<![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 28 Jan 2022 18:12:50 +0100 hourly 1 <![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gasteizko Mercedes datorren astean egun batzuez ixtea aztertzen ari da zuzendaritza]]> https://www.berria.eus/albisteak/208846/gasteizko_mercedes_datorren_astean_egun_batzuez_ixtea_aztertzen_ari_da_zuzendaritza.htm Wed, 26 Jan 2022 16:11:33 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208846/gasteizko_mercedes_datorren_astean_egun_batzuez_ixtea_aztertzen_ari_da_zuzendaritza.htm Gainera, zuzendaritzak adierazi du datorren asteko ekoizpenari eusteko «arazoak» izan ditzazkeela. Urte hasiera ona izan bada ere, osagai falta izan dezakeela aitortu du enpresak, eta horregatik, datorren astean lantegia egun batzuez ixtea aztertzen ari dela. Bihar jakinaraziko dute zer egingo duten. Aurrez ere itxi behar izan dute lantegia osagaien eta, bereziki, mikrotxipen faltagatik. Azken geldialdi garrantzitsua joan den urtearen amaieran izan zen; abenduaren 17tik urtarrilaren 3ra, bi astez,itxi zuten lantegia.]]> <![CDATA[Bi hilabeteko grebaren ondoren, irtenbidea urrun Bernedoko Altanen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/014/001/2022-01-26/bi_hilabeteko_grebaren_ondoren_irtenbidea_urrun_bernedoko_altanen.htm Wed, 26 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/014/001/2022-01-26/bi_hilabeteko_grebaren_ondoren_irtenbidea_urrun_bernedoko_altanen.htm
Gaur-gaurkoz, negoziazioak etenda daude. Langileek salatu dute zuzendaritzak ez diela ezer eskaini. «Lan baldintzetan murrizketak dakartzaten neurriak baino ez ditu proposatu», adierazi du Liliana Villamor enpresa batzordeko kideak (ELA). Azpimarratu du, ordea, langileek beren eskari guztiak egokitu dituztela. «Eskatzen dugun bakarra da enpresa ituna berrestea. Soldatak gehienez %4 igotzea ere proposatu dugu, KPIa hori baino gehiago izan arren. Baina enpresak ezetz esan dio horri ere».

Langileek enpresako itunari eutsi diote orain arte, baina 2019an amaitu zen indarrean zegoena, eta lan hitzarmen berri bat adostu nahian ari dira ordutik. Akordiorik lortu ezean, ordea, kimikaren sektoreko Espainiako lan hitzarmena aplikatuko zaie ekainetik aurrera, eta langileek ez dute hori nahi. «Lan baldintza kaskarragoak ekarriko ditu horrek: hiru lanegun gehiago, gaixoaldien osagarriak txikiagoak lirateke, soldata soilik %1 igoko litzateke... Guk ez dugu hori nahi, argi eta garbi», azaldu du Villamorrek.

Langileek esan dutenez, gainera, ez dute lan faltarik; aitzitik, lan kargak nabarmen egin du gora pandemia hasi zenetik: «Izugarri aritu gara lanean, ekoizpen linea guztietan, gainera». Nolanahi ere, langileentzat ezinbestekoa da oraingo baldintzei eustea. «Oraingo baldintzei eusteko eskatzen dugu, ez gehiago, ez gutxiago. Horrek ez du dirurik eskatzen, baina enpresak ez du nahi».

Gertukoaren defentsan

Farmazia industriaren sektorean diharduen enpresa bat da Bernedoko Altan. Arabako Mendialdeko rik handiena ere bada. Gaur egun, 150 langile inguru ditu, eta gehien-gehienak inguruko herrietan bizi diren emakumeak dira. 1991n sortu zuten, hainbat erakunderen kapital publikoarekin —Biomendi izena zuen orduan—, baina Altan Pharma taldeak erosi zuen gero, eta, iazko ekainetik, Frantziako Ethypharm funtsaren esku dago taldea.

Jabeak aldatu arren, langileentzat ezinbestekoa da bereziki eskualdearen errealitateari erantzungo dion ituna izatea. Hala azaldu du Ainara Elorza langileak: «Gurearen pareko eskualde batentzat, garrantzitsua da enplegua izatea, baina are funtsezkoagoa da lan baldintza duinak izatea. Hemen bizi garenoi bertan gelditzeko modua ematen digulako, eta, akaso, bizilagun berriak erakar ditzakeelako».

Maiatzean hemezortzi urte beteko dira Elorza enpresan lanean hasi zenetik. Aitortu du gatazka «luzea eta gogorra» izaten ari dela, baina lankideen arteko elkartasunari esker eusten ari direla: «Langile guztiak elkarrekin egoteak indarra ematen digu».

Aurre egiteko gogoz daudela azpimarratu dute langileek, eta enpresak eskaerei erantzun ezean protestei eutsiko dietela. Bihar, esaterako, Gasteizko Txagorritxuko ospitalearen aurrean mobilizatuko dira.]]>
<![CDATA[Bi hilabeteko grebaren ondoren, konponbidea urrun dago Bernedoko Altan]]> https://www.berria.eus/albisteak/208808/bi_hilabeteko_grebaren_ondoren_konponbidea_urrun_dago_bernedoko_altan.htm Tue, 25 Jan 2022 09:38:46 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208808/bi_hilabeteko_grebaren_ondoren_konponbidea_urrun_dago_bernedoko_altan.htm Gertukoaren defentsan Farmazia industriaren sektorean diharduen enpresa da Bernedoko Altan. eta Arabako Mendialdeko enpresarik handiena da. Gaur egun, 150 langile inguru ditu, eta gehien-gehienak inguruko herrietan bizi diren emakumeak dira. 1991. urtean sortu zuten, hainbat erakunderen kapital publikoarekin -Biomendi izena zuen orduan-, baina Altan Pharma taldeak erosi zuen gero, eta iazko ekainetik Frantziako Ethypharm funtsaren esku dago taldea. Jabeak aldatu arren, langileentzat ezinbestekoa da bereziki eskualdearen errealitateari erantzungo dion ituna izatea. Hala azaldu du Ainara Elorza langileak: «Gurea bezalako eskualde batentzat enplegua izatea garrantzitsua da, baina are funtsezkoagoa da lan baldintza duinak izatea. Bizi garenoi bertan jarraitzea ahalbidetzen digulako, edota, akaso, bizilagun berriak erakar ditzakeelako». Maiatzean hemezortzi urte egingo ditu Elorzak enpresan lanean hasi zela. Aitortu du gatazka «luzea eta gogorra» dela, baina lankideen arteko elkartasunari esker ari direla eusten: «Langile guztiak elkarrekin egoteak indarra ematen digu». Aurre egiteko gogoz daudela azpimarratu dute langileek, eta enpresak aldarriei erantzun ezean protestekin jarraituko dutela. Etzi, esaterako, Gasteizko Txagorritxu ospitalearen aurrean egingo dute mobilizazioa.]]> <![CDATA[Artea hezkuntzari so]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/024/001/2022-01-22/artea_hezkuntzari_so.htm Sat, 22 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1918/024/001/2022-01-22/artea_hezkuntzari_so.htm Pentsatzeko leku bat. Arte eskola eta praktika esperimentalak Euskal Herrian, 1957-1979 izeneko erakusketa ekainaren 5era arte izango da ikusgai.

Artium museoak eta Jorge Oteiza Fundazio Museoak elkarrekin egin duten proiektuaren emaitza da erakusketa, eta ikerketa lan mardul bat dauka oinarrian. Mikel Onandia, Rocio Robles Tardio eta Sergio Rubira arduratu dira lan hori burutzeaz, eta horri esker osatu dute ondoren erakusketa. Hiruren artean egin dituzte komisario lanak ere.

Areto zabal batean, eta Xabier Salaberria artistak diseinatutako egurrezko moduluetan banatuta, dokumentuak, argazkiak, filmak eta bideoak, afixak, koadernoak, liburuak, planoak, aldizkari nahiz egunkariak eta diseinu lanak ikus daitezke erakusketan. Baita hainbat artistaren artelanak ere: Oteiza, Zumeta, Ibarrola, Balerdi, Bakedano eta Basterretxearenak, beste askoren artean; eskulturak, margolanak eta grabatuak, batez ere.

Oteizaren aldarria oinarri

Jorge Oteiza da erakusketaren ardatza. Artistak euskal herritarren prestakuntza soziopolitiko, kultural eta intelektuala garatzeko modua emango zuten topaguneen beharra aldarrikatu baitzuen bere garaian. Hala adierazi zuen, esaterako, 1963an idatzi zuen Quousque Tandem...! saiakeran: «Guk ezin dugu ikerketaz hitz egin, ez baitugu ez elkartzeko tokirik, ezta pentsatzera biltzeko leku sinple bat ere». Eskulturagintza albo batera utzi eta artistaren egiteko sozial eta politikoaz hausnartzen hasia zen ordurako, eta, hain zuzen ere, hausnarketa horrek bultzatuta jarri ziren martxan proiektu eta egitasmo asko. «Bera izan zen proiektu askoren inspiratzailea. Eta, erakusketa kasu ezberdinetan antolatuta egon arren, Jorge Oteiza ia gehienetan ageri da, modu batera edo bestera», azaldu du Onandiak.

Horregatik aukeratu dute data hori ere erakusketaren abiapunturako, komisarioaren esanetan. Amaiera urtea, berriz, beste bi gertakarirengatik hautatu dute. Batetik, Euskal Herriko Arte Ederren Eskolak, fakultate bihurtuta, aro berri bat hasi zuen urtea izan zelako 1979a; eta, bestetik, Espainiako trantsizioa deiturikoak aldaketa politiko eta sozial bat ekarri zuelako Euskal Herrira ere.

Bi hamarkada pasako tarte horretan, arteak hezkuntzaren munduan jokatu behar zuen rolaren inguruko hausnarketatik abiatuta askotariko proiektu pedagogiko esperimentalak jarri ziren praktikan, denak ere artea herritarrengana hurbildu eta haren bitartez gizartea bera eraldatzeko asmoz sortuak. «Eraikuntza nazionalaren definiziotik abiatuta, hezkuntzaren kontzesio hertsitik harago dauden hainbat elementu agertzen dira garai horretan, ikasgelatik harago doazen esperientziak dira: artisten konpromiso politiko-soziala egitasmo kultural popularretan, diseinuarekin erlazioa, arkitektonikoki gauzatutako askotariko proiektuak... Eta hori guztia oso ondo ikusten da erakusketan», azaldu du Onandiak.

Hezkuntza eta artea modu zabalean hartzen dituzten egitasmo nahiz proiektu horiek guztiak bildu eta berreskuratzeko helburuz osatu dute Artiumeko erakusketa, ezagunenak direnak gogorarazi eta «ertzetan» geratu diren beste hainbat ere lehen lerrora ekartzeko. Eta, bide batez, Oteizaren deiari erantzunez gune horien premia ere aldarrikatzeko, museoko arduradunen hitzetan.

Kolektibotasunez

Hemeretzi azterketa kasu dira erakusketak jasotzen dituenak. Eta guztiek dute artearen eta hezkuntzaren arteko lotura hori oinarri, hala haurrei bideratutakoa, nola helduei zuzendutakoa. Horien artean daude, besteak beste, Equipo 57 taldea; Biok-Esperimental proiektua; Bizkaiko Estampa Popular taldea; Gipuzkoako Artisten Elkartea; Debako Arte Eskola; Arte Garaikideko Euskal Eskola; Ikastola esperimentalak; Bilboko Arte Ederren Goi Eskola; eta Andatzako Eskola eta Aiako Lantegia.

Modu paraleloan jarri ziren martxan horietako batzuk, eta artista askok parte hartu zuten horien sorkuntzan. Horregatik, batean nahiz bestean aurki daitezke artista askoren izenak. Badira, hala ere, garrantzi berezia duten zenbaitzuk, Onandiak zehaztu duenez: Nestor Basterretxea edota Jose Antonio Sistiaga, esate baterako. Jose Luis Zumeta ere izen propioetako bat da, «hezkuntzarekin izan zituen hartu-emanengatik». «Garai hartako ezaugarri garrantzitsuetako bat da kolektibitatearen nahia. Eta proiektu eta egitasmo askotan dago nahi hori».

Beatriz Herraez Artiumeko zuzendariak azaldu duenez, museoak martxan duen luzera begirako lan ildo baten barruan kokatzen da erakusketa. Hain zuzen ere, praktika artistikoen eta eredu pedagogiko esperimentalen arteko harremanetan sakontzen dituzten proiektuak sustatzeko helburua du museoak datozen hilabeteetan. Asmo horri lotuta daude, besteak beste, JAI praktika artistikoen institutua eta Magnet hezkuntza proiektua ere.

Gainera, datorren astean kasu jakin baten inguruan sakonduko dute. Zehazki, 1957 eta 1958 artean Oteizak Irunen (Gipuzkoa) bultzatu zuen zineklubaren inguruan. Saioa Altzuzako museoan izango da, Nafarroan.]]>
<![CDATA[Munduko hamar aberats handienek izurriaren aurretik halako bi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2022-01-18/munduko_hamar_aberats_handienek_izurriaren_aurretik_halako_bi_dute.htm Tue, 18 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2022-01-18/munduko_hamar_aberats_handienek_izurriaren_aurretik_halako_bi_dute.htm
Aberatsen eta txiroen arteko arrakala handitu du COVID-19ak. Oxfamen arabera, hamar dirudun handienek 700.000 milioi dolarreko jabetza zuten izurria iritsi aurretik, eta 1,5 bilioi dolarreko jabetza dute orain. Munduko aberats handienen jabetza ere 5 bilioi handiagoa da orain. Aldiz, munduko gainerako herritarren diru sarrerak nabarmen jaitsi dira.«26 ordutik behin milioidun bat sortzen zen, baina, aldi berean, gizateriaren % 99 pobretu egin zen, eta 160 milioi pertsona gehiago pobrezian erori ziren», adierazi du erakundeak.

Forbes aldizkariaren arabera, batez ere AEBetako konpainia handien jabeak dira munduko aberatsenak: Elon Musk (Tesla), Jeff Bezos (Amazon), Bernard Arnault eta haren familia (LVMH), Bill Gates (Microsoft), Larry Ellison (Oracle), Larry Page (Google), Sergey Brin (Google), Mark Zuckerberg (Facebook), Steve Ballmer (Microsoft) eta Warren Buffet (Berkshire Hathaway). 2020ko martxoaz geroztik, 821.000 milioi handitu dute beren jabetza.

Horietako batzuk Davosko Munduko Ekonomia Foroan bilduko dira datozen egunetan, Suitzan, eta Oxfamek gogorarazi nahi izan die aberastasunaren banaketa munduaren arazo handienetako bat dela oraindik ere, heriotzak eragiteraino. Horregatik jarri dio aurtengo txostenari izenburu hori: Desberdintasunak hil egiten du.

Oxfamen arabera, 21.000 pertsona hiltzen dira egunero desberdintasun ekonomiko eta sozialen ondorioz. Gordinago esanda, pertsona bat hiltzen da lau segundotik behin osasungintzarako sarbiderik ez izateagatik, edota genero indarkeriaren, gosearen edo krisi klimatikoaren eraginpean egoteagatik.

Atzeraka berdintasunean

Pobreziak emakume aurpegia du, Oxfamek gogorarazi duenez. Izan ere, gobernuz kanpoko erakundearen arabera, 252 gizonek mila milioi emakumek baino gehiago irabazten dute Afrikan, Latinoamerikan eta Kariben. Gizonen eta emakumeen arteko arrakala hori ere larriagotu egin du izurriak, pandemiaren ondorioz emakumeek 800.000 milioi dolar galdu baitzituzten diru sarreretan 2020an bakarrik. Gainera, izurriaren aurretik baino 13 milioi andre gutxiago daude lanean orain.

Emakumeei ez ezik, COVID-19ak kalte handiagoa egin die gutxiengo etnietako pertsonei ere. Eta hainbat adibide jarri ditu Oxfamek hori ikusarazteko: Bangladeshko jatorria duten eta Erresuma Batuan bizi diren emakumeek, adibidez, gaitzak jota hiltzeko duten arriskua bost aldiz handiagoa da gainerako herritarrekin alderatuz gero. Brasilen ere, beltzek gaixotasunaren ondorioz hiltzeko duten arriskua 1,5 handiagoa da zuriekin alderatuta. «Eta 3,4 milioi afro-amerikar bizirik leudeke beren bizi itxaropena zuriena bezalakoa balitz».

Gabriela Bucher kolonbiarrak zuzentzen duen erakundeak gogorarazi du, halaber, herrialdeen arteko desberdintasuna areagotu egingo dela etorkizun hurbilean. Txostenak jasotzen duenez, ez da halakorik gertatu azken urteetan, baina, estatu aberatsek pobreei eman dieten babes urriaren ondorioz, desberdintasun hori larriagotu egingo da.

Zergak igo

Koronabirusari aurre egiteko neurriak kostu handia izan dira gobernuentzat, baina Oxfamek adierazi du herrialde garatuek ez dituztela errenta altuenen zergak igo kostu gehigarri hori estaltzeko. Eta gogorarazi du, halaber, sektore pribatuen esku utzi dituztela ondasun publikoak; besteak beste, txertoen teknologiari dagozkienak. Monopolioak sustatu dituztela ere salatu du.

Horregatik, gobernuei eskatu die jabetza intelektualaren arauak malgutzeko, herrialde gehiagok izan dezaten txertoa garatzeko eta ekoizteko gaitasuna. Pandemian pilatutako irabazien gaineko zergak onartzeko ere eskatu die herrialde aberatsenei. Eta proposatu die diru sarrera horiek osasun publikoan eta gizarte segurantzan inbertitzea, bai eta klima aldaketaren eta arrazakeriaren aurkako borrokan eta genero indarkeriaren prebentzioan ere.

«Ez dago diru eskasiarik», azpimarratu du Bucherrek. «Porrot egin duen eta hilgarria den muturreko neoliberalismoaren alkandora hertsagarritik askatzeko behar den adore eta irudimen eskasia da dagoena», salatu du Oxfameko zuzendari exekutiboak.]]>
<![CDATA[Munduko hamar dirudun handienek pandemiaren aurretik halako bi dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/208433/munduko_hamar_dirudun_handienek_pandemiaren_aurretik_halako_bi_dute.htm Mon, 17 Jan 2022 13:58:15 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208433/munduko_hamar_dirudun_handienek_pandemiaren_aurretik_halako_bi_dute.htm Pobreziak emakumeen aurpegia du, Oxfamek gogorarazi duenez. Izan ere, gobernuz kanpoko erakundearen arabera, 252 gizonek mila milioi emakumek baino gehiago irabazten dute Afrikan, Latinoamerikan eta Kariben. Gizonen eta emakumeen arteko arrakala hori ere larriagotu egin du izurriak, pandemiaren ondorioz emakumeek 800.000 milioi dolar galdu zituztelako diru sarreretan 2020an bakarrik. Gainera, izurriaren aurretik baino 13 milioi andre gutxiago daude lanean orain. Emakumeei ez ezik, COVID-19ak kalte handiagoa egin die gutxieneko etnietako pertsonei ere. Eta hainbat adibide jarri ditu hori ikusarazteko: Bangladeshko jatorria duten eta Erresuma Batuan bizi diren emakumeek, adibidez, gaitzak jota hiltzeko duten arriskua bost aldiz handiagoa da gainerako herritarrekin alderatuz gero. Brasilen ere gaixotasunaren ondorioz hiltzeko beltzek duten arriskua 1,5 handiagoa da zuriekin alderatuta. «Eta 3,4 milioi afro-amerikar bizirik leudeke beren bizi itxaropena zuriena bezalakoa balitz». Gabriela Bucher kolonbiarrak zuzentzen duen erakundeak gogorarazi du, halaber, herrialdeen arteko desberdintasuna areagotu egingo dela etorkizun hurbilean. Txostenak jasotzen duenez, ez da halakorik gertatu azken urteetan, baina estatu aberatsek pobreei eman dieten babes urriaren ondorioz, desberdintasun hori larriagotu egingo da. Zergak igo
Koronabirusari aurre egiteko neurriak kostu handia izan dira gobernuentzat, baina Oxfamek adierazi du kostu gehigarri hori estaltzeko herrialde garatuek ez dituztela errenta altuenen zergatik igo. Eta gogorarazi du, halaber, sektore pribatuen esku utzi dituztela ondasun publikoak; besteak beste, txertoen teknologiari dagozkienak. Monopolioak sustatu dituztela ere salatu du. Horregatik, gobernuei eskatu die jabetza intelektualaren arauak malgutzeko, txertoa garatzeko eta ekoizteko gaitasuna herrialde gehiagok izan ditzaten. Pandemian pilatutako irabazien gaineko zergak onartzeko ere eskatu die herrialde aberatsenei. Eta proposatu die diru sarrera horiek osasun publikoan eta gizarte segurantzan inbertitzea, bai eta klima aldaketaren eta arrazakeriaren aurkako borrokan eta genero indarkeriaren prebentzioan ere. «Ez dago diru eskasiarik», azpimarratu du Bucherrek. «Porrot egin duen eta hilgarria den muturreko neoliberalismoaren alkandora hertsagarritik askatzeko behar diren adore eta irudimen eskasia da dagoena», salatu du.]]>
<![CDATA[Pentsiodunek gogorarazi dute eutsi egiten dietela aldarrikapenei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/014/001/2022-01-16/pentsiodunek_gogorarazi_dute_eutsi_egiten_dietela_aldarrikapenei.htm Sun, 16 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1943/014/001/2022-01-16/pentsiodunek_gogorarazi_dute_eutsi_egiten_dietela_aldarrikapenei.htm
2018ko urtarrilaren 18an hasi ziren pentsiodunen protestak. Orduz geroztik, eta itxialdian salbu, astelehenero atera dira kalera pentsioen alde. Bilbo izan da pentsiodunen mugimenduaren erdigunea, eta han egin zuten manifestaziorik jendetsuena atzo ere. Pentsioen murrizketen kontrako mezuak ozen entzun ziren mobilizazioak egin zituzten herri eta hiri guztietan, nolanahi ere. Gasteizen, adibidez, askotariko aldarri eta mezuekin egin zuten manifestazioa ehunka lagunek.

Ospakizunetik eta aldarritik izan zuten elkarretaratzeek. Izan ere, manifestazioaren amaieran irakurritako mezuan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak gogorarazi zuen milaka lagun batu dituela protestak urte hauetan, eta,horri esker pentsio sistemari buruz administrazioek hartu dituzten erabakiak baldintzatu dituztela: besteak beste, PPren gobernuak indarrean jarri nahi zituen neurrietako batzuk. «Oso harro gaude egindakoaz», azpimarratu zuten. «Gure mobilizazioek eragotzi egin dute gure pentsioak are gehiago murrizteko aurreikusita zeuden neurriak posible izatea».

Aitortu zuten, ordea, ez dutela horrekin aski, beren eskaera nagusiak aintzat hartu gabe segitzen dutelako: alegia, gutxieneko pentsioa 1.080 euro izatea, eta pentsioak KPI kontsumo prezio indize «errealaren» arabera eguneratzea.

Pentsiodunak oso kritiko azaldu ziren Espainiako Gobernuak iragan abenduan onartu zuen pentsioen erreformarekin ere, ez dituelako aurreko gobernuen «murrizketak indargabetzen». «Gutxieneko pentsioek miserableak izaten jarraituko dute», ohartarazi zuten. Hain zuzen ere, sistema berriari esker, aurreko urteko inflazioaren arabera eguneratuko dira pentsioak aurten: %2,5, hau da, 32 euro batez beste. Pentsiodunen hitzetan, ordea, gutxiegi da hori, eta salatu zuten erosteko ahalmena galduko dutela, «%3 baino gehiago» aurten. Izan ere, inflazioa %6,5 izan da 2021ean guztira.

Bada, desoreka horri aurre egiteko, aparteko ordainketa bat jasoko dute aurten. Baina pentsiodunek uste dute ez dela nahikoa, eta Espainiako Gobernuari eskatu zioten prezioak igo diren adina igotzeko sari horren zenbatekoa ere. Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuei galdegin zioten, ostera, gutxieneko pentsioak 1.080 euroraino osatzea.

Lan erreformari ez

Espainiako Gobernuak onartu asmo duen lan erreforma ere kritikatu zuten pentsiodunek. Gogorarazi zuten «pentsio duinak» ordaintzeko «soldata duinak» behar direla, oraingo soldatei dagozkien kotizazioei esker ordaintzen direlako gaurko pentsioak. Horregatik, lege egitasmoa ez onartzeko eskatu zieten alderdiei.

Aldarriei eusteko eta kalean mobilizatzen jarraitzeko asmoa azaldu zuten pentsiodunek: «Astelehenean kalera aterako gara berriz».]]>
<![CDATA[Pentsio duinak eskatzeko manifestazioek milaka herritar batu dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/208386/pentsio_duinak_eskatzeko_manifestazioek_milaka_herritar_batu_dituzte.htm Sat, 15 Jan 2022 15:20:29 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208386/pentsio_duinak_eskatzeko_manifestazioek_milaka_herritar_batu_dituzte.htm Espainiako Gobernuak onartu asmo duen lan erreforma ere hizpide izan dute pentsiodunek: «Bete ez den beste konpromiso bat da». Gogorarazi dute «pentsio duinak» ordaintzeko «soldata duinak» behar direla, oraingo soldatei dagozkien kotizazioei esker ordaintzen direlako gaurko pentsioak orain. Horregatik, lege egitasmoa ez onartzeko eskatu diete alderdiei. «Hori ez da lan prekarietateari aurre egiteko eta gure pentsioek ordaintzen dituzten gizarte kotizazioak hobetzeko behar den erreforma».

Orain arteko aldarriei eusteko asmoa du pentsiodunen mugimenduak aurrerantzean ere. Eta datozen aste eta hilabeteetan ere kalean mobilizazioekin jarraitzeko asmoa azaldu dute: «Astelehenean kalera aterako gara berriz».]]>
<![CDATA[Autonomoen kotizazioak 184-1.267 eurokoak izatea nahi du Madrilek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/003/001/2022-01-15/autonomoen_kotizazioak_184_1267_eurokoak_izatea_nahi_du_madrilek.htm Sat, 15 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/2108/003/001/2022-01-15/autonomoen_kotizazioak_184_1267_eurokoak_izatea_nahi_du_madrilek.htm
Gobernuak eragileei aurkeztu dien proposamenaren arabera, eskema berriak hamahiru kotizazio oinarri izango lituzke, hilean 600 euro baino gutxiago irabazten dutenetatik hasi, eta 4.050 euro baino gehiagoko irabaziak dituztenetara. Horren araberakoak izango dira kotizazio kuotak ere; hau da, hilean 184 euroko gutxieneko kuota izango lukete diru sarrera gutxien dituztenek, eta 1.267 eurokoa azken zatian aurreikusitako muga gainditzen dutenek.

Malgutasunez jokatzeko prest agertu da, halere, Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroa, onartzen baitu autonomo baten jarduera ekonomikoak gorabehera handiak izan ditzakeela hilabete batetik bestera. Horregatik, langileak aukera izango luke urte osoan kotizazio oinarria aldatzeko: gehienez ere sei aldiz urtean. Modu horretan, diru sarrera handienak eta txikienak lortzen diren garaietara egokitu ahal izango lirateke kotizazioak ere. Prestazioak ere unean uneko kotizazioaren arabera egokituko lirateke.

Gutxieneko tarifa lauari ere eutsi egingo zaio, baina, orain ez bezala, soilik gutxieneko soldata baino diru sarrera txikiagoak dituzten langileek izango dute tarifa hori ordaintzeko aukera. 70 euroko tarifa izango da, eta gehienez ere bi urteko iraupena izango du; izan ere, helburua da autonomo hasiberriei bidea erraztea.

2023rako martxan

Plana 2023rako indarrean egotea nahi du Madrilek, baina eskema berria pixkanaka egokituko litzateke 2031ra bitarte. Hau da, aldaketa mailakatua izango da: hurrengo bederatzi urteetan jaitsiz joango da diru sarrera gutxien dituztenentzat, eta igoz, aldiz, gehiago irabazten dutenentzat.

Gobernuak azaldu du, hala ere, proposamen bat besterik ez dela, eta negoziatzeko prest dagoela, baita kuoten zenbatekoa aldatzeko ere. Hala ere, uste du sistema «justuago» baten beharra dagoela; izan ere, gaur egun, gehienek gutxieneko oinarriaren arabera kotizatzen dute, eta, beraz, diru kopuru bera ordaintzen dute gutxieneko soldata baino diru sarrera txikiagoak dituztenek eta nabarmen gehiago irabazten dutenek.

Hain zuzen ere, plana dagoen bezala onartuko balitz, Espainiako Gobernuak adierazi du hiru autonomotik bik gutxiago ordainduko dutela sistema berriari esker. Hilean 600 euro baino gutxiago irabazten dutenek, esaterako, 1.300 euro gutxiago ordainduko liokete urtean gizarte segurantzari; 600-900 euroko sarrerak dituztenek, berriz, 600 euro gutxiago. Horrek bide emango lieke, gainera, prestazioak ere kotizatutakoaren araberakoak izateko.

