Frantziaren gozoa

Hainbatetan gertatu zait niri ere, Palaciosi bezala, telebista ikusten egotea eta irudikatzea zeinen moloia izan behar duen programa jakin batzuetan lan egiteak. Gertatu zait luze gabe orain Douce(s) France(s) erreportaje sortaren berremisioa ikusi dudanean, Arte katean. Etxean bertan pasatzen ari naiz pipa, pentsa zer litzatekeen barrutik dastatzea Frantziaren gozoa. Ikus-entzunezko bilduma ez da berria, 2011n eman zuten estreinakoz; baina bakantza egun hauetan ematen ari dira berriz, gure begien gozamenerako. Eta gure opor asmoen inbidiarako. Lastima da Pazko astea ere aurreratu samar egotea, bestela bidaiatxoren bat egiteko ideiak har genitzake bertatik.

Begira: Proventzan, adibidez, eta esateko Anjel Lertxundiren maneran, izan gara llama hazle Vauclusen, perfume sortzaile Itsas Alpeetan, azafrai landatzaile Camargan. Bretainian gero, izan gara druida Cotes-d’Armorren, alga sukaldari Fisterran, poeta txatarrero Morbihanen. Eta Akitania maitean —«itsaso-mendien erdian, landa-mahastien artean, zapore eta savoir-faire handiko eskualde batean»—, kabiar ekoizle Dordoinan, zezen errekortari Landetan, ardo gozo zuri egile Girondan. Tira, eta pottoka babesle Pirinio Atlantikoetan. Zehatzago, Euskal Herrian. Zehatzago, euskal mendietan: pottokak erdi-askatasunean haztearen tradizioa zaintzen baitu Jean Paulek, Ortzaizen. Bidaia hasten da, beraz, Frantzia eta Espainia arteko mugan, euskal Pirinioetan, Auñamendi eta Baigura tontorren artean: euskal dekorazio hain tipiko eta hain xarmanta, herrialde konkordun larre berde sakonez estalia. Paisaien irudi batzuk, lau haizeetara, helikopterotik, esan nahi dut. Eta, jarraian, pottokak, ia euskaldun jatorraren sinbolo gisa: animaliek eta landareek hitz egiten zekiten garaitik daude hemen —«horren froga da antzekotasun morfologikoa dutela Euskal Herriko haitzuloetan aurkitutako zaldi irudiekin»—, arraza purua dira, babestu beharreko ondarearen parte. Eta, gaur egunean, gaixoak, plazererako baino ez dira erabiltzen. Aipatzen dira egiazkotasuna, tradizioari atxikimendua, pilota, ados; baina nire gusturako gutxitxo, oro har, Euskal Herria. Noski, hain geratzen da txikiagotua Akitaniako handitasunean. Eskerrak herri elkargoa sortzean konponduko diren halako injustizia historikoak.

Ziur aski, hilezkorra

Iragan den Aste Santua izan da, ez Jesusito, baizik eta Johan Cruyff handiaren pasio, heriotza eta auskalo pizkundearena. Harritu nau gurean inork ezer esan ez izana —tira, gezurra, Josemari Pastorrek aipatu zuen: 1974. urtean, izenak espainiera hutsez idatzi behar ziren garaian, Katalunian bizi zen atzerritar batek frankismoari aurre egin ziola esateko; katalanezko izen ofizial eta legezkoa jarri zion semeari: Jordi Cruyff. Nahiz nik koinatu bat dudan, Aleix, izen katalan horrekin 1970ean erregistratua—. Eta hor zehar futbolari, entrenatzaile eta abarreko figurak nabarmendu zaizkion moduan, utzidazue Johan Cruyff telebista pertsonaiari buruz hitz egiten hemen. Ezagun da, agian gutxixeago futbol entrenatzaileak, baina jokalariak dagoen eta gauzarik anti-telebisiboena direna. Eta egia da, minutu batean esateko gai diren bueno kantitatea ikusita. Herbeheretar hegalariak, ordea, jokoa banatu izan du, ez bakarrik soropilaren gainean. Akaso izango da pentsatzen zuena kanporatzeko inolako filtrorik ezagutu ez duelako. Edota Guiness errekor baten jabe zelako: Cruyff izango da herrialde batean denbora gehien pasatu eta bertako hizkuntza —gaztelaniaz ari naiz, katalanez ez baitiot sekula hitz erdirik entzun— traketsen egiten zuen gizasemea. Hori da hori, el peloto, un partida, Laporto, genero gramatikal bakar bat ere ez asmatzea. Baina horrela eman zituen eman zituenak: «Pilota guk badugu, besteek ezin digute golik sartu»; «italiarrek ezin dute irabazi; baina haien kontra gal dezakezu, bai»; eta besteren gainetik, Madrili hiru segundoz hegan egin ondoren sartu zion gol hura bezala, historiara pasatuko den gallina de piel gogoangarria.

TV3k erreportaje pare bat berreskuratu zituen zendu zen gauean: L’últim partit. 40 anys de Johan Cruyff a Catalunya eta Cruyff, un tomb per la vida. TDP kateak, bere aldetik, Conexión vintage —irakur bedi vintash— bat. Risto —ez, noski, Stoichkov— Mejiderekin chesterra partekatu zuenekoa ere eman zuten Cuatron. Horri esaten zaio gerria, eta ez Gurpegirenari. «Katalanak ez ziren ausartak, eta horregatik fitxatu nituen lau euskaldun». Gustura entzungo nioke orain euskaldunez esango lukeena. «Neurri batean, ziur aski, hilezkorra naiz». Iragan den Aste Santua izan da, ez Jesusito, baizik eta Johan Cruyff handiaren pasio, heriotza eta telebista pizkundearena.

X horrek

Gaurko egunarekin hasten da bereziki gustuko dudan urteko garai bat, bereziki gustuko dudan telebista aldi bat. Tira, berez Erramu igandearekin hasi zen Aste Santua, baina gaurtik iganderakoak dira egunik gotorrenak. Eta ez dakit zer ospatzen dugun ongi, esan nahi dut gu bezalako gizabanako laiko akonfesionalok, Jesusitoren pasio, heriotza, pizkundeaz aparte, noski. Baina niri jarraitzen badit eskaintzen egunotako telebista festa, segi dezala asteak santua izaten urte askoan.

Adibidez, 13TV kateak, gure telebista publikoetako batek —ez ahantzi Estatuak errenta aitorpen bidez emandako diruarekin ordaintzen duela Eliza katolikoak katea—. Hilabete hasieran Xabierraldia zuzenean eskaintzearekin aski ez, eta Aste Santua zuzenean emango digute egunotan. Aste Santuaren lagin «emozio, fede, kar, ilusioz betetako bat» behintzat: Aita Santuaren ospakizun garrantzitsuenak eskainiko dituzte Erromatik; herrialdean zehar ibiliko dira desfile esanguratsuenen atzetik, Murtziatik edo Avilatik —bai, existitzen dena ez da Teruel bakarrik—; La pasión según Andalucía eta Jesús de Nazaret musikalak pasako dituzte; Jesusen bizitzaren kontakizun fidela den El Salvador filma estreinatuko dute. Eta, gaur, luze gabe, irrikari eutsi ezin dionarentzat, Legioaren lehorreratze ekitaldia eta Heriotza Onaren Kristoaren lekualdatzea emango dute. Horiek gutxi balira, kasu, lehiaketa bat ere jarri baitute martxan. Erakutsi nahi dute fedea ez dela teknologia berriekin bateraezina. Eta horregatik Aste Santuko irudirik onenak bilatzen dituzte: argazkiak Twitterrera bidal daitezke #FotoCofrade13tv hashtagarekin. Saria ez dute esan zein den; auskalo, agian Aita Santuarekin zita bat. MYHYV estiloan, kamerarik gabe segur aski. Eta badakit honezkero badakizuela, ikusle fidelak zaretenez jakinaren gainean zeundetela. Baina badaezpada: martxoaren 19an eten zituen kate zaharreko emisioak 13TVk. Frekuentzia berrian ikusi behar da orain, lehiaketa publiko bat eskuratu ondoren. 13TVren proiektuaz ministerioak nabarmendu zuen kateak duen konpromisoa: «Adierazpen askatasunarekin eta objektibotasunari, egiatasunari eta inpartzialtasunari dion errespetuarekin». Eta oraindik baten batek galdetuko du zertarako demonio balio duen errenta aitorpenean Eliza katolikoari dagokion X horrek.

