<![CDATA[Ainhoa Larretxea Agirre | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Nov 2019 08:15:54 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ainhoa Larretxea Agirre | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Pirritx, Porrotx eta Marimotots: «Zentsura da, argi eta garbi»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2019-11-19/pirritx_porrotx_eta_marimototszentsura_da_argi_eta_garbi.htm Tue, 19 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2019-11-19/pirritx_porrotx_eta_marimototszentsura_da_argi_eta_garbi.htm Porrotx pailazoak ekin zion agerraldiari:«30 urtetik gora daramatzagu Nafarroa gurutzatzen. Euskara, alaitasuna eta balio hezitzaileak zabaltzen. Euskaraz kantuan eta dantzan. Beti sentitu izan gara etxean bezala». Izan ere, behin baino gehiagotan izan dira Irrien Lagunak Iruñean; azken lau urteetan, Iruñeko Udalak antolatuta, Baluarte antzokian. Aurten, datorren asteko ortziralean -azaroaren 29an- zuten egitekoa ikuskizuna, Baluarten; Iruñeko Udalak bertan behera utzi du, ordea. Maria Garcia Barberena Kultura zinegotziaren hitzetan, ekitaldia egiteko kontratua ez zen «legezkoa», eta horregatik ezeztatu dute ikuskizuna. Pirritx, Porrotx eta Marimototsek eta Iñigo Santxo abokatuak, aldiz, argi diote hori ez dela horrela: «Zentsura da, argi eta garbi. Kontratua ongi eginda dago». Santxoren hitzetan, kontratua guztiz legezkoa da, kontratu artistiko batek eskatzen dituen hiru ezaugarriak betetzen dituelako: «Kontratua eskaintzen duten alderdiak identifikatzea, objektua zein den zehaztea, eta prezioa ezartzea». Abokatuaren aburuz, kontratua sinatu zen unean bi sinatzaileek -Maider Beloki orduko Kultura zinegotziak udalaren izenean eta Joxe Mari Agirretxe Porrotx-ek Katxiporreta enpresaren izenan- gaitasun erabatekoa zuten akordioa sinatzeko. Hitzarmena sinatu eta lau hilabetera hasi ziren arazoak pailazoentzat. «Kontratua sinatu eta lau hilabetera, berrikuspen bat egin zuten, eta berrikuspena egin bitartean kontratua standby egoeran gelditzen da», kontatu zuen Santxok atzo. Egoeraz jabetuta, Irrien Lagunak Iruñeko Udaleko alderdi politikoekin bildu ziren, aterabide bat lortzeko asmoz. Iruñeko alkatetza duen Navarra Sumak, ordea, ez zuen onartu Irrien Lagunekin biltzea. Santxok nabarmendu duenez, hauteskunde garaian izan zen hori, baina erabateko diskrezioz aritu ziren, gaia «politizatu» ez zedin. Alderdiekin bildu ondotik, Nafarroako arartekoarengana ere jo zuten, eta arartekoak arrazoia eman zien: IruñekoUdalari suspentsioa eteteko eskatu zion. Udalak, ordea, ez du Nafarroako Arartekoak egindako gomendioa bete.Gaur egun, udalarekin sinatutako kontratuak berdin jarraitzen du, kontratua aztertu behar duen batzordea abenduaren 4an biltzekoa delako. Ikuskizuna, ordea, azaroaren 29an da, eta, beraz, egoerak bere horretan jarraitzen badu, Pirritx, Porrotx eta Marimototsek ezingo dute ikuskizuna egin. Pailazoen hitzetan, udala oraindik garaiz dabil suspentsioa kendu eta ikuskizuna egiten uzteko. Maiarentzako opariak «Beste mundu bat nahi dugu, koloretakoa eta euskalduna. Beste Iruñe bat nahi dugu», aldarrikatu zuten pailazoek agerraldian. Enrique Maia Iruñeko alkateari opari batzuk ere prestatu zizkioten: «Kolore gorria Iruñeko kolorea da. Baina gorria da elkartasunaren kolorea, maitasunarena, baita gure muxuena ere. Enrique Maia Iruñeko alkate jauna; gure alaitasuna, gure maitasuna eta gure elkartasuna zuretzat». Beste opari bat ere prest zuten: Marimototsen betaurrekoak. «Betaurreko hauekin koloretako mundu bat ikusten da, eta ez txuri-beltzekoa. Iruñea eta Nafarroa koloretakoak nahi ditugulako». Eta azken oparia: haurrek egindako marrazkiak. «Hemen dauzkazu, Maia, haurrek egindako marrazkiak. Duela urte mordoxka bat konturatu ginen, nahiz eta haserretu eta anker xamar ibili, lagunei marrazki bat oparitutakoan ulerkorrago bihurtzen direla». Opariak prestatu eta Katakrak kanpoaldera atera ziren pailazoak. Bertan, Kale Nagusian zain zituzten ehunka ume. Irria aurpegian zutela, txalo zaparrada luze batekin hartu zituzten pailazoak, eta haiekin batera atera ziren Olentzero eta Mari Domingi. Kazetariekin egin gisan, bertaratutako haurrei ere azken egunetako gorabeheren berri eman zieten, eta mezu argia idali zieten: «Marraztu bihotzak, muxuak eta ostadarrak, eta bidali alkateari». Maiarentzako opariak eskuan zituztela, haur zein gurasoek kalejiran egin zuten Kale Nagusitik Iruñeko udaletxerako bidea. Udaletxeko ateak itxita zeuden, ordea, eta atarian utzi zizkioten opariak alkateari. ]]> <![CDATA[Frontoiak emango du zeresana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/025/001/2019-11-15/frontoiak_emango_du_zeresana.htm Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1898/025/001/2019-11-15/frontoiak_emango_du_zeresana.htm
Ezkurdia izan zen lehena pilotak probatzen. Ez zuen aitzakiarik jarri. Altuna III.ak baino pilota biziagoak hartu zituen. Hala ere, denetan biziena saskian utzi zuen arbizuarrak: «Gustura nago. Pilota onak dira, ibiltzeko zailak».

Altuna III.ak, berriz, bortz minutuan aukeratu zituen pilotak: «Material ona da. Ezkurdiaren pilotak biziagoak dira. Nireak gehiago dira jokatzekoak. Haren pilotekin ere ez dut arazorik».

Ezker pareta eta zoru bizia ditu Nafarroa Arenako pilotalekuak. Pilota partida gutxi jokatu dira bertan, eta pilotariak oraindik ohitu gabe daude haren berezitasunetara. «Ezker hormak beldurra ematen du. Oso adi egon behar da», esan zuen Ezkurdiak. «Ezker paretan pilota kanpora ateratzen da; asko nabaritzen da», adierazi zuen Altuna III.ak. Frontisaren berezitasunak ere nabarmendu zituen amezketarrak: «Irregularra da. Pilotak gora ateratzeko joera dauka». Biek azpimarratu zuten finala jokatzeko pilotalekua ezagutu beharra dagoela, eta, horregatik, kexu azaldu ziren Nafarroa Arenan nahi baino gutxiago entrenatu direlako.

Pilotalekuaren ezaugarrietara ongi egokitzea izango da irabazteko gakoetako bat. Bigarrena, berriz, nork bere erritmoa markatzea. «Abiadurarik gabe irabaztea ezinezkoa da. Jokoaren ekimena hartu behar da. Partida zaila izango da», zioen Altuna III.ak. Iritzi berekoa zen Ezkurdia. «Erritmoa jartzea izango da partida irabazteko gakoa. Nire erritmoa jartzen badut, zaila izango du irabaztea».

Ezkurdia da egungo txapelduna, baina Altuna III.a da faboritoa. Horri garrantzia kentzen saiatu zen amezketarra: «Niretzat bera da faboritoa. Garai onean dago, eta aurkari arriskutsua da». Ezkurdiak ere esan zuen Altuna III.a garai «oso onean» dagoela, eta final «gogorra» aurreikusi zuen. Biek irabazi dute txapela lau eta erdian: Altuna III.ak, 2018an, eta Ezkurdiak, iaz. Ikusmina piztu du partidak, eta ia sarrera guztiak saldu dituzte.]]>
<![CDATA[«Nahuat pipilaren berezko hiztunak ez dira ehunera ailegatzen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2019-11-14/nahuat_pipilaren_berezko_hiztunak_ez_dira_ehunera_ailegatzen.htm Thu, 14 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2019-11-14/nahuat_pipilaren_berezko_hiztunak_ez_dira_ehunera_ailegatzen.htm
Cuna Nahuat programaren nondik norakoak azaltzen izan zara Iruñean. Zertan datza programa?

3 eta 5 urte arteko haur indigenentzako murgiltze eredu bat da. Salvadorreko azken hizkuntza indigena, nahuat pipil, hitz egiten duten komunitatean dago. Cuna Nahuat programan parte hartzen dute haurrek astean bost egunez, eta, egunean lau orduz, pipila hitz egiten duten emakumeez zainduta egoten dira. Emakume horiek maistra rola hartzen dute, eta haurrek hizkuntza ingurune eta modu natural batean ikasten dute.

Haurrentzako programa bat da, baina lehen hezkuntzara zabaldu nahi duzue. Nola doa prozesua?

Irakasgaiak pipil hizkuntzan emateko gai diren irakasle elebidunak behar ditugu. Cuna Nahuateko hezitzaileak historia guztian zehar eskubide guztiak kendu dizkieten emakumeak dira, eta, beraz, ez daukate maila akademikoko inolako titulurik. Hezkuntza publikoan lana egiteko, ordea, titulua behar da. Gainera, pipil hizkuntzan idatzitako eskolarako materiala sortu behar dugu. Horrek guztiak lan eta inbertsio handiak eskatzen ditu.

Zein da gurasoen rola prozesuan?

Gurasoek proiektuan sartzeko beharra sentitzen dute. Horretarako, gurasoen eskola bat sortu dugu. Galdutako belaunaldi hori seme- alaben bidez berreskura dezakegu.

Euskal Herrian egongo zara egun hauetan. Zein da egonaldiaren helburua?

Hemengo esperientziatik ikastera etorri gara. Ikastoletako klandestinitate egoeratik euskararen hezkuntza publikorako urratsaz gehiago jakin dugu, hizkuntza ereduez. Badakigu ez dela egun batetik bertzera egingo dugun zerbait. Hemengo bidea zein den ikusi eta guk hortik zer irakaspen ateratzen ahal dugun ikusi nahi dugu; noski, kontuan hartuta testuinguru erabat ezberdina dela.

Zein da egun pipilaren egoera? Belaunaldiren bat galdu da?

Gaur egun, pipil hizkuntzan mintzatzen diren aitatxi-amatxien belaunaldi bat dugu, baina ez diete ondorengoei hizkuntza transmititu.

Zergatik?

1932. urtean, indigenak gobernuaren kontra altxatu ziren: presidenteak 30.000 indigena baino gehiago hil zituen astebetean, eta hizkuntza guztiz debekatu zuen. Lagun artekoa bihurtu zen, eta transmititzeari utzi zitzaion. Orain dagoen azken belaunaldiak 1950eko hamarkadan jaso zuen pipil hizkuntza.

Zein da egun estatus ofiziala?

Salvadorreko konstituzioko 62. artikuluak erraten du hizkuntza ofiziala gaztelania dela. Eranskin bat gehitu zioten artikuluari, eta bertan agertzen da estatuak lurraldean mintzatzen diren hizkuntzak onartzen dituela eta neurriak hartu behar dituela hizkuntza horiek babestu eta bultzatzeko.

Zenbat hiztun ditu ?

Berezko hiztunak ez dira ehunera ailegatzen, baina neohiztunak, ikasi dutenak, 500 inguru izango dira.

Nolako hizkuntza da nahuat pipil?

Hizkuntza polisintetikoa da. Horrek erran nahi du morfologia anitzeko hizkuntza dela. Hitzak bere artean elkartuz hitz berriak sortu ditzakeen hizkuntza bat da; horrela, hizkuntzaren biziberritze prozesuan hitz berriak sortu ditugu. Hizkuntza erraza da: lau bokal eta hamabi kontsonante ditu. 60 orduko hizkuntza ikastaro batekin komunikatzeko gaitasuna lortzen da, eta 120 ordukoarekin klaseak emateko moduan egon zaitezke.

1985. urtean hasi zinen hizkuntza ikertzen. Zein zen orduko egoera?

200 bat hiztun aurkitu nituen. Pentsa zenbat desagertu ziren eta desagertuko ziren. Interes akademikoagatik hasi nintzen, baina nire interesa aldatuz joan zen.

Zer aldatu zen?

Ikertzaile gisa joatean, ikusten duzu ez dutela jatekorik, etxerik, ur edangarririk... Hainbertzeko beharrak daude, ezen azkenean hizkuntza bigarren mailako auzi bilakatzen baita. Ikuspuntu akademikotik abiatzen zara, baina giza beharrak betetzea beharrezkoagoa da haientzat. Nire mezua beti bera da: komunitate batekin landa lana egiten duzunean, komunitatearengana heldu behar duzu, eta itzuli egin behar diozu ematen dizun guztia. Hori egiten baduzu, haiengana heltzeko aukera gehiago duzu, eta beti agertzen da komunitate barruko jendea proiektua sustatzeko.]]>
<![CDATA[Lankidetzaren beharra berretsi dute euroeskualdearen buruek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-11-05/lankidetzaren_beharra_berretsi_dute_euroeskualdearen_buruek.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-11-05/lankidetzaren_beharra_berretsi_dute_euroeskualdearen_buruek.htm
Erakundeko kargudun berriak izendatzeaz gain, erakundearen irudi eta webgune berria aurkeztu zituzten atzoko ezohiko batzarrean. POCTEFA programan (Espainia-Frantzia-Andorra mugako lurraldearen garapen iraunkorreko lankidetzarako programa) aukeratu dituzten hiru proiektuen berri ere eman zuten.

Batzarraren ondoren egindako prentsa agerraldian, hiru agintariek eskualdeen arteko lankidetzaren beharra azpimarratu zuten. Txibite Nafarroako Gobernuko presidente eta euroeskualdeko egungo lehendakariak berretsi egin zuen Nafarroak euroeskualdearekin duen konpromisoa, eta erantsi ezinbertzekoa dela eskualdeen arteko «lankidetza». Europan jarri zuen begirada: «Brexit-arekin eta harreman komertzialetan dagoen ziurgabetasun egoerarekin, elkarren artean aliantzak egiteko garaia da». Europa «elkartasun gunea» dela berretsi zuen.

Urkulluk ere bide beretik jo zuen, eta azpimarratu inoiz baino beharrezkoagoa izango dela mugaz gaindiko lankidetza, aurki brexit-a gerta litekeen honetan: «Nafarroaren, Akitania Berriaren eta Euskadiren helburua hiru eskualdeen artean elkarlana bultzatzea da. Ardatz atlantikoa indartu behar dugu etorkizuneko Europan». Adierazi zuen euroeskualdea anbizio handiko proiektu bat dela, eta helburua dela bertako biztanleen bizitza kalitatea hobetu eta mugak sor ditzakeen «oztopoak» saihestea.

Alain Roussetek ere bide beretik jo zuen, adierazita Euroeskualdea proiektu hagitz arrakastatsua dela: «Urte batzuetan izandako alternantzien ondotik, sekulako arrakasta da euroeskualdea osatu izana. Etorkizun bikaina aurreikusten diot erakundeari». Erakundearen erronkak hartu zituen mintzagai, eta adierazi zuen anitz duela egiteko klima larrialdiaren auzian. Erran zuen Nafarroa erreferente dela alor horretan. Hazkunde ekonomikoaz ere mintzatu zen, eta nabarmendu zuen hemendik aitzinera bertze parametro batzuetan neurtu beharko dela.

Bestalde, POCTEDFA programan euroeskualdeak onartu dituen hiru proiekturen berri eman zuten. Proiektuen helburuak dira mugaz gaindiko garraio eskaintza hobetzea, enpresa txiki eta ertainen lehiakortasuna bultzatzea eta mugaz gaindiko enplegua sustatzea formakuntza espezializatuaren bidez. Proiektuek 5,6 milioi euroko aurrekontua dute, eta 3,4 milioi jasoko dituzte Feder funtsetik.

Madrilen zain

Nafarroako eta Eusko Jaurlaritzako lehendakariak elkartzen diren aldi oro plazaratzen da abiadura handiko trenaren gaia. Kazetariek auziari buruz galdetuta, Urkulluk adierazi zuen Nafarroako eta Espainiako Gobernuekin hitz egin beharko dutela AHTaren lotura Ezkio-Itsason (Gipuzkoa) edo Gasteizen egin erabakitzeko. «Espero dugu igandeko hauteskundeen ondoren jardunekoa ez den gobernu bat egongo dela auzi honen inguruan sakontasunez hitz egiteko». Bide beretik jo zuen Txibitek ere, eta aurreratu jada konpromisoa hartua dutela Urkullurekin batzartzeko. «Azpiegituren gaiak kezkatzen gaitu. Abiadura handiko trenaren Aragoiko lotura nola egin ere kezka iturri da, ez baitugu ezer lortuko Zaragozatik ez badute loturarik egiten». Urkulluk erran bezala, Txibitek ere adierazi zuen espero dutela Espainiako Gobernu berriak «jarduneko gobernua izateari uztea» AHTaren loturak erabakitzeko.]]>
<![CDATA[Euroeskualdearen apustua berretsi dute hiru lehendakariek]]> https://www.berria.eus/albisteak/173286/euroeskualdearen_apustua_berretsi_dute_hiru_lehendakariek.htm Mon, 04 Nov 2019 22:09:57 +0100 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/173286/euroeskualdearen_apustua_berretsi_dute_hiru_lehendakariek.htm <![CDATA[Larrazken giroko feria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/037/001/2019-10-25/larrazken_giroko_feria.htm Fri, 25 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1892/037/001/2019-10-25/larrazken_giroko_feria.htm
Alazne Sansiñena Elizondoko alkatearentzat, aziendak feria eremura sartzen diren unea da eguneko momenturik magikoenetako bat: «10:30 aldean sartuko dira aziendak. Batzuek egunean bertan ekartzen dituzte aziendak; bertze batzuek Elizondo hurbileko belategietara eramaten dituzte. Goizean, azienda guzia batera sartzen da Merkatu zelaian; arras polita izaten da, ikusgarria», kontatu du Sansiñenak. Aurten, Baztango hainbat txokotako 100 abelburutik goiti espero dituzte.

Aziendak ikustez gain, bertze zereginik ere izanen da Elizondon. 13:00etan, uhalgintza erakustaldia izanen da merkatu zelaian. Sansiñenak kontatu duenez, Kataluniatik etorritako uhalgile batek eginen du, eta larrua nola lantzen duen ikusten ahalko dute joango diren herritarrek. Handik metro gutxira, merkatu zelai pareko frontoiaren kanpoaldean, nekazaritzako tresnerien erakusketa egonen da goiz guztian ikusgarri.

Salmenta posturik ere ez da faltako. Herriko karriketan, 180 postutik goiti izanen dira, gaur hasi eta bihar iluntzera arte. Kanpotik bertaratutako saltzaileez gain, herriko dendek ere ateak ireki eta salgaiak karrikara aterako dituzte. Bihar, gainera, saltoki batzuek merkeago eskainiko dituzte produktu batzuk. Gaur espero dute jendetzarik handiena, baina Sansiñenak uste du bihar ere jendea bertaratuko dela.

Herri kirolak, bihar

Eguneko ekintzez gain, gauean ere zer egina egonen da Elizondon. Elizondoko gaztetxea arratsaldeko seietan irekiko dute, eta kontzertuak antolatu dituzte: 23:00etan hasita, S.M.O.G eta Mihise taldeen kontzertua izanen da, eta, kontzertuen ondotik, Tirri & Tery DJak girotuko du gaztetxea.

Herriko ostatuetan ere kontzertuak izanen dira. Egunean bezala, gauean ere giro ona izanen dela espero du Sansiñenak: «Gauean ere giro polita izaten da, inguruko jende anitzek du bertaratzeko ohitura».

Herri kirolak izaten dira ferietako bertze protagonistetako bat. Bihar eginen dute ohiko erakustaldia. «Aurten sokatirako txapelketa Elizondon egitea proposatu ziguten. Ezinezkoa zen ortziralean izatea, eta, horregatik, bihar izanen da», kontatu du Sansiñenak. Goma Gaineko Nafarroako Sokatira Txapelketako bigarren kanporaketa da jokatuko dutena. Gizonezko eta emakumezko sokatiralariak ariko dira: 600 kilotan Beti-Gazte, Berriozar, Antsoain eta Txantreako gizonezkoak; eta 520 kilotan, Beti-Gazte, Antsoain eta Txantreako emakumezkoak. «Lesakako Beti-Gazte taldea arituko da, eta, eskualdekoa denez, jendea erakarriko duela pentsatzen dugu», nabarmendu du Sansiñenak.]]>
<![CDATA[«Lotsa dut egoeraz lehenago ez jabetua»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-23/lotsa_dut_egoeraz_lehenago_ez_jabetua.htm Wed, 23 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-23/lotsa_dut_egoeraz_lehenago_ez_jabetua.htm
Eskola bukatu ondotik, Israelgo armadan sartu zinen. Zergatik?

Israelen ez da benetako aukera armadan sartzea; betebeharra da. Hala ere, ni gogotsu nengoen armadan sartzeko, tradizio militar handia zuen familia sionista batean jaio nintzelako. Amaren aldeko aitatxi -amatxiak Hungarian jaio ziren, eta Holokaustotik bizirik atera ziren. Ni hazi nintzen ikasiz armadan sartu behar nuela beste holokausto bat eragozteko.

Zein zen zuen egunerokoa?

Armadak zioen base militarrean ez zegoela inoiz nahikoa soldadu; beraz, beti lanean geunden. Uste dut hori gu nekatuta egoteko egiten zutela, pentsatzeko denborarik ez izateko. Gure egitekoa pertsonen eguneroko bizitza kontrolatzea zen, goizean ernatzen zirenetik lotaratu arte. Beti kontrolatuta zeuden.

Noiz konturatu zinen zein zen armadaren egitekoa Palestinan?

Uste dut nahiko azkar konturatu nintzela egiten ari nintzenaz, baina ez nekien nola izendatu. Handik aste gutxira jarri nion izena: apartheid. Juduak palestinarrengandik banandu, eta ezberdin tratatzen genituen. Kontrolatzen genituen modua izugarria zen. Hala ere, denbora gehiago kosta zitzaidan erresistentzian hastea. Benetan ez nekien zer egin; hori zen ezagutzen nuen errealitate bakarra. Bizitza guztian prestatzen zaituzte soldadu izateko. Behin Palestinan, denbora gutxian konturatu beharko zinateke egoeraz. Agerikoa da han ez zarela gerra batean borrokan ari, baizik eta herri bat okupatzen.

Zaila izan zen egoeraz jabetzea?

Egin beharrekoa egiten duzunean, zure gurasoek erraten dizutenean zutaz harro daudela, zure familia eta estatua zu babesten ari direnean, hagitz erraza da aginduak soilik betetzea. Hagitz lazgarria da egoeraz jabetzea, eta lotsa dut egoeraz lehenago ez jabetua.

Armada utzi, eta militarren istorioak biltzen hasi zinen.

Breaking the silence [isiltasuna hausten] erakundean hasi, eta ikerlari bihurtu nintzen. Benetan sinesten nuen egoera barrenetik konpon zitekeela. Uste nuen jendeak nik ikusitakoa ikusi eta egindakoa ulertu izan balu shock egoera nagusituko zela. Oroitzen naiz 2009an bulegoan geundela, Gazako okupazioan parte hartu zuten militarren testigantzak jasotzen, eta ezin genuela gertatutakoa sinetsi. Legez kanpoko armak erabili zituzten Palestinako herritarren kontra. Benetan uste genuen jendeak hori jakinda okupazioa geldituko zela.

Erakundea utzi, eta atzerrira joan zinen. Zergatik?

Israelen familia guztietan dago armadan dagoen norbait, eta jendea ez zen konturatzen armadan egotearen onurak zituztela. Elkarte garrantzitsua da, baina hagitz sionista ere bai. Israel presionatzeko, kanpotik lan egitea erabaki nuen.

Nola deskubritu zenuen Israelek saltzen dituen armak Palestinan probatzen dituztela?

Betleemen botatako gas pote baten bidez hasi nintzen ikertzen. 1950eko hamarkada abiapuntu hartuta, konturatu nintzen 2001eko Dorre Bikien erasoen ondotik Israel bihurtu zela munduko arma laborategi handiena. Hagitz indartsua da. Ez dago munduan lurralderik Israelekin tratu komertzialik ez duenik. Saltzen dituen arma guztietan ziurtatzen dute gerran probatuta daudela; okupazioa jasaten duen gizarte zibil batean frogatzen dituzte.

Mundu osoko poliziak Israelen entrenatzen dituztela diozu. Zein da horren helburua?

Ameriketako Polizia, adibidez, arrazista izan da 200 urtez. Ez dute Israelen beharrik biolentoak eta arrazistak izateko. Israelek lortu du munduak estatu demokratiko gisa ikustea, historian izan den apartheid gogorrena ezartzen ari denean. Milaka pertsonari egiten ari zaiona izugarrikeria da, baina munduak demokrazia gisa onartzen du. Hori da Israel. Milaka pertsona okupatzen dituen sistema bat da mundu guztiko poliziei erakusten diena. Israelgo Poliziak jendea arrazagatik ezberdintzen du. Hori da haien sistema, eta guk balezkotzat jotzen dugu, normala balitz bezala.

Mundu osoko polizien «ispilu» da Israel. Zer ondorio ditu horrek?

Poliziak mundu osoan protestak erreprimitzeko erabiltzen dituen teknika guztiak Israelek lehenago probatuak ditu. Horrelako jarrera antidemokratikoek zentzua dute Israelgo biztanleentzat, palestinarrak etsai gisa hartzen baitituzte. Baina, mundu osoko poliziak etxera itzultzen direnean eta Israelgo metodoak erabiltzen dituztenean, palestinarrak ez dira etsaiak; zu zara etsaia.]]>
<![CDATA[Sindikatuen elkartasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2019-10-19/sindikatuen_elkartasuna.htm Sat, 19 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2019-10-19/sindikatuen_elkartasuna.htm procés-aren sententzia salatu, eta gaur Gure Esku-k Donostian egingo duen manifestazioan parte hartzeko deia egin zuten.

Bilbon 10:30ean egin zuten lehen protesta, Plaza Biribilean. Horren ondotik, hiriko bertze gune batzuetan ere egin zituzten protestak; epaitegi aitzinean eta udaletxe parean, erraterako. Donostian, Gasteizen eta Iruñean, berriz, 12:00etan elkartu ziren. Elkarretaratze guztietan agiri bateratu bat irakurri zuten.

Irakurritako agirian, aditzera eman zuten bozkatzea ez dela delitua, eta gogorarazi zuten Kataluniako instituzioak urteetan saiatu direla elkarrizketa bidezko konponbidea lortzen. Eta nabarmendu zuten Espainiako Estatuaren erantzuna ezezkoa izan dela beti.

Auzitegi Gorenaren sententzia txarretsi zuten. Sindikatuen arabera, «epai zentzagarria» ezartzen duen sententzia bat da, bertan adierazten direlako nazio bati ahotsa ematen dioten arduradun politikoek eta herritarrek izan ditzaketen zigor gogorrak.

Iruñeko udaletxearen aitzinean egindako protestan, agiria irakurtzeaz gain, sententziaren eta Kataluniako egoeraren balorazioa egin zuten Imanol Pascual ELAren eledunak eta Imanol Karrera LABen bozeraimaileak.

Pascualek eta Karrerak salatu zuten sententzia «politikoa» dela eta ez duela «justizia» nahi, «mendekua» baizik. Adierazi zuten sententziak agerian utzi duela «Espainiako botere banaketarik eza». Gaineratu zuten horrek eragina izan duela Altsasuko gazteen kontrako sententzian ere.

Epaiak sedizioagatik ezartzen dituen kondenak ere salatu zituzten:«Sententzia honek herri gisa eta sindikatu gisa interpelatzen gaitu. Sedizioagatik ezartzen den kondenak urratu egiten du manifestazio eskubidea». «Dagoeneko ez dute balio erdibideko jarrerek. Demokrazia eta autoritarismoaren artean erabaki behar da. Gure apustua demokraziarekin dago», nabarmendu zuten.

Argi adierazi dute 2017ko urriaren 1ean egin zen erreferenduma «ariketa demokratikoa» izan zela eta Espainiako Estatuaren jarrera «eskubideen inboluzioa» izan zela. Langileek herri gisa dagozkien auziak «hemen eta orain» erabaki nahi dituztela adierazi zuten. Horretarako dei egin zuten gaur arratsaldean Donostian egingo den manifestazioan parte hartzeko.

«Ez dago errepresiorik jendartearen borondatea geldituko duenik. Gure herrien askatasuna lortzea denbora kontua da», nabarmendu zuen Karrerak. Dozenaka lagun bildu ziren, horietako anitz Kataluniako banderak eskuetan zituztela. Independentzia eta preso politikoak askatzeko eskatuz egindako oihu artean bukatu zen elkarretaratzea.

Lanuzteak enpresetan

Hiriburuetako elkarretaratzeez gain, Euskal Herriko hainbat enpresa eta lantokitan ere ere bat egin zuten Kataluniarekin. 200etik gora enpresatan lanuzteak eta elkarretaratzeak egin zituzten 12:00etan, Kataluniako greba orokorraren deialdiarekin bat egin eta elkartasuna adierazteko.]]>
<![CDATA[Euskal Herriko gehiengo sindikalak elkartasuna adierazi dio Kataluniari]]> https://www.berria.eus/albisteak/172619/euskal_herriko_gehiengo_sindikalak_elkartasuna_adierazi_dio_kataluniari.htm Fri, 18 Oct 2019 09:16:35 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/172619/euskal_herriko_gehiengo_sindikalak_elkartasuna_adierazi_dio_kataluniari.htm <![CDATA[Dena prest dute Tuteran Nafarroa Oinez ospatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/015/001/2019-10-17/dena_prest_dute_tuteran_nafarroa_oinez_ospatzeko.htm Thu, 17 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1857/015/001/2019-10-17/dena_prest_dute_tuteran_nafarroa_oinez_ospatzeko.htm Izan Argi leloarekin ospatuko dute igandean Nafarroa Oinez. Laugarren aldiz hartu du Tuterako Argia ikastolak Nafarroako ikastolen besta antolatzeko ardura, eta jadanik dena prest dute igandean milaka euskaltzale herrian hartzeko. Hiru kilometro pasatxoko ibilbidea osatu dute, eta lau gunez osatuta egongo da: argia, etorkizuna, aniztasuna eta alaitasuna. Iaz hasitako bideari jarraituz, besta inklusiboa izateko ahalegina egin dute antolatzaileek. 1.500 boluntario baino gehiago ibiliko dira lanean egun osoan.

10:00etan hasiko da Nafarroa Oinez, ohiko zinta moztearekin. Irekieraren ondotik, Errigora proiektua omenduko du ikastolak: nekazariak, euskaltzaleak eta kontsumitzaileak uztartuta, Erriberan bultzatzeagatik goraipatuko dute Errigoraren jarduna. Nafarroako Ikastolen Elkarteak, berriz, Dani Lopez euskaltzalea omenduko du urteetan Erriberan euskararen normalizazioaren alde duen lanagatik.

Egitarau oparoa izango du Nafarroa Oinez-ek. Azken urteetan bezala, Erronka ere eginen dute, eta 11 ikastolatako haurrek parte hartuko dute. Aurten, berrikuntza gisa, Ikasjai aplikazioa sortu dute sakelako telefonoetarako. Gune bakoitzeko informazioa jasotzez gain, hainbat galdera egingo dituzte, eta asmatzen dituzten parte hartzaileek opariak jaso ahalko dituzte. Bestalde, ikastolako kideek ohartarazi dute igandean ez dutela erasorik «onartuko».

Datorren urtean Lizarran

«Argia ikastolaren komunitate osoaren desioa da Erriberan euskararen normalizazioaren alde lanean segitzeko beharrezkoa dugun markoa jartzen jarraitzea», adierazi dute ikastolako kideek. Bildutako dirua proiektu pedagogikoak aitzinera eramateko, instalazioen mantentze lanak ordaintzeko eta proiektua jasangarria izateko egindako inbertsioak ordaintzeko erabiliko dute.

Zehaztu dute datorren urtean zein ikastolak antolatuko duen Nafarroa Oinez: Lizarrako ikastolak izango du ardura.]]>
<![CDATA[Dena prest dute Tuteran Nafarroa Oinez ospatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/172509/dena_prest_dute_tuteran_nafarroa_oinez_ospatzeko.htm Wed, 16 Oct 2019 14:52:01 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/172509/dena_prest_dute_tuteran_nafarroa_oinez_ospatzeko.htm «Argia ikastolaren komunitate osoaren desioa da da Erriberan euskararen normalizazioaren alde lanean segitzeko beharrezkoa dugun markoa jartzen jarraitzea», adierazi dute ikastolako kideek. Bildutako dirua proiektu pedagogkikoak aitzinera eramateko, instalazioen mantentze lanak ordaintzeko eta proiektua jasangarria izateko egindako inbertsioak ordaintzeko erabiliko dute. Lizarra ikastolak hartuko du Nafarroa Oinez antolatzeko ardura datorren urtean.]]> <![CDATA[Letrak ahora eramateko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/045/001/2019-10-13/letrak_ahora_eramateko.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1944/045/001/2019-10-13/letrak_ahora_eramateko.htm Letrak ahora literatura lehiaketa antolatu zuten lehen aldiz. Arrakasta izan zuen sariketak, eta aurten bigarrenez egin dute. Gaur emango dizkiete sariak irabazleei, Txistorraren Egunaren egitarauaren barruan.

Euskal Herrian gastronomia ardatz hartuta antolatzen den literatur sariketa bakarra da Arbizukoa. Monika Etxeberria antolatzaileak kontatu duenez, zerbait ezberdina egiteko grinak eraman zituen lehiaketa antolatzera. «Txistor Eguna ospatzen genueneko hamargarren urteurrena zen, eta zerbait berezia egin nahi genuen. Gastronomiarekin eta sukaldaritzarekin harreman izugarria dugu, eta originala iruditzen zitzaigun sariketa sortzea. Harritu gintuen Euskal Herrian horrelako bertzerik ez egoteak».

Erran eta egin. Arrakasta izan zuen lehen lehiaketak. Poesian, Eneko Barberena izan zen irabazlea, eta, narrazio laburretan, Joxe Aldasoro. Bakoitzarentzako saria: 100 euro, eta saritutako lanak ilustratzaile batekin batera liburu batean argitaratzea. Bereziki gogoan dute biek argitaratutako liburua. «Idazteko afizioa daukagunok gehien eskatzen duguna irakurriko gaituen norbait izaten da», esan du Aldasorok. «Gainera, irakurtzeaz gain errekonozimendua jasotzea bigarren poza izaten da, eta, publikatua ikustean, hirugarren pozaldia. Berezia da». Barberenarentzat, lehiaketa «oso goxoa» da. «Liburua ilustratuta argitaratzea goxotasun horren sintoma da».

Saria irabazteko, ordea, idatzi egin behar izan dute Aldasorok eta Barberenak. Inspirazioa hainbat lekutan aurkitu du bakoitzak. Aldasoro bere aita zenak kontatzen zuen istorio batean oinarritu zen narrazioa idazteko: «Kontatzen zuen nola aspaldian norbait hiltzean otordu handi bat egiten zuten hileta bukatzeko. Agure bat hilzorian zen, eta familiak otordu handi hori prestatu zuen. Hilzorian zela, ordea, berpiztu egin zen, eta, azkenean, semeak erran zion hiltzeko, otordua ordurako prest zegoelako», azaldu du. «Hori ardatz hartuta pentsatzen hasi nintzen festa guztiak mahaiaren bueltan ospatzen ditugula, eta horren kontrapuntua zela heriotza».

Bertzelako bide batetik aurkitu du Barberenak inspirazioa. Uzta garaian baserrian egotea egokitu zitzaion, eta egunero ikusten zituen aranak erortzen; hortik etorri zitzaion inspirazioa: «Iruditzen zitzaidan arana zerbait sinplea eta goxoa zela. Euskal Herriko etxe askoren ondoan dago aranondoa, eta fruta hori etxe askotara sartzen da». Soiltasunaren aldeko hautua egin zuen Barberena irabazleak poesia idazteko orduan: «Sukaldaritza horren sofistikatua bihurtzen ari den honetan, zerbait sinplea eta goxoa idatzi nahi nuen».

Jateko ugari karrikan

Sari banaketaz harago, zer jan anitz izanen da gaur Arbizun. 10:30ean irekiko dute merkatua, eta, han, produktuak saltzeaz gain, txistorra nola egin erakutsiko diete bisitariei. Pintxo lehiaketa izanen da eguerdian, eta herriko musikariek Arbizuko karrikak alaituko dituzte goiz guztian.]]>
<![CDATA[Pablo Casado: "Hauteskunde ondorengo edozein akordiok Nafarroa aintzat hartu behar du"]]> https://www.berria.eus/albisteak/172302/pablo_casado_hauteskunde_ondorengo_edozein_akordiok_nafarroa_aintzat_hartu_behar_du.htm Fri, 11 Oct 2019 14:20:46 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/172302/pablo_casado_hauteskunde_ondorengo_edozein_akordiok_nafarroa_aintzat_hartu_behar_du.htm <![CDATA[Altsasuko gurasoen ustez, Auzitegi Gorenaren epaiak «injustizia baieztatzen du»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-11/altsasuko_gurasoen_ustez_auzitegi_gorenaren_epaiak_injustizia_baieztatzen_du.htm Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-11/altsasuko_gurasoen_ustez_auzitegi_gorenaren_epaiak_injustizia_baieztatzen_du.htm » oihu artean bukatu zen agerraldia.

Asteazken goizean eman zuen epaia Espainiako Auzitegi Gorenak. 79 urtetik 51 urtera jaitsi zien espetxe zigorra Altsasuko zortzi gazteei. «Diskriminazio larrigarria» kendu, eta Aratz Urrizolari eta Iñaki Abadi lesio delitua ere kendu zien. Bi plataformek epaia txarretsi zuten atzoko agerraldian.

Antxon Ramirez de Aldak —preso dagoen Adur Ramirez de Aldaren aitak— eta Izaskun Etxeberriak hartu zuten hitza Altsasuko Gurasoak eta Altsasukoak Aske plataformen izenean. Auzitegi Gorenak asteazkenean emandako epaia irmo gaitzetsi zuten: « Gure samina, haserrea, inpotentzia eta amorrua adierazi nahi ditugu. Injustizia apaindu nahi bazuten, ez dute lortu; hau astakeria eta zentzugabekeria da».

Altsasuko auziak hasieratik izan duen erabilera «mediatiko» eta «maltzurra» salatu zuten Ramirez de Aldak eta Etxeberriak, eta nabarmendu zuten «oso zigor gogorra» eta «gizagabea» ezarri dutela: «Ez da justiziarik egin: injustizia baieztatu da».

Azken hiru urteetan jasotako elkartasuna eskertu zuten, eta adierazi zuten mobilizazioari eta borrokari esker lortu dutela «terrorismoa» eta «diskriminazio ideologikoa» aurrekari gisa ez gelditzea. «Injustizia» berri horren aitzinean, mobilizaziorako deialdi bat ere egin zuten bi plataformek. Iruñeko Justizia Auzitegi parean eginen dute lehen mobilizazioa, urriaren 26an. Elkarretaratze horrekin bat eginen du goizean Altsasutik bertatik bizikletan abiatuko den Duintasuna- ren Martxak.

Espainiako Auzitegi Gorenaren epaiaren ondotik fase berri batean sartu da Altsasuko auzia. Ramirez de Aldak atzo nabarmendu zuen auzia Giza Eskubideen Estrasburgoko Auzitegira eramateko prest daudela: «Ziur nago auzia Estrasburgon bukatuko dela. Beharrezkoa bada Marteraino joateko ere prest gaude. Ziur gaude Estrasburgok errango duela Espainian egindakoa injustizia izan dela». Ramirez de Aldaren arabera, gazteen abokatuak sententzia aztertzen ari dira, eta datozen egunetan erabakiko dute zein diren egin beharreko hurrengo urratsak.

Auzitegi Gorenaren epaia irmoa da, eta horrek espetxe onurak lortzeko bidea ematen die kartzelatutako zazpi gazteei. Ramirez de Aldak atzo azaldu zuenez, hori izango da datozen egunetan hartuko duten bidea. Gazteen egoeraren berri ere eman zuten agerraldian. Ramirez de Aldak kontatu zuenez, edozein epai jasotzeko prest zeuden gazteak: «Epaia onartu dugu; bizitzak jarraitzen du. Orain, espetxe onurak lortzen saiatuko gara kartzelarik ahalik eta lasterren ateratzeko».

Hiru urte kartzelan

Azaroan beteko dira hiru urte zortzi gazteetako hiru —Adur Ramirez de Alda, Jokin Unamuno eta Oihan Arnanz— kartzelatu zituztela. Hori dela eta, azarorako ere hainbat ekitaldi antolatzen ari dira Altsasuko Gurasoak eta Altsasukoak Aske plataformakoak. Azaroaren 2an elkartasun kontzertua antolatu dute, eta hogei talde baino gehiago ariko dira bertan jotzen. Azaroaren 8an, auziaren zirrikituak aztertuko dituen mahai inguru bat eginen dute Iortia kulturgunean, eta hilabete bereko 24an Kataluniatik eta Euskal Herritik etorritako hainbat taldek kontzertuak eginen dituzte. Gainera, hilabete osoan, ARCOn zentsuratutako Presos políticos en la España contemporánea erakusketa egonen da ikusgai Iortia kulturgunean. Eta datozen egunetan ekintza gehiagoren berri emanen dute.]]>
<![CDATA["Injustizia baieztatu da"]]> https://www.berria.eus/albisteak/172256/injustizia_baieztatu_da.htm Thu, 10 Oct 2019 16:20:05 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/172256/injustizia_baieztatu_da.htm Auzitegi Gorenak atzo ateratako epaiaren aurrean "samina" eta "haserrea" adierazi dituzte bi plataformek, eta kalera ateratzeko deia egin dute. Urriaren 26an Iruñeko Justizia Auzitegiaren aitzinean elkarretaratze bat egitera deitu dute. Azarorako ere hainbat egitasmo antolatu dituzte Altsasun. Bertzeak bertze, kontzertuak, mahai inguruak eta Arcon zentsuratu zuten Presos politicos en la España Contemporanea erakusketa izango dira. Kartzelatutako gazteen egoeraren berri ere eman dute agerraldian. Antxon Ramirez de Aldak -preso dagoen Adur Ramirez de Aldaren aitak- adierazi duenez, gazteak lasai daude, "edozertarako" prest baitzeuden. Ramirez de Aldak adierazi du orain espetxetik ahalik eta azkarren ateratzeko bideak bilatuko dituztela. Hurrengo pausoak zein diren galdetuta, Estrasburgoraino joateko prest daudela adierazi du Ramirez de Aldak, eta abokatuekin ahalik eta azkarren hasiko direla bide judizial berriak aztertzen. Jendetza bertaratu da agerraldira eta Altsasuko Gurasoek eta Altsasukoak Aske plataformako kideek eskertu egin dituzte orain arte jasotako elkartasuna eta babesa.]]> <![CDATA[Euskararen dekretuaren aurkako epaia berretsi du auzitegi nagusiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-10-03/euskararen_dekretuaren_aurkako_epaia_berretsi_du_auzitegi_nagusiak.htm Thu, 03 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-10-03/euskararen_dekretuaren_aurkako_epaia_berretsi_du_auzitegi_nagusiak.htm
Afapna sindikatuak jarri zion dekretuari helegiteetako bat. Lanpostu elebidunen kopurua eta ezaugarriak zehazten zituzten artikuluen aurka egina zuen Afapnak, baina auzitegiak «ahula eta nahasia» iritzi die aurkeztutako argudioei. Sententziak dio sindikatuak ez duela frogatu zein diren artikulu horrek urratzen dituen eskubideak. Salaren arabera, lanpostu elebidunen kopurua eta ezaugarriak zehazten dituen artikulua bat dator euskararen foru legearekin eta Espainiako Konstituzioarekin, lanpostu kopurua hizkuntza eremuen beharren arabera zehaztu behar delako.

Medikuen Sindikatuaren eta Satseren kasuan, dekretuko 27. artikuluaren aurka egin dute, iritzita eremu euskaldunean hizkuntzaren merituari ematen zaion garrantzia «gehiegizkoa» dela, eta horrek «mugatu» egiten dituela euskaraz ez dakitenek lanpostua lortzeko dituzten aukerak, «merituen eta gaitasunen arteko berdintasun printzipioa urratuz». Kasu horretan ere, epaileek atzera bota dute helegitea, alegatuta sindikatuek ez dutela aurkeztu proportzionaltasunik ezaren frogarik.

Desadostasunak, agerian

Nafarroako Auzitegi Nagusiaren epaiak arrakala sortu du gobernukideen artean. Balorazio erabat ezberdina egin dute gobernua osatzen duten alderdiek. Txarretsi egin dute erabakia Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak. PSNk, aldiz, ontzat eman du.

Herenegun, lehen epaia kaleratu orduko azaleratu ziren desadostasunak. Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetarako kontseilaria kasazio helegitea aurkeztearen alde mintzatu zen asteartean. Atzo, ordea, Nafarroako Gobernuko presidenteorde eta eledun Javier Remirezek erran zuen «aukera guztiak irekita» daudela. Gobernuaren zerbitzu juridikoak epaiaren «analisi teknikoa» egiten ari direla azpimarratu zuen, eta ondorio horiek aztertu ondotik hartuko dutela erabakia. Hizkuntza politikaren arloan gobernuak akordio programatikoan ezarritakoa beteko duela azpimarratu zuen eledunak. Akordio programatikoak hizkuntza politikaren inguruan dio Justiziak hartzen dituen erabakiak errespetatuko dituela gobernuak

Desadostasunen inguruan galdetuta, Remirezek adierazi zuen ohikoa dela gobernua osatzen duten alderdien artean desadostasunak egotea. Haatik, azpimarratu zuen gobernuaren «pluraltasuna» dela haren indarguneetako bat.]]>
<![CDATA[Maria Solana izango da Geroa Bairen zerrendaburua Kongresurako]]> https://www.berria.eus/albisteak/171930/maria_solana_izango_da_geroa_bairen_zerrendaburua_kongresurako.htm Wed, 02 Oct 2019 07:25:47 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/171930/maria_solana_izango_da_geroa_bairen_zerrendaburua_kongresurako.htm jazarpena jasan du horren ondorioz. Maiatzeko bozen ondotik, Geroa Baiko parlamentaria da Nafarroako Parlamentuan. ]]> <![CDATA[Euskararen dekretuaren aurkako epaia berretsi du Nafarroako Auzitegi Nagusiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/171946/euskararen_dekretuaren_aurkako_epaia_berretsi_du_nafarroako_auzitegi_nagusiak.htm Wed, 02 Oct 2019 07:15:26 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/albisteak/171946/euskararen_dekretuaren_aurkako_epaia_berretsi_du_nafarroako_auzitegi_nagusiak.htm edukiz hustu zuen, euskara lanpostu publikoetarako meritu gisa ezartzeko betebeharra kenduz eta paisaia linguistikotik baztertuz. Oraingoan Afapna, Medikuen Sindikatua eta Satse sindikatuek dekretuaren aurka jarritako helegiteak baztertu ditu -dekretu osoa indargabetzeko eskatzen zuten sindikatuek-, baina, berriz ere dekretuaren puntu nagusienaren aurka egin du: euskara meritu gisa hartzea ezin da betebehar izan eremu misto eta eta ez euskaldunetako lan deialdietan. Afapna sindikatuak jarri zion dekretuari helegiteetako bat. Lanpostu elebidunen kopurua eta ezaugarriak zehazten zituzten artikuluen aurka egina zuen Afapnak, baina auzitegiak "ahula eta nahasia" iritzi die aurkeztutako argudioei. Sententziak dio sindikatuak ez duela frogatu zein diren artikulu horrek urratzen dituen eskubideak. Aretoaren arabera, lanpostu elebidunen kopurua eta ezaugarriak zehazten dituen artikulua bat dator euskararen foru legearekin eta Espainiako Konstituzioarekin, lanpostu kopurua hizkuntz eremuen beharren arabera zehaztu behar delako. Medikuen Sindikatuaren eta Satseren kasuan, dekretuko 27. artikuluaren aurka egin dute, iritziz eremu euskaldunean hizkuntzaren merituari ematen zaion garrantzia "gehiegizkoa" dela, eta horrek "mugatu" egiten duela euskaraz ez dakitenek lanpostua lortzeko dituzten aukerak, "merituen eta gaitasunen arteko berdintasun printzipioa urratuz". Kasu horretan ere, epaileek atzera bota dute helegitea, sindikatuek proportzionaltasunik ezaren frogarik ez dutela aurkeztu alegatuta. Desadostasunak agerian Nafarroako Auzitegi Nagusiaren epaiak arrakala sortu du gobernukideen artean. Balorazio erabat ezberdina egin dute gobernua osatzen duten alderdiek. Txarretsi egin dute erabakia Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak. PSNk, aldiz, ontzat eman du. Epaia kaleratu orduko azaleratu ziren desadostasunak. Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetarako Kontseilaria kasazio helegitea aurkeztearen alde mintzatu zen atzo. Gaur, ordea, Nafarroako Gobernuko presidenteorde eta eledun Javier Remirezek "aukera guztiak irekita" daudela erran du. Gobernuaren zerbitzu juridikoak epaiaren "analisi teknikoa" egiten ari direla azpimarratu du, eta ondorio horiek aztertu ondotik hartuko dutela erabakia. Hizkuntza politikaren arloan gobernuak akordio programatikoan ezarritakoa beteko duela azpimarratu zuen eledunak. Akordio programatikoak hizkuntza politikaren inguruan dio Justiziak hartzen dituen erabakiak errespetatuko dituela gobernuak. Desadostasunen inguruan galdetuta, gobernua osatzen duten alderdien artean desadostasunak egotea ohikoa dela adierazi zuen Remirezek. Haatik, azpimarratu du gobernuaren "pluraltasuna" dela bere indarguneetako bat. ]]> <![CDATA[Herrian errotutako erraldoiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/038/001/2019-09-14/herrian_errotutako_erraldoiak.htm Sat, 14 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1872/038/001/2019-09-14/herrian_errotutako_erraldoiak.htm
Sei erraldoi dantzatu dituzte Altsasun orain arte: 1940ko hamarkadan sortu zituzten bi errege-erregina bikote, eta 1992. urtean sortutako momotxorroa eta sorgina. Gaur plazaratuko dituzten bi erraldoi berriekin, zortzi erraldoi izango dituzte Altsasun; alta, erraldoi zaharrenak momentuz erabiltzeari uztea da asmoa. Helburua lau erraldoi dantzatzea da, eta laurek Altsasuko ohitura eta tradizioekin zerikusia izatea. Hemendik aitzinera, aurten 28 urte beteko dituzten momotxorroa eta sorgina bikotea eta gaur plazaratuko dituzten Altsasuko Kintoa eta Kinta erraldoiak dantzatuko dituzte. Altsasun Santa Agedan ateratzen diren kintoen itxura izanen dute, haien jantzi tipiko eta osagarri eta guzti.

Urte luzez, Altsasuko jende talde batek dantzatu ohi zituen erraldoiak. 2002. urtean, ordea, talde horrek bere jarduna eten zuen, eta bederatzi urtez Altsasuko Udalak Iruñeko jendea kontratatu zuen erraldoiak ateratzeko. 2011. urtean Altsasuko peñek egindako deialdiaren ondoren erabaki zuen Jesus Guzmanek erraldoiekin ateratzea. Lauk ekin zioten hasieran, eta geroztik jendea batu zaie. Egun, hamabi pertsona ibiltzen dira erraldoiekin dantzan, horietatik hiru emakumeak. Hala ere, taldeko kide kopurua handitu nahi dute, horregatik Guzmanek altsasuar guztiei deia egin die taldera batzeko: «Adin eta genero ezberdinetako edonor gonbidatu nahi dugu gurekin dantzatzera. Ez da adin edo indar kontua, gogo kontua da. Edozeinek egin dezake».

Altsasuko bestetan ez ezik, urtean bertze bi aldiz ere dantzatzen dituzte erraldoiak: urriko ferietan eta maiatzaren 1ean. Erraldoiekin atera ahal izateko, beharrezkoak izaten dira entseguak. Guzmanek kontatu duenez, besten aitzinetik hilabete lehenago-edo hasten dira prestatzen: «Beharrezkoa izaten da dantzak entseatu eta erraldoiaren azpian ordu anitz sartzea. Udako jardunetik kanpo, urtean zehar hiru astetik behin batzen gara entseatzeko». Entseguez harago, Guzmanek ez du uste erraldoiak dantzatzeko abilezia berezirik behar denik: «Badago jendea dantzari izan dena, baina, berez, erraldoiak dantzatzeko ez da beharrezkoa. Hutsetik hasten gara, mugimendu errazak ikasiz, pixkanaka, egun dantzatzen ditugun dantzak ikasi arte. Guk dantzatzen ditugunak nahiko errazak dira».

Egun berezia izango da gaurkoa, erraldoi bikote berriaren ongietorrian belaunaldi ezberdinetako lagunak elkartuko baitira. Gainera, erraldoi berriak Altsasuko kintoak direnez, kintoek dantzatzen duten zortzikoa ere dantzatuko dute ekitaldian. Horren ondotik, kalejira egingo dute Altsasuko kaleetan barrena.

Denentzako ekintzak

Erraldoien ongietorriaz gain, bertze ekintza andana izango dira datozen egunetan Altsasuko bestetan. Egunari ekiteko, txistulariek dianak joko dituzte, eta, herriari itzulia egin ondoren, Udalbatza aterako da haiekin. Erraldoien ongietorria izango da gero, eta eguerdian herri bazkaria eginen dute, Zalandi frontoian. Arratsaldean, pilota partida eta musika kontzertua izango dira. Egunari amaiera emateko, kontzertuak izango dira, karpan. Bestak asteartera arte izango dira Altsasun. Astelehenean, bertzeak bertze, kuadrilla eguna egingo dute, eta asteartean, bestak bukatzeko, petardo sorta bat botako dute, eta peñek azken kalejira egingo dute.]]>
<![CDATA[Txirrindularitzari esker onez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/036/001/2019-09-13/txirrindularitzari_esker_onez.htm Fri, 13 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ainhoa Larretxea Agirre https://www.berria.eus/paperekoa/1872/036/001/2019-09-13/txirrindularitzari_esker_onez.htm
«Ez genuen espero. Eskertuta eta pozarren gaude. Altsasuar gisa, ilusioa egiten digu suziria botatzeak, gehienbat ikusten duzulako herriak eskertzen duela urtean zehar egiten duzun ahalegina. Gurekin oroitzen direla erran nahi du horrek». Felix Mazkiaranen hitzak dira; hura izango da, Miguel Angel Montesinorekin eta Eliseo Gorosperekin batera, aurtengo txapligua pizteko arduraduna. Altsasun, urtero, udal talde bati egokitzen zaio jai hasierako etxafuegoa botatzea. Aurten Gero Bairen txanda zen, baina horiek Altsasuko txirrindularitza taldeari eman diote ardura. Altsasuko festetan txirrindularitza proba antolatzen ibili diren hiru belaunaldi batuko dira festei hasiera emateko.

90 urte beteko ditu aurten txirrindularitza probak, eta, Altsasuko bestetan klasiko bat izateaz gain, txirrindularitza munduan ere aski ezaguna da. Hori nabarmendu du Mazkiaranek: «Profesionaletarako jauzia egiteko proba garrantzitsua izaten da. Bertzeak bertze, Alejandro Valverdek eta Mikel Nievek irabazi dute». Aurten, igandean jokatuko da, eta 120 txirrindularitik gora bertaratzea espero dute. Mazkiaranek nabarmendu du aurten Euskal Herriko taldeez gain atzerriko bi talde ere gonbidatu dituztela. Lasterketa aitzinera eramateko, ehun boluntarioren laguntza izango dute.

Lan handia izaten da lasterketa antolatzea. Gainera, antolaketak dakarren arduraz gain, aurten suziriarekin batera erran beharreko hitzak prestatzeko ardura ere badu Mazkiaranek. Dagoeneko prest du aitzinetik zer errango duen: «Bestak ongi pasatzeko errango dut, beti errespetuz. Eta, noski, festaz gozatu ezin duten zortzi gazte altsasuarrekin ere oroituko gara». Suziria lehertzearekin bat piztuko da festa Altsasun. Musikak hartuko ditu karrikak. Altsasuko gaiteroak, txistulariak eta erraldoiak kalez kale abiatuko dira, baina baita mutil gazteak txaranga eta peñen txarangak ere. Herrian zehar itzulia eginen dute, musika txoko guztietara eramanez. Arratsaldean ere, izanen da zer egin. Haurrentzako antzerkia izanen da seietan, Irrien Lagunak taldearen eskutik. Ondotik, kalejira izango da erraldoiekin. Hala ere, unerik bereziena iluntzean izango da. 21:40an, urtero bezala, Altsasuko zortzikoa dantzatuko baitute. Datozen egunetan ere egunero dantzatuko dituzte zortzikoa eta larrain dantza.

Aldarrikapenak ere bai

Udalaren egitarau ofizialaz gain, peñek eta herri mugimenduak bere egitarau propioa antolatu dute aurten ere. Gaur bertan hasiko da egitarau alternatiboa. Eguerdirako, elkartasun bazkaria antolatu dute, eta, arratsaldeko kalejiraren ondotik, gauerdian Tttek elektrotxaranga ibiliko da kalez kale. Eguna bukatzeko, Aiaraldea Sound Sistemen kontzertua izango dute.

Aldarrikapenak ere lekua izango du Altsasun. Larunbaterako, manifestazioa antolatu dute, lelo honekin: Balda eta Imanol herrian eta libre erasoen aurrean elkartasuna eta antolakuntza. Aurten, gainera, lehen aldiz kuadrilla eguna ospatuko dute, astelehenean. Altsasuko kuadrillen artean harremanak sortzea da helburua. Horretarako, kuadrillen bazkaria, olinpiadak eta playback lehiaketa egingo dituzte, bertzeak bertze.]]>