Aurreko urteko maiatzean egin zien lehenbiziko proposamena autonomoen elkarte nagusiei eta gizarte eragileei, eta orduan proposatu zien 90-1.220 euroko kuotak pagatzea. Datorren astean jarraituko dute negoziatzen bi aldeek. Izan ere, kotizazio sistema eguneratzea, Toledoko Itunean jasota dagoen konpromisoetako bat izateaz gain, Madrilek Bruselarekin hitzartuta daukan erreformetako bat da.]]>
<![CDATA[Diru sarreren araberako kotizazio kuotak proposatu ditu Espainiako Gobernuak autonomoentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/208334/diru_sarreren_araberako_kotizazio_kuotak_proposatu_ditu_espainiako_gobernuak_autonomoentzat.htm Fri, 14 Jan 2022 13:37:28 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208334/diru_sarreren_araberako_kotizazio_kuotak_proposatu_ditu_espainiako_gobernuak_autonomoentzat.htm Espainiako Gobernuaren arabera, hiru autonomotik bik gutxiago ordainduko dute sistema berriari esker. Hilean 600 euro baino gutxiago irabazten dutenek, esaterako, 1.300 euro gutxiago ordainduko liokete urtean Gizarte Segurantzari; 600 eta 900 euro bitarteko sarrerak dituztenek, berriz, 600 euro gutxiago. Plana 2023rako indarrean egotea nahi du Madrilek, baina eskema berria pixkanaka egokituko litzateke hurrengo bederatzi urteetan, modu progresiboan garatuta. Gobernuak azaldu du, hala ere, proposamen bat besterik ez dela, eta negoziatzeko prest dagoela, baita kuoten zenbatekoa aldatzeko ere. Kotizazio sistema eguneratzeko proposamena Toledoko Itunean jasota dago, eta Espainiako Gobernuak Bruselarekin hitzartutako erreformetako bat da.]]> <![CDATA[Dolu erritu kolektibo bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/022/001/2022-01-14/dolu_erritu_kolektibo_bat.htm Fri, 14 Jan 2022 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/022/001/2022-01-14/dolu_erritu_kolektibo_bat.htm Eresia. Lurra arin bekizu, ama ikuskizuna. Fisikoa da bat, ama hil izanak haren egunerokoan utzitakoa; kulturala da bigarrena, heriotzak sortutako mina arintzeko errituen gabeziak eragindakoa. Ideia horien gurutzatzea abiapuntu hartuta, dolu errituen inguruko gogoeta egin asmo du lanak. Praktika artistikoaren bitartez, hildakoei gorazarre egiteko kantu eta dantza berriak proposatu nahi ditu artistak, dolua bera erritu kolektibo bilakatuz. Bihar aurkeztuko du, Bergarako Seminarixoan (Gipuzkoa).

Duela ia bost urte hil zitzaion ama Zuñigari, eta orduan sentitu zuen dolua publikoki adierazteko modu berriak sortzeko bulkada. Askotariko praktika artistikoekin «esperimentatu» zuen hasieran, harik eta bakarka egindako lana eszenarako pieza baten bitartez partekatzea erabaki zuen arte. «Nik nire kabuz ereindako hazia bestelako gauza bat bihurtzea nahi nuen. Hortik sortu zen beharra arrangura hori zerbait kolektiboagoa bihurtzeko».

Emaitza ikuskizun eszeniko hibrido bat da: obrak badu antzerkitik, baina badu, halaber, dantzatik, kantutik eta performancetik ere. «Ezohiko dramaturgia batekin jolasten dugu, hau da, ez dago pertsonaiarik, ez dago bidaia konkreturik, ez dago istorio zehatzik. Baizik eta gu gara, doluaren inguruko praktikak oholtza gainean gauzatzen, publikoarekin konpartitzen». Antzerkiaren formatua oinarri hartuta, oholtza gaineko «errituari» beste buelta bat eman nahi izan dio artistak modu horretan, «gertakizun txiki bat» sortuz. «Guri horrela definitzea gustatzen zaigu: gertakizun eszenikoa».

Hiru lagunek antzezten dute gertakizun hori oholtzaren gainean. Zuñigarekin batera parte hartzen baitute Eneko Gil dantzariak eta Belen Cruz aktoreak. «Elkarrekin lan egin gabe geunden, baina, proiektua garatzen edo mamitzen hasi nintzenean, profil mota bat etorri zitzaidan burura, eta berehala pentsatu nuen Enekorengan eta Belenengan». Dantzaria da Gil, eta Kukai konpainiako kidea da, besteak beste. Dantzaren, gorputz mugimenduaren eta antzerkiaren arteko mugetan dihardu azken urteetan, halere. Cruz, berriz, eskarmentu handiko aktorea da. Hika konpainiaren sortzaileetariko bat izan zen, baina beste hainbatekin ere lan egin du. Telebistan eta zineman ere jardun du, eta antzerki irakasle ere izan da 25 urtez.

Egonaldietan garatua

Udalbiltzaren Geuretik Sortuak beka deialdiari esker garatu du lana Zuñigak. 15.000 euroko diru laguntza jaso zuen artistak proiektua egiteko, eta Antzuolako, Bergarako eta Elgetako udalen laguntza ere izan du. Hain zuzen ere, udalerri horietan egindako sorkuntza egonaldietan mamitu du ikuskizuna, urtebeteko epean. «Sekulako aukera izan da. Askotan uste izaten da sortzeko gune bat bakarrik behar dugula, baina, tokiaz gain, behar ditugu bitartekoak, babesa, eta behar ditugu harremanak eraiki. Eta egin ditugun egonaldietan jendearekin egon gara; galdetu dugu doluaren inguruan, ez bakarrik modu antolatuan, baizik eta bazkaltzera gindoazenean edo lotarako lekua bilatzean, adibidez. Horrek guztiak aberastu du pieza».

Proiektuaren hasierako ideia eta moldaketa Zuñigarenak izan arren, une oro bidaide izan ditu Gil eta Cruz sortze prozesuan, artistak azaldu duenez. Hiruren artean egindako sormen lana izan da. «Bakoitzak bere ekarpenak egin ditu bere ikuspegitik, bere doluarekiko esperientziatik, bere lanbidetik... Pixkanaka eraikiz joan den ikuskizun bat izan da. Agian, nik orain urte batzuk egin nituen praktika artistiko haien hazi txiki bat badago, baina hau, azkenean, beste praktika bat izan da, desberdina, doluaren inguruko beste praktika bat».

Zuñigak adierazi du ikuskizuna sortzeko prozesuan konturatu direla dolua egiteko modu asko daudela, eta nork bere erara bizi duela gertuko baten heriotzak utzitako hutsuneari aurre egiteko prozesua. «Ikusi dugu doluak askotarikoak izan daitezkeela, eta, beraz, hortik sortzen diren praktika artistikoak ere askotarikoak izan daitezkeela, etengabe berrituz joan daitezkeenak».

Horregatik, hain zuzen ere, Zuñigaren ustetan, ezinbestekoa da doluak dakarren min eta hutsuneak osatu eta arintzeko gune berriak sortzea. «Senide bat galdu dugunean, erritu sozialak modu nahiko azkarrean eta hausnarketarako aukera gutxirekin ematen dira, ibilbide pertsonal eta intimoari eraginez; gerora, min hori, ezinegona edota bestelako prozesu pertsonalak plaza publikotik atera eta eremu bakartira mugatzen dira». Bada, helburu hori du ikuskizunak: dolu prozesuak modu publikoan lantzea, eta adierazpen artistikoaren bidez erritu berriak sortzea. Hildakoei gorazarre egiteko kantu eta dantza berriak, eresi berriak proposatzea, alegia. «Heriotzak gure bizitzan duen presentziari espazio publikoa eskaintzen saiatuko gara».

Bergaran hasiko du antzokietako bidea ikuskizunak, bihar, 20:00etan sarrerak eskuragarri daude seminarixoa.eus atarian. Eta, Antzuolan (otsailaren 5ean) eta Elgetan (otsailaren 6an) aurkeztu ondoren, Euskal Herri osoan taularatuko dute.

Emanaldien datak jakin nahi izanez gero, jo webgune honetara: www.eresia.eus]]>
<![CDATA[Antsietatea lan istripu gisa onartu diote Loiuko aireportuko langile bati]]> https://www.berria.eus/albisteak/208205/antsietatea_lan_istripu_gisa_onartu_diote_loiuko_aireportuko_langile_bati.htm Tue, 11 Jan 2022 12:40:12 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/208205/antsietatea_lan_istripu_gisa_onartu_diote_loiuko_aireportuko_langile_bati.htm Lantokian antsietate krisi bat izaten bada ez da beti lan istriputzat jotzen; askotariko kasuak daude, eta ez da arraroa auzia epaitegietan ebaztea. Kasu honetan, esaterako, epaileek aintzat hartu dute Lan Ikuskaritzak lan gatazka egiaztatu izana bere garaian. Sententziak aurrekari gisa jasotzen ditu, halaber, kasu honen inguruan egin diren prozesu judizialak, eta langilearen eskariz enpresan bertan martxan jarritako jazarpen protokolo bat ere bai. Hori horrela, epaileek ondorioztatu dute «lotura zuzena» dagoela langilearen gaixotasunaren, gatazkaren eta lan ezintasunaren artean. CCOO sindikatuaren arabera, beharrezkoa da enpresek «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea», bereziki lan kargen banaketari, zereginen aurretiazko plangintzari eta horri lotutako komunikaziori dagozkienak. Izan ere, Alfonso Rios sindikatuko osasun arduradunaren hitzetan, buruko gaixotasunak areagotzen ari dira COVID-19aren pandemiaren eraginez. Hori dela, «koordinazio handiagoa» eskatu du enpresa nagusien eta azpikontratatuen artean batez ere. ]]> <![CDATA[Ostalariak kexu dira neurri murriztaileekin, eta kentzeko eskatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/207800/ostalariak_kexu_dira_neurri_murriztaileekin_eta_kentzeko_eskatu_dute.htm Wed, 29 Dec 2021 08:40:37 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/207800/ostalariak_kexu_dira_neurri_murriztaileekin_eta_kentzeko_eskatu_dute.htm Bada, neurriak bertan behera uzteko eskatu dute ostalariek, murrizketa horien albo kalteak arintzeko laguntzarik ere ez dutelako. Eta dimisioa emateko eskatu diete agintari politikoei, krisiari aurre egiteko «kudeaketa eraginkorra egiteko gai ez direla uste badute». Hain zuzen, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ostalariak gaur bildu Jaurlaritzarekin. Aurrez hitzartutako bilera zen, orain arteko diru laguntzei buruz hitz egiteko, Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomia sailburuaren arabera. Baina ezinbestean hizpide izan dituzte atzo iragarritako neurriak eta balizko diru laguntzak ere. Ostalaritza elkarteek ohartarazi dute kalteak arintzeko neurriak ezinbestekoak dituztela, eta hala jakinarazi diete Jaurlaritzako ordezkariei ere. Kolpea handia izango dela azpimarratu dute, nahiz eta zaila zaien galduko dutenaren zenbatekoa zehaztea. Horretarako datorren astean berriz elkartuko direla adierazi dute. Hector Sanchez Bizkaiko Ostalarien Elkarteko gerenteak esan du akordio bat lortzen saiatuko direla. Baina, oraingoz, ez dute aski Jaurlaritzaren jarrerarekin: «Ez gaitu batere asebetetzen mahai gainean zenbakiak ikusi arte». Hori dela eta, aurreratu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako elkarteek helegitea jarriko dutela EAEko Auzitegi Nagusian.]]> <![CDATA[Jaurlaritzak 188 milioi emango dizkie aldundiei, COVID-19ak eragindako gastu gehigarriari aurre egiteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/207770/jaurlaritzak_188_milioi_emango_dizkie_aldundiei_covid_19ak_eragindako_gastu_gehigarriari_aurre_egiteko.htm Tue, 28 Dec 2021 17:02:23 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/207770/jaurlaritzak_188_milioi_emango_dizkie_aldundiei_covid_19ak_eragindako_gastu_gehigarriari_aurre_egiteko.htm <![CDATA[Uvesco banaketa taldea erosi du PAI Partners inbertsio funtsak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2021-12-23/uvesco_banaketa_taldea_erosi_du_pai_partners_inbertsio_funtsak.htm Thu, 23 Dec 2021 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2021-12-23/uvesco_banaketa_taldea_erosi_du_pai_partners_inbertsio_funtsak.htm
1993. urtean sortu zen Uvesco, Irungo Unialco eta Kantabriako Ves batu zirenean. Azken urteetan gehien hedatu den katea da, Mercadonarekin batera. Orain, zabaltzeko eta hazteko fase batean dago taldea, eta, enpresak adierazi duenez, PAI Partnersek plan hori «babestu» eta «indartu» egingo du. Izan ere, pandemiak jokaleku berri bat ireki die supermerkatuei, eta hazteko modua eman die. Uvescoren kasuan, esaterako, ia bikoiztu egin du fakturazioa azken hamarkadan. Iaz bakarrik ia laurden bat handitu zituen salmentak: 954 milioi euroko fakturazioa lortu zuen, 2019an baino %23 handiagoa.

Gaur egun 277 denda ditu guztira, nola Euskal Herrian hala Espainian. Baina saltoki eta frankizia berriak zabaltzeko aukera aztertuko du enpresak orain, inbertsio funtsaren laguntzarekin. Gainera, ez du baztertzen txikizkako elikaduraren «merkatu zatikatuan» sor daitezkeen bestelako aukerak ere baliatzea; hau da, beste enpresa batzuekin elkartzea edota horiek erostea.

Izan ere, bada denbora Uvesco taldea Hego Euskal Herritik Espainia inguruko lurraldeetara hedatzen hasi zela, Errioxara eta Kantabriara lehenik, eta Madrilera gero. Irungo banaketa taldea 2017an heldu zen Madrilgo erkidegoko iparraldera, Gigante katea erosita, eta eremu horretan gehiago hazteko aukera ikusten du taldeak.

Hala adierazi du Jose Ramon Fernandez de Barrena Uvescoko zuzendari nagusiak: «Espainiako merkatuak hazteko potentzial handia du, eta PAIrekin lan egitea espero dugu, aurrean ditugun proiektu ugariak martxan jartzeko. Gure hazkunde bideari jarraitzeko behar dugun laguntza emango digu». Eskerrak eman dizkie enpresako langileei, bezeroei eta hornitzaileei, «proiektuarekiko erakutsi duten babesagatik eta konpromisoagatik». Eta adierazi du aurrerantzean ere «kalitatezko eta hurbileko» produktuen eskaintza izango dela banaketa taldearen bereizgarria.

Edonola ere, enpresaren indargunea Euskal Herrian bertan dago; 202 saltoki ditu denera: 109 Bizkaian, 59 Gipuzkoan, 27 Nafarroan, eta bederatzi Araban. Eroskiren atzetik, hark du bezero gehien —%20ko merkatu kuota du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta zertxobait txikiagoa Nafarroan—. Guztira, 5.600 langile inguru ditu enpresak.

Inbertsio funts ezaguna

PAI Partners inbertsio funtsa ezaguna da Euskal Herrian. Iaz, esaterako, Angulas Aguinaga Gipuzkoako elikadura enpresa erosi zuen. Beste inbertsio funts bati erosi zion orduan, Espainiako Portobello Capital funtsari, hain zuzen ere. Kapitalaren %50,1 bereganatu zuen.

Bada, Mateo Panike Rumeu inbertsio funtsaren sortzaileetako batek uste du esperientzia hori baliagarria izango zaiela aurrera begira. «PAI Partnersek esperientzia nabarmena du elikaduraren eta kontsumoaren sektorean, eta presentzia handia dauka Espainiako merkatuan ere; beraz, espero dugu erosketa honek konpainia garatzen laguntzea datozen urteetan».]]>
<![CDATA[PAI Partners funtsak Uvesco taldea erosi du]]> https://www.berria.eus/albisteak/207612/pai_partners_funtsak_uvesco_taldea_erosi_du.htm Wed, 22 Dec 2021 09:07:35 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/207612/pai_partners_funtsak_uvesco_taldea_erosi_du.htm Bada, enpresak adierazi duenez, PAI Partnersen parte hartzearekin azken urteetan martxan jarritako hedapen plana indartuko du Uvescok, denda eta frankizia berriak zabalduz, nola Euskal Herrian, hala Espainian; eta «txikizkako elikadura merkatu zatikatuan» sor daitezkeen aukerak baliatuz, esaterako, beste enpresa batzuekin elkartuz edota horiek erosiz. Izan ere, bada denbora Uvesco taldea Hego Euskal Herritik Espainia inguruko lurraldeetara hedatzen hasi zela, Errioxara eta Kantabriara lehenik, eta Madrilera gero. Irungo banaketa taldea 2017an hedatu zen Madrilgo erkidegoko iparraldean, Gigante katea erosita. Eta eremu horretan gehiago hazteko aukera ikusten du Uvescok. Hala adierazi du Jose Ramon Fernandez de Barrena Uvescoko zuzendari nagusiak: «Espainiako merkatuak hazteko potentzial handia du, eta PAIrekin lan egitea espero dugu, aurrean ditugun proiektu ugariak martxan jartzeko». Pozik azaldu da Fernandez de Barrena, eta eskerrak eman dizkie enpresa taldeko langileei, bezeroei eta hornitzaileei, «proiektuarekiko erakutsi duten babesagatik eta konpromisoagatik». Enpresaren indargunea, edonola ere, Euskal Herrian bertan dago. Ehun denda ditu Bizkaian, 56 Gipuzkoan, 24 Nafarroan, eta zazpi Araban: 187 saltoki denera. Eroskiren atzetik, hark du bezero gehien -%20ko merkatu kuota du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta zertxobait txikiagoa Nafarroan-. Espainian ditu gainerako dendak: 25 ditu Kantabrian, bost Errioxan, 22 Madrilen, eta bi Avilan. Guztira, 5.600 langile inguru ditu enpresak.]]> <![CDATA[ELA, LAB eta CCOO bat eginda Arabako metaleko ituna berritzeko bidean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/015/001/2021-12-22/ela_lab_eta_ccoo_bat_eginda_arabako_metaleko_ituna_berritzeko_bidean.htm Wed, 22 Dec 2021 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1840/015/001/2021-12-22/ela_lab_eta_ccoo_bat_eginda_arabako_metaleko_ituna_berritzeko_bidean.htm
Hiru urte dira Arabako metaleko ituna berritzeko negoziazioak hasi zituztela. 2015ean sinatu zuten azkena, eta 2017ra arte izan zen indarrean. Ez ELAk, ez LABek ez zuten babestu hitzarmena orduan; CCOO eta UGT sindikatuek sinatu zuten bakarrik, azken urteetan Araban egin duten legez. Bizkaian ere orain bi urte egin zuten ituna, eta orduan ere ELAk ez zuen babestu; bai, ordea, beste hiru sindikatuek. Gipuzkoan, ostera, iaz egin zuten akordioa, eta UGTk ez beste guztiek bat egin zuten itunarekin.

Hitzarmenak 25.000 langileri eragiten die Araban, eta, sindikatuen esanetan, «benetako blokeoa» bizitzen ari dira. Izan ere, salatu dute patronalak behin eta berriz «geldiarazi» duela negoziazio prozesua: «Aurrerapausoak geroratu egiten ditu beti, bere enpresa kideek ez dutelako aurrera egiterik nahi». Eta gaitzetsi dute sektoreko arazoak pilatzen ari direla bien bitartean. Uste dute soldatek erosahalmena galdu dutela; lanaldi oso luzeak dituztela, eta malgutasun handiegia; kontratuetan iruzurra dagoela; behin-behineko enplegu handiegia dagoela; prekaritatea handia dela; lan istripu asko daudela, eta emakumeekiko diskriminazioa dagoela, besteak beste.

Horregatik erabaki dute, hain zuzen ere, plataforma bateratua sortzea: «Arabako metaleko langileei alternatiba bat eskaintzeko», azaldu dutenez. «Hiru sindikatuok hitzeman dugu elkarrekin urratsak egingo ditugula eragin orokorra izango duen lan hitzarmen bat lortzeko». Iragarri dute urtarrilerako mobilizazioak eta manifestazio bat ere antolatuko dituztela, eta dei egin diete gainerako sindikatu, langile eta gizarte eragileei ere mobilizazioetan parte har dezaten.]]>
<![CDATA[ELA, LAB eta CCOOk bat egin dute Arabako metalean mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/207571/ela_lab_eta_ccook_bat_egin_dute_arabako_metalean_mobilizazio_dinamika_bateratu_bati_ekiteko.htm Tue, 21 Dec 2021 15:35:40 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/207571/ela_lab_eta_ccook_bat_egin_dute_arabako_metalean_mobilizazio_dinamika_bateratu_bati_ekiteko.htm Horregatik erabaki dute, hain zuzen ere, ados jarri eta mobilizazio bateratuari ekitea: Arabako metaleko langileei «alternatiba bat» eskaintzeko, azaldu dutenez. «Hiru sindikatuok hitzeman dugu elkarrekin urratsak egingo ditugula, eragin orokorra izango duen lan hitzarmen bat lortzeko». Iragarri dute urtarrilerako mobilizazioak eta manifestazio bat ere antolatuko dituztela. Eta dei egin diete gainerako sindikatu, langile eta gizarte eragileei ere mobilizazioetan parte har dezaten. Hiru sindikatuek oinarrizko eskaera batzuk ere adostu dituzte. Honako hauek dira patronalari helarazi dizkiotenak:
- Soldatak KPIaz gaindi igotzea; gutxieneko soldata 1.400 eurokoa izanik.
- Lanaldiaren taxuzko murrizketa onartzea.
- Azpikontratetako langileen subrogazioa.
- Kontratuetako iruzurren kontrako neurriak hartzea.
- Behin-behinekotasuna eta malgutasuna mugatzea.
- Benetako berdintasuna lortzeko neurriak zehaztea.
- Lan osasuna bermatzeko neurriak hartzea.
- Baimenetan eta beste lan baldintza batzuetan hobekuntzak egitea, pertsonak erdigunean jartzeko.
- Hitzarmena aplikatzeko bermeak zehaztea: aurreraeragina bermatzea, alde bakarreko inaplikazioa galaraztea eta lehentasunezko aplikagarritasuna ematea.
]]>
<![CDATA[70 urteko bidea, berrogei filmetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/026/001/2021-12-18/70_urteko_bidea_berrogei_filmetan.htm Sat, 18 Dec 2021 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1835/026/001/2021-12-18/70_urteko_bidea_berrogei_filmetan.htm Zinemaldia 70 deitu diote zinema zikloari, eta 1953tik aurrera jaialdian parte hartu duten filmen hautaketa bat erakutsiko dute urtarriletik abendura bitarte: 40 film denera. Sail Ofizialean lehiatu zirenak eta zinemagileen lehen lanak izan zirenak dira gehien-gehienak. Donostia Kulturak, Euskadiko Filmategiak eta Donostiako Zinemaldiak antolatu dute zinema zikloa, Tabakaleraren eta Valentziako Generalitateko Filmategiaren laguntzarekin.

Zinemaldiaren historiaren hurbilketa txiki bat izan nahi du atzera begirakoak, eta, modu horretan, zinemaren historiaren azken 70 urteetan ezinbesteko izan diren pelikulak eta zinemagileak izango ditu ardatz. Urtarrilaren 5ean emango zaio hasiera zikloari, Jacques Becker zinemagilearen Casque d'or (1952) filmarekin. Donostiako Zinemaren Nazioarteko I. Astean proiektatu zen film hori, 1953. urtean, hain zuzen ere. Aurreneko hiru hilabeteetan, halere, egile hauen lanak ikusiko dira, besteak beste: Douglas Sirk, Jean Cocteau, Howard Hawks, Volker Schlondorff, Margarethe von Trotta, Ingmar Bergman eta Josefina Molina.

Zinema zikloarekin batera, Zinemaldiaren historia oinarri duten bi liburu ere argitaratuko dira, euskaraz bata, eta gazteleraz bestea. Euskarazkoa Katixa Agirrek idatzi du, eta Nosferatu bildumaren 10. zenbakia izango da; datorren urte amaieran argitaratuko da. Gaztelerazkoa, berriz, Quim Casasek koordinatu du, eta Nosferatu bildumaren 18. zenbakia izango da: Zinemaldia 1953-2022. Singularidades del Festival de Donostia / San Sebastian. Urtarrilean kaleratuko da.

Beste zikloak

Bestelako saioak eta zikloak ere izango dira zinema denboraldi berrian. Esaterako, Zinemaldia Plus zikloari jarraipena emango diote datorren urtean ere; zientzia eta zinema batzen dituen zikloa ere egingo dute urtarrila eta martxoa bitarte; eta, apiriletik ekainera, zinemaren klasikoak berrikusteko aukera eskaintzen duten Lumiere saioak izango dira. Udan, Jazzinema zikloa egingo dute seigarrenez, eta urte amaieran, emakumezko euskal zinemagileei egingo diete lekua. Christian Petzold eta Claire Simonen lanak ere erakutsiko dituzte Tabakalerako zinema aretoan, eta bestelako ohiko saioak ere egingo dituzte: Kontatutako zinea, Gutun zuriak, Hasieratik: zinema feministaren historiak, Jatorrizko soinu bandak, Kamaleoiak gara eta Zinearen historia etengabea. Bonuak eskuragarri daude, urtarrilaren 31ra arte.]]>
<![CDATA[Ikusgaitasuna handitu arren, andreak gutxiengo dira filmetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/024/001/2021-12-16/ikusgaitasuna_handitu_arren_andreak_gutxiengo_dira_filmetan.htm Thu, 16 Dec 2021 00:00:00 +0100 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1879/024/001/2021-12-16/ikusgaitasuna_handitu_arren_andreak_gutxiengo_dira_filmetan.htm
Aurreko jaialdietan egin bezala, sei arlo aztertu dituzte txostena osatzeko: zuzendaritza, produkzioa, gidoia, muntaketa, argazkia eta musika. Bildutako datuak antzekoak dira hautapen batzordeak ikusi zituenen eta programazio ofizialean parte hartu zutenen artean. Alegia, oraindik genero maskulinoarekin identifikatzen dira alor guztietako hamar profesionaletik sei baino gehiago. Gainera, ez da izan alde handirik azken hiru urteetan.

Badaude ñabardurak, halere, antolatzaileek azaldu dutenez. Esaterako, proportzioan, emakume gisa identifikatzen diren profesional gehiago daude hautatutako filmetan ikusitakoetan baino. Horrez gain, aurreko urteekin alderatuta, andreen presentzia nabarmenagoa izan da lehiaketa ofizialeko zuzendarien artean; epaimahaikide gehienak ere emakumezkoak izan dira aurten, eta, bigarren urtez jarraian, emakume gehiago saritu dira.

Aitzitik, aldea handia da oraindik argazki zuzendaritzan eta musikan. Datorren urtean, hala ere, lanbide kategoria gehiago aztertuko ditu antolakuntzak, ikus-entzunezkoen arloko emakumeen elkarteekin adostu duenez.

Analisi horretan ezin dira bazter utzi, ordea, generoarekin lotura duten bestelako aldagaiak ere. Batetik, aurten lehen aldiz ez delako generoa bereizi aktorerik onenaren sarietan. Antolakuntzak aitortu du erabakiak zenbait elkarteren «gaitzespena» eragin duela, baina iragarri du hiru urteko epea emango duela neurriaren eragina egiaztatzeko. Erantsi du, gainera, sektorean gero eta pertsona ez-binario gehiago daudela. «Parekotasuna lortzea ez ezik, bazterketa ezabatzea ere bada horren helburua», azaldu du.

Bestetik, Donostia saria Johnny Deppi emateak ere eztabaida eragin zuen. Horri lotuta, antolakuntzak esan du ohorezko sariekin lotutako «kode etiko bat» adosteko aukera aztertuko duela datozen hilabeteetan, sektoreko hainbat emakume elkarterekin.

Azkenik, epaimahaiaren auziari ere heldu dio txostenak; izan ere, irizpide ez-artistikoen arabera epaitzea leporatu zioten zenbaitzuk. Antolakuntzak gogorarazi du aurten andreak gehiago baziren ere iaz alderantziz izan zela, eta orduan sei sarietatik lau emakumeek zuzendutako filmei eman zitzaizkiela. «Garrantzitsua da aurrera egitea, erabakiak erantzukizunez hartuta betiere, baina urtez urte emaitzak aztertuta eta gure okerrak aldatzeko beldurrik gabe».

Ikusleak berreskuratzen

Izurrite garaian egin den bigarren Donostiako Zinemaldia izan da aurtengoa, eta horrek jaialdiaren alor guztietan izan du eragina. Ikusleei dagokienez, aurtengo kopurua 2019koaren eta 2020koaren artean gelditu da. Hau da, iaz baino ikusle gehiago izan dira, baina inolaz ere ez da lortu izurriaren aurretik bezainbeste jende biltzea. Guztira, 96.867 pertsona izan dira jaialdian erakutsitako 211 filmetako baten bat ikusten: iaz baino %46,2 ikusle gehiago dira, baina 2019an baino %45,8 gutxiago. Akreditatu kopuruan ere antzekoa izan da aldea.

Bestelakoan ere izan dira baikortasunari eusteko zantzu batzuk ere. Antolatzaileek jakinarazi dutenez, kritikak eta zinema industriak azken urteetako «baloraziorik onenetako bat» egin baitute programazioaren inguruan. Kontuan hartu behar da aurten ere zinema jaialdia moldatu behar izan dutela, nahiz eta zenbait jarduera berreskuratu diren.]]>