Ez dugu babesik behar

Jose Diego Yllanes hiltzailearen abokatuak, epaiketan defendaezina dena defendatzeko, Nagore Laffage biktima errugabea zela esan zuen. Alegia, Laffagek ez zuela ezer egin norbaitek hil zezan. Baina, zer demontre esan nahi zuen? Neskak errurik balu zilegi litzatekeela hilketa? Zer da errua? Zeren errua? Kasu honetan noren begiradaren araberakoa da erruaren definizioa? Laffagen irudia goraipatu eta Yllanesen ekintza nardagarria babesteko trikimailu zikin hori erabiltzea iraingarria da. Esate baterako, zalantzan jartzen duelako 20 urte dituen neska gazte baten hautu askea. Horren guztiaren azpian Nagore Laffagen erabakia morala izan zen edo ez epaitzen duelako. Onartezina da hori: Yllanesek emakume aske bat hil zuen askea zelako. Ezetz esateko askea zelako. Yllanesek Laffage hil zuen Laffagek bere menpekoa izan nahi ez zuelako. Etxe horretatik alde egin nahi izan zuelako. Para gaitezen lasai analizatzera: nola da posible moralina zipriztinak dituzten argudioak erabili izana Nagore Laffagen epaiketan? Nola da posible Laffage babesteko mekanismo legal nahikorik ez dituen sistema batek tranpa dialektikoak baimentzea? Epaiketan hilketa azpikeriarik gabeko ekintza izan zela ondorioztatu zuten. Ezin izan zuten genero indarkeriaren markoan kokatu, biktimak eta hiltzaileak aldez aurretik harreman erromantikorik izan ez omen zutelako. Hildakoa edo hiltzailea, nor babesten du sistema legalak?

Matxismoak hiltzen du. Gorputzaren kontrol mekanismoek hiltzen dute. Heteropatriarkatuak hiltzen du. Lege heteropatriarkalek hiltzen gaituzte. Zergatik? Legeak ez direlako orden heteropatriarkala kolokan jartzeko eraikiak, ezta dinamikak aldatzeko eraikiak ere. Ez ditugu erasoen aurrean babestuko gaituzten legeak behar, defendatzeko erabili ahalko ditugunak baizik. Ez dugu babesik nahi eta erasoen aurrean nazkatuta gaude.

Nagore Laffagen hilketaren urteurrena dela-eta, ETB1k gertakariaren inguruko dokumentala eman zuen berriz ere. Hautsak harrotu zituen gertakaria memorian iltzatua daukagun arren, hilketa sexistak gertatzen jarraitzen dute. Erasotzeko asmoa dutenek argi izan beharko dute kontu bat: sanferminetan zein beste edozein testuingurutan egongo garen emakumeok ez dugu gure askatasunaren defentsan sekula atsedenik hartuko.

Sintoma bezala

Uste nuen oraingoan ere libratuko nintzela. Uste nuen oraingoan ere ahal izango nuela. Uste nuen oraingoan ere geratuko nintzela Gu ta gutarrak ikusi gabe. Oposizioa ez baita izan nolanahikoa: bost edizio eta orain arte lortua nuen emanaldi bakar bat ere, hasi eta buka, ez ikustea. Orain arte. Nirekin ahal izan du zerbitzu publikoa ematearen kontzientziak. Eta, zergatik ez esan, erakarmen gutxiko gauzek nigan eragiten duten erakarmen indarrak. Ikusi nuen, beraz, 5. edizioko gutar final handia.

Gainera, ze demontre, final bat zen. Han zeuden denak: DJ Tirapu; gure kuxkuxeroak, tartean Txurru berria —«gogorra izan da porque nik beti ile luzea izan dut»—; Euskal Herriko youtuberrik arrakastatsuena, lehen aldiz, platoan, Hola Julen; eta, noski, kuadrilla urdina, kuadrilla arrosa. Saria, saioaren tamainakoa: New York edo Londres, baina baita Eivissa edo Salou ere. Garrantzitsuena, jakitea bakarrik edo kuadrillan joango den irabazlea. «Goi-goian amaitu nahiko genuke». Falta ziren finalistak. Bikoteren bat —«gure saioan elkar ezagutu eta enamoratu egin zaizkigu»-, pertsonalitatea duen bat —ez dakit noren kutxi-kutxia—, eta ospetsua izan nahi zuen bat —«eta lortu egin du»—; ez dakidana da bere etxean, edo harago. «Gazte jatorrenaren bila dabilen programa: Gora gu ta gutarrak!» —Lehenik Euskadi eta Gora Gu ta gutarrak gero—. A ze finalistak. Emakumeak, gizonak eta bi zerbeza hartakoak baina puskaz zozoagoak. Haien euskara, bidenabar, eta oro har, lotsaemangarria. Eskerrak ondarrutarrei. Eta Salyri. Emanaldiko une negar-egingarria —eta multikulturala— eskaini zigun: familia Frantzian dauka, gurasoak eta bi ahizpa, baina a ze sorpresa, final handiaren egunean hortxe daude, platoan. Eta nork irabazi jakin bitartean zer: 5. edizioari errepasoa, adibidez gutarrak, ibaian bainatzen —eta hori nobedadea da ETBn, ipurdiren bat ikusi baitzen—. «Aurpegi honekin ezin naiz atera, aurretik txapa y pinturatik pasa behar naiz». «Nago txinatzen, pero un monton». Edo ustez kameratik kanpo, zuzenean espainolez. Jatorrenetan jatorrena nor den ezagutzeko ordua. Azkenik erabakia, opor leku bat eta norekin. Salou, noski, eta kuadrillarekin. Sintoma bezala. «Irailean, ez ahaztu, Gu ta gutarrak 3X2. Udara mundiala igaro». Beharko. Irailean kalapita berdinarekin etorriko badira.

Zamarik handiena (revisited)

Ekainaren 26ko hauteskundeei arreta berezia eskaini zien ETBk. Horixe iragartzen zuen EITBk bidalitako prentsa oharrak, eta halaxe izan zen. ETB1en, esate batera, 19:50ean hasi zen gaua, programa berezi batekin: Maddalen Iriartek eta Xabier Usabiagak gidatuta, Pilar Kaltzada kazetariarekin batera, Asier Blas eta Eider Alkorta politologoak ikusi ahal izan genituen. Zuzeneko konexioak ere egin zituzten albistea zegoen leku guztietatik. ETB2n, bestalde, 19:15etik aurrera, Estibaliz Ruiz de Azuak, Africa Baetak eta Xabier Lapitzek aurkeztu zuten saio berezia. Alfredo Retortillo soziologoak komentatu zituen datuak, eta bi solasaldi mahai egon ziren: batean, Jon Urresti, Garbiñe Biurrun eta Felix Arrieta; bestean, Elkarrekin Ahal Dugu, EAJ, EH Bildu, PSE-EE, PP eta Ciudadanoseko ordezkariak. Laburbilduz: ETB1en bi kazetari eta hiru gonbidatu. Hasi, 19:50ean. 35 minutu beranduago, alegia. ETB2n, aldiz, hiru kazetari eta lau gonbidatu, gehi politikarien solasaldi bat.

Eta hauteskunde gauaren jarraipen ona egin zuen ETB1ek, noski, ez zen egon aitzakiarik ez ikusteko. Baten batek esan dezake, gainera, tira, hain garrantzitsua ere ez dela, adibidez, ETB1en bi aurkezle izatea eta ETB2n hiru —are aurkezle horietako bat Lapitz bada—; adibidez, ETB1en hiru gonbidatu izatea eta ETB2n lau —are euskarazkoan Asier Blas eta Eider Alkortaz disfruta badaiteke—; adibidez, ETB2n politikarien mahai bat egotea eta ETB1en ez —politikarien mahai bat? Nork nahi du halakorik?—; adibidez, ETB1eko saio berezia 35 minutu beranduago hastea —are inkestak ezagutu eta benetako emaitzak eskuratzen hasi arteko tartea zinez asperramorragarria izanik—. Txikikeriak direla guztiak? Baliteke. Ez dut nik kontrakoa esango. Baina zer arraroa txikikeriak beti alde berera erortzea, ezta? Zergatik ez dira inoiz erortzen beste aldera, zergatik ez da diskriminazio positibo pixka bat egiten, pixka bat, eta lehenesten da euskarazko katea, ahulena, hain txikikeria badira?

