Aurrenekoz ikusi dut pertsona

Lehengoan, nire bularrean negar egiten zuen bitartean, pertsona sinesgarria iruditu zitzaidan aurrenekoz, eta morroi oso sentsiblea naizenez, nik neuk ere busti nituen begiak, umeari nola belarrira “lasai, ez da ezer gertatzen” xuxurlatzen nion bitartean. Ordubete eskas lehenago iji eta aja zebilen artista, izarra, ostiral gaueko ekimen “iraultzailearen” antolatzailea, baina lagunaren eta bioi hurbildu zitzaigunean, agian espero baino lehenago bakarrik geratu zenean, txikituta agertu zen gure aurrean, eta ederki hustu zituen barrenak performer eta “sortzaile eszenikoa” dela esaten duenak.

Artista mota batek neurririk ez duela ondorioztatu nuen: subidoi uneetan mundu guztia, den-dena, zoragarria iruditzen zaie, eta edozerk eman diezaieke haien hurrengo pieza epatatzailerako aitzakia, edo hori esaten dute, behintzat; bajoiarekin dabiltzanean, ordea, egiten duten oro hutsaren hurrengo dela sentitzen dute, eta nekez altxatzen dira ohetik.

Pasa den ostiral gauean nire bularrean negar egin zuen pertsonak artista iraultzailetzat-edo dauka bere burua. Duela ia bi hilabete, bajoietik subidoierako bidean zegoen batean, etxean egon zen kafea hartzen, eta sermoi latza bota zigun lagunari eta bioi; pulpitutik ari zela eta haren elizako akolitu bihurtu nahi gintuela zirudien. Jupiter eta Saturno arteko punturen batean, zehazki ez dakit non, bizi da persona hau, eta adierazi zigun askeak garela, bizitza honetan nahi duguna egin behar dugula, bulegaria izatea denbora galtzea dela, edozertarako kapazak garela. Bajoiaren eta subidoiaren arteko bideko edo bidaiako ajeak medio, ba adierazi  zidan kazetari bikaina nintzela eta sekulako bihotza dudala; lagunari esan zion, berriz, “krak bat” dela. Pozten naiz ba, baina egin dudanari edo egiten dudanari buruzko arrastorik ere ez du.

Ez dut oso ondo gogoratzen zer erantzun nion, baina lagunak segituan nabaritu zuen ez nengoela ados esaten ari zen txorrada barregarri bezain negargarri saldoarekin, eta iruditzen zait sortzaile eszenikoak berak ere nabaritu zuela gogaitzen ari nintzela.

Ez nengoen ados, egiten duena ez zaidalako ez sinesgarria ez erakargarria egiten, eta Jupiter eta Saturno arteko puntu itxura batean happy horretatik lezio galanta ematen ari zitzaigula iruditu zitzaidalako. Artista transgresoretzat-edo dauka bere burua, baina egiten dituen ekintzat erridikuluak, are fisikoki arriskutsuak direla pentsatzen dut gehienetan. Ekintza orori, gainera, pentsamendua, laugarren mailako filosofia dosiak gehitzen dizkio. BERRIAk herenegun argitaratu zuen Gorka Erostarbe laguntzarrak Koldobika Jauregi artistari egindako elkarrizketa interesgarria, eta halako batean zera dio Jauregik: “Nik uste dut artean fantasma asko dagoela. Gaitasun gutxiko asko dago. Arteak ez dio inoiz kenduko espazioa filosofiari edo jakinduriari. Bakoitzak du bere esparrua. Artean materiala beti izango da materiala, gure eragina sufritu ala ez. Teorizazio gehiegi dago, eta ulertu ezin diren milaka gauza esaten dituzte. Zenbait arte argitalpen ez dago ulertzerik ere, ezta artean gabiltzanok ere. Arteak berez dauka estetikoki sekulako indarra, horretarako sortu zen. Guk egiten dugu bizitza laburbildu eta erreproduzitu estetikaren bitartez”.

Horixe ba.

Performer hau munduaren aurrean agertzen da pertsona glamour-dun baten gisara eta bere burua modurik histrionikoenean nabarmendu nahi izaten du: dela biluztuz, dela festaren antolatzailearen etxean dutxa bat hartuz 03:00etan… Askea dela dio, baina ni oso eszeptikoa naiz haren jarrerarekin.

Egiten dituen ekintza transgresore-en berri ematen du sare sozialetan, eta mundu guztiak goratzen du; mundu guztiak esaten dio baietz, “guau!!”, ondo jarritako bi obario dauzkala, ausarta dela, ikusi nahi dutela, bere artea maite dutela… Baina lehengoan, benetan diotsuet, artista hau bakarrik zegoen, oso bakarrik eta txikituta; ¡eta lepoa jokatuko nuke ez zela subidoiaren ondorengo bajoi estandarrarengatik.

Bi performace eta hitzaldi bat antolatu zituen lehengo ostiral gauean, hiriko terraza nice batean. Haren azken sormen lanak erakustea zuen asmo. Sare sozialetan haren jardunak duen arrakasta ikusita, espero baino askoz ere jende gutxiago bildu zuen ekimenak. Lehen performancea askatasunari buruzkoa zen antza, eta protagonistak eta beste batzuek 20 minutuz errepikatu zituzten hainbat kontzeptu (poesía, fuego, libertad, creación…) neska bat biluzten zen bitartean. Neska horrek gero, noski, nola bestela, parte hartzea bultzatu behar da, purpurina pixkat eman zien eskura inguruan zituenetako batzuei.

Hitzaldia feminismoei buruzkoa izan zen, txantxarik gabekoa. Adituak ziren hizlariak eta gustura egon nintzen.

(Alvaro lagun espainiarra pasatu berri da kafetegiaren paretik eta bi hitz egin ditugu. Tipo jatorra, umoretsua).

Bigarren performance ukitu elizkoiekoa suaren bueltan egituratu zuen, baina hotz antzean utzi ninduen. Eta ondoren ahots kritikoak, adituak, bildu ginen garagardo batzuen bueltan, eta ikusi berri genuen perfomancea aztertu genuen. Baina hori gutxienekoa da.

Protagonista iji eta aja zebilen. DJ bat eta kunbia elektronikoko talde bat ere gonbidatuta zeuden festara, baina jende gehienak nahiko azkar alde egin zuen handik. Eta orduan, Ruper maisu lagunak elkarrizketa batean behin esandakoarekin gogoratu nintzen: “Gure artean entzun dira musikariak kexatzen, gutxienekora ez heltzeagatik. Badakigu hori hala dela, eta lehenago ere ikusi izan dut. Ez dut uste protekzionismo sare batekin hori konpon daitekeenik. Beste garai batzuk bizi ditugu. Toreatzaileak bezalakoak gara. Lehen, joaten ziren ondoko herriraino trenez, eta han alokatzen zuten Dodge bat, taxi dotore bat, eta toreatu behar zuten herriraino horretan; izan ere, maisua ezin zen trenez iritsi zezen plazaraino [umorez]”.

Artista, antza, itxurak egitera behartuta dago. Performer hau, adibidez, Mexikon ematen diren Ariel zinema sariketetara joan zen eta alfonbra gorrian argazkiak egin zizkioten. Ez galdetu gero nola dagoen bere etxea, zer jaten duen, zorretan itota ote dagoen… Performer honek toki guztietan irribarretsu agertu beharra dauka bere egoa puzteko, baina esango dizu askeak garela, edozertarako kapazak garela, bizitza honetan nahi duguna egin behar dugula… Han eta hemen egon beharra dauka, ordea, eta ezin ahuldaderik erakutsi, Mexikon, Euskal Herrian eta Mongolian ahulek ez baitute deus balio

Baina Jauregik esaten duenaz gain, sarritan galdetzen diot ene buruari artista horien bizimodua ez ote duen, zoritxarrez, beste pertsona batzuen, haien mitoen, bizitza emulatzeak gidatzen. Izan ere, performer honen kasuan behintzat, erreferentzia filosofikoak kategoriakoak izan ohi dira, eta aipatzen dituen pertsonen artean beti daude celebrity aski ezagunak izandakoak edo egile kultuzkoak. Nik, ordea, ez diot ezer sinisten, jenioak bizpahiru izango dira-eta. Bestela, badakigu zer dagoen atzean: lana. Eta behiak ezin du denentzako esnerik eman…

Nire bularrean negar egiten zuen bitartean, bere buruari galdetzen zion ea zer ari zen egiten, ea nor zen, nora zihoan… Badakizue. Haren lagun direnek ume bat bezala tratatzen dutenez, harekin sintzeroak ez direnez eta gero, egunik garrantzitsuenean desagertzen direnez, ba zalantzak.

Negarrez jarraitzen zuen, eta ilehori honek, tipo zorrotza izaki, aholku bat eman nahiean-edo, esan zion agian ordena pixkat behar zuela. Ba hori, ordutegi batzuk edukitzea, elikadura ohitura batzuei eustea, ibiltzea, etxea ordenatzea… Aberatsentzako aldizkarietan aholkuak ematen dituen  coach aspergarri horietako bat sentitu nintzen, baina konbentzituta nago aipatutakoek laguntzen dutela desiratzen dena oreka bat denean. Baina berak esaten zidan zaila zela…

Ilehori honek ez zion ezer esan  parean zuenaren atsekabea ez areagotzearren. Baina esan nahi nion baietz, badakidala ordenak ez duela glamour-ik, baina baliagarria izan daitekeela; idolotzat dituen artistek ordena bat zutela ziurrenik, gauzak ez zituztela egiteagatik egiten, lan egiten zutela, artea edo dena delakoa egitea, filosofia korronteak sortzea lan bat zela haientzako, ez kapritxo edo nabarmentzeko nahi hutsa. Nik zer dakit ba!

Harengatik errukia sentitu nuen, eta artista edo, Jauregik esan bezala, “gaitasun gutxiko” horiekiko elkartasuna-edo. Baina neurri batean poztu ere egin nintzen, aurrenekoz hemen nagoenetik performer pertsonarekin hitz egin nuelako, haren tragedia azaleratu zuelako eta horrek, orain bai, errespetagarri-edo bihurtzen duelako nire begietara.

Gero, tokia itxi zutenean, eta egunero losintxatzen duten inor ez zegoenez jada, guk geuk lagundu genion trasteak jasotzen, eta Dodge autoen ausentzian, taxi bat eskatu genion etxeratu zedin. Ez zuen, ordea, etxera joan nahi, ez zuen bakarrik egon nahi… Hala esan zigun. Eta sentitu nuen errukia areagotu zen.

Apuntetxoa (I): 17:30etan espaloiean botata zegoen tipo baten ondotik pasa, eta munduko gauzarik normalena iruditzen zaigu. Horretara iritsi gara.

Apuntetxoa (II): Zesta-punta partidak ikuastera joan ginen pasa den larunbatean pilotalekura. Han zegoen, bere bakardadean, gure ginasioko ugazaba. Aditua da tipoa: hirugarren partida hasi aurretik hanka egin zuen.

Apuntetxoa (III): Larunbatean zentrora jo genuen enkargu batzuk egitera, eta ez zen giro. Metroan oso begiratua sentitu nintzen, oso. Ostiralean mexikar batek galdetzen zidan ea ilehoria eta azal zurikoa izanda ez zaidan biolentoa egiten metroan ibiltzea…

Kantua: Eta larunbatean metroan gindoazen bitartean, musikari mexikar beterano batek kantu eder hau jo eta abestu zuen.