Albistea entzun

Txile

Maputxeen lurraldera militarrak bidali ditu Piñerak, eta salbuespen egoera ezarri du

Wallmapu lurraldean defentsa nazionalerako militar buruak izendatzea jaso du dekretuak.

Maputxeen lurraldera militarrak bidali ditu Piñerak, eta salbuespen egoera ezarri du
Maputxeen lurraldera militarrak bidali ditu Piñerak, eta salbuespen egoera ezarri du Tamaina handiagoan ikusi

Jon Ordoñez Garmendia -

2021eko urriak 13

Sebastian Piñera Txileko presidenteak Wallmapu maputxeen lurraldea militarizatzeko agindu zuen atzo, dekretu bidez, ordena publikoaren izenean, eta salbuespen egoera izendatu du Bio-Bio, Arauco, Malleco eta Cuatin probintzietan, hegoaldean. «Terrorismoa, narkotrafikoa eta krimen antolatua borrokatzeko ezarri dut larrialdiko salbuespen egoera, eta ez dago bideratuta ezein herri edo herritar baketsuren aurka», argudiatu du.

Hamabost egun iraungo du hasieran aginduak, baina beste bi astez luzatu ahal izango du. Hortik aurrera luzatu nahi izanez gero, Kongresuaren onespena beharko du Piñerak. Azaroaren 27an, baina, beste presidente bat aukeratzeko hauteskundeak egingo dituzte Txilen, eta, egun horretatik aurrera, jarduneko presidentea izango da Piñera. Oraintxe, herritarren %80 ditu bere kontra Piñerak.

Txileko Poliziaren arabera, urteko lehen sei hilabeteetan %94 ugaritu dira istiluak eskualde horretan. Jakinarazi du atzo goizaldean bi eliza erre zituztela Tiruan (Santiagotik 700 kilometro hegoaldera). Piñeraren dekretuak maputxeen lurraldean defentsa nazionalerako militar buruak izendatzea aurreikusten du, baina militarrek polizien aginduetara egon beharko dutela dio, eta ez dituztela horiek ordezkatuko, ez eta polizia operazioetan parte hartuko ere. Maputxeen buruek ohartarazi dute erantzun egingo dietela erasoei.

Sektore kontserbadoreek txalotu egin dute agindua, baina oposizioak eta jatorrizko herrien ordezkariek gogor gaitzetsi dute, eta maputxeek eta estatuak duten gatazka nahastea leporatu diote. Egun seinalatua da urriaren 12a Ameriketan, espainiarren konkista abiatu zela gogoratzen delako, eta hainbatek ekarri du gogora maputxeen kontrako erasoa egun horretan hasi izana. Beste batzuek, ordea, salatu dute agindu horren helburua Pandoraren paperen eskandalua estaltzea dela. Hala egin du Daniel Jadue Alderdi Komunistako kideak, beste batzuen artean. Munduko hainbat hedabidek egin duten ikerketa batek azaleratu du Txileko presidenteak Minera Dominga enpresaren salmentan parte hartu zuela bere lehen legegintzaldian, Birjina Uharteetako zerga paradisua baliatuz. Txileko Gobernuak gezurtatu egin du.

Azken urteetan, areagotu egin da Txilen maputxeen kontrako jazarpena, eta, 2019ko erreboltaz geroztik, haien borroka are eta ikusgarriagoa bilakatu da. «Maputxeek ez diete uko egin beren identitateari eta beren eskubideei. Hori ikusi du Txileko herriak, eta 2019ko urriko errebolta hasi zenean bere egin zuen hori. Maputxeen banderak norberaren eskubideen defentsa islatzen du. Herriak bere egin ditu beste borroka batzuk, abandonatuta sentitu denean», adierazi zion Elisa Loncon Biltzar Konstituziogileko presidenteak BERRIAri.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Extintion Rebellion mugimenduaren protesta bat, joan den astean Londresen. / ©Andy Rain, EFE

Hainbat herrialdek estu hartu dute IPCC klima larrialdiari buruzko ondorioak alda ditzan

Arantxa Elizegi Egilegor

BBCk zabaldutako filtrazioaren arabera, Saudi Arabia, Australia eta Japonia leudeke, besteak beste, esku-hartzeen atzean. Horien helburua litzateke erregai fosilak alde batera uzteko presioa indargabetzea.

Talibanen ordezkaritzako kideak, atzo, Moskun, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa haien atzetik pasatzen ari zenean. ©ALEXANDER ZEMLIANICHENKO / EFE

Errusiak Afganistanerako «bakea» eskatu die talibanei

Ander Perez Zala

Moskuk integristen ahaleginak goraipatu ditu, baina ohartarazi die «gobernu inklusibo bat» behar dela egonkortasuna lortzeko. Sunitek herrialdearen «bakartzea» kritikatu dute

 ©Yahya Arhab / EFE

Yemenen gerra krimenak egitea egotzi diete Riadeko eta Abu Dhabiko eliteei

Igor Susaeta

Giza eskubideen aldeko talde batek salatu du, Londresen, Saudi Arabiak eta Arabiar Emirerri Batuek lotura dutela gizateriaren aurkako krimenekin

Manifestari talde bat Bolsonarok koronabirusaren pandemiaren aurrean egin duen kudeaketarengatik protestan, urriaren 8an, Brasilian. ©JODSON ALVES / EFE

Bolsonarori «erailketa masiboa» egoztea proposatu du Senatuak

Gorka Berasategi Otamendi

Ikerketa batzorde batek, behin-behineko txostenean, ondorioztatu du Brasilgo presidentea gizateriaren kontrako krimenen erantzule dela, pandemiaren aurrean «arduragabe» jokatzeagatik

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.