Telebista programazioa

Berandu baino lehen aitortuko dut ez nintzela horoskopo zalea. Baina Angel Erroren zutabea irakurri nuenetik, gau eta egun begiratzen dut BERRIAko telebista programazioa, zoriak zer ekarriko. Ezin dut burutik kendu. Espero dut eromen iragankor bat izatea. Eta nahiago nuke askotan eskainiko balit maitasuna, loria eta edertasuna. Ez nintzateke kexatuko balira emakumeak eta gizonak eta viceversa. Sautrelak ondo zioen, ordea: «Etai lelori bailelo leloa zarai leloa».

Egia da, ez gutxitan eskaini izan dit telebistaren erdigunerako bidaia. Luze gabe, azkena, Polonia. Zehatzago, Krakovia. Frantzian eguerdia. 30 minutu. Minutu musikalak. Ze garai zoriontsua! Baina puskaz gehiagotan izaten da nomada baten egunerokoa. Bertsio espainiarra, hori bai. Ai, gure bizilagun maiteak. Besterik da aitaren etxea. Martin mistery handi bat. Egun on Euskadi. Ez da gatzgabeentzako herrialdea. Hiru milioi baino gehiago. Mundu guztiak hartu nahi du bere lekua. Esaten du esaerak: herri txiki, infernu handi. Eta akaziak 38, gerturatu eta lau. Gu ta gutarrak. Dragoi ehiztariak. Berebiziko espioiak. Burmuin kriminalak. Labur, Anaia Handia. Gumballen mundu harrigarria? Txapeldun batentzako galdera da hori.

Jarrai dezagun zapeatzen. Nor bizi da hor? Sei ahizpa. Tumatxak. Eta Karlos Argiñano zure sukaldean. Ongi etorri. Zurean edo nirean. Gurean gaur. Hurbilean. Egi bidean. Kakalardo berdea. Salba nazazu, limoi. Salba nazazu, laranja. Ur eta lur utzi nau. Julianekin bakarka. Eskamak kentzen. Burubero. Iparraldearen orena. Harrapa nazazu ahal baduzu. Bihotza. Gori-gori. Sustraia. Airean. Zu kirolari. Sagarrondotik. Boxeo izarrak ikusi ditut. Maitasunaren suak. Inork ez zuen pentsatu! Badakizue, maitatzea betiko da. Esatea libre. Kontua, mesedez. Orain erortzen naiz. Zifrak eta letrak. Joan da bisitaria. Munduaren bukaerako konkistatzailea. Bizi berria.

Azpimarra nahi dut: zortearen erruleta da hau. Kontrako eztarritik joaten ahal dira TVEko gosariak. Gure zeregina da ematea ETBri kantxa. Ispilu publikoa. Tarteka sartu arren ur handitan. A ze astetxoa. Jakin eta irabazi, ez dago besterik. Eszeptikoak gara. Txantxariak. Maite ditugu ertzak. Familia sekretu txikiak. Baina ederragoa da bizitza. Zaindu zaitez. Ez ahaztu hitzak. Hemen bada lanik. Historiak darrai.

Belaunaldi bat atzetik

Eta orain ez pentsatu Salvados saioaren fans totala naizenik ere. Baina gauza da azken emanaldiak interesgarri askoak izan direla. El machismo mata, Los esclavos españoles eta, luze gabe, azken-azkena, kontziliazioari buruzkoa: El milagro de la conciliación. Ondo esan zuten miraria, afera gutxi-asko gertutik ezagutzen duenak ondo baitaki lana eta etxea bateratzea zein den zaila. Eta neronek ere bizi dudanez zailtasun hori, gogoa daukat gaiaz hitz egiteko. Gainera, zer demonio, Hasier Arraizek eta Borja Senperrek egiten badute, besteok ere egin dezakegu, ezta?

Goteborg Suediako guraso batzuek harilkatu zuten kontakizuna. Ezen basikoki emanaldi guztia izan baitzen: begira ze ondo dauden Suedian eta begira ze gaizki —dauden esan behar nuen, baina— gauden Espainian —gauza horietarako, eta beste askotarako ere bai, Espainia baikara oraindik, behintzat neroni—. Izan ere, Suediako egoera da hortzak izerditzekoa: aitatasun eta amatasun bajak bederatzi hilabetekoak dira, haurrak haurtzaindegian daude sei urtera arte, oinez eraman ditzakezu, publikoak dira, zure soldataren arabera ordaintzen duzu, irakasle bat dute bost haurrentzat, gurasoek ez dituzte uzten gaixorik, neologismo bat sortu da suedieraz haurrak zaintzea esateko, seme-alabek zortzi urte izan arte Estatuak 140 euro ordaintzen dizkizu hilean. Eta hori guztiori nola lortzen da? Zergak gora, diru-isuririk ez, eraginkorki erabilita. «Nahiago ditut tranbia zaharrak eduki, eta haurtzaindegia etxetik gertu», aitortu zuen Goteborg Suedian bizi den katalanak. Pentsa, telebista publikoa ere ez dute zerga bidez ordaintzen, etxean telebista dutenek bakarrik baizik; aparatua eskuratzen duzunean zerga ordaindu nahi duzula jakinarazita.

Ez ziguten erakutsi bakarrik Goteborg Suedia, ordea. Esan ziguten, halaber, kontziliazioa gaur egunean oinarrizko gaia dela. Erantzukidetasuna, ardura partekatua izan behar dela helburua. Orain arte emakumeei zuzenduta egon dela. Orekatu egin behar direla aitatasun eta amatasun baimenak, parekidetasuna lortu nahi bada. Belaunaldi bat atzetik —doazela esan behar nuen, baina— goazela Espainian. Baina alda daitekeela ohitura, gizarte zibilak bultzatzen badu, lortzen bada agente guztiak —komertzio, turismo, hezkuntza, administrazio, enpresa— bilduko dituen proiektu politiko bat.

Maite dut feminismoa

Ematen du mania diodala Fermin Etxegoieni. Inbidia dela esango du baten batek; azken batean, ibilbide tarte batean paraleloak eraman ditugu. Baina beti atzetik ni: Ekografia hauetan jardun zuen, Deabruaren abokatua elkarrizketa sail hartan —zailagoa ikusten dut neronek inoiz Berandu baino lehen aurkeztea—. Eta sinetsidazue, ez da mania, ez da inbidia, telebistarekiko interes soila da. Ondo esan zuen Josu Goikoetxeak: ez dira pertsona eta pertsonaia nahastu behar. Eta hemen, ez baitut pertsona ezagutzen, pertsonaiaz aritu naiz beti.

Gaur ere ez dut Fermin Etxegoienez hitz egin nahi, beraz. Pertsonaiaz, edo pertsonaiak ordezkatzen duen jendeaz arituko naiz. Josebe Iturriozekin izan zuen elkarrizketa ikusi bitartean banan-banan eta izen-abizenekin pasatu zitzaizkidalako aurretik hainbat gizonezko. Ez dakit nork esan zuen —Saizarbitoria datorkit burura, ez dakit zergatik— emakumezkoen borrokak erabateko nahasmena eragin diola bere garaiko gizonari. Eta galderak, hain zuzen, izan ziren noraez horren adierazgarri: «Non dago idatzia, emakume jaiotzeagatik, zure ama, are zure senarraren ama zaindu behar duzunik? Nork behartzen zaitu? Esan nahi didazuna da sistemak niri sartu dizkidala ideia batzuk, eta ni sentitzen naizela, emakumea zaren partetik, zure gainetik?». Bakarrik erantzuten ziren galderak askotan, ze ikusteko modukoa izan zen «zuk benetan pentsatzen duzu gizona zarela?» Iturriozen galderak jarraian eragin zuen gehiagotasunezko barrea. Iturriozek esan zion momentu batean: «Bazilatzen ari zara». Eta, egia esan, ez zuen ematen, baina: «Inoiz pentsatu izan dut modeloak hain argalak direla emakume eredu horren atzean dauden diseinatzaile gehienak ez dituztelako emakumeak gustuko. Gu izango bagina diseinatzaileak» —eta gu horrekin nori egiten zion erreferentzia ez dakit— «potologoak izango lirateke». Argudioaren homofobiaz ohartarazi zuten arte. Baina halako batean esan zuen: «Maite dut feminismoa». Eta orduan bai, definitiboki, pertsonaia bazilatzen ari zen.

Eta beragan zentratzen ari gara denbora guztian, baina Iturriozek gauza interesgarri asko esan zituen: adibidez, ez zaiola inkoherentea iruditzen pertsona ezkertiar bati erakargarri suertatzea Arantza Quiroga. Ze lasaitua. Ez esan gero feminismoa maitagarria ez denik.

Elkarrizketa, elkar hizketa

Berandu baino lehen azken saioaren ildora, oso interesgarria otu zait azken egunotan sare sozialetan zein lagunartean gertatu dena. Hainbat ertzetatik kontuan hartuta, gainera. Hala ere, aitortzen dut ez dela lan makala gaurkoan hitzok idaztea.

Galarragak kontatu digu bart zein den bere abiapuntu pertsonala Fermin Etxegoienekin. Ulertzen dut, erabat, bi aldeetan egoteak dakarren konplexutasuna. Kritika generoan, iraganean hausnartu den eta hausnartzen jarraitu beharko den gatazka baten proiekzioa izan zen bere lehenengo paragrafoa. Euskal Herrian ez da erraza sortzea, ez da erraza ez sortzea, ez da erraza kritika egitea eta ez da erraza kritikarik ez egitea.

Programaren bigarren elkarrizketaren edukiari dagokionez —Josebe Iturriozi egindakoa—, harritu nau biek errealitatearen gaineko pertzepzio hain antagonikoa izateak. Hamaika argudio eman daitezke. Belaunaldi kontua dela esan genezake, adibidez. Baina esentziara joz gero, Etxegoienen eta Iturriozen artean sortutako giro konfliktiboa berdintasunaren alorrean egunero kalean topa dezakeguna da. Pertsonala politiko bilakatuta soilik askatuko dugun korapiloa. Talkan lupa jarri du saioak. Hori baikorra da, arazoari ikusgarritasuna eta protagonismoa eman diolako.

Baina Josebe Iturrioz eta Fermin Etxegoien izan ez balira? Hau da, marka propio definitua ez duten bi pertsonaren arteko elkarrizketa telebistaz eman izan balute? Puntu hori, elkarrizketak ardatz dituen genero telebisiboari dagokionez, asko interesatzen zait. Elkarrizketatzaileak saioari estilo propioa eman diezaioke galderen aukeraketa subjektiboarekin soilik. Bere gorputz presentziarekin eta hitz egiten duenean erabiltzen duen musikalitatearekin bakarrik. Haatik, elkarrizketaren hartu-emanean aurkezlea interpelatua sentitzen denean, Etxegoienekin gertatu bezala, aurkezle posizioa diluitzen da. Biak bilakatzen dira pertsonaia. Beraz, saio bat sinatzen denean, non dago muga, zure bizitza azaldu eta estilo propioa markatzearen artean?

Telerrealitate ukituko zerbait ikusi genuen. Gaur egun, telebistan ikusten dugun ia guztia bezala. Joera suntsitzailea da, estereotipoak indartuz giza kontrolerako balio duelako. Tamalez, garai bateko aurkezlearen figura hil da. Orain, kazetaria albistearen protagonista izatea baita moda.

Beharrak

Enpresa ikasketak hasten dituzunean, irakasle guztiek errepikatzen dizute gauza bera. Eskaintzaren eta eskariaren arteko oreka beharrak sortzen duela. Hor dago koxka, eta tranpa ere bai. Hau da, enpresa batek zerbait saldu nahi badu, eta saldu nahi duen horrek oinarrizko beharrak asetzeko ez badu balio, enpresak gizartean beharra sortu behar duela. Kontsumitzaileen desioak piztea sistema kapitalistaren zutabeetako bat da. Eta sistema kapitalistak porrot egin duela argi dago. Zergatik? Desiatzen dena lortzeko, oinarrizko beharrak alde batera utzi direlako. Alegia, diru publikoa bankuak erreskatatzeko inbertitu da, osasun sistema edo kultur sistema duin baten alde egin beharrean.

Eszenario horren erdian, ezinezkoa zirudien arren, ikus-entzunezkoek loraldia bizi dute. Hainbat plataforma jaio dira: Hamaika Telebista, MU Telebista, Topatu.info, Ttalaka, webserieak eta abar. Txanponaren bi aldeen erakusgarria da fenomenoa. Batetik, langileok sektoreak jasan duen inoizko egoera prekarizatuenean lan egiten dugunez, irtenbide bila buruari eragiten diogu etengabe. Bi arrazoirengatik: egunero jan ahal izateko, eta jarrera politikoagatik, hau da, ikusezin bihurtu nahi dutena ikusarazteko. Bestetik, zenbat telebista kate eta proiektu berri jaio diren ikusita, eztabaidaezina da ikus-entzunezkoak beharrezkoak direla. Beharra erreala dela. Ahaztu gabe informazioa jasotzea oinarrizko eskubide bat dela, ez pribilegio bat.

Prekarizazioak denbora librearen murrizketa dakar, eta horrek zuzenki eragiten du informazioa kontsumitzeko moduetan. Hori dela eta, geroz eta gehiago dira audientzia mantendu ahal izateko multimedia atala indartu duten hedabideak: informazioa azkar jaso nahi dugu, eta modu deigarrian bereganatu behar gaitu. Beraz, ez gara soilik ari irudian oinarritutako hedabide berriak sortzeaz, baizik eta dagoeneko martxan diren hedabideen ildo estrategikoa ekoizpen multimediara lerratzen ari dela.

Haatik, orain arte ikus-entzunezkoen ispilu nagusia izan den telebista klasikoak gainbehera bizi du. Nola da posible? Gehiegizko eskaintzari leporatu izan zaio audientzia gainbehera, baina baliteke erantzuna mutur aurrean egotea. Edo telebistak desioa pizteko bere burua berrasmatzen du, edo beharrak markatuko dio zein den bere tokia.

Berdintasunaz

Emakumeen Nazioarteko Eguna zela eta, Hamaikak programazio berezia eskaini zuen martxoaren 8an, ezinbestekoa den Ertzak saioan. Nagore Uriarteren saioan, patriarkatuaren ardatzean bat egiten duten soken amarauna askatzen saiatu ziren. Pedagogia egin baino gehiago, egunero bizi dugun errealitatearen dimentsio bat azaleratu zuen. Hau da, azaldu zutena ez da soilik patriarkatuak araututako gizarte baten menpe bizitzea teorikoki zer den, baizik eta sistema horrek zeharkatzen dituen gorputzen testigantzak azaleratzea.

Martxoaren 8an egindako programazio hautuarekin urte osoan koherenteki jokatzen saiatzen den katea da Hamaika Telebista. Hala ere, bada lantzean behin Esatea Libre programan arreta ematen duen zerbait: sarri askotan, eztabaida mahaian jartzen diren lau gonbidatuetatik hiru gizonezkoak izan ohi direlako eta bakarra emakumea, noski Irati Sarasua aurkezlearekin batera. Kopurua kameraren beste aldetik bitara irakur daiteke: hiru gizon eta bi emakume, edo, iritzi emaileetan, hiru gizon eta emakume bakarra. Dena den, aipagarria den arren, kate honen kasuan berdintasuna errespetatzeko intentzioa ez da zalantzan jartzen, ibilbidea kredentzial nahikoa baita.

Hainbat Ekografia idazteko beita eman zigun IDEMtitateak saio gogoangarriak ezinbesteko lana egiten zuen berdintasunaren alorrean; aukera aprobetxatuko dut esateko telebistara bueltatuko balitz atseginez jarraituko nukeela. Bestetik, berriki eskaini du Hamaikak Areatzako emakumeen historia eta bizi esperientzen lekukotza Dokuteka saioan. Aipatzekoa eta azpimarratzekoa sare digitalean non-nahi bideo zatiak utzi dituen Josebe Iturriozi egindako elkarrizketa. Leire Ferrok gidatuta, Hurbilean ezagutu ahal izan genuen Iturrioz. Gardentasunez eta oinarri sendoetan eraikitako hitzak dira bereak, iraultza tresna. Bizi esperientziak eta diskurtsoa berdinak izan arren, erabat ezberdina izan zen ETBkoUr Handitan saioak utzitako erresonantzia eta Ferroren saioan utzitakoa. Arrasto poltikoagoa zuen bigarrenak, pasio usain nabarmenagoa, erraietatik jaiotzen denari lotuagoa. Faltan bota nuen baieztapenetan sakontzeko tartea, baina telebistan denborak dirua balio du.

Jarrai dezatela berdintasunaren hazia zabaltzen, eta ez dadila egun bateko lorea izan.

Zalantzak

Martxoak berekin ekarri ditu genero berdintasuna aldarri duten publizitate kanpainak. Gizonak txapeldunak direla eta emakumeak printzesak garela txikitatik buruan sartzen digutela adierazten duen iragarkia dago non-nahi. Hori ikusi ostean, ETB2ko Más de tres millones saioko erredaktoreari kamera aurrean jartzea tokatu zitzaion. Erika Barreras aurkezleak, naturaltasun atseginez, azaldu zigun Santurtziko Iñaki Williams peñakoekin Athleticen partida giroa erakutsiko zutela.

Aurrena bi emakume erretiratu aurkeztu zizkiguten, eta sekretua kontatu behar ziguten: biak alargunak ziren. Zalantza daukat bi emakume horien mina datu interesgarria den. Eurei behintzat, jarri zuten aurpegiagatik, esango nuke ez zitzaiela askorik gustatu. Tristura gainditzeko, zer hoberik Athleticeko jokalariak ederrak ote diren galdetzea baino? Ez zait okurritzen pertsona baten gaitasunaren erakusgarri hoberik. Ondoren, gizonen mahaira egin genuen bidaia. Gizonak beste kontu bat dira, horiek meriendaren zain zeuden. Eta, esan zutenez, tabernaren epeltasunean, goxo. Ironiak alde batera, ez da inondik inora lantegi makala tankera honetako saioek erredaktoreentzat dakarten erronka. Alegia, tarte luze batez zuzenean inguruaren berri eman behar izatea, pauta jakin batzuk buruan izanda, baina era berean guztiz kontrolatu barik egoerak eman dezakeena. Haatik, zenbat balio du martxoan berdintasun kanpaina publizitarioak han-hemenka zabaltzeak, ondoren kazetariok ez badugu eredu heteroarautu eta patriarkal horiek ez errepikatzeko ahalegin aktiboa egiten? Denon esku dago eraldaketa.

Errealizazio aldetik txukuna da saioa. Molde horretan gertakari kuriosoak kontatzen dituzte. Soka horri tiraka betiko zalantza ageri da: formatua elikatzen duten gertakariek ez al dute talka egiteko arriskua albistegietan kontatzen dituzten kontuekin? Esate baterako, asteburuan lantzen dituzten erreportajeekin?

Astelehenetik ostiralera gaueko Teleberri-ren aurretik ikusteko aukera dugun Más de tres millones formatua ezaguna zaigu,Euskadi directo eta EH Zuzenean tankerakoa baita. Biak emankizun zerrendatik desagertu ziren saioak dira, audientziak aginduta, baina hala ere, apustu berria ikusita, argi dago kateak ez duela konfiantzarik galdu.