Kontrakantxatik

Juan Ignazio Zulaika

Month: apirila 2018

Sarri-sarri-sarri-sarriii…!!

Goizean busean netorren kaskoak jarrita musika entzuten. Ruper Ordorika ari zen: Sarri-sarri-sarri-sarriii…! Buruak, Jon, badakizu zer biribilketa egiten dituen eta, bat-batean, Sarrionandia etorri zait gogora, La Habana gero eta, beste jauzi bat emanda, Raul Castro, Kubako lehendakaritza duela egun gutxia utzi duena… Hau guztia gutxi balitz bezala, derrepente, nire lankide izandako Gregorio Praderak greba garaian kontatu zidan istorioa nahasi zait Ruperren: Sarri-sarri-sarri-sarrii…! artean.

Piketeko egunak itzuli zaizkit gogora. 30 urte bete dira aurten Amerikako Estatu Batuetako pilotalekuetan grebara jo genuela pilotari gehienok. Nekez ahaztuko ditudan egunak, hilabeteak eta urteak ekarri zizkigun ditxosozko grebak.

Elurra egin zuen egun osoan. Hotz handia, ikaragarria! Haizeak  areagotu egiten zuen hotz sentsazioa. Gure piketeak zaindu behar zuen atea hutsik utzi genuen. Babes bila abiatu ginen kalea pasatuta zegoen tailer abandonatuaren abaroan.

Adreilu gorrizko hormek ematen zuten babesean bildu ginen piketea osatzen genuen hamabiko kuadrilla. Kontu kontari hasi ginen. Halako batean, akordatu nintzen Gregorioren gurasoek harremanak izan zituztela Mexikon, Raul eta Fidel Castrorekin.

—Bai, noski ezagutu nituela. Mexiko D.Fn bizi ginen. Nire aitak (Gregorio Potro Pradera) bertako Jai Alai pilotalekuan jokatzen zuen. Ez nago ziur zein urtetan, 1955ean edo 1956an, hor nonbait. Ume bat nintzen artean. Orduan iritsi ziren Raul eta Fidel Mexikora, Pinar del Rion (Kuba) urtebeteko kartzela zigorra bete ostean. Apopilo jarri ziren nire amaren adiskide baten etxean, Maria Antonia izena zuen emakume honek. Mexikoko Jai Alai pilotalekutik bi kalera zeukan etxea. Nire amak, Aida Pi Veitia, Maria Antoniarekin zuen adiskidetasuna medio, ezagutu zituen Raul eta Fidel.

Raul, zezenzale amorratua zenez, gelan gordetzen zituen ezpatak, kapoteak, muletak eta, baita ere, bi adar. Nik, adarrak hartu eta zezenarena egiten nuen, Raulek toreatzailearena egiten zuen bitartean. Izugarri dibertigarria izaten zen!

Denboraren poderioz gure etxera etortzen hasi ziren; taldea handitzen zihoan, Che Guevara tarteko. Eguberriak ziren, Fidelek arri-konkor eraman ninduen ohera, nik ez bainuen lorik egin nahi. Ohean sartu nintzenean, lo egiteko ordua zela esan zidan Fidelek, Santa opariekin etortzekoa zela eta.

Egunen batean, denek alde egin zuten, inoiz ez itzultzeko. Kubara joanak ziren, Gramma itsasontzian…

Argazki bat daukat nire etxean non agertzen diren Fidel eta nire ama, Chapultepec parkean. Nire ama eta Fidel paseatzera joan ziren Chapultepecera, argazkilari ibiltari batek esan zien ea nahi ote zuten argazki bat ateratzea. Gustukoa bazuten eraman zezatela, inongo konpromisorik gabe. Atera zien argazkia, nire amari ez zitzaion gustatu, eta argazkilariak zakarretara botako zuelakoan, bertan utzi zuten.

Fidel, Raul eta talde osoa, FBIren zaintzapean zeunden une oro. Handik egun batzuetara Raul joan zen paseoan leku berera eta hara non ikusten duen argazkia zintzilika tripodearen saihets batean. Raulek erosi eta, haserre bizian, bikotearengana jo zuen; berebizikoak esan omen zizkien!

1973an Denverrera joan nintzen nire emazte ohiarekin, zeina Mexicana airekonpainiako azafata baitzen. Berak aipatu zidan  hotelera eramaten zituen furgonetako txoferrak Fidel Mexikon ezagutu zuela. Iritsi ginenean hasi ginen hizketan eta, hara non, nire amaren izena azaldu zen. Biharamunean argazki batzuekin etorri zitzaidan, nire amaren etxean izandako festa batekoak, ama bertan agertzen zela.

Amarekin elkartu nintzenean aipatu nion gizon honena. El Coreano ezizenez omen zen ezaguna morroia. Koreako gerran borrokan ibilitakoa amerikarrekin. Mexikon arma irakaslea omen zen Fidelen taldean. Nire ama harrituta geratu zen gizon honen berri eman nionean.

Hauxe esan zidana:

—Así que está vivo El Coreano—bizirik jarraitzen zuela harrituta.

El Coreano Fidelen zirkuluan infiltratu zen, Dominikar Errepublikako diktadore Trujillorekin adiskidetasun harremana zeukalako. Fidelek, Trujillo akabatu nahi zuen. Coreano-ren arabera ba omen zuen aukera diktadoreangana hurbiltzeko… Fidel, ordea, dena gezurra zela jabetu zen, Coreano zurikerian zebilela. Traizioa egingo zien susmoa zuen, nonbait.

Goiz batez, Fidelek esaten dio nire amari goiz osoan ez zela agertuko, hitzordua zeukala Coreanorekin. Are gehiago, aitortu zion bidetik kendu nahi zuela, gehiegi zekielako.

Zerbait gertatuko zen bizitza barkatzeko Coreano-ri. Horregatik nire amaren harridura.

1959an, La Habanan geundela, joan nintzen nire amonarekin teatro batera, Raulek hitzaldi bat egitekoa zen. Bukaeran hurbildu ginen berarengana eta amonak galdetu zion ea gogoratzen zen nitaz. Segundo batzuk pasatu ziren eta: “Cololo!!”… esanez, besarkatu ninduen.

Aste ona izan, Jon!

Zabor guztia burura

Hasi da, Jon, eskuzko Banakako Txapelketa, eta dagoeneko hiru pilotari kanpoan geratu dira. Horietako bi, lur jota agertu dira partiduaren ostean. Lastima eman zidaten. Gauza bat da galtzea eta, bestea, horrenbeste sufritzea.

Lan latzak ematen dizkigu buruak kirolarioi. Oiartzabalek, Realeko jokalariak, zera zioen: “Irabazten duzunean buruak beste era batera funtzionatzen du. Batzuetan, arlo psikologikoa, fisikoa baino garrantzitsuagoa da”.

Arrazoi du futbolari eibartarrak. Garaipena da bitamina eraginkorrena morala altxatzeko. Nik ere frogatu nuen ederki nire garaian. Zuk ere, honezkero, dastatuko zenuen emaitzen zapore gazi-gozoa. Bolada txar batean murgilduta zaudenean, eta,  bat-batean, bi kiniela irabazten dituzunean, mundua beste modu batera ikusten da.

“Zertarako entrenatu horrenbeste!… Egun beltza, triste nago emandako irudiarengatik”, zioen Axier Arteagak, Elezkano II.aren aurka aise galdu ostean.

Okerrago sentitu zen Victor errioxarra, 21 eta 14 irabazten joan ondoren, 21 eta 22 galduz, Retegi Biren kontra.

“21 eta 14 irabazten nindoala zabor guztia etorri zait burura. Zure posibilitateetan konfiantza ez duzunean, zaila da partida aurrera ateratzea… Ondo aritu naizela, partida ona, ia-ia irabazi, 21a… buruan hainbeste gauza eta, ezin!”, adierazi zuen Ezcaraiko (Errioxa) gazteak aldageletan, begiak gorri-gorri negar saioa egin ostean.

Kontrakantxatik erreparatzeak ematen duen perspektibatik, esango dizut, Jon, zenbaterainoko kaltea egiten duen garaipenaren sakralizazioak. “Porrotaren agonia eta garaipenaren gloria”, zioen lelo batek Ameriketako telebista kate batean. Tirania horren mendean bizi behar kirolariak. Number one izan behar, bigarrenak ez du alerik balio.

Den-denak ondo atera behar du. Perfekzionismoaren eredutik zerbait desbideratzen denean, zerbait espero ez duzun bezala, ematen denean, frustrazioa sortzen da.  Jasanezina askotan. Munduaren akabera balitz bezala…

“Zertarako entrenatu horrenbeste”, galdera egiten zuen Arteagak. “Zaborrez bete zait burua”, Victorrek.

Arrakasta, garaile suertatzea, txaloak eta txapelak. Garaipena da helburu bakarra. Mundu perfektua. Garaipenetik kanpo, beste satisfaziorik ez balego bezala. Porrota, zeresanik ez, desgrazia bat bezala ikusten da; kaosa!

Bada, Jon, honetaz asko dakien psikologo bat, Tan Ben-Shahar izena duena, Harvarden (Amerikako) klaseak ematen dituena. Bera ere, kirolaria gaztetan, squashekoa, ezagutu zuen zer den perfekzionista izatea, gogotik sufritu zuen bere ibilbidean zehar. Ben-Shahar konturatu zen bi perfekzionista mota daudela: negatiboak eta positiboak. Jarrera positiboari “optimalismoa” deitzen dio.

Perfekzionistek errealitatea errefusatzen dute eta fantasiazko mundu batekin ordezkatzen dute: porrota ez da existitzen, ezta emozio negatiboak ere; optimalistek, aldiz, errespetu handia diote errealitateari, jabetzen dira datorrena datorrela onartu beharra dagoela, arrakastaz gozatzea dagokigula, leziotzat hartu behar dugula porrota. Errematea kanpora bota arren, ez dira hasten maldizioka; hurrengo tantoan zentratzen dira, aukera berri bat.

Badakit prestatzaile fisikoak, botileroak eta abar dituztela oraingo pilotariek. Halere, arlo psikologikoa landu gabe daukatela esango nuke, baztertuta. Eta horregatik sufritzen dute horrenbeste. Niretzat ere kirola arrakastarekin lotuta zegoen. “Porrotaren agonia eta garaipenaren gloria”, leloaren mendean beti.

Debuta egin nuenean, Zaragozan, 1970ean, bizi ginen ostatuan bazen pilotari markinar bat, fina, langilea. Partidu bat galtzen zuenean, bi egun ematen zituen mutu. Mamu baten itxura hartzen zuen, ikusi egin behar haren aurpegia!

“Galdu arren asko entrenatu dut, gaztea naiz eta bide honetatik gorantz egingo dut… pozik nago, badakit emandako irudia ez doala nirekin, hurrengoan izango dut aukera (Arteagak esan ez zituenak).

Victorrek berriz, esan balu: “Ondo aritu naiz, partida ona jokatu dut. 21 eta 14 irabazten nindoala, nahasi eta behera egin dut. Arlo hori jorratu behar dut, gainerakoan erakustaldia eman dut. Irabazteko obsesioa burutik kentzen dudanean, etorriko da saria. Gaurkoa lezio bat izan da nire ibilbidean. Erakutsi dut aparteko dohainak ditudala buruz buru jokatzeko. Datorren urtean hemen izango naiz berriro”…

Perfekzionismoaren mekanismoa ez da erabat desagertzen gure burutik. Nahiz eta optimalista izaten saiatu, bi aurpegiko txanponek, habia hartzen dute gure buruan. Positiboa izatea ez da urruneko lurralde batera iristea; baizik eta izar-gidari bat inoiz lortuko ez duzuna.

Aste ona izan, Jon!

Aizkolariak, pilotariak eta apaizak

Donostia, 2018ko apirilak 10.

Kirola lantegi krudela dela honezkero ikasi duzu, Jon. Lehenago edo geroago —lesioak alde batera utzita, kirolari baten minbizia baitira— gazi-gozoak agertzen dira kirolariaren ibilbidean. Horra hor, beharbada, kirolak epikatik duen handitasuna.

Karga handiko igandea izan zen atzokoa kirolari dagokionez: aizkolariak goizetik Tolosan (Gipuzkoa); pilotariak arratsaldez Bilbon (Bizkaia); eta golflariak gauean Augustan (Georgia); zu bizi zaren Floridatik gertu samar.

Denetara iristeko nahikoa lanak. Jainkoa izan behar horretarako, edo  Euskadi Irratiko Iñaki Elortza Txapas kazetaria. Gainerako hezur-haragizkook, irrati edo telebistaren ondoan izan behar gazi-gozoen berri izateko.

Aise irabazi zion 20 urte dituen Iker Vicente aizkolariak Arria V.ari. Ez dakit apustu honen berri izan duzun. 6.000 euro bana jarri zuten. Hiru hilabete prestatzen. Arria V.ak 40 urte ditu. Ezagutuko duzu seguruenik, EITBn agertzen da mendiko lasterketetan, atleta hutsa da azpeitiarra. Ordubete inguruan jo eta ke enborrak jardun eta  bukatu zuten euren lana, 2.000 zaleren aurrean, 40 euro bana ordaindu zutenak. 80.000 euroko poltsa bilduko zuten. Diru partitzea egingo zuten.

Bi apaizen arteko berriketa etorri zait burura, demaren emaitzaren ostean. Batek, Arria V.ak, dio. “Elizan bota den dirutik, billeteak jaso ohi ditut lehenbizi. Txanponak Jaunari uzten dizkiot”.

Beste apaizak, Vicentek, horrela erantzuten dio: “Ba, nik ez. Nik kolekta guztia goraka botatzen dut eta Jaunari esaten: Hartu behar duzuna. Eta lurrera erortzen dena jasotzen dut niretzat”.

Lehendabiziko apustua omen zuen Vicentek, eta gustatu zaiola irakurri diot gaurko egunkari batean. Ez da harritzekoa. Kirolaren alde gozoa dastatu zuen Otsagabiko (Nafarroa) gazteak.

Badakit, Jon, ikusi zenuela eskuz jokatu zuten Binakako finala. Partidua eskasa benetan. Sakanatik haizeak ekarritako erauntsiak birrindu egin zituen arerioen defentsak. Aitortu behar dizut nire pronostikoak txiki-txiki eginda geratu zirela. Elezkano II.a eta Rezustarengan konfiantza izugarria baineukan. Ez horrenbeste Ezkurdia eta Zabaletarekin. Nire kontsolamendua da Jokin Etxanizek, Aspeko guruak, aurreko egunetan egindako adierazpenetan, ez zuela ere espero halako deskalabrurik.

Txapelketan zehar Rezustaren bilakaera ikusita —maldan behera gero eta okerrago jardun baitu— ekarri dit gogora nik Tampako (Florida) pilotalekuan; Miamikoen kontra jokatu nuen torneo bat. Hasi, ikaragarri ondo hasi ginen. Bost partidatara play-offa, bikote onenak eskuratzen zuen txapela. Lehenbizikoa ondo irabazi genuen; bigarrena berriz, Miamin, irabazten joan eta gero galdu egin genuen. Hirugarren neurketa etxean, Tampan, jokatu beharrekoa, aise galdu genuen. Bukaeran, hurbiltzen zait sasi-filosofoa zen Txasio II.a eta esaten dit. “Andaluziar zaldi baten irteera izan duzue; bukaera, aldiz, Mantxako asto batena!”

Zaldiez ari naizela, bete ipuin bat etorri zait gogora. Elezkano II.a eta Rezustaren ibilbidea ikusita txapelketan zehar. Hemen ere, apaizak protagonistak.

Zaldia erosi nahi du apaizak (Rezustak). Saltzaileak zaldiaren ohiturak argitzen dizkio: “Jainkoari eskerrak” esatean, arrapaladan, korrika bizian, abiatzen da, eta “Amen” esandakoan seko gelditzen da.

Hala, erosten du zaldi hori apezak (Rezustak). Eta abiatu da. Arrapaladan, (partidu guztiak irabaziz). Bat-batean ordea, (finalerdietan, 17 eta 21 atzetik joan ostean) konturatzen da amildegia daukala aurrean, baina hitzak ahaztu egin zaizkio eta erreguka hasten da. Otoitza amaitzean, esaten du “Amen” eta zaldia gelditu egiten zaio. (21 eta 22 irabaziz sailkatu ziren Elezkano II.a eta Rezusta).

Amildegiaren ertz-ertzean baina bizirik! Sailkatuta. Esker  ona adierazteko unea, azken finean finalera iritsi baitira eta ailegatu da eguna. “Jainkoari eskerrak” ematen dizkio… Ondorena ezagutzen duzu…

Aste ona izan! Jon.

© 2018 Kontrakantxatik

Theme by Anders NorenUp ↑

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer