Busti gabe

Arga ibaia, Iruñeko Santo Domingo aldapako zatian.

Atzo, EH Bilduk eta Geroa Baik ez zuten busti nahi izan. Erran nahi baita Santa Engraziako presa berreraikitzearen alde Iruñeko Udalean aurkezturiko adierazpenean abstenitu egin ziren. UPNk eta PSNk alde bozkatu zuten. Atera kontuak.

Arga ibaiak Iruñean gainditu behar dituen presa guztien artean bada bat, Arrotxapea auzoko Santa Engraziakoa, duela hilabete batzuk uraren indarrez apurtu zena. Eta orain, arraunlariak eta arrantzaleak presioa egiten ari dira uraren emari normala oztopatzen duen traba hori berriz eraiki dezaten. Oraingoz, eskuin espainolistako alderdiak konbentzitu dituzte.

Presarik gabe ura ez da gelditzen, eta beraz, oxigenatuago dago, eta beraz, bertako animaliek eta landareek errazagoa dute haztea. Europako Batasuneko arauek eta estrategiek diote halako presak botatzen joan behar dela. Iruñeko Udalaren beraren plan proposamen batek dio halako oztopoak eraitsi behar direla. Presarik gabe, ibai zati horretan uholdeak izateko arriskua anitzez txikiagoa da. Presarik gabe ibaian egon behar ez luketen zaborrak kentzea askoz errazagoa da. Eta abar. Eta abar. Eta abar.

Hain sendoak iruditzen zaizkit presa berriz ez eraikitzeko argudioak, hain sen onekoak, ikaragarri zaila egiten baitzait ulertzea zergatik EH Bildu eta Geroa Bai ez diren gai honetan bustitzen.

Inork azalduko ahal digu.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko irailaren 18koa] bannerra-EHI

Txiripa

Duela hiru urteko foru hauteskundeetan, Ciudadanos alderdi espainolistak ez zuen lortu Nafarroako Parlamentuan sartzea. 200 boto falta omen izan zitzaizkion. 200 boto gehiago boto guztien %3ra ailegatzeko eta, beraz, eserleku bat erdiesteko.

Horregatik erraten da behin eta berriz txiripaz daukagula Nafarroa Garaian Uxue Barkos lehendakari. Txiripa bat izan zela Ciudadanosen lortu gabeko parlamentari horrek balantza Erregimen zaharraren aldekoengana ez eramatea.

Bada, hasieratik, nik ez dut bat egin txiriparen teoria horrekin. Ez zait sobera gustatu. Bi arrazoirengatik.

Batetik, kontu matematiko batengatik. Hauteskundeetan, alderdiek hautetsiak lortzen dituzte proportzio sistema baten arabera. Lehenik, kontuan hartu behar da zer proportzio duen alderdi baten emaitzak emandako boto kopuru totalaren arabera. Eta gero kontuan hartu behar da alderdi bakoitzaren emaitza bertze alderdien emaitzen arabera. Alegia, Ciudadanos boto guztien %3ra iristeko ez zen nahikoa 200 boto gehiago lortzea, baizik eta gainera beharrezkoa zen bertze alderdi guztiak haien proportzioen arabera ez igotzea.

Eta bigarrenik, ez dut txiriparen teoria gehiegi gustuko ezkortasunera garamatzalako, aditzera ematen duelako 2015eko maiatzean gertaturikoa ez dela berriz errepikatuko.

Eta, aizue, ez. Edo bai, bai. Posible da 2019an ere Aldaketaren indarrek 26 parlamentari lortzea. Edo 27, ze arraio! Baina horretarako beharrezkoa da sinestea aldaketa instituzionala gertatu zela aldaketa soziala gertatu zelako aurretik, eta aldaketa sozial hori osatzen duten herritar guztiak berriz mobilizatu behar ditugula Erregimen zaharraren estamentu guztiei aurre egiten segitzeko.

Aldaketaren gobernuari egurra eman behar zaio. Nola ez. Gaizki egiten dituen gauzengatik, eta ongi egiten ez dituenengatik. Baina, aldi berean, hauspoa ematen segitu behar dugu, gauza jakina baita anitzez errazagoa dela ondoan dugun laguna konbentzitzea aurrean dugun etsaia konbentzitzea baino.

Animo!

 


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko ekainaren 12koa] bannerra-EHI

Mediku onenak

Iragan larunbateko manifestazio carpetovetonico eta zoldazuan, enegarren aldiz, mediku onaren eta euskaldunaren falazia erabili zuten. Espainolismoak itsututa ez dauden pertsona on eta zintzoekin ez da denbora gehiegi eman behar falazia hori desmuntatzeko, erraza baita medikurik onena euskalduna izan daitekeela frogatzea. Beraz, ez gara errepikatuko.

Baina gaur mediku onenen kontu horrekin gogoratu naiz berriz, Osakidetzako oposizioen eskandaluaren kontura. Izan ere, hizkuntzen auzia gorabehera, ematen baitu orain arte ez diogula kasu handirik egin mediku onenak aukeratzeko sistemei.

Isiltasun ozena omen da mediku espezialistak aukeratzeko probetan tranpak egiten direla. Vox populi. Nik neuk izan dut horri buruzko solasaldirik lagun mediku batekin, etsituta baitzebilen jakin bazekielako egin behar zituen oposizio batzuetan nork eramanen zuen lanpostua. Eta Osasunbideaz ari naiz, mediku espezialisten plazak lagunei edo antzinatasun handiagoa dutenei errazteko ohitura ez baita Osakidetzako ajea bakarrik.

Eta kontua hain ezaguna bada, eta zantzuak hanbertze badira, zergatik errepikatzen da hau behin eta berriz? Zergatik ez dago epaitegietara eramateko moduko frogarik? Berria egunkariak gaur hainbat lekukotzarekin osatu duen erreportajean bete-betean asmatu du, nire ustez. Sistema klientelar horrek kaltetzen dituen hautagaiek ez ohi dute salaketarik jartzen, batetik, “beldur” direlako eta bertzetik uste dutelako hurrengoan “beren txanda” ailegatuko dela.

Alegia, mafia moduko bat dago, baina denek mafia horren parte izan nahi dute. Eta horretan dabiltza gure mediku onenak, gurpil zoro horretatik ezin aterata.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko ekainaren 5ekoa] bannerra-EHI

Kristalezko sabaia

Iruñean inkesta egin eta galdetuko bagenu ea zein ekitaldi handi egonen den Iruñean berean ekainaren 2an, ziur naiz erantzun bat ematen lortuko luketen gehien-gehienok erranen luketela euskararen aurkako manifestazio bat egonen dela (edo euskararen inposizioaren aurkakoa, erantzun emailea fatxa bada).

Soilik despistatu asozialen batek (edo Euskalerria irratiaren entzule fidel amorraturen batek) erantzunen luke ekainaren 2an Alternatiben Herria ospatuko dela Iruñean.

Euskararen aurkakoek nahikoa izan dute Nafarroan eskela gehien saltzen duen egunkariaren azal bat, den-denok jakin dezagun zer eginen duten ekainaren 2an. Aitzitik, Alternatiben Herria antolatzen ari diren 70 talde eta kolektiboek hilabeteak daramatzate matraka ematen, eta aizue, ikaragarri kostatzen ari zaie beren publiko potentziala izanen denarengana ere ailegatzea.

Informazio gaindosiaren garai hauetan, kristalezko sabai bat baitugu buru gainean, zenbait informazio gizartearen gehiengoarengana iristea oztopatzen duena. Nik ez dakit nork paratu zuen sabai hori hor; eta konspirazio teorien oso zalea ez naizenez, ez diot errua bakarrik sistema maltzur aurpegi gabeari egotziko. Baina kontua da sabaia hor egon, badagoela, eta bere funtzioa ederki betetzen duela.

Aski ongi frogatu ahal izan dut asteotan, Alternatiben Herriaren komunikazioan murgilduta egonda, informazioa nire gertukoengana ere heldu ez dela ikusita.

Nolanahi ere, eta ezkortasunean ito nahi ez dudanez, buka dezadan gaurko nire arrangura hau sabaia kristalezkoa dela eta beraz apurtzen ahal dela gogoratzen. Beraz, hartu ohar garbia agendan: ekainaren 2an, Iruñean, fatxen manifest… eeeeee…. zera… Alternatiben Herria. Hori. Alternatiben Herria.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko maiatzaren 22koa] bannerra-EHI

Originaltasun falta Palestinan

Zutabegileen eguneroko erronka izaten da gaurkotasuneko gaiei modu interesgarri batez ekitea, askotariko kontuei eztena ateratzea. Batzuk lehiaketa harrigarrian aritzen dira, astakeriarik handiena nork botako, edo txisterik barregarriena. Baina den-denok saiatzen dira, edo saiatzen gara, erran beharrekoak era original samarrean erraten.

Baina zoaz zerbait originala erratera Israelen sarraskien inguruan. Ezinezkoa da. Gutako gehienok jaio baino lehenagotik ari baita Israel palestinarrak akabatzen, euliak balira bezala. Hala, Berri Txarrak taldeak Biziraun kantan egunero gertatzen diren gauzen zerrenda egin zuelarik nahitaez sartu behar izan zuen “hiru palestinar zulora” esaldia; edozein unetan gertatzen den gauza baita.

Alegia, neuri bederen, ezin-ezinezkoa egiten zait kontu lazgarri honekin itzulipurdi dialektikoa egitea eta bertze inork erran ez duen hori erratea. Hartara, originaltasuna inon bilatzekotan, atzoko sarraskia ikusten ez dutenen taldean bilatu beharko dugu. Nakba bezperako heriotz guztiak Hamasen propaganda direla dioen Etxe Zuriko bozeramaile horretan, edo Israelen triskantza titular batera biltzerakoan “dozenaka palestinar hil direla” lotsagabeki izkiriatu duen New York Times egunkarian.

Behingoagatik, nire antipoda ideologikoetan egon ohi den Cordovillako egunkariaren gaurko azalaren lerroburuarekin geldituko naiz: “Sarraskia Gazan. Israelek ehun erdi manifestari palestinar hil ditu eta milatik goiti zauritu ditu”.

Originala da? Ez. Baina gertaturikoa zintzoki laburtzen du, eta hori izan beharko litzateke beti errealitatea interpretatzeko oinarrizko abiapuntua.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko maiatzaren 15ekoa] bannerra-EHI

Post Scriptun: “Ehun erdi” esamoldea asmatu behar izan dut, gaztelaniazko “medio centenar” horrek bere barnean duen esangura guztia biltzeko.

Euskara batu perfektuan

Herri honek dituen lehentasunen artean hamaborzgarren mailan dago orain aipatuko dizuedan hau. Baina nik zera proposatu nahi nieke Euskal Filologiako ikasle aurreratuei: egin dezatela doktorego tesia ETAren agiri guztien gainean; azter dezatela euskara batuaren bilakaera agiri horietan agertzen den hizkera oinarri hartuta.

Garai batean bederen, ETAren agirien euskarazko bertsioak osorik irakurtzeko ohitura nuen. Nik uste orain halako perbertsioak aitortzen ahal direla. Eta irakurtzen nituen, hein batean, gustatzen zitzaidalako testuetan hainbat euskalkitako hitzak edo joskerak aurkitzen ibiltzea.

Euskaldunen ohiko jolasa baita ezagutu berri duten bertze euskaldun horren jatorria asmatzen saiatzea, darabilen euskara aintzat hartuta. Pentsatzen dut Polizia ere horretan jostatzen zela, eta horregatik etakideek halako euskalki anabasa egiten zutela beren testuetan.

ETAk maiatzaren 4an zabaldu zuen azken komunikatu horretan ere ez dago asmatzerik egilea nongoa den, baina ez garai bateko jolas hartan aritu direlako, baizik eta euskara batu perfektu batean idatzita dagoelako nire ustez.

Euskara batuak erregistro formalean eman dezakeen hizkerarik onenaren adibide polita iruditu zait ETAren azken agiria. Eduki zaileko testua izan arren, hagitz ongi ulertzen da. Nabari da hitz eta esaldi bakoitza kontu handiz apailatu dutela.

Txostengintzaren aje batzuk ditu, hala nola, “ezaugarritu” eta “egikaritu” aditzak erabiltzea. Baina ikaragarria da ikustea nola euskaraz, baita idatziz ere, egin ohi diren akats guztiak saihestu dituzten. “Burutu”, ezker abertzalaren akats kutunetako bat, ez da inon ageri, nahiz eta ETAk bere bidea bukatu duen honetan primeran zetorkien. Euskaldun askok “beranduago” erabiliko luketen tokian “geroago” erabili du ETAk ongi. Edo denok “borroka jarraituko dute” idatziko genukeen tokian, beraiek “borrokari jarraituko diote” idatzi dute, aditzaren erregimena ederki errespetatuz.

Inkoherentzia txiki-txiki bat baino ez dut aurkitu testuaren datan. Baina hori da akats bakarra.

Areago, agiriari ahotsa jarri dioten Josu Urrutikoetxea bizkaitarraren eta Marixol Iparragirre gipuzkoarraren irakurketek ere euskara batuaren ahoskera zainduari jarraitzen diote nabarmen, eta J-ak yota bezala ahoskatzen dituzte, arraro samar egiten zaigun bukaerako “yo ta ke” hori barne.

Filologoek enmarkatzeko modukoa, benetan.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko maiatzaren 8koa] bannerra-EHI

 

Aukera organikoa

Aurreko batean elkarrizketa egin zioten Berria-n Isabel Elizalde Nafarroako Gobernuko Ingurumen kontseilariari. “Organikoa bereiztea: hori dugu erronka”. Huraxe izan zen Ion Orzaiz kazetariak elkarrizketaren lerroburu gisa paratu zuena, Isabel Elizaldek solasaldian Hondakinen Legea izanen denaren nondik norakoak azaltzen baitzituen. Apirilaren 24an onartuko omen dute legea, Elizalderen hitzetan bere departamentuaren lehentasunetako bat izan den legea. Bada, ez didazue ukatuko harrigarria dela lehentasun horrek hiru urte behar izatea argia ikusi ahal izateko. Baina, tira, bederen onartuko dute, eta ospa dezagun.

Ospa dezagun, ala ez. Izan ere, Elizaldek berak dioenez, Nafarroa oso urruti dago Europak hondakin frakzioetarako ezartzen dituen gutxieneko ehunekoetatik. Organikoarekin bereziki gaizki egiten dugu Nafarroan eta, orain, lege berriarekin, Nafarroako biztanle guzti-guztiei aukera emanen diete zabor organikoa bereizteko. “Aukera”. Aukera emanen diete organikoa bereizteko. Alegia, aukera emanen diete organikoa EZ bereizteko.

Iruñerrian, Nafarroako mankomunitaterik handienean, borzgarren edukiontziaren sistema ezarri zuten organikoa bereizteko. Borondatezko sistema da, eta horregatik datu arras apalak eman ditu orain arte. Herritar gehienen borondatea ez baita izaten nahi genukeen bezain ona.

Nafarroan errauste planta eraikitzeko bidea itxi zuten orain Nafarroako Gobernuan daudenek. Ongi. Baina organikoaren kontu honetan, ausardia handixeagoa eskertuko nuke nik. Bertzeak bertze, organikoa bereizten dugun gutxi horiei tonto aurpegia jar ez dakigun.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko apirilaren 24koa] bannerra-EHI

Filmetako bizitza

Ez nuke friboloa izan nahi, baina Altsasuko auziaren kontura erreferentzia zinematografiko asko ari zaizkit egunotan etortzen burura. Eta ez nuke sobera ezkorra ere izan nahi, baina larunbateko manifestazioaren karietara In the name of the father film eder bezain gogorraz oroitu nintzen.

Nire imajinazioak Altsasuko 8ak kartzelan irudikatu zituen, Estatu eta epaile bidegabe eta krudel batzuek hara eramanak. Hainbat urte ematen zituzten espetxean, harik eta abokatu talde nekaezin batek haien errugabetasuna frogatzea lortzen zuen arte.

Jakina, dagoeneko Altsasukoen egoera nahiko larria den arren, oraindik ez gaude halako jokalekuan. Eta ez gaitezen egon! Horregatik atzo, Altsasukoen epaiketa hasi zelarik, Perry Mason 1960ko urteetako telesaila etorri zitzaidan gogora.

Telesailaren atal bakoitzak beti zeukan egitura berdina; memeloa eta entretenigarria aldi berean: Perry Mason abokatuari beti egokitzen zitzaion hiltzaile bat defendatzea, baina beti lortzen zuen epaiketan lekukoei eginiko itaunketa trebeei esker haien kontraesanak agerian uztea eta akusatuaren errugabetasuna frogatzea.

Eta gustatuko litzaidake gaur halako zerbait gertatzea. Altsasukoen eraso ustez terrorista pairatu omen zuten guardia zibilek eta beren bikotekideek deklaratuko dute gaur. Eta gustatuko litzaidake defentsako abokatuek lortzea Perry Masonek lortzen zuena, eta haien kontraesanak agerian uztea, eta beraz akusatuen aurkako salaketak funtsik ez duela frogatzea, eta publiko gehienak eskuak urratzeraino txalotuko lukeen bukaera bat ahalbidetzea.

Baina zoritxarrez, hau guztia ez da film bat, ez da telesail bat; gu entretenitzera ez datorren benetako kasu larri bat baizik. Hortaz, entretenitzeko gogoa alde batera utzita, eska dezakegun bakarra da auzia ahalik eta modurik justuenean buka dadila. Faborez.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko apirilaren 17koa] bannerra-EHI

Etengabeko errepresioa

Guardia Zibilak Katalunian Errepublika defendatzeko batzordeen aurkako polizia operazioa abiatu duen honetan, eta Espainiako ezkertiar zintzo asko estatuaren benetako aurpegi errepresiboaz jabetzen hasiak diren honetan, agian aipatzekoa da atzo 30 eta 24 hilabeteko kartzela zigorrak ezarri zizkietela Erronkariko hiru gazteri 2014an faxista batzuei nahi zutena egiten ez uzteagatik.

Eta Erronkariko albiste hori aipatu nahi izan dut gaur hemen, iruditzen baitzait oso oihartzun txikia izan duela kontuak. Apenas zabaldu den.

Ziurrenik, Altsasuko gazteen aurkako auzia izan da gurean azken urteetan Espainiak egin duen ankerkeriarik handiena. Zorionez, gazteak eta beren familiak ankerkeriaren horren tamainako elkartasuna jasotzen ari dira, pairatzen ari diren sufrimendua hein batean arintzen lagunduko duena. Handia izan da azken bi hilabeteetan Nafarroaren luze-zabalean egin duten ekitaldi sorta; handia izan da sindikatu gehienen aldetik eta Parlamentuko gehiengoarengandik jaso duten babesa; eta are handiagoa izanen da larunbateko manifestazioa. Astelehenean hasiko da haien aurkako epaiketa, eta orain sentitu behar gaituzte inoiz baino hurbilago.

Hori guztia hala da. Baina Altsasukoei gure esku dagoen guztia eman behar diegun modu berean, Erronkariko gazte horiek ere ezin ditugu ahantzi, kartzela zigorra ezarri baitiete dagoeneko.

Espainiak sarekadaka zabaldu du eta zabaltzen ari da errepresioa, sudur-puntan jartzen zaion guztien kontra egiteko. Bada, geuk ere modua aurkitu beharko genuke gure elkartasuna guztiei helarazteko, errepresio kasu txikiagoek gure maitasun sareen zuloetatik ihes egin ez dezaten.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko apirilaren 10ekoa] bannerra-EHI

Adamiantozko larrua

Iragan larunbatean UPNko agintari nahikotxok pentsio duinen aldeko manifestazioan hartu zuten parte. Eta ez omen zuten sobera ongi pasatu. Jendeak ikusi zuelarik nor ziren manifestazioan zituztenak oihuka eta txistuka hasi baitzitzaizkien. Nafarroan eskela gehien saltzen duen egunkariak une haien bideo bat argitaratu zuen eta Sergio Sayas UPNko parlamentari ditxaratxeroak irudi horiek haizatu zituen pairatu behar izan zutenaren erakusgarri.

“Lotsagabeak” eta “Aurpegihandi” dira bideo horretan entzuten diren irainik gordinenak. Gutxi iruditzen zait. Izan ere, gogoratzekoa da manifestazio horretako aldarrikapen nagusietako bat zela pentsioen %0,25eko igoera lotsagarria salatzea, eta gogoratzeakoa da UPNren aldeko botoekin atera zela igoera hori zehazten zuen aurrekontu legea. Hala, larrua adamiantozkoa baino gogorrago izan behar duzu uste baduzu zuk babesturiko erabakien kontrako protesta batean lasai asko parte hartzen ahal duzula.

Dena dela, agian arazoa ez da UPNrena, manifestazioko deitzaileena baizik. Izan ere, hasieratik argi utzi izan balute pentsioen egoeraren erantzule politikoak PP, PSOE eta beren lagunak direla, ziurrenik ez ziren agertuko.

Norbaiti irakurri diot greba feminista eta pentsionisten mobilizazioak ikusita, Espainia bertze M15 baten traza hartzen ari dela. Ezetz espero dut. Espero baitut oraingoan hasiera-hasieratik haserrearen sortzaileak ongi identifika ditzaten, protestetan berriz agertzeko larru gogorrik izan ez dezaten.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko martxoaren 20koa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer