Kontrakantxatik

Juan Ignazio Zulaika

Author: Juan Ignazio Zulaika (page 3 of 3)

Raketisten ausardia

Donostia, 2018ko martxoak 11. Kaixo Jon. Altuna III.a-Martija; Olaizola II.a-Imaz, partidua hasi aurretik, lerro batzuk bidaltzen dizkizut. Joan den astean omenaldia egin zieten emakume pilotari izandakoei: Raketista Kolektiboari. Gure etxetik gertu, Galarreta Jai-alai frontoiaren ondoan, Orona enpresak duen ausardiaz asmatutako eraikin barruan. Ezagutzen nauzu, Jon, nire erara kontatuko dizut.

Aita-semea patata ateratzen aritu dira. Sukaldeko mahai gainean, periodikoa: Diario de Navarra. Semeak bistazko bat eman edio eta begiak iltzatuta geratu zaizkio iragarki batean: “Bartzelonako Colon pilotalekuan palistak behar dira”.

Joan da semea Bartzelonara; handik hiru hilabetera koadroko palista onena bilakatu da. Datozen hogei urteetan pala modalitateak eman duen pilotari onenetakoa: Manolo Iturri.

Kontxi zuen izena, arten hogei urte bete berriak. Kuadrillako lagun baten anaia Madrilen ari da zesta-puntaz jokatzen, oporretan ailegatu berria da herrira. Raketistak behar direla aipatzen du etxean. Arrakasta itzela edukitzen ari direla eta enpresariak, Ildefonso Anabitarte donostiarra, mandatu bat eman dio. Ea neskaren bat konbentzitzen duen, esan dio. Ez Kontxik, ez Solek, ez dute inoiz eskuz jokatu, are gutxiago xisteraz. Kirola zer den ere, herrian ez da ezagutzen. Bata besteari animoak emanda lortu dute raketa bana. Egokiak dira, laster hartu diote tankera. Entsaio batzuk eginda abiatu dira Madrilera. Urtebete geraogo, Kontxik Mexikorako kontratua lortu du; Sole Habanara doa.

Sasoi berean, gure aita zenaren arreba bat, Maria Angeles, Parisera joan da neskame. Bost urte emango du bertan. Zarautzera itzuliko da eta ezkondu egingo da, arropa denda jarriko du, frantziar turistei frantsesez mintzatuko da.

Ama zenaren aldetik, zortzi anai-arreben artetik, hiruk Argentinara joan dira, bizimodu hobe baten bila. Ez dut uste aukerarik izan zuten raketa hartu eta ofizioa ikasten hasteko. Asteasu, Villabona, Iruran askok izan zuten aukera baliatuz.

XX. mendearen lehenengo zatia, Euskal Herria leku pobrea da, naiz industrializazioa indarrean jarri. Emigrazioa da irtenbide bat aurrera egiteko. Gizonezkoak bati bat, maiorazkoa dela eta, Amerikan itxaropenak jarriak. Emakumeak ere harantz doazte, senargaiaren ildotik edo bestela baita ere.

Zer nolako gizartea ote zen Euskal Herrikoa sasoi hartan. Zer giroa herri txikietan, lan eskasia, nazional-katolizismoaren hatzaparrak, etorkizun latza gehienetan, emakumeentzat batik bat. Etxekoandre edoneskame Donostian edo Bilbon; Parisera agian, izeba Maria Angeles bezala. Orbean edo Alfan lanean, edo tailer batean taladrinaz nazka-nazka eginda, baserriko lanaz gain.

Ausartak izan ziren izeba Koro eta Margari, baita Dorita ere. Argentinarako bidean, Monte Unbe transatlantikoan, Doritak Ignazio mungiarra ezagutuko du, Buenos Airesera (Argentina)ailegatzen direnean ezkondu egiten dira. Ausarta izeba Maria Angeles…

Solek amari esan dio Madrilera doala. Aita sutan jarri da. Ezta pentsatu ere!… Pilotariak golfo batzuk dira, emakumezaleak, irabazten duten guztia xahutu, joan ziren bezala itzultzen dira asko, sosarik gabe. Beste batzuk berriz, hortik zehar gelditzen dira… Begira Alkain, joan huen Filipinetara eta inork ez du haren berri. Eta Aristondo?… Mexikotik bidali zutena: articulo 33, vagos y maleantes legea aplikatuz…

Azkenean, aitak amore eman du; Sole Madrilera joan da.

Ausartak izan ziren emakume haiek. Kirola apenas ezagutzen zen garaian, praktikanteak gizaseme gutxi batzuen esku. Zer dela eta, ofizioa ikasi dute, gona motzetan, raketa eskuan, jende aurrean, apustuak gau giroan… Duela ia ehun urte hasi ziren etxetik alde egiten, ofizio berri batean itxaropenak jarriz. Madrilera lehendabizi; Bartzelona, Tenerife, Sevilla, Mexiko, Habana, Miamira…

Bitxia izan da raketaren historia. Ez Euskal Herrian, ez inon, ez zen existitzen. Propio sortutakoa orain dela ehun bat urte. Ildefonso Anabitarte pilotari ohiari okurritu zitzaion, seguruenik tenisean oinarriturik. 60 bat urte iraundu zuen raketa modalitatek, 1980an Bartzelonan jokatu zen azken partidua. Geroztik, ez du arrastorik utzi. Joko-moldeak ez du jarraipenik izan, ezta amateurretan, azken boladan testimonialki ez bada. Sortu bezala itzali zen 60 urte iraundu zuen loreak.

Tarteka izan dira omenaldiak, erakusketak, dokumental bat ere eginda, martxoaren 15an Errenterian erakutsiko dena. Gipuzkoako Foru Aldundiak, Carmen Adarraga saria eman dio Raketisten Kolektiboari. Merezita.

Ur Handitan

Donostian 2018ko martxoak 7

Kaixo Jon. Aste-bukaera hontan hastear da esku-pilotako bi-bitako ligaxka. Ikusmin handia sortu da, sarrera gehienak salduta omen, bai larunbatekoa, Iruñean jokatzen duten Ezkurdia-Zabaleta; Elezkano II.a-Rezusta. Baita igandean, Donostiako Atano III.a pilotalekuan, Altuna III. eta Martija; Olaizola II.a eta Imazen aurka. Hor, (Estatu Batuetan ) esaten den moduan: sold out.  Sarrera guztiak agortuko dira. A! Ezagutu nituen nik halakoak, Miamin, Bridgeporten

Atanotarrek haserre samar hartu zuten Migel Gallastegiri egindako omenaldirako gonbidatuak izan ez zirelako. Biharamunean, Diario Vasco egunkarian, Gallastegiren gertukoek barkamen eske atera ziren. Despiste bat izan zela, alegia, besterik ez.

Ez dizut esan. 100 urte betetzen zuela esku-pilotako patriarkak, Gallastegik, eta ekitaldi bat antolatu zuten. Nik, prentsan, egun berean jakin nuen burutzekoa zela. Pilotari asko, pilotazale, kazetari, jendez gainezka ikusi zen EITBn eman zuten notizietan. Badakit zuk streaming bidez jarraitzen dituzula hemengo berriak. Bart berriz, Ur Handitan programan —EITBn ere bai. Gallastegiri eskaini zioten saio osoa. Beste omenaldi bat. Kariñoz egindakoa, ur handitan sartu gabe, ur axaletan ibili zirela iruditzen zait. Agian, aukera on bat galdu zen saio sakonago bat egiteko; pertsonaiak ematen zuen jokoa.

Ez zela helburua XX. mendearen esku-pilotaren azterketa egitea Gallastegi bitarteko hartuta… Esku-pilotak izan duen ahots kritikoena azken hamarkadetan, hanka puntetan, oharkabean joan zen singladura osoan. Gorpuzkera handiegia Gallastegirena txalupa mugitzen hasteko, uretan blai bukatzeko arriskuaz.

Arrazoi duzu. Atzokoa festa bat zen, birthday cake, tarta bat egin zuten gure patriarka omentzeko. Kariño handiz egindakoa.

Denak ezin kabitu eta hutsuneak sumatu nituen, Amatiñorena adibidez, eibartarra Migel bezala. La pelota según Gallastegi liburua atera zuena. Edota Eibarren bizi den Jose Agustin Larrañaga markiñarra, azken honek liburu batean bildut ditu Gallastegik jokatutako partidu guztiak. Atanilloren lekukotasuna baita ere….

Urpekari lanetan ur handitan aritu beharrean, ur axalean arraunean aritu ziren hainbat unetan.  Badakit erantzuna, Jon. Horretarako dokumental bat burutu behar, sakontzeko, ur handitan nabigatzeko eta erakusteko, besteak beste, Euskal Herrietan esku-pilotaren garrantzia XX. mendean…

Irrifarrez sumatzen zaitut… Ezagutzen nauzu, Jon. (Don`t rock the boat?). Bai, arrazoi duzu.

Ez luke inor asebeteko gainera. Begira zer gartatu zen Jai Alai Blues dokumentalarekin, orokorrean harrera oso ona izan arren, barruan, gremioan, kritika latzenak. Ezin asmatu, beraz.

Halakoetan, niri, erlea-9. zenbakian irakurri nuena etortzen zait gogora. Bernardo Atxagak hizketaldi bat izan zuen Amaya Hernandorenarekin. Teodoro Hernandorena zenaren alabarekin. Zu, pilotari oso gaztea zara eta ez zenuen entzungo Hernandorena anaiei buruz. Zizurkilen (Gipuzkoa) jaioak, zesta-puntan ikasi eta  Habanan, Shanghai eta hainbat tokitan jokatzen aritu zirenak. Ba, Teodoro, anaia zuten, bera ere pilotan ibilitakoa naiz dentista ikasi, ogibide bilakatuz.

Atxagak aktibista bezala deskribatzen du Hernandorena, kulturan eta politikan. Pilotazale amorratua, errebote modalitatearena sustatzailea; bertsozale ere bai. Ba, bere kabuz, bakar bakarrik, bere dirua jarriz, Kataluniara joan zen eta teknikari hoberenak ekarri zituen pelikula bat egiteko: Euzkadi. 1933.an egin zena. Gerraostean galduko zena, ez da kopiarik agertu inon.

Amayak, Atxagari: “Leku askotan eman zen, eta aita pozik. Pilota, estropadak eta horrelakoak filmatu zituen. Hartu-emana zuen Aita Donostiarekin eta hari enkargatu zion musika. Eta harremanetan egon zen Jorge Oteizarekin ere. Jorge Oteizak, Irunen bizi zenean, esaten zidan: “La película de tu padre es purra-purra, pi-pi-pi-pi-pi… esanez bezala oso ñoñoa zela. Ulertzen?”

Amaya Hernandorenak azaltzen dio Atxagari ñoño izatearen arrazoia. “Oteizak hori esaten zuen nire aitak andre zahar baserritar bat oilategian filmatu zuelako…

Horra hor: purra-purra-purra, pi-pi-pi-pi”… Ñoñoa alegia.

Astelenean segituko dugu. Ni neu  ere, irrikaz nago Altuna II. eta Olaizola II.aren arteko borroka ikusteko.

Migel Gallastegi eta Shaquille O´Neall

Donostia, 2018ko martxoak 3

Kaixo Jon, agindu nizun bezala hemen nauzu berriro, baina oraingoan Berria egunkariko “Kontrakantxatik” sailean idazten. Ez duzu jakingo, oso gaztea zinelako, ehundik gora artikulu idatzi nituen Egunkarian lehendabizi, Berrian gero, pilotarekin lotutako lanak.

Ezagutzen nauzu, Jon. Berriak berriro eman dit aukera idazteko, ez paperean plazaratzeko, formatu digitalean baizik. “Kontrakantxatik” du titulua blogak. Zu, pilotaria izanik, ondo dakizu kontrakantxa leku egokia dela jokoa jarraitzeko. Beraz, leku pribilegiatu horretatik saiatuko naiz kontatzen nire erara. Ezagutzen nauzu, Jon.

Migel Gallastegi museo bat ematen duen etxeko saloian dago telebista ikusten. Pilota partidua ematen ari dira. Aurreko koadroetan Laso eta Irribarria, Gallastegiren gustuko pilotariak biak; atzekoetan, Albisu eta Merino II. Migelek entzuten duena eta ikusten ari denarekin ez dator ados, esatarien ahotsa kentzea erabaki du.

Aldameneko mahaitxoan betaurrekoak ditu, bereziak dira. Migelek ehun urte bete berriak, biloba batek egindako oparia, 1.500 bat euro ordainduta.

Gallastegi telebistak eskaintzen dituen irudiak ikusten ari den bitartean, gogoa iraganera joan zaio, maiz gertatzen zaiona. Esku-pilotaren patriarka bere garaiaren defendatzaile sutsua da. Ez da nostalgia kontua, ezta ere egozentrismoa. Desagertu den aro baten lekuko da Gallastegi eta ez da isiltzen Estiloa baloratzen du, indarra… joko maila. “Orduan pilotariak bat ona eta beste bat hobea ziren… Baziren dozena bat pilotari fenomenoak”…   

Nik ere, Jon, ezagutu dut Gallastegik aipatzen duen mundua, berrogei urte gazteagoa izan arren, balore horien arrastoak indarrean zeuden nire ibilbidearen zehar. “Pilotan gehiago estutzen zituzten pilotariak, gehiago exijitzen zitzaien”…

A!… pentsatzen ariko zara dagoeneko:  “zaharren kontu zaharkituak”… Nekosoa, astuna egingo zaizu, ulertzen dut.

Baina zuri ere, pilotari gaztea izanagatik, gauza berdina gertatuko zaizu. Datorrena desberdina izango da. Gure garaian pilotazaleak hurbiltzen ziren frontoietara pilota ikusi nahi bazuten. Orain etxetik jarraitzen dute, baina jada ez dira pilotazaleak, ikusleak baizik. Nukleo gogorrak hor jarraitzen du, estiloa, indarra… balioesten. Ikusle berriak beste zerbaitekin asetzen dira. Ikuskizunaren liluraz hurbiltzen dira kontsumitzaile berriak. Abiadura gustuko dute, beste edozer gainetik.

Badakizu Jon?… Google, Alibaba edo Warner bezalako erraldoi teknologikoak milioiak inbertitzen ari direla mixed reality, errealitate areagotua eta birtuala nahasten? Ideia nagusia da zaleak sentitu dezan esperientzia bat pabiloian, kantxatik gertuen, barruan balego bezala. Eguzkitarako erabiltzen diren betaurrekoen tamainakoak erabiliz. Imajinatu zure etxetik baina frontoain bertan zaudela, zuzenean partidua jarraituz, sare sozialak, pantaila desberdinak eskura, informazio mordo bat. Bost urte baino lehenago posible izango dela diote.

Entretenimendua esperientzia ikaragarria bilakatuz.

Dagoeneko NBAko partidu historikoak ikusteko aukera bada mixed reality teknologia erabiliz.

Shaquille O´Neal basket jokalariak frogatu omen du eta haluzinagarria dela zioen. “Kantxa osoa ikusten nuen eta LeBron zegoen justu nire aurrean. Besoa mugitu nuen eta Orlando Magic Lakersen aurka ikusten jarri nintzen”…

Sustapenerako irudiak inpaktanteak omen dira. Zure etxeko saloia NBAko pabiloi bat bihurtuta. Jokalariak birtualki etxeko hormak apurtuz errealismo ikaragarri batean. Izan ere, promozioan zure egongelako adreiluak apurtzen dituena Shaquille O¨Neal omen da bere 216 zentimetroekin, 150 kilo.

Irribarriak eta Merino II.ak aurrea hartu dieta Laso eta Albisuri. Gallastegiri jakin-mina sartu zaio. Zertarako ote dire bilobak oparitutako betaurrekoak… Jantzi ditu eta bat batean. Boooommm!!… hain ezaguna duen Astelena pilotalekuan sentitu da, pilotaren zarata! artekarien garrasia!… Irribarriak salto egin du horman eta leherketa bat somatu da etxe barruan, Gallastegiren saloiko horma birrindu du pilotari gazteak, estilo handiz eta indarrez… Besoa jaso du patriarkak nahi gabe eta… beste eztanda bat. Shaquille O´Neall da oraingoan jauzi eginez zutik geratzen ziren salako adreiluak txikituz…

Gallastegi shock egoeran aurkitu du bilobak etxera itzuli denean…

Newer posts

© 2019 Kontrakantxatik

Theme by Anders NorenUp ↑

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer