Emanaldi bakarrarekin

Badakit telebista emanaldi bakarrarekin juzku definitiborik ezin daitekeela egin. Are gutxiago garapen, segida, jarraipen bat eskatzen duen telesail baten kasuan. Baina era berean garrantzitsua da oso estreinako kapitulua, izan behar du indartsua, jendea katigatzeko kapaza. Eta esan beharra dut ETB1en fikziozko apustu berria, Eskamak kentzen, ez zaidala iruditu halakoa.

Jaioterrira bueltatu da Itsaso, New Yorken lan baliabideak salerosi eta enpresatako aktiboak birbanatzen dituen finantza funts batean lan egiten duena, Wall Street parean bi kotxeren artean pixa egiteagatik deportatua, merkatu librean fedea daukana. Ondo. Eta herrian patroiak ixteko asmoa duen kontserba-lantegi bat salbatuko duena. Klase borroka klasikoa dirudiena, bilakatuko da langile klasearen trufa: “Hi izango haiz antxoen Amancio Ortega”; “Horrek Dukanen dieta egin du, por lo menos”; “Nolako saltoa, Conquisekoen pare”. Eta ez da bakarrik umorearen zalantzagarritasuna, da halaber iruditeria. Gero dago hizkuntza eredua. Eta ez da bakarrik jartzen dutela Ramon Agirre ustezko bizkaiera batean hitz egiten. Pertsonaietako batzuek ez dute txistukari bakar bat ere asmatzen. Ez dute asmatzen ez hizkera estandarraren arabera, ez euskalkiren baten arabera, ez euskalki diferenteen arabera ere. Aukera dezatela, nahi badute, hizkera batua, edo euskalkiren bat, edo euskalki diferenteak, baina aukera dezatela zerbait, kontxo. Eta ez zait bereziki inporta hizkuntza eredua, ez bada horrek zuzenki sinesgarritasunari eragiten diola. Bestalde, telesail korala dela esan digute, baina Barbara Goenagak protagonismo berezia duela ezin uka. Promoziotik hasita. Berandu baino lehen saioan, Joseba Apaolaza ere agertu zen, oso aktore ona dena; baina esajeratuegia zelako bestela, argi zegoen nor zen izarra -bide batez, oso ondo Fermin, Goenagari bizitza sentimentalaz galdetzen, nahi gabe bezala-. Momentu batzuetan eman izan du Goenagak lur hartzeko produktua izan dela telesaila. Kurioski bera da aktoreen artean ondoen dagoena. Eta, noski, Itziar Atienza -oso fan, dena esan behar bada-. Interpretazio-duelu interesante bat egon daiteke hor.

Badakit telebista emanaldi bakarrarekin juzku definitiborik ezin daitekeela egin. Aukera gehiago eman behar zaio, hartara. Nahiz esperantzarako tarte handirik ez duen utzi.

Ea definitiboki den

Ez dira asko-asko, zoritxarrez. Baina izan badira zorion egun gutxi batzuk telebistaz ari garenontzat ere. Esan nahi dut ohikoan zirin zopa tokatzen zaigula, baina tarteka izaten ditugula poz pilula batzuk. Eta, kontxo, gaurkoa da egun zoriontsu horietako bat. Hara: TVEk supituki kendu du Patricia Gaztañagaren saio berria, Cuestión de tiempo deiturikoa. Bi aste baino ez du iraun, bederatzi emanaldi. Kentzeko aitzakia ikusle kuota izan da. Antza, hondamen hutsa: batez beste %4,2koa; sekula ez %5etik goiti. Desastre. Eta bere partez Centro médico izugarri horren bigarren kapitulu bat jarriko dute, errepikatua. Ez dugu beste munduko ezer irabaziko. Baina, tira, Gaztañaga kenduko dute behintzat. Ez da gauza gutxi.

Gaurko egunetik erraza da, noski, saioa kentzea denbora kontua zela esatea, txistea ere egina zegoen eta. Ikusi eta gero, mundu guztia ahobero. Baina zein izan zen lehenengoa, e? Zein? Bada, bai, Palacios: «Cuestión de tiempo saioarena horixe bera izan daiteke eta: denbora kontua». Eta ez da meritua kentzearren, baina begira zertan zen itxuragabekeria: pertsona batek beste bati bidaltzen dio kaxa bat, barruan mezu bat daukana; eta denboragarrenera irekitzen dena. Zein da grazia? Jakin nahiko nuke nik ere. Baina bestela zen betiko gauza eta berdina: haur garaiko mutil-laguna harritu nahi duen emakumea; semearen ametsa konplitu eta Real Madrilen futbol zelaia bisitatzen laguntzen dion ama; gurasoei krisi garaian emandako laguntza guztia eskertu nahi dien alaba; lagun mina ezkontzara ez gonbidatzearen arantza berrogeita hamabi urtez barruan eraman duen emaztea. Eta tartean, nola ez, gaixotasun, zoritxar, makurkeria sorta amaiezina. Pornografiarik gogorrena. Guztia ere ikus-entzulearen malko erraza ateratzeko intentzioarekin, prefosta. Gaitzerdi ez badio ateratzen bazkari garaian sabeleratu duen guztia.

2013 gero eta urrunago hartan, lortu genuen Patricia Gaztañaga ETBtik kanporatzea, Ongi etorri saio doilor haren ondotik —tira, egia esan, eta insistitu nuen arren, ez zuten nire zutabeengatik bota; berripaper honetara bi irakurlek bidalitako letter gogoangarrien ondotik izan zen—. Eta orain lortu dugu berriz Patricia Gaztañaga TVEtik kanporatzea -tira. Palacios izan da, baina ez ahaztu ekipo bat osatzen dugula. Ea oraingoan definitiboki den.

Ofizial, onbera, zalantzazkoa

Ez dakizue zenbat poztu naizen. Aspaldian ikusi gabeko lagun bat berriz ikustean bezainbat. Hain zuzen, aspaldian ikusi gabea bainintzen Juan Carlos I.a Espainiako errege ohia. Gure Juancar. France3 katean izan da, Moi, Juan Carlos, roi d’Espagne dokumentalean. Eta beti bezala ikusi dut, ez da ezer aldatu, jubilazioak ez dio batere kalterik egin: ez behintzat aurretik ez zuenik. A, baina frantsesak, ze diplomatikoak diren: Errege gutxik egin du hainbeste bere herriagatik. Askok ezdeustzat hartu izan dute, baina bere herriaren geroa jokoan egon den bakoitzean, kuraia ezusteko bat erakutsi izan du. Espainiako orrialderik ederrenetako bat idatziz, birjaiotzearena.

Tonua hori izan baita, etengabe. Edo arinagoa: ikastea kosta egiten zitzaion; ofizialki, dislexikoa zelako. Beste mota bateko inteligentzia garatu zuen hala; hortik datorkio intuizio handia. Ezin eutsizko arrakasta zuen, guapoa zen, sinpatikoa, dantzari ona. Gizon gazte, moderno, irekia finean, Espainiaren aurpegi berria. Ildo hori sakontzen du Alfonso Guerrak: «Uste genuen Francoren oinordeko soila zela, gaitasun intelektual handirik ez zuela; broma dezente egiten genuen, deitzen genion mozolo». Baina begira mozoloa: Francok, egun batean, esan zion: «Nire oinordeko egingo zaitut, errege tituluarekin». «Eta onartu nuen. Besterik gabe». Agindu bat utzi zion, gainera: «Hil aurreko egunean, eskutik heldu, eta esan zidan: maiestate, eskatzen diodan gauza bakarra da Espainiaren batasuna zaintzea». Oinordekotza, gerora egin duena egin ahal izateko, ezinbestekoa zen. Frankistak asko ziren, baina lortu zuen guztiak iritziz aldatzea. Errege gutxik gidatu dute bere herria demokraziara. Eta orain artekoak aski ez balira: 1981eko estatu kolpean, demokrazia salbatu zuen; koroa irabazi zuen definitiboki. Anaiaren heriotza, infideltasunak, diru kontuak, suhi-alaben ustelkeria kasuak, abdikazioaren motiboak. Hobe eserita itxarotea.

Anjel Lertxundik zioen atzo: «Juan Carlos I.a errege ohiari buruzko dokumental bat eman du Frantziako telebista batek; dokumentala ekoitzi duen telebista espainiarrak, denok ordaintzen dugun TVE1 publikoak, ez du eman nahi. Zergatik, ez dakigu». Nik ere ez dakit. Zentimetro bakar bat ere ez baita aldentzen inposatu diguten Erregearen kontakizun ofizial, onbera, zalantzazkotik.

Ustez inauteriei buruzko

Bai, badakit, jada astebete pasa da. Markitos, Miel Otxin eta gainerakoen erre usaina oroitzapen lauso bat baino ez da honezkero. Baina seguru hasi zaretela zuetako asko datorren urteko mozorroan pentsatzen, hainbestekoa da gizakiaren asegabetasuna. Sanferminekin esaten dutena: gutxiago geratzen da hurrengo inauterietarako. Gainera, telebista hain dago interesante azkenaldian, astean lau Ekografia ez direla aski dena harrapatzeko: asko maite ditugulako Julio eta Lasa, bestela eskatuko genuke esklusibotasuna.

Eta aurtengo inauteriak pasa arren, mintzagaiak badu ospakizunetik kanpo txungurra. InautHerriak emanaldia ekarri nahi dugu, ETB1en eman zuten «herri txikietako inauteriei buruzko saio berezia». Reyes Prados nekaezinak aurkeztu zuen, eta, barkatuko didazue, baina zuzen joango naiz harira: herri txikietako inauteriei buruzkoa baino, Reyes Pradosek herri txikietako inauterietan egindakoei buruzko saioa izan zela esango nuke. Hau da, Reyes Pradosek nola egiten duen joaldunarena Iturenen, porreroarena Asparrenan, zamaltzainarena Zalgizen. Eta andaluziarrarena, kontxo, leku guztietan. Esan nahi dut, Reyes Prados ezin da izan kazetari bat, herri txikietako inauteriei buruzko saio bat egiten duena, eta izan behar da derrigor kazetari andaluziar bat, are etengabe andaluziarrarena egiten duena? Hau da, hitz egin behar du gaztelaniaz eta Sevillako azentuarekin, dantzatu behar du flamenkoa, kantatu behar dio kontratuagatik Mixel Etxekoparri chirigota bat? —bide batez, Mixel Etxekoparrek zeukan aurpegia zen antologikoa—. Badakit boladan dagoela euskaldunen eta andaluziarren arteko kultur elkarrizketa, baina inauterietan ere ezin digute eman atsedena? Ze, bestela bolada pasatzean, zer egingo dugu saio hauekin? Zer aurkezlearekin berarekin? Eta gero, aizue, ze gauza exotikoa euskaldun hauek. Erakutsi ziguten Zalgizeko auzapeza zubereraz, grazia egiteko, grazia egingo balu bezala. Xelebrea, arraroa, kuriosoa, berezia, ez dakizue halako zenbat entzun genituen. Eta horiek guztiak ere, baina batik bat nazkagarria dena da Ken Zazpiko tipoak Mundakan Pradosi ipurdia ukitu izana. «Zirriak gauza naturala dira!». Noski, motel, baina onartuak direnean! Eta bestela dira eraso sexista. Nahiz izan ustez inauteriei buruzko saio berezi batean.

Aski da

«El machismo mata izan da Salvados saioaren azkena. Izenburu kolpekatzailea audientzia hain handia duen programa baterako». Hala zioen Galarragak atzoko zutabean. Guztiz bat nator. Batetik, audientzia handia duen saio batek ezinbestean jorratu beharreko gaia dela iruditzen zaidalako. Bestetik, gizon batek gidatutako saioa delako, eta genero bereizketan erortzeko inongo asmorik gabe, kasu honetan hori azpimarratzea garrantzitsua iruditzen zaidalako. Ez baikara emakumeok berdintasuna, alegia feminismoa, aldarrikatu behar dugun bakarrak. Era berean, Galarragak, beste gizon batek, horren lekukoa hartu duelako. Azkenik, aski delako irmoki eta lau haizeetara errealitatea azaldu baino, hitzen bitartez errealitate hori leuntzeaz. Aski delako «Emakumeak berdintasunaren bidean» tankerako tituluak idazteaz, «Genero berdintasunik ez dago» idatzi beharrean. Hizkuntza lan tresna dugunon eguneroko borroka da hori. Izan ere, Beckettek esan bezala: «Hitzak dira daukagun bakarra».

Matxismoaren soka beretik jaso dugu beste eraso sexista bat. Lantzen ETBko kameralari batek jasandakoa. Emakumea. Ez da lehenengo aldia telebistarako lan egiten duen emakume batek eraso sexista salatzen duena. 2009an Elena Etxebarrietak, ETBko kiroletako lankideak, zuzenekoa egiten ari zela jasandako ezin dugu ahaztu. Eraso lotsagarri eta asaldagarria. ETBk beti babestu izan ditu langileak tankerako jarreren aurrean. Baina bada horien aurrean eztabaidatu den aukera bat; zuzenekoetan zein ENG irteeretan, langileak babestuko dituen pertsona bat eramatea. Neurri horri dagokionez, ikus-entzunezko komunikatzaileok, sarri askotan kazetari etiketaren menpekook, lanean ari garenean ez dugu babesik behar, errespetua baizik. Matxismoa, klasismoa, desberdintzea, sumiso rola ezartzea edota norbait bere borondatearen kontra zerbait esan, egin edo pentsatzera behartzea heziketarekin sendatzen den gaitza delako. Horregatik ez dugu gorputz babesik behar. Kate batean piezak transformatzen dituen langilearen betaurrekoak, eskularruak, kaskoa edota jantzi berezia dira guretzat errespetua.

Kalitatezko telebista on bat nahi badugu, kalitatezkoak izan beharko dugu guk ere telebistaren aurrean, eta kalitatez lan egiten utzi beharko diegu kalitatezko profesionalei.

Denbora kontua

Gogoratzen al duzue Médico de familia telesaileko Marcial hil zuteneko atala? Gidoilari maltzur horiek auto istripu baten ondorioz zaintzailea arroilan utzi zuten. Ez zen sekuentzia bakarreko kontua izan, ez. Atal osoan, azken arnasetan egon zen Marcial! Eta gu etxean negar malkotan, zotinka, gure barnean protagonistak autoarekin kolpea hartu zuenean bezain astinduak.

Bada, dramatismo gupidagabe horrekin hainbat izan dira ikusleon plano abstraktuan eragiteko jaio diren formatuak. Era berean, modalitate negar-egingarria nabarmenki aldatu da urteekin. Alegia, eboluzionatu du 1990eko hamarkadatik gaur egun arte. Gogoratu, adibidez, Antena3 kateko Lo que necesitas es amor saioan nola prestatzen zituzten gonbidatuak, eta nola egiten duten gaur egun Hay una carta para tí formatuan.

Bi horien erdibidean geratzea lortu du La1k estreinatu duen Cuestión de tiempo saioak. Patricia Gaztañagak aurkezten duen saio berria da. Azken aldian ez du zorte handirik izan bere proiektuekin, edo behintzat ETB2n gidatu dituenekin. Aztoratzeko modukoa litzateke, guk hemen ordaindu diogun dirutzarekin arrakastarik ez izatea, eta telebista espainolean bai. Haatik, lasai. Cuestión de tiempo saioarena horixe bera izan daiteke eta: denbora kontua. Saioa hasi, eta Gaztañaga ageri zaigu emazteari ezustekoa eman nahi dion senarra aurkeztuta. Osasunarekin lotutako bizipen latzak dituzte, eta gizonak opari-sorpresa egin nahi dio emazteari. Tarantinok akzio eszenak grabatzeko duen teknikari jarraiki, musika lasaia txertatzen diote karga handia duen uneari. Hau da, gizonak negar malkotan hasi behar duenean, ttak, negar egiteko musika dramatikoa. Biolina ahal dela. Eta noski, atmosfera dramatiko horren kiribilean, hitzak nola lotu behar dituen memorizatua dituela ematen du gonbidatuak. Eta negarrez hasten da. Aktore txarra dela pentsatzen hasi eta telebistako tipoari so ari zarela, ez dakizu, gidoia erdi ikasia duen edo errealitatea pedanterian itotzen duen. Gaztañagak dio: «Lasai, lasai, har ezazu zure denbora». Hor dago magia, hor dago telebistaren hipokresiaren erakusle maximoa: tipoak lasai har dezake, grabatu eta ondoren emitituko delako. Azken batean, bizitzan, telebistan bezala, den-dena, denbora kontua da.

Sakrifizioak

Aurrerantzean interesgarria izango da ostiraletako lehia telebisiboa! Tira, Espainiako kate pribatuetan lehiatuko diren bi saioen zaleak ez garenontzat, ez da zirraragarria izango. Baina, aizu, Antena3 kateari aitortu behar zaio balentria: Allí abajo telesailaren denboraldi berria ostiraletan jartzea erabaki dute, Sálvame deluxe arrakastatsuarekin lehiatzeko. Tu cara me suena lehiaketaren denboraldia amaitzear dagoela, otsailaren 12an hartuko du Plano a Plano ekoiztetxearen telesailak lekukoa. Gogora ekarri dit Canal +ek eskaintzen zuen Vikings telesail marabillosoa: protagonistek ondo zekiten noiz sakrifikatu behar zuten eta ondorioz hil, noski, taldearen hobebeharrez. Biziraupenaren ajeak. Gainera, pozik egiten zuten heriotzara bidea, izan ere, hiltzeari zentzua ematen zioten. Baikorrak izan gaitezen, eta pentsa dezagun Espainiako farandularen inguruko txutxumutxuak baino deigarriagoak izango direla fikzioak ekarriko dizkigun maitasun kontuak.

Allí abajo-rekin lotura estua —pantailan eta pantailatik kanpo— du Oscar Terolek. Sakrifizioaz zerbait badaki. Izan ere, telesailari gertatuko ez zaiona gertatu zitzaion berari La Sexta katerako egin behar zuen ¿Tú que sabes? lehiaketarekin. Gogoan daukat Gabonetan ikusi nuela, eta kostata ulertu nuela zein zen lehiaketaren funtsa. Alegia, nondik nora zihoan edota zergatik izan behar zuen interesgarria. Asko aspertu nintzen. Kontua da programa horren hiru atal grabatu zituztela, kateak grabazioa bertan behera uzteko agindu zuenean. Beraz, materiala aprobetxatze aldera, Gabonetan eskaini zituzten zerbait berezi izango balitz bezala. Emankizun bereziak, uler dadila.

Tiraderetan geratzen diren proiektuez ari garela… Bai, lagunok, horixe bera: Non dago Safari Wazungu? Berriz ere programatuko dute? Egunek aurrera egiten duten heinean, reality-aren protagonisten bizitzak ere bai, eta luze jotzen badu itxaroteak, posibleki gaurkotasuna galduko du bertan gertatutako guztiak. Agian GHVIP saioa amai dadin esperoan daude. Ulertu beharra dago konpetentzia zuzena egitearena zaila dela eta zartako ederra izan daitekeela galtzaile suertatzen den katearentzat. Kalitateaz beste egun batean hitz egingo dugu. Dirudienez, inportanteena baita sakrifizioak ez direla edonorentzat.

Zenbat? #0

Zeroari oda egin badiote ere, otsailaren lehenengoan jaio zen #0 telebista kate berria. Movistarrek abian jarri duen proiektuaren aurkezpen iragarkian hamaika aurpegi ezagunek aldarrikatu dute zeroaren erabilera. Agian, telebista kate berria ikusteko harpideduna izan behar denez, lortzea espero duten ikusleen bataz besteko zifra hori delako: zero. Tira, ez da horrela, izan ere, Canal + ordezkatzera dator. Ai, nostalgia: non geratu dira telebista betetzen zuten barra gris horiek? Hala ere, agerian utzi dute gure zero patatero esaera ez dutela ezagutzen, ezta zero zabor kontua ere, euren ustez zero erabiltzen ez den hitza baita. Hau da, zero, zero erabiltzen da. Argi eta garbi, euskara ere zero ezagutzen dute. Are gehiago, aurpegi aski ezagunek gidatuko duten entretenimendura lerratutako katea, hasi berri den 2016a zero urtea dela esatera menturatu dira. Zero urtea da zerbait super berritzailea abian jarri dutelako: ezagunak zaizkigun formatuak gidatuko dituzte, ezagunak zaizkigun profesionalen proiektu hasiberriak. Hamaika Telebistako saioaren izenburua bezala, Esatea Libre da.

Aurrerantzean, ordaintzen duenak pantailan ikusi ahalko ditu: kritika lehorrak jaso dituen sareko produktu viralen inguruko Likes saioa -Raquel Sanchez Silvak gidatuta-, Eva Hacheren Web Therapy, Andre Buenafuente Late Motiv saioarekin, Ilustres Ignorantes marabillosoak jarraituko du… Dokumentalak jarriko badituzte ere, ez da jakina filmak emango dituzten edo ez. Hori bai, espainiar kulturaren erakusgarri fidel gisa kirol emanaldiak izango ditu; saio informatiboak, ordea, ez.

Hasiera berri hau, hainbat esparrutan da arrain handi eta txikiaren lehiaren arteko erakusgarri. Ez bakarrik umorean eta entretenimenduan ardaztuko den #0 —irakur dadila, zero— dagoeneko egonkortuta dauden kateekin neurtu behar izango delako. Baizik eta Movistarrek kanpotik bezala barrutik ere borroka propioa bizi duelako. #Correscales edota #KorrikaPrekarioa abian denean, erabaki du telekomunikazio markak hedatzea. Praktikatzen duen prekarizazioaren kontra kalera atera diren kontratatu, azpikontratatu eta faltsu autonomoek korrika egingo dute Bilbotik Bartzelonara otsailaren 18tik 22a bitarte. 800 kilometroan luzatuko da hilabetez dirauen borroka. Zer inporta dio Movistarri? Bada, segur aski, zero.

Merezi zuen

Ez dakizue ze bronka: ea zer ibili nintzen David de Jorgeren zortzi abizen euskaldunak gora eta behera, egun berean, ia ordu berean, LaSextan matxismoari buruzko saio bat eman bazuten. Ez dela normala, ea zertarako komentatzen ditudan telebistakoak, ez bada horrelakoak ematen dituztenean kontuan hartzeko. Nahi baino gutxiagotan gertatzen dela, ez direla asko, denbora eta espazioa bestelako tontakeriekin galtzen ibiltzeko. Ez dakizue ze bronka nire kontzientziak. Eta arrazoia eman behar diot.

El machismo mata izan da Salvados saioaren azkena. Izenburu kolpekatzailea audientzia hain handia duen programa baterako. Esan nahi dut, segur aski, milaka eta milaka espainiar jabetuko zirela joan den igandean lehenengo aldiz matxismoak hil egiten duela. Ez direla emakumezkoak hiltzen gizonezkoek emandako jipoi baten ondotik. Asasinatzen dituztela, eta ez gaixorik daudelako, koitadua, ze tipo normala zen, saludatu ere saludatzen zuen portalean gurutzatuz gero. Ez: matxismoa deitzen den ideologia baten ondorioz hiltzen dituztela.

Ze gauzak nahiko garbi adierazi zirela esango nuke. Francisca Verdejo epaileak, adibidez. 2015ean ia 60 emakume izan ziren asasinatuak. Azken hamabost urteetan 1.000 baino gehiago izan dira. Eta esan zion Evolek: «ETAk bere historian baino gehiago. Konparazio egokia da?». «Ezin zuzenagoa», izan zen erantzuna. «Genero terrorismoaren aurrean gaude. Eta ETArenaren aldean, biolentzia matxistak hildako zenbat emakumeren izenak ezagutzen ditugu? Zenbat arduradun politiko joaten dira hiletatara?». Garbi, halaber, Jorge Freudenthal psikologoa, matxismoaz: «Ideologia hori instalatuta dago tratu txar emaileengan, baina baita etxepeko tabernan ere, telebistan» —bai, bai, telebistan esan zuen—. «Ideologia bat da, pentsatzeko modu bat, eta sistema oso batek eusten dio, sistema patriarkalak». Eta garbi azkenik Marina Marroqui, tratu txarrak sufritutakoa, egun tratu txarren kontrako elkarte batean parte hartzen duena: «Dena geratzen zaigu egiteko. Justu hasi gara orain pixka bat kontziente izaten arazoa existitzen dela. Lehenengo gauza da onartzea. Orain geratzen da beste guztia».

Bainaren bat jar dakioke saioari, baina ziur aski milaka pertsona lehenengo aldiz matxismoak hil egiten duela jabetzeagatik bakarrik, merezi zuen.

Addenda

Oso ondo aletzen ditu hemen Barbijaputak zutabean aipatzen ditudan “baina” horiek.

Irribarre urduria

Hain ondo hitz egin zigun Palaciosek Todos los apellidos vascos saioaz, Esperanza Aguirre gonbidatu zuten emanaldiaz, ezen geratu bainintzen inbidiaz —eta PPra afiliatzeko gogoz—. Eta izenburutik beretik zalantza batzuk sortzen dituen arren —esango nuke urrin etnizista bat askatzen duela, Ocho apellidos vascos fenomenoa nabarmenegi probestu nahi izateaz gainera—, bada, iruditzen zait ikusten uzten den programa bat dela. Formula ez da konplikatuegia, egia: esan nahi dut, ni bezalako tipo zozo batek ere baduela gerran ibilitako arbasorik, jaioberritan umezurztegi batean utzitakorik, bere egunak ur putzu batean itota bukatu duenik. Imajinatu halakoak jende ustez famatuarekin, gure baitako voyeurra zeinen alegera jar daitekeen.

Azken gonbidatua izan da David de Jorge handia —ez garai batean bezainbeste, baina, tira; eta ez dut nik ireki bidea: hasteko galdetu zioten zenbat kilo kendu zituen gainetik; 130—, sukaldari mediatikoa —ona ez zuten esan—, Arzakito gisa ere ezaguna. Pisua galtzeak ez omen du beste pertsona bat bilakatu, baina ematen zuen baietz. Ohikoa baino uzkur, estu, zurrunago, beldurrez bezala zer aterako zioten —ahoz ere adierazi zuen: trankimazin bat hartuta zegoela, ea arbaso ilunen bat ateratzen zioten—. Eta Hilario Arbelaitzen muturrak nola jaten zituen azaldu ondoren, eta Martin Berasategi izatezko bikotea agurtu eta gero, hasi ziren zuhaitz genealogikoa aletzen. Aitona, amaren aita, Irungo alkatea zen, Comunión Tradicionalista alderdikoa, hau da, jainkoa, aberria, foruak, erregea: karlista. Eta Altxamendu Nazionalaren aldekoa. Txintxoak Irunen sartu aurretik, anarkista gaiztoek etxea erre zioten. Eta udalak gauza batzuk eman behar izan zizkien gero, adibidez negozio bat. «Gaixoak, ze gaizki pasatuko zuten». Pentsatzen dut okerrago dena galdu, baina, gerra ere galtzeagatik, autoritateen babesik izan ez zutenek. Berdin dio, ezagutu baikenuen euskal sukaldari ezagun ez gutxiren arbasoak, Argiñano, Arzak, erreketeak zirela. Aingerutxoak errekete horiek, herriko jendea, jende normala, beren lurraren maitaleak, tradizioarenak, familiarenak. Broma gehiago izan zen, aita galiziarraren aldetik, Mariano Rajoy senide duela deskubritu zutenean. Uste dut hor askatu zuela De Jorgek lehen irribarrea, irribarre urduria.