Bisita

Antzinako ipuin baten traza guztiak dituen gertakari bat kontatu didate. Emakume ezagun bat du protagonista, garai batean oso ederra izana eta arrakasta handia lortutakoa bizitza sozialean bezala sentimentalean ere. Zerbitzari batekin bizi zen. Adinean aurrera baldin bazihoan ere, kalean agurtu nuen azken aldian osasuntsuak zituen itxura fisikoa, ibileraren sendoa, begiradaren bizia. Hilabeteak pasatu dira ordutik, ez nuen makaltzen hasita zegoen albisterik. Atzo goizean, zerbitzariari esan omen zion bisita bat espero zuela, hartzeko eguna jai. Zerbitzariak ezetz, ez zegoela bere onenean eta ez zuela bakarrik utziko. Emakumeak gogor agindu zion nonbait utz zezala bakarrik, eta zerbitzariak, bisitari auskalo nolako itxura hartuta, agindua bete. Etxera itzuli zenean, emakumea hilda zegoen.

Nork ez luke nahi antzinako ipuin batekoa ematen duen trenpu horrekin hartu, aurrez aurre eta lekukorik gabe, Dama Zaharraren bisita.

OHARRAK (Post scriptum)

Azken paragrafoan, lekukorik gabe dioen tokian, bakarrik idatzi nuen papereko bertsiorako. Aldea dago.

Ordularia

Eguzkia bera ere lehertu balitz bezalako oroitzapenak berritzen ditu gaurko egunak. Gaurko egunak eta baita Atotxako geltokira eramaten gaituen aldian behingo bidaiaren batek ere. Giza abaraska, atzera eta aurrera. Ordulariak markatzen duena bat dator trenetara doan, trenetatik irteten den jendearen erritmoarekin —errealitateak uneoro hartzen duen noranahiko norabideen zorabioarekin—. Nire trenaren nasara iritsi naiz. Daramadan maletatxoa lurrean utzi, bi hanken artean estutu, eta begiak itxi ditut. Nire baitako ordularia beste ordu bat markatzen hasi da, tik eta tak, oroitzapenak errebobinatzeko eginak balitu bezala geziak. Zer izan zen, zer pasatu zitzaidan burutik, nola errakzionatu zuten nire erraiek. Atentatuaren sekulakoa, manipulazioaren handia, nire baitako korromioaren garratza.

Hartan, dardara hanketan. Nasan sartu da espero nuen trena, ni sartu naiz bertan, laster aterako nau handik.

Permalink-a 2 erantzun

Ilusioa

Olentzerok ekarritako pakete bati begira dago, pentsakor. Urtea ez zaio orain hamabi hilabete imajinatu bezala atera. Laster, dardara sentitzen hasi zen eskuetan, erlojua esan nahi zuen momentuan telefonoa trabatzen zitzaion gogoan. Medikuarenera joan zenerako, gaitza hasia zegoen arrakala sakonak egiten haren memorian. Kontziente da zer etorri zaion, kontziente da aurki kontzientzia galduko duela. Folio batzuk hartu, eta inoiz egin ez duena nahi du egin: gutunak idatzi. Senideei, lagunei. Lehendabizikoa emazteari idatzi dio, bizitzan esan ez dizkionekin eta erdizka esandakoak osatuz. Emazteak nekez kontrolatu du emozioa gutuna irakurtzerakoan. Senarrak bigarren gutun bat idatziko omen dio estrainekoan kabitu ez zaizkionekin. Eta hirugarren bat ere bai, bigarrenean sartu ez direnekin.

Olentzerok ekarritako paketea ireki du, kolpean, urduri. Txikitako opariek ez bezalako ilusioa egin dio paper-mazo bat ikusteak.

OHARRAK (Post scriptum)

Zutabean kontatzen dudana erreala da, orain gutxi ezagutu nuen. Horrelako asko gertatu dira, kontatzen dudanak aldaera asko izan ditzake. Zutabea sarera nenkarrela, Italia hizpide izeneko kronika-liuruan kontatu nuena etorri zait burura. Ez da gauza bera, baina bi kontakizunek oinarri bera dute: memoriari eusteko premia. Hona Triesten izan nintzenean kontatu zidaten istorioetako bat:

“[Juan Octavio Prenz idazleak] Triesten sortu duten Pen Club-aren berri ere eman dit. Taldearen ezaugarririk nabarmenena, bertako kide diren idazle triestearren sorkuntza-hizkuntzak: italiera, serbo-kroata, alemana, gaztelera, friulera, eslobeniera, inglesa, frantsesa eta orain gogoan ez dudan bederatzigarren bat. Udalak lokal bat utzi zien beren bilerak egiteko. Zahar-etxe baten ondoan dago lokala, eta idazleek, alokairu gisa, tailer literario bat sortu zuten edadetuekin lan egin eta haien memoriak biltzeko. Album familiarra deitzen diote iniziatibari, eta zahar-etxean dauden askok eta askok idatziak dituzte jada beren memoriak. Gerran-eta izandako esperientzien memorandum izugarri bat osatzen ari direla esan digu Prenz-ek: “Naufragio asko bizi izan ditu hiri honek. Naufragiootatik salbatu edo erdi salbatu zirenen memoria gordetzea da gure asmoa”.

Noela

Etxe bateko atean kas-kas jo, noel bat kantatu (Etxeberri Ziburukoak noelac deitu zien gabon-kantei), jaiotza erakutsi-edo, sosak hartu, eta aide. Herenegundik, txerri-gantxo baten moduko galdera gakodun askoa daramat kaskoan zintzilik: ume-koadrila guztiek zergatik kantatzen ote dute kanta bakarra? Presa izan liteke kausa: ahalik etxe gehien pasatzeko premia dute umeek ahalik diru gehien bildu ahal izateko, time is gold, ekonomiak eta ingelesak esaldi bera dute atari. Noelen errepertorio laburra ere pisuzko kontsiderazio bat izan liteke: soberan da kanta bakar bat ikastea, hor ere ekonomia nagusi. Ume-koadrilek zekartzaten jaiotzak ere presaka eginak ziren, ez beste mundukoak, agian zerurako bidea estalpe batean hasten omen dela irudikatzeko.

Ohart naiz ez niela bigarren kanturik eskatu, apenas erreparatu niela umeei… Jaiotzari dagokionez, helduon bizimodu presatua islatzen zuten bertako ibai zimur aluminiozkoek.

OHARRAK (Post scriptum)

Etxeberri Ziburukoaren noeletako batek:

“Errezibi zazu, otoi:
Gure ahal tipia:
Obra falta bada ere,
Ezta izanen nahia”.

Nire kasuan —ez dakit umeenean— ahala eta obra faltatu ziren, halaber nahia.

Mapak

Mapak begiratzea gustatzen zait. Zaharrak. Berriak. Haien arteko konparazioak egin ondoren, autobideak saihestu (berdinak dira guztiak), eta bigarren mailako errepideak hartzen ditut baso sarrietan barrena, inolako eta inorako presarik gabe. Nekatutakoan, benta zaharretan gelditzen naiz, eta galderak egiten ditut. Nongoa zara, nongoa zinen? Nire galderak mapetan daude; mapetan daude bentakoen erantzunak ere. Nongoa izan nahi zenuke? galdetuta, bezero gehienek begirada jasotzen dute. Seguru daude beren betiko mapan. Baina izaten da begirada jaisten duenik ere. Eta begiradarekin, ahotsa: berak amesten duen txokotxoa ez omen dago mapetan, ez zaharretan, ez berrietan. Eta ezker-eskuin begiratu ondoren, ahapeka hasten zait bere kabutako mapa deskribatzen, biharamunean bidera irtendakoan haren kabutako mapa ere aintzat har dezadan…

(Mapetatik kanpo dagoen benta zahar batean aurkitutako koaderno maiztu batetik)

Atlantida

Hots asko dabil esanez aldaketa klimatikoa kilimak egiten ari zaiola itsasoari, Leviatan zaharra esnatzen ari dela mendeetako lozorrotik, eta, aharrausika besoak zabal-zabal eginez, bereak ziren terrenoen bila hasiko dela. Euskal kostalde osoa bereganatu eta algaz beteko direla orain bizi garen tokiak, karramarroak eta nekorak nagusituko direla lehen karakolak eta bareak bizi ziren tokietan, gure etxeetako hondakinen zirrikituetan gordeko direla olagarroak, hain gustura jaten ditugun antxoak, salbarioak, lupiak eta horrelako arrain preziatuak nagusituko direla lehen errepide, kale eta plaza ziren tokietan…

Bart amets egin dut uretatik libre geratu den biblioteka batean nagoela Orixeren Euskaldunak poema luzea eskuetan dudala, eta bukaerako eskaerara iritsi naizenean (geroak esan beza: erri bat izan zan), esnatu egin naute.

“Atlantida, Atlantida Berria izango gara!” ari omen nintzen oihuka.

Aterkiak

Euri sarriaren malenkoniak tabernako leiho lurrunduaren aurrera eraman du kafe baten konpainian. Aterkiak ditu entretenigarri, estetikagatik bainoago, mugimenduagatik. Koadro marroidun bat aukeratu du estreina, haren atzetik joan zaio begirada. Aurrez aurreko aterki bat goitik samar badatorkio, makurtu egiten da. Paretik datorrenaren ibilera behetikoa bada, goruntz egiten du kementsu. Edo apartatu egiten da, beste bati tokia egiteko. “Bai guardasol eskuzabala!”, esan du malenkoniatsuak, koadroduna desagertutakoan. Gorri dotore bati segitu dio gero. Ibilera pinpirina du, lirainki saihesten ditu beste aterkiak. “Bizitzen daki!”. Aterki beltz tzar bat ere ikusi du. “Kabituko ahal da!” atera zaio, pasadako aterki guztiekin egiten baitzuen talka. Leiho parera iritsitakoan, agintari bat ezagutu du. Txoferrak zeraman aterkia.

Malenkonia asko entretenitzen zaio aterkien mugimendutik aterkidunaren nortasunerairoko txangoan.

Lizunkeriak

Etxean kezkatuta neuzkan ez ote nintzen hasi pitzatzen, baina krisia hasi zenean, inaugurazioak urritzen hasi ziren, eta ni, aldiz, sendatzen eta pozten, krisiak ekarri zituelako gauza onak ere. Inaugurazioen irudiekin kontu lizunak bururatzen zitzaizkidan politikariak zintak mozten ikusita eta xanpaina xur-xur edaten, are lizunagoak dantzari batek hanka jasotzen zuenean auskalo noraino, eta, garaipena ospatzeko, txapela airean botatzen zionean agintariari. Bide batez, inork badaki agintari batek zenbat txapel biltzen dituen legegintzaldi batean? Koinatu burusoilari txapel-denda bat jartzeko adina bai behintzat.

Inaugurazioen bukaerak sendatu nauelakoan daude etxekoak, eta ez diet kontatuko burura etorri zaidan azken lizunkeria, ez dezaten pentsa totalmentean gaixotu naizela: bukatu baita krisia, lotsarik gabe hasiko dira zerbitzu sozialen, fabriken eta horrelakoen itxierak inauguratzen.

OHARRAK (Post scriptum)

Blogean pausatu dudan testua ez da berripapereko bera. Kontresantxo batzuk daude hango hartan, eta zuzenketa txiki batzuk egin ditut. Goiz hitsa entretenitu nahi lukeenak aldaketen peskizan, hemen dauka Berriako bertsioa.

Sestrak

Kataluniako auzia popa bistan uzten ari da CIU edo PSOE/PSC bikote zaharren arteko sestra disimulatzen zailak, La Repubblica egunkariko Rimbalzi (Erreboteak) blogean aspaldi topatutako —eta neure moldera ekarritako— eszenatxo hartan bezala:

Ezker-eskuin hiruna eserleku dituen hegazkin bateko korridorean aurrera, senar-emazte edadetu batzuk. Pasilloaren ondoko eserlekua tokatu zaio emakumeari. Leihatilakoa, gizonezkoari. Erdiko eserlekua egokitu baitzait niri, lekuz aldatzeko borondatea agertu diot andereari: “Nahi duzu senarraren ondoan?”. Emakumeak, kortesiatsu baina hotz: “Ez bereziki”. Eta pausa labur baten ostean: “Berak nahiago du leihatila aurrean; nik, aldiz, korridore ondoan”. Emakumeak, burua aurreraturik ni saihesteko, senarrari galdetzen dio: “Hartu dituzu pilulak?”. Gizonak, piper: “Propio utzi ditut etxean”. Emakumearen ezpain estutzea, gizonaren lasaituzko arnasketa.

Laster, biak lokartu egiten dira. Hain hurbil. Hain urruti.

Gilarena

Etsaiarekin? Pareko lubakitik. Trepeta berriak ailegatu zaizkit; entzungailuak; lorontziak ere bai lore-itxurako grabagailuekin; eta ordenagailuetako disko gogorrak irakurtzeko kindler bigunak… Material guztia teknologia gorenarekin egina, dohainik noski, zertarako gara ba aliatuak?, lubakien arteko zona neutralean elkartuko gara, ederki, sastraka-koloreko betiko zakutoarekin joango naiz ni, eta, ohi bezala, zuek hartu lasai behar duzuen trepeteria guztia, eta segi jator-jator nire nagusiak espiatzen, bestela mortal abailtzen dira, egunotan ikusi egin behar zenuten Rajoy kirioak airean eta beldurrez ez ote zegoen mendebaleko hemezortzi presidente espiatuen zerrendan, baina nik esaten dudana, aliatuen artean zer zintzoago elkar espiatzeko elkartasuna baino, guk bermatzen ez baditugu aukeren berdintasuna eta den-denok espiatuak izateko eskubidea, nork?, ez dizut entzuten, zer?, kaka zaharra, moztu egin da…