Zamarik handiena (revisited)

Ekainaren 26ko hauteskundeei arreta berezia eskaini zien ETBk. Horixe iragartzen zuen EITBk bidalitako prentsa oharrak, eta halaxe izan zen. ETB1en, esate batera, 19:50ean hasi zen gaua, programa berezi batekin: Maddalen Iriartek eta Xabier Usabiagak gidatuta, Pilar Kaltzada kazetariarekin batera, Asier Blas eta Eider Alkorta politologoak ikusi ahal izan genituen. Zuzeneko konexioak ere egin zituzten albistea zegoen leku guztietatik. ETB2n, bestalde, 19:15etik aurrera, Estibaliz Ruiz de Azuak, Africa Baetak eta Xabier Lapitzek aurkeztu zuten saio berezia. Alfredo Retortillo soziologoak komentatu zituen datuak, eta bi solasaldi mahai egon ziren: batean, Jon Urresti, Garbiñe Biurrun eta Felix Arrieta; bestean, Elkarrekin Ahal Dugu, EAJ, EH Bildu, PSE-EE, PP eta Ciudadanoseko ordezkariak. Laburbilduz: ETB1en bi kazetari eta hiru gonbidatu. Hasi, 19:50ean. 35 minutu beranduago, alegia. ETB2n, aldiz, hiru kazetari eta lau gonbidatu, gehi politikarien solasaldi bat.

Eta hauteskunde gauaren jarraipen ona egin zuen ETB1ek, noski, ez zen egon aitzakiarik ez ikusteko. Baten batek esan dezake, gainera, tira, hain garrantzitsua ere ez dela, adibidez, ETB1en bi aurkezle izatea eta ETB2n hiru —are aurkezle horietako bat Lapitz bada—; adibidez, ETB1en hiru gonbidatu izatea eta ETB2n lau —are euskarazkoan Asier Blas eta Eider Alkortaz disfruta badaiteke—; adibidez, ETB2n politikarien mahai bat egotea eta ETB1en ez —politikarien mahai bat? Nork nahi du halakorik?—; adibidez, ETB1eko saio berezia 35 minutu beranduago hastea —are inkestak ezagutu eta benetako emaitzak eskuratzen hasi arteko tartea zinez asperramorragarria izanik—. Txikikeriak direla guztiak? Baliteke. Ez dut nik kontrakoa esango. Baina zer arraroa txikikeriak beti alde berera erortzea, ezta? Zergatik ez dira inoiz erortzen beste aldera, zergatik ez da diskriminazio positibo pixka bat egiten, pixka bat, eta lehenesten da euskarazko katea, ahulena, hain txikikeria badira?

Josu Goikoetxeak esana du. «ETB1ek dituen zametako batek badu izena: ETB2». Halaxe bukatu nuen abenduaren 22ko Ekografia: «Astea joan, astea etorri, zametako bat zena, ez ote den zamarik handiena bilakatzen ari». Egun hartako zutabearen bertsio berritua baita gaurko hau. Baina zertarako aldatu ezer, ETBk bere horretan jarraitzen badu.

Pantailatik atera

ETBk zinema ekoizpenak laguntzea omen du helburuetako bat. Egiten duenik ezin uka: gaur aurre-estreinatuko dute Nekane Amaya: Mi gran boda gitana. Bilboko EITBren egoitzan, 19:30ean. Lasai, ezin baduzue joan, adibidez, Saizarbitoriari bezala, Bilbo urruti geratzen zaizuelako, bihar emango dute ETB2n. Eta arrazoi duzue: itxaron nezakeen bihar arte, pelikula ikusi eta zutabe hau idazteko. Izena mereziko lukeen kritikari batek egingo lukeen moduan. Baina lehenengo aldia balitz. 2013an izan zen Nekane Amaya: la película. Eta idatzi nuen: «Umore txarra balitz bakarrik, tira, baina ijito ez izan arren iraindua ere sentitu nintzen, arras iraindua. Ijitoen gaineko estereotipo, topiko, klixe guztiak eta gehiago biltzen ditu pelikulak, zer eta ijitoez trufa egiteko. Eta ez dut horregatik ulertzen Euskal Herrian bizi diren milaka ijitoak nola ez diren oraino kexatu» —gazteagoak ginen, barka suhartasuna—.

Gaur-biharkoa diferentea izango dela? Ez dut uste: «Urteko gertaerarik handienetako bat, Ziortzaren ezkontza, Nekane Amayaren alabarena», iragarri digu promozio orriak. «Nekane Amaya ijito abertzaleak Ziortza bere alaba ezkonduko du albaitari batekin, zeina, endemas, neurozirujau batzuen semea den. Eta okasio handirako, ezin zen bestela izan, ezkontzarik onena saiatuko da lortzen: Bilboko alkatea zeremonia gidatzeko, Juan Mari Arzaken jatetxea, Kepa Junkeraren musika eta abar» —bakarrik falta zaio Kike Amonarriz, lehiaketa bat aurkezten—. Baina ez pentsa dena izango denik josta eta kanta: zer pentsatuko dute aitaginarrebakideek? Legeztatuko dute, barka, onartuko dute batasuna? Espero dezagun Garzon epaileak baino eskuzabalago jokatzea.

Eta, berriz ere, kontu horiek balira bakarrik, tira. Baina Iñigo Aranbarri izan genuen Sautrela-n. Eta Txanton Garrote agertokitik jaitsi zen eguna liburuaren harira, gauza pare bat esan zizkigun umore klasistaz. Klasismoa umorearen klabeetako bat dela, esklabismoa izan den gisan: «Beltzari barre egitea ez genuke gaur egunean ondo ikusiko, baina gertatu izan da». Ijitoez barre egitea, XXI. mendean, gure Euskal Herri aurreratu honetan, oraindik gertatzen den bezala. Eta Nekane Amaya ez dut uste, Txanton Garroteren eskutik, eszenatokitik jaitsiko denik, pantailatik atera. Baina gutxi batzuok jarraituko genioke kalera.

Dokumental gehiago

Palaciosek sekula izango ez duen pribilegio bat izango dut gaur nik: zutabekideaz zutabe bat idaztea. Esan nuen nire lehen Ekografia-n: Ez dut Goenkale-ko aktore izateko esperantzarik —orain, batez ere, bukatu delako; bestela akaso animatuko nintzatekeen—. Ez naizela inoiz telebistan arituko, alegia —Hasier Etxeberriak Sautrela uzteko asmorik ez baitu—. Eta, aldiz, Palaciosek parte hartu du Refugiados: camino a ninguna parte dokumentalean. Dokumental txukunean, dena esan behar bada. Nahiz, agian, pixka batean berandu iritsi den, batez ere alderatuta TV3ko To Kyma. Rescat al mar Egeu arrakastatsu harekin —urtarrilean eman zuten—. Nahiz lantalde guztia euskalduna izan, eta eman zuten ETB2n, noski, partida inportanteak jokatzen diren lekuan. Nahiz, nire gusturako, protagonismo gehiegitxo eman zioten Ane Irazabal estimatuari —halako batean hegan aterako zela zirudien, hainbestekoa zen esku-besoen mugimendua—, edo haurren irudiei. Baina ondo eginda zegoen, adibidez, testuinguru politikoaren azalpena —eta hamar puxtarri lehen aldiz sartzeagatik atxilotze gune batean—.

Zer ikusirik ez Cuatron eman zuten itsuskeriarekin. 21 días. De Lesbos a Colonia. Zer arraio izan zen hori? ETBkoak berandu ibili badira, Cuatrokoak are beranduago: Europako Batasuna-Turkia akordioa sinatu aurretik grabatu zuten, mugak itxi aurretik. Ez zuela ezertarako balio, alegia. Tira, bai, kazetaritza zer lotsaemangarria izan daitekeen ikusteko. ETBkoek aurkezlea gehiegitxo, haurrak erakutsi zituztela esan dut. Ahaztu. Zuzendu nahi dut. Cuatron bai erakutsi zutela jendearen desgrazia, eta morbo hutsagatik. Cuatron bai eman zitzaiola protagonismoa aurkezleari; kasu horretan, gainera, aurkezle txolin askoari. Zer ziren bata bestearen atzetik esaten zituen tontakeria horiek? «Beldurrezko pelikula bat baino okerragoa da hau». «Autobusa superinkomodoa da lo egiteko». «Ezin dut lorik egin». Eta guri zer inporta zaigu? «Ez dakit nola lagundu jende honi». Bada, hortik urrutira alde eginda, adibidez? «Hitzik gabe geratu naiz». Bikain. Hori baino ez genuen falta. Azkenean bera kontsolatu behar izan zuten errefuxiatuek.

ETBk Refugiados: camino a ninguna parte bezalako dokumental gehiago egin beharko lituzke. Cuatroko itsuskerietatik ahalik eta gehien urrunduta.

Kontakizunarena

Kontakizunarena omen da orain gerra. Armarik gabekoa, zorionez, baina gotorra. Eta segur aski irabaziak eta irabazleak utziko dituena. Asmo horri ihes eginez edo, Las huellas perdidas saioa. ETB2n, noski, partida inportanteak jokatzen diren lekuan. Nahiz, harrigarriki, euskara dezente entzun ahal izan zen, katearen batez bestekoa baino askoz gehiago. Eusko Jaurlaritzak eta EITBk Bake eta Bizikidetza Plana garatzeko izenpetu duten hitzarmenetik sortutako proiektua. Bere hartan ekarriko dut joko-eremua: «Uste bakar bat ere ez dago pertsonaren eta bere duintasunaren balioaren gainetik. Giza eskubideak bortxaezinak dira. Terrorismo eta biolentzia hamarkaden ondotik, ETAren amaierak bake garai bat ireki du. Programa hau saiatuko da gertatutakoa kritikoki gogoratzen eta zerk egin zuen posible ulertzen. Berriz sekula errepikatu beharko ez liratekeen akats eta izugarrikeriak». Bego.

Guztiaren hasierara eraman gintuzten, Jose Pardines eta Txabi Etxebarrieta hil zituzten parajeetara. Jose Felix Azurmendik ñabardura egin zuen: «Gauza askoren hasiera». Barakaldoko Andaluziako etxeko presidentea ezagutu genuen, langile bat, frankismoak bortizki jazarria. Patxi Zabaleta eta Gorka Landaburu entzun genituen. Hiru andereño aitzindari. Mondragon korporazioaren sortzaileetako bat, debozioz hitz egiten Don Jose Mariaz —Arizmendiarreta, noski—. Joxemari Iriondo, Ez dok amairuren ibilerak gogoratzen. Eta Julen Madariaga eta Fede Bergaretxe, ETA eta EGIkoak garai hartan. Nabarmenduko nuke bikoteka jarri zituztenen sintonia. Baina pentsatzen dut hori zela nahi zutena, kontakizun bat ez bakarrik kontsentsuzkoa, baizik eta halaber atsegina, karrankarik gabea. Noski, errazagoa da hori egitea 1960ko hamarkadarekin, lehen atalak hartzen zuen tartea. Esan nahi dut urte haietako errelatoa gutxi gorabehera finkatu samar dagoela. Ikusi beharko dugu garai finkatu gabeagoak iristen direnean mezu atsegin hori nola lortzen duten pasatzea.

Gu izango gara, noski, Amaya Cayerok esan bezala, biolentziarekin baino bakean denbora gehiago biziko den lehen belaunaldia. Horrek ez gaitu eraman behar, ordea, gertatutakoa ahaztera. Kontrara, kontakizunak beharko genituzke guztiak, eta kontsentsua kritikoa. Ez ahantzi gerra hau ere izango dela gotorra.

Pertsona bakar batentzat

Ikusten uzten den programa horietako bat berriz, ETB2koa: Todos los apellidos vascos. Gonbidatua ez baitzen nolanahikoa: Marilo Montero Abarzuza. Ustez, kazetaria. Ziur, 1984ko Maja de Navarra. «Edertasun autoktono bat». Ez gutxitan polemikaren erdigunean dagoena —Anne Igartibururi, gure Anne Igartibururi, ea oxidatuta zegoen galdetu zionean bezala; gauza agerikoa denean—. «Marilo markak asko-asko saltzen du», Marilok berak esana. Baina adore nafarrarekin toreatu (sic) izan ditu guztiak. Nafar izaera azkarra baitu. Jaiotzez Lizarrakoa, karlisten hiriburukoa —Puyko ama birjina bisitatzea gustuko du, «laguna da»—. Eta errebindikazio politiko bezala ondo, vascos horrek Pio Barojarena hartzen baitu, hau da, Euskal Herri osoa. Igarri zitzaion gonbidatuari grazia handirik ez ziola egiten. Baina men egin zien baskoen espansionismo nahiei, familiaren iragan ilunean argi pixka bat jartzearen truke.

Batez ere aitona bat zuen iluna. Itota hil ote zen. Auskalo asasinatuta. Baina Marilok ez du beldurrik, berdin zaio anarkista izan zela esaten badiote ere —anarkista esan zuen, baina uste dut esan nahi zuela deabrua bera—. Halako batean agertzen da Carlos Herrera, ustez kazetaria hori ere, baina batez ere senar ohia, eta seme-alaben aita. Parte hartu nahi izan duela emazte ohiari egiten ari zaizkion omenaldian —eta nik ez nekien omenaldia zenik ere, uste nuen Todos los apellidos vascos zela—. Gauza interesgarri gehiago: aita gaiteroa izan zuela, aita eta haren anaiak: Hermanos Montero, gaiteros de Estella. New Yorken egon zirela, 1965ean, Iruñeko buruhandiekin —ez dakidana da Black is Beltza horretan agertzen ote diren—. Arbaso frantsesen bat duela jakin genuen —«Somos franceses, vive la France!», eta jarraian ereserki frantsesa jarri zuten, luze; Espainiakoarekin berdina egingo lukete?—. Eta, azkenerako, ondorio nagusi bat: ez lukeela ezer aldatuko bere bizitzaz, «Jainkoak hala izatea nahi izan du». Labur: Marilo Montero, la más maja del mundo entero —berak esana berriz ere—. Ez dakit Lizarreriko esaera bat den, baina izan beharko luke. Euskal Herri osokoa.

Iragana argituta, askoz arinago itzuliko da Marilo Madrilera. Esango dute gero ETBk ez duela zerbitzu publikoa ematen. Beste gauza bat da zerbitzu hori, ikusleentzat beharrean, pertsona bakar batentzat izan behar ote den.

Kazetariaren sinesgarritasuna

Otegiren askatzeak eragin du lurrikaratxoa. Ez bakarrik euskal politikagintzan, zeina ez ote zegoen azkenaldian lokartu samar —ez prezisamente Nafarroa Garaian, non aldaketaren gobernuak martxa pixka bat jartzen duen egunerokoan—. Eta lurrikara eragin du halaber euskal telebistan, zeina, kasu honetan, nekez libratzen baita tartean behineko kalapitaz —azkena, Eneko Olasagastik: «Ezin al dugu guk geure telebista eredua zalantzan jarri eta beste modu batean egin daitekeela pentsatu? Ni baiezkoan nago»—.

Espetxetik atera eta hirugarren egunean, lehenengo telebista entrebista. Non eta ETBn. Esklusiban. Errazio bikoitza: lehenik euskarazkoan, gero gaztelaniazkoan. Baina zapore berdintsuarekin. Ez denentzat, halere. Xabier Usabiagak lehen katean egin ziona batere nabarmendu gabe pasa den bitartean, Africa Baetak bigarrenean egindakoak hautsak harrotu ditu. Tonua izan da gustatu ez dena, kazetariaren jarrera. Baina niri ez zait iruditu hainbesterakoa. Galderak berdin-berdinak ziren bietan —Belodromoan esan zuen Otegik berak: «Beti galdera berdinak egiten dizkidate euskal telebista publikoan»—. Adibidez, izotza haustekoa, autokritikaz, zer egin duen gaizki ezker abertzaleak. Ados, Baetak moztu zuen Otegi, «hitz egidazu zehaztasun handiagoarekin, ez hainbeste anbiguotasunekin». Baina atera zion: «Lehenago jakin behar izan genuen irakurtzen herritarrek ziklo armatuaren amai-era eskatzen zutela». Primeran —nahiz gero arratseko albistegietan nabarmendu zuten Otegik pendiente duela autokritika—. Mozketa gorabehera, ez zitzaidan hain gaizki iruditu kazetariaren lana. Eskatuko niokeen bakarra da politikari elkarrizketatu guztiekin egitea gauza bera. Ez agertzea batzuen aurrean, Euzko-lur gainean zutik eta Gernikako haritzaren azpian, apal-apalik.

Bigarren lurrikaratxoa itsuskeria izan da, El Correo berripaperak ETBko kazetari bati egin diona. Otegiren askatzean dantza egiteagatik. Niri ondo iruditzen zait kazetariek bizitza bat izatea ETBtik kanpo —eta, osasun ikuspuntu batetik, ezinbestekoa—. Eta ez dakit horrek kazetariaren lanari sinesgarritasuna kentzen dion. Jendeari eskatuko niokeen bakarra da gero ez eskandalizatzea, TVEko albistegietako aurkezle batek Rajoyren ekitaldi bat aurkezten badu. Kazetariaren sinesgarritasuna gorabehera.

Irribarre urduria

Hain ondo hitz egin zigun Palaciosek Todos los apellidos vascos saioaz, Esperanza Aguirre gonbidatu zuten emanaldiaz, ezen geratu bainintzen inbidiaz —eta PPra afiliatzeko gogoz—. Eta izenburutik beretik zalantza batzuk sortzen dituen arren —esango nuke urrin etnizista bat askatzen duela, Ocho apellidos vascos fenomenoa nabarmenegi probestu nahi izateaz gainera—, bada, iruditzen zait ikusten uzten den programa bat dela. Formula ez da konplikatuegia, egia: esan nahi dut, ni bezalako tipo zozo batek ere baduela gerran ibilitako arbasorik, jaioberritan umezurztegi batean utzitakorik, bere egunak ur putzu batean itota bukatu duenik. Imajinatu halakoak jende ustez famatuarekin, gure baitako voyeurra zeinen alegera jar daitekeen.

Azken gonbidatua izan da David de Jorge handia —ez garai batean bezainbeste, baina, tira; eta ez dut nik ireki bidea: hasteko galdetu zioten zenbat kilo kendu zituen gainetik; 130—, sukaldari mediatikoa —ona ez zuten esan—, Arzakito gisa ere ezaguna. Pisua galtzeak ez omen du beste pertsona bat bilakatu, baina ematen zuen baietz. Ohikoa baino uzkur, estu, zurrunago, beldurrez bezala zer aterako zioten —ahoz ere adierazi zuen: trankimazin bat hartuta zegoela, ea arbaso ilunen bat ateratzen zioten—. Eta Hilario Arbelaitzen muturrak nola jaten zituen azaldu ondoren, eta Martin Berasategi izatezko bikotea agurtu eta gero, hasi ziren zuhaitz genealogikoa aletzen. Aitona, amaren aita, Irungo alkatea zen, Comunión Tradicionalista alderdikoa, hau da, jainkoa, aberria, foruak, erregea: karlista. Eta Altxamendu Nazionalaren aldekoa. Txintxoak Irunen sartu aurretik, anarkista gaiztoek etxea erre zioten. Eta udalak gauza batzuk eman behar izan zizkien gero, adibidez negozio bat. «Gaixoak, ze gaizki pasatuko zuten». Pentsatzen dut okerrago dena galdu, baina, gerra ere galtzeagatik, autoritateen babesik izan ez zutenek. Berdin dio, ezagutu baikenuen euskal sukaldari ezagun ez gutxiren arbasoak, Argiñano, Arzak, erreketeak zirela. Aingerutxoak errekete horiek, herriko jendea, jende normala, beren lurraren maitaleak, tradizioarenak, familiarenak. Broma gehiago izan zen, aita galiziarraren aldetik, Mariano Rajoy senide duela deskubritu zutenean. Uste dut hor askatu zuela De Jorgek lehen irribarrea, irribarre urduria.

Liskarbidearen zubia

Hainbeste hitz egin da Donostia 2016 kultur hiriburutzaren hasiera ekitaldiko ikuskizunaz, eta hain gaizki, ezen, kontxo, integratzeko, nik ere ikustea beste erremediorik ez dudala izan. Noski, ikustaldia kasu honetan hasieratik zen tranpatia, banekielako dagoeneko ikusiko nuena ez zitzaidala gustatuko, edo ez zitzaidala gustatu behar behintzat, hain izan da ikuskizunaren inguruko iritzia kontrakoa. Perspektiba horretatik, «inaugurazio ekitaldi handia», «ekitaldi bakar eta paregabea», «ikusgarria izango den zeremonia» eta antzerako oharrak, ETB2ko iruzkinlariek egindakoak —ze, noski, emankizuna ETB2n pasa zuten, partida inportanteak jokatzen diren lekuan—, bada, irrigarri xamarrak suertatzen dira gaurko egunetik. Gauza batean asmatu zuten: «Donostiarren oroimenean geratuko da». Ez, agian, espero zuten bezala, baina tira, geratuko da.

Gauza da pribilegiatuak izan garela, gainera, telebistaz ikusi omen baitzen ikuskizuna ondoen. Pentsa, Tabakalerako VIP terrazako autoritate askok, ETBko kazetariaren arabera, telebista bitartez jarraitu zuten, terrazak eskaintzen omen zuen ikusmira paregabea gutxietsita —imajinatu orain lur arrasean zeuden oinezko gaixoek zer demontre ikusiko zuten; zenbat sufritu nuen haiengatik—. Eta ikuskizunarekin asko-asko gozatu ez bagenuen ere, autoritateen adierazpenak jaso ahal izan genituen behintzat: Urkullu lehendakariarenak, adibidez, gaztelaniaz eta Basque Country etengabe aipatzen; edota Espainiako Kultura ministroarenak, zeinak hitz egin zuen euskaraz beste inork —aurkezle, elkarrizketatu, Urkullu berak— baino gehiago. Halaxe pasa genuen Bizikidetzaren zubia ikuskizunaren telebista emanaldia. Bukatu eta liskarbidearena bilakatu zena.

Gaurko egunetik, irrigarri xamarrak suertatzen dira halaber, azkenerako, halako ikuskizun baten aurrean, elkarbizitza, aniztasuna, elkarrizketa, multikulturalitatea, pluraltasuna, errespetua, tolerantzia eta emankizunean errepikatu ziren hitz horiek guztiak. Eta galdera bat plantea dezakegu, larunbateko ikuskizunaren inguruan pertinentea izan daitekeena, baina baita orokorrago ere, Donostia 2016 edo auskalo kultura beraren inguruan: hau dena zertarako? Galdera hori ikustea iruditu zitzaidan ikuskizunaren aurrean zegoen jendearen aurpegietan.

Telebista doktrina

Bilbon 63.000 eta Baionan 8.000. 71.000 pertsona inguru bildu zituzten presoen eskubideen aldeko manifestazioek, Maite Iturberen aburuz, eta Urtzi Urkizu kazetariaren galderari erantzunez, manifestazioak ez zuen «hain interes handia zuzenean emateko». EAJk gure herriko gatazkaren ondorioz kartzelatutakoen eskubideen aldeko keinu kolektiboan parte ez hartzeaz gain, bere gobernuaren menpe dagoen telebistan aparteko jarraipenik ez egitea erabaki zuten. Lana izateko zortea dugun den-denok ordaintzen dugun telebista publikoan. Baina, lasai, telebistaren gorabeherak jarraitzen dituzuen irakurle estimatuok, zuzendariak argitu bezala, 2015aren balantzea baikorra izan delako. Ekintza honekin, agian, marka, propioaren alde egin, eta identitate singularra definitu ordez, Telecincorekin mimetizatzeko are gertuago dagoelako izango da baikorra. Auskalo.

Zuzenean ez, baina ETBk eman zuen manifestazioen berri larunbateko albistegietan —albistea idatzi zuten webgunean eta irratiek ere aipatu zuten—. Zuzeneko jarraipena, ordea, eskaini ziguten, BERRIAk, Argia-k, Naiz-ek, Ahotsa.info-k eta Hamaika telebistak, besteak beste. Azkenaren streaming bidezko telebistak 10.000 ikusle izan zituen. Neurria hartzeko, datua ikusle kuota datuetan% 1,1 litzateke, igande gauean Gu ta gutarrak saioak lortutakoaren parekoa. Aurrekontuarekin malabareak egiten dituen telebista kate batez ari gara; marrazoa eta arrain txikia.

Ikasbide galanta utzi digu manifestazioaren aje informatiboak: beste ezeren gainetik ikusleak interesgarria zaiona ikusten du. Zergatik ez du gure telebista publikoak gure orainaldi historikoaren markoak biltzen dituenak sakonki pantailaratzen?

Azkenaldian, originaltasunez identitate propioa eraiki beharrean, Telecincoren ereduari jarraitzen ari zaizkigu ETBn. Sexua eta heriotza diren oinarrizko pultsioetan errotutako emozioak nola bizi behar diren irakasten dizkiguten formatuen eredua da: intimitatearen espektakularizazioa, harreman heteroarautuen hegemoniaren erakuslea eta kazetaritza kritikoari ia plazarik uzten ez diona.

Ez naiz nekatuko esateaz: telebistak doktrinatzen du. Ikus-entzunezkoek doktrinatzen dute: musika, testuak, pelikulak, telesailak, saioak… dena irakurtzen ikasi behar da.

Zamarik handiena

Abenduak 20ko hauteskundeak zuzen-zuzenean eta bertatik bertara jarraitzeko aukera eskaini zigun Euskal Telebistak. Horixe iragartzen zuen EITBk bidalitako prentsa-oharrak, eta halaxe izan zen. ETB1en, esate batera, 20:00etan hasi zen gaua, programa berezi batekin: Maddalen Iriartek eta Xabier Usabiagak gidatuta, Pilar Kaltzada kazetariarekin batera, Asier Blas eta Eider Alkorta politologoak ikusi ahal izan genituen. Zuzeneko konexioak ere egin zituzten alderdi politikoetako egoitzekin. ETB2n, bestalde, 19:15etik aurrera, Estibaliz Ruiz de Azuak, Africa Baetak eta Xabier Lapitzek aurkeztu zuten saio berezia. Eta bi solasaldi mahai izan zituen: horietako batean, Alfredo Retortillo, Juanjo Dominguez eta Felix Arrieta politologoek eta Ana Garbati kazetariak parte hartu zuten; bestean, berriz, EAJko Jokin Bildarratzek, EH Bilduko Iker Casanovak, PSE-EEko Natalia Rojok, PPko Cristina Ruizek, Podemoseko Juantxo Iturriak eta Ciudadanoseko Nicolas de Miguelek. Laburbilduz: ETB1en bi kazetari eta hiru gonbidatu. Hasi 20:00etan. 45 minutu beranduago, alegia. ETB2n, aldiz, hiru kazetari eta lau gonbidatu, gehi politikarien solasaldi bat.

Eta hauteskunde gauaren jarraipen ona egin zuen ETB1k, noski, ez zen egon aitzakiarik ez ikusteko. Baten batek esan dezake, gainera, tira, hain garrantzitsua ere ez dela, adibidez, ETB1en bi aurkezle izatea eta ETB2n hiru —are aurkezle horietako bat Lapitz bada—; adibidez, ETB1en hiru gonbidatu izatea eta ETB2n lau -are euskarazkoan Asier Blas eta Eider Alkortaz disfruta badaiteke-; adibidez, ETB2n politikarien mahai bat egotea eta ETB1en ez —politikarien mahai bat? Nork nahi du halakorik?—; adibidez, ETB1eko saio berezia 45 minutu beranduago hastea —are inkestak ezagutu eta benetako emaitzak eskuratzen hasi arteko tartea zinez asperramorragarria izanik—. Txikikeriak direla guztiak? Baliteke. Ez dut kontrakoa esango. Baina zer arraroa txikikeriak beti alde berera erortzea, ezta? Zergatik ez dira inoiz erortzen beste aldera, zergatik ez da diskriminazio positibo pixka bat egiten, eta lehenesten da euskarazko katea, ahulena, hain txikikeria badira?

Josu Goikoetxeak esana du: «ETB1ek dituen zametako batek badu izena: ETB2». Astea joan, astea etorri, zametako bat zena, ez ote den zamarik handiena bilakatzen ari.