batean esku artean duen horretan murgilduz, halaxe aritzen dela erantzun Linazasorok. «Denbora konkretu bat jarrita. Haikuak egin behar badituzu, demagun, bi hilabete pasatzen dituzu zeure burua horretara jarrita; begirada, ingurua, irakurketak, dena bideratzen da horretara».

Onartu du, halaber, egunero ez duela idazten; are, gero eta gutxiago egiten duela. «Esatekoa bukatu ere egiten da, nolabait. Baina ez poesian, poesian beti dagoelako bilaketa». Soneto gehiago idazten ari da orain. «Esertzen naiz etxeko sofan, hartzen dut koadernoa, eta, beste ezer gabe, disfrutatu egiten dut, eta ez da gutxi».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©JAIZKI FONTANEDA / @FOKU

«Diskoa zuzenean defendatu behar da; hori falta zaigu»

Aitor Biain

Aurten emandako kontzertuetan, dantzatzeko ezohiko behar bat sumatu du entzuleengan Ortiz de Villalbak. Hutsune hori du berak ere, eta emankizun gehiago antolatzeko eskatu du.
Bilbo Arten bekadun izandako garaian sortutako obrak bildu ditu Zubizarretak <em>Eggs onna plate</em> erakusketan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Bilbo Arten egindakoa, argitara

Olatz Enzunza Mallona

Alazne Zubizarretaren 'Eggs onna plate' erakusketa jarri dute ikusgai Bilboko arte zentroan
 ©JON URBE / @FOKU

Bekatarien boteretzea

Itziar Ugarte Irizar

Dom Campistronek 'Bekatorosak' liburu grafikoa ondu du, Aldude inguruko lesbiana, gay eta bisexualen zazpi testigantzatan oinarrituta

1 ©MONIKA DEL VALLE / @FOKU

Denboraren kondentsazioak

Amaia Igartua Aristondo

Remigio Mendibururen hiru hamarkadako lana bildu du Bilboko Arte Ederren Museoak 'Mendiburu. Materia eta memoria' erakusketan. Eskulturaren esanahiaz dihardu. Irailaren 5era arte dago ikusgai

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna