Aurreko haurrideen ahurreta aurkitzeko

Joku katramilatua dirudike, ezta? Zu irakurtzen ari zaren hauxe, soka luze baten azken katebegitxoa zenuke, aurreko guztiak lauzpabost urtetako kate luzearen begi banakotzat hartuko bagenitu. Iaz, sorta beronen izenburutik abiaturik, Alberdaniak liburuxka bat argitara eman bazizun, aurten Harkaitzaren Magalean izenez eskaini dizu bestea. Eta hortxe doakizu bigarren sorta, aurreko katebegitxoen haurride genitukeen hemengo lantxoekiko ahurreta edo eskukada osatuz, aurkibidea damaizun liburuxka bigarrena.

Atzo eman genion ezaupidea Donostiko alde zaharrean. Gure Berria etxeko orrialdeotan hortxe eman dizu berri argia, Juan Luis Zabala lankide lagunak. Eskerrik asko, Pipi! Estimagarri eta ongi apaindua utzi duk bertaratu nahi duenarentzako bide seinalea.

Ilbehera

Bi ordu falta dira ilbeheran jausteko. 20,38an (21,38) joko du xalto koxkattoa gure iretargi amandreak. Asko erabili izan da ilbehera, ilbera, ilargi-behera, iretargi behera, eta beste hainbat eratara. Mordoska handia da, baita, idazle zein hiztegigile, adierazpenak bildutakotan. Errepasa ditzagun batzuk, beti ere Orotarikoan bildutakoetatik.

Ilbehera, Ilbera erabili zen Bizkai, Gipuzku, Nafarroako Erro aldean. Hala Larramendik, A

Ilargi zahar

Ilargi bete bezala, nahiz baita ilbete ere, sarri eta nonahi erabiliak dira bata zein bestea. Gordexeago bezala gelditu izan da, sukalde batzutatik baztertua edo ahaztuxea, ilargi zaharraren izena.

Ilargi zahar.

Ilargi bete

Atzoko ilbete nahiz ilargi betea genuela eta, nondik nora eta zelan erabili diren kontuok egokien jakiteko, hor daukagu Orotariko Euskal Hiztegia, zehazki ta xeheki kontuak erakusten eta eskura ipitzen dizkiguna. Haraxe jo dut gaur ere.

Ilargi bete. Debagoienako eskualdean, Bizkaiko ikutua duen honetan erabili izan da, Gipuzkoa osoan gehienik, Baztan aldean ere bai, eta Lapurdiko parajeetan esan izan da era horretan. Ilergi bete ere bai Baztan aldetik; irargi bete, Arratia aldean; illargi bethe, gorde digu Silvain Pouvreau maisuak. Halatan erabili izan dute Larramedik, A

Zer pentsatua

Entzungo bazenu honako albiste bat: X.X. jaunak bere alabatxoari, 4 urte betetzerako, norekin ezkondu aukeratua zeukion; 12 urterako ezkondurik zeuzkan biak; 19 urte betzerako Herman semetxoa, Sofia eta Gertrudis alabatxoak hazten saiatzen zitzaion. Zer pentsatu emango lizuke, ezta?

Asko pentsarazten duten horietako bizitza moldea zen, bai, atzo frantziskotarrok gogoratu genuen Hungariar emakume gaztearena, Isabel iaio ta baliosarena. 1207an jaio zen erret jauregian, Hungariako errege-erreginen alaba. Nik urte haietakoak gure Asisko Frantziskoren adinarekin neurtzen ditudanez, esan 25 urteko gaztea genuela Asisko ttikia. 12 urteko gaztea, Lisboan aldiz, Antonio gero Paduakotzat hartuko duguna. Erdiaroko feudalismotik irten ezinik dabilen sasoia dugu ordukoa.

Erret jauregietako martxa ta bizimodua ere halakoxea eta, Isabel nexkatoari zein printzipe emango dabiltz 4 urte ditueneko. Luis Turingiako Landgrafa pentsatu diote egokitzat eta halaxe, nexkari heziketa hartarakoxe emanik, berari askorik adierazi gabe, 12 urte betetzerako ezkonarazi dute gazte trebearekin. Baita begirune ta kopla handirik gabe 15 urte betetzear familia ekarrarazi ere: Herman izango du maiorazgo. Gero segido samar beste bi nexka. 19 urte beteta alarguntsa bilakatuko da, Luis senarra gurutzadan hilko zaionean.

Ordurako ordea, senarra gehienik jauregitik kanpo ezpata ta lantza jantzita zebilenez, Isabelek bere jauregian kabitzen ez ziren behartsuei laguntzen aurkitu zuen bere sendi berria. Asisko ttikiaren frantziskotar laiko sekularretakoa baitzen. Senarraren heriotz albistea iritsi orduko, Isabel bota zuten jauregitik bere 3 umeekin: 4 urte dizkio semeak, 3 betetzera doa Sofia, eta bat besterik ez Gertrudis besotakoak. Herman maiorazgoari dagozkion jauregi, terreno eta zerbitzariak, den-denak kendu nahi dizkiote. Ama, Belengo familiarekin akordatuko da eta Jainkoa eskertzen trebatuko. Bere senarraren ejerzitokoak gurutzadatik herriratzean, Herman 5 urte eginberriari itzuli dizkiote lehen erauzitakoak.

Baina ama Isabel, jauregitik eta bertako moldeetatik aparte bizitzeko erabakia harturik dago. Bere esku utzi dizkiotentxoekin, gaixo etxe handi zabal bat eraikitzen du, non eta bera izango den zaindari eta bertako gaixoenak eta behartsuenak bere esku propialez zerbitzatuko dituena. 24 urte zituen, 1231an hiltzean. Urte hortantxe hil zen, baita, Paduan Antonio fraile jakintsua. 5 urte lehenxeago Asisko ttikia.

Zorion JoanMari

Poztekotan gaituk oraingoan. Bejondaiala, JoanMari Torrealdai. Biba Forua! Baita sariaren merezimentuak ikusten saiatu direnak ere. Badakik saritarako tamainakoak ez direla aise ikusten ahal. Oraingoan, nonbait, bai.

Bizkaiko Foru Aldundiak argi agertu ditik hire merituak: hire ekarriari esker, oraingoan erraza gerta zaiek merituen sorta azaltzea: