Kategoria: Sailkatugabeak

Abiadura

Bi harrapaketa mortalek aztoratu gaituzte nafarrok egunotan. Bietan ala bietan, hiltzaileak -motordun ibilgailuen gidariak- edanda eta drogaturik zeuden, ziztu bizian zihoazten, gazte baten bizia segatu eta gero krimenaren tokitik ihes egin zuten, eta ezkutatzen saiatu ziren.

Bi erailketa horietan erraza da hiltzaileekin batere ez identifikatzea. Sasikume hutsak dira. Ankerkeria egin dute. Kito. Ez dute gurekin zerikusirik. Guk ez genuke halakorik eginen.

Eta, tira, ziurrenik hala da, bai. Baina… Noski, “baina” bat mahai-gaineratzera noa.

Bada, hori, duela gutxi indarrean sartu dela hiriko kale askotan orduko 30 kilometroko abiaduran joatera behartzen duen araua eta nire inguruan sufritu behar izan ditudala abiaduraren apologia egiten zuten zenbaiten txorakeriak.

Eta nik uste gogoratzekoa dela gure autoarekin pertsona bat harrapatzeko zoritxarra gertatzen bazaigu, finean, harrapatuari berdin zaiola edanda edo drogaturik gauden, edo gutxi lo eginda, edo inoiz baino hobeki; harrapatuari berdin zaiola gaizkileak garen edo gure eraikineko jatorrenak. Harrapatuari benetan interesatzen zaiona da harrapaketa ez izatea orduko 30 kilometroko abiadura baino altuagoan. Hala izanik, bizirik aterako baita hamar kasutatik bederatzitan.

Kontuan izan.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko ekainaren 2koa]

Zentzugabekeriak

Doraemonen atal zahar-zahar, baina ikaragarri zahar batean ikusia. Gaixo dagoen ikaskide bat bisitatzera joan da Nobita. Gaixoaren etxera joan da. Eta bere gelan sartu delarik, hara non agertu zaigun ikaskidea maskara jantzita. Gaixo baitago, noski. Katarro batekin, ez pentsa. Baina maskara darama bertze inor ez kutsatzeko.

Horra maskararen zentzuzko erabilera bat, gurean errotzea mereziko lukeena.

Aurreko asteburuan gertatua. Bi seme zaharrenek futbito partida zuten, bi eskola ezberdinetan. Lehenbizikoan futbito pista aire zabalean zegoen, hagitz handia den patio batean. Bigarrenean, aldiz, kiroldegi baten barnean zegoen pista, goitik eta aldeetatik erabat estalia.

Bada, batean, talde bakoitzeko bi gurasori utzi ziguten sartzen. Eta bertzean, jokalari bakoitzeko guraso bati. Ezetz asmatu zeinetan erabili zuten zentzuzko aforo bat eta zeinetan ez hanka eta ez buru ez zuena?

Horra aforoen erabilera zentzugabea, guretik berehala deserrotzea mereziko lukeena.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 26koa]

Auzitegi borroka

Oraintsu jakin dugu EAEko Auzitegi Nagusiak baliogabetu dituela Bizkaiko ITP Aero Casting enpresako 87 kaleratzeak eta, beraz, 87 langile horiek beren lanpostuetara itzuliko direla eta urtarriletik sor dizkieten soldatak ordaindu beharko dizkietela.

Batzuetan, gutxitan, guk nahiko genukeena baino gutxiagotan, auzitegiek arrazoia ematen digute. Oraingoan, ITPko langileei tokatu zaie loteria hori. Langileak, baina, ez dira balizko sari horren zain gelditu, eta kalean egon dira borrokan.

Antzeko zerbait gertatzen ari da, oraingoz, Aroztegian. Sindikatu batek jarritako helegite bati esker lanen esleipena bertan behera utzi zuen auzitegi batek. Lanak hasi zituzten, hala ere. Baina herritar talde batek makinei aurre egin zien, eta, beraz, une honetan, lanak geldirik daude.

Kasuistika askotarikoa da, noski. Eta, adibidez, Itoitzek erakutsi zigun auzitegietan irabazteak ere ez zigula garaipena bermatzen. Baina hemen ez da inor erraten ari indar guztiak epaitegietan jarri behar direnik. Bertzerik gabe, ez baztertu aukera hori, lagun; badaezpada.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko maiatzaren 5ekoa]

Tximeleta batek…

Tximeleta. Kalle H. Pixabay-n.

Ziurrenik filmen batean entzuna izanen duzue kaosaren teoriaren kontzeptu ezagunena. Bai, neska-mutilok, tximeletaren kontu hori. Tximeleta batek, demagun, Sri Lankan hegoak mugitzen baditu gerta daitekeela, adibidez, New Yorken ekaitza sortzea.

Bada, aurrekoan tximeleta kabroi horrek hegoak ohi baino modu bihurriagoan mugitu zituen, horrek sute handia sortu zuen Estrasburgoko eraikin batean, eta karanbolaren karanbolaz, blogari euskaldun andanaren lanak biltzen zituen blogariak.net plataforma pikutara joan zen. Betiko.

Gauza da Estrasburgoko eraikinean interneteko datu zentro bat zegoela, eta blog euskaldun haien eduki osoa hango zerbitzarietan zegoela gordea; segurtasun kopiak barne.

Eta niri, honekin guztiarekin, bi hausnarketa txiki bururatzen zaizkit:

  • Gure eduki ia guztiak hodeian gordetzen ditugun garai hauetan, kontuan hartzekoa dela eduki horiek ez direla hain etereoak eta sute batek desagerraraz ditzakeela.
  • Sri Lankako tximeleta kabroiaren apeten menpe egon nahi ez badugu, hobe dugula baita esparru teknologiko honetan ere burujabetza aldarrikatzea eta praktikatzea.

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko martxoaren 24koa]

Madrili begira

Urliak: “Ufff… Ze urruti sentitzen dudan Madril”. Sandiak: “Niri Madril bortz; zuei ez, ala?”. Berendiak: “Utziozue behingoz Madrili begiratzeari”.

Eta, bai, kontxo, Madrili begiratzeari utzi nahi genioke.

Baina, bat: hain dago entretenigarria hango guztia, krispeta stock guzia laster bukatuko baitzaigu.

Baina, bi: Espainia Madril bada, edo Madril Espainia bada, edo… Ez dakit nola zen, baina berdin dio, izan ere, begiratu zure ingurura, madrildarrez beteta dugu etxea. Beren burua espainiartzat dutenak gehiengoa baitira hemen. Ez egin tranparik bakarkako karta jokoan.

Baina, hiru: Madrilgo movida politikoak badu bere oihartzuna gurean. Ikustea baino ez dago nola dauden atzaparka Nafarroako Ciudadanoseko lau katuen artean.

Baina, lau: guk Madrili begiratzeari utzita ere, utziko ote lioke Madrilek gu begiratzeari?


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko martxoaren 17koa]

Zezenketen salbatzera

Badago aretoan Iruñekoa ez denik? Tira, lasai, Iruñekoa ez izanagatik ere aise ulertuko duzue zer-nolako tema dugun iruindarrok sanferminekin.

Ziur naiz zuen herrietan dozenaka eztabaida izaten dituzuela herriko besten inguruan, zer egin eta nola egin. Bada, Iruñean eztabaida horiexek berak izaten ditugu, baina bider mila, uste baitugu gureak munduko jairik onenak direla. [spoiler: ez dira]

Une honetan eztabaida da sanferminak egin ala ez egin. Eta sekulako amorrua ematen dit, baina oraingoan Enrique Maia Iruñeko alkate eskuindarraren taldean nago, berak bezala neuk ere uste baitut goizegi dela jakiteko zer arraio egin ahal izanen dugun uztailean.

Zorionez, Enrique Maiari izugarri gustatzen zaizkio hedabideen orburuak, eta ur azpian ere isiltzen ez denez, zezenketak salbatzearen aldeko apologia zoldazu eta sutsua egin du: Ganadutegiak desagertzear direla, eta ahalegina egin behar dugula Iruñean zezenketak izateko aurten. Eta horretan ez, Kike; horretan ez gatoz bat. Sanferminetatik zer edo zer kendu behar bada, hori zezenketak dira.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko martxoaren 3koa]

Estrategia haurduna

Nafarroa Garaian, hamarkadak daramatzagu D ereduko matrikulazioa kopuru osoaren %30etik hurbil dagoela, baina ez duela inondik inora ere gainditzen. Erabat geldirik gaude, eta, gure zirkuluetatik kanpora, ez dugu euskarara bertze inor gehiago erakartzen, ez betiko nafarrak eta ez duela gutxikoak ere.

Agintariek ez dute laguntzen, noski. Eta, gainera, haien esku dagoen guztia egiten dute euskarak gehiago zabaltzeko aukerarik izan ez dezan.

Gauzak horrela, eta kontuan izanda gure familietatik kanpo daudenak konbentzitzen ez ditugula, zergatik ez dugu ahal dugun guztia egiten, hain zuzen ere, gure familia euskaldunak anitzez ere handiagoak izan daitezen?

Nafarroa Garaian bizi den emakume bakoitzeko, gutxi gorabehera, 1,4 haur jaiotzen dira. Hau da, haur bat eta bertze baten zatitxo batzuk. Eta estatistika hori urtetik urtera gero eta makurragoa da; gero eta zatitxo gehiago galtzen ditugu.

Baina horrek badu gauza on bat, eta hori da euskaldunok oso erraza dugula D ereduko ehuneko negargarri hori hobetzea. Azken batean, geure haurrak konbentzitu behar ez ditugunez, izan ditzagun haur asko eta asko, eta bete ditzagun eskolak ume euskaldunez.

Izan ere, hori ez bada, nik ez dakit zer arraio egin dezakegun egoera honi buelta emateko.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko otsailaren 17koa]

bannerra-EHI

Kastoreak

2005. urtean-edo, Alemaniako 18 kastore askatu zituzten Aragoi eta Ebro ibaietan. Ez dakigu nork egin zuen hura, legez kanpoko askatze bat izan baitzen.

Hurrengo urteetan, Errioxako eta Nafarroako gobernuek milaka euro batzuk gastatu zituzten kastore horiek guztiak harrapatzeko. Baina ez zuten lortu. Eta kastoreek ibaian goiti egin zuten, eta egun Iruñean ere baditugu.

Hagitz kasu berezia da kastorearena. Berez, ez baita espezie aloktonotzat jotzen, eta are gutxiago inbaditzailetzat. Gizakiak XVII. mendean desagerrarazi zituen Iberiako penintsulako kastore guztiak. Eta gizakiak berriz ere ekarri zizkigun kastoreak Nafarroara duela hamabortz urte.

Gobernuek, noski, ez zuten ekintza ilegal hura onartu nahi izan eta horregatik saiatu ziren kastoreak harrapatzen. Baina emaitza ikusita, ez dirudi ahalegin handirik egin zutenik. Itxurakeriatan ibiliko ote ziren?

Iruñean ibaiaren inguruan sortua dugun lorategitxoa pixka bat itsusten digute kastoreek, bai; zuhaitz gutxi batzuk botatzen dizkigute lurrera. Baina finean, kastoreek on egiten diote gure ibaietako biodibertsitateari, eta merezi dute gure artean bizitzea. Eta, zer arraio, hain dira moñoñoak!


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko otsailaren 10ekoa]

bannerra-EHI

Chill Mafia

Nekez labur daiteke minutu batean azken bi egunetan Chill Mafiaren inguruan sortu den kalapita. Zenbat gauza gertatu diren. Zenbat gauza erran diren. Zenbat sentimendu askatu diren.

Beti bezala, ez baduzue Twitter konturik, edo sare sozialetan asko ibiltzen ez bazarete; hau da, pertsona normalak baldin bazarete, ez duzue ideia zipitzik ere izanen zer arraiotaz ari naizen.

Bada, kontua da Chill Mafia izeneko Iruñerriko gazte talde batek Gazte arruntaren koplak izeneko bideoklip ederra argitaratu duela. Kantak gazteen bizitza hedonista-nihilistaren gorazarrea egiten du, trap musikaren erritmoan.

Hasieran, Euskal Herriko kultur mundutxoan, denek goratu dute gazteen ekinaldia, euskarak bertze esparru bat irabazi duela baieztatuta. Baina kantari batek bideoari kritika egin dio -“genero-ikuspegitik” eta bideoan agertzen den neskato bat loreontzi baten pare jarrita-, gazteek kritika erasotzat hartu dute eta sekulako irain zaparrada eskaini diote, eta ondoren 35 urtetik gorakoek gazteen aurkako oldarraldi paternalistari ekin diote. Sekulakoa sortu da.

Baina nik, hemen eta orain, ika-mikaren inguruan eginen dudan gauza bakarra izanen da haren erregistroa zigilatu. Chill Mafia. Gertatu da. Jakin dezazuen.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2021eko otsailaren 3koa]

bannerra-EHI

Zuzeneko heriotza ez zuzenak

Nik ez dut George Floyd hiltzen ikusi. Hau da, ez dut bere heriotzaren bideoa ikusi. Sekuentziaren baten argazkiren bat ikusi izan dut, bai. Baina bideoa, ez. Halakoetan ezin baititut halako irudiak ikusi.

Gai naiz fikziozko edozein astakeria ikusteko. Baina aldez aurretik abisatzen badidate ikusiko dudana benetakoa dela eta bertan gizaki baten heriotza agertzen dela, ez dut ikusten. Ezin dut. Eta, hala, ez dut sekula ikusi ISIS-ekoen zintzur egite bakar bat ere. Ezin nuen.

Baina niri gertatzen zaidana ez du zertan izan jende gehienari gertatzen zaiona. Ez dakit, ez dut batere argi. Ematen du jendea suminduago mobilizatzen dela norbaiten heriotza ekarri duen injustiziaren aurka, baldin eta heriotza hori ia zuzenean ikusi ahal izan badu. Eta agian horrek esplika dezake zergatik orain mobilizatu den mundua masiboki, George Floyden heriotzarekin, eta ez urtero gertatzen diren milaka heriotza bortitz eta bidegabeekin.

Baina Elhadji Ndiaye bizirik zegoeneko azken uneak ere grabatu zituzten 2016an, Arrotxapean atxilotu zutelarik eta gero polizia etxean arrastaka sartu zutelarik. Eta ez zen halako protesta uholderik sortu.

Oraintsu arte.

Hartara, aitortu behar dut ez dakidala zergatik gertaera batzuek ibaia gainezka egitera eramaten duten, eta bertze batzuek, ez. Baina, hori bai, bada gauza bat garbi baino garbiago dudana: beti-beti-beti, zer gerta ere, Poliziaren ekintzak grabatu.


[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2020ko ekainaren 9koa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer