Pirata erromantikoarena

Denetarik erran da jadanik Sánchez mutikoteaz inbestiduraren harira. Ezker ikuspuntutik erranikoetan, agortu zaizkigu epiteto eta metaforen zerrendak. Metafora eta analogietan, hor nonbait ikusi dudalakoan nago Esproncedaren pirata erromantikoarena ere. Pirata erromantikoarena, baina bere zentzurik okerrenean, itsaslapur gisa gehienbat. Merezi du, nik uste, piratarenean murgiltzea.

Itsasontzian pozik haizea alde doa, bai horixe, Esproncedaren pirata bezala, baina poetarena ez bezala haize oihalak jaitsita, ireki gabe eta ababor/ezkerralde eta istribor/eskuinaldearen aurrean soraio, plazer bidaia izanen balitz bezala, aurrean ikusten duen Istanbulen zain, helmuga berez helduko zaiolakoan patxada ederrean.

Egia da aukerarik onena duela Istanbula heltzeko. Baina istriborreko labar arriskutsuen eta ababorreko badia lasai zabalaren artean, istriborrekoei begira doa gehienbat, ez haiek saihesteko, baizik eta ea atseden hartzeko txoko ezkuturen bat begiztatzen duen, alferrik jada poemaren puntu honetan. Badirudi labarrek babesturiko badiatxo batean seguruago sentitzen dela, ababorreko badia barea, aldiz, armatu eta mehatxagarri ikusten duela bere plazer bidaiarako. Sanchezentzat ezkerra, beti, sinistra, zorigaiztokoa, hau besoak zabalik ongietorriko agur emate aldera egonda ere. Ezkerraren atzetik haren itsasontzi eredua, aginte-panela bakarreko irmo zentralizaturikoa, apurtu nahi duten katalanak-eta etorriko ote zaizkion beldur. Korso agiria eman ziotenek falta zutena! Eta pirata, haien erraneko, inolako errebeldia keinu erromantikorik gabe.

Egia da ere bai ongietorria emateko bidesari bat kobratu ahal izateko armatu direla ababorrekoak, Iglesias eta Echenique alegia, ongi eta bi aldeen gustura ostatuaren prestaketa hitzartu baino lehen. Piratak eta badia zabalekoek elkarren laguntza behar dute, eta plangintza okerra egin dute bigarrenek, ministerioen banaketa planteatuz ostatuaren prestakuntza erosoa baino lehen, hots, bizikidetzarako programa bat hitzartu baino lehen. Baina piratak ez die aukerarik eman, horrela nahita bere harrokerian, badiakoek beren harrera programa presta dezaten: berak duelakoan programa adosgarri bakarra, zeinean bide-ostatu emaileek GKEen papera baizik ez baitute bete ahal izanen, eta ezinbertzez onartu.

Horrela bada, errelato lehia baten aurrean kokatu gaituzte. Herritarrok, noski, irakurle huts. Fikzio literaturan idazlearen esku dago errelatoa eta erraz da, narraziogileak trebeziarik badu, irakurleak bereganatzea, idazlea ateratzen da irabazle. Politikagintzan gertatzen ez dena: politikako errelato lehian, bi aldeetakoek galtzen dute eta galtzera garamatzate herritarrok, inola ere irakurle huts izan ezin garen koitaduok.

Mementoz, badirudi piratak hartu diela abantaila ababorrekoei errelato ditxosozkoan, piratak dituela luma eta lema abenturaren norabidea eta narratologia inposatzeko. Eta berandu dela dirudi bide-ostatu eman behar dutenek pirataren beharrekin halako sinergiaz jokatu ahal izateko. Plangintza hasieran izaniko sinergia-aukeraz ez dute jakin baliatzen ababorreko balizko laguntzaileek. Pena, zeren eta gauzak daudenean daudela ezkerreko irakurleen ikuspegitik porrot horren errudun nagusia den piratak, inola ere ez erromantiko, irabazle ateratzeko aukera gehienak baititu, irakurleon kalterako. Nahiz eta, eta hori dramatikoena, oraindik ez dakigun zertan bukatuko den poema: lema bakarreko lehorreratze batean ala hauteskunde berrietako bertze itsasaldi ekaiztsu batean. Pirata, oraingoz ere, oporretan, bere buruaz seguruegi.

Idazki hau plazaratu orduko, dadoak botata egonen al da itsaslapurra?

 

⁂ ⁂ ⁂

 

[Ezkerretik Berrituz bihilabetekarian (61. zbkia, 2019ko iraila) argitaraturiko artikulua].

Jalamandrukiren zain

Jalamandrukiren zain

Por Bixente Serrano Izko – Domingo, 30 de Junio de 2019 –

 

Ez dakit egia den, edo zein neurrian, nafar Gorteko berriketa-lekuetan dabilen zurrumurrua, PSNko nafar Inés Arrimadasek, Maite Esporrín ezizenekoak, Maria Chiviteri sesio beroa egin ziola dioena, Esporrinek Iruñeko alkatetza Navarra Sumari eman ostean Chivite prest agertu zelako Geroa Bai, Ahal Dugu eta I-Erekin harremanetan hasteko, Foru Erkidegoaren lehendakaritzari begira. Egia ala ez, arrazoiak balituzke Esporrinek sutan jartzeko Chiviteren jokamoldearen aurka. Tartean, jakina, EHBilduren eskumikatze politikoa dago. Txotxongilo mailan utzita Esporrín, hara zer eta Chivite prest agertu EHBilduren abstentzioa gutxienez, berak ez noski, baina bai bere bertze solaskideek lan dezaten.

Eta badirudi perspektiba horretan hasi dela Chivite elkarrizketetan. Foru hauteskundeen emaitzak ikusi berri, presaka idatzi nuen artikulu labur bat Argia aldizkarirako, berehala plazaraturikoa edizio digitalean eta aste berean paperezkoan, hasiera honekin: “Esparzari eskertu beharko ote diogu PSN ez batzea Navarra Sumarekin”? Galderaren atzetik, susmo erraza: Chivitek pozik jasoko zituela eskuindarren botoak lehendakaritza lortze aldera, horren truke hainbat alkatetza ematen Navarra Sumari, Iruñekoa barne. Horixe egin zuen Esporrín andreak, gustura gainera nik uste, kontuan izanik zein den andre honen kultura politikoaren maila, “Agur Asiron” mailakoa alegia.

Elkarrizketak hasi bai, baina ikusteke dago oraindik Chiviteren azken jokaldia, bere solaskideek EHBilduren abstentzioa lortuko balute ere. Ezaguna da PSNren ohiko azaluskeria horrelako abaguneetan, eta gutxi fido. Puntu bat, agian, konfiantza apur bat izateko: Chiviteren anbizioa. Eta anbizio hori inola ere ez diote asearaziko Navarra Sumaren 20 eserlekuek Chiviteren 11 aurrean. Ezkerraldera makurtzen ikasi beharko luke PSNkoak.

Baina, betiko leloa: Madril oso gertu du PSNk, Nafarroa baino gertuago betidanik. Eta hor badago bere burua Jalamandrukitzat duen Sánchez bat. Mago gisa, mahukatik atera zuen mukizapia PSOEko gerontokratek ezarri zioten eskumikatzea gainditu, alderdiaren buruzagitza berreskuratu eta Espainiako presidentetza lortzeko, bai eta legegintzaldiari une egokian amaiera eman eta hauteskunde berrietan boto gehien jasotzeko. Podemosen kaltez eta hauteskundeetan aurkezten ez den alderdi aberats horri, Ibex 35 delakoa, bitxiloreari hostoak kentzen ari zenari esker ea nori eman bere amodioa, C’s edo PPri. Sanchezek ere eskumikaturik ditu independentista katalanak eta EHBildu, baina, Chivitek bezala, hauen abstentzioa behar du inbestidura lortzeko, ezkerreko politikariarena egin nahi badu. Bertzela, edo C’sen laguntza beharko du, edo Jalamandrukirena berriro egin, ostera ere Gorteak ixten.

Arriskutsua inondik ere: Ibexek isilarazten badu Vox Nafarroan bezala eta C’s-PP nolabait birjosten baditu, edota Podemosek berreskuratzen baditu PSOEri ihes eginiko boto likidoaren zati bat…, zer?

Eta Chivite? Ezkerraldera negoziazioetan jardun, baina azken buruan Jalamandrukiren zain aldez edo moldez, hain ziur…

Haur psikopatologia kasu bat?

Artikulu zaharra dagoeneko baina batere ez zaharkiturik, honako hau. 2019ko maiatzaren 9an idatzirik Ezkerretik Berrituz bihilabetekariarentzat, joan den astean plazaraturikoa paperezko euskarrian. Hauteskunde orokorren ondoren idatzia, beraz, baina Foru eta Udal hauteskundeen aurretik. Gaur, hilabete bat igarota azken hauetako egunetik, galdera berdinek jarraitzen dute bizirik geure neuronen barnean, metafora ezberdinak erabil ditzakegularik egunez egun kezka berberaren inguruan. Hauxe da artikulua:

 

“HAUR PSIKOPATOLOGIA KASU BAT?

 

Ez dago zertan izan ez psikologo ez psikologista ene buruari maiz egiten diodan hau bezalako galdera egiteko: alegia, PSNren arazo bat ez ote dagokion haur psikopatologia arloari.

Antso ene lagun onak bere txio batean aditzera eman berri duen bezala, Chivite ez da Sanchez, eta PSNri buruz ari naiz honetan, ez PSOEri buruz, direnak direlakoak, ene ustez, Sanchezen eskasiak.

Zertan datza ene galderaren funtsa? Bada, arazo zaharra da honezkero PSNrena, berau Urralburuk hondamendira eraman zuenetik datorrena, hau da, nafar gobernutik kanpo gelditu zenetik (Otanorena fede oneko saio frustratu bat baizik ez zen izan, ene ustez, Urralburuk sorturiko ekaitzan ez hondoratzeko). Ene susmoa, bada: garai haietatik halako umezurtzean gelditu zelako traumak jota ez ote dirauen PSNk. Nafar gizarteak umezurtz utzi izan balu bezala, bere kariñoa faltan.

Horrelako traumak jotako haurrak oraindik ere traumatizaturik hel daitezke gaztarora, eta hortik espezialitate hori, haur eta gazte psikopatologiarena. Horrelako haurrak, nerabezaroan, apetatsu huts izatetik bihurrikerietan ibiltzera igarotzen dira maiz, eta gaztaroan gurasoen kontra jokatzera, halako errebeldia tematsu batekin, auzoko lagun txarrenekin biltzeraino. Horixe nire galdera, hortaz: holaxe ibili ez ote den PSN ordutik hona, UPNren eskutik beti, nafar gizartea zigortu nahian beronek kariñoa berriro ere itzultzen ez dion artean.

Irudi hori dabilkit buruan jiraka, PSNri gaur behin eta berriz entzuten diodanean berak izan behar duela eskutan nafar gizartearen gidaritza nafarrok ongizatean mugiarazteko. Badago mehatxu tonu bat mezu horretan: ez badidazue ahalmen hori neuri ematen, hor konpon zuek. Hau idazten dudanean pentsaezina da, hauteskunde orokorretako nafar botoekin, ez PSNk, ez PSN-IE-Ahal Dugu arteko gobernu-koalizio batek (hots, PSNren ustezko indar abertzale batere gabeko koalizio batek) indar aski lor dezakeenik Navarrasumari gobernu posibilitatea ixteko. Eta auskalo, azken urteotako aldaketaren aldeko indarrekiko lankidetzan ibiltzeko behartuta ere, Foru-hauteskundeetan berreskuratuko ote duen PSNk nafar gobernurako giltza. Lor dezake, dena da posible, baina auskalo lortuko duen.

Eta lortuko balu eta bere esku egonen balitz aldaketaren aldeko esperientzia onartu ala errefusatzea, zer eginen luke? Jarraituko luke nafar gizartearen kariño osoaren esperoan, Navarrasumari (UPNri lehen bezala) gobernua baimentzen, nafar gurasoek (gizarteak) ikasi arte PSN ez bertze maitatzen? Maria Chiviteren aldarriek, bere burua gobernuburu ikusten duela behin eta berriz garrasika, eta lau urte hauetan lauko koalizioak aldaketaren alde eginiko urrats guztiak Esparzaren uberan errefusatzen nafar identitate kontra eman direlako aitzakia bueltaka, ez dute ezer onik iragartzen: haur eta gazte psikopatologia mota batek jotakoengan sortu ohi den identitate arazoren bat duela erranen nuke nik.

 

Iruñean, 2019ko maiatzak 9.

Bixente Serrano Izko.”

Esparzari eskertu beharko?

M26ko hauteskundeetako nafar emaitzak (Foru Parlamentukoak) 27an goizean goiz ikusi eta urgentziazko artikulu hau idatzi nuen ARGIA aldizkarirako edizio digital eta paperezkorako (digitala 27an bertan eta paperezkoa 2.646 zenbakian (2019/06/02) plazaraturikoa), aldizkariak berak eskaturik.

“Esparzari eskertu beharko?

 

Esparzari eskertu beharko ote diogu PSN ez batzea Navarrasumarekin nafar gobernua osatzeko?

 

Horrela dirudi Esparzaren lehen hitzak entzunda emaitzen ostean: “Ez dugu Chivite presidente eginen, ez gure botoekin, ez abstentzioarekin”. Chivitek, berdintsu Esparzari buruz, bere jarraitzaile sutsuen oihuen (“Esparzarekin ez!”) aurrean. Ba al dago fidatzerik Chiviteren hitzekin? Chivite ez da Sanchez eta ez du lortu lehen indarra izatea, bere berreskurapenaren despit. Alde handia hartu dio Navarrasumak, eta ezinen du berez GB, Ahal Dugu eta I-Erekin bakarrik gehiengoa lortu, Chivitek nahi duen bezala EH Bildu baztertuz gero. Zaila du, Sanchezek baino zailagoa, gaien araberako akordio puntualak lortzea ezker-eskuinera jokatzen. Hitzarmen sendoagoa lortu beharko luke bere balizko kide ezkertiar nafarrekin, EH Bilduren abstentzioaz gain. Chiviteren temak ez du ezer onik iragartzen.

 

Gerri fina du Chivitek, inbidiagarria ere, baina fina bezain zurruna, behintzat ezkerraldera gorputza makurtzeko. Ezin du ulertu Nafarroan ezkerrak eta aurrerakoiek gai sozioekonomikoak soilik ez, gai kulturalei ere (euskara barne) eutsi behar dietela giro demokratiko integratzaile bat sortu nahi badute. Chiviteren ikuspegi kulturala, batik bat Nafarroako hizkuntza aberastasunari dagokionez, gertuago dago UPNren diskurtsotik bere balizko kideenetik baino. Aberastasun horren aldeko eskaerak identitate kontu gisa, eta ez kontu demokratiko gisa, ulertzen tematzea ez da batere integratzailea. Eta hain gogor ikuskera horri eustea nafarron ideien pluraltasunari uko egitea da. Chiviterengatik izanen balitz, gustura jasoko lituzke PSNk Navarrasumaren botoak presidentetza lortze aldera.

 

Espero dezagun, bada, Esparzari eskertu behar diezaiogun PSN-UPN-C’s gobernu koalizioa, agerikoa edo itzalpekoa, ez gauzatzea.

 

Iruñean, 2019ko maiatzak 27.

Bixente Serrano Izko”