Egilea: Asier Azpilikueta

Azken saialdia

Legealdi honen hondarrean uste ziurrenik ustel bat izan dut buruan. Pentsatu izan dut ia ezinezkoa zela Nafarroako Parlamentuan dagoen indar korrelazioari eustea, Aldaketa oso boto gutxigatik etorri zelako eta oraingoan Erregimen zaharreko indarrek bere ordezkaritzari eutsi eta baliteekeelako zertxobait handitzea. Kontrara, ziurtzat jotzen nuen Aldaketak Iruñeko alkatetzari eustea, gauzak ongi samar egin direlako eta Joseba Asironek boto asko arrantzatuko dituelako EH Bilduren ohiko esparru ideologikotik at.

Baina aitortu behar dut azken aste honetan pentsamenduak penduluarena egin didala eta orain ziurtzat jotzen dudala Aldaketak Nafarroako Parlamentuan irabaztea baina Joseba Asironek ez errepikatzea alkate bezala.

Badirudi Vox alderdi ultraeskuindarrak lortuko duela Parlamentuan sartzea  eta, horri esker, oraingo Aldaketaren indarrek Navarra Sumak eta PSNk baino parlamentari gehiago izanen dituztela; eta, beraz, aukerak egon daitezkeela lau alderdiek sostengaturiko gobernua errepikatzeko.

Baina Iruñean, ai, Iruñean… Ematen du ezker abertzaleak bultzaturiko koalizioak inoizko emaitzarik onenak erdietsiko dituela, baina hori ez dela nahikoa izanen Asiron alkate izateko. Zergatik? Bada, Aldaketak Iruñean EH Bilduren, Geroa Bairen eta ezker espainolaren beharra duelako eta azken horrek hiru hautagaitza ezberdin aurkeztu dituelako igandeko hauteskundeetarako.

Inkestek diote balitekeela Podemosek, Izquierda-Ezkerrak eta Aranzadik botoen %13 inguru batzea, baina, era berean, balitekeela hiru horietako inork ez lortzea zinegotzirik, hautetsi banaketan sartzeko %5aren langa gainditu behar baita.

Beraz, bertze askok azken orduetan egin izan duten bezala, eta errespetu osoz, baina neuk ere zera eskatu nahi diet Podemos, Izquierda-Ezkerra eta/edo Aranzadikoei. Mesedez, faborez, otoi eta arren, zuetako batek egin dezala urrats ausart bat gibelera, bertan behera utz dezala bere hautagaitza eta eskuzabaltasun osoz eska dezala botoa bertze biendako. Animo!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko maiatzaren 21ekoa] bannerra-EHI

ETB3 ikusezin hori

Etxean haurrak telebista ikusten ari badira ETB3 katea baino ez dugu ikusten. Aniztasun gutxikoak gara horretan. Nahita. Horretan ere euskararen militanteak baikara. Erran nahi baita badakigu marrazki bizidunetako kate gehiago daudela munduan, baina guk bakarrik euskaraz ikustea erabaki dugu.

Eta ez da ahalegin handiko militantzia bat. Hau da, kasu honetan euskara aukeratzeagatik, eta ez gaztelania, nire haurrak ez dira gelditzen haien gizarteratzerako garrantzitsua izan daitekeen ezer gabe. ETB3 haurrendako telebista kate erabat homolagagarria baita.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan paratuak dituzten 375 audimetro gezurtiek diote 2018an soilik ikusleen %0,3k ikusi zutela ETB3 hiru probintzia horietan. Aldiz, audientziaren %1,3k aukeratu zuen Clan, eta audientziaren %1,2k, Boing.

Errana dut nik ez dudala audimetro bideratu horien datuetan sinesten. Baina egia balira ere, ez dut uste datu eskas horiek ETB3ren kalitate eskasari egozterik dauden. ETB3ren kalitatea ez baita eskasa, ez bederen Clan edo Boing kateena baino eskasagoa.

Clan, Boing eta ETB3ko atzoko (maiatzak 13) programazioa aztertu dut, 24 ordukoa. Eta azterketa arin batek datu hauek eman dizkit.

  • Clan kateak 38 saio ezberdin eman zituen 24 ordu horietan. Boing kateak 18, eta ETB3k, 46.
  • Boing kateak 4 orduz eman zuen Doraemon eta 3 orduz Mr. Bean. Clan kateak bi ordu eta erdiz eman zuen Bob Esponja eta ia hiru orduz, Henry Danger. Aitzitik, ETB3n bakarrik ordu erdikoa izan zen Doraemon-en emanaldia; berez, izan ziren egun osoan hura baino saio luzeagoak.
  • Bakarrik ETB3n egon zen atzo fikziozko saio propio bat: 3txulo.

Jakin dezazuen, bertzerik ez, eta ETB3ri buruzko mitoak desmuntatzen has zaitezen.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko maiatzaren 14koa] bannerra-EHI

POST SCRIPTUM: azterketa konparatibo on bat egiteko egun bat baino gehiagoko programazioak aztertu beharko lirateke, noski. Baina nik uste dut egun bakarreko lagin txiki horrek nahikoa oinarri ematen digula ETB3ri buruz erran ohi direnak baztertzen hasteko.

POST SCRIPTUM 2: atzoko programazioaren azterketa aldez aurretik ezarritako programazio eta ordutegien gainean egin nuen. Alegia, ez nituen kronometroarekin 24 ordu eman hiru kateetako emankizunak erregistratzen.

Esplotazioaren jaialdiak

Gutxitan egon naiz ni musika makro jaialdiren batean, hainbat egun irauten duten horietakoren batean. Berez, Euskal Herritik kanpo, erranen nuke bakarrean egon naizela, Viña Rock izenekoan, Albaceteko (Espainia) Villarobledo herrian.

Uste dut 2008 urtea zela*. Garai hartan Berria egunkarian egiten nuen lan, eta lagun taldearekin egitekoa nuen bidaia aprobetxatu nuen zentsurari buruzko erreportaje bat egiteko. Izan ere, urte haietan, Su Ta Gar, Soziedad Alkoholika eta Berri Txarrak taldeek zailtasun handiak zituzten Espainian jotzeko, PP eta terrorismoaren aurkako elkarteek eskura zituzten baliabide guztiak erabiltzen baitzituzten hiru talde horien kontzertuak debekatzeko edo bertan behera uzteko.

Bada, urte hartako Viña Rock jaialdiaren edizioan, Su Ta Gar, Soziedad Alkoholika eta Berri Txarrak taldeek jo zuten, eta niri iruditu zitzaidan horren berri eman behar nuela. Eta egin nuen. Oso lan baldintza txarretan, baina egin nuen. Ortziraleko bestondoarekin, Su Ta Garren kontzertua ikusi eta argazkiak egin, korrika eta presaka nire autora joan, Su Ta Gar eta Soziedad Alkoholikakoak telefonoz elkarrizketatu -nire inkonpetentzian, ez bainuen akreditaziorik eskatu-, internet mantso baino mantsoagoa baliatu, bero zapa izugarri pean erreportajea idatzi eta, hala eta guztiz ere, lortu nuen igandeko egunkarian zentsuraren aurkako garaipentxo horren berri ematea azalean eta barneko bi orrialdetan.

Balentria haren oso oroitzapen ona dut. Lagunekin, gainera, ikarragarrizko parranda egin nuen.

Baina atzo oroitzapen horiek lausotu zitzaizkidan. Viña Rocken lan egin izan duen langile batek langileen lan baldintza kaskarrak salatu baititu: 12-14 orduko lanaldiak egiten dituzte, ia gelditu gabe, aparteko orduak edo gaueko plusa kobratu gabe, kirol pabiloi batean halako moduan lo eginda, gaizki elikatuta, kaleratzeko etengabeko mehatxuak jasoz, Lan Ikuskaritza etorriz gero gezurra erran behar dutela abisatuta… Eta abar, eta abar.

Ni ez nintzen horretaz guztiaz jabetu, hara eraman nituen betaurrekoak bertze zerbait ikustekoak baitziren. Baina bistan da herri guztietan dabiltzala zakurrak oinutsik eta halakoei edonon erreparatu behar diegula, baita musika jaialdi ustez alternatiboetan ere.

 

(*) 2005. urtean izan zela ohartarazi didate.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko maiatzaren 7koa] bannerra-EHI

200.000 ere ez

Ez ditut matematikak bereziki gustuko, baina batzuetan estatistikekin jostatzea gustatzen zait, errealitatea interpretatzeko gakoak ematen baitizkigute.

Konparazio batera, atzo berean, batek daki zergatik, buruan ideia bat izan nuen bueltaka, Iruñeko biztanle kopuruaren ingurukoa. Iruditzen baitzait Iruñea ez dela azkenaldian iruindarrez bete, beti gaudela berdinak toki berdinetan. Pentsamendu ergela da, badakit. Baina erroldako datu zehatzekin babestu ahal izan dut ergelkeria. Egia da azken 20 urteetan 28.000 biztanle irabazi dituela Iruñeak, baina kontua da azken hamar urteetan kopurua ez dela batere mugitu: 200.000 biztanlera ailegatzear, baina ailegatu ezinik.

Iruñerriko 28 udalerritan, ordea, azken 20 urteetan 90.000 biztanle gehiago kokatu dira. Horrek erran nahi du Iruñerriko hazkundea Iruñea ez bertze hiri eta herrietan gertatu dela, batez ere Eguesibarko Sarriguren hiri berrian. Iruñerriak, dagoeneko, gainditua du 350.000 biztanleen langa eta Nafarroa osoko populazioaren erdia baino gehiago hartzen du. Eta martxa honetan, hemendik urte batzuetara Iruñerriko biztanle gehienak Iruñetik kanpo biziko dira.

Eta hona paradoxa Iruñeari dagokionez. Iruñean milaka etxebizitza berri eraiki dituzte azken 20 urteetan: Mendillorrin, Arrotxapean eta Sanduzelain, Buztintxurin, Erripagañan eta Lezkairun. Eta hala eta guztiz ere, bere populazioa apenas handitu den. Eta horrek guztiak galdera bat egitera bulkatzen nau: Iruñeko zenbat etxebizitza daude hutsik? Zuek badakizue?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko apirilaren 9koa] bannerra-EHI

Euskararen Geroa

Ez nauzue ni 2015eko aldaketa instituzionalak Nafarroa Garaian abiatu zuen Aldaketari osoko zuzenketa egiten dien horietakoa. Horretan ez nauzue aurkituko. UPNk egiten zuena eta Geroa Bairen Gobernuak -bertze hiru alderdien babesarekin-egiten duena konparatuta, gai naiz ikusteko ez direla gauza bera. Baina, noski, denok baditugu gure intereseko kontuak eta neureetan, bederen, badira arantza batzuk min egiten didatenak.

Euskara da horietako bat, jakina.

Eta, zera, gaurko manifestu honetan etengabe lehen pertsona erabiltzen ari naizenez, utz iezadazue neure burua berriz aipatzen eta 2015eko ekainean idatzi nuen artikulu bat honera ekartzen. Ordu hartan, Gobernu berriari eskatu nion 2000. urtean UPNk euskararen kontra abiaturiko erasoa gogoratzea. Nola dekretuz dekretu, euskarak administrazioan zuen presentzia txikia zokoratzen joan zen UPN, paria euskaldunak are ikusezinago bilakatzeko asmoz.

Eta Uxue Barkosen Gobernuari eskatu nion gutxien-gutxienik, oldarraldi haren aurreko egoerara itzultzea nafar administrazioa. Eta hortik gora.

Bada, normala denez, ez didate kasurik egin, eta dekretu haiei buelta emateko ezer gutxi egin dute.

Geroa Bairendako euskara gaztelaniaren gibelean baitago, bigarren edo hirugarren maila batean, eta ez du batere arazorik jarrera hori erakusteko. Konparazio batera, aurrekoan Espainiako bozetara aurkeztuko dituen hautagaiekin agerraldia egin zuen Geroa Baik, hauteskunde kanpainaren leloak zituen atril bat erabilita. Atrilean “NAVARRA NO SE TOCA”, gaztelaniaz; goi-goian eta hizki larritan idatzita. Eta azpian, “Nik, Nafarroa!” euskaraz, hizki hagitzez txikiagoetan, hizki etzanetan, eta kolore intentsitate baxuagoan; alegia, euskaldun miopeok nekez ikusteko moduan.

Bistan da UPNk umezurtz utzi duen erregionalismoa bereganatu nahi duela Geroa Baik, eta batzuen ustez hori gauza ona da Aldaketarako. Baina asmo horretan euskara eta, beraz, euskaldunak, baztertzeak niri neuri min egiten dit.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko apirilaren 2koa] bannerra-EHI

Nafarroako deabrua

Nafarroa Garaian eskela gehien saltzen dituen egunkariak bere maltzurkeriaren bi adibide argigarri eman dizkigu azkenaldian. Hondarrekoa atzo berean izan zen, Altsasuko manifestazio erraldoiaren karietara. Nafarroan inoiz egin den manifestazio jendetsuenetarikoa izan zen; Iruñetik kanpo egin den handiena ezbairik gabe. Eta, hala ere, Nafarroako egunkari dekano eta hegemonikoari ez zitzaion sobera garrantzitsu iruditu. Haren argazkiaren ordez, pintxo asteari buruzko bat sartu baitzuen; taberna giroko irudi bat, alegia.

Baina ezin erran Altsasuko manifestazioaren tamainaren berri eman ez zuenik. Barruan, orrialde oso bat eman baitzion gaiari, argazki panoramiko bat barne.

Nire ustez, aurreko asteko bertze adibide batek hobeki azaltzen du Nafarroako kazeta zaharrenak errealitatea desitxuratzeko duen joera eta trebetasuna. Iruñeko Labrit aldapan bada burdinazko zubi handi bat, UPNren aginduz 2010ean ireki zutena. Legealdi honetan, zubia itxi behar izan dute, oso egoera kaskarrean dagoelako, herdoilduta arras. Bada, hainbat txosten tekniko oinarri hartuta, Udalak orain erabaki du zubia desmuntatzea, erortzeko arrisku handia dago eta.

Iragan astean hasi ziren desmuntatze lanekin, eta hedabide zintzoek erakutsi zituzten argazkietan argi eta garbi ikusi zen herdoilak erabat txikituak zituela barneko xafla meharrenak. Eta zein argazki mota aukeratu zuen UPNren gertuko kazetak? Urrutiko argazki bat, noski.

Eta hau guztia kontatzen dizuet Diablo de Navarra izeneko ekimena martxan jarri dutelako duela ez asko. Gipuzkoan El Diario Fatxok egiten duena Nafarroara ekarria, Nafarroako deabruzko berripaperaren gezur guztiak mahaiagaineratzeko asmoa duena.

Eta hau guztia kontatzen dizuet kontu honek zalantza asko sortzen dizkidalako. Zer da hobea?, gezurretan ari dena agerian utzi ala zuk zure informazio zintzoa zabaldu? Geure baliabideak bideratu beharko genituzke etsaiaren hedabideen aurka ala geure hedabideak indartzearen alde? Arreta guztia duenari arreta handiagoa eman beharko genioke ala arreta ez duenari kasu egin? Nik ez daukat argi.

Zuek zer uste duzue?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko martxoaren 26koa] bannerra-EHI

 

Kaka zaharra

Duela hilabete, alai antzean agertzen ginen hemen, Nafarroako fatxek lau alderdi izanen baitzituzten aukeran maiatzeko foru eta udal hauteskundeetan eta, beraz, haien boto asko eta asko zakarrontzira joanen zirelako. Baina nola aldatzen diren gauzak, kamarada! Azken orduetan, UPNk akordioa lotu du PP eta Ciudadanos alderdiekin eta Navarra suma izenarekin aurkeztuko dira hirurak hauteskundeetara.

Anitzetan errana dut hiru laurdeneko analista naizela eta, hartara, ez espero niregandik azterketa sakon eta burutsu bat. Nire analisiak tripetatik ateratzen dira maiz eta gaurkoan nire tripetan katu guztiak dantzan ditut. Beldur naiz.

Zuek ongi gogoratzen duzue zer zen UPNren bota autoritario eta baztertzailearen azpian bizitzea? Nik bai. Kaka zaharra zen. Holaxe, labur-labur eta sinple erranda.

Eta kaka zahar haren alde, hau da, UPN, PP eta Ciudadanosen alde, 2015eko hauteskundeetan 115.977 nafar eskuindar espainolista lerratu ziren. Eta horiek guziek berriz ere emanen dute botoa kaka zaharraren alde. Ez dute boto bakar ere galduko.

Aldiz, bertze aldean, kaka berritzearen aldekoen artean, oso ziurra da ez dituztela berriz 2015eko 160.352 botoak berreskuratuko. Izan ere, “Aldaketa” deitu dugun hori kaka izan da, ez ditu gauza asko aldatu edo berandu aldatu ditu, edo %100era ailegatu beharrean %78an gelditu da, eta bla, bla, bla… Bai, bai. Aldaketa kaka izan da eta nik, gutiziak bakarrik jaten dituen gourmet honek, nolatan emanen diot botoa kaka bati?

Bada, kaka nahi ez badugu, kaka zahar, autoritario eta baztertzailea datorkigulako gainera.

Zuk aukeratu.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko martxoaren 12koa] bannerra-EHI

 

 

 

Kalea

Iruñean otsailaren 23an egin zuten Askatasunaren aldeko martxaren irudi bat, Gazteluko plazan.

Twitter ez da kalea. Ez dakit denok hori garbi ote dugun. Erran nahi baita Twitterreko azpimunduan langile klasearen, herritarren, jendearen edo Herri oso baten izenean pontifikatzeko ausarkeria duten txiolari anonimoek ez dute kalea osatzen. Iritzi publikoa eta iritzi publikatua gauza bera ez diren gisa berean. Eta, gainera, kontuan izanik Twitterren arras jende gutxi ibiltzen dela.

Baina zer da kalea? Edozein eremu politiko edo sozialetan gauzak lortzeko instituzioetan eta/edo kalean borrokatu behar dela erraten delarik, zer adierazi nahi dugu “kalean” horrekin? Instituzioak zer diren argi dago, instituzioetan nola sartu behar dugun argi dugu, instituzioek zer egiten duten edo zer ez duten egiten aise identifikatzen ahal dugu. Baina “kalea”? Zer arraio da hori?

Andaluzian ultraeskuinak instituzioen boterea hartu eta gero hasi omen ziren kaleak astintzen herritar kezkatuak. Beranduegi, noski. Kaletar eskuindarrak hauteskunde egunean mobilizatu baitziren masiboki. Eta hori?, “kalea” da? Hau da, hautetsontzi batean boto-papera sartzeko milioika herritar mugiaraztea, Espainiako batasunaren alde edo Kataluniaren independentziaren alde, hori “kalea” ote da? Eta kontrakoa? Alegia, “kalea” da jendeari eskatzea hautetsontzi batean boto-paperik ez sartzeko?

Andaluzian gertaturikoa ikusita eta hemen, Nafarroa Garaian, gauza bera gertatzen ahal zaigula jakinda -gure ultraeskuin lokala oso indartsua baita-, “kalea” astindu beharra dagoela pentsatu dute batzuek eta iragan larunbatean manifestazioa egin zuten Iruñean, askatasunaren alde eta faxismoaren kontra. Ez zen oso jendetsua izan -nik espero nuena baino gehiago, hori bai-, baina hala ere, “kalea” ote ziren kalera atera ziren horiek? Ala “kalea” ote dira “kalea” sakralizatu bai baina egun horretan etxean gelditzea erabaki zutenak? Ala benetan “kalea” ote dira kaletar borrokalarien arteko mokokadak barrez lehertzen ikusten dituzten horiek?

Neuk, bederen, ez dakit.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 24koa] bannerra-EHI

Nor baino nor fatxagoa

Iragan igandean fatxa ugari bildu zen Madrilen Espainiako banderarik handiena duen plazara. Berdin dio zenbat fatxa izan ziren zehazki, manifestazioa deitzearekin bakarrik lortu baitzuten haien lehenbiziko helburu praktikoa: Kataluniako independentistekin elkarrizketa izateko asmo ñimiñoena ere zapuztea, alegia.

Fatxa nahiko hitz lausoa da gurean. Jatorrian ‘faxista’ hitz ustez zehatzagoaren laburdura da. Baina erabilera anitzez zabalagoa du. Erranen nuke Espainiaren alde sutsuki eta itsuki egiten duten guztiei deitzen diegula fatxa, izan faxista ala ez. Eta talde zabal horretan sartzen dira igandeko manifestazioan egon ziren denak, baita UPN ere.

UPN fatxa horien guztien manifestazioan egon baitzen, harro-harro, jende gutxirekin baina lehen lerroan, “Espainiaren batasunaren alde”, “Espainia herri handia dela sinesten duten guztien arteko akordioaren alde”. UPN sartua baitago inor baino fatxago agertzeko lasterketa sutsu eta itsu horretan.

Eta, zera, gaizki ez. Nafarroako fatxek lau alderdi izanen dituzte aukeran heldu diren foru eta udal hauteskundeetan. Erran nahi baita aurreko hauteskundeetan hiru alderdi aukeran izanda bat Parlamentutik at gelditu bazen, agian oraingoan lau alderdi aukeran izanda bi kanpoan geldituko dira bidean milaka eta milaka boto zakarrontzira botaz. Nork daki. Amets egitea libre. Dena dela, zuek, fatxen aurkakook, badaezpada ere, ez utzi kaleak betetzeari eta zuengandik hurbilen dagoen alderdia bozkatzeari. Ez despistatu, gero!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 12koa] bannerra-EHI

Isilik egoteko ordua

Twitter izeneko azpimundu horretan eztabaida sutsuan ari dira batzuk. Berdin dio noiz entzuten duzun hori. Oraingoan, enegarren aldiz, atzerriko helduendako filmak euskarara bikoizteaz ala azpitituluak jartzeaz ari dira eztabaidatzen.

Nahiko errepikakorra izaten da ika-mika hori. Batzuok zein bertzeok uste baitute beren hautuak, eta ez bertzeak, egiten diola mesede euskarari, eta ezin-ezinezkoa izaten da erdibideko adostasun batera ailegatzea.

Oraingo nobedadea da bikoiztaile euskaldunak ahaldundu egin direla, beren eskubideak defendatzeko elkarte bat sortu dutela, greba hasi dutela eta beren aldarrikapenak gizarteratzen saiatzen ari direla.

Eta halako abagunean niri guziz sobratzen zaizkit azpitituluen aldeko eta, beraz, bikoizketaren kontrako argudioak. Erran nahi baita bikoiztaileek zerbitzu publiko ona, txukuna eta aberasgarria egiten dute, gizartearendako onuragarria; ez diote inori minik egiten; ez dira zentral nuklear bateko langileak, edo Itoitz eraiki zutenekoak bezalakoak, edo bizkartzainak, edo nik zer dakit, desagertzea nahiko genukeen lanbide batekoak. Eta langile horiek -ziurrenik autonomo faltsu gisa lanean ari direnak- altxatu egin dira, sektoreko hitzarmen baten alde, lan baldintza duinen alde.

Eta, berriz diot, testuinguru horretan, niri guziz sobratzen zaizkit langile horien lana zalantzan jartzen duten argudioak. Batzuetan, isilik egotea, onena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 5ekoa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer