Aparkatzea ez da giza eskubidea

Auto bat gidatzea ez da giza eskubide bat. Auto hori kalean aparkatzea ez da giza eskubide bat. Eta, jakina, autoa kalean dohainik aparkatzea ez da inondik inora giza eskubide bat.

Izatekotan, pribilegio bat da. Baina ez eskubidea. Eta hori argi ez badugu, orduan, arazo bat dugu eskubide sozial eta politikoak identifikatzeko tenorean.

Eta izatekotan, tokietara ailegatzea, bai, bada eskubide bat. Gure etxera, eskolara, osasun etxera, eta abarretara ailegatzea. Baina toki horien ondoan ibilgailu pribatua aparkatzea jarduera unibertsal bat ez denez -oso pertsona gutxik egin dezaketelako-, nekez defenda daiteke espazio publiko mugatu eta eskasa gure ibilgailu pribatuarekin okupatzea dohainik egin ahal izatea. Izan ere, espazio publikoaren zein bertze okupazio pribatu ez dago tarifatua eta arautua?

Era berean, aipa genezake espazio publikoaren okupazio debaldeko hori kobratzen ari ez garenez motordun ibilgailu kutsakorren erabilera sustatzen eta diruz laguntzen ari garela. Baina nik uste aipaturikoarekin nahikoa dela gure harridura agertzeko doako aparkatzea ezkerretik defendatzen ari direlako.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko ekainaren 16koa]

Napartheid-a bete-betean

2000. urtean, UPN alderdiak, euskararen etsai historikotzat dugun horrek, Pedro Pegenaute izeneko bat izendatu zuen Hizkuntza Politikako zuzendari nagusi. Otsoa oilategian. Eta Pegenautek egin zuen lehenbiziko gauza izan zen bere bulegoaren atean zegoen kartel elebiduna gaztelania hutsez jarri. Atera kontuak. Eta gero euskal oilo guztiak jan zituen, noski.

Eta Pegenaute tartetxo honetan enegarren aldiz gogorarazi nahi izan dut iduritzen baitzait PSNren Gobernua eta haren adar sindikala UPNren pare -edo are gehiago- ari direla euskara eta euskaldunen eskubideak azpiratzen.

Nik ez dakit euskararen kontrako oldarraldi instituzional honek nahikoa garrantzia duen Gero Bairendako eta Nafarroako Gobernua hautsiko ote duen, edo EH Bildurendako eta Gobernua ahalbidetzeari utziko dion. Oraingoz ez da hala izaten ari. Baina euskaltzaleok kaleak benetan astintzen ez ditugun bitartean, ezer gutxi eskatzen ahal diegu alderdioi.

Nolanahi ere, azkenaldiko erasoak gelditzea lortuko bagenu ere, berandu baino lehen, lan garrantzitsu bati ekin beharko genioke: eta hori da PSNren eremu soziopolitikoari ikusaraztea zonifikazioa injustizia erabatekoa dela eta euskarak alemanaren, frantsesaren eta ingelesaren oso aurretik egon behar duela. Baina nola egin hori? Bada magorik aretoan?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko ekainaren 9koa]

Abiadura

Bi harrapaketa mortalek aztoratu gaituzte nafarrok egunotan. Bietan ala bietan, hiltzaileak -motordun ibilgailuen gidariak- edanda eta drogaturik zeuden, ziztu bizian zihoazten, gazte baten bizia segatu eta gero krimenaren tokitik ihes egin zuten, eta ezkutatzen saiatu ziren.

Bi erailketa horietan erraza da hiltzaileekin batere ez identifikatzea. Sasikume hutsak dira. Ankerkeria egin dute. Kito. Ez dute gurekin zerikusirik. Guk ez genuke halakorik eginen.

Eta, tira, ziurrenik hala da, bai. Baina… Noski, “baina” bat mahai-gaineratzera noa.

Bada, hori, duela gutxi indarrean sartu dela hiriko kale askotan orduko 30 kilometroko abiaduran joatera behartzen duen araua eta nire inguruan sufritu behar izan ditudala abiaduraren apologia egiten zuten zenbaiten txorakeriak.

Eta nik uste gogoratzekoa dela gure autoarekin pertsona bat harrapatzeko zoritxarra gertatzen bazaigu, finean, harrapatuari berdin zaiola edanda edo drogaturik gauden, edo gutxi lo eginda, edo inoiz baino hobeki; harrapatuari berdin zaiola gaizkileak garen edo gure eraikineko jatorrenak. Harrapatuari benetan interesatzen zaiona da harrapaketa ez izatea orduko 30 kilometroko abiadura baino altuagoan. Hala izanik, bizirik aterako baita hamar kasutatik bederatzitan.

Kontuan izan.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko ekainaren 2koa]

Zentzugabekeriak

Doraemonen atal zahar-zahar, baina ikaragarri zahar batean ikusia. Gaixo dagoen ikaskide bat bisitatzera joan da Nobita. Gaixoaren etxera joan da. Eta bere gelan sartu delarik, hara non agertu zaigun ikaskidea maskara jantzita. Gaixo baitago, noski. Katarro batekin, ez pentsa. Baina maskara darama bertze inor ez kutsatzeko.

Horra maskararen zentzuzko erabilera bat, gurean errotzea mereziko lukeena.

Aurreko asteburuan gertatua. Bi seme zaharrenek futbito partida zuten, bi eskola ezberdinetan. Lehenbizikoan futbito pista aire zabalean zegoen, hagitz handia den patio batean. Bigarrenean, aldiz, kiroldegi baten barnean zegoen pista, goitik eta aldeetatik erabat estalia.

Bada, batean, talde bakoitzeko bi gurasori utzi ziguten sartzen. Eta bertzean, jokalari bakoitzeko guraso bati. Ezetz asmatu zeinetan erabili zuten zentzuzko aforo bat eta zeinetan ez hanka eta ez buru ez zuena?

Horra aforoen erabilera zentzugabea, guretik berehala deserrotzea mereziko lukeena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 26koa]

Bukatzen ari?

Guraso ikaragarri txintxoak ditut. Pandemia hasi zenetik ez dute lagunekin harreman presentzialik izan. Hau da, 2020ko martxotik. Denek txertoa jarrita izan arte itxaron nahi izan dute, arduraren arduraz. Gurasoek dagoeneko jaso dituzte txertoaren bi dosiak, baita beren lagunek ere, eta, beraz, laster ikusiko dute berriz elkar.

Eta, niretako, horrek erran nahi du hau bukatzen ari dela. Eta badakizue zer den “hau”.

Gero eta gertuago dugu 0 kutsatuko ametsa. Gero eta hurbilago dugu ospitaleak gutxi beteak egonen diren eguna. Iragan astelehenean zabaldu zituzten berriz ostatuen barnealdeak. Hurbilen ortziralean zabalduko dituzte azkenean peñak (220 egun geroago!). Eta dagoeneko agintariak hasi dira erraten laster bukatuko dela kanpoaldean maskara eramatearen zentzugabekeria.

Eta karrikan sumatzen da, sumatzen denez, gure artean gaurgero hasi dela pandemiaren makurrena bukatzen ari den sentsazioa. Zaila baitirudi borzgarren olatu bat sortzea.

Jakina, ezin gara erlaxatu (erlaxatzen garelarik oso txarrak baikara), eta adi egon beharko dugu, baina niretako, erran bezala, gurasoak berriz lagunekin egoteak adierazi nahi du hau bukatzen ari dela.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 19koa]

Hau mina, Palestina

Telefonoan badut irudi bat gordea, noiz edo noiz paseatzera ateratzen dudana. Begi baten zuri beltzezko argazkia da. Baina irisa koloreztatua du, Palestinako banderarekin. Eta, gainera, negarrez ari da; odoletan negarrez.

Eta erran bezala, irudi hori azaleratzen dut, Israelek azkenaurreko sarraskia egiten duen bakoitzean. Tamalez, irudia agertzearena keinu automatiko bilakatzen ari zait ia. Baina hori banekien irudia arrantzatu nuelarik.

Interneten bilatu dut ea Palestinaren inguruan zer edo zer idatzi izan dudan. Eta, bai, duela hiru urte egin nuen, 2018ko maiatzean. Auskalo zenbat palestinar sarraskitu zituen ordu hartan Israelek, eta nik adierazi nuen dagoeneko ezin-ezinezkoa zela originala izatea Palestinako herriaren sufrikarioari buruz idaztekotan.

Eta hemen naukazue berriz, originaltasun faltaren erakustaldi bikoitza edo hirukoitza egiten. Begiaren irudi triste hori erakutsiz eta Palestinari buruz deus berririk erraterik ez dagoela berriz erraten. Eta ezin da bertze modu batean izan. Israelek, enegarrenez, odoletan negarrez utzi baititu milaka palestinarren begiak.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 12koa]

Auzitegi borroka

Oraintsu jakin dugu EAEko Auzitegi Nagusiak baliogabetu dituela Bizkaiko ITP Aero Casting enpresako 87 kaleratzeak eta, beraz, 87 langile horiek beren lanpostuetara itzuliko direla eta urtarriletik sor dizkieten soldatak ordaindu beharko dizkietela.

Batzuetan, gutxitan, guk nahiko genukeena baino gutxiagotan, auzitegiek arrazoia ematen digute. Oraingoan, ITPko langileei tokatu zaie loteria hori. Langileak, baina, ez dira balizko sari horren zain gelditu, eta kalean egon dira borrokan.

Antzeko zerbait gertatzen ari da, oraingoz, Aroztegian. Sindikatu batek jarritako helegite bati esker lanen esleipena bertan behera utzi zuen auzitegi batek. Lanak hasi zituzten, hala ere. Baina herritar talde batek makinei aurre egin zien, eta, beraz, une honetan, lanak geldirik daude.

Kasuistika askotarikoa da, noski. Eta, adibidez, Itoitzek erakutsi zigun auzitegietan irabazteak ere ez zigula garaipena bermatzen. Baina hemen ez da inor erraten ari indar guztiak epaitegietan jarri behar direnik. Bertzerik gabe, ez baztertu aukera hori, lagun; badaezpada.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 5ekoa]

David Beriain

Neu ere hunkitu eta ukitu nau David Beriain eta Roberto Fraile kazetarien hilketaren albisteak. Pentsatzen dut zuei ere gauza bera gertatu zaizuela.

David Beriainekin unibertsitatean kointziditu nuen. Ez nuen, ordea, berarekin batere harremanik izan eta, beraz, ez ninduen bere kazetari senarekin kutsatu. Hori, bai, atzo arte, Beriain telebistan edo paperetan ikusten nuen bakoitzean beti irudi bera etortzen zitzaidan burura, Kazetaritza fakultatean bizi izandako pasarte batena. Uste dut Iritzi Publikoa izeneko ikasgaiko saio batean izan zela, hauteskunde batzuen ostean, eta irakasleak proposatu zuela emaitzen azterketa ozen egitea. Eta hara non Beriain ikasle gazteak bere mintzaldia halaxe hasi zuen: “Geuk Ezker Batuan pentsatzen dugu…”.

Badakit, bai, anekdota horrek apenas duela graziarik, kasik ezin dugula ‘anekdota’ deitu, eta ez duela Beriainek gerora eginen zuen lan on eta ausartaren pistarik ematen. Baina nik halaxe gogoratzen nuen Beriain, oroitzapen ergel horrekin, eta orain amorratuta nago, gogorapen horrek ez didalako berriz irri zirkinik ere sorraraziko.

Beriain eta Fraile. Lurra arin bekizue, kazetariok.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko apirilaren 28koa]

Borroka sindikala aurrera

Espainiako Poliziak LAB sindikatuko 6 kide atxilotu ditu Nafarroan, eta duela zenbait hilabete sindikalismo borrokalariaren alde erabili genuen #BorrokaSindikalaAurrera leloa berreskuratu behar izan dugu.

Espainiako Poliziak operatibo polizial handi samarra muntatu du sei sindikalista horiek atxilotzeko. Notifikazio judizial baten bidez egin zezakeena, Poliziak nahiago izan du atxiloketekin eszenifikatu. Zergatik? Sudur puntan jartzen zaiena egin dezaketelako. Zertarako? Gerora etorriko diren kartzela zigor eskaerei indarra emateko. Ezaguna dugu ipuin hori.

Espainiako Poliziak, bertako patronalarekin elkarlanean, sindikalismo zehatz baten kontra jo du, enegarren aldiz. Oraingoan, baina, bada berritasun bat nabarmendu beharrekoa: oraingoan, Poliziak jomugan jarri ditu emakumeak protagonista zituzten bi ekintza baketsu -soldata arrakala, batetik, eta Garbiketen sektore guztiz feminizatuaren egoera kaskarra, bertzetik, salatzen zutenak-. Eta Poliziak atxiloketen bortizkeria erabili du emakume sindikalista horien jarduera sindikala baldintzatzeko eta eragozteko eta, oro har, emakumeen borrokei zilegitasuna kentzeko.

Baina oker dabiltza. Ez dituzte emakume horiek erraz kikilduko.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko apirilaren 21ekoa]

Lau gara, lau

Hego Euskal Herrian lau dira sindikatu nagusiak. Hori denok dakigu, ezta? Baina hegoaldeko bi esparru administratiboetako bakoitzean oso gehiengo sindikal ezberdinak daude. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ELAk eta LABek gehiengo zabala dute. Nafarroa Garaian, aldiz, ez dago blokerik gehiengoa duenik, UGTren eta CCOOren blokea 2015ean jaitsi baitzen ordezkaritzaren %50aren azpitik.

ELAren eta LABen blokea ordezkaritzaren %40ren bueltan ibiliko da Nafarroan. Eta, kasu, lau sindikatuak bi bloketan sailkatu ditut, jendeak horrela egin ohi baitu. Baina, egiazki, eta ongi begiratuz gero, konturatuko zarete sektore eta enpresa ezberdinetako borroketan lau sindikatuak oso modu ezberdinean konbinatzen direla.

Berriki, CCOO eta UGT sindikatuek Garbiketen sektoreko langileak saldu dituztela salatu dute LABek eta ELAk. Izan ere, lau sindikatuek adosturiko lau eguneko greba bat hasi baino lehentxeago patronalarekin akordio ziztrin bat sinatu dute sindikatu espainolek.

Bai, CCOOk eta UGTk traizioa egin digute berriz. Eta enegarren aldia da egiten dutela. Baina sekretutxo bat kontatuko dizuet: berriz ere gertatuko da. Eta gertatzen ari da. Adibidez, konponketa tailerren eta zahar etxeen hitzarmen duinen aldeko borrokan, oraingoz, lau sindikatuak batera ari dira.

Baina LAB eta ELA ergelak dira? Itsu daude? Ez. Baina errealitatea ez da guk nahiko genukeen bezalakoa. Eta langile guztiendako lan eta bizi baldintza duinak lortzeko borroketan gehiengo zabalak bilatu behar izaten dira, baita traizionatuko gaituztela dakigun bi horiekin ere.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko apirilaren 14koa]

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer