‘Kuneteroak’

Mahai-inguru harrigarria egin zuten aurrekoan Zumaian (Gipuzkoa), bertako gazte mugimenduak antolatua. Alde batean Eneko Compains Sortuko Kontseilu Nazionaleko kidea jarri zuten, eta haren eskuinean benetako izena ezkutuan gorde nahi izan zuen eta argazkietan aurpegia lausoturik ageri den Kolitza izengoitiko bat.

Ekitaldiari buruz, Axier Lopez ( @axierL ) kazetariak zinez kronika interesgarria idatzi du Argia astekarirako. Nire ustez izenburua eta sarrera lerratu samar baldin badaude ere, arretaz irakurtzea merezi du. Benetan.

Bada, ekitaldi mamitsu hartan, gauza anitz aipatu zituzten bi gonbidatuek, baina kronika irakurrita argi dago eztabaida batez ere izan zela hainbat gazte militantek Ezker Abertzalearekin duten “haustura agerikoaz”.

Eta, tira, ni ez naiz nor haustura horretaz mintzatzeko. Baina ez dut eztabaidaren xehetasun txiki bat komentatu gabe uzten ahal. Gipuzkoan egonagatik ere, Nafarroa berehala agertu zen elkarrizketan. Compainsek halako batean adierazi zuen Nafarroan aldaketaren alde edo kuneteroen alde egin behar dela. Eta Kolitza horrek erantzun zion Ezker Abertzalea kuneteroekin ari dela gobernatzen Nafarroan, Geroa Bairen barnean EAJ baitago sartuta.

Eta zera, ni ez nauzue oso Geroa Baizalea, eta are gutxiago EAJzalea ere. Baina halakoak ezin dira bota; zintzo eta zorrotz jokatu nahi badugu, ez bederen. Nahi izanez gero, eztabaidatzen ahal dugu Napar Buru Batzak faxisten altxamenduarekiko beldurrez edo konbentzimenduz hartu zuen jarreraz. Baina ezin diogu EAJri kunetero deitu, Fortunato Agirre Lizarrako alkatearen eta Nafarroako bertze hogei alderdikideren oroimena zikindu gabe.

Zorroztasun pixka bat, mesedez.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko azaroaren 20koa] bannerra-EHI

Azkoiengo baratzea

Atzo Azkoienen izan nintzen, Huerta de Peralta enpresako langileei nire elkartasuna adierazten, eta ahal izan nuen moduan laguntzen. Greba eguna izan baitzuten atzokoa, “enpresaren dinamika errepresiboa salatzeko”. Eta eguneko irudiak, soinuak eta usainak gogoratzeko modukoak izan ziren.

Huerta de Peralta enpresan barazkiak hazten dituzte, eta produktu freskoak ontziratu. 130 langile ditu – gehien-gehienak pertsona migratzaileak-, eta hartara sektore horretako enpresa handienetariko bat da. Hala ere, 2017 arte ez zuen ordezkari sindikalik izan. Orduan egin ziren lehenbiziko hauteskundeak. LABek 6 ordezkari lortu zituen; CCOOk, 2; eta UGTk, 1.

Emaitza hark ilusio handia eragin zuen sindikatu abertzalean, garaipenaren kokapen geografikoagatik eta, batez ere, langile horien prekarietate eta esplotazio egoera larria zelako oso. Ordezkari sindikalak lanean hasi eta gutxika-gutxika joan ziren lan baldintzak hobetzen: urteak lanean zeramatzaten langileei kontratu mugagabea egin behar izan zieten; jaiegunak ordaintzen hasi behar izan zizkieten; eta 12, 13 edo 14 orduko lanaldiak egin ordez, 7 orduko lanaldia ezarri behar izan zuten.

Enpresaburuek baina, orain arte egindakoagatik lotsagorritu ordez, mendeku dinamika bati ekin zioten, eta hasi ziren langileak kaleratzen eta zigorrak ezartzen. Eta langileak injustiziaren aurka matxinatu dira, noski. Atzo, barazkiak hazten lan egiten duten langile guztiek egin zuten greba; oro har, enpresako langile guztien %80.

Eta ikustekoak izan ziren irudiak: dozenaka magrebtar LAB sindikatuaren banderak astintzen eta euskarazko, gaztelaniazko zein arabierazko mezuak zituzten kartelei eta pankartei eusten.

Eta entzutekoak izan ziren soinuak: bozgorailu batetik arabierazko kanten Spotify-ko aukeraketa bat, iragarki eta guzti.

Eta aditzekoak izan ziren usainak: bazkalorduan Huerta de Peraltako langileek eta LABeko sindikalistek partekatu zuten kuskusa eta tea.

Eutsi gogor, lagunok!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko azaroaren 13koa] bannerra-EHI

Inkestatxoa

Espainiako estatistika erakunde ofizialak CIS izena du, Ikerketa Soziologikoen Zentroa, eta tarteka-marteka barometro izeneko inkesta sorta argitaratzen du. Urriko barometroan, dozenaka galdera-emaitzen artean, batez ere batek erakarri du gure arreta, sentimendu erlijiosen ingurukoa hain zuzen ere.

CISen azken inkestak kontatu baitigu Espainia deitzen duten horretan Nafarroa dela sentimendu erlijioso txikiena duen erkidegoa. Inkestaren arabera Espainian %66,2k jotzen dute beren burua katolikotzat (Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %64,6k), baina Nafarroan bakarrik biztanleen %38,1ek omen dute sentimendu hori.

Hori ikusita, ohe elastiko baten baleude bezala hasi dira batzuk saltoka. Konparazio batera, Uharteko kazetak atzo azalera eraman zuen albistea, poztasun handiz.

Baina ejem, ejem, eta ejem.

Nafarroa Garaia pixka bat ezagututa, gurean erlijioak izan duen eta oraindik duen pisua jakinda, nik uste okertzeko arrisku handirik gabe erraten ahal dugula emaitza horrek ez duela ez hanka ez buru. Sentitzen dut. Baina Nafarroan aunitzez katoliko gehiago ditugu.

Orduan, zergatik eman du CISek datu hori? Tira, CISek datu hori lortu du Nafarroan soilik 42 inkesta eginda. Eta hori erranik, gogoratu beharko dugu inkestak ez direla errealitatearen erregistro bat, errealitatearen interpretazio bat baizik. Eta kasu honetan, gainera, interpretazio hori egin dute oso lagin txikia kontuan harturik. Eta agian, hango batek erran zuen gisara, beharbada, apika, 42 inkesta horiek Nabarreria plazan egin zituzten, ortzirale gau batean, iturriaren inguruetan esertzen diren gazteen artean.

Beraz, lasaitu pixka bat. Oraindik ez baitugu zerua irabazi.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko azaroaren 6koa] bannerra-EHI

Harrapaketa hirukoitza

Iragan asteburuan Iruñean izan ziren mobilizazio guztien artean gutxienez bada bat nahiko oharkabean pasatu dena; Maria Exposito Diaz familiak eginiko elkarretaratzea, hain zuzen ere.

Kontua da Maria Exposito Diaz 64 urteko andrea duela urtebete hil zela, Txantrean, auto batek harrapatuta. Halakoetan, erran nahi baita harrapaketa mortaletan, gertaerari buruzko epaiketa nahiko laster egin ohi da, eta normalean auto gidariari kartzela zigor txiki bat ezartzen diote, inondik inora beteko ez duena, eta gida baimena pixka baterako kentzen diote.

Baina oraingo honetan ez da halakorik gertatu. Auto gidaria foruzain bat baitzen. Horixe salatu nahi izan zuen familiak elkarretaratzearekin, alegia, emakumearen heriotza eragin zuen auto gidariari fabore tratua eman ziotela, polizia zelako.

Duela lau hilabete, Nafarroako Auzitegiak erabaki zuen kasua artxibatzea eta epaiketarik ez egitea, epailearen ustez emakumea behar ez zen tokitik pasatzen ari zelako. Eta tira, hori eztabaidagarria izan daiteke, baina afera da familiak ez duela aukerarik izanen bere jarrera epaiketa batean defendatzeko, auzitegiak bide hori itxi baitu, foruzainak Maria Exposito Diaz emakumearen bizitza itxi zuen modu berean, kolpe batez; betiko.

Familiak salatu du prozesuan irregulartasun anitz egon dela. Adibidez, auto istripuetan ohikoa da inplikaturiko pertsonei alkoholemia proba egitea. Hildakoari egin zioten. Ez, ordea, foruzainari. Eta foruzainaren maniobra arraroa kontatu zuten lekukoen testigantzak ere ez dituzte aintzat hartu. Eta bertze hainbat gauza.

Iruñean, legealdi honetan, 15 pertsona hil dira dagoeneko ibilgailu motordunek harrapatuta. Kasu guztiak dira lazgarriak, baina are gehiago Maria Exposito Diazena, Txantreako emakumeak harrapaketa hirukoitza jasan baitzuen: mortala, poliziala eta judiziala.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko urriaren 30ekoa] bannerra-EHI

 

Gure errealitatearen fikzioa

Wayne Knight aktorea, ‘Jurassik Park’ filmean informatikari gaiztoaren rola jokatzen.

Informatikaren zale amorratuen -hau da, frikien- irudi estereotipatua Jurassic Park filmarekin sortuko zitzaigun ziurrenik. Ordenagailuekin eginiko efektu bisualen industrian iraultza ekarri zuen film hura … ez zaitezte jaiki eserita zaudeten tokitik … 1993koa da. Eta film hartako gaizkilea -dinosauroak alde batera utzita- informatikari bat da, lodia baino lodiagoa, betaurrekoduna, paperez jositako mahai baten bueltan inkrustaturik hiru ordenagailurekin lan egiten duena, hamaika pizza zati eta coca-cola poto husturen artean.

Bada, halako gizaseme baten itxura etorri zait burura 2016ko sanferminetan bortz basapiztik bortxatu zuten neskaren datuak interneten zabaldu zituen ergela identifikatu dutela entzun dudalarik. 40 urteko nerabea, oraindik aitarekin bizi dena, informatikan aditua, Legio talde militarraren zalea, eta bere gaiztakeriak egiteko bizilagunari wifi seinalea lapurtzen diona.

Filmetako imaginarioak agintzen du hemendik lasterrera Robocop gisa janzten diren polizia batzuk sartuko direla frikiaren etxean, atea danbateko batez botaz eta beharrezkoa den bortizkeria guztia erabiliz, eta atxilotuko dutela epailearen aitzinean deklaratu baino lehen.

Ez dute eginen, noski. Halako ekintza polizial pelikuleroak gaizkile euskaldunekin bakarrik egiten baitituzte. Aurreko astean, adibidez, zortzi gazte atxilotu zituzten Iruñean aurtengo sanferminetako txupinazoan egon zen liskar batean parte hartzeagatik. Dozenaka polizia joan ziren haien bila, eta atxilotu zituzten, epaile baten aurrera eramateko. Zortzi eskutitz bidalita egiten ahal zen tramitea. Baina, ez.

Gure Euskal Herri maite honetan, fikzioan bakarrik gertatzen dena baitugu eguneroko errealitate.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko urriaren 23koa] bannerra-EHI

 

Zirimola ideologikoa

Nafarroan zalaparta handia sortzen ari den kontu batek zirimola ideologiko batean sartuta nauka. Amatasun eta aitatasun baimenak direla-eta ama eta aitei kobratu zitzaizkien zergen itzultzeaz ari naiz. Kontu benetan korapilatsua da, arantza anitzekoa.

Espainiako Auzitegi Gorenak erran du Pertsona Fisikoen Gaineko Zergaren bidez ama eta aitei harturiko diruak itzuli behar zaizkiela. Eta lehenbiziko kolpean, guau!, ze ongi!, dirua itzuliko didate, bi semerengatik gainera. Baina berehala sortu zaizkit zalantza politikoak, gauza bat baita norberaren egoera pertsonala eta bertze bat gizartearendako bidezkoagoa dena.

Soldata moduko bat den prestazio horretan, zergatik ez lirateke zergak ordaindu behar? “Jendeak haur gehiago izatea laguntzeko”, erantzunen luke batek. “Baina mundua jendez mukuru dugun honetan, benetan haur gehiago behar ditugu?”, galdetuko luke bertzeak. “Eta bai, mundua jendez beterik dago, ez ordea gure mundutxo hau”, erantzunen lehenbizikoak. “Eta, gainera, haurrak gutxi ala asko izanik ere, kontziliazioa beti lagundu behar da”.

Bufff… Demografiak eta justizia sozialak ez ezik, subiranotasun gogoak ere sortzen digu duda. Agian gauza ona izanen da Espainiako Auzitegi Gorenak erabaki duena. Baina aizue, hemen bizi, hemen erabaki; hemen haurrak izan, hemen erabaki; hemen ordaindu, hemen erabaki. Eta hain zuzen ere, Nafarroak 2012an erabaki zuen, lege baten bidez, gurasoek zerga hori ordaindu behar zutela. Joe, bai, Nafarroak erabaki zuen. Baina zein Nafarroak? UPNk, PSNk eta PPk bozkatu zuten lege haren alde. Eta orain zer diote Erregimen zaharreko alderdi horiek? Bada, beraiek sortu zuten legea hankartetik pasatu beharko genukeela orain eta Espainiari men egin. Eta horregatik babestu eta sustatu dute amen manifestazio susmagarri bat.

Nik neuk, bederen, ikaragarrizko nahaspila dut buruan kontu honi dagokionez. Beraz, halakoetan ohi dudanez, Cordovillako kazetak zer dioen irakurtzera joko dut, kontrako jarrera hartzeko betiere.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko urriaren 16koa] bannerra-EHI

Mikroborrokak

Koinatu eta koinaten betiko leloa izaten da erratea protesta egiteak ez duela deustarako balio. Demokrazia batean, edo demokrazia itxurako batean, gehiengoek erabakitzen baitituzte gauzak, berdin dio gutxiengo batek kasketa hartzea. Horra koinatuen irakurketa.

Lan munduari  aplikatzen diote anitzetan betiko lelo hori. Baina, hain zuzen ere, nik erranen nuke lan munduan egiten duela huts teoria horrek. Langileek patroien aurka borrokatzen dituzten gatazketan uste duguna baino ohikoagoa izaten baita langileek irabaztea.

Iruñean dugu azken adibidea. Aurtengo sanferminen bezperan La Sangiovesa jatetxeak lau langileren kaleratzea jarri zuen borroka taulan, LAB sindikatuaren hautagaitza babestu zutelako. Une hartantxe kaleratze bat gelditzea lortu zen, eta bertze hirurei dagokienez, orain jakin dugu itzultzea erabaki duena berriz hartu behar izan duela enpresak eta bertze biei zegokiena ordaindu behar izan diela. Gainera, bidean, langile guztiei hainbat lan baldintza hobetu behar izan dizkie enpresak.

Jakina, La Sangiovesakoek atzera egin dezaten behar-beharrezkoak izan dira bertako langileen, bertze langile batzuen eta sindikalisten protesta eta presio ekintzak. Patronalari nahi duena egiten utziz gero, nahi duena egiten baitu, batere lotsarik gabe.

Egin kasu. Borrokatzea merezi du. Beti merezi du. Eta irabazten delarik, nahiz garaipen txikiak izan, lau haizetara zabaldu behar da. Langile guztiek jakin dezaten. Patroi guztiek jakin dezaten.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko urriaren 9koa] bannerra-EHI

Mugikortasuna, hiltzailea

Harrapaketa mortala gertatu zen tokia, Iruñeko Atarrabia etorbidean, Txantrean.

Atzo Iruñean, autoaren mesedetan diseinaturiko mugikortasunak bere aurpegirik ankerrena erakutsi zuen berriz. 4 urteko haur bat hil zen, auto batek harrapatuta, bere familiarekin zebra bide bat pasatzen ari zela, eta semaforoa berde zutela.

Legealdia hasi zenetik, Iruñean, 14 oinezko hil dira ibilgailu motordunek harrapatuta. Hamalau. Aldaketaren legealdi honetan deus ez baita aldatu Iruñean harrapaketei dagokienez. Hildakoen kopuruari dagokionez, ez bederen.

Iruñeko Udaleko oraingo arduradunek errana dute 0 harrapaketa mortalen helburua bere egiten dutela. Baina orain artean, porrota erabatekoa da. Gogoratu zenbakia: hamalau.

Oinezkoen harrapaketak ez dira fenomeno meteorologikoak. Ez ditu naturak sortzen. Gizakiok ezarritako mugikortasun ereduaren ondorio dira. Eta hartara, gizakiok gauza asko eta asko egiten ahal ditugu ondorio horiek ahalik eta arinenak izan daitezen.

Legealdi honetan Iruñean ibilgailu motordunek hildako oinezkoak.

“Bai, baina beti egonen dira despisteak edo zoritxarreko gertaerak”. Egonen dira bai, baina Iruñeko zebrabide guztietan oztopo fisikoak jartzen baditugu haien gainetik 30 kilometro orduko baino handiagoko abiadura eragozten dutenak, ikusiko duzue nola 0 harrapaketa mortalen helburu horretara hurbiltzen garen.

Autoen abiadura oztopatzeko neurriak hartzeko borondatea behar da, noski. Erabaki ausartak hartu behar dira. Eta erabaki horiek hartzen direlarik, merkatariek hobe dute isilik egotea, baita eskuin politiko-mediatikoak ere, azken hiru urteetako hamalau hildako horien ardura beraiena ere baita autoaren mesederako mugikortasun eredu hilgarri hau babesten duten heinean.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko urriaren 2koa] bannerra-EHI

Aniztasun sexualaren eta linguistikoaren aurkako erasoa

Iragan igandeko ordu txikietan, Alde Zaharrean sanfermin txikiak ospatzen ari zirela, aniztasun sexualaren aurkako eraso bat izan zen. 23 urteko mutil batek bi neska eta bertze mutil bat iraindu eta jo zituen ortzadarraren koloreko bandera bat zeukatelako. Eta geroko gertaerak arrapaladan joan ziren: Erasotzailea berehala atxilotu zuten; erasoaren aurkako elkarretaratzea egin zuten; Iruñeko Udalak erasoa gaitzetsi zuen; erasotzailearen aurkako epaiketa lasterra egin zuten; eta erasotzaileari 16 hilabeteko kartzela zigorra eta isun txiki bat ezarri zizkioten. Ez du kartzelan sartu behar izanen.

Tira, erran dezagun pasadizoa horrela kontatua normal samarra dela. Eraso bat izan zen, gizarteak behar bezala erantzun zuen, eta erasotzailea berehala zigortu zuten. Baina Diario de Noticias-ek gaur erasoaren kontakizuna egin du, eta hura irakurrita zur eta lur gelditu gara, oharkabean pasatu zaigun elementu bat baitzegoen: euskara.

Artikulua modu nahasi batean dago idatzita, baina gaizki ulertu ez badugu, erasoa baino lehentxeago erasotzaileak neska bati galdetu zion ea zer esanahi zuen bandera horrek, neskak erantzun zuen esanahi handikoa zela, eta erasotzaileak orduan erantzun zuen neskak -atzerritarra izateagatik- ezin izanen zuela euskara ikasi, eta bere arrazakoak oso txikiak zirela, eta sudur txikia zutela.

Sudur txikikoen elkarterik ez dut ezagutzen, baina euskararen defendatzaileak, bai, asko. Kontseilua! Ez duzue deus errateko?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko irailaren 25ekoa] bannerra-EHI

Busti gabe

Arga ibaia, Iruñeko Santo Domingo aldapako zatian.

Atzo, EH Bilduk eta Geroa Baik ez zuten busti nahi izan. Erran nahi baita Santa Engraziako presa berreraikitzearen alde Iruñeko Udalean aurkezturiko adierazpenean abstenitu egin ziren. UPNk eta PSNk alde bozkatu zuten. Atera kontuak.

Arga ibaiak Iruñean gainditu behar dituen presa guztien artean bada bat, Arrotxapea auzoko Santa Engraziakoa, duela hilabete batzuk uraren indarrez apurtu zena. Eta orain, arraunlariak eta arrantzaleak presioa egiten ari dira uraren emari normala oztopatzen duen traba hori berriz eraiki dezaten. Oraingoz, eskuin espainolistako alderdiak konbentzitu dituzte.

Presarik gabe ura ez da gelditzen, eta beraz, oxigenatuago dago, eta beraz, bertako animaliek eta landareek errazagoa dute haztea. Europako Batasuneko arauek eta estrategiek diote halako presak botatzen joan behar dela. Iruñeko Udalaren beraren plan proposamen batek dio halako oztopoak eraitsi behar direla. Presarik gabe, ibai zati horretan uholdeak izateko arriskua anitzez txikiagoa da. Presarik gabe ibaian egon behar ez luketen zaborrak kentzea askoz errazagoa da. Eta abar. Eta abar. Eta abar.

Hain sendoak iruditzen zaizkit presa berriz ez eraikitzeko argudioak, hain sen onekoak, ikaragarri zaila egiten baitzait ulertzea zergatik EH Bildu eta Geroa Bai ez diren gai honetan bustitzen.

Inork azalduko ahal digu.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko irailaren 18koa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer