<![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 05 Feb 2023 12:50:27 +0100 hourly 1 <![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA['Electrophonic Chronic': The Arcsen omenaldia Richard Swifti]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/028/001/2023-02-05/electrophonic_chronic_the_arcsenomenaldia_richard_swifti.htm Sun, 05 Feb 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1943/028/001/2023-02-05/electrophonic_chronic_the_arcsenomenaldia_richard_swifti.htm Yours, Dreamily (2015) debuteko diskoa argitara eman eta bi urtera sartu zen lozorroan, mundu osoan zuzenean aurkezten ibili ondoren. Dan Auerbachek sortu zuen taldea, urte hartan bertan. The Black Keys rock bikoaren partaide izateagatik da ezaguna, eta haren proiektu paralelo gisa abiatu zuen hasiera batean. Baina taldea geldirik, isilik, egon da gaur arte. Izan ere, zortzi urteko etenaren ostean, bueltan da taldea, eta estudioko bigarren lana kaleratu du: Electrophonic chronic (Easy Eye). Etenaldi horren arrazoi nagusia taldekide baten heriotza izan zen, Richard Swift 2018an hil baitzen, alkoholismoak eragindako konplikazioen ondorioz. Hari eskainitako lana da, hain justu ere, disko berria, musikaren bitartez egindako omenaldi sentikor bat. «Beste behin ere, musika jotzen, barre egiten eta abesten ikusiz hari agur esateko modu bat da», adierazi du Auerbachek. Izan ere, Swiften ahotsa eta musika entzun daitezke diskoan. Hura hil aurretik grabatu baitzuten Electrophonic Chronic neurri handi batean, New Yorken eta Nashvillen artean -Auerbachen Easy Eye Sound estudioa tartean-, jatorrizko kide guztiekin: Leo Michels, Nick Movshon, Homer Steinweiss, Auerbach eta baita Swift ere. Musika sortzea, kantuak egitea eta, batez ere, estudioan grabatzea maite duen lagun talde bat izan baita The Arcs hasieratik, Auerbachen hitzetan. «Edonon ginela ere, beti sartzen ginen elkarrekin estudioan. Hori zen gehien gustatzen zitzaiguna». Esperimentatu egiten zuten soinuekin eta instrumentuekin, sortzen zutenari kantu forma emateraino. Obsesio ere bilakatu zitzaien estreinako diskoa kaleratu ostean. «Ziur aski, 80 eta 100 pieza artean izango ditugu grabatuak, etengabe grabatzen baikenuen Yours, Dreamily kaleratu ondoren», aitortu du Michelsek. Hain zuzen ere, horietako asko dira orain Electrophonic Chronic diskoa osatzen dutenak. Hamabi kantu sartu dituzte diskoan: bluesetik eta souletik bezainbat edaten dute country-rocketik eta psikodeliatik, rock lasai eta hunkigarriaren moldetik gehiegi aldentzen ez badira ere. Keep On Dreaming, Love Doesn't Live Here Anymore, Heaven is a Place... nahasian doaz 1960ko eta 1970eko hamarkadetako doinuak melodia futuristekin gitarrek, teklatuek eta perkusioak osatutako paisaia goxo, geldo eta baikorretan. Atzera ez ezik, aurrera ere begiratu nahi duela erakutsi baitu taldeak. ]]> <![CDATA[EH Bilduk hauteskunde kanpainaren barruan kokatu du EAJren eta PSE-EEren zerga erreformaren iragarpena]]> https://www.berria.eus/albisteak/223822/eh_bilduk_hauteskunde_kanpainaren_barruan_kokatu_du_eajren_eta_pse_eeren_zerga_erreformaren_iragarpena.htm Wed, 01 Feb 2023 13:54:01 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/223822/eh_bilduk_hauteskunde_kanpainaren_barruan_kokatu_du_eajren_eta_pse_eeren_zerga_erreformaren_iragarpena.htm EAJk eta PSE-EEk negoziazioak hasi dituztela iragarri izanak. Izan ere, Unai Urruzunoren bozeramailearen hitzetan, koalizio abertzaleak hainbatetan eskatu du gaia hizpidera ekartzeko eta eztabaida zabaltzeko, baina hala egin izan duten kasu guztietan «atea itxi» diote bi alderdiek. EH Bildurentzat, zerga sistemaren erreformari buruzko eztabaida «beharrezkoa» da; are gehiago, ohartarazi du munduko gobernu gehienetan ireki dutela eztabaida hori; besteak beste, azken urteetako gertakari sozialek eta ekonomikoek desberdintasun sozialak «areagotu» egin dituztelako. Hori ikusirik Eusko Jaurlaritzak ez duela ezer egin salatu du Urruzunok: «Hemen ez da ezer entzun; hemen kilkerra entzun da. Eta uste dugu hori izan denean gobernu honen ekiteko modua atzoko iragarpenek ez dutela inolako sinesgarritasunik». Zerga sistema «erregresiboa» Urruzunoren hitzetan, urte hauetan «gutxi» egin da arlo fiskalean, eta, aldiz, «asko» izan da egin ez dena. Eta gaitzetsi du egin den apurrak zerga sistemaren eredu erregresibo baten joera indartu duela. «Momentu honetan, zerga sistema erabat erregresiboa da». Azken urteetako zerga bilketaren emaitzak dira horren adibide, haren iritziko. Izan ere, ohartarazi du kapitalari atxikitako zergak bilketa osoarekiko duen pisua «izugarri» jaitsi dela azken urteetan, eta lanaren errenta zergak sostengatzen duela sistema orain. Urruzunok gogorarazi du zerga sistema PPk eta EAJk moldatu zutela azkenekoz, «Eusko Legebiltzarrean eta aurrekontu batzuen testuinguruan», eta, besteak beste, sozietate zerga jaistea adostu zutela. Eta oroitarazi du, halaber, foru ogasunek errenta zerga deflatatzea onartu zutela azken bi urteetan, izatez «neurri erregresiboa» denean. Bada, EAJren eta PSE-EEren jarduteko modua kritikatu du EH bilduk, eta salatu du zerga sistemaren inguruko eztabaidak «etxeko lanak egin gabe» harrapatu duela Jaurlaritza: «Badaukagu gobernu bat eztabaida estrategiko guztietara berandu eta gaizki iristen dena. Egunerokotasunean eta inprobisazioaren bizi den Jaurlaritza batez ari gara, eredu agortu batez». Zerga sistemari buruzko eztabaida «saihetsezina» dela esan du Urruzunok, eta «behingoz» gaia hizpidera ekartzeko eskatu du, gainontzean arrakala soziala «gero eta larriagoa» izateko arriskua baitago.]]> <![CDATA[«Sorkuntza jada ez da nire munduaren zilborra»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/024/001/2023-01-29/sorkuntza_jada_ez_da_nire_munduaren_zilborra.htm Sun, 29 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1972/024/001/2023-01-29/sorkuntza_jada_ez_da_nire_munduaren_zilborra.htm #itsasoadabidebakarra proiektuan (Elkar). Azken urteetako bidaia emozionalaren emaitza baita lana. «Doluari buruzko kontakizun bat da, aldaketari gorazarre bat». Izan ere, behin erditze osteko depresioa pasatuta, Kubara joan zen hilabete eta erdirako, bere buruari distantzia fisikotik nahiz emozionaletik begiratzera, eta sormena zentroan jarrita ikertzera. Bidean aurkitu zituen ahizpak, kanta zaharren oihartzunak, eta horren guztiaren testigu diren doinu berriak.

Soinua eta familia hartuta abiatu zinen Habanara, baina hasieratik zeneukan argi zeren bila joan nahi zenuen?

Ez. Are gehiago, argi neukan ez nuela argi izan nahi. Bidea erdigunean jarrita sortu nahi nuen lehenengoz. Eta asko kostatu zait, konturatu naizelako nire jardun profesionalean gehiegitan sortu dudala emaitzari begira. Hala ere, abiatu nintzenean, banituen ildo batzuk: ikerketa bat egin nahi nuen Kuban; espazio bat sortu nahi nuen beste emakumezko musikari batzuekin, batez ere, lurrarekin lotutako musika egiten zutenekin. Banituen premisa batzuk ere: nolakoak izango lirateke kantu hauek hain zuriak ez balira? Eta nire amamen amamak eta zuen amamen amamak non egiten dute topo? Hortik abiatu nintzen.

Zerekin egin zenuen topo han?

Lehenenik eta behin, antsietatearekin; bidaia guztietan bezala, aurretik prestatutako bide orri hori ez baita beti betetzen. Uste dut sorkuntza prozesu guztietan gertatzen dela horrelako zerbait, baina nik orain erregistratu egin nahi izan dut hori. Bideak zerbait ekarriko duela sinistea da kontua, eta onartzea mediokrea izatearen aukera ere badagoela. Neure buruari behin eta berriz esaten nion zerbait inportantea ari ginela egiten, baina, era berean, musika besterik ez zela.

Duela hamar urte kontrako norabidea egin zuten kantuak doinu berriekin plazaratu dituzu. Birformulatu egin nahi zenituen, beste bertsio bat egin, desegin eta berriz eraiki?

Dira bertsioak, berrirakurketak, aitortzak, eta gauzak beste modu batera egiteko neure buruari emandako baimenaren emaitzak. Kantu batzuek antz handia dute aurretik egindakoekin, eta, orain distantziatik begiratuta, haien bertsio maitekorrak dira. Urte askoan ezin izan ditut kanta horiek entzun eta jo, min handia ematen zidatelako. Lizar Begoñari irakurri nion, hain justu, arte garaikidetik gehien interesatzen zitzaiona zela aurretik sortutako zerbait deseraikitzea eta geratzen ziren zatitxoekin zerbait berria proposatzea. Orduan konturatu nintzen egiten ari nintzenak zentzu bat zuela.

Denborarekin aldatu zaizu kantu horiei begiratzeko modua?

Bai, neure buruari begiratzeko modua aldatu delako. Askoz maitekorragoa naiz, eta ez hain exijentea. Gogoratzen dut duela hamabost urteko Ines hura, soinuarekin, bota zuriak jantzita, beti erresistentzian agertzen zena: begiratzen diot, eta besarkatu egiten dut, eta aitortzen diot bere lekua, eta eskerrak ematen dizkiot. Baina baneukan beste leku batetik jarduteko gogoa, zaurgarritasunetik eta, agian, ez hain oldarkor.

Asko kostatu zaizu izan zinen Ines hartatik askatzea?

Izugarri kostatu zait. Hala ere, aldentzeko erabakia ez dakit nirea izan den edo nire bizitzaren erdigunean beste gauza batzuk jartzeak eragin duen. Nik bai aukeratu dudana da nola begiratu bide horri orain. Distantziatik begiratzen dut, eta, kasualitatez, lehen aldiz haurdun geratu nintzenean gertatu zen guztia. Ziur nago gizon zuri, zis, hetero, burges, 30-45 urte bitartekoak ez garen beste guztioi askotan gertatu zaigun zerbait dela; hau da, konturatzen garela uste genuela sisteman leku bat genuela, baina momentu batean bizitzak zaplazteko bat ematen digula, esanez moduan: «Ez, txiki, hura ez zinen zu». Nik uste nuen niri ez zitzaidala gertatuko, baina gertatu zitzaidan.

Inflexio puntu horrek aldatu du zure sorkuntza?

Bai, noski. Sorkuntza jada ez da nire munduaren zilborra; lehen guztiz zen. Baina nire egoa ere ez dago jada zentroan. Beraz, beste modu batera izan naiteke sortzaile orain.

Baina ematen du zure doinuen mapa ez dela aldatu. Diskoan musika herrikoia eta elektronikoa uztartzen dira; trikitia eta sampler-a. Hori da edo izan da Ines.

Gustatzen zait muin hori oraindik badagoela sentitzea, ze inoiz baino gehiago interesatzen zaizkit sustraiak eta lurrari lotutako musikak. Gero eta gehiago interesatzen zaizkit lekuan lekuko folkloreak, eta ez bakarrik nireak. Baina, aldi berean, inoiz baino elektronikazaleago nago; inoiz baino gehiago gozatzen dut gailuekin eta soinuekin esperimentatzen. Ez zait interesatzen aurretik egindakoarekin koherente izatea, baina zintzoa izan nahi dut nik egin nahi dudanaren eta egiten dudanaren artean. Anbibalentzia hori maite dut, eta ez dut aukeratu nahi Anariren eta Kai Nakairen artean, biak gustatzen zaizkit.

Deigarria da nola abiatzen duzun diskoa, doinu uztarketa batekin; bukatu, berriz, ia biluzik.

Disko fisikoak badauka ordena bat, bidaia bat, hasiera bat eta bukaera bat, formatu digitalean aldatu egiten dena. Argi ikusten nuen diskoak A eta B aldeak izango zituela. A aldean egongo ziren lehenago egindako doinu horietatik abiatutako berrirakurketak, eta B aldea bidaia bera izango zen. Baina bukatu du izaten A aldeak bidaiaren kontakizuna, han sortutako kantuak...; eta B aldean gelditu dira beste kantu batzuk. Eta C aldea deitu diodan beste bat ere badu, zeinetan kantu arraroagoak dauden, agian disko batean lekurik izango ez luketenak. Diskoa entzuteko beste modu bat planteatu nahi nuen.

Lan kontzeptual bat da: musikaz gain, liburu batean sartu dituzu argazkiak, olerkiak, hitzak... Hori nahi zenuen, balioa eman euskarri fisikoari?

Bai, guztiz. Are gehiago, ni prest nengoen disko bat egiteko disko fisikorik gabe. Iruditzen zait euskarri fisiko batean balio gutxien duena diskoa bera dela. Nik objektuari eman nahi nion garrantzia, libretari, kaierari. Artearekin esperimentatzeko gogoa nuen, eta horretarako oso argi neukan arte zuzendaritza bat egon behar zuela. Orain arteko lanetan ere egon da hori, baina oraingoan beste baten esku utzi nahi nuen begirada hori.

Zer garrantzi du sorkuntza prozesuak kasu honetan?

Dena: #itsasoadabidebakarra hori da. Ematen du bideak inporta izan duela baldin eta iristen bazara helmuga batera. Baina batzuetan bizitzak beste plan batzuk ditu, eta tarteko helmuga batean geratzen zara, bidean. Eta hori zen interesatzen zitzaidana. Nire bizipenetatik abiatzen da, baina kontatzen dudana zerbait unibertsala da.

Zure bakarkako lehen lana den arren, ez da bakarrik egindako lan bat. Garrantzitsua zen partekatze ariketa hori egitea?

Noski. Dena den, iruditzen zait azken urteetan nire sorkuntzan oso agerian dagoen zerbait dela sorkuntza kolektibizatzearena, ikusgaitasuna ematearena, edota inoren zain egon gabe elkarri autoritatea ematearena.

Baina argi zenuen norekin zer egin nahi zenuen?

Kasu batzuetan, argi nuen norekin nahi nuen bidea partekatu, baina, beste batzuetan, bideak berak egin du aukeraketa. Adibidez, Ane Martinez [Anita Parker] egotea oso erabaki politikoa izan da. Nik askotan entzun eta sentitu nuen Anerengatik ordezkatua izan nintzela, eta Anek denbora guztian sentitu du Inesen ordezkoa zela. Testuinguruak diseinatu gaitu elkarren etsai izateko, baina guk erabaki dugu elkarri begiratu, eskua eman, besarkatu eta elkarrekin kantatzea. Bidearen hasieran ez nintzen gai izango hori egiteko, baina amaieran izan naiz.

«Kubako andrantzat ni ze? Ahizpak gara, bai, baina ixe, ardau baltza edaten dot baina azala dekot zurixe», kantatzen duzu. Pribilegiatu sentitu zara han?

Etengabe gogorarazi diot hori neure buruari, noski. Gora begiratzea eta zu zapaltzen zaituena identifikatzea erraza izan daiteke, baina agian ariketa hori kontrako norabidean egitea ez da horren erraza, edo deserosoa izan daiteke oso. Udaberrixan Habana-ko koplak badira proiektu osoaren laburpen bat edo.

Eta zer leku du Joseba Sarrionandiak lan honetan?

Josebak beste leku bat zuen hasieran, baina erabaki nuen bigarren maila batean uztea, beste guztia eklipsatzen zuelako. Niretzat, momentu honetan bidaia konpartitzen dudan beste sortzaile kide bat da: plaza konpartitzen dut, eta kantu hauek berrartzearen konplize ere izan dut. Alde batetik, pozik eta harro nago lortu dugulako elkar zaintzea eta bakoitzari bere espazioa ematea. Berak, bere hitzekin, eskutik heldu nau, eta bere ondasun guztia eman dit; baina, era berean, nik ere heldu dut eskutik, eta plazarako bidean lagun izan dut, plaza ez baita leku erraza habitatzeko. Plazan elkar zaintzea iraultza egitea baita. Eta, bestetik, distantziatik begira daukadan hori ere bada. Izugarri eztabaidatu dut harekin, lan honetan kontatzen ditudan gauza askorekin ez baitago ados. Eta hori guai dago!

Nola egin zenuten grabaketa?

Elkar fundazioak emandako laguntza bati esker egin dut. Kubara joan aurretik, eginda utzi nuen proiektuaren txostena, eta han nintzela esan zidaten [Joseba Jaka] beka emango zidatela. Egiten nenbilenak zentzua zuela berresteko balio izan zidan. Sesio pila bat grabatu nituen han, eta orduak ekarri nituen grabatuta hona. Ikerketa batean bezala, ariketa zen horrekin guztiarekin zerbait egitea. Eta lan hori bai izan da nirea; horregatik, zuzendaritza eta ekoizpena nirea izan da, eta aitortza hori azpimarratu nahi izan dut.

Zuzenekora eramango duzu?

Ez dut disko bat egin plazan egoteko. Egia da paradigmak esaten digula kantuak izan behar direla hiru minutukoak, erraz kontsumitzekoak, bideoklip izugarri bat izango dutenak, eta diskoak direla zuzenekoak emateko aitzakia. Bueno, ba, disko hau ez da hori. Dena den, kantu batzuk entzun ahalko dira Sarrirekin batera egiten ari naizen Katuen kontuak emanaldian; beste batzuk, berriz, Mauriziak ez dau inor hil sormen proiektu kolektiboan; eta beste kantu batzuk inoiz ez dira entzungo zuzenean, ez duelako zentzurik edo ez direlako zuzenean emateko jaio.

Bideari eman diozu garrantzia; zu ari zara bidea egiten, hauspoa bete musikarekin, gainera.

Eta gozatzen nabil. Argi daukat plazan egon nahi dudala, eta plazandrea izan nahi dudala. Baina ez dut hori bakarrik izan nahi, ez dut nire bizitzaren gainetik jarri nahi. Uste dut plaza izan daitekeela leku bizigarriago bat, jasangarriagoa eta berdinzaleagoa. Eta hori opa diet nire ondokoei eta gure ostean etorriko direnei. Hori bada nire lan ildo bat une honetan. Asko nabil gozatzen plazan, eta sukaldean ere bai, musikari izateko modu asko baitaude.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak diruz lagundu du euskal artisten beste 26 obraren erosketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/031/001/2023-01-27/jaurlaritzak_diruz_lagundu_du_euskal_artisten_beste_26_obraren_erosketa.htm Fri, 27 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1858/031/001/2023-01-27/jaurlaritzak_diruz_lagundu_du_euskal_artisten_beste_26_obraren_erosketa.htm
Hiru zentroek elkarrekin adostu dute zer obra erosi. Guztira, hamar emakumezko eta zortzi gizonezko sortzaileren lanak edo obra multzoak dira, eta, hautatutako piezen artean, margolanak, argazkiak, eskulturak, bideoak, instalazioak, marrazkiak eta beste daude. Artium izango da funts horren egoitza, eta gainerako museoekin partekatuko du bilduma.

Artista hauen lanak dira: Jose Ramon Ais, Ibon Aranberri, Nora Aurrekoetxea, Josu Bilbao, Leo Burge, Esther Ferrer, Elena Goñi, Ibon Landa, Laida Lertxundi, Ines Medina, Damaris Pan, Alberto Peral, Txuspo Poyo, Jose Antonio Sistiaga, Susana Talayero, Gentz del Valle, Begoña Zubero eta Alazne Zubizarreta.

Erositako obrak aurkezteko ekitaldia egin zuten atzo, Artium museoan. Han izan ziren Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu eta Eusko Jaurlaritzaren bozeramaile Bingen Zupiria, Arabako diputatu nagusi eta Artium fundazioko patronatuko presidente Ramiro Gonzalez, Artium museoko zuzendari Beatriz Herraez, Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendari Miguel Zugaza, bai eta Tabakalera Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroko zuzendari nagusi Edurne Ormazabal ere.

Programari eutsiko diote

Bilduma partekatuaren programa 2020an abiarazi zuen Eusko Jaurlaritzak, eta, azaldu duenez, helburu bera izan du orduz geroztik: «COVID-19ak gogor jotako sektore ezegonkor honetan ekonomia arintzea, ondare historiko-artistiko publikoa aberastea eta eguneratzea, eta museoen eta euskal arte garaikidean espezializatutako zentroen arteko ekintza bateratua eta koordinatua indartzea». Orduan 150.000 euro jarri zituen artelanak erosteko, eta beste horrenbeste iaz. Aurten, ordea, kopurua zertxobait handitu du.

Jaurlaritzak iragarri du, gainera, programari eutsiko diotela hurrengo urteetan ere, eta, ezohiko laguntza bat jarri ordez, aurrekontuetan diru kopuru bat gordeko dutela horretarako. «Helburua da euskal artisten lanekin bilduma osatuz joatea urtero-urtero». Hiru urtean, 61 sortzaileren 117 lan erosi dira guztira.]]>
<![CDATA[Euskal artisten 26 artelan erosi dituzte museoek, Jaurlaritzak diruz lagunduta]]> https://www.berria.eus/albisteak/223599/euskal_artisten_26_artelan_erosi_dituzte_museoek_jaurlaritzak_diruz_lagunduta.htm Thu, 26 Jan 2023 14:25:26 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/223599/euskal_artisten_26_artelan_erosi_dituzte_museoek_jaurlaritzak_diruz_lagunduta.htm <![CDATA[Kamioiek ez dute nork gidatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/006/001/2023-01-22/kamioiek_ez_dute_nork_gidatu.htm Sun, 22 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1942/006/001/2023-01-22/kamioiek_ez_dute_nork_gidatu.htm
Ikusi gehiago: LANGILEAK, BAINA EZ EDOZEIN BALDINTZATAN

Sektorea ataka estuan dela iritzi diote: ez soilik txofer gabezia gaur egun jada badagoelako, baizik eta langileen zahartzeak, lan baldintzen kaskartzeak eta belaunaldien arteko erreleborik ezak etorkizuna are ilunago egiten dutelako. «Ez dakit erakundeak, politikariak eta enpresetako arduradunak konturatzen diren zer datorkien gainera. Egoera kezkagarria da», ohartarazi du Sanchezek.

Brexit-ak azaleratu zuen sektorearen alarma oihua, 2021eko udazkenean, eta hornidura faltan ziren zerbitzuguneek nahiz supermerkatuek jarri zioten egoerari argazkia. Baina kamioilariak Europa osoan behar dira, nahiz eta pandemiaz geroztik erdizka ari diren ekonomiek atzeratu baino ez duten egin Erresuma Batuko irudi haiek beste herrialde batzuetara ere hedatzea. Izan ere, gidarien falta are agerikoagoa litzateke kontinenteko ekonomiak hazkunde betean egongo balira, adituen esanetan.

Soldatak eta baldintzak

Sanchezek 25 urte baino gehiago daramatza kamioilari gisa lanean, eta azaldu du azken hamarkadan nabarmen okertu direla lan baldintzak. Haren irudikoz, soldata da egungo oztopo handiena. «Lan honek dituen berezko ezaugarriak kontuan hartuta, gidariari ez zaio behar bezala ordaintzen. Soldata ez da erakargarria, eta inork ez du nahi baldintza horietan lan egin». Salatu du, halaber, soldatak ez baina kostuak asko handitu zaizkiela, eta marjinak «gero eta estuagoak» direla. «Ezin diozu kamioilari bati 1.600 edo 2.000 euro ordaindu. Gidari batek beste langile batek ez dituen kostuak ditu egunerokoan: bidesariak, gasolina, janaria... Edo handitzen dira bidaien ordainsariak eta soldatak, edo lanbide honenak egin du».

Soldataz gain, dena den, badira hobetu beharreko beste baldintza batzuk ere: ordutegiak, itxarote denborak, atseden guneak... Finean, sektorea erakargarriago egiteko oinarriak ezarri behar dira, Sanchezen esanetan. Eta horretan, erakundeek ere badute zeresana, haren hitzetan.

Beste oztopoetako bat estereotipoak dira. Lanbide ia erabat maskulinizatua izan baita kamioilariena; gizonezkoak dira eta izan dira txofer gehien-gehienak historikoki. Bilboko portuan aritzen diren 700 kamioilarietatik soilik bi dira andrazkoak, esaterako, Sanchezek azaldu duenez. «Emakumeek ere lasai asko egin dezakete lan hau. Ez du ahalegin fisikorik eskatzen; edonork egin dezake. Bizkaibuseko autobusak gidatzen dituzten gisan gidatu dezakete kamioi bat ere. Baina, hala ere, zaila da andrazko gidariak topatzea».

Uste du lanbidearen ezagutza falta handia dela, eta ez dela «benetako errealitatea» ezagutarazteko lanik egiten. «Guk orain gidatu baino ez dugu egiten. Ez dugu kamioia kargatzen edo deskargatzen, ez beste ezer egiten. Trajea jantzita etor gaitezke lanera!». Hain zuzen, Euskal Herrian aritzen diren kamioilari gehienak eguneko bidaiak egiten dituzte.

Gidabaimenaren trabak

Hala adierazi zuen Sonia Garcia Asetrabi Bizkaiko garraio patronaleko presidenteak ere iragan abenduan ere, sektoreko elkarteekin batera egindako agerraldi batean. Gazteei zuzendu zitzaien, eta «probatzeko» eta «beldurrik ez izateko» esan zien, sektorea «zabala» delako, eta lanak ere «oso desberdinak» izan daitezkeelako. «Agian gu ari gara sektoreari buruz gaizki hitz egiten», gogoetatu zuen. Kamioilarien lana «gehiago baloratu» eta gazteei sarbidea erraztu behar zaiela ere azpimarratu zuen orduan.

Izan ere, sektoreak behin eta birritan salatu du gidabaimena ateratzeak duen gehiegizko kostua. Hain justu, Lanbideren bitartez jasotako laguntza bati esker ari da Jon Gorospe kamioientzako gidabaimena ateratzen. 25 urte ditu, eta ez dauka goi mailako ikasketarik. «Irtenbide bat izan zitekeela pentsatu nuen; enplegua lortzeko beste bide bat».

Ikusi gehiago: Gazteak: langile ala nagi?

Aitortu du Lanbideren laguntza ezinbestekoa zaiola gidabaimena ateratzeko, azterketen tasak baino ez dituelako ordaindu berak; hau da, 200 bat euro guztira -gainontzean, batez besteko kostua 2.000 eurotik gorakoa izan daiteke-. Hala eta guztiz ere, azpimarratu du prozesua uste baino nekezagoa dela, azterketez gain -lau dira guztira- beste ziurtagiri bat ere lortu behar delako.

Aurrez, ostalaritzan, sorosle moduan, eta biltegi batean ere aritu izan da lanean, eta garbitzaile gisa dihardu azkenaldian, kontratuka. «Iruditzen zait lan horietan edo antzekoetan aritzeko osagarria izan daitekeela, gutxi direlako kamioiak gidatu ditzaketenak. Helburu horrekin ari naiz gidabaimena ateratzen». Ibilbide luzeagoko lanik onartuko lukeen galdetuta, ordea, ez du hain argi erantzuna: «Ez dut inoiz neure burua kamioilari gisa irudikatu. Baldintzak gogorrak izan daitezke kasu horietan. Baina, nork daki, ez nuke baztertuko».]]>
<![CDATA[Lafuentek abangoardian pintatu zuena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2023-01-21/lafuentek_abangoardian_pintatu_zuena.htm Sat, 21 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2023-01-21/lafuentek_abangoardian_pintatu_zuena.htm Konposaketak erakusketa. Museoaren A3 aretoan egongo da ikusgai, maiatzaren 14ra arte.

Lafuentek hil aurreko lau hamarkadetan ondutako lanak biltzen ditu erakusketak, eta begirada bat eskaini espresionismotik abstrakzio geometrikora egin zuen bideari. Guztira 34 margolan eta 25 lan grafiko daude ikusgai, bestelako hainbat dokumentu, ohar, plano, zirriborro eta marrazkirekin batera. Obra batzuk inoiz ikusi gabeak dira, gainera; izan ere, familiak gaur arte artistaren estudioan gordeta zeuzkan piezak ere ikus daitezke erakusketan, Artiumen bildumako parte diren artelanez gain.

Berriki berreskuratu, identifikatu eta katalogatu dituzte, Gorka Lafuente artistaren semeak azaldu duenez. «Azken bost-sei urteetan aritu gara artxiboan lan egiten, dokumentazioa eskuragarriago eta antolatuago izateko. Beraz, guretzat garrantzitsua da erakusketa orain egitea; garai egokia da». Semearen hitzetan, halaber, aitaren lan prozesuen eta etapen berri jakiteko aukera ematen du erakusketak.

Ezinbesteko artista

Beatriz Herraez Artiumeko zuzendariaren hitzetan ere, erakusketa «oso berezia» da museoarentzat, Lafuentek artista gisa duen garrantziagatik eta museoaren eginkizunarekin duen loturagatik. «Ezinbesteko pertsona da ulertzeko XX. mendearen bigarren erdian zer gertatu zen artearen inguruan Euskal Herrian, eta bereziki Araban. Itzal handiko artista da, eta museoari lagun diezaioke ondarea berreskuratzeko eta ezagutarazteko egiten ari den lanean».

Izan ere, hori da Artiumen helburuetako bat: sarri «diskurtso handien aldirietan» geratu diren artearen historiografiak berreskuratzea, Herraezek azaldu duenez. «Horiek gabe, ezinezkoa da gaur egungo artearen paisaia ulertzea». Horregatik, Artiumen aurtengo lehenbiziko erakusketa bada ere, museoaren 20. urteurreneko programaren barruan sartu dute —iaz ospatu zuen urteurrena—.

Herraezek azaldu duenez, artxiboko lan handiaren ondorio da erakusketa. Enrique Martinez Goikoetxea arduratu da lan horiek kudeatzeaz, eta hark egin ditu erakusketaren komisario lanak ere. «Erakusketa ez da Lafuenteren lanen atzera begirako bat, baizik eta artelanen eta artxiboko dokumentuen bitartez bere burua eraiki zuen artista baten planteamendu plastikoen konplexutasuna erakusteko modu bat», adierazi du Martinezek.

Kronologia bat

Lafuentek 1960 eta 2004 bitartean egin zituen lanak ikus daitezke erakusketan, hainbat aretotan banatuta eta modu kronologikoan antolatuta. Urte horietan, artistak tekniken, bitartekoen, euskarrien eta formatuen inguruan ikertu eta esperimentatu zuen, hizkuntza geometriko zorrotza garatu arte.

«Prozesu guztiz independentea izan zen, garai hartako gustu eta narratibekin zerikusirik ez zuena. Etengabe egin zuen talka bere inguruan eta bere garaian pinturaren alorrean gailendu ziren gustuekin eta tradizioekin», azaldu du Martinezek. Paisaiak margotzen ziren garaian giza irudiak margotzen hasi baitzen Lafuente.

1960ko hamarkadan izan zen hori, eta ordukoak dira, hain justu, erakusketan ikusi litezken lehen obrak ere. Askotariko kolore eta formez osatutako margolanak dira, eta, haietan, giza irudiaren figura koadroaren atzealdearekin nahasten da. Praktika horren adierazgarri dira, esaterako, Figuras en su juego (1969), Figura atrapada en su jardín (1969) eta Mujer en un paisaje (1961) obrak.

Erdiko aretoak, berriz, praktika erabat geometrikoak landu zitueneko obrak biltzen ditu. Lan horietan, jada galduz joan zen gizakiaren giza irudia, eta «aitzakia» baino ez zen izan formarekin eta koloreekin jolasteko. Mihisea ere biratu zuen tarteka, laukiaren ordez erronbo bat izateko oinarri modura.

Hirugarren aretoan, zenbait euskarritan egindako obrak ikus daitezke, hala nola egurraren, kristalaren eta aluminiozko xaflen gainean margotutakoak. Izan ere, 1990eko hamarkadan beste urrats bat egin zuen Lafuentek esperimentazioan, «geometriarekin zuen konpromisoari eutsita betiere». Alboko areto txiki batean bildu dituzte artxiboko dokumentuak eta bestelako materialak.]]>
<![CDATA[MUk Hirekin zentroa sortu du, industria eraldatzen laguntzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/011/002/2023-01-17/muk_hirekin_zentroa_sortu_du_industria_eraldatzen_laguntzeko.htm Tue, 17 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1899/011/002/2023-01-17/muk_hirekin_zentroa_sortu_du_industria_eraldatzen_laguntzeko.htm
Ia zortzi milioi euroko aurrekontua du proiektuak, eta arduradunek espero dute datorren urterako martxan egotea. Atzo egin zuten lehen harria jartzeko ekitaldi sinbolikoa. Industria arloko gune handi bat izango da, eta, besteak beste, prototipoak, simulazioak eta esperimentuak egiteko ekipamenduz hornituta egongo da.

Zentroak 4.0 industrian eta fabrikazio aurreratuan jarriko du arreta, eta enpresen, ikertzaileen eta ikasleen arteko elkarlana bultzatuko du.]]>
<![CDATA[Hirekin zentroa aurkeztu dute, industria eraldatzen laguntzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/223197/hirekin_zentroa_aurkeztu_dute_industria_eraldatzen_laguntzeko.htm Mon, 16 Jan 2023 15:09:57 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/223197/hirekin_zentroa_aurkeztu_dute_industria_eraldatzen_laguntzeko.htm Hirekin zentroa 6.000 metro koadroko industria espazio handi bat izango da, eta, besteak beste, prototipoak, simulazioak eta esperimentuak egiteko ekipamenduz hornituta egongo da. Lantegiak eta tailerrak ere izango ditu, baita sorkuntza bateratuko guneak ere. Izan ere, zentroak 4.0 industrian eta fabrikazio aurreratuan jarriko du fokua, eta, horretarako, hezkuntzaren, enpresa munduaren eta ikerketaren alorreko aditu eta arituen elkarlana bultzatuko du. Hala, enpresek egun dituzten hutsuneei erantzungo diete, Carlos Garcia Goi Eskola Politeknikoko koordinatzaile nagusiak azaldu duenez. «Gune honekin pauso bat aurrera eman nahi dugu, industriaren errealitatera are gehiago gerturatzeko». Enpresen bidelagun izango dira, proiektu berriak garatu ditzaten, beren jarduera dibertsifikatu dezaten edota berrikuntza teknologikoak txertatu ditzaten. Ekintzailetza ere sustatuko dute, industrian negozio eredu berriak sortzen laguntzeko. Mondragon Unibertsitateaz gain, Hirekin proiektua bultzatu duten erakundeak dira: Mondragon, Saiolan, Ikerlan, Fagor taldea eta Gizabidea fundazioa, Debagoieneko Mankomunitatea, Isea, Galbaian eta Garaia Parke Teknologikoa. Espainiako Gobernuaren Zientzia Ministerioaren laguntza ere izan du egitasmoak. Dena den, proiektu irekia izanik, espero da gerora erakunde eta enpresa gehiagok bat egitea. Erakundeetako eta enpresetako ordezkari ugari egon dira ekitaldian: Iñigo Uzin Mondragon korporazioko presidentea; Joxean Alustiza Fagor taldeko eta Gizabidea Fundazioko presidentea; Markel Olano Gipuzkoako Ahaldun Nagusia eta Javier Larrañaga Ekonomia Sustapeneko diputatua; Jokin Bildarratz eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza eta Ekonomiaren Garapeneko sailburuak; EAJren Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzar eta Madrilgo Kongresuko diputatu Aitor Esteban.]]> <![CDATA[Arabako Bertso Kuadrillen Arteko Txapelketa urtarrilaren 27an hasiko da]]> https://www.berria.eus/albisteak/223142/arabako_bertso_kuadrillen_arteko_txapelketa_urtarrilaren_27an_hasiko_da.htm Sat, 14 Jan 2023 17:45:17 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/223142/arabako_bertso_kuadrillen_arteko_txapelketa_urtarrilaren_27an_hasiko_da.htm Urtarrilak 27: Gasteiz (bi saio) eta Oion
Urtarrilak 29: Laudio
Otsailak 3: Gasteiz
Otsailak 4: Aramaio eta Agurain
Otsailak 5: Narbaxa (Donemiliaga)
Otsaila 10: Aramaio (bi saio)
Otsailak 11: Murgia eta Korres (Arraia-Maeztu) Finalaurrekoak
1. Finalaurrekoa. Otsailak 26, Aguraingo Zabalarten
2. Finalaurrekoa: Martxoak 4, Bastidako Kultur Etxean
3. Finalaurrekoa: Martxoak 12, Zuiako udaletxean Finala
Martxoak 25, larunbata, Laudio]]>
<![CDATA[Biharko industriara egokitzeko beharraz ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1888/013/001/2023-01-12/biharko_industriara_egokitzeko_beharraz.htm Thu, 12 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1888/013/001/2023-01-12/biharko_industriara_egokitzeko_beharraz.htm industriaren laugarren iraultza deiturikoa, zeinak, muturreko teknologiaren garapenaz baliatuta, fabrika eta lan egiteko prozesu efizienteagoak lortzea duen helburu, fabrikazio adimendunak lortzeraino. Euskal Herrian ari dira pausoak ematen aldaketa hori errealitate izan dadin. Hala erakutsi zuten atzo sektoreko dozenaka aditu ikertzailek Arrasateko (Gipuzkoa) Garaia parke teknologikoan egin zuten Euskal industria adimendunaren topaketa jardunaldian. BRTA Basque Research & Technology Alliancek antolatu zuen saioa. Industria adimendua da BRTA osatzen duten zentro teknologikoen ikerketa eremu nagusiena gaur egun. Hamazazpi ikerketa zentro dira aliantzako kide, baina hamahiru ari dira alor horretan lanean. Elkarrekin ari dira, sarean, hain zabala den esparruari modu eraginkorragoan erantzuteko. Bada, orain arte egindakoaren berri emateko eta sektorearen joerak zeintzuk diren aztertzeko baliatu zuten eguna. Ikusi gehiago: «Garrantzitsua da teknologia berrien onurak enpresa txikiei ezagutaraztea» Izan ere, Ana Aranzabe BRTAren agendaren koordinatzaileak ohartarazi zuenez, euskal industriak ezinbestean egokitu beharko du digitalizaziora, eta prozesu hori gero eta azkarrago egin beharko dute; besteak beste, testuinguru globalak behartuko dielako. «Batetik, nazioarteko lehia ikaragarria da gaur egun, eta orain arte ez zituen lehiakideak agertzen hasi dira. Eta, bestetik, ingurumen inpaktuaren inguruko politikak gailentzen ari dira. Horrek guztiak aldaketak egitera behartuko gaitu». Fabrikazioa da Europako ekonomiaren «bizkarrezurra», produktu fabrikatuen munduko esportatzailerik handiena baita orain, eta enpleguaren %22 inguru dago hari lotuta. Baina Aranzabek ohartarazi zuenez, «indarra galtzen ari da». Eta, beraz, haren hitzetan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industria ere ez dago joera horretatik salbuetsita, industria jardueraren %86 eta enpleguaren %19 manufaktura baitziren, 2019ko datuen arabera. Bost erronka Egoera horri aurre egin eta enpresek dituzten beharrei erantzun ahal izateko, BRTA aliantzako kide diren ikerketa zentroek bide orri bat eta bost erronka adostu dute guztien artean; bost ikerketa ildo zerrendatu dituzte: arrastorik gabeko material aurreratuak, makina adimendunak, ekoizpen prozesu jasangarriak, produktu adimendunak, eta datuetan oinarritutako negozio eta zerbitzu eredu berriak. Ildo horien araberako proiektuak garatzen ari dira zentro teknologikoak, eta horietako batzuk azaldu zituzten ikerlariek, bideo bidezko azalpen laburretan. Nanoguneko arduradunek, esaterako, nanomaterialak eta ehungintza industria lotzen dituen proiektu bat ezagutarazi zuten, arropari ezaugarri berriak eman ahal izateko. Ikerlaneko eta Teknikerreko ikerlariek, berriz, makinek luzaroan irauteko, eta haien eraginkortasuna eta fidagarritasuna hobetzeko garatzen ari diren tekniken berri eman zuten. Biomaguneko adituek, bestalde, osasungintzarako material berrien inguruko pare bat proiektu aurkeztu zituzten. Orotara, 50 bat proiektu ezagutarazi zituzten jardunaldian. Bada, Ricardo Bueno BRTAko zuzendari nagusiaren hitzetan, adibide horiek erakusten dute ari direla agertoki berrira egokitzen, eta adierazi zuen orain erronka dela euskal enpresei hori guztia ezagutaraztea. ]]> <![CDATA[Artiumek Rafael Lafuenteren lanekin abiatuko du urtea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2176/024/002/2023-01-11/artiumek_rafael_lafuenteren_lanekin_abiatuko_du_urtea.htm Wed, 11 Jan 2023 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/2176/024/002/2023-01-11/artiumek_rafael_lafuenteren_lanekin_abiatuko_du_urtea.htm
Datorren astean zabalduko du lehen erakusketa: Konposaketak. Rafael Lafuente artistari eskainitakoa izango da, hark margolari eta diseinatzaile gisa egindako askotariko lanari erreparatuko baitio. Erakusketa bana eskainiko die, halaber, Alejandro Cesarco artista uruguaitarrari, Julia Spinola artista espainiarrari eta Carolina Caycedo artista kolonbiarrari ere.

Bere bildumako obretatik abiatuta, garai jakin batean gailendu ziren praktika artistikoen inguruko analisia egitea helburu duen erakusketa zabala ere izango da ikusgai aurten. Kronologia berri bat aurkeztuko du museoak. 1950. urtea hartuko dute abiapuntu erakusketarako, eta hamarkada horretatik aurrera modernitatearen narratiba berri gisa sortu ziren praktika artistikoak aztertuko dituzte. Ez da nolanahiko data euskal artearen historian; izan ere, Artiumek gogorarazi duenez, garai horietan Jorge Oteiza, Mari Paz Jimenez, Nestor Basterretxea eta beste artista asko Latinoamerikatik itzuli eta hainbat eginkizun artistiko, politiko eta pedagogikotan murgildu ziren.

Funtsei lotuta, bestalde, Gasteizko museoak bilduma propiorako berriki eskuratu dituen Sahatsa Jauregiren eta Nerea Lekuonaren lanak ere erakutsiko ditu erakusketa banatan. Eta beste hainbat euskal artistaren obrak ere jarriko ditu museoaren kanpoaldean, Plazaratuz programan.

Zinemagintza eta erakusketa formatua uztartzen dituen Z aretoari ere eutsiko diote, eta, aurten, Mirari Etxabarrik eta Irati Gorostidik, Laida Lertxudik eta Naomi Rinconek ondutako filmak erakutsiko dituzte.

Ikusgai izango dira oraindik, beste aste batzuez, iaz zabaldu zituzten bi erakusketa ere: Ivan Zuluetaren Asaldura eta Jutta Koetherren Black Place.]]>
<![CDATA[Bakarkako erakusketak eta bildumako obren kronologia berri bat, Artiumen aurtengo uztan]]> https://www.berria.eus/albisteak/222959/bakarkako_erakusketak_eta_bildumako_obren_kronologia_berri_bat_artiumen_aurtengo_uztan.htm Tue, 10 Jan 2023 16:42:40 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/222959/bakarkako_erakusketak_eta_bildumako_obren_kronologia_berri_bat_artiumen_aurtengo_uztan.htm <![CDATA[Ulma eta Orona, Mondragonetik at; banandutako bideetara]]> https://www.berria.eus/albisteak/222097/ulma_eta_orona_mondragonetik_at_banandutako_bideetara.htm Sat, 17 Dec 2022 07:23:35 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/222097/ulma_eta_orona_mondragonetik_at_banandutako_bideetara.htm Gehiengoaren babesa Ulman eta Oronan «Agindu argia jaso dugu», adierazi du Lander Diaz de Gereñu Ulma taldeko lehendakariak, bozketa amaitu berritan egindako balorazioan, gogoraraziz enpresaren «bidea» bazkideek erabakitzen dutela. Azpimarratu du euskal kooperatiben «arrakasta ereduaren parte» direla, eta bere balioak defendatu eta babestuko dituztela aurrerantzean ere. «Hori egiteko modurik onena Ulma industria talde kooperatibo indartsu bihurtzea da». Beste harreman bat Oronak ere ohar bidez nabarmendu du «kooperatibaren subiranotasun osoa berreskuratzea» babestu dutela bazkideek hautetsontzien bidez. Oier Lizarazu Oronako lehendakariak prozesuaren garrantzia azpimarratu du, eta gogorarazi 80 informazio saio baino gehiago egin dituztela kooperatibaren etorkizuna eta mugimendu kooperatiboari egiten dion ekarpena bermatzeko «hain garrantzitsua den» erabakia hartu baino lehen. Hain zuzen, kooperatibetako kideen arabera, Mondragonen eta Ulmaren nahiz Oronaren kudeaketa ereduek talka egiten dutelako hartu dute erabakia. Eta bi kooperatibek korporazioan egun duten lekuarekin eta harekin dituzten loturekin deseroso daudelako. Beste harreman eredu bat nahi dute Mondragonekin. Korporazioari atxikitako kooperatiba izateari utzi, eta hitzarmenen bidezko lotura bat da hemendik aurrera garatuko dutena. Hogei urte egin ditu Oñatiko kooperatiba taldeak (Gipuzkoa) Mondragoneko kide gisa. 2002an batu zen korporaziora, taldearen bereizgarritasunei eusteko baldintzarekin. Izan ere, talde kooperatibo propioa izatea lehenetsi zuen Ulmak 1990eko hamarkadaren hasieran, eta enpresa taldean ez sartzea erabaki zuen hasiera batean. Bederatzi kooperatibek osatzen dute gaur egun Ulma taldea, 5.000 langiletik gora ditu, eta 900 milioi baino gehiago fakturatzen dituzte denen artean. Mende erdi baino gehiago egin du, aldiz, Oronak: 1968tik dago Mondragoni atxikita. Hernaniko (Gipuzkoa) igogailu ekoizleak 5.000 langile baino gehiago ditu gaur egun, eta azken urteeko bolada onari esker hazkunde sendoaren bidea hartuta dabil, nazioartekotzea eta berrikuntza ipar hartuta. 800 milioi eurotik gorako salmentak lortu zituen iaz kooperatibak, eta sektorean erreferentziazko tokia lortu du. «Etapa berri bat» Bozketaren emaitzak ezagututa, Mondragonek amaitutzat eman du afera, eta azken egunetako ika-miketatik urrun, errespetuzko hitzak izan ditu bi kooperatibentzat. Ulmako eta Oronako bazkideek hartutako erabakiak «erabat» errespetatzen dituela adierazi du korporazioak. Bi kooperatibei bide ona opa diela esan du, eta espero duela bien enpresa proiektuek nahiz eredu kooperatiboek bilakaera ona izatea etorkizunean ere. «Ilusio mezua» igorri du korporazioak, nolanahi ere, bere negozioak bolada onean direlako, eta gaur egun lantzen ari diren proiektuak eta Mondragonen eredu kooperatiboa bera egokiak direlako «merkatuen erronkei aurre egiteko eta gizarte kohesionatuagoaketa irakunkorragoak eraikitzeko». Ulmaren eta Oronaren erabakiak, baina, aro berri bat zabalduko du Mondragonen, eta korporazioak ere ez du ezkutatu hori: «Etapa berri bat» hasiko duela esan du, eta bide hori interkooperazio eta elkartasun balioetan arreta jarrita egingo duela. «Ezaugarri horiei esker, kooperatibek, modu erabat autonomo eta librean, beren enpresa proiektuak zabaldu ahal izan baitituzte eta, zailtasun egoerak igaroz gero, multzoaren elkartasuna izan». Ulmak eta Oronak iraganeko mamuak azaleratu dituzte, ordea. Itxita ziruditen zaurietan arrakalak eragin eta zalantzan jarri dituztelako kooperatibek azken urteetan egindako adostasunak. Horregatik, ikusteko dago nola eragingo dion guzti honek korporazioari aro berri honetan. Gauza bat ziurra da: aldaketak ekarriko ditu. Batetik, Mondragonen gihar industrialari eragingo dio. Bi kooperatibek korporazioaren lanpostuen %13 baitute, salmenten %15 eta irabazi gordinen %20. Hutsune handia da hori, eta ikusteke dago zein ondorio izango dituen bere jardueran edota eragiteko gaitasunean. Beste zalantza da nola eragingo dion taldearen antolaketari eta batasunari. Hots, emaitzak ikusita, Mondragoneko beste kooperatiba batek bide bera hartzearen tentaldia izan dezakeen edo ez. «Argi eta garbi, ez», esan zuen Iñigo Uzin presidenteak. Aitzitik, azpimarratu zuen bi kooperatiben mugimenduak kontrako norabidean egin duela bultza; batzuen alde egiteak besteen atxikimendua indartu duela, alegia. Taldea inoiz baino batuago dagoela eta elkarren arteko loturak indartsuagoak direla adierazi zuen. Eusko Jaurlaritzak ere ez du zalantza egiten Mondragonen jarduerak «indartsu» jarraituko duenik. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak aitortu du, halere, industria «antolaketa eredu berri baten aurrean» dagoela, eta elkarrekin lan egitea dagokiela guztiei, lehiakorrak izaten jarraitu dezaten. Zeintzuk dira hurrengo pausoak? Hurrengo urratsak erabakitzeko Mondragonekin bilera sortak abiatu beharko dituzte orain bi kooperatibek. Hasteko, erretiratzea adosteko prozesua abiatu beharko dute, lotura administratiboak eta ekonomikoak eteteko. Eta, bestetik, korporazioarekin nola jokatu eta zein lotura izan erabaki beharko dute. Izan ere, Ulmak eta Oronak argi adierazi dute Mondragonen proiektu kooperatiboa garatzen jarraitu nahi dutela. Agindu hori eman diete bazkideek zuzendaritza taldeei: etorkizunean Mondragonekin lankidetzak bultzatzen saiatzeko, eta diru ekarpenak mugimendu kooperatiboa garatzeko erabiltzen jarraitzeko. Bestela esanda, lotura eta zubi batzuei eusteko, etena erabatekoa izan ez dadin. Mezuak hartzailerik izango ote duen ikusteko dago, hala ere. Oreka hori ez baita erraza izango. Iñigo Uzinek adierazi zuen «eskuzabalak» izango direla, baina argi utzi zuen harremanen bidezko lankidetza ez dela orain artekoaren parekoa izango. Izan ere, beste kooperatiba eta enpresa batzuekin hitzarmenak badituzte jada, baina «ez dira Mondragon», eta, beraz, elkarren arteko hartu-emanak ere ez dira taldeko gainerakoekin dituztenaren parekoak. Bi kooperatibek banaka aztertu beharko dituzte besteekin dituzten loturak. Ulmak eta Oronak argi utzi dute ez dituztela itun horietako batzuk aldatuko. Lagun Arorena da horietako bat. Hura da langileen gizarte babesaz arduratzen den entitatea, eta, beraz, haien pentsioez eta prestazioez arduratzen dena. Baita langileen balizko birkokatzeak egiten dituena ere. Laboral Kutxa da bestea, enpresen finantza erakundea. Biak dira ezinbestekoak Ulmarentzat eta Oronarentzat eta beren bazkide-langileentzat. Kooperatiba izaten jarraituko dutela nabarmendu baitute biek.]]> <![CDATA[Bide bananduetara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2022-12-17/bide_bananduetara.htm Sat, 17 Dec 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2022-12-17/bide_bananduetara.htm
Kontseilu errektoreek aurkeztu zuten proposamena, eta langileek baietz esan zioten; gehiengo zabalarekin babestu zuten, gainera. Ulman, langileen %80,52k bozkatu zuten korporaziotik irtetearen alde. Taldeko kooperatiba guztietan nagusitu zen aldeko emaitza. Oronan, berriz, langileen %70 inguruk bozkatu zuten korporaziotik ateratzearen alde.

«Agindu argia jaso dugu», adierazi zuen Lander Diaz de Gereñu Ulma taldeko lehendakariak, bozketa amaitu berritan egindako balorazioan, eta gogorarazi zuen enpresaren «bidea» bazkideek erabakitzen dutela. Azpimarratu zuen euskal kooperatiben «arrakasta ereduaren parte» direla, eta bere balioak defendatu eta babestuko dituztela aurrerantzean ere. «Hori egiteko modurik onena Ulma industria talde kooperatibo indartsu bihurtzea da».

Beste harreman bat

Oronak ere, ohar bidez, nabarmendu zuen «kooperatibaren subiranotasun osoa berreskuratzea» babestu zutela bazkideek hautetsontzien bidez. Oier Lizarazu Oronako lehendakariak prozesuaren garrantzia azpimarratu zuen, eta gogorarazi 80 informazio saio baino gehiago egin dituztela kooperatibaren etorkizuna eta mugimendu kooperatiboari egiten dion ekarpena bermatzeko «hain garrantzitsua den» erabakia hartu baino lehen.

Hain zuzen, kooperatibetako kideen arabera, Mondragonen eta Ulmaren eta Oronaren kudeaketa ereduek talka egiten dutelako hartu dute erabakia. Eta bi kooperatibek korporazioan egun duten lekuarekin eta harekin dituzten loturekin deseroso daudelako. Beste harreman eredu bat nahi dute Mondragonekin. Korporazioari atxikitako kooperatiba izateari utzi, eta hitzarmenen bidezko lotura bat garatuko dute hemendik aurrera.

Hogei urte egin ditu Oñatiko kooperatiba taldeak (Gipuzkoa) Mondragoneko kide gisa. 2002an batu zen korporaziora, taldearen bereizgarritasunei eusteko baldintzarekin. Izan ere, talde kooperatibo propioa izatea lehenetsi zuen Ulmak 1990eko hamarkadaren hasieran, eta enpresa taldean ez sartzea erabaki zuen hasieran. Bederatzi kooperatibak osatzen dute gaur egun Ulma taldea, 5.000 langiletik gora ditu; 900 milioi baino gehiago fakturatzen dituzte denen artean.

Oronak, berriz, mende erdi baino gehiago egin du: 1968tik dago Mondragoni atxikita. Hernaniko (Gipuzkoa) igogailu ekoizleak 5.000 langile baino gehiago ditu gaur egun, eta, azken urteeko bolada onari esker, sendo hazten ari da, nazioartekotzea eta berrikuntza ipar hartuta. 800 milioi euroren baino gehiagoren salmentak lortu zituen iaz kooperatibak, eta erreferentziazko tokia lortu du sektorean.

«Etapa berri bat»

Bozketaren emaitzak ezagututa, Mondragonek amaitutzat eman zuen afera, eta azken egunetako ika-miketatik urrun, errespetuzko hitzak izan zituen bi kooperatibentzat. Ulmako eta Oronako bazkideek hartutako erabakiak «erabat» errespetatzen dituela adierazi zuen korporazioak. Esan zuen bide ona opa diela bi kooperatibei, eta espero duela bien enpresa proiektuek eta eredu kooperatiboek bilakaera ona izatea etorkizunean ere.

«Ilusio mezua» igorri zuen korporazioak, nolanahi ere, bere negozioak bolada onean direlako, eta gaur egun lantzen ari diren proiektuak eta Mondragonen eredu kooperatiboa bera egokiak direlako «merkatuen erronkei aurre egiteko eta gizarte kohesionatuagoak eta iraunkorragoak eratzeko».

Ulmaren eta Oronaren erabakiak, baina, aro berri bat zabalduko du Mondragonen, eta korporazioak ere ez zuen ezkutatu hori: «Etapa berri bat» hasiko duela esan zuen, eta interkooperazio eta elkartasun balioetan arreta jarrita egingo duela bide hori. «Ezaugarri horiei esker kooperatibek, modu erabat autonomo eta librean, beren enpresa proiektuak zabaldu ahal izan baitituzte eta, zailtasun egoerak igaroz gero, multzoaren elkartasuna izan».

Ulmak eta Oronak iraganeko mamuak azaleratu dituzte, ordea. Izan ere, itxita zeudela zirudien zaurietan arrakalak egin, eta zalantzan jarri dituzte kooperatibek azken ureetan lortutako adostasunak. Horregatik, ikusteko dago nola eragingo dion honek guztiak korporazioari aro berri honetan. Gauza bat ziurra da: aldaketak ekarriko ditu.

Batetik, Mondragonen gihar industrialari eragingo dio. Bi kooperatibek korporazioaren lanpostuen %13 dituzte, salmenten %15, eta irabazi gordinen %20. Hutsune handia da hori, eta ikusteko dago zer ondorio izango dituen haren jardueran eta eragiteko gaitasunean.

Beste zalantza da nola eragingo dion taldearen antolaketari eta batasunari; hots, Mondragoneko beste kooperatibaren batek emaitzak ikusi eta tentaldia izango duen edo ez bide bera hartzeko. «Argi eta garbi, ez», esan zuen Iñigo Uzin presidenteak. Aitzitik, azpimarratu zuen bi kooperatiben mugimenduak kontrako norabidean egin duela bultza; batzuen alde egiteak besteen atxikimendua indartu duela, alegia. Adierazi zuen taldea inoiz baino batuago dagoela eta elkarren arteko loturak indartsuagoak direla.

Eusko Jaurlaritzak ere ez du zalantza egiten Mondragonen jarduerak «indartsu» jarraituko duela. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak aitortu zuen, halere, industria «antolaketa eredu berri baten aurrean» dagoela, eta elkarrekin lan egitea dagokiela guztiei, lehiakorrak izaten jarraitu dezaten.]]>
<![CDATA[Bazkideek dute azken hitza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2022-12-15/bazkideek_dute_azken_hitza.htm Thu, 15 Dec 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2022-12-15/bazkideek_dute_azken_hitza.htm
Bi aldeek azkenera arte luzatu dituzte bazkideei mezuak zabaltzeko aukerak. Mondragonek, esaterako, urrats bat aurrera egin du, eta bi kooperatibetako bazkideei nabarmendu die zeintzuk diren elkarrekin segitzearen onurak. Ulmak eta Oronak «presio» egitea eta «esku hartzea» egotzi arren, korporazioak ez die horren erraz joaten utzi nahi, eta kooperatibistei azken deia egin nahi izan die geratzearen aldeko botoa emateko.

Askotariko bideak eta moduak erabili ditu horretarako. Sentimenduen amua erabili du, adibidez, Tu Lankide agerkari digitalean argitaratutako bideo batekin. Kooperatiba taldeko kide diren hainbat enpresatako bazkideen testigantzak jasotzen ditu ikus-entzunezkoak -GSR, Mondragon Assembly, Soraluce, Laboral Kutxa, Loramendi, Batz, Lagun Aro, Orkli, Lanki, Eika, Ategi, Fagor taldea, Eroski, Lana, Fagor Ederlan, Mondragon Unibertsitatea, Mundukide, Mapsa eta Bexen Medical-. «Zergatik Mondragon?» galderari erantzunez, kooperatiben arteko lankidetza, elkartasun printzipioa eta halako ideiak aipatzen dituzte.

Prentsaren bidez ere saiatu da Mondragon Ulmako eta Oronako bazkideengana heltzen -korporazioak hasieratik salatu du ezin izan dizkietela azaldu beren argudioak-. Rosa Karabel Eroskiko zuzendari nagusiak eta haren aurreko Agustin Markaidek hizpide izan dute gaia hedabideetan, eta korporazioaren balioak eta ekarpenak nabarmendu dituzte.

Mezu zuzenagoak bilatu dituzte, berriz, Iñigo Uzin korporazioko presidenteak eta Leire Mugerza kongresuko eta Batzorde Iraunkorreko lehendakariak. Behin eta birritan gogorarazi dute harremanak hausteak eragingo duen galera, hala ekonomikoa, nola sinbolikoa. Eta ohartarazi dute proposamena «onartezina» zela.

Batzarrak eta oharrak

Ulmako eta Oronako zuzendaritza taldeek ere batzarrak egin dituzte langileekin egunotan, zalantzak argitzeko eta irtetearen alde bozkatzeko dituzten arrazoiak azaltzeko. Urrian barne prozesu bana abiaraziko zutela jakinarazi zutenetik, behin baino gehiagotan esan zuten behar ziren beste egingo zituztela, eta langileei edozein zalantza argitzeko prest zeudela.

Ulma taldeko zuzendaritza taldeak, gainera, Mondragonek eta haren ordezkariek egindako adierazpenen inguruko gogoetak helarazi dizkie langileei, barne ohar batean. Izan ere, uste dute korporazioak ez diola utzi eskua sartzeari, eta «egia ez diren informazioak» zabaldu dituela.

Ulmak Mondragoni egotzi dio «jendearen sentimenduak manipulatzea», irtenbide gisa elkarrizketa eskatu arren «kontrako norabidean doazen adierazpenak» egin dituelako. Izan ere, Oñatiko kooperatibaren arabera, korporazioa izan zen eztabaida ukatu ziena ekainean proposamena aurkeztu zutenean, zera erantzun baitzien: «Ez orain, ez inoiz».

Oharrean diote bi kooperatibek aurkeztutako proposamena ez dela «berria», baizik azaroko Kongresu Nagusian onartu zen txostenaren harira egindako proposamen alternatibo bat, «epe eta modu egokian egindakoa». Eta, funtsean, Laboral Kutxaren kasuan onartu den «gauza bera» proposatzen dutela dio Ulmak.

Ez da egia, halaber, elkartasunerako funtsetara gainerakoek egiten duten ekarpen bera egiten ez dutenik ere. Kongresuak zehaztutako arauak betetzen dituztela azpimarratu du Ulmak, eta gogorarazi arau horietan jasota dagoela dibisioko funts propioa kudeatzeko bi kooperatibek duten autonomia ere.

Horrez gain, kooperatibismoaren «ikuspegi bakarra» izatea ere egotzi dio Ulmak Mondragoni. Eta ohartarazi dio «mehatxu» eginagatik ere ez dela «ezer» aldatuko Lagun Arorekiko, Laboral Kutxarekiko eta beste erakundeekiko harremanetan, langileen eskubidea delako, legeek eta arauek bermatzen dietelako.

Biharamuna

Hainbat bozketa egingo dituzte bi kasuetan. Mondragonetik irten ala ez erabaki beharko du kooperatiba bakoitzak lehenik, eta korporazioarekin aurrerantzean zer harreman izan nahi duten bigarrenik. Bozketaren emaitza dena delakoa izanda ere, argi dago abenduaren 17an gauzak ez direla berdin izango, ez Mondragonen, ez Ulman eta ez Oronan.

Geratzeko hautua egiten badute, prozesuak irekitako zauriak ixtea tokatuko zaie, eta desadostasunak konpontzea. Aldiz, kanpora ateratzea erabakitzen badute, ikusteko dago zein izango den elkarren arteko harremana. Mondragonek esan du ez dela gauza bera korporazioko kide izatea eta ez izatea, baina zubi batzuei eusteko gai izango ote den, horixe jakitea falta da.]]>
<![CDATA[Bosgarrenean ere, ez dute akordioriklortu gasari prezioa mugatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/009/001/2022-12-14/bosgarrenean_ere_ez_dute_akordioriknbsplortu_gasari_prezioa_mugatzeko.htm Wed, 14 Dec 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/009/001/2022-12-14/bosgarrenean_ere_ez_dute_akordioriknbsplortu_gasari_prezioa_mugatzeko.htm
EBko jarduneko lehendakaritzak, Txekiar Errepublikak, egindako proposamen bat izan zuten eztabaidagai azkenengo orduetan. Batzordeak aurrez aurkeztu zuenarekin alderatuta, muga apalago bat proposatu zuen, eta hura aplikatzeko baldintza leunagoak. Izan ere, Bruselaren proposamenak kritika gogorrak jaso zituen, oso zail egiten zutelako inoiz muga bat jartzea.

Hiru baldintza jasotzen ditu Txekiar Errepublikaren proposamenak: gasaren megawatt ordua 200-220 eurora iristea TTF erreferentziazko merkatuan, maila horretan hiru egunez egotea, eta GNL gas natural likidotuaren prezioa baino 35 euro baino handiagoa izatea. Baldintza horiek betez gero soilik mugatuko litzateke gasaren prezioa.

Baina proposamen horrek ere ez zuen lortu bi blokeen arteko jarrerak hurbiltzerik. Izan ere, kopuru hori «gehiegizkoa» da oraindik herrialde gehienentzat, tartean, Espainiarentzat eta Frantziarentzat. Aldiz, ez daude kopuru horretatik jaisteko prest Alemania eta Herbehereak, uste dutelako gasari gehienezko prezioa ezartzeak hornikuntza arriskuan jar dezakeela.

Dena den, bi aldeek aitortu zuten «aurrerapausoak» izan zirela. «Aurrera egin dugu», esan zuen Robert Habeck Alemaniako Ekonomia ministroak bileraren ostean. Baikor azaldu zen Rob Jetten Herbehereetako ministroa ere, eta azpimarratu zuen «aurrerapen handiak» lortu zituztela mekanismoa noiz eta nola martxan jarri erabakitzerakoan.

Hain zuzen ere, Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako Espainiako ministroak azaldu zuen finantza merkatuen egonkortasunaren eta kontsumitzaileek ordain dezaketen prezioaren arteko «oreka» egokia aurkitzea dela oztoporik handiena oraindik, baina egingarria dela esan zuen.

Larrialdi neurriak, zain

Xanpain botilek hozkailuan segi beharko dute, bada, Josef Sikela Txekiar Errepublikako Energia ministroak adierazi bezala. «Akordioa ospatzeko xanpain botila bat irekitzea espero nuen gaur, baina, itxuraz, oraindik ere hozkailuan utzi behar ditugu, ez baitaude behar bezain hotz», esan zuen, azaroko adierazpenei erreferentzia eginez.

Itxaron egin beharko dute, halaber, mahai gainean dituzten beste bi neurriek ere: energia berriztagarriak ezartzeko baimenak erraztearenak, eta elkartasun neurriak deiturikoenak, zeinak argindar enpresa batzuek dituzten likidezia arazoak konpondu asmo dituen. Adostasuna badago jada neurri horien inguruan, eta negoziazioak amaitutzat eman zituzten jada azaroko bilkuran. Baina linbo batean daude, agintariek erabaki baitzuten gasaren prezioaren muga adostu arte ez onartzea.]]>
<![CDATA[Bosgarrenean ere, akordiorik ez gasari prezioa mugatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/221946/bosgarrenean_ere_akordiorik_ez_gasari_prezioa_mugatzeko.htm Tue, 13 Dec 2022 21:33:54 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/221946/bosgarrenean_ere_akordiorik_ez_gasari_prezioa_mugatzeko.htm <![CDATA[Mercedesek baieztatu du ibilgailu elektrikoak egingo dituela Gasteizen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-12-13/mercedesek_baieztatu_du_ibilgailu_elektrikoak_egingo_dituela_gasteizen.htm Tue, 13 Dec 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-12-13/mercedesek_baieztatu_du_ibilgailu_elektrikoak_egingo_dituela_gasteizen.htm
Hurrengo urteetarako antolaketa plana ondu du Mercedesek: erabaki du ibilgailu elektrikoak zein lantegitan egingo dituen eta nola egingo duen banaketa. Argitu du, horrenbestez, Gasteizko lantegian zein auto eredu egingo duten. Aurreratu zuten bezala, gama altuko furgoneta bat izango da, gaur egun egiten dituztenaren familiakoa, baina errekuntza motorrik barik elektrikoa izango duena.

2025eko lehen hilabeteetan irtengo dira lehen aleak, eta egungo ereduei batuko zaie (V, EQV, Vito eta Vito Tourer klaseak egiten dituzte). Hasieran Mercedesek 2024an eten nahi zuen eredu horien ekoizpena, baina iritziz aldatu zuen, eta litekeena da beste lau edo bost urtez luzatzea. Errekuntza motorreko auto berrien salmenta 2035ean etetea erabaki baitzuen Europako Batasunak.

Aldiz, Mercedesek erabaki du furgoneta elektriko handiak Polonian egitea, Jawor hirian eraikiko duten planta berrian. Gaur egun, Dusseldorfen (Alemania) egiten dituzte erabilera komertziala duten ibilgailu eredu horiek, baina datorren urteko bigarren erditik aurrera furgoneta handi elektrikoak ere muntatuko dituzte han, baita txasis kabina ereduak ere. Azken horiek Ludwigsfeldeko lantegian (Alemania) egiten dituzte egun.

Europako ekoizpen sarea berrantolatu du horrela. Izan ere, auto ekoizleak nahi du epe luzera begira «berritzaileagoa» eta «lehiakorragoa» izatea, eta uste du antolaketa berria «funtsezkoa» dela horretarako.

Hain zuzen ere, Mercedesek Van.Ea (Van Electric Architecture) izeneko plataforma modularra sortu du bere ibilgailu elektrikoentzat. Horrek aukera emango dio oinarri beraren gainean askotariko auto modeloak egiteko, gastuak txikiagotuta. Bada, plataforma horretatik abiatuta egingo dira 2025etik aurrera merkaturatuko diren auto elektriko ertain eta handi guztiak, Gasteizko furgonetak barne. Zuzendaritzaren arabera, guztiz elektrikoak diren autoetarako trantsizioa bizkortzen lagunduko dio horrek.

Inbertsioa, azken pausoa

Auto modeloen banaketa erabakita, Gasteizko planta elektrifikatzeko iragarritako 1.200 milioi euroko inbertsioa baieztatzea falta da orain. Ziurtzat jotzen zen jada uztailean lan ituna adostu ondoren, baina, ekoizpena eta auto modeloa erabakita, dirua iristea besterik ez litzateke faltako.

Lantegia ia 24 hektarea handitzeko baimena eman dio Gasteizko Udalak, halaber. Zabalagana parkearen alboan zabalduko da, eta bide emango luke ekoizpena bikoizteko. Hala ere, argitzeko dago hori ere; urtean zenbat auto egingo diren ez dutelako jakinarazi oraindik. Iaz, esaterako, 134.000 furgoneta ekoitzi zituen Gasteizen, eta aurten 141.000 inguru egitea espero da, udan kalkulatu baino 16.000 gutxiago, hornidura faltagatik.

Gauza jakina da nork zuzenduko duen elektrifikazioaren aro berria, Alemaniako multinazionalak aurreko astean iragarri baitzuen Gasteizko lantegiko zuzendari berria nor izango den: Bernd Krottmayer alemaniarra izango da lemazain 2023ko apiriletik aurrera. Izan ere, 40 urte baino gehiagoz karguan egon ondoren, erretiroa hartuko du Emilio Titosek.]]>
<![CDATA[Mercedesek baieztatu du ibilgailu elektrikoak egingo dituela Gasteizen]]> https://www.berria.eus/albisteak/221884/mercedesek_baieztatu_du_ibilgailu_elektrikoak_egingo_dituela_gasteizen.htm Mon, 12 Dec 2022 15:34:13 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/221884/mercedesek_baieztatu_du_ibilgailu_elektrikoak_egingo_dituela_gasteizen.htm Irailean aurreratu zien albistea Emilio Titos Gasteizko plantako zuzendariak bere azpitik dauden 200 arduraduni, baina Alemaniako multinazionalaren baieztapen ofiziala falta zen, eta gaur iritsi da. Ibilgailu elektrikoak zein lantegitan eta nola ekoitziko dituen erabaki du Mercerdesek. Hau da, datozen urteetarako plana ondu du, eta argitu du Gasteizko lantegian zer egingo duten. Gama altuko furgoneta bat izango da, gaur egun egiten dituztenaren familiakoa, baina errekuntza motorrik barik elektrikoa izango duena. 2025eko lehen hilabeteetan irtengo dira lehen aleak, eta gaur egun muntatzen diren ereduekin uztartuko da (V, EQV, Vito eta Vito Tourer klaseak egiten dituzte). Furgoneta elektriko handiak Polonian egingo dituzte ordea, Jawor hirian eraikiko duten planta berrian. Gaur egun Dusseldorfen (Alemania) egiten dituzte erabilera komertziala duten ibilgailu eredu horiek, baina datorren urteko bigarren erditik aurrera furgoneta handi elektrikoak ere muntatuko dituzte han, baita txasis-kabina ereduak ere. Azken horiek Ludwigsfeldeko lantegian (Alemania) egiten dituzte egun. Inbertsioa, azken pausoa Europako lantegietako banaketa erabakita, Gasteizko planta elektrifikatzeko iragarritako 1.200 euroko inbertsioa baieztatzea falta da orain. Ziurtzat jotzen zen jada uztailean lan ituna adostu ondoren, baina, ekoizpena eta auto modeloa erabakita, dirua iristea besterik ez litzateke faltako. Lantegia ia 24 hektarea handitzeko baimena eman zion Gasteizko Udalak jada. Zabalagana parkearen alboan zabalduko da, eta bide emango luke ekoizpena bikoizteko. Hala ere, argitzeke dago hori ere; kopurua jakitea da hurrengo pausoa. Iaz, esaterako, 134.000 furgoneta ekoitzi zituen Gasteizen, eta aurten 141.000 inguru egitea espero da, udan kalkulatu baino 16.000 gutxiago. Zuzendari berria Alemaniako multinazionalak aurreko astean iragarri zuen Gasteizko lantegiko zuzendari berria nor izango den. Izan ere, Emilio Titosek erretiroa hartuko du, 40 urte baino gehiagoz karguan egon ondoren. Bernd Krottmayer alemaniarra izango da lemazain apiriletik aurrera.]]>