Egilea: Asier Azpilikueta

Urte eta erdi falta da

Maite Esporrinen PSNri esker Iruñeko alkatetzan dagoen Enrique Maya eskuindarrak ia astero izaten du burutazio populistaren bat. Atzokoa izan zen Baluarte plazari izena aldatzea, “Konstituzioaren plaza” jartzeko (Espainiakoa, noski), eta Foruen plazan Nafarroako bandera erraldoia paratzea.

Eta, zera, amorru pixka bat ematen dute bi erabaki horiek. Batetik, azkenaldian Espainiako Gobernu Ordezkaritzak autobus geltoki zaharraren ondotik abiatzekoak diren manifestazioak Baluarte plazan hastera behartzen duelako; alegia, hemendik aurrera manifestazioak Konstituzio plazatik abiatuko direlako. Eta bertzetik milaka euro batzuk xahutuko dituztelako trapu handi-handi batean.

Halako alkatekeriek ez dute Iruñean matxinadarik sortuko, baina neu, bederen, gauza bat pentsatzera eramaten naute: Aranzadi, Podemos eta Izquierda-Ezkerrak hankaz gora utzi zuten ezker espainolaren eremua berrantolatzen ari da inor? Hurrengo hauteskundeak 2023ko maiatzean izanen dira, e. Gero ez erran ez duzuela denbora nahikorik izan.

Makiltxoarena

Osasun langile bat PCR proba egiten, artxiboko irudian. Marisol Ramirez / foku

Honezkero, ia guztiok sufritu behar izan dugu PCR probaren bat. Edo bertzenaz norbait lagundu dugu testa egin diezaioten. Eta, honezkero, denok dakigu nahikotxo molestatzen duela sudurretik barru-barruraino sartzen dizuten makiltxo horrek. Ados, ez gara horregatik hilen, eta segundo gutxiko kontua da, baina oso desatsegina da.

Hartara, guztiz normala da lau urteko mutiko bat negar batean hurbiltzea makiltxoa darabilen erizainarengana. Are gehiago ez bada bere lehenbiziko aldia. Aitzitik, ez da batere normala haurrari makiltxoa ahotik eta sudurretik barru-barruraino sartu dion erizainak tortura aldi osoan hitz bakar bat ere zuzendu ez izana histeriak jota dagoen umeari. Deus ez. Existituko ez balitz bezala.

Ai, barkatuko didazue gaurko purrustada. Neuri ere ez zaizkit halakoak gustatzen; esperientzia bakartu batengatik kolektibo oso bat jomugan jartzen duten horiez ari naiz. Izan ere, artatu gaituzten bertze bi osasun langileak primeran egon dira. Baina makiltxoarena; ene, makiltxoarena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko azaroaren 24koa]

Gertatzen ari da

Zure medikua ikusi behar duzu. Telefonoz deitu duzu (dohainik ez den zenbaki batera) eta itxaroten 15 minutu egon eta gero erran dizute zuzenean joan behar duzula hitzordua eskatzera. Ilaran jarri zara. Manpara baten gibelean dagoen bati zure sintomak kontatu dizkiozu. Guztiok entzuten ditugu guztion sintomak.

Intimitatea bigarren mailan gelditu da. Manpara atzeko pertsona ez da zure medikua, ez da zure deus ere, baina erabaki du (batek daki zein irizpiderekin) merezi duzun ala ez kontsultara pasatzea. Gauza batzuen eta bertzeren artean ordubete iragan eta gero, etxera bidali zaituzte: “deituko dizute”.

Medikuak deitu dizu: “Baina horretarako ikusi behar zaitut”. Bazakiat, ostia, bazakiat. Horrexegatik joan nauk hitzordua eskatzera.

Kontakizun hau ez da nirea. Baina izan zitekeen. Zurea ere izan zitekeen bezalaxe, azkenaldian halako asko irakurtzen eta entzuten ari bainaiz. Zer ari da gertatzen?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko azaroaren 17koa]

OHARRA: Lehenbiziko hiru paragrafoak @marrakatue txiolariak idatzi ditu. Hari hartu dizkiot. Neuk euskaratu baino ez ditut egin.

Ultzamakoa, Nafarroakoa

Biometanizazio planta. Ultzamakoa. Gogoratzen duzue? Garai batean oihartzun handi samarra izan zuen Nafarroako egunkarietan. Atzo berriz ere izan genuen bere berri, EH Bilduk informatu baitzuen auzitegiek arrazoia eman diotela eta, beraz, egungo Ultzamako Udalak ez dituela milioiak ordaindu behar izanen biogas planta xahutzaile hura gelditzeagatik.

UPN. Nafarroakoa. Gogoratzen duzue? Garai batean gure lurraldea berea balitz bezala gobernatzen zuen. Eta logika hartan, Ultzamako kazike erregionalistek sustatu zuten biogasa sortzeko planta, bertzeak bertze, haien poltsikoak ongi baino hobeki betetzeko. Irregulartasunez josita egon zen proiektua. Baina, bortz axola, beraiek aurrera egin zuten, alkatetza aldaketak jostailutxoa kendu zien arte.

Behin auzia bukatuta, agian albistea ia oharkabean pasatuko da. Ez dakit. Neuri, bederen, balio izan zait enegarrenez berresteko zein garrantzitsua den eskuina ahalik eta boteregune gehienetatik kentzea.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko azaroaren 10ekoa]

Unetxoa

Bederatzi urte inguruko haurren bat baldin baduzue etxean, agian asteburu honetan tokatu zaizue berarekin solasaldi bat izatea, berriz ere argi baino argiago izan dezan ez dadila ezezagunekin inora joan, batez ere orain kalean bakarrik ibiltzen uzten hasi zareten honetan.

Vianatik 15 minutura dagoen Errioxako Lardero herrian gertaturiko hilketa lazgarri eta beldurgarriaz ari naiz, noski. Halako adineko haurrak ditugun gurasoon tertulian gai hau atera zelarik, nire lehenbiziko erreakzioa izan zen gaia modu arrazional batean aztertzea, eta adieraztea oso-oso gauza ez-ohikoa dela, eta estatistikei erreparatuz gero, hobe dugula ezagunen beldur izatea, ezezagunena baino.

Baina gero badago unetxo bat, gehiago edo gutxiago iraun dezakeena, eta unetxo horretan hildakoaren gurasoak etortzen zaizkizu burura, haien sufrimendu amaigabea, eta bortz axola zaizkizu estatistika, logika edo pentsamendu arrazionalak, baita punitibismoaren aurkakoak ere. Jakina, unetxo hori benetan unetxoa izatean datza bertutea. Baina ez da erraza.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko azaroaren 3koa]

Zirimiria

Noiz edo noiz leiho honetara natorkizue euskararen gaia besapean dudala. Nahiko astuna naiz horretan, badakit. Baina are astunagoa da errealitatea. Eta are saiatuagoak dira euskararen aurkako ekintzak egunero-egunero gauzatzen dituzten soldatapekoak.

Erran nahi baita arraroa da euskararen inguruko albiste negatiboren bat ez duen eguna. Kasik erranen nuke gure egunkariek dagoeneko ez dituztela halako albisteak jasotzen. Hain dira errepikatuak.

Dela Nafarroako Administrazio Auzitegiak Zizur Nagusiko plantilla organikotik lanpostu elebidun batzuk ezabatu dituela. Dela Nafarroako Gobernuak are gehiago murriztu duela Altsasuko Lanbide Heziketako euskarazko eskaintza. Dela bihar edo etzi euskarafoboek eginen digutena.

Aspalditxotik, etengabea da euskararen aurkako zirimiria, etengabea da gure hizkuntza kontu negatiboekin lotuta baboak bustitzen eta konbentzitzen dituen zirimiria.

Eta, zer nahi duzue erratea, nire ustez bada garaia kontrako bidean bustiko duen euri zaparrada ekar dezakeen konjurua egiteko.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko urriaren 27koa]

Behin-behinekoak betiko

Nafarroako Gobernuak, bidegabeko kaleratzeagatik, kalte ordainetan 35.000, 115.000, eta 50.000 euro ordaindu beharko dizkie administrari bati, mediku bati eta garbitzaile bati. Aldi baterako langileak ziren hirurak, behin-behinekoak, baina urte asko eta asko zeramaten haien lanpostuetan. Adibidez, larrialdi zerbitzuan lan egiten zuen medikuak 153 kontratu kateatu zituen 1990etik.

Utzikeriagatik, inakzioagatik, kudeatzen oso txarrak direlako, edo gaiztakeriagatik, batek daki zergatik, baina kontua da Administrazioa gidatzen aritu direnek aldi baterako kontratuak gehiegikeriaz erabili dituztela. Argi eta garbi behin betikoak diren lanpostuak, estrukturalak direnak, aldi baterako langileekin betetzen ibili da Administrazioa lotsagabeki. Baina orain badirudi jokabide kaltegarri hori eragozten hasiko direla.

LAB sindikatuak lehenbiziko hiru sententziak irabazi ditu Nafarroan, eta antzeko bertze 50 kasu tramitatzen ari da. Gainera, pentsatzekoa da bertze sindikatuek ere halako kasuak izanen dituztela. Hortaz, horiek guztiak lehenbiziko hiru hauen sententzien bidetik joaten badira, zenbat milio euro ordaindu beharko ditu Gobernuak kalte ordainetan? Inork hartuko du honen guztiaren gaineko erantzukizunik?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko urriaren 20koa]

Aitatxi-amatxiek eginikoa (III)

Gurea falangista zen kronika liburua aurkeztu berri du Alberto Barandiaran kazetariak. Bai ala bai irakurri eta hausnartu behar diren liburu horietako bat.

Oraindik ez dut irakurri, baina dagoeneko barrenak mugitu dizkit. Barandiaranen aitona falangista bazen, gurea karlista baitzen, erreketea, gerraren lehen egunetik tiroak botatzen aritu zen horietakoa, hainbat gerra frontetan ibilitakoa.

Estatistikaren logikagatik bakarrik, ziur naiz Nafarroa Garaian anitzez gehiago garela gerra hartako borreroen ondorengoak biktimenak baino. Eta halakooi dagokigu gure aurreko kabroiek eginikoa azaleratzea.

Egunotan poster bat egiten ari naiz, gure familiaren zuhaitz genealogikoarekin, haurren gelan paratzeko. Bertan agertuko dira gure aitatxiren gerrako ibilerak, eta haren ondoan ohar bat: 1936 eta 1948 urteen artean, halako aitatxien jardun ankerrek 3.507 hildako eragin zituzten Nafarroan.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko urriaren 13koa]

Aitatxi-amatxiek eginikoa (I)

Aitatxi-amatxiek eginikoa (II)

Alegazioak

Zorionez edo zoritxarrez, gero eta prozedura burokratiko gehiago telematikoki egin behar izaten ditugu. Online. Eta teorian erraza da. Atzo nirekin borrokan egon zen webgune instituzionalak bere lehenbiziko azalpen lerroan zioen bi urrats errazetan egiten ahal nuela dena. Bikain.

Eta bi urrats horiek ez ziren, benetan, zailak izan. Ez. Baina azken urratseko azken botoia sakatzen nuen bakoitzean: “Errorea”. Ez dakit zenbat aldiz errorea. Eta azalpen gehiagorik ez.

Eta hortxe gelditu nintzen, Urbasa-Andia parke naturalaren hegoaldeko hegalean egin nahi duten parke eoliko erraldoiaren kontrako alegazioak erregistratu ezinik.

Zorionez, baditut bi hanka analogiko, eta ziztu bizian igo nintzen Iruñera, Urbasa-Andia Bizirik herritar talde jatorra hiriburura etorri baitzitzaigun atzo, berdez mozorrotu nahi duten proiektu txikitzaile horren kontra bildu dituzten alegazio guztiak erregistratzera. Eskura eman nizkien neureak, eta uste dut aurkeztu ahal izan zituztela.

Gerora jakin nuen 5.000 alegazio inguru lortu dituztela. Eta pentsatu nuen agian alferrikako lanetan aritu nintzela, ez zela beharrezkoa ni labirintu teknologiko horretan denbora galtzen ibiltzea. Bortz milarekin nahikoa zela. Ez zela bortz mila eta batgarrena deustarako behar.

Baina, aizue, ze arraio!, zenbat eta gehiago izan, orduan eta hobeki pasatuko dugu guk; eta orduan eta makurrago pasatuko dute haiek.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko irailaren 29koa]

Aparkatzea ez da giza eskubidea

Auto bat gidatzea ez da giza eskubide bat. Auto hori kalean aparkatzea ez da giza eskubide bat. Eta, jakina, autoa kalean dohainik aparkatzea ez da inondik inora giza eskubide bat.

Izatekotan, pribilegio bat da. Baina ez eskubidea. Eta hori argi ez badugu, orduan, arazo bat dugu eskubide sozial eta politikoak identifikatzeko tenorean.

Eta izatekotan, tokietara ailegatzea, bai, bada eskubide bat. Gure etxera, eskolara, osasun etxera, eta abarretara ailegatzea. Baina toki horien ondoan ibilgailu pribatua aparkatzea jarduera unibertsal bat ez denez -oso pertsona gutxik egin dezaketelako-, nekez defenda daiteke espazio publiko mugatu eta eskasa gure ibilgailu pribatuarekin okupatzea dohainik egin ahal izatea. Izan ere, espazio publikoaren zein bertze okupazio pribatu ez dago tarifatua eta arautua?

Era berean, aipa genezake espazio publikoaren okupazio debaldeko hori kobratzen ari ez garenez motordun ibilgailu kutsakorren erabilera sustatzen eta diruz laguntzen ari garela. Baina nik uste aipaturikoarekin nahikoa dela gure harridura agertzeko doako aparkatzea ezkerretik defendatzen ari direlako.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko ekainaren 16koa]

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer