Apur bat zaharragoak

Irakurtzen jarriz gero, irakurketa etenak bultzatzen dituen garaietan gaude. Balirudike, kasurako, errazago irakurtzen direla ipuinak eleberriak baino.

Ez dakit. Niri dagokidanez, agian lehenagokoa naizelako, aiseago irakurtzen dut eleberri bat narrazio laburren bilduma bat baino, printzipioz. Behin sartuz gero nobelak sorturiko giroan, pertsonaiengan, narrazioko zertzeladetan-eta, berez doakit, joan, irakurketa, direnak direlakoak egileak diseinaturiko bihurguneak −are bihurrikeriak ere, ez gutxitan.

Ez zait berdin gertatzen ipuingintzan. Aldatuz doaz ipuinez ipuin, gehien-gehienetan, atmosfera, gaiak, pertsonaiak, narrazioen bidaiak, erritmoak, erregistroak, bai eta zenbaitetan estiloak ere, eta horrek egokitzapen ahalegin etengabeak eskatzen dizkit. Atentzio etengabea eskatzen dute irakurketa etenek, horra kontraste ezerosoa.

Hortaz irakurle honek ematen dien garrantzia, ipuin bildumetan, liburuaren egiturari, ipuinen arteko lokarriei, bildumaren batasun ageriko edo ezkutuari. Ez dakit zein neurrian den gomendagarria irakurtzeko modu hori −guztiz libertario nauzue leitu eta interpretatzeko mota anitzei dagokienez−, baina hori izan ohi dut buruan ipuin liburuetan barna abiatzen naizenean, narrazio bakoitzaren xarmaz, mundu bereziaz eta lorpenez gain.

Tabakoaren kontrako legeak eta mentalitatea orokortzen hasi direnetik, metafora egokia dugu erretzaileen eremuarena gure bazterretako hainbat pertsonaien bizimoduak, norberak hautaturikoak edo jasanikoak, adierazteko. Horrelako pertsonaia eta egoeren galeria bat dugu, hain zuzen, Jon Alonsoren Erretzaileen eremua narrazio laburren bilduma. Horrek ematen dio batasun agerikoa liburuari. Baina ardura berezia hartu du egileak arkitektura ordenatu bat emateko oinarrizko batasun horri, bertzela ere guztiz zilegi izanen litzatekeen zaku bat barazki fresko bete baino zerbait egituratuagoa eskaini nahian. Lehenbiziko narraziotik hasi eta azkeneraino, badago ordenamendu landu bat.

Gizarte bat −are Euskal Herria ere− eraikitzeko mota baten isla izan daiteke lehen narrazioa, zeinean gainbeheran dagoen auzolaneko jardunean eta horren inguruan hitz aspertuetan murgiltzen diren lagunak

Merkealdiko eskaintza

Nafarroa salgai? Nola ba? Nork ote dezake salgai jarri? Baina gelditzen al da zerbait, den bazterrik ezdeusena ere, saltzeko, beraiek egindako negozioen ondoren? Den-dena saldu diote elkarri familiakoek. Horrexegatik daude desjabetzearen beldur. Eta horrexegatik eskaini diete bertze batzuei, merkealdiko prezioan, euren Navarra hori.

Zergatik zeu bezalako bat saltsa honetan?

(Gaur bertan Gasteizko Hala Bedi irratian telefonoz irakurtzeko nuen prestaturik honako testu hau, baina arazo teknikoak direla medio, ezin izan da. Gaurkotasun osoko testua da, ordea, aste honetan bertan, izanen ez dena datorrenean, berriz ere artikulu bat irakurtzeko hitza bete behar dudaneko hurrengo asteartean. Hemen eskegitzea erabaki dut, beraz, bada ez bada ere norbaiti zertxobait erraten dion).

Badabil hortik pertsonaia bat, nire izen-abizenak paseatzen dituena euskarazko hedabide eta leiho batzuetan. Ni neu naizela erraten dit jendeak, baina kostatzen zait nire burua ezagutzea pertsonaia horren testuetan eta agerraldietan, eta bertze pertsona batenak direlakoan irakurtzen dizkiot, nahiz eta bat etorri ohi naizen haren hitz eta ideiekin, huts egite batzuetan salbu. Edonola ere, baita adostasun estuena antzematen dudanean ere, lasaigarri suertatzen zait bertze pertsona baten distantziatik testu eta elkarrizketa horiek irakurtzea. Agian, eramangarriagoa delako auzo-lotsa auto-lotsa baino.

Kontua da nire izenkide hori sarturik ei dagoela saltsa desberdin zenbaitetan eta, bertzeak bertze, 18/98+ lan taldean; hots, datorren larunbat honetan, Bilbon, identifikazio zenbaki horiek dituen makro-auziaren bidegabekeria juridiko-politikoa salatzeko manifestaldi erraldoi bat antolatu duen talde horretan. Azkeneko hilabeteetan J