Josu Goikoetxeak esana du. «ETB1ek dituen zametako batek badu izena: ETB2». Halaxe bukatu nuen abenduaren 22ko Ekografia: «Astea joan, astea etorri, zametako bat zena, ez ote den zamarik handiena bilakatzen ari». Egun hartako zutabearen bertsio berritua baita gaurko hau. Baina zertarako aldatu ezer, ETBk bere horretan jarraitzen badu.

Ez derrigorrez

Selfie bat, zer kontatuko dizuet zuei, argazki kamerari buelta eman, besoa aski luzatu eta geure buruari ateratzen diogun erretratua da, dela bakarrik, dela lagunduta, dela giza-burmuinak imajina dezakeen gauzarik estrainioena egiten ari garela. Baina, are, erretratuaren historiaren kapitulurik modernoena ere bada, modako zerbait izatetik urrun, argazki genero gisa finkatu dena. Gizarte handiustetsu eta egozentriko baten adierazpena dela? Joan Fontcuberta argazkilariak esango dizu derrigorrez ezetz. Internetek narzisismoaren bozgorailu gisa funtzionatzen duen arren, ni-aren baieztapenak eta banitateak humanitatearen historia guztia ibili duela. Kontxo, hori guztiori oso ondo ulertu du ETBk, gizartearen abangoardian beti, eta garaiari ezin hobeki egokitutako programa bat eskaini digu: Hi Selfie!

Zertan den programa ezin garaikideago hori: aurkezleak selfie batzuk bidaltzen dizkie lehiakideei, eta lehiakideek bueltan argazki ahalik eta berdinena itzuli behar diote aurkezleari. Zer gertatzen den tartean: ezer gutxi, lehiakideak ikusten ditugula korrika, jendeari laguntza eskatzen —jendea molestatzen esan behar nuen, baina moztu egin naiz—, azken buruan selfie bat egiten. Non duen saioak grazia: auskalo, galdera batzuk erantzuteko ez naiz kapaz ikusten. Probarik garrantzitsuena uzten dute bukaerarako. Aurkezleak berak, Julian Iantzik azaltzen digu: «Ni topatu eta nirekin selfie bat ateratzea». Programa txarra bada, berez, halako gauzek egiten dute jasangaitza. Julian Iantzi, ez zait inor hoberik bururatzen selfie bat bestearen atzetik ateratzea helburu bakar duen saio batentzat: «Aitortuko dut, nik oso gustuko ditut; eta esan didatenez nahiko ondo ateratzen naiz». Gizarte handiustetsu eta egozentriko baten adierazpena dela selfie-a? Fontcuberta argazkilariak esango dizu derrigorrez ezetz. Derrigorrez. Baina argi dago, kasu batzuetan badela. Segun eta kamera noren eskuetan erortzen den.

Hondar galdera bat daukat: jendeak zergatik parte hartzen du halako lehiaketa batean? Hantukeria eta egozentrismoa aparkatuta, 1.000 eurokoa da saria, hiru lagunen artean banatzeko —eta zergak kendu aurretik, noski—. Ez dut uste giza duintasunak hain gutxi balio duenik. Auskalo, Fontcuberta jauna: handienak ere nahasten dira tarte

Pantailatik atera

ETBk zinema ekoizpenak laguntzea omen du helburuetako bat. Egiten duenik ezin uka: gaur aurre-estreinatuko dute Nekane Amaya: Mi gran boda gitana. Bilboko EITBren egoitzan, 19:30ean. Lasai, ezin baduzue joan, adibidez, Saizarbitoriari bezala, Bilbo urruti geratzen zaizuelako, bihar emango dute ETB2n. Eta arrazoi duzue: itxaron nezakeen bihar arte, pelikula ikusi eta zutabe hau idazteko. Izena mereziko lukeen kritikari batek egingo lukeen moduan. Baina lehenengo aldia balitz. 2013an izan zen Nekane Amaya: la película. Eta idatzi nuen: «Umore txarra balitz bakarrik, tira, baina ijito ez izan arren iraindua ere sentitu nintzen, arras iraindua. Ijitoen gaineko estereotipo, topiko, klixe guztiak eta gehiago biltzen ditu pelikulak, zer eta ijitoez trufa egiteko. Eta ez dut horregatik ulertzen Euskal Herrian bizi diren milaka ijitoak nola ez diren oraino kexatu» —gazteagoak ginen, barka suhartasuna—.

Gaur-biharkoa diferentea izango dela? Ez dut uste: «Urteko gertaerarik handienetako bat, Ziortzaren ezkontza, Nekane Amayaren alabarena», iragarri digu promozio orriak. «Nekane Amaya ijito abertzaleak Ziortza bere alaba ezkonduko du albaitari batekin, zeina, endemas, neurozirujau batzuen semea den. Eta okasio handirako, ezin zen bestela izan, ezkontzarik onena saiatuko da lortzen: Bilboko alkatea zeremonia gidatzeko, Juan Mari Arzaken jatetxea, Kepa Junkeraren musika eta abar» —bakarrik falta zaio Kike Amonarriz, lehiaketa bat aurkezten—. Baina ez pentsa dena izango denik josta eta kanta: zer pentsatuko dute aitaginarrebakideek? Legeztatuko dute, barka, onartuko dute batasuna? Espero dezagun Garzon epaileak baino eskuzabalago jokatzea.

Eta, berriz ere, kontu horiek balira bakarrik, tira. Baina Iñigo Aranbarri izan genuen Sautrela-n. Eta Txanton Garrote agertokitik jaitsi zen eguna liburuaren harira, gauza pare bat esan zizkigun umore klasistaz. Klasismoa umorearen klabeetako bat dela, esklabismoa izan den gisan: «Beltzari barre egitea ez genuke gaur egunean ondo ikusiko, baina gertatu izan da». Ijitoez barre egitea, XXI. mendean, gure Euskal Herri aurreratu honetan, oraindik gertatzen den bezala. Eta Nekane Amaya ez dut uste, Txanton Garroteren eskutik, eszenatokitik jaitsiko denik, pantailatik atera. Baina gutxi batzuok jarraituko genioke kalera.

Eta graziarik

Eskertzen diot Palaciosi Batek daki saioa ekarri izana. Arretaz jarraitu baititut orain arteko hiru emanaldiak. Ibili dituen gaiak izan direlako kitzikagarriak: haurrak, zoriona, gorputza. Besterik da nola gauzatu duen kitzikagarritasun hori. Hasteko iruditu baitzait zentratuegia egon dela aurkezlean. Samanta Villar eta dizipuluen bidetik, kazetari-aditu dikotomia hautsiz, kazetari-birjina eredua jarraituta. Ukitu propio bat emanez, egia da. Hain zuzen, umorearena. Baina besterik da berriz nola gauzatu duen umore hori. Eta aitortzen diot Aitziber Garmendia aurkezleari herabetasunik eza. Ez da hainbeste gauza batzuen gainean umorea dela desegokia. Noski egin daitekeela umorea edozein gauzarekin, zer esanik ez haurrak, zoriona, gorputza. Baina izan behar du gutxienez grazia.

Haurren atala, estreinakoa, basikoki amatasunaz-edo hitz egin zuena, amatasuna ulertzeko modu oso konkretu batez, behintzat. Hasteko, kolpetik, mina. Mina? Benetan hemendik hasi behar dugu? Erditze minaren antzeko bat probatzen du aurkezleak. «Puzkar txar bat gelditzen zaizunean atrabesatuta, ez gora ez behera; bada gauza bera». Hemendik hasi behar dugu eta horrela? Rebor panpina horien zera hori aipatu gabe, noski, haurren inguruko saio batean baino gaixotasun mentalenean beharko lukeena. Interesgarri Jule Goikoetxea, haurrak eduki nahi ez dituen baten diskurtsoa. Besteak beste, ez direlako ematen baldintzak patxadaz edukitzeko. Carolina del Olmok zioen hura da gakoa: «Arazoa da gizarte hau, zeinaren exijentziak errotik batera- ezinak diren haurren beharrekin eta haien zaintza egiten dutenen beharrekin». Baina horri buruzko ezer ez. Adopzioaz! Eta bai haurrek dakarten diru gastu itzelaz. Normal, Euskal Herriko dendarik pijoenean sartzen bazara.

Luxuarekin lotu zuten berriz zoriona bigarren saioan. Bai, Pirritx eta Porrotxekin abiatu zen hartan. Eta indio autoktono bat aurkeztu zuten, buztana traputxo batekin tapatzen zuena, eta belar zukua edaten. Gorputzarenean, superemakume bat agertu zen, ama, baserritarra, langilea, kirolaria. Sukaldari ona, gainera. Eta igual gorputza zigortzeak bere xarma duela esan ziguten —«eta ni ez naiz konturatu»—, ironikoki, gero silikonazko molde batzuk sartuta titi-zorroan «Me gusta» esateko, ironiarik gabe. Eta graziarik.

Bakoitzak berea galdetuta

Edozein egunetan ekar genezakeen Azpimarra gehiago hona, ez du motibo berezirik behar, bere horretan da astetik astera nabarmengarria —«ETBk aktualitateari eskaintzen dion tarterik serioenetakoa», dela idatzi nuen 2012 dagoeneko urrun hartan; gauzak ez dira gehiegi aldatu—. Eta akaso horrexegatik ez dugu ekarri gehiegitan, hain ondo funtzionatzen duelako, zentratzen garela makurrago dabiltzan gauzetan. Baina Otegiren telebista astea da hau. Igande gaueko Salvados saioko interbentzioa gutxi balitz, astearte gauarekin, oso gauarekin —23:30ean abiatu zen, ni dagoeneko lehen ametsaldiaren atarian egon ohi naizenean—, ETB1en Maddalen Iriartek azpimarratu zizkion azpimarratu beharrekoak. Eta ez nuke Otegiren ekografo ofiziala bilakatu nahi; baina, noblesse oblige, igandekoaz hitz egin ondoren, uste dut asteartekoaz hitz egitera behartuta nagoela.

Hasteko, hainbeste espektatiba ez zuen eragin, egia da, nahiz gero emanaldia hasi zenean animatu zen kontua pixka bat. Eta zalapartarik ez zuen sortu batere, inork ez zuen eskatu elkarrizketa ez ematea ETB1n. Herenegun aipatzen genuen: testuinguruaren garrantzia. Iriartek esfortzua egin zuen, hasieratik nabarmendu nahi izan zuen etorkizunari buruz galdetu nahi ziola —«Euskal Herriaren, Europaren, munduaren etorkizunaz hitz egin nahi dugu berarekin, baita ezker abertzalearen etorkizunaz ere»-. Auskalo Evolerenarekin ez kointziditzeko, eta egin zitzaion kritikan ez erortzeko —Iriarteren elkarrizketa berdina litzateke Evoleren elkarrizketa existitu ez balitz?—. «Sarri errepikatzen dizute zuri salatu behar direla ETAk eragindako biktimak». Iraganaz ere galdetu zion, noski. Baina gauza da etorkizunaz, berriz esan zituela Otegik gauza jakingarriak. Kataluniako estrategia jarraitzearen aldeko dela —EH Bildu «independentista ororen etxe handi» gisa definitu zuen, Artur Masen «Casa gran del catalanisme» haren hain antzekoa—; ezberdinen arteko adostasunetara iristeko Ipar Euskal Herria eredu dela —«asko ikasi behar da»—. Eta «ez da postureoa» espresioa erabili zuen. Iraganaz galdetu ziotenean esan zituen, etorkizunaz galdetu diotenean esan ditu, begira orain ze kontakizun konpletoa dugun. Uste baitut horrela osa daitekeela kontakizun osoago bat: ez denek guk nahiko genukeena, bakoitzak berea galdetuta.

Ulertzeko aukera

Zalantza existentzial handia izan nuen igande gauean: bi aukera, bi pertsonaia garrantzitsu, ezker abertzaleko bi erreferente agertu ziren telebistan ia aldi berean. Arnaldo Otegi, LaSextako Salvados saioan. Eta ETB1en, Asko maite zaitut izenekoan, Porrotx. Azkenik, zalantzak uxatuta, espektatiba gehien sortu zuenaren alde makurtu nintzen. Espektatiba esan dut, baina sortu zuen batez ere zalaparta. Are hasi baino lehen ere: irainak, bereziki Jordi Evole aurkezleari, Otegiren elkarrizketa emateagatik bakarrik. Ezer ikusi aurretik. Horrela dago patioa.

Evolek, beraz, Otegiri kartzelatik atera ondorengo lehen telebista elkarrizketa —lehen telebista elkarrizketa, ETBk egin zizkion bi haien ondotik, baina tira—. Iraganaz, pasatutakoaz, basikoki ETAz galdetu ziola kritikatu diote. Etorkizunaz ez diola ezer galdetu. Baina zer espero zenuten, bada? Testuingurutik hasita: ezin dugu espero elkarrizketa berdina Topatu, ETB, LaSextan. Ez dezagun ahaztu, halaber, debatea Espainia aldean elkarrizketa eman edo ez eman, parametro horietan gertatu zela. Eta inpresioa da Espainia aldeko jende asko ez ematearen aldekoa zela. Otegik berak markatu zuen irakurketa: «Ze tema dagoeneko existitzen ez den zerbaiti buruz hitz egiteko». Evolek eman zion arrapostua: «1936ko gerrako hobi komunez hitz egiteko dagoen tema bera». Ez da gauza bera. Noski ez dela gauza berdina. Baina, titiriteroak atxilotzen dituen Espainia batean, ez duzue uste beharrezkoa zela igandekoa bezalako elkarrizketa bat? Atzera begirakoa izan zen, noski. Eta atzera begira, gauza interesgarriak atera ziren: Otegik esan zuen arduraduna dela herri honek bizi izan duen tragediaren zati batena; eta era berean borroka armatua desagertu izanarena. Hanka sartze batzuk ere agerian geratu ziren: Miguel Angel Blancoren egunean hondartzan zegoela esan zuenean, adibidez. Baina iragana da dena, Miguel Sanchez-Ostizek esan bezala: «Harekin batera bizitzeko onartu beharra dago, pisua izateaz gainera, aringarria ere badela, atzean geratu delako».

Uste dut batzuetan perspektiba pixka batean galtzen dugula. Eztabaida, gure zilborretik harago, ea elkarrizketa eman behar den izan denean, ematea bera, eta eman zen moduan ematea, ezohikoa da, eta inportantea. Eta nahi zuenak, behintzat, izan zuen Otegi ulertzeko aukera.

I+G+B

Estreinaldien aurrean ezin dut halako ezinegon bat saihestu. Badakit estreinaldi horietako asko, gero, emanaldiak aurrera egin ahala, ez zaizkidala fitsik ere interesatuko; baina aurretik beti sentitzen dut nolabaiteko irrits, jakin-min, urduritasun kontrolaezina. Lehen aldien lilura izango da, auskalo. Eta gauzak kitzikagarrien gertatu baino lehen, gertatuko direla imajinatzearekin izaten direlako segurantza osoa.

Apirilarekin, datozen egunetan, hainbat telebista estreinaldi emango dira. Ez dakit, udaberria izan daiteke. Bizi berriaren iragarle bla bla bla. Atentzioa eman didan lehena izan da bat, nire erlijio debozioa berpiztear egon dena: Quiero ser monja. Bost neska gazte, saiatuko direnak jakiten ea benetan Jainkoari eskaini nahi dioten beren bizitza eta sartu nahi duten moja. Ez esan ez denik esperantzagarria. Hiru erlijio botoak egin beharko dituzte, pobrezia, kastitatea, obedientzia. Komentuan itxiko dira, galduko dute kanpoarekiko komunikazio guztia. Ohiko arropak baztertuko dituzte, ezin izango dira makillatu, are utzi beharko diote erretzeari —hori balitz bezala grabeena—. Pena bakarra dut: programan parte hartzeko niri deitu ez izana. Tira, egiatan pena bikoitza da: Los Gypsy Kings saioaren tartea hartuko baitu, bukatutzat eman dute eta —eta ez dakit beste aukerarik izango dudan, orain botako dut badaezpada: Mediaset aurrean protesta antolatu dute, Gitanas Feministas por la Diversidad elkarteak deituta, telebista enpresaren «jokaera arrazista eta herri ijitoarekiko laidogarria» salatzeko. Bego—.

Atentzioa eman didan beste estreinaldi bat, La huida. Hamabost gaiztagin, ezkutatu beharko direnak eta harrapatuak ez izan, 28 egunean. Ihes egiteko edozein garraiobide erabili ahal izango dute, baina ezin izango dira erresumatik atera. Noski, Espainiako Polizia eta inteligentzia zerbitzuetako kideak orpoz orpo izango dituzte. Lasai egon daitezke, beraz, nekez harrapatuko dituzte. Eta ez dudana ulertzen da zergatik ez duten saioa egiten egiazko gaiztaginekin, tarteka agertzen diren paper horietan agertzen direnekin. Ez esan ez litzatekeenik iratzargarria.

ETB ez da atzean geratu, noski. Horregatik abiatuko du datorren astean Gu ta gutarrak saioaren 5. aldia. Horri esaten zaio ikerkuntza, garapena, berrikuntza. Edo bertan lozorro egotea.

Nik zu ere ez

Ez naiz ni izango afektuen presentzia kritikatuko duena telebistan —ez telebistan, ez beste inon, noski—. Esan nahi dut, pozten naizela afektuak gure telebistetan presente egoteaz. Are gehiago euskaldunon artean sentimenduak agertzea gauza egiazki estrainioa izan denean. Ez diot nik, Asko maite zaitut ETB1eko saio berriko protagonistetako batek baizik: «Ez dira hitz horiek arraun elkarteetan asko erabiltzen». Eta arraun elkarteetan dioenak, dio edozein elkarte mota, giza talde, pertsona batetik gorako jende elkarketatan —ispiluaren aurrekoa ez da azken multzo horretan sartzen—. Alegia, oso ondo iruditzen zaidala maite dugun jendeari maite dugula esatea telebistan. Besterik da horrek zertarako balio ote duen.

Bi istorio diferente aurkezten zaizkigu emanaldian. Batetik, ama adoretsu bat, mariloka, ditxaratxera, folklorika, bai, baina batez ere seme bat gaixo duena, gaixotasun neuromuskular degeneratibo batekin. Haren alde ekintzailea agertzen saiatzen dira, bai —dirua lortzeko tapoiak biltzen lehena izan omen zen Euskal Herrian; orain badakigu behintzat ez dela legenda urbanoa—, baina oso adi jarri beharko genuke norbaiten gaixotasuna —gehiago haur batena— erabiltzen denean zerbaitetarako, nahiz helburua zintzoa izan. Eta, bestetik, arraun klub bateko bi langile, jator, bihotz handiko, ogi puska, urteak daramatzatenak lan egiten itzalean. Eta oso ondo iruditzen zait langile anonimoaren aldarrikapen hori, merezitakoa, beharrezkoa. Ez zaidana hain ondo iruditzen da, telebista pantaila bati begira, hunkitzeagatik hunkitzea. Zer ondorio, zer irakaspen, zer balio eraldatzaile izan dezake Asko maite zaitut bezalako saio batek? Galdera egiten du, bai: Zergatik kostatzen zaigu hainbeste maite ditugunei maite ditugula esatea? Baina zein da erantzuna? Eta esan dut oso ondo iruditzen zaidala maite dugun jendeari maite dugula esatea. Ez dakidana da zertarako behar den horretarako telebista.

Bihoa hemendik protagonistekiko aitortza, seguru merezi zutela omenaldia —beste milaka lagun ezezagunek mereziko luketen bezala—. Eta saioa egin duen taldeak ere seguru egin duela ahalik eta gauzarik txukunena. Baina ezin dut mozkina erosi, «asko maite zaitut» modu horretan esaten didatenean, Serge Gainsbourgen hura, «nik zu ere ez», ateratzen zait eta.