Egilea: Asier Azpilikueta

Fikzioa errealitate

Hiltzaile batek ligatzeko aplikazio bat erabiltzen du bere biktimekin kontaktatzeko; topaketa beren etxeetan egitea lortzen du; estasi likidoarekin drogatzen ditu; drogari esker beren borondatearen jabe egiten da; bankuko kontu korronteen pasahitzak lortzen ditu; hiltzen ditu.

Eta horrela lau aldiz. Edo zortzi aldiz. Ez dago garbi. Polizia oso berandu jabetu baita gertatzen ari denaz. Nik film hori ikusiko nuke. Tentsio handiz, bai, baina ikusiko nuke. Halako zenbat ez ditugu ikusi?

Tamalez, hori guztia ez da film bateko kontakizuna; Bilbon benetan gertatu den zerbait, baizik. Eta ni une honetan albistea ezin sinetsita nabil. Ikusi dut ez naizela bakarra. Anitz gara ez dugunok ulertu zergatik izan dugun orain duela 7-8 hilabete edo gehiago gertatu ziren erailketa batzuen berri. Eta bertze hainbertze gara ez dugunok ulertu zergatik albiste lazgarri honek ez duen hagitzez oihartzun handiagoa izan.

Ez dakit zuek, baina nik film erreal hau lehenbailehen bukatzea baino ez dut nahi.

Normaltasun erabatekoa

Munduaren zatitxo honetan hankaz gora jarri zitzaigun bizitza 2020ko martxoaren 13an. Bi urte geroago, baina, erabateko normaltasunera itzuli gara. Bai. Baieztapen kategorikoa egin daiteke. Itzuli gara. Sanferminetako kartelen inguruko ika-mika ohitura genuen indarrez piztu baitzaigu egunotan.

Urtean behin, bertze egiteko inportanteagorik ez dugun Iruñeko seme eta alabok diseinu grafikoan aditu bilakatzen gara eta leinu gerrak bultzatzen ditugu kartel batzuen alde eta bertze batzuen kontra.

Aurtengo polemika inoiz baino ergelagoa izan da. Sare sozialetako marijakintsuek adierazi baitute lehiaketara aurkezturiko 601 karteletako politena, onena, liluragarriena, hunkigarriena, iruindarrena… ez dagoela epaimahaiak aukeraturiko hamar finalisten artean. Hortik kanpo baizik.

Santuari kandela jan nahi dion kartel guztiz aspergarri hori niri ez zait bereziki erakargarria egiten. Baina berdin dio nire iritzi ezjakinak. Hemen garrantzitsuena baita betiko gu izatera itzuli garela. Eta hori bai dela ospatzekoa.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko apirilaren 27koa]

Sarraskiak

Zelenski Ukrainako lehendakariak Gernika aipatu digu, errusiarrek bere herrietan egiten ari direnekin alderatzeko, eta horrek bide eman du hango eta hemengo, atzoko eta gaurko, sarraskiez mintzatzeko.

Gernikari gorri separatistek eman zioten su. Hori kontatu zuten faxistek. Hori sinetsarazi nahi izan zuten, haien lotsaizunak ezkutatzeko. Aitzitik, gezur galant hari buelta eman zitzaion, eta egun, frankista amorratuenak kenduta, inork gutxik sinesten du gezur hura.

Egunotan Ukrainako Butxa herrian sarraski ikaragarria gertatu da. Lerrook idazterakoan 340 zibilen gorpuak aurkitu dituzte eta baliteke askoz ere gehiago aurkitzea. Baina nork egin du sarraski hori? Erantzuna oso erraza omen da: errusiarrek egin dute. Hori erran digute hemen, aho batez. Eta hala izanen da. Baina errusiarrek ukatu egin dute halako sarraskirik egin izana.

Bistan denez, bi aldeetako batek sekulako gezur galanta bota du. Baina nork? Nori sinetsi behar diogu deus ere baieztatzeko aukerarik ez dugun herritar xumeok?

Neuk, bederen, ez dut bietako inori ere sinesteko batere ahaleginik egin nahi. Nahikoa da. Geldi ditzatela gezurrak, geldi ditzatela sarraskiak, geldi dezatela gerra.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko apirilaren 6koa]

Makroetxaldea

Pentsatzen dut zuetako gehienek inoiz ikusi izan dituzuela The Pelican Brief edo Erin Brockovich filmak. Kurioski, bietan Julia Roberts aktoreak jokatzen du rol nagusia. Eta bietan protagonistak aurre egin behar die ingurumena eta pertsonak kutsatzeko batere arazorik ez duten enpresa txikitzaile eta gupidagabeei.

Ez nuke nahi orain esku artean daukagun borrokatxoa John Grishamen eleberri bilakatzea, ezta Hollywoodeko film arrakastatsu ere, baina aitor dezagun pelikulako gaiztoa dagoeneko identifikatua dugula. Caparrosoko makroetxaldearen jabe den Valle de Odieta enpresaz ari naiz, noski.

7.400 buruko behitegia du Valle de Odietak, Euskal Herriko handiena. Eta zenbait kolektibo ekologistak txosten bat osatu zuten ustiategi horrek eginiko irregulartasunak salatuz. Valle de Odieta maltzurrak kolektibo horiek epaitegira bidali ditu, adiskidetze ekitaldi batera, eta kolektibo horiek ez dutenez gaiztoaren adiskide izan nahi, bada, ziurrenik epaiketa batera joko dute.

Eta nire desioa da Caparrosoko makroetxaldearen aurkako borrokak aipaturiko bi film horien bukaera izatea, baina tarteko trama eta dramarik gabe. Ea posiblea den.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko martxoaren 23koa]

Haize-orratza

Tutik ere ez dakit geopolitikaz. Ez dut harrotasunez erraten, noski. Konstatazio bat baino ez da. Eta, beraz, munduko gai handietan aditua ez naizenez, afera baten aitzinean jarreraren bat hartu behar badut, bada, aurreiritziak jartzen ditut jokoan. Hartara, auzian Estatu Batuak, Israel edo Turkia nahasita baldin badaude, ni beti kontra.

Aitzitik, Errusia eta Ukrainaren arteko gerraren inguruko iritzi garbirik ez dut oraindik eman. Ez dut uste inor nire iritziaren zain dagoenik ere, baina erran nahi dut lagunartean halako gauzak komentatzen direlarik, halakoetan ere ez naizela gai izan aburu bat emateko.

Putin purifikazioaz hizketan entzuten dut, eta Ukrainaren alde jartzen naiz. Ukrainak hamaika alderdi legez kanpo uzten ditu, eta Errusiaren alde jartzen naiz. Errusiak hango eta hemengo herriguneak bonbardatzen ditu, eta Ukrainaren alde jartzen naiz. Ukrainako naziek kale erdian egiten dituzten torturak saioak ikusten ditut, eta Errusiaren alde jartzen naiz.

Nire iritziak haize-orratza dirudi, azken gertakarien boladen arabera mugitzen dena. Hori bai, gerraren aurka beti. Ez dakit horrekin nahikoa den.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko martxoaren 23koa]

Aztiak

Astelehenean euria barra-barra bota zuen ia egun osoan, eta fresko samar egon zen giroa. Gau partean, hurrengo eguneko eguraldi iragarpenari begiratu eta ikusi genuen asteartean 19 graduraino igoko zela tenperatura Iruñean.

“Bai, zera!”, erran zuen seme nagusiak. “Eguraldia hainbertze aldatuko da, ezta? Egun batetik bertzera, bat-batean”. Uste dut gero “Ja” sinesgaitz bat bota zuela.

Tira, agian semeari esperientzia pixka bat falta zaio ohartzeko eguraldi aldaketak egun batetik bertzera gertatzen direla. Baina kontua da asteartean 19 gradu izan genituela, bai eta Saharatik etorritako hondar-laino bitxia ere. Alegia, eguraldi iragarpenak bete-betean asmatu zuela. Ia beti bezala.

Noiz edo noiz gertatzen zait. Une batez, pentsatzen jarri, eta liluraturik gelditzen naiz gizateriak asmatu dituen gauzekin: musika, eskailerak, papera, hegazkinak, pizza, arropa, irratia… Eta eguraldi iragarpenak. Etorkizuna asmatzeko gai garela, aizue! Hori baino gauza harrigarriagorik.

Eztei aurrekoak (II)

Politikagintzatik kanpo sekula lan egin ez duen Sergio Sayasi beti gustatu izan zaio eskuinaren batek-daki-zein-kausaren banderaduna izan.

Sergio Sayasek Berriozarko alkate izan nahi izan zuen, Berriozarren bizi izan gabe, herria abertzaleen atzaparretatik libratzeko. Ez zuen lortu, baina.

Sergio Sayasek UPNko burua izan nahi izan zuen, UPNko buruaren ordez. Ez zuen lortu, baina.

Sergio Sayasek PSOEren lan erreformatxoa zapuztu nahi izan zuen, patronalaren (eta, beraz, eskuinaren) gustuko den hori. Eta, horretarako, bere alderdiaren akordioari muzin egiteaz gain, alderdiari berari gezurra erran zion. Ez zuen lortu, baina. Eta, gainera, UPNtik kanporatu dute.

Sergio Sayas, orain, bertze alderdi edo hautagaitza bat sortzekotan omen dabil, eskuin espainolistaren esparru gero eta beteagoan. Baina ikusita zein ibilbide arrakastatsua izan duen orain arte, pentsatzekoa da ez duela gauza handirik lortuko, ez bada espektakulu entretenigarri hau ikusi bitartean jan beharreko krispeta stock-a agortzen lagundu.

Hori bai, Sergio Sayas PSNri mesede ederra egiten ari zaio, UPNri txitxi eskuindarrenak kenduta sozialistei errazagoa eginen baitzaie 2023an erregionalistekin koalizio gobernua osatzea.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko martxoaren 9koa]

Banketxe desagertuak

Arrotxapean bizi naiz, Iruñeko auzorik jendetsuenean; 26.000 bizilagun baino gehiago izanen ditu dagoeneko. Duela gutxi arte, nik erabiltzen dudan bankuak -Euskal Herrian aski ezagunak- bi sukurtsal zituen auzoan. Orain bakarra dago. Nire belaunaldiko gehienek bezalaxe apenas egiten dut nik bankuaren erabilpen presentzialik. Baina egin nahi izatekotan, kilometro bat ibili behar dut.

Lehen ia edozein izkinatan zeuden bankuak. Baina, orain, demagun kalean norbaitek gelditzen zaituela eta galdetzen dizula non dagoen banketxerik hurbilena; erantzuten jakinen zenuke?

Aurrekoan, erreportaje sakon batean, Diario de Noticiasek kontatzen zigun 2008tik Nafarroa Garaian genituen banku sukurtsalen %40 baino gehiago itxi dituztela. Orain 400 baino gehixeago ditugu. Eskandaluzkoa da, nire ustez.

Eta, lasai, garai batean genuen banketxe kopuru berdina nahi izatea ez da nostalgia kontua; are gutxiago, ez da toki hotz eta miserabe horiekiko fetitximo kontua. Aitzitik, eta kontuan izanik sistemak bankuak erabiltzera behartzen gaituela, publikoa izan beharko litzatekeen zerbitzu hori behar bezala jasotzearen aldeko oihua da; zorionez gero eta ozenago entzuten ari dena.

[Agur, banoa ziztu bizian kilometro batera dudan banketxera, diru sarrerak 11:00ak arte egiten uzten baitute.]


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko otsailaren 23koa]

Eztei aurrekoak

Hamabortz hilabete falta dira hurrengo foru hauteskundeetarako eta dagoeneko hasi dira ezteia prestatzen. Tira, ziurrenik lehenago ere hasiko ziren, baina zergadun xumeok orain hasi gara garbi ikusten zertan ari diren.

PPren lan erreformaren zatirik kaltegarrienak finkatu dituen azken lan erreformatxoarekin gertatu den esperpentoak argi erakutsi digu UPNk eta PSNk ekin diotela berriz beren betiko maitasun harremana erakitzeari. Eta, agidanez, helburu dute 2023ko maiatzean ezkontzea. Enegarren aldiz.

2015eko hauteskundeetan indarrez zartatu zen Miguel Sanz Corellako jakintsuak bere garaian bota zuen gaztatxoen teoria, bi koalizio abertzaleen eta Podemosen botoen batura %45era hurbildu zelako. Ordutik, UPN Nafarroako erabaki handietan parte hartzetik kanpo egon da. Baina zazpi urte geroago, batez ere Podemos desagertzeko bidean baita, badirudi garai bateko zenbakietara itzuliko garela eta, beraz, Nafarroa Garaian garai bateko gobernu eredura itzuliko garela.

Eta nik ez dut nahi. Benetan. Ez dut nahi.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko otsailaren 16koa]

Fedegabeak

Sevillako (Espainia) neska baten mezu zinez hunkigarria ikusi dut txoritxoaren sare sozialean. Medikuek erran diotela buruko tumorea kendu behar diotela handitu zaiolako, eta ez dagoela argi bizirik aterako ote den eta ateratzekotan zein arrasto utziko ote dizkion operazioak. Neskak mezu bitalista batekin bukatu du txioa. Bizitza bizi. Benetan inporta duten gauzekin arduratu. Gaur hemen baitzaude, baina bihar nork daki.

Milaka interakzio izan ditu neska gaixoaren mezuak. Eta horietako asko-askotan kristauen Jainkoa agertzen da, edo santuren bat, edo amabirjinaren bat, edo otoitz egiteko aholku zein proposamena. Erlijioa, bete-betean, nahiz eta neskaren mezuan haren arrastorik ez dagoen.

Eta hau honera ekarri nahi izan dut itsu-itsuan sinesten baitut neska hori euskalherritarra izan balitz eta txioa euskaraz jarri izan balu, elkartasun eta sostengu mezu andana jasoko lituzkeela berdin-berdin baina horietako bakar batean ere ez litzatekeela erlijio katolikoa inon agertuko.

Onerako zein txarrerako. Tira, onerako.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko otsailaren 9koa]

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer