Itsusikeriak.

Itsusikeriak

BIXENTE SERRANO IZKO

 

 

Ez zuen oso harrera abegitsua

izan Gimenoren izendapenak

Hezkuntza Kontseilari gisa. Ez behintzat

ezagun dutenen aldetik, hala

hezkuntza orientatzaile bezala nola

bere ohiko jarrerengatik euskarari dagokionez.

Susmo txarrak justifikaturik

ikusi dira berandu gabe haren lehen

neurrietako batzuekin.

Itsusia izan da, errate baterako,

Berdintasun sailak diseinaturiko Skolae

plangintzaren koordinatzailea, Pilar

Mayo alegia, kargugabetu izana beronek

inolako azalpenik jaso gabe. Hain

justu, gainera, Mayok UNESCOren

saria jaso behar zuenean bere programa

eredugarriarengatik mundu mailan.

Itsusia kontseilariak a posteriori emaniko

argumentu eskasa: alegia, hezkuntza

profileko arduradun bat ikusten

zuela egokiago funtzio horretarako.

Hezkuntza lana, eta are gehiago jatorri

eta kolore desberdinetako mutil eta

nesken berdintasun arloko hezkuntza,

arlo diziplinarteko bat izanen ez balitz

bezala.

Itsusia izan da ostera ere Tutera eta

Castejonen Helduentzako Hezkuntza

sailak aurretik eskainirik zituen euskara

ikastaroak bertan behera uzteko

saioa, inolako azalpenik gabe berriz

ere, ongi jakin arren matrikula kopurua

ezarririko gutxienezkoa aise gainditurik

zegoela. Atzera jo behar izan du gero

neurria, baina itsusia izan da emaniko

azalpena: badaudela, alegia, bertze bide

publiko batzuk euskara ikasteko, hala

nola Hizkuntz Eskolak eta Euskarabideak

eskaintzen dizkienak irakasleei

edo euskara titulua behar dutenei euren

lan profilei begira. Lan beharraz bertze

helburuekin euskara ikasi nahi dutenek

eskubiderik ez balute bezala administrazioari

ikasbideak eskatzeko.

Itsusia izan da, hirugarrenik, nepotismo

usaina darion bertze izendapen

bat, Kontseilariaren koinatarena bere

kabineteko laguntzaile gisa. Izendapen

libreko kargua da, hain konfiantzazkoa

itxura osoz non-eta bere familia barnean

bilatu behar izan ei baitu. Zuhur

agertu dira gobernua partekatu/sostengatzen

duten aliatuak, baina argi

utzi dute beraiek ez zuketela horrelakorik

egin.

Ezagun dute Gimenoren eite eta

izaera haren pean/aldamenean lan

egin duten profesionalek, ezagun dute

haren feeling eskasa lankidetza giroa

sortzeko. Takto onetik baino, autoritarismotik

hurbilago.

Chivitek bere gustura osatu du gobernua

eskua libre utzirik aliatuei ere

beren erara osatzeko bakoitzari dagozkion

departamentuak, eta horren

arabera jokatzen du berak bereetan.

Ohiko jokamoldea PSOErengan: programa

eta partida ekonomikoak hala

hola adostu bai, baina familiaburu

bakoitzak bere erara jokatzeko libre

gero. Koalizio gobernua bainoago, kutxatiletakoa:

kutxatila bakoitzean bere

xekeak, alderdikide ala ez, joka dezan.

Horrelaxe aurkeztu du halaber

Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak

gobernuaren egitura berria: gobernukideekin

ezer kontsultatu aurretik

egin du gobernu eraketa berria, neurriz

gain igo eginik kargu altuak, hots,

Zuzendaritza Nagusietako eta organismo

autonomoetako buruak, 40taraino

igo ere. Familiaburu gehiegi kontent

utzi behar, ote, PSN omen den alderdi

aniztun horretan, sentsibilitate askotariko

– eufemismo dotore-usteagorik

barneko familiaburu politiko desberdinen

anbizioak karamelizatzeko? – alderdi

omen den horretan.

Ez nauzue demagogiazale politikagintzaren

kostu ekonomikoen

kontura, beharrezkoak diren karguak

ongi kalkulatu eta duin ordaindu behar

direlakoan nago, baina bazka oparoa

ematen die gauzak horrela egiteak demagogiazaleei.

Eta demagogiazaleak,

egon, badaude, ezta?

 

Iruñean, 2019ko azaroak 2.

 

 

⁂ ⁂ ⁂

 

[Ezkerretik Berrituz bihilabetekarian, 62. zenbakian, argitaratua]

Jalamandrukiren zain

Jalamandrukiren zain

Por Bixente Serrano Izko – Domingo, 30 de Junio de 2019 –

 

Ez dakit egia den, edo zein neurrian, nafar Gorteko berriketa-lekuetan dabilen zurrumurrua, PSNko nafar Inés Arrimadasek, Maite Esporrín ezizenekoak, Maria Chiviteri sesio beroa egin ziola dioena, Esporrinek Iruñeko alkatetza Navarra Sumari eman ostean Chivite prest agertu zelako Geroa Bai, Ahal Dugu eta I-Erekin harremanetan hasteko, Foru Erkidegoaren lehendakaritzari begira. Egia ala ez, arrazoiak balituzke Esporrinek sutan jartzeko Chiviteren jokamoldearen aurka. Tartean, jakina, EHBilduren eskumikatze politikoa dago. Txotxongilo mailan utzita Esporrín, hara zer eta Chivite prest agertu EHBilduren abstentzioa gutxienez, berak ez noski, baina bai bere bertze solaskideek lan dezaten.

Eta badirudi perspektiba horretan hasi dela Chivite elkarrizketetan. Foru hauteskundeen emaitzak ikusi berri, presaka idatzi nuen artikulu labur bat Argia aldizkarirako, berehala plazaraturikoa edizio digitalean eta aste berean paperezkoan, hasiera honekin: “Esparzari eskertu beharko ote diogu PSN ez batzea Navarra Sumarekin”? Galderaren atzetik, susmo erraza: Chivitek pozik jasoko zituela eskuindarren botoak lehendakaritza lortze aldera, horren truke hainbat alkatetza ematen Navarra Sumari, Iruñekoa barne. Horixe egin zuen Esporrín andreak, gustura gainera nik uste, kontuan izanik zein den andre honen kultura politikoaren maila, “Agur Asiron” mailakoa alegia.

Elkarrizketak hasi bai, baina ikusteke dago oraindik Chiviteren azken jokaldia, bere solaskideek EHBilduren abstentzioa lortuko balute ere. Ezaguna da PSNren ohiko azaluskeria horrelako abaguneetan, eta gutxi fido. Puntu bat, agian, konfiantza apur bat izateko: Chiviteren anbizioa. Eta anbizio hori inola ere ez diote asearaziko Navarra Sumaren 20 eserlekuek Chiviteren 11 aurrean. Ezkerraldera makurtzen ikasi beharko luke PSNkoak.

Baina, betiko leloa: Madril oso gertu du PSNk, Nafarroa baino gertuago betidanik. Eta hor badago bere burua Jalamandrukitzat duen Sánchez bat. Mago gisa, mahukatik atera zuen mukizapia PSOEko gerontokratek ezarri zioten eskumikatzea gainditu, alderdiaren buruzagitza berreskuratu eta Espainiako presidentetza lortzeko, bai eta legegintzaldiari une egokian amaiera eman eta hauteskunde berrietan boto gehien jasotzeko. Podemosen kaltez eta hauteskundeetan aurkezten ez den alderdi aberats horri, Ibex 35 delakoa, bitxiloreari hostoak kentzen ari zenari esker ea nori eman bere amodioa, C’s edo PPri. Sanchezek ere eskumikaturik ditu independentista katalanak eta EHBildu, baina, Chivitek bezala, hauen abstentzioa behar du inbestidura lortzeko, ezkerreko politikariarena egin nahi badu. Bertzela, edo C’sen laguntza beharko du, edo Jalamandrukirena berriro egin, ostera ere Gorteak ixten.

Arriskutsua inondik ere: Ibexek isilarazten badu Vox Nafarroan bezala eta C’s-PP nolabait birjosten baditu, edota Podemosek berreskuratzen baditu PSOEri ihes eginiko boto likidoaren zati bat…, zer?

Eta Chivite? Ezkerraldera negoziazioetan jardun, baina azken buruan Jalamandrukiren zain aldez edo moldez, hain ziur…

Haur psikopatologia kasu bat?

Artikulu zaharra dagoeneko baina batere ez zaharkiturik, honako hau. 2019ko maiatzaren 9an idatzirik Ezkerretik Berrituz bihilabetekariarentzat, joan den astean plazaraturikoa paperezko euskarrian. Hauteskunde orokorren ondoren idatzia, beraz, baina Foru eta Udal hauteskundeen aurretik. Gaur, hilabete bat igarota azken hauetako egunetik, galdera berdinek jarraitzen dute bizirik geure neuronen barnean, metafora ezberdinak erabil ditzakegularik egunez egun kezka berberaren inguruan. Hauxe da artikulua:

 

“HAUR PSIKOPATOLOGIA KASU BAT?

 

Ez dago zertan izan ez psikologo ez psikologista ene buruari maiz egiten diodan hau bezalako galdera egiteko: alegia, PSNren arazo bat ez ote dagokion haur psikopatologia arloari.

Antso ene lagun onak bere txio batean aditzera eman berri duen bezala, Chivite ez da Sanchez, eta PSNri buruz ari naiz honetan, ez PSOEri buruz, direnak direlakoak, ene ustez, Sanchezen eskasiak.

Zertan datza ene galderaren funtsa? Bada, arazo zaharra da honezkero PSNrena, berau Urralburuk hondamendira eraman zuenetik datorrena, hau da, nafar gobernutik kanpo gelditu zenetik (Otanorena fede oneko saio frustratu bat baizik ez zen izan, ene ustez, Urralburuk sorturiko ekaitzan ez hondoratzeko). Ene susmoa, bada: garai haietatik halako umezurtzean gelditu zelako traumak jota ez ote dirauen PSNk. Nafar gizarteak umezurtz utzi izan balu bezala, bere kariñoa faltan.

Horrelako traumak jotako haurrak oraindik ere traumatizaturik hel daitezke gaztarora, eta hortik espezialitate hori, haur eta gazte psikopatologiarena. Horrelako haurrak, nerabezaroan, apetatsu huts izatetik bihurrikerietan ibiltzera igarotzen dira maiz, eta gaztaroan gurasoen kontra jokatzera, halako errebeldia tematsu batekin, auzoko lagun txarrenekin biltzeraino. Horixe nire galdera, hortaz: holaxe ibili ez ote den PSN ordutik hona, UPNren eskutik beti, nafar gizartea zigortu nahian beronek kariñoa berriro ere itzultzen ez dion artean.

Irudi hori dabilkit buruan jiraka, PSNri gaur behin eta berriz entzuten diodanean berak izan behar duela eskutan nafar gizartearen gidaritza nafarrok ongizatean mugiarazteko. Badago mehatxu tonu bat mezu horretan: ez badidazue ahalmen hori neuri ematen, hor konpon zuek. Hau idazten dudanean pentsaezina da, hauteskunde orokorretako nafar botoekin, ez PSNk, ez PSN-IE-Ahal Dugu arteko gobernu-koalizio batek (hots, PSNren ustezko indar abertzale batere gabeko koalizio batek) indar aski lor dezakeenik Navarrasumari gobernu posibilitatea ixteko. Eta auskalo, azken urteotako aldaketaren aldeko indarrekiko lankidetzan ibiltzeko behartuta ere, Foru-hauteskundeetan berreskuratuko ote duen PSNk nafar gobernurako giltza. Lor dezake, dena da posible, baina auskalo lortuko duen.

Eta lortuko balu eta bere esku egonen balitz aldaketaren aldeko esperientzia onartu ala errefusatzea, zer eginen luke? Jarraituko luke nafar gizartearen kariño osoaren esperoan, Navarrasumari (UPNri lehen bezala) gobernua baimentzen, nafar gurasoek (gizarteak) ikasi arte PSN ez bertze maitatzen? Maria Chiviteren aldarriek, bere burua gobernuburu ikusten duela behin eta berriz garrasika, eta lau urte hauetan lauko koalizioak aldaketaren alde eginiko urrats guztiak Esparzaren uberan errefusatzen nafar identitate kontra eman direlako aitzakia bueltaka, ez dute ezer onik iragartzen: haur eta gazte psikopatologia mota batek jotakoengan sortu ohi den identitate arazoren bat duela erranen nuke nik.

 

Iruñean, 2019ko maiatzak 9.

Bixente Serrano Izko.”

Esparzari eskertu beharko?

M26ko hauteskundeetako nafar emaitzak (Foru Parlamentukoak) 27an goizean goiz ikusi eta urgentziazko artikulu hau idatzi nuen ARGIA aldizkarirako edizio digital eta paperezkorako (digitala 27an bertan eta paperezkoa 2.646 zenbakian (2019/06/02) plazaraturikoa), aldizkariak berak eskaturik.

“Esparzari eskertu beharko?

 

Esparzari eskertu beharko ote diogu PSN ez batzea Navarrasumarekin nafar gobernua osatzeko?

 

Horrela dirudi Esparzaren lehen hitzak entzunda emaitzen ostean: “Ez dugu Chivite presidente eginen, ez gure botoekin, ez abstentzioarekin”. Chivitek, berdintsu Esparzari buruz, bere jarraitzaile sutsuen oihuen (“Esparzarekin ez!”) aurrean. Ba al dago fidatzerik Chiviteren hitzekin? Chivite ez da Sanchez eta ez du lortu lehen indarra izatea, bere berreskurapenaren despit. Alde handia hartu dio Navarrasumak, eta ezinen du berez GB, Ahal Dugu eta I-Erekin bakarrik gehiengoa lortu, Chivitek nahi duen bezala EH Bildu baztertuz gero. Zaila du, Sanchezek baino zailagoa, gaien araberako akordio puntualak lortzea ezker-eskuinera jokatzen. Hitzarmen sendoagoa lortu beharko luke bere balizko kide ezkertiar nafarrekin, EH Bilduren abstentzioaz gain. Chiviteren temak ez du ezer onik iragartzen.

 

Gerri fina du Chivitek, inbidiagarria ere, baina fina bezain zurruna, behintzat ezkerraldera gorputza makurtzeko. Ezin du ulertu Nafarroan ezkerrak eta aurrerakoiek gai sozioekonomikoak soilik ez, gai kulturalei ere (euskara barne) eutsi behar dietela giro demokratiko integratzaile bat sortu nahi badute. Chiviteren ikuspegi kulturala, batik bat Nafarroako hizkuntza aberastasunari dagokionez, gertuago dago UPNren diskurtsotik bere balizko kideenetik baino. Aberastasun horren aldeko eskaerak identitate kontu gisa, eta ez kontu demokratiko gisa, ulertzen tematzea ez da batere integratzailea. Eta hain gogor ikuskera horri eustea nafarron ideien pluraltasunari uko egitea da. Chiviterengatik izanen balitz, gustura jasoko lituzke PSNk Navarrasumaren botoak presidentetza lortze aldera.

 

Espero dezagun, bada, Esparzari eskertu behar diezaiogun PSN-UPN-C’s gobernu koalizioa, agerikoa edo itzalpekoa, ez gauzatzea.

 

Iruñean, 2019ko maiatzak 27.

Bixente Serrano Izko”

Historia hurbila, epaile distirantak

Goiz interesgarria nirea, joan den ortzegunekoa. Liburu mardul, sendo, metodologikoki ongi landuriko baten aurkezpenean Nafarroako Museoan, alde batetik. Nerea Perez Ibarrola historialari gazte baina trebatuak egina, Iruñerriko industria langile klasearen sorreraz 1956-1976 artean. Klase berri bat gure paraje hauetan, urte gutxitan eta tradizio eta aurretiko erreferente ideologikoekin ia loturarik gabe hasieran, halere borroka antifrankistetan protagonismo berezia lortu zuena, noraino eta, proportzionalki, Estatu eremu osoan garaturiko borroka haietan mugituena izateraino. Nola joan zen eratuz klase kontzientzia langileria hartan, non eta, itxuraz, frankismo soziologikoaren gune irmoenetako bat zen probintzia honetan. Artxibo lanaz gain, kale-lan zabala du liburuak, garai haietan nola edo hala presentzia izan zuten pertsonei eginiko elkarrizketa sakonen bidez. Erran bezala, tradizio eta aurretiko erreferente klasikoekin zerikusi gutxi zuten langileak, kasu gehienetan justizia sozialarekiko sentimen kristau batetik abiaturik, nazioarteko klase ideologia berriekin lotu ziren gero gehien bat. Prozesu interesgarria, benetan, ez bakarrik ikerketa sozio-politiko baterako, baina ikerketa psiko-soziologiko baterako ere, ibilbide historiko baten barnean. Euskaraz egina liburua, zortea izan nuen nik neuk lan honen zirriborroa irakurtzeko. Aitortu behar dut hunkitu ninduela, zirrara handi batek astindu zidan bizkarrezurrean gora hainbat pasarte eta testigantzatan.

Bertzalde, goiz berean Kondestable jauregian, dokumentazio erakusketa bat, frankismoaren aurka Euskal Herriko (Nafarroa gehienbat) borrokak ardatz, Orreaga Fundazioak eraturikoa. Urte batzuk duela egin zuten lehen saio bat, baldintza kaskarragoetan, baldintza duinagoetan oraingoa. Horregatik, agian, iruditu zait bigarren edizio hau biribilago eta osoagoa dela.

Lotuak gaien aldetik bi ekitaldiak. Zehatzagoa, bai denboran bai arloan, akademikoagoa, liburuarena; orokorragoa eta dibulgaziokoa, erakusketarena. Biak ala biak, beharrezko eta elkarren osagarriak.

Artean, Nafarroako epaileak jakinarazi berri du ez duela onartu Iruñeko Udalaren eta herritarron kereila frankismoaren krimenen aurka. Espainiar sistema judizialaren bertze astakeria bat gehiago, epailea arrazoi bitxiak garatzera eraman duena. Harribitxi distirantena, hauxe, enetzat: ustezko delitu haiek (gizateriaren kontra, genozidioa…) existitzen ez zutela Espainian, garaiko legedia frankistak tipifikatzen ez zituelako. Badakigu, beraz, diktadura baten krimenak inola ere ezin daitezkeena deliturik izan, legezkoak direna. Bai distiranta epailearen burmuina, horrelako delituak ez onartzeko Estatuko fiskaltzaren aginduei men egin nahian. Goragoko instantzietan ere ez da onartuko kereila, baina komeriak izanen dituzte dagozkien epaileen garunek, diren distirantenek ere, nazioarteko instantzietan euren ukoa defendatzerakoan. Distirantasunak, berez, epaileen garunek kanpotik jasotako argi-errainu guztiak barneratu ez baina kanporatzen dituelako, ote?

 

& & &

 

Diario de Noticias de Navarran argitaratua.