<![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 16 Aug 2022 16:06:12 +0200 hourly 1 <![CDATA[Aitor Biain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Jazzaren iturburura bueltatu nahi nuen, eta soinu hori jaso»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/022/001/2022-08-13/jazzaren_iturburura_bueltatu_nahi_nuen_eta_soinu_hori_jaso.htm Sat, 13 Aug 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1857/022/001/2022-08-13/jazzaren_iturburura_bueltatu_nahi_nuen_eta_soinu_hori_jaso.htm Grebalariak diskoarekin. 1919an, Bartzelonako enpresa batean 44 egun iraun zuen greba hari esker, zortzi orduko lanaldia ezartzea lortu zuten, besteak beste. «Borroka» hartan parte hartu zutenak omendu nahi izan ditu musikariak, bada. Lehen aldiz, gainera, lau musikariz osatutako taldearekin grabatu du diskoa: pianoa, kontrabaxua, bateria eta tronpeta. Iazko urrian kaleratu zuen lana, eta emanaldiz emanaldi aritu da aurkezten harrezkero. Plentzian (Bizkaia) izango da gaur, Agorri Jazz jaialdian (22:00etan).

Nola otu zitzaizun diskoa sortzeko ideia? Zer egin nahi zenuen?

Grebaren ehungarren urteurrena gogoratzeko ekitaldi bat antolatu zuten, eta bertan jotzeko deitu ziguten. Polita iruditu zitzaidan, eta kantu bat propio sortzea erabaki nuen, bertan jotzeko. Hala egin nuen Greba kantua. Pandemia etorri zen gero, ordea, eta itxialdian ginela pentsatu nuen kantu hura sortzen jarraitzeko oinarri gisa hartzea. Eta, horrela, bata bestearen atzetik etorri ziren gainerakoak.

Aurrez beste gai edo kezka soziopolitiko batzuei ere eskaini dizkiezu lanak.

Bai. Erbestea (2012) nire aitita-amamei eskainitako lana da, 1936ko gerran Frantziara ihes egin zutelako nire amarekin batera, hura txikia zela. Eta Uda labur hori (2016), bestalde, Buenaventura Durruti anarkistaren inguruko lana da. Gustatzen zait horrelako gaietan sakontzea.

Musikari talde bat bildu, eta grabatzea erabaki zenuen, aurrez kontzerturik eman gabe. Nolatan?

Normalean egin ohi denaren kontrakoa egin dugu. Ohikoena izaten da taldea antolatu ostean kontzertuak eta entseguak egitea, eta gero sartzea estudio batean diskoa grabatzeko. Oraingoan, alderantziz izan da: urtarrilean grabatu genuen diskoa, aurretik kontzerturik eman gabe, eta abendura arte itxaron behar izan genuen disko hori zuzenean aurkeztu ahal izateko. Guztiz desberdina izan da bidea, bai.

2021eko urte hasieran grabatu zenuen. Nola izan zen hura?

Bartzelonan grabatu genuen, eta, jazzean egiten den moduan, bi egunetan grabatu genuen diskoa, Underpool estudioan. Laurok elkarrekin jotzen genuen bitartean grabatu genuen, horrela egiten dugu jazzerook. Gainera, entseatzeko oso denbora gutxi izan genuen; Bartzelonan oso zaila da musikariak entseatzeko biltzea. Guk hiruzpalau saio baino ez genituen egin grabatu aurretik. Ongi atera zen, zorionez.

Urteak dira Kataluniara lekualdatu zinela, baina Euskal Herriko zigilu batekin argitaratu duzu disko hau ere: Errabalekin.

Bai, aurrez ere haiekin lan egindakoa naiz; aurrenekoz Panza de Burro (2008) diskoa argitaratu nuen haiekin, eta beste hainbat etorri dira gerora. Ez da batere erraza disko bat grabatzea, eta, zorionez, guri ateak zabaldu zizkiguten. Harreman ona daukagu, eta horregatik erabaki dugu berriz haiekin argitaratzea diskoa.

Laukote formatuan grabatu duzu estreinakoz diskoa, pianoa, kontrabaxua, bateria eta tronpeta lagun. Zergatik formatu horretan?

Bai, lehenengo aldia dut formatu horretan. Jazzeko formatu klasikoa da, baina nik oso gutxi erabili dut. Hirukote gisa jardun dut gehiago, gitarrarekin eta bateriarekin edo kontrabaxuarekin. Jazzaren iturburura bueltatu nahi nuen, eta soinu hori disko batean jaso. Zeren, zuzenekoetan agian bai, baina disko batean inoiz ez baitut soinu hori erabili, beste formatu batekin egin izan ditudalako. Hori izan zen nire asmoa.

Toni Vaquer, Pere Loewe eta Ramon Prats dituzu ondoan. Aurrez aritu dira zurekin?

2000. urtetik jardun dut Loewerekin; proiektu asko egin ditugu elkarrekin. Eta gainerako biekin ere aritu izan naiz; ez proiektu jakinetan, baina kontzertuetan jo izan dugu elkarrekin. Horregatik deitu nien, banekielako zer gaitasun zuten. Hala ere, orain zuzenekoetan beste kide batzuekin jardun dut.

Hamar kantu bildu dituzu diskoan. Nolakoak dira?

Nik uste dut oso ugariak direla. Badaude kantu lasaiak, baladak, azkarrak, eta baita punk kutsua dutenak ere; Antimateria, esaterako. Hala esan zidan kazetari batek. Gustatzen zait diskoak kontrastea izatea. Ez dakit kontzienteki egindako zerbait den, baina emaitza askotarikoa dela esango nuke. Edo hori da nire ustea behintzat; kanpotik agian bestelako itxura hartuko dio entzuleak.

Zure aurreko diskoen aldean, zer dauka desberdina disko honek? Zer bide egin du zure musikak?

Ez da erraza horri erantzutea, baina esango nuke badagoela aldaketa bat. Orain egiten dudan musikak badu heldutasun apur bat. Kantuei lasaitasun puntu bat antzematen diet, adibidez. Baina zaleek edo kritikariek esan beharko lukete hori.

Baduzu beste kontzerturik edo proiekturik hurrengo asteetan?

Tira, udan kontzertu asko izan ditugu, eta atseden hartzeko garaia da orain. Plentzian aritu ostean, Gorlizen joko dut anaiarekin, hilaren bukaeran, baina lasai ariko gara. Gustura nago taldeak lortu duen konplizitatearekin, eta horretan sakondu nahiko nuke. Gainontzean, Bartzelonan topatu duten film mutu bati musika jartzeko deitu didate. Irailean egingo dute proiekzioa, eta zuzenean joko dugu guk. Proiektu polita dela uste dut.]]>
<![CDATA[Herriarenak diren jokoak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/029/001/2022-08-09/herriarenak_diren_jokoak.htm Tue, 09 Aug 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1876/029/001/2022-08-09/herriarenak_diren_jokoak.htm <![CDATA[Artisau metodiko baten artea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2022-08-05/artisau_metodiko_baten_artea.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2022-08-05/artisau_metodiko_baten_artea.htm La peripecia del autómata (Automataren pasadizoa) erakusketan. Azaroaren 1era bitarte egongo da zabalik.

Erakusketa ez da atzera begirako soil bat, hala ere; artelanen hautaketa bat da, 1980ko hamarkadatik gaur egunera arte sortutako guztiaren «lagin txiki bat» baino ez baitu erakusten. Guztira, 80 artelan inguru daude ikusgai, horiek sortzeko Sanmiguelek lan koadernoetan egin zituen marrazki eta irudi sorta zabalaz gain. Beatriz Herraez Artiumeko zuzendaria izan da komisario lanak egin dituena, eta Madrilgo Reina Sofia museoarekin elkarlanean egin duten proiektuaren parte da erakusketa. Hain zuzen, bi egoitza ditu egitasmoak: Madrilen daude obra batzuk, eta Gasteizen beste batzuk, eta bi erakusketak aldi berean daude ikusgai. «Artxiboetan hainbeste obra zegoen, egoki iruditu zitzaigun aldi berean bi erakusketa egitea», esan du Herraezek. «Desberdin irakurriko da toki bakoitzean, hala ere».

Madrilen dauden lanak 1980ko eta 2000ko hamarkadetan egindakoak dira, eta Gasteizen daudenak, aldiz, 1990eko urteetakoak eta berriki egindakoak. Herraez: «Artiumeko erakusgeletan ikus daitezkeen pieza batzuk ezinbestekoak dira Sanmiguelen ibilbidea ulertzeko: paperaren erabilerari dagokionez, lan prozesuari, serieetan lan egiteko moduari eta hura inguratzen duen guztiari egiten diote erreferentzia».

Artistak Gasteizekin duen lotura lehenagotik dator, hala ere. Ibilbide artistikoa hasi berritan, maiz erakusten baitzituen bere lanak Trayecto galerian, eta bertako artistekin ere harreman estua ondu zuen. Hartu-eman hori 25 urtez luzatu zen, Sanmigelek berak aitortu duenez. Eta erakusketarekin berreskuratu du orain.

Papera oinarri

Modu kronologikoan antolatuta dauden lau aretotan dago banatuta erakusketa, eta «bi une bereizgarri» jasotzen ditu, batez ere. Sanmiguelen «alfabeto propioaren» erakusgarri da lehena: artistak «forma amak» deitzen dituen eta bere lanetan sarri errepikatzen diren formen marrazkiak ikus daitezke, batetik. Eta artistak «kopiatzaile» gisa izandako jarduna erakusten dute, aldiz, beste zenbait obrak.

Papera dago pieza gehienen oinarrian. Askotariko paper motak erabiltzen ditu artistak: egunkariak, fakturak, eskutitzak, publizitate orriak... Eskura duen paper oro da artelan bat eraikitzen hasteko egokia harentzat. «Postontzia publizitatez beteta egoten da beti. Zer hobeto orri horiek berrerabiltzea baino? Popari keinu bat egitea da hori niretzat». Lehenik, «informazio geruzak» sortzen ditu, eta horien gainean joaten da pieza sortuz gero.

Figuratiboak zein abstraktuak dira lanak, gehienetan formatu handikoak, eta arteari, literaturari nahiz musikari egiten diete erreferentzia, izenburutik hasita. Herraezen hitzetan, obra konplexuak dira, erreproduzitzen «zailak» direnak. Izan ere, arauaren kontra egiteko modu bat dela dio Sanmigelek: «Hasi nintzenean esan zidaten guztiz kontrakoa egiteko: sortzen nuena erreproduzitzeko modukoa izateko. Baina ni kontrako noranzkoan aritu naiz; ez dakit bestela egiten».

Izan ere, «kontrako noranzkoan» egindako bidea da Sanmigelena. Kolektiboan, A Ua Crag eta Segundo Partido de la Montaña taldeetan ekin zion sortzeari, 1980ko eta 1990eko urteetan, eta bakarkako bidea hartu zuen gero. Sorkuntza lan hori, hala ere, ehungintza lantegi batean patronista gisa egiten zuenarekin uztartu zuen hasiera batean —2000. urtean utzi zuen—. Eragin nabarmena izan zuen horrek haren obretan, tailerrean ikasi baitzuen sortzeko molde metodiko eta milimetriko hori.

Hain zuzen, «lantegiko artista» gisa definitzen du bere burua Sanmigelek. Bereak ditu obrak sortzeko moduak eta arauak: «Bi astez aritu behar badut boligrafoarekin lerro paraleloak egiten, ba bi astez arituko naiz lerro paraleloak egiten».]]>
<![CDATA[Hamahiru film lehiatuko dira oraingoz Zuzendari Berriak sailean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/031/001/2022-07-29/hamahiru_film_lehiatuko_dira_oraingoz_zuzendari_berriak_sailean.htm Fri, 29 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1892/031/001/2022-07-29/hamahiru_film_lehiatuko_dira_oraingoz_zuzendari_berriak_sailean.htm opera prima eta bigarren film bat dira guztira, oraingoz, baliteke-eta lan gehiago batzea zerrendara datozen egunotan. Hala adierazi zuten atzo Jose Luis Rebordinos Donostiako Zinemaldiko zuzendariak eta Ainhoa Arruabarrena Kutxabankeko Gipuzkoa Sareko zuzendariak hautaketaren berri emateko ekitaldian, Tabakaleran. Zinemaldia irailaren 16tik 27ra egingo da.

Talentu berriak bilatzea eta ezagutaraztea da Zuzendari Berriak atalaren xedea. Aurtengo jaialdian, hamabost herrialdetako zinemagileen lanak erakutsiko dituzte; zazpi dira emakumezko egileenak, bost gizonezkoenak, eta batek zuzendari bikote mistoa dauka. Askotariko gaiak jorratzen dituzte filmek: bikote harremanak, familia gatazkak, feminismoa, lana, pobrezia...

Kutxabankek babestu ohi du saila, eta saria (50.000 euro) film irabazlearen zuzendariari eta Espainiako banatzaileari ematen diete, erdi bana. Sail horretako filmak Gazteriaren Saria lortzeko hautagai ere izaten dira.

Giza harremanak oinarri

Jakinekoa zen Maria Elorza zuzendariaren (Gasteiz, 1988) A los libros y a las mujeres canto filma Zuzendari Berriak sailean arituko dela, orain dela bi aste jakinarazi baitzuten antolatzaileek, Sail Ofizialean lehian arituko diren lanetako batzuk aurkeztu zituztenean. Elorza aurrez ere izana da zinemaldian: Donostian aurkeztu zituen Gure hormek (2016) eta La chica de la luz (2016) film laburrak, eta bere lehen lan luzea erakutsiko du aurten. Liburuak zaintzen dituzten emakumeen armada anonimo eta armagabe bati buruzkoa da lana.

Katrine Brocks zinemagile daniarrak ere bere lehen lan luzea aurkeztuko du: Den Store Stilhed. Komentuan anaiaren bisita deserosoa jasoko duen nobizia gazte bati buruzkoa da filma. Takeshi Kogahara japoniarraren Nagisa lanak ere zorigaitz batek banandutako anai-arreba batzuen istorioa du oinarri. Josip Zuvan kroaziarrak zuzendu duen Garbura filmak, berriz, bikotekide diren bi gazteren senitartekoen arteko gatazkak kontatzen ditu.

Fifi-k familia girotik ihesi dabilen eta lagun baten anaiarekin harreman bat hasiko duen nerabe baten istorioa du hizpide. Jeanne Aslanek eta Paul Saintillanek zuzendu dute, elkarrekin. Miyamatsu to Yamashita pelikulak hiru zuzendari ditu: Masahiko Sato, Yutaro Seki eta Kentaro Hirase. Teleferiko bateko langile baten gorabeherak kontatzen ditu; langilea zinemako estra moduan ere aritzen da.

Kameraren aurrean eta atzean aritu da, bestalde, Dinara Drukarova errusiarra. Izan ere, Grand Marin filma zuzentzeaz gain, aktore lanak ere egin ditu. Hain zuzen, dena utzi eta arrantzontzi batean Ipar itsasora abiatuko den emakume baten rola jokatzen du Drukarovak filmean. Foundre-k ere emakume baten emantzipazioa kontatzen du, XX. mendeko Suitzako andre batena, zehatzago esateko. Carmen Jaquerrek zuzendu du lana.

Rocio Mesa zinemagilearen Secaderos eta Ji-hye Jeong zuzendariaren Jeong-sun filmak, berriz, lan munduan barneratzen dira. Tabako lehortegi batean girotutako harreman bat du hizpide lehenengoak; fabrikako bi langileren ezkutuko harremana bigarrenak. Azken hori garaile izan zen Hego Koreago Jeonjuko zinema jaialdian. Pokhar Ke Dunu Paar filmak, bestalde, egoera ekonomikoak behartuta Delhitik jaioterrira itzuli beharko duen bikote baten istorioa kontatzen du. Parth Saurabh zinemagile indiarraren lehen film luzea da.

Zinemaldiaren bultzada

Donostiako Zinemaldiak bultzada eman nahi izan die sailean hautatutako bi filmi, Industria atalari esker: Laura Baumeister zinemagileak aurkeztuko duen La hija de todas las rabias filmak Koprodukzio Foroaren proiektu onenaren saria eskuratu zuen 2019an, eta WIP Latam saria iaz. Laguntza horiei esker lortu du filma egitea. Zabortegi batean bizi den 8 urteko neskato baten ingurukoa da.

Ion Borsen CARBON lanak ere zinemaldiaren laguntza izan du, WIP Europa Industriaren eta WIP Europa sariak eskuratu baitzituen iaz. 1990eko hamarkadan, Transnistriako gerran girotutako komedia beltz bat da.]]>
<![CDATA[Hamahiru film lehiatuko dira Zuzendari Berriak sailean]]> https://www.berria.eus/albisteak/216503/hamahiru_film_lehiatuko_dira_zuzendari_berriak_sailean.htm Thu, 28 Jul 2022 15:12:39 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216503/hamahiru_film_lehiatuko_dira_zuzendari_berriak_sailean.htm <![CDATA[Donostiako Jazzaldiak 150.000 ikusle bildu ditu itzulerako urtean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/026/001/2022-07-27/donostiako_jazzaldiak_150000_ikusle_bildu_ditu_itzulerako_urtean.htm Wed, 27 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1858/026/001/2022-07-27/donostiako_jazzaldiak_150000_ikusle_bildu_ditu_itzulerako_urtean.htm
Publikoaren erantzuna eskertu dute antolatzaileek, «portaera eredugarriarekin eta inolako gorabeherarik gabe egin direlako ekitaldi guztiak». Trinitate plazan, esaterako, edukiera osoa berreskuratu dute, eta lau egunetatik hirutan sarrera guztiak agortu ziren. Kursaaleko auditoriuma ere egunero bete da, eta Zurriolako hondartzako oholtza handiak milaka entzule erakarri ditu beste behin ere. Viktoria Eugenia antzokiko eta San Telmo museoko kontzertuek izandako harrera ona ere nabarmendu dute, eta baita terrazetan eta gainerako guneetan izandako giroa ere.

Kontzertuak «kalitate bikaineko» emanaldiak izan direla azpimarratu dute, «gogoangarriak» horietako asko. «Hiria musikaz gainezka egon da sei egunez, eta kontzertuetan jai giroa, ospakizun giroa eta berrelkartzeak nagusitu dira».]]>
<![CDATA[Donostiako Jazzaldiak 150.000 ikusle bildu ditu itzulerako urtean]]> https://www.berria.eus/albisteak/216417/donostiako_jazzaldiak_150000_ikusle_bildu_ditu_itzulerako_urtean.htm Tue, 26 Jul 2022 10:00:47 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216417/donostiako_jazzaldiak_150000_ikusle_bildu_ditu_itzulerako_urtean.htm Gehiago ere izan dira, edonola ere.«Hiria musikaz gainezka egon da sei egunez, eta kontzertuetan jai giroa, ospakizun giroa eta berrelkartzeak nagusitu dira», adierazi dute antolatzaileek. Hain zuzen ere, aipamen berezia egin diote gaztetxoei eskainitako saioei: «Txikijazz indartsu itzuli da, agertokiak eta ikusleak bikoiztuz eta haurrentzako tailerrak berreskuratuz».]]> <![CDATA[Bizkaiko aldundiak 40 milioi euro jarriko ditu Urdaibaiko Guggenheim eraikitzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/216425/bizkaiko_aldundiak_40_milioi_euro_jarriko_ditu_urdaibaiko_guggenheim_eraikitzeko.htm Tue, 26 Jul 2022 09:44:27 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216425/bizkaiko_aldundiak_40_milioi_euro_jarriko_ditu_urdaibaiko_guggenheim_eraikitzeko.htm Iazko ekainean iragarri zuten Guggenheim museoari bi kimu egin nahi dizkiotela Urdaibain: bata, Gernika-Lumon, Dalia lantegi zaharraren orubean, eta bestea, Muruetako ontziolan. Eta adierazi zuten egoitza berriak Europako Batasuneko Next Generation funtsekin ordaintzea espero zutela. Bada, Rementeriak baieztatu du proiektua babesteko «konpromisoa» hartu duela Madrilek, eta konpromiso hori Teresa Ribera presidenteordearekin izenpetuko duen itunean jasoko dela. Eusko Jaurlaritzak funtsak jasotzeko bere proiektuen zerrendan sartu zuen museoaren egitasmoa 2020ko abenduan, hain zuzen. Behin betiko kokapenaren berri eman zutenean, ordea, Bingen Zupiria bozeramaileak adierazi zuen proiektuak «bide luzea» zuela egiteko, eta azpimarratu zuen funtsak jasotzeko aukerarik izango ote zuen jakitea falta zela, ezertan hasi aurretik. Dirudienez, jaso du erakunde guztien oniritzia, eta Bruselari dirua jasotzeko eskaria bideratzea falta da orain. Museoaren egoitza berrien aurrekontua 120 milioi euro litzateke: horietatik 81 EBtik lortzea da helburua, eta gainerakoa, tokiko erakundeetatik eta inbertsore pribatuetatik. Bost urte iraungo lukete lanek, eta urtean 140.000 bisitari jasotzea espero dute.]]> <![CDATA[Hilotz erbesteratuen ehorzlekuak filmatzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/023/001/2022-07-23/hilotz_erbesteratuen_ehorzlekuak_filmatzea.htm Sat, 23 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/023/001/2022-07-23/hilotz_erbesteratuen_ehorzlekuak_filmatzea.htm Besteak izan ziren. Baztertuak, kanporatuak, seinalatuak, kondenatuak. Hilik ere alboratu nahi izan zituztenak: beren buruaz beste egin zutenak, errepresaliatuak, ateoak... Besteak. Asko izan ziren Eliza katolikoak bere hilobietan onartu ez eta ehorzleku inprobisatuetan lur hartu zutenak. Hilotz erbesteratuak. Hil kanpaiek ez zuten inoiz haiengatik jo, eta, hala ere, ikusezin izatera behartu bazituzten ere, han daude, lurrak eta zeruak bat egiten duten lekuan, paisaia bilakatu diren hilobietan. Leku horietako batzuk filmatu ditu Edurne Rubio artistak (Burgos, Espainia, 1974), haien memoria berreskuratu eta «hemen» jarraitzen dutela oroitarazteko. Clamor izeneko filma ondu du irudi horiekin, eta Gateizko Artium museoan jarri du ikusgai irailaren 18ra arte.

Hamazazpi minutuko ikus-entzunezkoa da, eta museoaren Z aretoa programaren barruan ikus daiteke. Filmaren sortze prozesua azaltzen duen argazki erakusketa bat ere jarri dute ikusgai aretoan bertan. Artiumek iaz jarri zuen martxan zinemagintza eta arte garaikidea batzen dituen zikloa, ikus-entzunezkoetara hurbiltzen diren artisten eta erakusketa formatua aztertzen duten zinemagileen lanak ezagutarazteko. Garbiñe Ortega du gidari proiektuak, eta Mondragon taldearen babesa dauka.

Hil kanpaiak

Artista bisuala da Rubio; haren praktika artistikoak testuinguru eta formatu ezberdinen artean mugitzen badira ere, irudiaren bueltan egiten du lan batez ere. Eta, hain zuzen, kanpaien inguruan aurrez egindako sorkuntza lan batek jarri zion Clamor filma egiteko abiapuntua, azaldu duenez. «Hil kanpaiak oinarri dituen film bat egitea pentsatu nuen. Eta horretan ari nintzela, neure buruari galdetu nion nori ez zioten kanpairik jo. Batekin eta bestearekin hitz eginda, konturatu nintzen asko izan zirela, eta horretan sakondu nahi izan nuen».

Ikerketa eta dokumentazio lan bati ekin zion artistak, eta orduan egin zuen topo hilobi inprobisatuekin. «Erabat txunditu ninduen jakiteak nola haien senitartekoak saiatu ziren lotura bat gordetzen hildakoarekin, baztertuak izan arren, eta zein ahalegin egin zuten herrietatik eta komunitatetik gertu mantentzeko».

Toki horietako asko ezagutzen zituen artistak, haren sorlekutik hurbil baitaude batzuk. «Burgos hilerri handi bat da, eta nire paisaiaren parte dira asko. Haurra nintzela horietako askotan jolasten nintzen». Bada, ehorzleku inprobisatuen topografia moduko bat sortu du artistak ohartzerako, antropologiatik eta memoriatik gertu dagoen lan bat. «Niretzat, denak du lotura bat».

Zazpi hilobi entzuteko

Filmak zazpi ehorzleku erakusten ditu, historiaurretik hasi eta gaur egunera artekoak: Burdin Aroko nekropoli bat, XX. mende hasierako familia protestante baten hilobi bat, 1936ko gerrako hiru gazteren gorpuzkiak dauden hobi bat, ehunka pertsonaren gorpuak biltzen dituen hobi bat, erretorearekin ondo konpontzen ez zen alkatearentzat herritarrek eraikitako XIX. mende amaierako hilerri zibil bat, IX. eta X. mendeetako nekropoli mozarabiar bat, eta bere buruaz beste egin zuen emakume baten errautsak bota zituzten gune bat dira.

Elkarren segidako plano estatiko batzuen bidez osatu du kontakizuna artistak. Bata bestearen atzetik ikusten dira hilobien irudi finkoak, hitzik gabe, azalpenik gabe. «Hasieran gune bakoitzaren historia kontatu nahi nuen, baina berehala ohartu nintzen gehien interesatzen zitzaidana heriotzaren paisaia bilakatze hori zela, eraldaketa hori».

Paisaia da protagonista filmean, gunea bera, bere animalia eta bere soinuekin. Argazki baten gainetik txorien kantua entzuten da, haizearena, eltxoena... «Soinua oso garrantzitsua da, leku bakoitzak bizitza propioa duela erakusten duelako eta ikusezinaren ideia azpimarratzen duelako: hildako ikusezinena edo historia ikusezinarena. Txoriak, inurriak, hildakoak... hor daude guztiak, baina ez dira ikusten».

Ikuslearen esku utzi du interpretazioa. Hori baita filmaren helburuetako bat: ikusezina ikusaraztea. Arreta gauza txikietan jartzera behartuko du ikuslea horretarako. «Interesgarria iruditzen zait erlea lore batera hurbiltzen den unea garrantzitsu bilakatzea; hala dela uste dut». Beste xedea «bigarren mailako» hildakoak omentzea da. Haientzako dira, hain zuzen ere, filmaren amaierako hil kanpaiak.]]>
<![CDATA[Autonomoek irabazien arabera kotizatuko dute 2023tik aurrera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/011/001/2022-07-21/autonomoek_irabazien_arabera_kotizatuko_dute_2023tik_aurrera.htm Thu, 21 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1835/011/001/2022-07-21/autonomoek_irabazien_arabera_kotizatuko_dute_2023tik_aurrera.htm
Asteartean itxi zuen akordioa Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroak UPTA eta Uatae sindikatuekin. Eta atzo goizean iragarri zuen CEOE Espainiako patronaleko kide ATA erakundeak hitzarmena babestuko duela. «Kostata, baina akordioa lortu dugu», adierazi zuen Lorenzo Amor ATAko presidenteak. Ekainean sindikatuekin jarrerak hurbildu ondoren, hura falta zen oniritzia emateko.

Kotizazio sistema berriari esker, langile autonomoek Gizarte Segurantzari egin beharreko kotizazioak irabazien araberakoak izango dira. Errendimendu garbiak hartuko dira oinarri gisara, hau da, diru sarreren eta kenkarien arteko aldea. Hala, asko fakturatzen dutenek gehiago kotizatuko dute, eta gutxi fakturatzen dutenek, berriz, gutxiago. Izan ere, gaur egun, beraiek erabakitzen dute zenbat kotizatu nahi duten, eta hamarretik zortzik gutxienekoa pagatzen dute, 294 euro hilean.

Sistema berria datorren urtean jarriko da martxan. Hamabost tarte izango ditu, 670 euro baino gutxiagoko errendimenduak dituztenetik hasi eta 6.000 euro baino gehiago irabazten duteneraino. Tarte horiei dagokien kotizazioen zenbatekoa urtetik urtera egokituko da. Adostu duten testuan jasota dagoenez, gutxien irabazten dutenek 230 euroko kotizazioa izango dute urtarriletik aurrera, eta 225 eurokoa 2024an. Aldiz, gehien irabazten dutenen kotizazioa 500 euro izango da 2023an, eta 530 euro 2024an.

Sistema malgua izango da, hala ere. Taularen arabera dagokien zenbatekotik gora kotizatzeko aukera izango dute autonomoek, eta tarte batetik bestera ere aldatu ahalko dute bi hilabetean behin. Autonomo gehienek «orain beste edo gutxiago» pagatuko dutela ziurtatu du Escrivak. Hiru urtean behin berrikusiko dute sistema, 2032ra arte.

Hogei eguneko atzerapena

Espainiako Gobernuak Bruselarekin adostu zuen ekainaren 30erako hitzartzea sistema berria, baina hogei egun berandu etorri da akordioa. Madrilek ekaina amaitu aurretik onartu zuen sistema egokitzeko dekretua, eta aldaketa epe barruan egin zuela argudiatu zuen, nahiz eta erabateko adostasuna ez izan. Izan ere, alde guztien onespena lortu nahi zuen Escrivak.

Tarte horretan dozenaka aldiz aldatu du kotizazioen zenbatekoa gobernuak. Azkenengo proposamenak, bada, ez du zerikusirik hasieran eskaini zuenarekin. Hasieran proposatu zuen kotizazioak 184 eta 1.267 euro artekoak izatea.]]>
<![CDATA[Akordioa egin dute autonomoen kotizazio sistema berritzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/216190/akordioa_egin_dute_autonomoen_kotizazio_sistema_berritzeko.htm Wed, 20 Jul 2022 21:31:51 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216190/akordioa_egin_dute_autonomoen_kotizazio_sistema_berritzeko.htm Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako ministroaren azken proposamenaren arabera, autonomoek hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira 2025etik aurrera, irabazien araberako hamabost tartetan banatuta. Sistema berria datorren urtean jarriko da martxan, hala ere. Aldaketa mailakatua izango da, eta hiru urteko epean egokituko da. Urtarriletik aurrerako taula aurreko eskaintzan onartu bezala mantendu da. 670 euro baino gutxiagoko errendimendu garbia duten autonomoek 230 euroko kotizazioa izango dute hilean, eta 225 eurokoa 2024an. Gehien irabazten dutenei dagokienez, 500 euroko kotizazioa izango dute datorren urtean, eta 530 eurokoa 2024an. Sistema malgua izango da, hala ere, eta taularen arabera dagokien zenbatekotik gora kotizatzeko aukera izango dute, eta tarte batetik bestera bi hilabetean behin aldatu ahal izango dira. Hogei eguneko atzerapena
Espainiako Gobernuak Bruselarekin adostu zuen ekainaren 30erako hitzartzea sistema berria, baina hogei egun berandu etorri da akordioa. Madrilek ekaina amaitu aurretik onartu zuen sistema egokitzeko dekretua, eta horri esker aldaketa epe barruan egin zuela argudiatu zuen, nahiz eta sistema berriak erabateko adostasuna ez izan. Izan ere, alde guztien onespena lortu nahi zuen Escrivak. Eta lortu du azkenean. Tarte horretan dozenaka aldiz aldatu du kotizazioen zenbatekoa gobernuak. Azkenengo proposamenak, bada, ez du zerikusirik hasierako eskaintzarekin. Bi muturretan daude aldaketak, gainera: hasieran Escrivak proposatu baitzuen gutxien irabazten dutenek 184 euroko kotizazioa izatea, eta ia 1.267 eurokoa gehien fakturatzen dutenek. Bide luzea egin du negoziazioak gaur arte. 2020rako ezarri nahi zuen sistema berria hasieran. Hala adostu zuten 2018an, eta 2019an erdibideko sistema bat ere ezarri zuten. Baina pandemiaren ondorioz eten egin ziren negoziazioak, eta iazko maiatzean berrekin zieten. Ukrainako gerrak ere eragin du atzerapen horretan.]]>
<![CDATA[Mercedesek jada ez du lan itunaren aitzakia inbertsio handiei ekiteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2022-07-20/mercedesek_jada_ez_du_lan_itunaren_aitzakia_inbertsio_handiei_ekiteko.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2022-07-20/mercedesek_jada_ez_du_lan_itunaren_aitzakia_inbertsio_handiei_ekiteko.htm
Atzo goizean jakinarazi zituzten erreferendumaren emaitzak: bozkatzera deituta zeuden ia 5.000 langiletik 2.601 langilek egin zuten akordioaren alde; 1.939k, aldiz, aurka. Hamalau izan ziren boto zuriak. Lantegiko sailen arabera, ordea, ezberdina izan zen emaitza. Muntatzeaz eta pinturaz arduratzen diren beharginen artean ezezkoa nagusitu zen, eta baiezkoa, aldiz, bulegoetan eta bozketa telematikoan, alde handiz gainera.

Itunak Gasteizko plantan lan egiten duten ia 5.000 langileei eragingo die zuzenean, baina zeharka baita haren hornitzaile diren enpresetako beste 30.000 behargini ere. Mercedes, Euskal Herriko fabrikarik handiena izateaz gain —EAEko BPGaren %5 suposatzen du—, Arabako industriaren motorra ere badelako. Hori horrela, igandeko gaueko lan txanda onartu ez izanak, esaterako, lan erritmoetan eragingo die; eta, soldata igoerak KPIari lotu ez izanak ere beren enpresako negoziazioak baldintzatuko dizkie. Hori bera azpimarratu zuten, hain zuzen ere, akordioaren aldeko sindikatuek nahiz agintari politikoek eta erakundeetako ordezkariek, emaitzen berri izan zutenean.

Erabaki «historikoa»

Hain zuzen ere, UGTk azpimarratu zuen akordioak «egonkortasuna» bermatuko duela, bai Mercedesen, baita Gasteizko eta Arabako beste enpresetan ere. Iñaki Andresen hitzetan, «albiste ona» da langileek azken egunetako gertakarien inguruan «hausnartu» eta mahai gainean zuten proposamenaren garrantzia aitortu izana. «Akordioa ona da guztiontzat, eta hala ulertu dute langileek ere».

CCOOren ustez ere erabakia «historikoa» da. «Ezinbestekoa zen lantegiaren etorkizuna bermatu ahal izateko, bere historiako inbertsiorik handiena ekarriko baitio, eta, batez ere, langileen baldintzak hobetuko ditu», adierazi zuen sindikatuak, ohar bidez. Eta nabarmendu zuen hurrengo pausoa hitzarmena «gardentasunez» idaztea izango dela.

Zuzendaritzak ere nabarmendu zuen akordioari oniritzia emanda lantegiak «etorkizun itxaropentsua» izateko apustua berretsi duela. Emilio Titos zuzendariak langileei igorri zien ohar baten bidez adierazi zuen «etorkizuna egituratzea» dagokiola enpresari orain: «Gure indarguneetatik eta elkarrekin egingo dugu».

Pozik agertu ziren emaitzarekin Gorka Urtaran Gasteizko alkatea eta Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia ere, eta azpimarratu zuten itunak hiriaren eta lurraldearen ehun ekonomikoari egonkortasuna emango diola. Bat egin zuten interpretazio horrekin SEA patronalak eta Eusko Jaurlaritzak ere. Bingen Zupiria gobernu bozeramaileak adierazi zuen, halere, «erronka» orain multinazionala «konbentzitzea» dela inbertsio plana baieztatzeko.

Gazi-gozo ELA, LAB eta ESK

Ezezko botoa eskatu zuten sindikatuek balorazio gazi-gozoa egin zuten. ELAk, LABek eta ESK-k kritikatu zuten«bermeak» falta izan zirela erreferendumean, eta enpresak presio egin ziela langileei beldurra sortuz. Edonola ere, «pozik eta harro» agertu ziren langileek borrokarako erakutsitako jarrerarekin, eta adierazi zuten «inflexio puntua» eragin duela lantegiaren mugimendu sindikalean. Hain zuzen ere, bulegoetan ez bezala, tailerretako langile gehienak akordioaren aurka azaldu izanak erakusten du, sindikatuen ustez, ez dela nahikoa izan seigarren txanda kentzea eta soldatak igotzea, langileek merezi dutelako «enpresak dituen irabazien parte proportzionala, beren ahaleginarekin sortzen dutena». Hau da, soldatak gutxienez KPIaren pare igotzea.

Datozen egunetan sinatuko dute hitzarmen berria, eta urte eta erdi iraun duen negoziazioari azken puntua jarriko dio hala. Tarte horretan, 38 bilera izan dituzte zuzendaritzak eta langile batzordeak, eta grebak bederatzi egunez eten du ekoizpena.]]>
<![CDATA[Mercedes, lan baldintzen eta inbertsio handien itzalean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/008/001/2022-07-19/mercedes_lan_baldintzen_eta_inbertsio_handien_itzalean.htm Tue, 19 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1881/008/001/2022-07-19/mercedes_lan_baldintzen_eta_inbertsio_handien_itzalean.htm
Atzo goizeko lehen orduan hasi zuten erreferenduma, eta gaur goizeko ordu txikitan amaitu dute. 09:00etan hasi ziren botoa ematen bulegoetako langileak fabrikan jarri ziren 22 boto kutxetan, eta 10:00etan tailerrekoak. Aldiz, egun guztia izan zuten modu telematikoa erabili zuten 500 langile inguruk. Sindikatuen arabera, parte hartze handia izan zuen bozketak, eta ez zen arazorik egon, laneguna bazuten ere.

Joan den asteartean egin zuten akordioa zuzendaritzak eta langile batzordearen gehiengoa ordezkatzen duten sindikatuek, azken bi hilabeteetan bederatzi egunez ekoizpena eten zuten lanuzteen ondotik. Proposamenak jasotzen du, besteak beste, soldatak %6 igotzea aurten, eta beste %2,25 urtero 2023tik eta 2026ra. 4.000 euroko sari bat ere jasoko lukete, 2021eko igoera ordezkatzeko. Beste ordainsari batzuk handitzea ere jasotzen du testuak, baita gatazkaren korapilo nagusietako bat izan den lan malgutasunari arau batzuk ezartzea ere. 2026ra bitarte egongo litzateke indarrean hitzarmena.

Akordioa egin zuten UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuen ustez, proposamena ona da langile guztientzat, lantegiaren egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako. Gainera, Gasteizko fabrikan auto elektrikoa ekoitzi ahal izateko multinazionalak egin asmo duen 1.200 milioi euro inguruko inbertsioa ere bermatuko luke akordioak.

Hala uste du zuzendaritzak ere, eta lan itunaren negoziazioak negozio plan hori iragarri baino urtebete lehenago hasi bazituzten ere, elkar lotu ditu azken hilabeteetan. Enpresak eskarien arabera egokitu nahi baitu ekoizpena, eta, horrekin batera, datozen urteetarako lan baldintzak. Horregatik ohartarazi zuen proposamena ez onartzeak arriskuan jarriko lukeela inbertsioa, eta, horrenbestez, lantegiaren etorkizuna.

Aldiz, lan itunak eta inbertsio planak loturarik ez duela iritzi diote ELAk, LABek eta ESK-k, eta proposamena ez babesteko eskatu zieten langileei. Sindikatu horien ustez, proposamenak lan baldintzak okertzea ekarriko du, besteak beste, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dutelako. Horregatik, iritzi diote ezinbestekoa dela soldatak KPIari lotuta igotzea. Gainera, uste dute akordioak ez dituela jasotzen beren beste eskarietako batzuk: hala nola txanda kontratu hobeak ezartzea edota langile berrien eta finkoen artean «diskriminaziorik» ez egitea.

Bi agertoki posible

Nahikoa izango da gehiengo sinple bat lan hitzarmenaren akordioari behin betiko onarpena emateko. Kasu horretan, ituna idatzi eta berehala aplikatuko litzateke, akordioaren aldeko sindikatuek adierazi dutenez. Aldiz, emaitza ezezkoa bada, ez dago argi zer gertatuko den; izan ere, beste «alternatibarik» ez dagoela ohartarazi bazuten ere, UGTk, CCOOk, Ekintzak eta PIM sindikatuek adierazi zuten langileen erabakia errespetatuko dutela, eta ez dutela akordioa sinatuko.

ELAk, LABek eta ESK-k argi dute langileek proposamena atzera botatzea erabakitzen badute negoziazioari berrekiteko eskatuko diotela zuzendaritzari. Hiru sindikatuen iritziz, ez dago aurrera egiteko beste modurik. Hain zuzen ere, beste hiru greba egunera deituko lukete aste honetan, beren eskarien aldeko aldarria egin eta presio egiteko.

Enpresak azpimarratu zuen, ordea, ez duela gehiago negoziatuko, proposamena adostu ondotik, «amaitutzat» jo zituztelako azken bileran.]]>
<![CDATA[Mercedesen hasi dute lan itunari buruzko erreferenduma]]> https://www.berria.eus/albisteak/216097/mercedesen_hasi_dute_lan_itunari_buruzko_erreferenduma.htm Mon, 18 Jul 2022 12:04:07 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216097/mercedesen_hasi_dute_lan_itunari_buruzko_erreferenduma.htm Aurrez aurre jarrita daude langile batzordea osatzen duten sindikatuak, eta gatazkaren azken asteetan agerian geratu diren bi jarrera dira nagusi. Proposamenaren aldekoak dira UGT, CCOO, Ekintza eta PIM: batzordearen gehiengoa osatze dute lau sindikatuek, 17 ordezkarirekin (31 dira guztira). Haien ustez, proposamena ona da langile guztientzat, besteak beste lantegiaren egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako. Gasteizko plantan auto elektrikoa ekoitzi ahal izateko multinazionalak egin asmo duen 1.200 milioi euro inguruko inbertsioa ere bermatuko luke akordioak, haien irudiko. Proposamenaren aurka azaldu dira ELA, LAB eta ESK: 14 ordezkari dituzte guztira batzordean. Sindikatu horien ustez, akordioa ez da nahikoa; izan ere, lan hitzarmen berrian igoera batzuk aurreikusten badira ere, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dute hurrengo urteetan. Bada, KPIari lotutako igoerak eskatzen dituzte. Gainera, asteburuetako langileen eta langile berrien lan baldintzetan «diskriminazioa» eragiten duela salatu dute, eta mugikortasunak arautu gabe segitzen duela. Kexa azaldu dute, halaber, erreferendumaren antolakuntzarekin; gardentasun falta salatu zuten aurreko astean. Horiek horrela, akordioa ez babesteko eskatu diete langileei. Hain zuzen, hiru sindikatuek deitutako grebak erantzun zabala izan du azken bi hilabeteetan, eta azken hogei urteetako mobilizaziorik jendetsuenak egin dituzte. Tailerretako langileen %95 inguruk egin dute bat lanuzteekin, eta bederatzi egunez ekoizpena etetea lortu dute. Hala ere, ikusteko dago erantzun hori galdeketan islatuko den.]]> <![CDATA[Mercedeseko bozketaren gardentasun falta salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1981/014/002/2022-07-16/mercedeseko_bozketaren_gardentasun_falta_salatu_dute.htm Sat, 16 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1981/014/002/2022-07-16/mercedeseko_bozketaren_gardentasun_falta_salatu_dute.htm
Bi egun falta diren honetan, hala ere, giroa erabat nahastuta dago sindikatuen artean. Sindikatu abertzaleek gardentasun falta salatu dute. Kritikatu dute, besteak beste, enpresa aritu izana «galdeketa antolatzen», sindikatu guztiek prozesuan parte hartzeko eskubidea duten arren; eta erroldak eskura ez izatea bozketa baino lehenago, gainbegiratu ahal izateko. Ordea, CCOOk ukatu egin du halakorik, eta adierazi du prozesua «erabat gardena» dela, eta langileek «oso ongi» dakitela bozketa nola egin den. Ostegun arratsaldean eman zieten horren berri.

Bi aukeren artean erabaki beharko dute langileek: «Akordioa bai» edo «akordioa ez». Eta botoa emateko ere bi modu izango dute. Presentziala izango da bat, fabrikako zenbait gunetan jarriko diren 22 boto kutxen bidez. Astelehen goizean hasita, lan txanda guztietan izango dute bozkatzeko aukera, baina soilik ordu jakin batzuetan.

Elektronikoa izango da bozkatzeko bigarren modua, horretarako prestatu duten aplikazio baten bidez. Langileek aurrez erregistratu beharko dute botoa emateko. Bada, sindikatu abertzaleek salatu dute ez dakitela nork kudeatuko duen aplikazio hori eta, beraz, horrek zalantzan jartzen duela «botoaren anonimotasuna».

Eta emaitza ezezkoa bada?

Emaitzak astearterako espero dituzte sindikatuek. Nahikoa izango da gehiengo sinple bat lan hitzarmenaren akordioa behin betiko onartzeko. Baiezkoak irabaziko balu, ituna idatzi eta «berehala» aplikatuko litzateke, CCOOren arabera.

Baina emaitza ezezkoa bada? Orduan zer gertatuko den ez dago argi, eta sindikatuek ere iritzi kontrajarriak adierazi dituzte. CCOOren ustez «ez dago beste alternatibarik», eta, beraz, langileek ezin dute beste proposamen bat aukeratu. Gainera, iritzi dio ezin dela berriz ere negoziatu, «amaitutzat» jo zituztelako.

ELAk, LABek eta ESK-k uste dute, ordea, gehiengo sindikalaren eta zuzendaritzaren ardura dela bi jokalekuak aurreikustea. Eta argi dute berriz ere negoziatzeko eskatuko dutela ezezkoa ateratzen bada. Kasu horretan beste hiru greba egunera deituko dutela aurreratu zuen.]]>
<![CDATA[Mercedeseko bozketan gardentasun falta salatu dute ELAk, LABek eta ESK-k]]> https://www.berria.eus/albisteak/216008/mercedeseko_bozketan_gardentasun_falta_salatu_dute_elak_labek_eta_esk_k.htm Fri, 15 Jul 2022 13:18:53 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/216008/mercedeseko_bozketan_gardentasun_falta_salatu_dute_elak_labek_eta_esk_k.htm Emaitzak astearterako espero dituzte sindikatuek. Nahikoa izango da gehiengo sinple bat lan hitzarmenaren akordioari behin betiko onarpena emateko. Baiezkoak irabaziko balu, ituna idatzi eta «berehala» aplikatuko litzateke, Roberto Pastor CCOOko ordezkariak adierazi duenez. Baina, eta emaitza ezezkoa bada? Kasu horretan zer gertatuko den ez dago argi, eta sindikatuek ere iritzi kontrajarriak adierazi dituzte. Pastorren ustez «ez dago beste alternatibarik», eta, beraz, langileek ezin dute beste proposamen bat aukeratu. «Ezin da esan ‘hau ez zait gustatzen, eta ea zer gehiago lor dezakedan’. Proposamen bakarra dago. Ezezkoa eskatzen ari diren sindikatuek esan beharko dute zer proposatzen duten». Haren ustez, gainera, ezin da berriz ere negoziatu, enpresak «amaitutzat» jo zuelako. Gebarak uste du, ordea, gehiengo sindikalaren eta zuzendaritzaren ardura dela bi agertokiak aurreikustea. Eta adierazi du berriz ere negoziatzeko eskatuko dutela ezezkoa aterako balitz. «Guk argi daukagu: ezezkoa ateratzen bada, zuzendaritzari elkartzeko eskatuko diogu asteartean bertan. Ziurrenik, ez du nahiko. Kasu horretan, langileei jakinarazi eta presio egin beharko dugu bilera egiteko». Hain zuzen ere, aurreratu dute kasu horretan beste hiru greba egunera deituko dutela datorren astean.]]> <![CDATA[Mercedesen ekoizpena gelditu du grebak zortzigarrenez]]> https://www.berria.eus/albisteak/215948/mercedesen_ekoizpena_gelditu_du_grebak_zortzigarrenez.htm Thu, 14 Jul 2022 12:51:29 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/215948/mercedesen_ekoizpena_gelditu_du_grebak_zortzigarrenez.htm <![CDATA[Iñaki Añua hil da, Gasteizko Jazzaldiaren zuzendari izandakoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/215892/inaki_anua_hil_da_gasteizko_jazzaldiaren_zuzendari_izandakoa.htm Wed, 13 Jul 2022 12:40:55 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/215892/inaki_anua_hil_da_gasteizko_jazzaldiaren_zuzendari_izandakoa.htm Hala azaldu zion BERRIAri, 2018ko abuztuan, erretiroa hartu berritan eskainitako elkarrizketan. Izan ere, jazzaren zale zen ordurako Añua; ez zitzaizkion gustatu aurreneko bi edizioetako egitarauak, eta kargu hartu zien antolatzaileei: «Esan nien jaialdiak zuen aurrekontuarekin gai nintzela talde hobeagoak ekartzeko». Esan eta egin. Kontzertu bat antolatu zuen Printzipal antzokian, eta leporaino bete zen. Hura izan zen lehen urratsa. Musikari handiak ekarri ditu Gasteizera gerora: Ella Fitzgerald, Eric Clapton, Wynton Marsalis, Paco de Lucia, Jaco Pastorius, Bebo eta Chucho Valdes, Jamie Cullum, Noa, Cecile McLorin... Hark, ordea, Miles Davis tronpeta jolea zuen guztietan kutunena. «Nire musikaririk gustukoena izan da betidanik». Aretha Frankllin ere bai, baina ez zuen hura Gasteizera ekartzea lortu. «Hitzartuta genuen urte batean etorriko zela; kontratu bat ere sinatu genuen, baina ezeztatu egin zuen. Hegan egiteko beldurra zuen, eta ez nuen Europara ekartzerik lortu». 2018an utzi zuen jaialdia Añuak, jazzaldiaren 42. aldia amaitutakoan. Txalo artean agurtu zuten ikusleek azken kontzertuan. Carla Bruni, Kool & The Gang, The Mingus Band eta Hudson izan ziren orduan Gasteizen. «Ikusle izan nahiko nukeen jaialdia egiten ahalegindu naiz beti», adierazi zuen orduan. Gasteizko Urrezko Domina jaso zuen 2006an, hiria nazioartean kokatzeagatik egindako lanagatik. Hain zuzen ere, askok eskertu dute haren lana eta ekarpena. «Gasteiztar handi bat izan zen Añua, bere bizitza hiria munduaren eta jazzaren mapan jartzen eman zuena», adierazi du Gorka Urtaran Gasteizko alkateak. Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak ere Gasteizi eta Arabari egindako ekarpena azpimarratu du: «Nazioarteko proiekzioa duen jazz jaialdi bat bultzatzeko gai izan zen, eta bere ekarpenak kulturaren beste esparru batzuk hartu zituen». Atzo hasi zen Gasteizko jazzaldiaren 45. aldia. Urteetan haren arduradun nagusia hil zen egun berean, hain justu. Gauzak zer diren. Eliane Elias pianista, Snarky Puppy taldea, Arturo Sandoval tronpetista, Robert Glasper pianista eta Kase.O rap abeslaria ariko dira aurten, beste musikari askoren artean. Mendizorrotzeko agertokia berreskuratuko du jaialdiak aurten, eta inoiz baino gehiago jazza kalera aterako dute. Larunbatean amaituko da jaialdia. ]]> <![CDATA[Mercedesek lan ituna adostu du batzordearen gehiengoarekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1888/013/001/2022-07-13/mercedesek_lan_ituna_adostu_du_batzordearen_gehiengoarekin.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/paperekoa/1888/013/001/2022-07-13/mercedesek_lan_ituna_adostu_du_batzordearen_gehiengoarekin.htm
Astebetez elkarrizketak etenda egon ondoren, atzo elkartu ziren berriz zuzendaritza eta sindikatuak. Ia bederatzi ordu iraun zuen bileraren ondotik, adostu zuten beharginen soldatak %6 igotzea aurten eta beste %2,25 urtero 2023tik 2026ra. Horrez gainera, 4.000 euroko aparteko ordainsari bat jasoko dute langileek hurrengo nominarekin batera, iazko urteari dagokiona —iraungita zegoen hitzarmena ordurako—, eta beste 500 euroko sari bat hitzarmena sinatzeagatik. Beste bi sari ere onartu dituzte, biak ekoizpen helburuak lortzeagatik jasoko lituzketenak: 2.500 eurokoa litzateke aurrenekoa, eta 500 eurokoa bigarrena —200.000 ibilgailuko langa gaindituz gero jasoko lukete hori—.

Beste berritasuna lan malgutasunean dago: ez dute gaueko seigarren txanda ezarriko, sindikatu guztiek eskatu moduan, eta, beraz, orain arteko hogei eguneko kopuruari eutsi diete urtero. Hala ere, adostu dute arau batzuk jartzea malgutasunari: enpresak hilabetea hasi baino hamar egun lehenago jakinarazi beharko die langileei asteburuetan lan egingo duten edo ez, eta soilik «salbuespen gutxi batzuetan» baino ezingo dute egokitu egutegi hori.

Horiek horrela, akordioak jasotzen duena enpresak aurreko astean egindako azken proposamenaren oso antzekoa da. Zuzendaritzak eskaini baitzuen, besteak beste, soldatak %5 igotzea aurten eta %2 hurrengo lau urteetan. Lan malgutasunari dagokionez, ordea, ez dago aldaketarik proposamen harekin alderatuz gero.

Inbertsioaren itzala

Langile batzordearen gehiengoa ordezkatzen duten sindikatuak, UGT, CCOO, Ekintza eta PIM, pozik azaldu dira akordioarekin, eta azpimarratu dute proposamena ona dela langile guztientzat, besteak beste egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako.

Hala adierazi zuen Iñaki Andres UGTko ordezkariak atzo: «Argi dago akordio honekin lortu duguna funtsezko bi gauza izan direla: batetik, 1.200 milioiko inbertsio horretatik gertuago egotea; eta, bestetik, lantegiaren, gaur egungo langileen eta etorriko diren langileen etorkizuna bermatzea». Haren hitzetan, 7.000 euro berreskuratuko ditu langile bakoitzak 2021eko eta 2022ko soldata igoerari eta sariei esker.

Mezu bera zabaldu zuen enpresak ere: «Inbertsioa bermatu da». Eta eskatu zuen lantegiak «normaltasuna» ahal bezain azkar berreskuratzea, sei egunetan ekoizpena eten duten lanuzteen ostean. Eusko Jaurlaritzak ere bat egin zuen analisi horrekin: «Ateak zabaldu dizkio proiektuari», adierazi zuen Idoia Mendia Lan eta Enplegu sailburuak.

«Ez da nahikoa»

ELA, LAB eta ESK sindikatuentzat, adostutakoa ez da nahikoa. Igor Gebara langile batzordeko presidente eta ELAko ordezkariaren hitzetan, zenbait sari handituko badira ere, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dute. «2021. urterako ez da igoerarik izango, adibidez: horrek esan nahi du sei puntu eta erdiko galera izango dugula. Diru asko da hori». Gebarak gaitzetsi zuen, halaber, enpresak uko egin ziola asteburutako langileen lan baldintzak eta mugikortasuna negoziatzeari.

Hori dela eta, iragarritako mobilizazioei eustea erabaki zuten hiru sindikatuek: greba egingo dute gaur, eta langileekin batera asanbladan erabakiko dute bihar eta etziko deialdiekin zer egin. Grebaren erantzunak erakuts dezake, hein batean, zer jarrera duten langileek akordioaren inguruan. Izan ere, zuzendaritzak eta gehiengo sindikalak adostutako testuak langileen oniritzia beharko du orain. Hilaren 18an bozkatuko dute langile guztiek proposamena onartu edo ez.]]>
<![CDATA[Mercedesek lan ituna adostu du batzordearen gehiengoarekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/215858/mercedesek_lan_ituna_adostu_du_batzordearen_gehiengoarekin.htm Tue, 12 Jul 2022 21:51:20 +0200 Aitor Biain https://www.berria.eus/albisteak/215858/mercedesek_lan_ituna_adostu_du_batzordearen_gehiengoarekin.htm Langile batzordearen gehiengoa ordezkatzen duten UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuak pozik azaldu dira akordioarekin, eta azpimarratu dute proposamena ona dela langile guztientzat, besteak beste, egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako. Hala adierazi du Iñaki Andres UGTko ordezkariak: «Argi dago akordio honekin lortu duguna funtsezko bi gauza izan direla: batetik, 1.200 milioiko inbertsio horretatik gertuago egotea; eta, bestetik, lantegiaren, egungo langileen, eta etorriko diren langileen etorkizuna bermatzea». Haren hitzetan, 7.000 euroko berreskuratuko ditu langile bakoitzak 2021eko eta 2022ko soldata igoerari eta sariei esker. Mezu bera zabaldu du enpresak ere: «Inbertsioa gaitu du». Eta eskatu du lantegiak «normaltasuna» ahal bezain azkar berreskuratzea, sei egunetan ekoizpena eten duten lanuzteen ostean. Eusko Jaurlaritzak ere bat egin du irakurketa horrekin: «Ateak zabaldu dizkio proiektuari», adierazi du Idoia Mendia Lan eta Enplegu sailburuak. «Ez da nahikoa»
Aldiz, adostutakoa ez da nahikoa ELA, LAB eta ESK sindikatuentzat. Igor Gebara langile batzordeko presidente eta ELAko ordezkariaren hitzetan, zenbait sari handituko badira ere, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dute. «2021 urterako ez da igoerarik izango, adibidez: horrek esan nahi du sei puntu eta erdiko galera izango dugula. Diru asko da hori». Gebarak gaitzetsi du, halaber, enpresak uko egin diola asteburutako langileen lan baldintzak eta mugikortasuna negoziatzeari. Gauzak horrela, iragarritako mobilizazioei eustea erabaki dute hiru sindikatuek: greba egingo dute gaur, eta langileekin batera batzarrean erabakiko dute bihar eta etziko deialdiekin zer egin. Grebaren erantzunak erakuts dezake, hein batean, akordioarekiko langileen jarrera zein den. Izan ere, zuzendaritzak eta gehiengo sindikalak adostutako testuak langileen oniritzia jaso beharko du orain. Hilaren 18an bozkatuko dute langile guztiek proposamena onartu edo ez.]]>