Pirata erromantikoarena

Denetarik erran da jadanik Sánchez mutikoteaz inbestiduraren harira. Ezker ikuspuntutik erranikoetan, agortu zaizkigu epiteto eta metaforen zerrendak. Metafora eta analogietan, hor nonbait ikusi dudalakoan nago Esproncedaren pirata erromantikoarena ere. Pirata erromantikoarena, baina bere zentzurik okerrenean, itsaslapur gisa gehienbat. Merezi du, nik uste, piratarenean murgiltzea.

Itsasontzian pozik haizea alde doa, bai horixe, Esproncedaren pirata bezala, baina poetarena ez bezala haize oihalak jaitsita, ireki gabe eta ababor/ezkerralde eta istribor/eskuinaldearen aurrean soraio, plazer bidaia izanen balitz bezala, aurrean ikusten duen Istanbulen zain, helmuga berez helduko zaiolakoan patxada ederrean.

Egia da aukerarik onena duela Istanbula heltzeko. Baina istriborreko labar arriskutsuen eta ababorreko badia lasai zabalaren artean, istriborrekoei begira doa gehienbat, ez haiek saihesteko, baizik eta ea atseden hartzeko txoko ezkuturen bat begiztatzen duen, alferrik jada poemaren puntu honetan. Badirudi labarrek babesturiko badiatxo batean seguruago sentitzen dela, ababorreko badia barea, aldiz, armatu eta mehatxagarri ikusten duela bere plazer bidaiarako. Sanchezentzat ezkerra, beti, sinistra, zorigaiztokoa, hau besoak zabalik ongietorriko agur emate aldera egonda ere. Ezkerraren atzetik haren itsasontzi eredua, aginte-panela bakarreko irmo zentralizaturikoa, apurtu nahi duten katalanak-eta etorriko ote zaizkion beldur. Korso agiria eman ziotenek falta zutena! Eta pirata, haien erraneko, inolako errebeldia keinu erromantikorik gabe.

Egia da ere bai ongietorria emateko bidesari bat kobratu ahal izateko armatu direla ababorrekoak, Iglesias eta Echenique alegia, ongi eta bi aldeen gustura ostatuaren prestaketa hitzartu baino lehen. Piratak eta badia zabalekoek elkarren laguntza behar dute, eta plangintza okerra egin dute bigarrenek, ministerioen banaketa planteatuz ostatuaren prestakuntza erosoa baino lehen, hots, bizikidetzarako programa bat hitzartu baino lehen. Baina piratak ez die aukerarik eman, horrela nahita bere harrokerian, badiakoek beren harrera programa presta dezaten: berak duelakoan programa adosgarri bakarra, zeinean bide-ostatu emaileek GKEen papera baizik ez baitute bete ahal izanen, eta ezinbertzez onartu.

Horrela bada, errelato lehia baten aurrean kokatu gaituzte. Herritarrok, noski, irakurle huts. Fikzio literaturan idazlearen esku dago errelatoa eta erraz da, narraziogileak trebeziarik badu, irakurleak bereganatzea, idazlea ateratzen da irabazle. Politikagintzan gertatzen ez dena: politikako errelato lehian, bi aldeetakoek galtzen dute eta galtzera garamatzate herritarrok, inola ere irakurle huts izan ezin garen koitaduok.

Mementoz, badirudi piratak hartu diela abantaila ababorrekoei errelato ditxosozkoan, piratak dituela luma eta lema abenturaren norabidea eta narratologia inposatzeko. Eta berandu dela dirudi bide-ostatu eman behar dutenek pirataren beharrekin halako sinergiaz jokatu ahal izateko. Plangintza hasieran izaniko sinergia-aukeraz ez dute jakin baliatzen ababorreko balizko laguntzaileek. Pena, zeren eta gauzak daudenean daudela ezkerreko irakurleen ikuspegitik porrot horren errudun nagusia den piratak, inola ere ez erromantiko, irabazle ateratzeko aukera gehienak baititu, irakurleon kalterako. Nahiz eta, eta hori dramatikoena, oraindik ez dakigun zertan bukatuko den poema: lema bakarreko lehorreratze batean ala hauteskunde berrietako bertze itsasaldi ekaiztsu batean. Pirata, oraingoz ere, oporretan, bere buruaz seguruegi.

Idazki hau plazaratu orduko, dadoak botata egonen al da itsaslapurra?

 

⁂ ⁂ ⁂

 

[Ezkerretik Berrituz bihilabetekarian (61. zbkia, 2019ko iraila) argitaraturiko artikulua].