Kategoria: Zutabe ergelak

Egitekoen zerrenda bat

ikurrina debekaturikDuela urtebete, aldaketa politikoaren Nafarroako Gobernua martxan jarri zelarik, batzuok erraten hasi ginen lau urte hauetan ahalik eta gauza gehien aldatu behar zirela, ahalik eta bizkorren, gutxienez lau urtean bertze Nafarroa batean bizitzea zer den ezagutzeko. Berdin pentsatzen segitzen dut. UPN agintera itzul dadin hiru urte bertzerik ez dira gelditzen eta oraindik badira gauza anitz aldatu behar direnak.

Sinboloen legea. Aldaketarako akordio programatikoan egungo sinboloen legea bertan behera uztea jasoa dagoen arren, oraindik ez dute egin. Udazkenerako utzi dute eztabaida eta, beraz, berriz ere herrietako bestetan EH Bilduk malabarismoak egin beharko ditu herritarrek ikurrina udal balkoietan ikus dezaten.

Reyno de Navarra Arena. Oraindik ez dute dinamitaz lehertu.

Euskararen dekretuak. Aldaketa sostengatzen duten lau indar politikoak ez ziren ados jarri Euskararen Legea baliogabetzearen inguruan eta bere hartan utziko dute. Baina legea ukitu gabe, badira haren azpiko lege testu asko alda daitezkeenak. 2000. urtetik aurrera, Pedro Pegenautek, UPNren euskararen aurkako borrokaren arieteak, goitik behera aldatu zituen testu haiek euskarak administrazioan hutsaren hurrengoko balioa izan zezan. Bada garaia Pegenauteren dekretuak lurrarekin berdintzeko.

UPNren konfiantzazkoak. Uxue Barkosek iragarria du aldaketak eginen dituztela Gobernuaren organigraman. Izan ere, kontseilarietatik beherako karguetan oraindik ere badira pertsona asko UPNren eta PSNren konfiantzazkoak direnak, batez ere Hezkuntza eta Osasun departamentuetan. Ikusteko dago zein mugimendu egiten duten orain.

Erorien monumentua. Haren aitzineko plazari izena aldatu dioten arren, oraindik ez dute eraikina TNTrekin zartatu.

AHT. Abiadura handiko trenaren azpiegiturak egiteko izapide guztiak armairu batean gorde beharko lituzke Nafarroako Gobernuak, eta armairuko giltza Argara bota.

Komunikazio eraginkorra. Aldaketaren Gobernuak aldaketak egin ditu eta eginen ditu. Eta edozer gauza egiten duelarik jaso du eta jasoko du eskuinaren presio mediatiko bortitza. Presio horretatik askatzea falta zaio Gobernuari. Horretarako, komunikazio estrategia osoa diseinatu eta garatu beharko du, komunikazio bide propioak sortu eta indartu beharko ditu, eta eskuineko hedabideek erraten dutenari paso egiten ikasi beharko du.

Los Arcosko zirkuitua. Oraindik ez dute itxi.

Opus Dei. Nafarroako Gobernuak urrats garrantzitsua eta ausarta egin zuen Opus Deirekin zuen hitzarmen nagusia deuseztatzen. Horri esker, nafar guztiok Nafarroako Unibertsitate pribatuko langileen osasun pribatua ordaintzeari utzi genion. Zalaparta handia atera zuen eskuinak hori dela-eta. Baina geroxeago Nafarroako Gobernuak bertze hitzarmen handi bat sinatu zuen Opus Deirekin eta eskuindarrak isildu ziren. Bistan denez, Opus Dei zertxobait haserretzea izan beharko litzateke aldaketaren Gobernuaren helburuetako bat.

Haur eskolak. Nafarroako Gobernuak Iruñean dituen bortz haur eskoletatik bakar batek ere ez du euskarazko eredua eskaintzen. Bada garaia gutxienez batean hizkuntza eredua aldatzeko.

Senda Viva. Oraindik ez dituzte animaliak askatu.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2016ko uztailaren 1ean]

bannerra-berria

OHARRA: Paperezko edizioan inausita agertu zen testua, azken lerroak falta baitzitzaizkion. Hauxe duzue bertsio osoa.

Gurelur eta harrobiak

Sinets iezadazu, irakurle, erraten badizut orain irakurriko duzun artikulua idaztea ala ez erabakitzeko dozenaka buelta eman dizkiodala buruari. Talde ekologista bati belarrietatik tira egin behar baitiot, eta ez da hori kantatzea gustuko dudan abestia.

Azken asteotan, Urbasa-Andia natur parkearen esparruan dagoen Lizarragako kareharri harrobiaren kontrako hainbat ekinbide jorratu ditu Gurelur taldeak ingurumenean kalte larriak eragiten ari delako eta legez kanpo ustiatzen ari omen direlako. Eta ez naiz ni izanen Gurelurri kontu zehatz horretan arrazoia kenduko diona.

Baina Cetya izeneko fundazio batek 250.000 euro eman zizkion Gurelurri 2008an, Arguedasko estazio biologikoa martxan jarri eta bortz urtez kudea zezan; eta halaxe argitaratu zuen orduko prentsak eta halaxe jasotzen du oraindik ere Cetyaren webguneak. Eta, barkatuko didazue, baina ordutik mesfidantza handia diot Gurelurri, batez ere harrobiez mintzatzen delarik.

“Cantera de Etxauri – Tiebas Y Asociados”; horixe baita Cetya akronimoaren gibelean dagoena. Cetya taldeak harrobiak ditu Etxaurin, Tebasen, Bearinen eta Murietan eta hormigoia egiteko lantegiak Tebasen, Castejonen, Urrotzen, Saratsan eta Erriberrin.

Ekologistak Martxan izeneko talde ekologistako kide nauzue. Nafarroako Ekologistak Martxan ANAT-LANE izeneko taldetik sortu zen. Eta talde beretik atera zen Gurelur ere. Alegia, duela urte mordoxka, Ekologistak Martxan eta Gurelur taldeetako jendea elkarte berean zegoen. Eta ulertuko duzuenez, bereizi zirelarik, haien arteko hainbat ika-mika izan ziren.

Ezin-ikusi haiek gertatu eta gero ailegatu nintzen ni Ekologistak Martxanera eta, beraz, ez diot inolako herrarik Gurelurri. Baina Gurelurren ekologismo kontserbazionista ez da niri interesatzen zaidana. Ekologismo sozialaren barnean ikusten dut neure burua eta horregatik sartu nintzen Ekologistak Martxanen. Ekologismo sozialaren iritziz, ingurumen arazoek ekoizteko eta kontsumitzeko moduetan dute sorburua; arazo horiek jendaurrean eta epaitegietan salatu behar dira; arazoen jatorrien aurkako sentsibilizazio kanpainak egin behar dira; eta alternatiba zehatzak eta bideragarriak landu behar dira.

Hau da, ekologismo sozialaren ustez, harrobi zehatz batek eragiten dituen kalte zehatzak agerian jarri behar dira eta irregulartasunak salatu behar dira, bai, baina hori guztia testuinguru baten barnean jarri behar da, eta adierazi behar da zergatik gauden harrobiak behar dituen sistemaren kontra eta zein izan daitekeen harrobien alternatiba iraunkorra.

Cetyak 250.000 euro eman zizkion Gurelurri 2008an. Eta horretan ez dago ez ustelkeriarik ez legearen kontrako deus ere. Baina ez didazue ukatuko doinu xelebrea duela kanta horrek: Cetya taldea “liderra da Nafarroan aridoen, morteroen eta hormigoien merkaturatzean” eta lau harrobi ustiatzen ditu; Cetya taldearen fundazioak milioi laurdena eman zion Gurelur talde ekologistari eta, hala ere, Gurelurrek bere burua aske ikusi zuen harrobien kontra borrokan segitzeko –eta halaxe egin izan du, adibidez, Zilbetiko proiektuaren kontra–, baina Gurelurrek ez ditu Cetyaren harrobiak, ez eta gibelean dagoen sistema osoa, salatzen.

Ez dakit zuek, baina ni ez nintzateke soinu horretan dantzatuko.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2016ko maiatzaren 27an]

bannerra-berria

UPNren txandrioen rankinga

Hona hemen Erregimen Zaharreko gobernuek egin zituzten diru xahutze handienen top 10 zerrenda. Komenigarria da halako listak oso eskura izatea beti.

  1. AHTAHT. Nafarroako herri lanen tartaren ginga. Baina inork badaki benetan zenbat diru gastatuko duten Nafarroan abiadura handiko trena egiten? Aurkakoen aspaldiko kalkuluen arabera, egitekotan, denetara 4.000 milioi baino gehiago gastatuko lituzkete. Aldekoek ez dute halako zenbakirik ematen, jakina. Ehunka milioi, milaka milioi… Zer axola dio?
  1. itoitzItoitz. 2012an eginiko ikerketa batean, Rosario Brinquis ekonomialariak azaldu zuen ordu arte Itoitzen eta Nafarroako Ubidean 1.751 milioi euro inbertitu zituztela –diru publikoak gehienak– eta horietatik bakarrik %27 berreskuratu zituztela. Eta berreskuratzeko moduak ere oso zalantzazkoak izan dira. Konparazio batera, Gobernu aldaketa egon arte, Iruñerriko Mankomunitateak urtero milioi bat euro askatu behar izaten zuen Itoizko kanilari lotuta egoteagatik; ur hori oso gutxi erabiltzen zuen arren. Gobernua aldatu baino lehentxeago, tasa %15 igo zion Canasak Mankomunitateari.
  1. bideko autobiaEzkutuko bidesariak. Sistema honen bidez ordainduriko herri lanak, azkenean, anitzez garestiagoak ateratzen zaizkigu. Adibidez, A-12 Bideko autobia egitea 390 milioi euro kostatu zen. Baina kanona 2032 urte arte ordainduko dugunez, azkenean, 1.200 milioi euro inguru pagatuko ditugu. Pirinioetako autobia, berriz, 2039 urte arte ordainduko dugu, urtero 16 milioi euro astinduta.
  1. canNafarroako Kutxa. 2009an, Nafarroako Kutxaren ondareen balioa 1.250 milioi eurokoa zen. 2012an, Banca Civica taldearen barnean, 280 milioikoa zen balio hori. Burtsan 8 hilabetez egon zen Banca Civica eta bere akzioen balioa %27 jaitsi zen. Ondoren, Caixabankek irentsi zuen 979 milioi euro ordainduta.
  1. Reyno ArenaReyno Arena. Dirudienez, mega kirol pabiloia erabat bukatzen dutenerako, 68 milioi euro gastatuak izanen ditugu bertan –eraikuntza enpresei atzerapenengatik eman beharreko kalte ordainak barne–. 2009an hasi ziren eraikitzen, baina 2012ko azaro arte inork ez zuen bideragarritasun planik egin. Pabiloia irekitzea oso garestia da, baita itxita izatea ere. Horregatik, oraingo Gobernuak pabiloia zatika ireki nahi du.
  1. los arcosLos Arcos. Comptos Ganberaren arabera, Los Arcosko zirkuituan 52 milioi euro gastatu zituzten –BEZ gabe–. Ekimena enpresa pribatu batek abiatu zuen, baina afera geroz eta garestiagoa egin zenez, azkenean enpresa publiko bati pasatu zion patata. Hori bai, aldaketa egin baino 17 egun lehenago, enpresa hark bere buruari esleitu zizkion zirkuitua egiteko lanak. 2010ean inauguratu zenetik milioiak galdu ditu zirkuituak urtero. 2013ko bukaeran, Nafarroako Gobernuak Los Arcos Motorsport enpresari utzi zion zirkuituaren bortz urteko kudeaketa, 1,3 milioiren truke.
  1. senda vivaSenda Viva. Arguedasko basamortuan dagoen zoologikoa 2004an inauguratu zuten. 2012 arte, Nafarroako Gobernuak 58,1 milioi euro gastatu behar izan zituen bertan. Urtero ia 200.000 bisitari jasotzen omen ditu, baina urtero 1,2 milioi euro galtzen segitzen du.
  1. EHNIberdrola. Behinola, haize errotak egiteko enpresa publiko bat izan zuen Nafarroak, EHN izenekoa. Baina Gobernuak enpresa saldu egin zuen etekinak ematen zituen garai batean. Lorturiko diruarekin burtsaren jokoan sartu eta Iberdrolaren akzioak erosi zituen. Azkenean, 19,6 milioi euro galdu ditugu joko espekulatibo horretan.
  1. CUNCUN. Nafarroako Unibertsitate pribatuko langileak unibertsitatearen klinikan artatzeagatik, 2009 eta 2015 urteen artean, ia 37 milioi euro ordaindu zizkion Nafarroako Gobernuak Opusi. Batere txosten ekonomikorik egin gabe, noski. Gobernu berriak kontuak atera ditu eta kalkulatu du pertsona horiek Osasunbidean artatu izan balituzte 14 milioi euro merkeago aterako zitzaigula dena. Ez du hitzarmena berritu, jakina.
  1. sanferminetako museoaSanferminetako museoa. Iruñeko besta nagusiaren esentzia museo batean sartzeko burutazioa izan zuen UPNk. Proiektua egiten hasi ziren bai, baina behingoagatik, gastatu behar zen dirutzak izutu zituen eta bertan behera utzi zuten. Hori bai, bidean hiru milioi euro xahutu zituzten.

BONUS TRACK

Garraioaren hiria. Oraingo Nafarroako Gobernuak dio dagoeneko 82 milioi euro galdu ditugula 1991n ekimen pribatu gisa sortu zen azpiegitura horretan.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2016ko otsailaren 12an]

bannerra-berria

Heldu diren ika-mikak

armandoAlkaterik gabeko mezak. Espainiako Poliziaren erakusketa tokiz aldatzeko saialdia. Ikurrina txupinazoan. Spider-Manen elastikoa. Abel Azkonaren ostia sagaratuak. Baltasar belztua beltza izateko udal eskaera. Maider Beloki zinegotziari egin ez zioten etilometria proba.

Iruñeko Udalean aldaketa gauzatu zenetik, erregimen zaharreko indar faktiko eta mediatikoak giharra erakusten ari dira eta edozein gai baliatzen dute Joseba Asiron alkatearen eta haren sostengatzaileen kontra jotzeko. Eta “edozein gai” diogularik “edozein gai” diogu.

Gauzak horrela, eta orain arteko polemiken maila eta nondik norakoak ikusita, heldu diren ika-mikak aurreikusten ausartuko gara.

Esku zikinak. Martxoaren idusetan-edo, Joseba Asironi zer bururatuko eta Baluarteko plazan dagoen terrorismoaren biktimen aldeko eskultura bi metro mugitzea, trafiko seinale batek itzal egin ez diezaion. AVTren kereila Espainiako Auzitegi Nazionaleraino ailegatuko da eta Asironek dimisioa emateko eskaerak 5.437 sinadura bilduko ditu Change.org plataforman.

Urrezko sarraila. Apiril aldera, lapurrak sartuko dira Joxe Abaurrea Hirigintza zinegotziaren trastelekuan. Abaurreak sarraila aldatu bhar izanen du; baina bere etxeko komunitateari deus galdetu gabe, zilar koloreko sarraila jarri beharrean urre kolorekoa jarriko du, UPNren hitzetan, “jauntxokeria erakustaldia eginez” eta “bizilagunen arteko bizikidetza nahita gaiztotuz”.

Euskararekin tematuta. Maiatzean, Geroa Baik Iruñeko udal gobernu taldean sartzea erabakiko du eta, mahaiaren inguruan esertzeko astirik eman gabe, Itziar Gomez zinegotziak eskatuko du Iruñea UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitatetik ateratzeko. EH Bilduk, Aranzadik eta Ezkerrak eskaera horri entzungor eginen diotenez, handik 17 minutura, Geroa Bai gobernu taldetik aterako da eta bere botoak UPNkoei eta PSNkoei batuko dizkie UEMAtik ateratzeko mozio bat aurrera ateratzeko. Mozioa gaztelania hutsez idatziko dute.

Iruzur fiskala. Ekaineko egun malapartatu batean, Patricia Perales zinegotziak erosketak eginen ditu bere etxe ondoko BM supermerkatu gipuzkoarrean eta ez du ordainketa tiketa hartuko. PSNk “diru beltzarekin ordaintzeko ohitura” izatea leporatuko dio Peralesi.

Cuencari begira. Iruindar zintzoen haserrea piztuko du Armando Cuenca Aranzadi taldeko zinegotziak irailean, Batasunaren Pribilegioaren prozesioan, aurreko urteko Spider-Manen elastikoa erakutsi beharrean Green Lantern-en bat jantziko duelako. “Kontu identitarioekin itsututa egotea” leporatuko dio oposizioak Cuencari.

Isunen gainetik. Urrian, Joxe Abaurreari trastelekutik lapurturiko bizikleta bat gaizki aparkatuta agertuko da San Frantzisko plazan. Garabiak Udalaren gordailura eramanen du bizikleta, baina Abaurreak ez du isuna ordainduko eta, PPk udaletxean ez duen zinegotziaren aburuz, “azken urteetako influentzia-trafikorik handiena” azaleratuko da.

Olentzero etnizista. Abendu bukaeran, Joseba Asironen taldeak ordenantza berria kaleratuko du, Olentzero segizioak arautuko dituena. Bertzeak bertze, Olentzerorena egin behar duten gizakiek gutxienez euskararen B1 hizkuntz profila izan behar dutela ezarriko du. Oraingoan, (azken egunetan jendez beteriko) auzoetako jai batzordeek joko dute Udalaren kontra.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2016ko urtarrilaren 8an]

bannerra-berria

Zenbait zertzelada aztoragarri

Nafarroan maiatzean izan zen aldaketa politikoak ertz asko ditu. Batzuk kamutsak, bertzeak zorrotzak. Hemen lau dituzue, baina anitzez gehiago izan zitezkeen.

CCOO. Erregimen zaharreko sindikatuetako batek salatu du 2016ko Nafarroako aurrekontuen proiektuan “murrizketa gogorrak” daudela. Murrizketa horiek hartzen dituzten alorrak zerrendatu ditu sindikatuak: inbertsiorako sustapena, I+G+B-ren sustapena, plan teknologikoa, energia berriztagarriak, jarduera ekonomikoko alorren sustapena, nazioarteko proiekziorako sustapena, nazioarteko ekintza… Niri ulertzea kostatzen zaidan kontzeptu horien gainean eginiko ustezko murrizketak aletu ditu CCOO-k xehe-xehe 2.000 hitz baino gehiagoko prentsa oharrean. Bertzetik, Hezkuntzan aurreikusten den igoera (%4,87) “urria” iruditzen zaio CCOOri eta Osasuneko (%5,96) zein Gizarte Eskubideetako (%9,23) igoerak ez ditu inon ere aipatzen. Ingeleseko diruak euskarara “desbideratzea” [sic] ere kritikatzen du. Bada, Nafarroako CCOOren ideologia eta jarrera zein den jakin nahi duenak ezin du prentsa ohar hori irakurri gabe utzi.

Izquierda – Ezkerra. Lau alderdik sostengaturiko aldaketaren Gobernua irudikatzeaz batera, gutako asko hipotesi fantastikoak egiten hasi ginen eta akordioa inondik haustekotan Podemos – Ahal Duguren hankatik apur zitekeela pentsatu genuen. Lehenbiziko arrakalak, ordea, Izquierda – Ezkerrak sortu ditu. Hezkuntzako Lan Eskaintza Publikoaren aferan Geroa Bairen Gobernuak izan dituen komunikazio eta perspektiba politiko falta arazo nabarmenak onartuta ere, harrigarria izan da Ezkerrak erakutsi duen -eta lerrook idazteko tenorean oraindik ere erakusten ari den- jarrera oldarkorra. Dena dela, ulergarriagoa da ika-mika guztia Ezkerrak CCOOrekin duen lotura aztertuz gero. Sintomatikoa izan baita eztabaida honetan bortitzen jokatu duena maistra eta CCOO sindikatuaren afiliatua izatea.

Geroa Bai. Batek daki, baina akaso Hezkuntzako oposizioena bezalako aferak ez lirateke hain latzak izanen baldin eta Nafarroako Gobernuan aldaketaren lau alderdiak ordezkaturik baleude. Baina ez daude, Geroa Baik hala erabakita, eta bertze hiru alderdiak oso aske sentitzen dira Gobernuaren edozein ekimen babesteko edo arbuiatzeko. Geroa Baik gobernu teknikoa eratu omen zuen eta ez dut erranen sinetsi genuenik, baina neuk bederen esaldi bat baino gehiago idatzi nuen Geroa Bai eta EAJ gauza bera ez direla azaltzeko. Inozoegia, agian?

lesacaLesaka. Ez nago ziur, e, baina litekeena da Lesakako egunkaririk salduena ez izatea Nafarroan eskela gehien saltzen duena, Gipuzkoan gehien saltzen duena baizik. Nik beti hartu izan baitiot halako traza Lesakari, bere euskara nafarraren doinu goxoa gorabehera. Beharbada, nire irudikatze hori lagundu zuen 16 urtez Lesakako alkate Jose Luis Etxegarai EAJkoa izateak. Oraingo auzapeza Etxegarai da berriz, baina gaurkoan Geroa Bairen gerizpean. Bada, iragan astean, Lesakako Udala UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitatetik atera zen eta bertan behera utzi zuen euskara plana. EAJren oso estilokoa dena; aztoragarria arras.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko abenduaren 4an]

bannerra-berria

Euskaldun zintzoak

neguko jauregiaDuela gutxi, lankide batekin hizketan ari nintzela, ergelkeria bat erran nuen. Tira, ezagutzen nauzuenok badakizue ergelkeria anitz erraten dudala minuturo eta, beraz, hori ez dela albiste. Baina adierazi nahi dut ergelkeria bat erran nuela eta berehalaxe ohartu nintzela haren izaera ergelaz.

Toki bateko zuzendariaz ari ginen hizketan eta solaskideak aipatu zuen nola bere langileak ez zeuden harekin batere gustura. Eta, hara non, zuzendariaren zintzotasuna agerian uzteko-edo, nik zera bota nuen: “Baina euskalduna da, ez?”.

Badakit anaia-arreba bizkaitar zein gipuzkoarrei Marteko kontua irudituko zaiela hauxe, baina orain arte, nire xalotasunean, pentsatu izan dut Nafarroa Garaiko euskaldun zapaldu guztiak pertsona onak eta zintzoak zirela. Gutarrak. Edo nitarrak, nahi baduzue. Hala, Nafarroan euskalduna izatea mundua ikusteko modu jakin batekin lotu izan dut beti. Baziren salbuespenak, noski; nik zer dakit, Begoña Sanzberro UPNkoa, adibidez; baina araua nahiko orokorra zela uste nuen.

Aitzitik, horretan ere aldaketa gertatu da. Euskalerria irratiaren kolaboratzaileen erdiak erakundeetako boterea hartu duen honetan, Nafarroako Gobernua goi kargudun euskaldunez betetzen hasi da. Jakina, horrek berebiziko bulkada emanen dio zu eta biok orain partekatzen ari garen hizkuntza honen prestigioari. Baina bertze edozein esparrutako erabaki politikoei dagokienez, goi kargudun horiek euskal hiztunak izateak ez digu haiei buruzko batere pistarik ematen.

Nafarroako Gobernuko lehendakaria bera, Parlamentukoa, hainbat kontseilari, hainbat zuzendari nagusi, hainbat kabinete buru, hainbat atalburu…Nor-nori-nork primeran jokatzeko gai dira –akaso, Nor-nork sistemarekin arazo handiagoa izanen dute¬–. Eta hala ere, ziur naiz nire gustukoak ez diren erabaki asko hartuko dituztela, edota nire gustukoak direnak hala-hola hartuko dituztela.

Alde batetik, arraroa egiten zaigu zuzenean edo zeharka ezagutzen dugun jendea munta handiko erabakiak hartzen ikustea. Baina, bertze aldetik, atsegina da FMko 91.4an entzun izan ditugunak orain botereguneen bozgorailuetatik entzutea. Horixe baita aldaketa. Eta hizkuntzaren normalizazioa.

Bustiko naiz. Geroa Bai eta EAJ gauza bera ez direla mantra moduan errepikatu duten horietakoa nauzue, jakin baitakit Uxue Barkosek gidatzen duen koalizioan badirela beren buruak ezkertiartzat dituzten pertsonak. Baina Geroa Bai gobernatzen hasi da eta, zoritxarrez, EAJren pentsamolde eta jokabide zenbait erakutsi ditu dagoeneko –bertzeak bertze, sozialistengana hurbiltzeko gogo etengabea eta EH Bildurekin elkarlanean ez aritzea–.

Euskaldunek Neguko Jauregia hartu dutelarik, ulertu dugu euskaldunak Nafarroan ez direla homogeneoak eta, areago, aurkakoak ere izan daitezkeela. Baina hetereogeneotasun horretan, benetan gauza tristea litzateke Geroa Bairen eta EH Bilduren arteko lehiak aldaketaren gobernua ataka estuan jartzea. Nahiz eta euskaraz egin.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko irailaren 19an]

bannerra-berria

Urriak 11

freebateragune5“Donibaneko azken jaiak”. Halaxe erantzun zidan Miren Zabaleta presoaren senide batek Donibaneko bestetan erraldoi eta haur artean topatu eta familiakoaz galdetu niolarik.

Donibaneko azken jaiak. Azken sanferminak. Sanferminen osteko azken oporraldia. Leitzeko azken pestak. Azken sanfermin txikiak. Horiek guztiak kartzelan pasatu beharko ditu oraindik ere Zabaletak urriaren 11 ailegatu arte.

Urriaren 11n askatuko baitute Miren Zabaleta. Eta harekin batera aterako dira Arkaitz Rodriguez eta Sonia Jacinto. Aldiz, Bateragune auziko kartzelatu sonatuena, Arnaldo Otegi, 2016ko apirilean kaleratuko dute. Eta askatasun pertsonala berreskuratzen azkena Rafa Diez izanen da, 2017ko abuztu arte-edo egon beharko baitu espetxean.

Guri geuri gertatzen zaigu. Emakume bat hiltzen duenari, haur bat bortxatzen duenari, ustelkerietan aberastu denari… ezartzen dioten kartzela zigorra beti irudituko zaigu txikia, urte gutxikoa. Baina kartzela zapaldu duen inork kontatzen ahal dio, entzun nahi duenari, izugarrizko aldea dagoela 6 urteko kartzela zigorraren eta 7 urteko kartzela zigorraren artean; 365 egun baino anitzez handiagoko aldea bai, bederen.

Eta zer erranik ez kartzelan bidegabekeriak sartu baldin bazaitu.

Bidegabekeria erraldoi batek eraman baitzituen Bateraguneko bortzak espetxera -bertze makina bat euskal preso politikoren gisara, bide batez erranda-. Zorionez, nik baino izen gehiago duten askok eta askok salatu dute mundu osoan –Free Otegi, free them all bezalako kanpainen bidez- Bateragunekoak jasaten ari diren injustizia. Zoritxarrez, Espainiako estatuak entzungor egin die injustizia zuzentzeko eskaerei eta, bere ankerkerian tematurik, kartzela zigor osoa betearaziko die bortzei.

Mendekua. Espainiako estatuak euskal preso politikoekiko darabilen jokabidea azaltzeko tenorean, mendeku gosea aipatu ohi da anitzetan. Bateragunekoen kasuan, baina, zer edo zer gehiago ere badago. Gerrazaletasuna dei genezakeen, akaso. Zein izen eman, bertzenaz, bakearen alde benetako lan eraginkorra egin duten bortz politikari hainbertze denboraz kartzelan izateari? Bada, horixe, gerrazaletasuna.

Eta honaino ailegatuta, konturatu naiz hagitz hitz itsusiek bete dituztela nire testutxo hau: kartzela, bidegabekeria, zigorra, ankerkeria, mendekua, gerrazaletasuna… Ziur naiz azken urteetan halako hitzek gogor jo izan dutela espetxe barnekoen zein kanpokoen buruetan. Baina ez zen nire asmoa kolpe horietan indar gehiago jartzea, kontrakoa baizik: ahal den heinean, elkartasun aletxo bat ekarriz, kolpe horiek arintzea.

Onerako zein txarrerako, denborak ez du etenik. Eta, oraingoan onerako, denbora geldiezin horrek tunelaren bukaera gerturatu die Bateraguneko bortzei eta haien familiei. Gibelean utziz Donibaneko azken jaiak, azken sanferminak, sanferminen osteko azken oporraldia, Leitzeko azken pestak, eta azken sanfermin txikiak.

Hortxe baituzue, begien bistan, urriaren 11.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko uztailaren 24an]

bannerra-berria

Alkate emakume gutxi

Barañaingo alkatesa Oihaneder Indakoetxea,  EH Bildu , makil hartzea ta herriko jendea plenoan.

Barañaingo alkate Oihaneder Indakoetxea, EH Bildukoa , makil hartzean.

Azkenaldiko datu zaparradaren zurrunbiloan, honatx bertze datu bat: Nafarroan biztanle gehien duten 20 udalerrietan, bitan bakarrik (%10) izanen dute alkate emakumea; Barañainen (EH Bildu) eta Cintruenigon (UPN). Datuetan sakonduta, eta gaizki zenbatu ez badut, jakitekoa da iragan larunbatean eratu zituzten Nafarroa Garaiko 247 udaletatik 53k izanen dutela alkate emakumea (%21,5).

Aurrekoan, lehen datu hori jakin bezain laster, nire kezka azaldu nuen Twitterren, eta aipu ustez burutsua egin nion: “Eskuina boterean dagoelarik, emakume gehiago dago botereguneetan. #HoriHalaDa”. Edo halaxe dela pentsatu izan ohi dut.

Baina, benetan, ez dakit zer pentsatu. Erran nahi baita bertze gai askoren inguruan diskurtsoa erabat eraikia dudala. Baina honetan, ez. Beraz, ikasle maiteok, kasualitatez testu hau azterketaren batean egokitzen bazaizue, ez bilatu tesia inon, ez baitu tesirik.

Bistan denez, desiragarritzat jo beharko genuke emakumeek politikagintzan bizitzan duten ehuneko bera izatea. Baina, era berean, zer irabaziko genuke orain arte bezala Lizarran eta Tafallan UPNren bi alkate emakume izaten jarraituko bagenu?, edota Iruñean Yolanda Barcina emakumeak aukeraturiko alkate gizona bagenu?

1931n, Espainia deitzen duten horretako II. Errepublikaren konstituzioak aitortu zien bere emakumeei bozkatzeko eskubidea. Hala, 1933an jarri zuten praktikan eskubide hori, apirilean udal hauteskundeetan eta azaroan hauteskunde orokorretan. Bada, eskuinak izugarrizko zartakoa eman zion ezkerrari urte hartan. Sekulakoa. Eta ez zen falta izan errua emakumeei leporatu izan zion ezkertiarrik, emakumeak oro har atzerakoiak diren argudio ustelarekin.

Aitzitik, batzuetan, argudio ustel hori saihestea zaila izaten da. Gogoratzen ari bainaiz behin, urte berean, Hondarribiko eta Irungo alardeen kronikak egitea egokitu zitzaidala, berripaper honendako. Batean zein bertzean, konpainia mistoen ondoan joan nintzen, Ertzaintzak “babestuta”, eta ikustekoa izan zen -eta are entzutekoa- nola alarde baztertzailearen aldeko pertsona oldarkorrenak, suminduenak, irain itsusienak eta krudelenak jaurtitzen zituztenak, emakumeak ziren. Eta ez ziren gutxi.

Eta bote lasterrean halako politikarien izenak datozkit burura, nahas-mahasean: Yolanda Barcina, Rita Barbera, Paz Prieto, Esperanza Aguirre, Angela Merkel, Nieves Cipres, Dolores de Cospedal, Christine Lagarde, Pancha Navarrete, Condoleezza Rice, Ana Botella, Arantza Quiroga…

Badakit, badakit. Erran nitzakeen Ada Colau, Manuela Carmena, Monica Oltra eta Uxue Barkos. Adibidez. Baina abisua emana nizuen, ezta? Kontu honen inguruan ez dakit zer pentsatu, noraezean nabil.

Azken gogoeta, beraz. Posible da homosexuala izanda homosexualak armairuan nahi dituen alderdi bateko buruzagia izatea? Javier Marotok eta Iñaki Oiarzabalek baietz diote. Posible da Joseba Asironek, Koldo Leozek eta Arturo Goldarazenak Iruñeari, Lizarrari eta Tafallari Yolanda Barcinak, Begoña Ganuzak eta Cristina Sotak baino ikuspegi feministagoa ematea? Dei iezadazue ero, baina nik erranen nuke baietz.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko ekainaren 19an]

bannerra-berria

Aritmetika ezinezkoa (2015)

Barkatuko didazue irakurle estimatuok, baina duela lau urte berripaper honetantxe idatzi nuen artikulu baten egitura kalkatuko dut jarraian. Ordu hartan izkiriatu nuen ergelkeria are ergelagoa, eta beraz (ustez) interesgarriagoa, baita lau urte geroago. Hortaz, irudika maiatzaren 25a dela.

EMAITZA1UPN (19), PSN (8), EH Bildu (8), GeBai (7), PP (3), Ezkerra (3), Podemos (1), Ciudadanos (1). Bada jendea Senda Viva basamortuko zoologikoa gustuko duena; eta Los Arcosko zirkuitu apenas bisitatua; eta Reyno Arena ireki gabea; eta loturarik gabeko AHTa; eta osasun etxea baztertu duen Fiteroko kuartela; eta eraikuntza enpresak neurriz kanpo aberasten dituzten autobiak eta Nafarroako Ubidea; eta Noaingo aireportu ezertarako handitua; eta Agoizko Udalaren zulo hondo gabea… Eta jende horrek guztiak UPNri eman dio botoa berriz, lotsa gabe. Hasiera batean etxean gelditu behar zuten, baina azken asteetan Esparza ikusi dute Nafarroak Nafarroa izateari uzteko nahi duten nafar ukatzaileei oihukatzen, errieta egiten, eta adoretu egin dira. Eta tropelka joan dira hauteslekuetara. Eta inertziaz, beraiekin batera eraman dituzte triste samar zebiltzan PSNko boto-emaileak.

EMAITZA2Podemos (18), EH Bildu (11), UPN (8), PSN (5), GeBai (4), Ezkerra (2), PP (1), UpyD (1). Navarrometro inkesta fantastikoak iazko azaroan eman zituen emaitza zinez sinesgarriak errepikatu dituzte nafarrek txintxo-txintxo. Zaila zirudien, baina Laura Perezen lan taldearen koherentziak, argitasunak, lasaitasunak eta zehaztasunak nafar asko eta asko konbentzitu ditu. Eta aldaketaren zirimolak lagunduta, ezker abertzalea eta bertze batzuk biltzen dituen koalizioak abertzaletasunaren hegemoniari txukun eustea lortu du. Eta horren guztiaren usaina zutenez, UPNko boto-emaile fidelenak ere etxean gelditu dira, lotsatuta.

UPN (15), EH Bildu (9), Podemos (7), GeBai (7), PSN (5), PP (3), Ciudadanos (2), Ezkerra (2). Kostatu zaie, ederki kostatu ere. Baina, azkenean, botoa ematera joan diren nafar guztiek lotu dute akordioa boto banaketak parra egin dezan, eta beraz erregimenaren aldeko alderdiek 25 eserleku lor ditzaten eta erregimenarekin zerikusirik ez dutenek, bertze 25. Barreak ziurtatu nahi izan dituzte horrela. Eta bigarren itzuli bat. Edo nork daki, akaso hirugarren bat ere bai.

GeBai (13), UPN (12), Podemos (7), EH Bildu (6), PSN (6), PP (3), Ezkerra (2), Ciudadanos (1). Inkestek hobekien baloratu ohi duten politikaria, Uxue Barkosek, azkenean erdietsi du balorazio on hori boto uholde bilakatzea. Nafarroan eskela gehien saltzen dituzten egunkarien zerrendan bigarren sailkatua dagoen berripaperak eginiko lanak eman du fruiturik, eta Geroa Baik lasai asko eratu ahal izanen du aldaketarako gobernua, barnean PSN sartuta.

PP (17), PSN (15), Podemos (7), Ciudadanos (6), Ezkerra (2), UPN (1), EH Bildu (1), GeBai (1). Tele5 eta La Sexta telebistetako larunbat gauetako eztabaidek izan dute ondoriorik: Nafarroak Nafarroa izateari utzi dio.

OHARRA: goiko zenbaki segida horiek guztiek ez dute batere oinarri zientifikorik (egunkarietan argitaratzen dituzten inkesta anitzen gisara, bide batez erranda).

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko maiatzaren 15ean]

bannerra-berria

Aldaketarako zenbakiak

ArithmeticIrakurle maiteak, ia ziur naiz lerro hauek irakurriko dituzuen guztiok nahi duzuela maiatzeko hauteskundeetatik aterako den gobernua aurreko gobernuen oso ezberdina izatea. Horretarako, bistan denez, aldaketarako indar guztiek ados jarri beharko dute. Baina borroka horretan sartu aitzin, ikusi beharko dute ea aritmetikak aldaketa hori ekarriko ote duen. Bada, hauteskundeetarako hilabete pasatxo falta delarik, non gauden azal dezaketen zenbaki batzuen entsalada ezkor samarra eskainiko dizuet. On egin. Edo ez.

Volkswagen: Apirilaren 1ean, berriz ere, UGT sindikatuak Iruñeko Volkswagen lantegiko hauteskundeak irabazi zituen. 4.352 langileetatik 3.885ek eman zuten botoa (%89,27); horietatik 1.103k UGTri eman zioten bozka (%28,4) eta 790ek CCOOri (%20,3). UGT eta CCOO sindikatuak erregimeneko kidetzat joko bagenitu eta Volkswageneko datuak Nafarroako politikara estrapolatuko bagenitu, emaitzak kezkatzeko modukoak lirateke aldaketa nahi dutenendako.

Baina bada esperantzarako zirrikiturik: UGTk 1.725 afiliatu omen ditu (%39,6) Volkswagenen, eta CCOOk, 1.100 (%25,3). Hau da, Volkswagenen badira langile batzuk UGTko edo CCOOko karneta dutenak —akaso, sartzeko karnet hori eskuratu behar izan zutelako—, baina bi sindikatu horiei botoa ematen ez dietenak.

Aranzadi: Azkenean, apirilaren 2an jakin genuen Podemos alderdiak Aranzadi zerrenda hiritarra babestuko duela Iruñeko Udalerako hauteskundeetan. Aferak berebiziko garrantzia zuen, Iruñeko Udalaren kolorea aldatzeko nahitaezkotzat jotzen baita alderdi morearen konkurrentzia. Iragan astean, beraz, iragarri zuten zein euritakoren azpian aurkeztuko diren pabloiglesiastarrak. Baina erabakia hartzeko prozesuak hainbat kontu kezkagarri azaleratu ditu. Prozesua iskanbilatsua izan da, gatazkatsua —alde batekoek zein bertzekoek sekulakoak bota dituzte sare sozialetan eta hedabideen foroetan—; agerian geratu da Podemosen inguruan gauzak ikusteko modu oso ezberdinak daudela.

Horri guztiari gehitu behar zaio bakarrik 440 pertsonak bozkatu zutela, eta irabazleen eta galtzaileen arteko boto aldea soilik 18koa izan zela. Hagitz jende gutxi, nire ustez, Podemos aldaketa gidatzeko alderdia izatera deitu dutela kontuan harturik.

Lerrook idazteko tenorean, gainera, ezinezkoa da jakitea ea Aranzadik hauteskundeetan aurkeztu ahal izateko 3.000 sinadurak lortu dituenetz. Apirilaren 1ean, sinadurak biltzeko lehenbiziko egunean, 2 ordutan 30 sinadura bertzerik ez zituzten bildu. Pentsatzekoa da, Podemosen erabakia jakin eta gero, bermeak lortzeko prozesua azkartuko zela.

D eredua: Nafarroako zein Iruñeko gobernuak aldatuko badira, indar abertzaleek gobernu alternatibo horietan egon beharko dute. Baina euskal abertzaletasunak badu arazo bat, D ereduak Nafarroan duen berbera. Azken hamarkadan, bai batak eta bai bertzeak doi-doi gainditu dute gazta zatiaren laurdena. 2011ko foru parlamenturako hauteskundeetan, NaBai 2011 eta Bildu alderdiek botoen %28,33 lortu zuten bien artean. Aurtengo aurrematrikula kanpainan, 2012an jaiotako haurren %26 sartu ditugu D ereduan. Halaxe gaude, herenera ezin ailegatu.

[Nafarroako Hitza-n argitaraturiko artikulua, 2015eko apirilaren 10ean]

bannerra-berria

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer