Egilea: Asier Azpilikueta

Kaka zaharra

Duela hilabete, alai antzean agertzen ginen hemen, Nafarroako fatxek lau alderdi izanen baitzituzten aukeran maiatzeko foru eta udal hauteskundeetan eta, beraz, haien boto asko eta asko zakarrontzira joanen zirelako. Baina nola aldatzen diren gauzak, kamarada! Azken orduetan, UPNk akordioa lotu du PP eta Ciudadanos alderdiekin eta Navarra suma izenarekin aurkeztuko dira hirurak hauteskundeetara.

Anitzetan errana dut hiru laurdeneko analista naizela eta, hartara, ez espero niregandik azterketa sakon eta burutsu bat. Nire analisiak tripetatik ateratzen dira maiz eta gaurkoan nire tripetan katu guztiak dantzan ditut. Beldur naiz.

Zuek ongi gogoratzen duzue zer zen UPNren bota autoritario eta baztertzailearen azpian bizitzea? Nik bai. Kaka zaharra zen. Holaxe, labur-labur eta sinple erranda.

Eta kaka zahar haren alde, hau da, UPN, PP eta Ciudadanosen alde, 2015eko hauteskundeetan 115.977 nafar eskuindar espainolista lerratu ziren. Eta horiek guziek berriz ere emanen dute botoa kaka zaharraren alde. Ez dute boto bakar ere galduko.

Aldiz, bertze aldean, kaka berritzearen aldekoen artean, oso ziurra da ez dituztela berriz 2015eko 160.352 botoak berreskuratuko. Izan ere, “Aldaketa” deitu dugun hori kaka izan da, ez ditu gauza asko aldatu edo berandu aldatu ditu, edo %100era ailegatu beharrean %78an gelditu da, eta bla, bla, bla… Bai, bai. Aldaketa kaka izan da eta nik, gutiziak bakarrik jaten dituen gourmet honek, nolatan emanen diot botoa kaka bati?

Bada, kaka nahi ez badugu, kaka zahar, autoritario eta baztertzailea datorkigulako gainera.

Zuk aukeratu.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko martxoaren 12koa] bannerra-EHI

 

 

 

Kalea

Iruñean otsailaren 23an egin zuten Askatasunaren aldeko martxaren irudi bat, Gazteluko plazan.

Twitter ez da kalea. Ez dakit denok hori garbi ote dugun. Erran nahi baita Twitterreko azpimunduan langile klasearen, herritarren, jendearen edo Herri oso baten izenean pontifikatzeko ausarkeria duten txiolari anonimoek ez dute kalea osatzen. Iritzi publikoa eta iritzi publikatua gauza bera ez diren gisa berean. Eta, gainera, kontuan izanik Twitterren arras jende gutxi ibiltzen dela.

Baina zer da kalea? Edozein eremu politiko edo sozialetan gauzak lortzeko instituzioetan eta/edo kalean borrokatu behar dela erraten delarik, zer adierazi nahi dugu “kalean” horrekin? Instituzioak zer diren argi dago, instituzioetan nola sartu behar dugun argi dugu, instituzioek zer egiten duten edo zer ez duten egiten aise identifikatzen ahal dugu. Baina “kalea”? Zer arraio da hori?

Andaluzian ultraeskuinak instituzioen boterea hartu eta gero hasi omen ziren kaleak astintzen herritar kezkatuak. Beranduegi, noski. Kaletar eskuindarrak hauteskunde egunean mobilizatu baitziren masiboki. Eta hori?, “kalea” da? Hau da, hautetsontzi batean boto-papera sartzeko milioika herritar mugiaraztea, Espainiako batasunaren alde edo Kataluniaren independentziaren alde, hori “kalea” ote da? Eta kontrakoa? Alegia, “kalea” da jendeari eskatzea hautetsontzi batean boto-paperik ez sartzeko?

Andaluzian gertaturikoa ikusita eta hemen, Nafarroa Garaian, gauza bera gertatzen ahal zaigula jakinda -gure ultraeskuin lokala oso indartsua baita-, “kalea” astindu beharra dagoela pentsatu dute batzuek eta iragan larunbatean manifestazioa egin zuten Iruñean, askatasunaren alde eta faxismoaren kontra. Ez zen oso jendetsua izan -nik espero nuena baino gehiago, hori bai-, baina hala ere, “kalea” ote ziren kalera atera ziren horiek? Ala “kalea” ote dira “kalea” sakralizatu bai baina egun horretan etxean gelditzea erabaki zutenak? Ala benetan “kalea” ote dira kaletar borrokalarien arteko mokokadak barrez lehertzen ikusten dituzten horiek?

Neuk, bederen, ez dakit.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 24koa] bannerra-EHI

Nor baino nor fatxagoa

Iragan igandean fatxa ugari bildu zen Madrilen Espainiako banderarik handiena duen plazara. Berdin dio zenbat fatxa izan ziren zehazki, manifestazioa deitzearekin bakarrik lortu baitzuten haien lehenbiziko helburu praktikoa: Kataluniako independentistekin elkarrizketa izateko asmo ñimiñoena ere zapuztea, alegia.

Fatxa nahiko hitz lausoa da gurean. Jatorrian ‘faxista’ hitz ustez zehatzagoaren laburdura da. Baina erabilera anitzez zabalagoa du. Erranen nuke Espainiaren alde sutsuki eta itsuki egiten duten guztiei deitzen diegula fatxa, izan faxista ala ez. Eta talde zabal horretan sartzen dira igandeko manifestazioan egon ziren denak, baita UPN ere.

UPN fatxa horien guztien manifestazioan egon baitzen, harro-harro, jende gutxirekin baina lehen lerroan, “Espainiaren batasunaren alde”, “Espainia herri handia dela sinesten duten guztien arteko akordioaren alde”. UPN sartua baitago inor baino fatxago agertzeko lasterketa sutsu eta itsu horretan.

Eta, zera, gaizki ez. Nafarroako fatxek lau alderdi izanen dituzte aukeran heldu diren foru eta udal hauteskundeetan. Erran nahi baita aurreko hauteskundeetan hiru alderdi aukeran izanda bat Parlamentutik at gelditu bazen, agian oraingoan lau alderdi aukeran izanda bi kanpoan geldituko dira bidean milaka eta milaka boto zakarrontzira botaz. Nork daki. Amets egitea libre. Dena dela, zuek, fatxen aurkakook, badaezpada ere, ez utzi kaleak betetzeari eta zuengandik hurbilen dagoen alderdia bozkatzeari. Ez despistatu, gero!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 12koa] bannerra-EHI

Isilik egoteko ordua

Twitter izeneko azpimundu horretan eztabaida sutsuan ari dira batzuk. Berdin dio noiz entzuten duzun hori. Oraingoan, enegarren aldiz, atzerriko helduendako filmak euskarara bikoizteaz ala azpitituluak jartzeaz ari dira eztabaidatzen.

Nahiko errepikakorra izaten da ika-mika hori. Batzuok zein bertzeok uste baitute beren hautuak, eta ez bertzeak, egiten diola mesede euskarari, eta ezin-ezinezkoa izaten da erdibideko adostasun batera ailegatzea.

Oraingo nobedadea da bikoiztaile euskaldunak ahaldundu egin direla, beren eskubideak defendatzeko elkarte bat sortu dutela, greba hasi dutela eta beren aldarrikapenak gizarteratzen saiatzen ari direla.

Eta halako abagunean niri guziz sobratzen zaizkit azpitituluen aldeko eta, beraz, bikoizketaren kontrako argudioak. Erran nahi baita bikoiztaileek zerbitzu publiko ona, txukuna eta aberasgarria egiten dute, gizartearendako onuragarria; ez diote inori minik egiten; ez dira zentral nuklear bateko langileak, edo Itoitz eraiki zutenekoak bezalakoak, edo bizkartzainak, edo nik zer dakit, desagertzea nahiko genukeen lanbide batekoak. Eta langile horiek -ziurrenik autonomo faltsu gisa lanean ari direnak- altxatu egin dira, sektoreko hitzarmen baten alde, lan baldintza duinen alde.

Eta, berriz diot, testuinguru horretan, niri guziz sobratzen zaizkit langile horien lana zalantzan jartzen duten argudioak. Batzuetan, isilik egotea, onena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko otsailaren 5ekoa] bannerra-EHI

Eta horrela, dena; ala ezer ez

Iruñeko Udaleko herritarren aferetako batzordeak atzo erabaki zuen Udalari gogoraraztea konpromiso bat hartua zuela urak eraman zuen Santa Engraziako presa berriz eraikitzeko. Udaleko indar desarrollistek bozkatu zuten adierazpen horren alde -hau da, UPNk, Geroa Baik eta PSNk- eta bertzeak abstenitu egin ziren.

Arga ibaiaren zati horretan arraunean aritzen diren 40 bat lagunek eta bertze hainbertze arrantzale apetatxuk presa bat nahi dute hor. Sen onak dio presarik gabe ibaia hobeki dagoela, presarik gabe urari gehiago kostatzen zaiola gainezka egitea, presarik gabe ura oxigenatuago dagoela eta beraz landare eta animaliei mesede egiten diela… Baina ez. Burua porlanez betea dutenek ez dute sen onik, antza.

UPN, Geroa Bai eta PSN presa hori egitearekin tematuta daude. Baina bertze indar politikoek ez dute haien aurka deus ere egiten. Deus ez. Areago, EH Bilduk ez du Geroa Bairekin duen akordioa hautsi, ez du gobernu taldetik kanporatu. Alegia, Iruñeko Udalean ordezkaritza duten alderdi guztiak berdinak dira eta, beraz, berdin dio nor dagoen alkatetzan. Azkenean Santa Engraziako presa berriz eraikiko baitute.

Aldaketarik ez da egon Iruñean. Aldaketa iruzurra da. Itxurakeria hutsa. Izan ere, zer egin du gezurrezko Aldaketa horrek Iruñean azken hiru urteetan? E? Zer egin dute? Nik erranen dizuet: ez dute ezertxo ere egin. Azkenean Santa Engraziako presa eraikiko baitute. Epel halakoak. Kolaboratzaileak. Faxistak.

– Ez, ez, ez, presarik ez! Arga bizirik!

– Iruñeko Udal osoa faxista da!

– Abstentzioa!!

– Hori da, bai, abstentzioa! Berdin dio alkatetzan UPN eta PSN edo EH Bildu Geroa Bairekin eta friki batzuekin egotea. Denak igual-igualak dira. Abstentzioa!

Eta horrela, dena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko urtarrilaren 29koa] bannerra-EHI

Adarrak okerrak

Akerrak adarrak okerrak ditu. Edo akerrak adarrak okerrak lituzke, eta ez *okerak, baldin eta semea R gogorra ahoskatzeko gai balitz. Baina ez da gai, edo ez daki, edo ezin du. Batek daki. Eta horregatik logopeda batengana eraman nahi dugu. Eta euskaldunok hizkuntzarekin dugun obsesio patologiko horrengatik, semea gure etxeko mintzairan artatuko duen logopeda baten bila gabiltza.

Baina ez dago erraz, aizue. Interneten bilaka ibili naiz, baina ez dut aurkitu Iruñerrian zerbitzua euskaraz eman eta halaxe iragartzen den logopeda euskaldunik. Azkenean Twiterren galdera bota eta Burlatako Lecto zentroa aipatu didate. Deitu dut, eta baietz, euskaldunak direla, baina ikaragarrizko itxaron zerrenda dutela, eta afera premiazkoa ez bada, hobe dugula bertze inor bilatzea.

Eta zera, premiazkoa, premiazkoa, bada, ez dakit premiazkoa ote den. Jakin baitakit R gogorra ongi ahoskatu gabe ere semea goi mailako bertsolaria izan daitekeela, eta inoiz Euskal Herriko txapela irabaz dezakeela. Baina, aukeran, nahiago dugu orain gure esku dagoen guztia egitea semeak euskaldunondako hain beharrezkoa den soinu hori egiten lortze aldera.

Duela bederatzi urte, Iruñeko Alde Zaharrean “jatEKO” kontsumo taldea sortu genuelarik, buruhauste ederrak izan genituen arrautza ekologikoak aurkitzeko, garai hartan halakoen ekoizle bakarra baitzegoen Nafarroan. Azkenean, galdetu eta galdetu ibili baikinen, eta gurekin batera bertze kontsumitzaile askok eskaera sortu baitzuten, Nafarroako hainbat arrautza ekoizle ekologikoan egiten hasi ziren.

Bada, Iruñerriko logopedekin berdin egin beharko dugu. Argi eta garbi erran beharko diegu hemen negozio handia dutela, ager eta iragar daitezela. Euskaldunok adarrak okerrak nahi ditugula.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko urtarrilaren 15ekoa] bannerra-EHI

Azkoiengo baratzea (II)

“Hokoke… hokoke… damun fi oroke. Lan hansaha lau adamuni” ari gara egunotan kantatzen Huerta de Peraltako langileen eguneroko mobilizazioetan. Guk halaxe itzuli dugu: “Nire eskubideak nire zainetako odola dira. Hiltzen banaute ere, ez ditut ahantziko”. Hala moduko itzulpena izanen da ziurrenik, eta kantatzera animatzen garen bakoitzean zenbat ostiko ez dizkiogu arabierazko ahoskerari emanen. Langileek “Jo ta ke, irabazi arte” oihukatzen dutenean bezainbertze.

Baina berdin dio. Egunotan erakutsitako duintasun, elkartasun eta babes keinuek txikikeria horiek anekdota polit bilakatzen baitituzte.

Huerta de Peraltako langileen borroka gogorra izaten ari da. Ikaragarrizko esplotazioa eta prekarietatea jasaten ari zirelako hasi ziren antolatzen. LAB sindikatuaren babesa bilatu eta aurkitu zuten. Hitzarmen kolektiboan jasota dauden oinarrizko eskubideak eskatzen hasi ziren. Enpresak urtetan ordaindu ez ziena eskatzen hasi ziren. Eta enpresak kaleratzeekin eta zigorrekin erantzun zien.

Enpresak, gutxienez, 440.000 euro zor dizkie langileei. Berriz erranen dut: 440.000 euro. Batere lotsarik gabeko enpresari horiek aberasten ibili baitira langileak esplotatzen zituzten bitartean. Eta orain, langileak ahaldundu direlarik, beraiei dagokiena eskuratzea baino eskatzen ez dutelarik, enpresariak lotsagorritu ordez, harroputz agertu zaizkigu, beren enpresa eredugarria dela erran digute, beraiek demokratak direla eta gu biolentoak, beraiek zintzoak direla eta gu gezurtiak. Prekarietatearen bortizkeria estrukturala erabili duenak erran du hori, Foruzaingoaren bortizkeria fisikoa erabili duenak, epaiketa bat bertzearen atzetik galtzen ari denak.

Nafarroan badira nekazaritza enpresari asko hitzarmena bete eta lan eskubideak aintzat hartzen dituztenak. Baina Huerta de Peraltakoak ez dira halakoak. Eta horregatik egin behar zaie aurre, inoiz baino tinkoago, kazikeek gure herrietan tokirik ez dutela argi izan dezaten.

Eutsi lagunok!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko urtarrilaren 8koa] bannerra-EHI

Inkesta freskoak

Iragan astean, oso egun gutxiren buruan, Nafarroako Parlamenturako 2019ko hauteskundeei begirako hiru inkesta argitaratu zituzten: Juan Jose Dominguez politologoarena, Gizaker enpresak EITB taldearendako eginikoa eta Nafarroako Parlamentuak berak unibertsitate publikoari eskaturiko Navarrometroa.

Dominguezen inkestak Geroa Bai jartzen du irabazle, UPNri aurrea hartuta; Aldaketaren aldeko iragarpena egiten du, 26-24koa; eta bederatzi alderdiko legebiltzarra irudikatzen du, foruen kontrako Ciudadanos eta Vox alderdi espainolista ultraeskuindarrak gurean sartzen lortuko dutela aurreikusita.

Aitzitik, EITB komunikazio talde jeltzaleak Gizaker enpresa are jeltzaleagoari eskaturiko inkesta fantastikoan, Aldaketaren indarrek 29-21 irabaziko lukete, nahiz eta Geroa Baik ez liokeen UPNri lehen postua kenduko.

Azkenik, Nafarroako Unibertsitate Publikoak Nafarroako Parlamentuarendako egiten duen urteroko inkestan, Navarrometroan, Aldaketaren eta Erregimenaren indarren arteko lehian azken hori aterako litzateke irabazle, markagailuan 27-23 bat utziz.

Eta zer nahi duzue erratea. Mahai gainean hiru inkesta jarri dizkigute, ia une berean eginak eta antzeko galderak egiten dituztenak, baina errealitatearen hagitz interpretazio ezberdinak ematen dituztenak.

Hortaz, aitortu beharko dugu, bai, anitz gustatzen zaigula hauteskunde inkesten jolas hau, batez ere saltokia inkesta freskoez betetzen digutelarik. Baina sinesgarritasun handirik ez eman, e!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko abenduaren 18koa] bannerra-EHI

 

‘Kuneteroak’

Mahai-inguru harrigarria egin zuten aurrekoan Zumaian (Gipuzkoa), bertako gazte mugimenduak antolatua. Alde batean Eneko Compains Sortuko Kontseilu Nazionaleko kidea jarri zuten, eta haren eskuinean benetako izena ezkutuan gorde nahi izan zuen eta argazkietan aurpegia lausoturik ageri den Kolitza izengoitiko bat.

Ekitaldiari buruz, Axier Lopez ( @axierL ) kazetariak zinez kronika interesgarria idatzi du Argia astekarirako. Nire ustez izenburua eta sarrera lerratu samar baldin badaude ere, arretaz irakurtzea merezi du. Benetan.

Bada, ekitaldi mamitsu hartan, gauza anitz aipatu zituzten bi gonbidatuek, baina kronika irakurrita argi dago eztabaida batez ere izan zela hainbat gazte militantek Ezker Abertzalearekin duten “haustura agerikoaz”.

Eta, tira, ni ez naiz nor haustura horretaz mintzatzeko. Baina ez dut eztabaidaren xehetasun txiki bat komentatu gabe uzten ahal. Gipuzkoan egonagatik ere, Nafarroa berehala agertu zen elkarrizketan. Compainsek halako batean adierazi zuen Nafarroan aldaketaren alde edo kuneteroen alde egin behar dela. Eta Kolitza horrek erantzun zion Ezker Abertzalea kuneteroekin ari dela gobernatzen Nafarroan, Geroa Bairen barnean EAJ baitago sartuta.

Eta zera, ni ez nauzue oso Geroa Baizalea, eta are gutxiago EAJzalea ere. Baina halakoak ezin dira bota; zintzo eta zorrotz jokatu nahi badugu, ez bederen. Nahi izanez gero, eztabaidatzen ahal dugu Napar Buru Batzak faxisten altxamenduarekiko beldurrez edo konbentzimenduz hartu zuen jarreraz. Baina ezin diogu EAJri kunetero deitu, Fortunato Agirre Lizarrako alkatearen eta Nafarroako bertze hogei alderdikideren oroimena zikindu gabe.

Zorroztasun pixka bat, mesedez.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko azaroaren 20koa] bannerra-EHI

Azkoiengo baratzea

Atzo Azkoienen izan nintzen, Huerta de Peralta enpresako langileei nire elkartasuna adierazten, eta ahal izan nuen moduan laguntzen. Greba eguna izan baitzuten atzokoa, “enpresaren dinamika errepresiboa salatzeko”. Eta eguneko irudiak, soinuak eta usainak gogoratzeko modukoak izan ziren.

Huerta de Peralta enpresan barazkiak hazten dituzte, eta produktu freskoak ontziratu. 130 langile ditu – gehien-gehienak pertsona migratzaileak-, eta hartara sektore horretako enpresa handienetariko bat da. Hala ere, 2017 arte ez zuen ordezkari sindikalik izan. Orduan egin ziren lehenbiziko hauteskundeak. LABek 6 ordezkari lortu zituen; CCOOk, 2; eta UGTk, 1.

Emaitza hark ilusio handia eragin zuen sindikatu abertzalean, garaipenaren kokapen geografikoagatik eta, batez ere, langile horien prekarietate eta esplotazio egoera larria zelako oso. Ordezkari sindikalak lanean hasi eta gutxika-gutxika joan ziren lan baldintzak hobetzen: urteak lanean zeramatzaten langileei kontratu mugagabea egin behar izan zieten; jaiegunak ordaintzen hasi behar izan zizkieten; eta 12, 13 edo 14 orduko lanaldiak egin ordez, 7 orduko lanaldia ezarri behar izan zuten.

Enpresaburuek baina, orain arte egindakoagatik lotsagorritu ordez, mendeku dinamika bati ekin zioten, eta hasi ziren langileak kaleratzen eta zigorrak ezartzen. Eta langileak injustiziaren aurka matxinatu dira, noski. Atzo, barazkiak hazten lan egiten duten langile guztiek egin zuten greba; oro har, enpresako langile guztien %80.

Eta ikustekoak izan ziren irudiak: dozenaka magrebtar LAB sindikatuaren banderak astintzen eta euskarazko, gaztelaniazko zein arabierazko mezuak zituzten kartelei eta pankartei eusten.

Eta entzutekoak izan ziren soinuak: bozgorailu batetik arabierazko kanten Spotify-ko aukeraketa bat, iragarki eta guzti.

Eta aditzekoak izan ziren usainak: bazkalorduan Huerta de Peraltako langileek eta LABeko sindikalistek partekatu zuten kuskusa eta tea.

Eutsi gogor, lagunok!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2018ko azaroaren 13koa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer