Kategoria: Manifestu ergelak

Nekrokontuak

Zuei ez zaizue gertatzen? Zuek ez zarete egun batean herritar informazio-jale otzanak izaten eta hurrengoan eszeptiko amorratuak? Koronabirusaz ari naiz, noski. Eta koronabirusak sorturiko kopuruez: kutsaturikoena, ospitaleratuena, sendatuena, hildakoena…

Familiarekin itxialdia hasi nuenetik, martxoaren 13tik, gaitzak sortzen dituen zenbakiei so nago. Adi-adi. Eta batzuetan pentsatzen dut oso justifikatuak daudela ezartzen ari diren neurri zorrotz guztiak. Baina bertze batzuetan zalantzek asaldatzen naute, eta informazioa falta zaigula pentsatzen hasten naiz, bai eta konspiranoiko jarri ere.

Erran nahi baita, igandean, martxoaren 29an, koronabirusak jotako hildakoen kopururik handiena izan zuen Nafarroa Garaiak: 18 hildako. Eta horrela erranda ematen du sarraskia izan zela. Baina niri hor datu bat falta zait. Jakin nahi nuke osotara zenbat pertsona hil ziren egun horretan Nafarroan, koronabirusak jota ala ez. Izan ere, 2018. urtean batez bertze 16 pertsona hil ziren Nafarroan egunero. Hartara, ongi legoke jakitea ea igandeko 18 horietaz aparte hildako gehiago izan ziren egun horretan ala koronabirusa hain hedatua dagoenez hil ziren guztiek dagoeneko bazuten gorputzean sartuta zendu baino lehen.

Badakit hau guztia nahiko makabroa dela, eta zenbaki bakoitzaren gibelean izen-abizendun pertsona bat dagoela, eta hori guztia errespetatzekoa dela. Baina niri, egun eszeptikoetan, datu hori falta zait, egoera larri honek tamainako neurriak merezi dituela benetan sinesteko.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko martxoaren 31koa] bannerra-EHI

Koronabirus militarra

Gaurko manifesturako gaia emana dago. Ezin aukeratu. Astebete baino gehiago baitaramagu etxean itxita eta ez dugu bertze gai bat aipatzen ahal. Barkatuko didazue, baina… Koronabirusa, bai.

Iritzi-emaileen zorionerako, pandemia honek badu inguruan kontu aipagarri anitz eta neuk, Nafarroa (behinola) intsumiso honetatik, Espainiatik etorri zaigun militarizazioari heldu nahiko nioke.

Lehen lerroan jarri baitigute Espainiako armada. Generalek ematen dituzte prentsaurrekoak. Eta soldaduak etengabe ari dira, gure karriketan egiten duten alardean, excusatio non petita bati acussatio manifesta nabarmen bat adierazten. Eta, jakina, den-dena vivaespaña ozen batean bilduta.

Eta nik gogoratu nahiko nuke Espainiako Gobernuan PSOE eta Podemos alderdiak daudela. Ez dakit bietatik zeinek hartu duen erabakia krisi sanitario hau “gerra” bilakatzeko. Baina apostua egin beharko balitz neure aziendak Podemosen alde jokatuko nituzke, hastapenetatik aldatu ez duten oinarri ideologiko bakanetakoa baitute militarismoa. Militarismo ezkertiarra, baina militarismoa.

Eta pena ematen dit. Espainiar antimilitaristek ezker parlamentarioaren artean ordezkaririk ez dutelako eta horren ondorioak Espainiak zapalduriko herriok pairatzen ditugulako.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko martxoaren 24koa] bannerra-EHI

Lizarrako akordioa

Nafarroa Garaian Erregimena erraten diogunaren zutabeetako bat da PSN. Hartara, gaur-gaurkoz, ezin-ezinezkoa da PSNrekin aldaketa soziopolitikorako akordioak lortzea; ezkerraldeko noranzkoan, erran nahi dut.

Atzo goizean zabaldu zen notizia, Lizarrak berriz ere alkate jatorra izanen duela, orain dagoen Navarra Sumako euskarafoboaren aurkako zentsura mozioa aurkeztu baitzuten. Hasiera batean, albistea zabaltzeko moduagatik, bazirudien EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik babesten zutela jokaldia. Baina baita zera ere!

Berehala atera zen PSN erratera mozio hori sinatu zuten PSNko bi zinegotziek une hartantxe utzi ziotela PSNren zinegotzi izateari. Eta hala da. Jorge Crespo eta Magdalena Hernandez sozialistek Koldo Leoz abertzalearen aldeko botoa emanen dute bi aste barru eginen den bozketan, baina PSNko zinegotzi izan gabe.

Bi aste!!

Barkatuko didazue, halakoetan pixka bat pelikuleroa bainaiz. Baina… Bi aste?! Bi astetan Nafarroan eskela gehien saltzen dituen egunkariak bi zinegotzi horiei trama bat aurkitzen edo sortzen ahal die, sexua eta Suitzako kontu korronteak nahasten dituena. Edo bi astetan bi zinegotzi horiek istripuren bat izan dezakete. “Istripuren bat”.

Kontuz ibil daitezela, katxiporreta.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko martxoaren 10ekoa] bannerra-EHI

Koronamugikortasuna

Ziklisten heriotzen aurkako protesta Erroman, 2020ko otsailaren 23an.

Iragan astean Erroman izan nintzen, eta ez, ez dizuet koronabirusaren inguruko deus kontatuko, ez eman matrakarik. Mugikortasunaz hitz egin nahi dizuet. Edo desmugikortasunaz. Edo antimugikortasunaz.

Erroman egona nintzen lehenago, bai eta Italiako bertze toki batzuetan ere, eta oraingo bisita hau arte grazia egiten zidan italiarren mugikortasun ereduak. Baina oraingo honetan tokatu zait Erroma erdialdeko karriketan paseatzea haur aulkitxo bat bulkatzen, eta orain konturatu naiz oinezkoek kale askotan ez dutela nondik ibili, autoek sistematikoki zebrabideen gainean aparkatzen dutela, espaloiak etengabe mozten dituztela portaletatik ateratzen diren errepide zatiek, semaforoek oso segundo gutxi ematen dizkietela oinezkoei, elbarriak ezin direla kale anitzetan ibili, eta abar. Alegia, hiria, batez ere, ibilgailu pribatu motordunendako antolatua dagoela.

Eta halako batean konturatu nintzen hagitz bizikleta gutxi ikusten nituela autoen artean ibiltzen. Eta halako batean bizikletazaleen protesta batekin egin nuen topo: auto batek harrapaturiko azken ziklistaren heriotzagatik protesta.

Eta pentsamendu egoista bat izan nuen: Iruñeko mugikortasun eredua negargarria izanagatik ere, eta guk ere mugikortasunaren biktimak izanagatik ere, bertze toki batzuetan are negargarriagoa dela egoera eta, hartara, zorionekoak garela bizi garen tokian bizitzeagatik. Bai, badakit ez dela oso pentsamendu polita. Baina huraxe izan zen burua bete zidan gogoeta.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko martxoaren 3koa] bannerra-EHI

Gimenokerien ardura

Carlos Gimeno Nafarroa Garaiko Hezkuntza kontseilaria gimenokeriak egiten dabil. Jakina. Horretarako jarri baitzuten hor. Oraingoan Castejongo ikastetxeari ez dio PAI programatik ateratzen utzi eta Mendigorriko gurasoei ez die herrian D eredua ezartzen utzi.

Eta normala denez, halako neurrien aurka gaudenok asaldatu egin gara arras. Aitzitik, ez gara ados jarri gure haserrea norengana bideratu erabakitzerakoan.

Nire uste makalean, zirkulu zentrokideak erabili beharko genituzke gimenokerien erantzukizun politikoak banatzeko.

  • Erdi-erdian Gimeno legoke, noski, bera baita berak egiten dituen gaiztakerien erantzule nagusia.
  • Zirkulu bat harago Gimeno kargu horretarako aukeratu duen PSN alderdia legoke.
  • Hirugarren zirkuluan gimenokeria euskarafoboen babesle ideologikoa sartuko nuke nik: Navarra Suma.
  • Laugarren biribilean Nafarroako Gobernuko bertze bi kideak sartuko nituzke: Geroa Bai eta Ahal Dugu.
  • Borzgarrenean, Gobernuaren alde bozkatu zuen Izquierda – (ejem) Ezkerra.
  • Eta seigarrenean, Gobernuari aurrekontuak ahalbidetuko dizkion EH Bildu.

Eta, zera, laugarren eta seigarren zirkulukoei arduraz jokatzeko eskatu beharko diegu, bai, gimenokeriak gelditze aldera haien eskuetan dagoen guztia egin dezaten. Baina gure dardoaren haserrea dianaren erdiko zirkuluetara bideratu beharko dugu, ez?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko otsailaren 18koa] bannerra-EHI

Eusko erregimena

Iñigo Urkullu euskal erditarren presidenteak ez die Twitterreko kanpainei kasurik egiten. Eta horregatik ez da oraindik bi langileren gorpuak lurperaturik dituen Zaldibarko zabortegia bisitatzera joan.

Harroputz lotsagabea baita Urkullu. Goi-goitik bere menpekoei errieta etengabean hitz egiten dien jauntxoa.

Baina nik, Urkulluk ez bezala, kasu egiten diet Twitterreko kontuei. Eta azken egunotan bertan irakurri ditudan gauza interesgarrien artean bat nabarmendu nahiko nuke, Martxelo Diaz kazetariak idatzitakoa: Zaldibarko zabortegian gertatukoari Nafarroan “Erregimen” deituko geniokela.

Arabar, bizkaitar eta gipuzkoar maiteok, agian ez zaizue gustatuko orain erranen dizuedana, baina abisatu behar dizuet, hein handi batean, UPNk Nafarroan harrapatzen duen esparru soziopolitikoaren antzekoa hartzen duela EAJk Euskal Erdian. Baieztapen horri, noski, ñabardura anitz egin dakioke, baina nik uste ongi letorkizuekela hori onartzen hastea, hain zuzen ere UPNri bezala EAJri hegemonia kentzen ahal zaiola sinesteko.

Eta behin sinetsita, lanera, borrokara, hori berandu baino lehen gerta dadin. Animo!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko otsailaren 11koa] bannerra-EHI

 

Anormalak

Gaur Iruñeko haur eskolez mintzatzea tokatzen da. Berriz. Enegarren aldiz. Enrique Maya alkate ultraeskuindarrak iragarri baitu euskara hutsezko 4 haur eskolak 1 eta erdi izatera pasatuko direla hurbilen urteetan.

Eta gaurkoan ez espero niregandik manifestu burutsurik. Tira, ez espero inoiz ez halakorik niregandik, baina gaur bereziki ez egon halakoen zain. Gaur tripak nahasita baititut arras, eta gogoa beltz. Oso beltz.

Gorrotoa da. Gorrotoa baitut. Eta, bai, badakit ez dela batere sentimendu polita, eta behar bezala kudeatu beharko dudala hortik zer edo zer ona atera dadin. Baina horretarako lehen urratsa aitortza da, ezta?

Bada, une honetan, gorroto ditut iruindar euskaldunok anormaltzat jotzen gaituztenak, gorroto ditut Iruñean euskaraz bizitzen eragozteko eskura dituzten tresna boteretsu guztiak erabiltzen dituztenak, gorroto dut Ramplona, eta gorroto ditut Esporrin eta bere mariatxiak.

Erran dut. Eta orain banoa gorroto horrekin zerbait ona egitera. Patata tortilla bat, edo.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko urtarrilaren 28koa] bannerra-EHI

Mingostua

“Mingostu halakoa”, bota dio banatzaileak ziklistari. “Amargado”, gaztelania batuan. Eta neuri, bederen, sentsazio mingarra utzi dit eszena mikatz hori ikus-entzuteak.

Iruñeko Arrotxapea auzoan izan da, produktu ekologikoak saltzen dituen Landare elkartearen gibeleko atearen parean. Bi noranzkoak dituen bizikleta bide bat iragaten da atearen ondotik, eta bidearen gaine-gainean aparkatu du produktu ekologikoen banaketa furgoneta handi batek. Tarte horretan bizikleta bidea erabili ezin izan duen ziklista batek errieta egin dio furgoneta gidariari: ez aparkatzeko hor; bizikleta bidea erabat trabatzen duela; bortz metrora, ondoko errepidearen bazter batean, kargatzeko eta deskargatzeko toki handi bat duela, guztiz libre une horretan.

Alabaina, furgoneta gidariak ez du bere akatsa onartu; ez behintzat nik ikusi dudan eztabaida zatian. Agian inozo samarra naiz. Baina produktu ekologikoak banatzen dituen gidari horrengandik bertzelako erantzun bat espero nuen, mugikortasun atseginago baten aldekoagoa.

Bada, ez.

“Mingostu halakoa”, bota dio banatzaileak ziklistari. Eta neuri, bederen, gogo mingotsa utzi dit gaur.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko urtarrilaren 21ekoa] bannerra-EHI

Memoria eskasekoak

Hemen ez da ezer aldatzen diskoko Asteburu guztietan kantan bikain kontatu zigun Leihotikan taldeak zer gertatzen zen Iruñean 1990eko urteetan. Ordu hartan guk gaztelaniaz bronca deitzen genuen hura astebururo-astebururo gertatzen zen: Espainiako Poliziaren eta gazte antolatuen arteko borrokak.

Garai hartan, istiluak eragiteko Espainiako poliziek kasko zuriak zeramatzaten. “Kasko zuri hiltzaileak” deitzen ditu Leihotikanek bere kantan. Eta, bai, inoiz kasko zuri horiek hil zuten inor. Alejandro Gorraiz, 77 urtekoa, adibidez. Poliziek jaurtiriko ke pastilla bat bere etxean sartu zen eta ke gaizto hura arnasteagatik hil zen handik gutxira.

Alejandro Gorraizen izena iltzatuta gelditu zitzaidan niri, polizien zigorgabetasunaren oroigarri. Kasko zurien inpunitatea erabatekoa izan baitzen Iruñean. Txuma Olaberri gaztea oso gertutik jaurtiriko gomazko pilota batekin buruan jo zutenean bezala.  Edo Mikel Iribarren gaztea oso gertutik jaurtiriko ke poto batekin buruan jo zutenean bezala.

Atzo, Twitterreko Tapala erabiltzaileak gogoratu zuen Iribarrenen kasua, herenegun 28 urte bete baitziren Poliziak %37ko desgaitasuna eragin zionetik. Eta beharrik inork kasua gogoratu duen. Lepoa eginen bainuke iruindar askok eta askok ez zutela bere garaian albistearen berri izan eta orain gehien-gehienek ez dutela ideia zipitzik ere zertaz ari garen.

Memoria eskasekoak baikara. Are gehiago hedabide handi eta ertain guztiak botoretsuen esku dauden honetan. Horregatik, astun samarrak izatea bertzerik ez dugu, eta hemen gertaturiko hura behin eta berriz gogoratu; memoria, bederen, inpunitaterik gabekoa izan dadin.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko abenduaren 17koa] bannerra-EHI

Txiringitogintza

Euskarazko hiztegiek “txosna” ematen dute gaztelaniazko “chiringuito” izenaren ordain gisa. Eta, ados, testuinguru zehatz batean halaxe izanen da. Baina utz iezadazue “txiringito” deitzen, “TX” eta guzti, antolakunde publiko edo pribatu batek modu ilunean edo ezkutuan jokatzeko sortzen duen enpresa edo ekimenari.

Nafarroako Gobernua, eta haren inguruko alderdi zein sindikatuak, txiringitogintzan hasi baitira berriz. Batetik, PSNk eta Geroa Baik ikaragarri handitu dute Gobernuko goi kargudunen zerrenda. 100 buru gehiago omen dira, eta buru horiek sabela ere dutenez eta sabela bete behar zaienez, urtean 4,5 milioi euro xahutuko ditugu beharrezkoak ez ziren kargu batzuetan.

Eta bertzetik, Nafarroako Gobernua, CEN patronala, eta UGT eta CCOO sindikatuak saiatzen ari dira “Elkarrizketa Sozialerako Kontseilua” eta “Enplegu Plana” izeneko txiringitoak berpizten. Aurreko Gobernuak, Aldaketaren Gobernua deitu genuenak, gizartearen zein LAB eta ELA sindikatuen presiopean, txiringito horiek desaktibatu zituen. Eskandaluzkoak baitziren; Erregimen Zaharreko hiru eragile horien poltsikoak milioiez betetzeko baino ez baitzuten balio*.

Baina, errandakoa, berriz ere martxan jarri nahi dituzte Nafarroako langileon lan baldintzak eta/edo bizitzak hobetzeko balio izan ez duten txiringito horiek. Oraingoan, disimulatzeko-edo, LAB eta ELA sindikatuak ere gonbidatu dituzte txiringitogintza orgia horretara. Ez dira horretara batu, noski. Eta ez legoke gaizki herritarrek, modu zabal batean, argi eta garbi adieraziko baliete guztion dirua ez dagoela gutxi batzuen poltsikoak betetzeko.

Txiringitoak hondartzarako baitira. Hondartzarako bakarrik.

(*) Urtean 8 milioi euro eskuratzera ailegatu ziren.

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2019ko azaroaren 12koa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer