<![CDATA[Amagoia Mujika Tolaretxipi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 27 May 2022 05:41:20 +0200 hourly 1 <![CDATA[Amagoia Mujika Tolaretxipi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Azeri zaharra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/022/003/2022-05-27/azeri_zaharra.htm Fri, 27 May 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/022/003/2022-05-27/azeri_zaharra.htm
Helburu bat du Erdoganek: bizirik irautea. Dagoeneko ez du nahikoa boterea mantentzeko oposizioaren kontrako kriminalizazioa, errepresioa, espazio publikoaren islamizazioa eta autoritarismoa; zer esanik ez parekorik ez duen atzeraldi ekonomikoak gizartearen ezinegona eutsiezina egin duenetik. Urak baretzeko asmoz, ongi datorkio armak eta dirua lortzea, besterik izango den arren disidenteak bereganatzea.

Eta Suediarekin eta Finlandiarekin jokatu bitartean, hor izango ditu azeri zaharrak kurduak jopuntuan, Siriaren menpeko kurduen kontra erasoaldi bortitza egingo duela iragarri baitu. Hori eztabaidaezina da. Jokoz kanpo dago beti.]]>
<![CDATA[Irak...]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-05-20/irak.htm Fri, 20 May 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-05-20/irak.htm
Umorea gauza serioa izan daiteke, eta hainbat egoera txantxaz hartzea arriskutsua, zenbait kasutan; zer esanik ez, munduko gobernu boteretsueneko burua izanda, baina Bushen umore grotesko inprobisatuak ez zuen gehiagorako eman: buru gutxi duen umearen hanka sartzeetan geratu zen.

«Uste dut denok bat etorriko zaretela iragana amaitu dela», esan zuen inspiratuta zegoen halako batean, eta bai, halaxe da, atzo ez da gaur, baina iragana datorkio Vladimir Putinen absolutismoaz ari dela: «Eta gizon bakar batek erabakitzen du justifikaziorik gabeko inbasio bortitza abiatzea Iraken kontra... zera... Ukraina esan nahi dut». Adierazitakoaz konturatuta, adinari egotzi dio gertatutakoa, eta entzuleak barre egin du, duela bi hamarkada hau esan zuenean egin bezala: «Hau diktadura bat balitz, dena askoz errazagoa izango zen, baldin eta ni izango banintz diktadorea».]]>
<![CDATA[«Xireen Abu Akleh naiz» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/017/003/2022-05-12/laquoxireen_abu_akleh_naizraquo.htm Thu, 12 May 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/2000/017/003/2022-05-12/laquoxireen_abu_akleh_naizraquo.htm <![CDATA[Sortzaileen lanak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/022/003/2022-05-01/sortzaileen_lanak.htm Sun, 01 May 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/022/003/2022-05-01/sortzaileen_lanak.htm
Hori gutxi balitz, abiadurak eta irabaziek gero eta gehiago agintzen dute, denbora ahalik eta gutxienean ahalik eta irabazi gehien lortzeko borrokak, baina bateraezinak dira kulturaren ideiarekin. Sormenak beharrezkoa duen denborak irabazien logikatik kanpo egon beharko luke.

Praktika orokortuez harago, berriz, herrialde guztiek ez dute kultura berdin baloratzen, eta Euskal Herrian instituzioek badute zeregina kulturgileak duintzen, nekez lor daitekeelako kultur indartsu bat sorkuntzaren oinarrian direnei duintasuna eskaintzen ez bazaie. Pako Aristik galdera handi bat ikusten du gogoeta guztien azpian: «Euskaraz egindako kultura zer da herri honentzat?»]]>
<![CDATA[Macron ez da lehengoa; Le Pen ere ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2022-04-21/macron_ez_da_lehengoa_le_pen_ere_ez.htm Thu, 21 Apr 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2022-04-21/macron_ez_da_lehengoa_le_pen_ere_ez.htm
Duela bost urte agertoki berean zegoen Frantzia: denek egin behar zuten Marine Le Penek gorpuzten zuenaren aurka, eta emaitza ona lortu zuen —hamabost urte lehenagokoa baino xumeagoa—, %66,1ekin irabazi baitzuen Macronek. Presidentea ez da, ordea, duela bost urtekoa —ezta Le Pen ere—. Errezelo askoren artean, gaztetasuna eta politikagintzan dena urratzeko duenaren ilusioa saldu zituen duela bost urte, eta Le Penen aurka egiteko premia. Baina urratu duen bidean etsai asko bereganatu ditu, eta Le Penen diskurtso leundu eta zuzenean aurki dezakete erantzuna, berriz, boto emaile nekatu eta nazkatuek, eta baita Jean-Luc Melenchoni botoa eman dioten batzuek ere. Denborarekin eskuin muturraren sustraiak normaltasunez errotu baitira.]]>
<![CDATA[Interes gutxi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2022-04-09/interes_gutxi.htm Sat, 09 Apr 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2022-04-09/interes_gutxi.htm
Azkenaldian, ordea, apustu egiteko gogo gutxi ematen dute, eta interesa ere ez dago maila gorenean, ustekabekoak izan arren, Frantziako presidentetzarako bozen kanpainan ikusi denez. Pandemia batek mundua hankaz gora jarri du, eta bake pixka bat eman duenean Ukrainako gerra piztu da, eta bizitza garestitu. Gertaera horiek herritarren pentsamenduan aldaketak ekarri arren —eskuin muturra indartzea eta normalizatzea, besteak beste—, apatia handia dago politikaren inguruan, ultrek bereganatzen duten garra salbuetsita.

Biharko protagonistetako bat abstentzioa izango da. Gainerakoan, aurreko bozetako jokaleku bera izango da, ezkerretik Jean-Luc Melenchonek ezustekoa jotzen ez badu. Christiane Taubirak bere aldeko botoa eskatu du azken unean, baina komunistek euren hautagaia dute, 2017an ez bezala —inkognita bat izango da ezkerreko sendoenaren edo bere hautagaiaren alde egingo duten—, baina desinteresatuen poltsa elikatuko du krisian dagoen ezkerrak, Frantzian ohikoak diren sorpresarik gertatzen ez bada. Ezusteko handia litzateke.]]>
<![CDATA[<i>Aporofobia</i>]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1988/023/003/2022-04-01/iaporofobiai.htm Fri, 01 Apr 2022 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1988/023/003/2022-04-01/iaporofobiai.htm aporofobia hitzaren asmatzaile Adela Cortinari, 2017an. Horrela definitu zuen Cortinak aporofobia: «Ezberdina dena arbuiatzeaz gainera, onurarik ekarriko ez dirudien horren destaina».

Gizakiak sortzetiko ezaugarria du pobrea arbuiatzea, Cortinaren arabera, baina sistema ekonomiko eta sozialak desberdintasunak handitzera edo gutxitzera egin dezake, eta, noski, neoliberalismoak argi dago zer egiten duen, onura ekonomikoak gailenduta.

Berdin dio Nazio Batuen Erakundeak zer dioen giza eskubideen inguruan, edota hartzen dituen erabakiez, adibidez, Mendebaldeko Saharari buruz, Madrilek Rabaten autonomia plana «beste pauso bat» dela esateraino. Espainiak jarri dio aurpegia lotsa gutxirekin, baina Europako Batasunarena da Marokorekin egindako aliantza, kanpo muga ezartzeko Afrikatik Europara ez daitezela iritsi.

Amina edo Ahmedek ezer gutxi dutelako emateko Europara iristen direnean. Izenik gabe uzten dituzte; X. paterako kide dira XXI. mendeko kontzentrazio esparruetan, ezin dute-eta zer eman. Supermerkatuetako eskaleei begiratu ere ez zaie egiten.]]>
<![CDATA[Euskara ez da beharrezkoa ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/022/003/2022-03-27/euskara_ez_da_beharrezkoa.htm Sun, 27 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/022/003/2022-03-27/euskara_ez_da_beharrezkoa.htm gure mundu ikuskera eraikiz joateko. Krisi sistemikoak eta aldaketa garaiak momentu aproposak izaten dira erronka handiak proposatzeko, eta euskararentzat ere hala izan daiteke. Euskarak erronka globalei erantzun propioak eta komunitarioak emateko balio erantsia izan dezakeela sinisten ez bada, oso zaila izango da euskara beharrezkoa izatea. ]]> <![CDATA[<i>Gerra egitea, «betebehar zibikoa»</i>]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2022-03-13/igerra_egitea_betebehar_zibikoai.htm Sun, 13 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2022-03-13/igerra_egitea_betebehar_zibikoai.htm
Eta, bai, gutxi hitz egiten da, badirudielako Errusiaren aurka egotea egokitzen dela orain, eta aurkakotasun horretan sartzen dela ukrainarren adorea eta gerraren zilegitasuna nabarmentzea. Espainiako Auzitegi Nazionala gizon ukrainarren asilo eskaerak ukatzen ari da: «Eskatzailearen jatorrizko herrian soldaduska derrigorrezkoa bada, ezin da onartu auzitegi honek betebehar zibiko hori ez betetzearen alde egitea». 18 eta 60 urte arteko gizon guztiak derrigortu dituzte muga ez igarotzera.

Espainian edo Frantzian inbasio bat egongo balitz, zer gertatuko litzateke gizonak eta agian emakumeak gerrara joatera derrigortuko balituzte? Nahiz eta Hego Euskal Herriak eta Kataluniak ezetz esan zioten NATOn sartzeari? Gerra batean parte hartu beharra, eta gainera, Espainiaren eta Frantziaren izenean. Intsumisioa eztabaida gunean jartzeko beharra dago, berriz ere.]]>
<![CDATA[Gerrak ez du emakume aurpegirik]]> https://www.berria.eus/albisteak/210474/gerrak_ez_du_emakume_aurpegirik.htm Tue, 08 Mar 2022 12:37:18 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/albisteak/210474/gerrak_ez_du_emakume_aurpegirik.htm <![CDATA[Gerrak ez du emakume aurpegirik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/003/001/2022-03-08/gerrak_ez_du_emakume_aurpegirik.htm Tue, 08 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1884/003/001/2022-03-08/gerrak_ez_du_emakume_aurpegirik.htm
Bakarrik bidaiatzen duen emakumearentzat arriskuak bikoiztu egiten dira; are gehiago, hizkuntza arazo bat denean. Baina taxi gidariaz gain, hor egon dira Irina Matveitxuek, Chen Zoey, Pargma Bunko, Tania Korin, Oksana Dzham, Miroslava, Liana eta Irina Tocartxik, Kilia Plisiuk, Juliana Nazarenko, Ludmila Savenko eta Jana Khavevitx. Arriskuaren aurrean bakarrik, baina taldean sendo. Emakume ausartak, bizitzak halabeharrez gogortu dituenak, aurrera doazenak; gehienak gerratik ihesi, beste batzuk gerratik ihesi datozenei laguntzen. Haiekin partekatu ditut bizipenak, eta bihotzean eramango ditut etxera.

Polonian elkartu dira denak, Dorohusk, Chelm, Rzeszow, Medyka edota Przemyslen, Ukrainako mugan, baina ez euren borondatez. Gerrak harrapatu ditu egun batetik bestera. Gerrak bultzatu ditu alde egitera. Umeak hartu, eta auskalo non amaituko duten, euren senar, aita eta seme gazteak Ukrainan geratu diren bitartean. Halabeharrez horiek ere, Ukrainako Gobernuak ezarritako gerra legeak aginduta. Ukrainatik irtetea debekatu dieten gizonak ere eskubiderik gabe daude.

Agintariak gizonak gehienak gerra jokoetan dabiltzan bitartean, errusiarrak nahiz ukrainarrak, emakumeok exodora eta pobreziara kondenatuta daude. Orain badituzte herritarren beroa, jatekoa eta goxokiak sufrimendua leuntzeko, baina egunak aurrera doaz, eta bi eguneko kontua izango zela uste zutenak dagoeneko beldur dira etxera itzuliko ez direlako. Kezka dute zer gertatuko ote zaien fokuak itzaltzen direnean.

Gerrak ez du emakume aurpegirik. Svetlana Aleksievitxena da liburua, lagun min batek gogorarazi didanez. Hauxe dio liburuaren kontrazalean: «Gerra imajinatzean, gizonezko soldaduak datozkigu berehala gogora, baina ia milioi bat izan ziren Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuten emakume sobietarrak: mediku eta erizainak, frankotiratzaileak, tanke gidariak, gerrillari partisanoak... 1984an argitaratu zen liburu hori lehenengoz, Mikhail Gorbatxoven garaiko Perestroikaren irekidurari esker, baina hainbat zati zentsurak eta autozentsurak estali edo moldatu zituzten.

2002an berridatzi zuen Aleksievitxek bere lana, lehenago ezabatutako pasarteak sartuz, eta are nabarmenago geratu ziren horrela bai gerraren krudelkeria, bai hura nozitu zuten emakume guztien handitasuna. Ez dakigu zenbat emakume geratu diren Ukrainan. Handitasun horren berri ez dago Ukrainatik iristen diren lekukoengan oraingoz, baina denborak erakutsiko du haiek ere badirela, eta handik kanpo, edonon. Emakumeon handitasunak ez du neurririk.

Ez naiz ni inoiz gerra batetik horren gertu egon, nahiz eta badakidan, etxekoen bidez, nola sufritu zuten 36ko gerran; zer ondorio dauzkan oraindik ere gure herrian. Eta, zoritxarrez, gerra askoren berri dugu egunero, Ukrainakoak bezala hunkitzen ez bagaitu ere. Esan, bestela, Yemenen daudenei, adibidez. Eta tristuraren eta amorruaren arteko sentsazioa etengabekoa da. Nola egiten ditugun batzuk gaizto, eta beste batzuk zintzo. Nola iheslari batzuek gehiago balio duten beste batzuek baino.

Eta gerra hau. Aspaldian hasitako gerra, baina astebetean gaiztotu dena. Kontua ez da Vladimir Putin zuritzea, noski, baina ezta NATO babestea ere, ezta Volodimir Zelenski, eta hark dituen bizkartzain ultrak ere. Interesen gerraren erdian herritarrak daude, babesik gabe eta noraezean. Eta bidean, beti bezala, emakumeak dira zapalkuntza gehien pairatzen dutenak, boterekeriaren biktimarik handienak.

Gure etxean gerra ate joka daukagulako eskuak burura eraman ditugu, baina Ukrainatik kanpo gure Europara iritsiko balitz, ez genuke aukerarik izango zer egin erabakitzeko. Horretarako daude Europako Batasuna, NATO, AEBak, Errusia eta Txina. Eta nik emakume bat izaten jarraituko dut, erabakitzeko eskubiderik gabe, eta berdin zuk, horrek eta hark.

Egunotan sufrimendua izan dut aldean, elkartasuna ere bai, baina baita ezagutu ditudan emakume paregabeen beldurra ere. Zer gertatuko zaie hemendik aurrera? Nik gaur taxi bat hartuko dut eta Lublinera joango naiz Rzeszowtik. Bihar hartuko ditut hegazkinak Loiura iristeko, eta, zorte pixka batekin, nire esperientzia txar bakarra taxilariarena izango da.

Zorterik onena desio dizuet Polonian bidelagun izan zaituztedan emakume guztiei.]]>
<![CDATA[Gerra, atzetik segika]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/018/001/2022-03-06/gerra_atzetik_segika.htm Sun, 06 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1952/018/001/2022-03-06/gerra_atzetik_segika.htm
Odesa Itsaso Beltzeko kostan dago, Krimeako penintsulatik mendebaldera. Ukrainako hiririk handienetan hirugarrena da -milioi bat biztanle-. Errusiera da hizkuntza nagusia, eta errusiar etniakoak dira herritarren %29. Errusiazaleen eta nazionalisten artean liskar gogorrak piztu izan dira -larriena 2014ko maiatzaren 2an: 46 errusiazale hil zituzten sute batean-.

Kherson hiria erori ostean, estrategikoa da orain errusiarrentzat. Hura hartuko balute, kolpe gogorra litzateke Ukrainarentzat, Itsaso Beltzerako sarbidea itxita geratuko bailitzaioke. «Hiria hartzeko lanean hasi dira miliziak. Bai alde bateko, eta bai besteko. Gizon asko daude frontean militarrekin batera, baina Errusiak indar handiagoa duela esango nuke, eta ez dakit ezer onik aterako den hemendik. Ni ez nago ez batzuekin eta ez besteekin. Nik ez dut gerrarik nahi alabarentzat, ez inorentzat».

Savenkok bi egun luze egin ditu trenean. «Lehenik, autobus bat hartu genuen, eta gero, trena. Poloniara gindoazela esan ziguten, baina ni edozein lekutara joateko prest nengoen». Maleta pare bat besterik ez du ekarri. «Beharrezkoak soilik» hartuta atera zen etxetik. «Arropa, bereziki. Hortzetako pasta, xaboia-eta ez nituen hartu adibidez, banekielako hemen emango zizkidatela». Nekea nabari zaio, eta begirada tristea du. Senideak gogoratu ditu. «Zaharrak dira, eta han geratzea erabaki dute. Nik gurekin etortzea nahi nuen, baina aitak ez zuen nahi izan».

Izena emateko zain bi ordu egin ditu Savenkok, eta geltokiko gela batean sartu da ondoren, oheak dauden gunera. Ostatu hartu du, eta umea etzanarazi du. «Oso nekatuta dago». Hantxe itxaroteko esan diote, familia batek jasoko duela. Izan daiteke ordu gutxira edo bi egunera. «Tarte batean Polonian geratuko naizela esan didate, baina ez dakit non, eta noiz arte».

Polonian, ordea, ez du geratu nahi. «Kanadara-edo» joan nahiko luke senarrarekin. «Arrantzalea da, eta orain Alaskan dago, baina ahalegin guztiak egingo ditugu ahal bezain laster elkartzeko. Urrutira joan nahi dut, hau dena atzean uzteko».

Alabak irribarre egin dio, eta, nekatuta dagoen arren, ez dauka lotarako itxurarik. «Ez daki zer gertatzen ari den, ez daki arriskua zer den; ez daki jendea hiltzen ari direla». Bidean zirela ikusi dituzte errusiar eta ukrainar soldaduak. «Urduri egin dut bidaia osoa, irudipena bainuen gerra atzetik segika genuela, bazetorrela».

Oso eskertua dago eman dioten laguntzagatik. «Esker ona besterik ez dut jende honentzat. Iritsi bezain laster eman digute te bero bat, eta jatekoa. Trenean horrenbeste denbora egin eta gero, eskertzen da atseden hartzeko leku bat».

Hortzetako pasta eskatu dio boluntarioetako bati. «Bi egun daramatzat hortzak garbitu gabe». Alabak lotarako gogorik ez duela ikusita, altxatu eta komunera joan dira. Agurtu, eta jendetzaren erdian galdu dira ama-alabak.

Tren geltokian kosta egiten da batetik bestera ibiltzea, jende oldearen artean. Errefuxiatuak, boluntarioak, poliziak, militarrak, kazetariak, suhiltzaileak eta medikuak, denak batera eta bestera ari dira. Boluntarioek txaleko bat daramate, eta atzean jarrita dauzkate zer hizkuntzatan hitz egiten duten, inork beharko balitu ere. Ingelesez, alemanez, polonieraz, ukraineraz edota errusieraz hitz egiten dute haietako batzuek. Jana Khavevitx Minsketik (Bielorrusia) iritsi da laguntzera. Bielorrusieraz, errusieraz, polonieraz mintzatzen da, eta ukraineraz eta ingelesez moldatzen da. Geratu gabe dabil ahal duena egiten. «Jendea galduta iristen da, zaharrak batez ere, eta haiekin nabil. Lehenik, zerbait jan eta edan dezatela, eta, gero, ohera eramaten ditut. Atseden hartzen duten bitartean, izen-abizenak galdetzen dizkiet, nongoak diren, agiririk baduten, eta erregistratu egiten ditut».

Gerra zenean ez zuen bi aldiz pentsatu. Lagundu beharra sentitu zuen. Artea ikasten du Poznango Unibertsitatean (Polonia), eta «denbora» dauka laguntzeko. «Gutxienez» aste pare bat egingo ditu tren geltokian, «hau pixka bat lasaitzen den arte». Gizon edadetu bat dauka ondoan, eta zopa bero bat hartzen ari da. Ez du hitz egin nahi, ez du irudirik hartzea nahi. «Ez dakit zergatik dagoen horrenbeste jende begira», itzuli du ukraineratik Khavevitxek.

Haserre dago gizona, eta ez da gutxiagorako, argazki eta telebista kamerak hurbil-hurbil jartzen baitira sufrimendu eta neke aurpegiak hartzeko. Mikrofonoak ere ahoraino sartzen dira, albisteen fokuaren erdian egoteak dakarren premia asetzeko, iritsi berriari galdetu gabe. Nahiz eta, gerra orotan gertatu ohi den bezala, inor gutxi gogoratuko den haietaz, fokuak itzaltzen direnean.]]>
<![CDATA[«Ez gara gai Errusiaren kontra egiteko; laguntza behar dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2022-03-05/ez_gara_gai_errusiaren_kontra_egiteko_laguntza_behar_dugu.htm Sat, 05 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2022-03-05/ez_gara_gai_errusiaren_kontra_egiteko_laguntza_behar_dugu.htm Amazing (ikaragarria) da elkarrizketan gehien errepikatu duten hitza. Tania Korinek 38 urte ditu, eta hiru ume: «Indartsu nago, beharbada umeak ditudalako. Ama sendo bat behar dute umeek». Beldurtuago dagoela nabari zaio Oksona Dzhami: «Nik ez dut umerik eta aparteko ardurarik. Oraindik ez naiz gauza zer sentitzen dudan adierazteko». Biak Lutsketik (Ukraina) Chelmera (Polonia) joan dira.

Zergatik erabaki zenuten Ukraina uztea?

TANIA KORIN: Sei leherketa entzun genituen etxean geundela, joan den igandean, eta leihotik ikusten nuen jendea korrika zebilela, nora joan ez zekiela. Ez genekien zer egin. Umeak oso beldurtuta zeuden, eta, lehenik, amaren etxera joan ginen, Lutsketik kanpo dagoelako. Hara iritsi ginenean, ordea, konturatu ginen berdin ziola non geunden: ez geunden seguru. Umeak negarrez ikusi nituenean, esan nion senarrari Poloniara etorri behar genuela, eta horixe egin genuen. Gurasoek etxean geratzea erabaki zuten.

OKSONA DZHAM: Ni lagun batekin bizi naiz, eta gauza bera. Telebista ikusten ari nintzela entzun nituen leherketak, eta amari deitu nion. Esan zidan autobusak ateratzen ari zirela Lutskeko geltokitik, eta, dena zegoen bezala utzi, eta alde egin nuen, bakarrik. Familia han geratu da, eta bi anaia borrokatzeko prest dira. Pentsatzen dut egoera okertzen bada gurasoak hona etorriko direla.

Zure senarra, Tania, ez dago zurekin. Gizon guztiak itzuli dira, ezta?

Bai, baina, egia esan, ez dakit oso ongi zertan ari den. Abokatua da izatez, eta ez du sekula arma bat ikusi. Dena den, Ukrainan egon beharra sentitu zuen, herrialdearen alde zerbait egiteko beharra, borrokarako edo edozertarako.

Alde egin zenutenean, uste zenuten bi eguneko kontua izango zela. Horixe esaten dute iheslari gehienek.

O.D.: Bai, halaxe da. Nik astebeteko epea jarri nion, baina orain ikusten ari gara luzerako izan daitekeela, eta ez dakit zer egin. Aterpetxean geratu nahi nuen denbora gehiagoz, etxetik ahalik eta gertuen egoteko, baina Alemaniako familia batek egin dit hara joateko eskaintza, eta laster Berlinera joango naiz.

T.K.: Nik ez dut planik egin nahi izan orain arte, baina azkenean mugitu egingo naiz hiru seme-alabekin. Ez naiz gustura sentitzen hemen, ez bainaiz geldirik egotekoa. Oso aktiboa naiz, eta zerbait egin nahi dut. Jatekoa irabazi, eta ez elkartasunez bizi. Polonia iparraldera joango gara, eta, egoera luzatzen bada, edozertan lan egin nahiko nuke. Baliagarria izan.

Gerra oraintxe lehertu da, baina tentsioa aspaldikoa da. Espero zenuten halakorik?

T.K.: Errusiarrengandik edozer espero nezakeen. Gerrak ustekabean harrapatu banau ere, ez zait harritzen. Azkenean , AEBen eta Errusiaren arteko lehiaren erdian gaude, eta txotxongilo batzuk gara gu.

O.D.: Nik lagunak dauzkat Errusian, eta oso kezkatuta daude Putinen gobernuarekin. Niretzat errusiarrak ez dira etsaiak; bai, ordea, Putin. Nazi bat da, eta gure kontra ari da, baina baita bere herriaren kontra ere.

Naziak ukrainarrak dira Vladimir Putinentzat.

T.K.: Putin presidenteak dioenez, hau ez da gerra bat, operazio bat baizik, naziak eta nazionalistak Ukrainatik ateratzeko. Baina gure herrian ez dago nazirik eta faxistarik. Ez dago ongi esatea, baina, Putini esker, gaur egun Ukraina handiagoa eta batuagoa da. Etsaiak elkartu egin gaitu. Inoiz baino patriotikoagoak gara. Baina nazionalistak gara, ez naziak. Nazionalistak gara gure herria maite dugulako. Naziek gorrotoa diote berea ez den herrialde orori. Naziak garela esatea gezurra da; asmakizun bat da gerra justifikatzeko.

Zer espero duzue europarrengandik?

T.K.: Ikusten ari gara zenbat jende dagoen laguntzeko prest, eta hunkituta nago. Polonian sekulako harrera izan dugu, baina Europako leku guztietatik etorri da jendea gu laguntzera, eta ez dakit nola eskertu.

O.D.: Negarrez hasten naiz pentsatzen dudan bakoitzean zer jende ona dagoen munduan. Bakarrik pentsatu nahi dut etorkizunean gu bezala daudenei laguntzeko edozer gauza egingo nukeela, berdin dio nongoa izan. Orain ulertzen dut gerratik ihesi doan jendearen ezinegona, eta ez diot inori desio.

NATOren esku hartzeaz asko hitz egiten da. Pentsaezina da gaur-gaurkoz Ukrainan sartuko dela, baina hala nahiko zenukete?

T.K.: Ni ez nago NATOren kontra. Orain arte pentsatu dut ez dela beharrezkoa NATOren barruan egotea, gerren kontra egon naizelako. Baina, nire herriari eraso egin dioten honetan, beharrezkoa ikusten dut NATO, segurtasun berme bat iruditzen zaidalako. Errusiaren erreakzioaren beldur naiz. Ez gara gai haren kontra egiteko; laguntza behar dugu.

O.D.: Nik ez dakit zer pentsatu. Uste dut inozoegia naizela. Beti sinistu izan dut jendearen ontasunean, eta orain shock egoeran nago. Iritzi bat osatu behar dut, baina ez dakit nondik hasi. Nik nire bizitzarekin jarraitu nahi dut, baina Filosofia Fakultatean ikasitakoak orain ez dit ezertarako balio.

Etorkizuna irudikatzea zaila da, baina, Ukrainatik kanpo bizitzea egokitzen bazaizue, zer egingo duzue?

T.K.: Galdera zaila. Ni irakaslea naiz. Umeei ingelesa erakusten diet, eta zoriontsu naiz hori egiten. Gauza bera egitea gustatuko litzaidake, baina poloniera ikasi beharko nuke lehenik, eta, bitartean, edozertan lan egingo nuke. Ez dut balio geldirik egoteko. Gustatuko litzaidake senarrarekin elkartzea, Ukrainan ez bada beste edonon, baina hori ezinezkoa izango da oraingoz.

O.D.: Ni ona naiz hizkuntzetan, eta aleman pixka bat badakit. Orain, hobetzeko aukera izango dut. Segurtasun konpainia batentzat egiten dut lan tren geltokian, baina behin-behineko lan bat zen, eta edozertan egingo nuke lan. Zoriontsu izan, hori nahiko nuke batez ere, eta familiarekin elkartzeko aukera izan.]]>
<![CDATA[Elkartasuna eta babesa iritsi berriarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2022-03-04/elkartasuna_eta_babesa_iritsi_berriarentzat.htm Fri, 04 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2022-03-04/elkartasuna_eta_babesa_iritsi_berriarentzat.htm
Elizara igandero errezora doazen emakumeak, berriz, sukaldean txandaka antolatu dira. Otordurako denbora dute oraindik, baina patatak zuritu eta zuritu ari dira solas animatua tarteko. Arrain usaina duen zopa moduko bat dute gal-gal eltzeetan, eta Henrik Skrzipkowski apaizak koilara sartu du eltzeetako batean. «Very good» (oso ona) ozen esanez joan da jangelara, sukaldariak barrez utzita. Skrzipkowski batetik bestera dabil, dena bere lekuan dagoela ikusten, telefonoa jo eta jo duela. «Ez da erraza hau dena aurrera ateratzea, baina zazpi seme-alaba ditut, eta hiruk Downen sindromea dute. Badakit zer den lan egitea».

Etxeko txoko guztiak erakusten ari da, eta gela batera sartzen den bakoitzean grabatzeko eskatu du. «Erakutsi ondo gure elizan zer egiten dugun». Elizako gela nagusian oheak bata bestearen ondoan pilatzen dira. Abesbatzak kantatzen duen tokia ere logela bat da. «220 ohe daude, eta beste 30 jarriko ditugu, baina ez dira gehiago kabitzen. Dena den, ez dugu inor kalean uzten. Gurean tokirik ez badago, Chelmeko beste aterpetxe batzuetara eramaten ditugu, eta orain arte ondo moldatu gara. Hau da orain egitea egokitu zaiguna, eta nik oso pozik laguntzen diot behar duenari. Etxera eramango nituzke beharrezkoa balitz». Lau babesleku ezarri dituzte Chelmen, Dorohuskeko mugara iristen direnentzat.

Lana egiteaz gain, agintzen ere badaki Skrzipkowskik. Bi mutil gazte elkarrizketan ari dira, lasai eserita, eta apaizari ez zaio asko gustatu. Sukaldeko txoko batetik bi erratz hartu eta eman egin dizkie. «Egongela txukundu, mesedez», esan du, ingelesez. «Israeldarrak dira, eta laguntzera etorri dira hona». Bertako 30 boluntarioz gain, 40 inguru etorri dira atzerritik eta Poloniako beste hainbat lekutatik. Kanpotarrak alemaniarrak dira gehienak.

«Ezin ditugu begiak itxi»

Gazte alemaniar bat elizatik atera da bi maletatzarrekin, eta autoan sartu ditu. «Bagoaz Koloniara». Presaka dabil, eta bere burua aurkezteko astirik ere ez du hartu. Emakume bat eta haren bi alaba eramango dituzte etxera. «Hainbat familia hartzeko prestatu gara lagunak. Egoera ikusita, ezin ditugu begiak itxi. Atzo heldu ginen, eta gaur bertan bagoaz».

Izan ere, iheslariek ez dute denbora asko egingo aterpetxean. «Gu bihar edo etzi bagoaz, Poloniako beste puntara», azaldu du Irona Tokartxukek. Volodimir-Volinskikoa da, eta Gdanskera joango da bi alabarekin. «Senarrak ekarri gintuen hona, baina bera itzuli egin da». Ez du erantzun nahi izan zertara.

Tokarttxuktar emakumeek, ordea, alde egitea erabaki zuten. «Ez zen batere segurua, eta horregatik alde egin genuen. Espero dezagun jainkoaren laguntzaz gerra amaitzea, eta lehenbailehen Ukrainara itzuli ahal izatea». Haren bi alabek ere, Miroslavak eta Lianak, gauza bera nahi dute: «Bakea lehenbailehen ezartzea, eta gure herrialdera eta gure bizitzara itzuli ahal izatea». Uste zuten astebete-edo egingo zutela Polonian, baina «beldur» dira gerrak luzerako joko ote duen.

Elkarrekin daudelako, «elkarri babesa ematen», eramangarriagoa zaio egoera Irinari, eta piano bat izateak ere bai. Oheen artean dago, eta han eseri da. Oso ondo jotzen du, eta alabak kantuan jarri ditu, doinu hunkigarriak emateko. «Musika eskolan ikasi nuen pianoa jotzen, eta alabek ere lotura handia dute musikarekin». Errepertorioa amaitzerakoan, ume batzuk gerturatu dira pianora, eta harmonia bihurriak egin dituzte, teklak beldurrik gabe astinduta.

Gizon zahar bat sartu da gelara, eta laguntza eskatu du. «Gure etxeko beteranoa da», esanez agurtu du apaizak. «Arropaz arduratzen da. Chelmeko dendetan ematen diotena ekarri eta jartzen du txukun-txukun gela honetan». Gela txiki bateko apalek horma guztiak hartzen dituzte, eta umeentzat eta emakumeentzat bereizita daude. Gizonentzat apenas den arroparik, ez baitago gizonik iheslarien artean. Ukrainan geratu dira gehienak, borrokan.

Haurrak, ordea, badaude, eta asko gainera. Laguntzera joandako boluntarioetako batzuk haiekin aritzen dira. «Hasieran ez genuen jostailurik ere, baina Henrikek bazter guztiak mugitu zituen berehala, eta begira orain zenbat jostailu ditugun. Gazteentzat ping-ponga ere jarri ahal izan dugu».

Astelehenean iritsi zen Uri Meiselman israeldarra Haifatik, erratza pasatzen ari diren bi lagunekin, eta hitz egiteko gogoa du, ezer galdetu gabe ere gerturatu baita. «Umeak dira egoera hauetara azkarren moldatzen direnak. Lagunak egiten dituzte, gainera, eta haientzat festa bat da egoera hau».

Egongelan bi emakume daude egonean, isilik. Beste bi eseri dira haien ondoan, baina ez dute hitz egiteko gogorik. Nork bere pentsamenduetan dauka gogoa, harik eta ume txiki batek haietako baten gona astindu duen arte, negarrez. Zer edo zer esan dio amak ukraineraz, eta magalean hartu du.

Umeak eta otorduak

Lasaitu bezain pronto egin du salto amarenetik, eta joan da lagunekin jolastera. Umeak korrika dabiltza batzuk, margotzen beste batzuk, baina jateko ordua gertu dagoela nabari da, haietako batzuk sukaldera sartzen baitira, zer dagoen ikustera.

Kristina Juamiszczukek esertzeko esan die. Zopa itxura zeukana saldarik gabeko masa bat da orain. «Ukrainako espezialitateetako bat da», esan du Skrzipkowskik, sukaldariaren hitzak itzuliz. «Berotzeko, onena», dio, barrez. «Emakumeak triste etortzen dira hona, eta penak kentzeko onena zera da, gustuko dituzten gauzekin betetzea sabela».

Plastikozko platerak kiskali egin dizkio eskuak sukaldariari, eta azkar utzi ditu bi umeren aurrean. «Kontuz gero, beroa dago eta». Emakumeak ere eseri dira, eta sukaldetik bost emakume atera dira, denak platerak eskuan dituztela.

«Zu ere eseri!», esan duela dirudi. Apaiza telefonoz ari da, eta ez dago itzulpen lanak egiteko, baina sukaldaria eserlekuari begira jarri da, eta keinu egin du. Berehala etorri da platera beteta. Goseak egon ala ez, ez dago modurik ezezkorik esateko. Atuna dauka, asmatzea zaila den beste osagai batzuen artean. Goraino dagoen kafe edalontzi bat ere jarri du plateraren ondoan, ezer galdetu gabe, eta ondoan eseri da, kontu kontari, zerbait ulertuko balitzaio bezala.

Sabela beterik eta emakumeen istorioak gogoan alde egin du bisitariak. Apaizak eta sukaldariak agur esan diote aspaldiko lagunak balira bezala. «Nahi duzun arte. Badakizu non gauden».]]>
<![CDATA[Ukrainarrak, poloniarren babesean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1973/002/001/2022-03-03/ukrainarrak_poloniarren_babesean.htm Thu, 03 Mar 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1973/002/001/2022-03-03/ukrainarrak_poloniarren_babesean.htm
Aspaldian itxirik dagoela dirudien taberna, denetarik daukan denda eta dirua aldatzeko etxola bat ziren orain arte, itxuraz, mugalarien eta 500 biztanle inguruko herriko kideen bilguneak, baina orain kafea eramateko eskaintzen duten kamioi-denda pare bat eta beste horrenbeste supermerkatu inprobisatu dituzte. Komun batzuk ere bai. Dena da doan, denak dira inguruko herritarrek ekartzen dituzten produktuak, baina, inprobisazioaren barruan, antolaketa zorrotza da.

Autobus bat geratu da, eta jendea jaitsi gabe igo dira bi boluntario kaxa handi bana bete kafe eskuan dituztela. Autoz datozenei ere eskaintzen diete edatekoa eta jatekoa dozenaka boluntariok. Bi emakume gazte ari dira kamioi txikian termoak irekitzen eta irakindako ura kafe disolbatuarekin nahasten kartoizko edalontzietan, kolpean iritsi diren bidaiariei bero pixka bat emateko prest. «Tori zuretzat ere», dio gazteenak, hitz egitera geratu gabe. «Denentzako daukagu hemen». Boluntarioak kaxa hutsekin jaitsi dira. Badoa autobusa, bidaiariek agur egin bitartean.

Beste autobus bat iritsi da Ukrainatik, eta oraingoan bidaiariak jaitsi egin dira. Pargma Bunkok salto egin du, ahizpak ere bai, atzetik, arin. Amari gehiago kosta zaio. Rivnetik datoz. «Autobuseko denok gara Rivnekoak». Ama isildu gabe ari da, baina Bunkok nahiago du ez itzuli zer esaten ari den. Isiltzeko keinua egin dio. «Haserre dago. Bidaia guztia madarikatzen egin du».

Bunko ez dago haserre, «triste» baizik. Duela astebete «giroan tentsioa» nabari zuen, baina ez zuten espero «inondik inora ere» gertatzen ari dena. «Gure hiria kaltetuta dago; hildakoak daude, errusiar soldaduak leku guztietan, eta Poloniara etorri gara, herritar asko, hainbat lekutara. Gutako askok senideak ditugu Polonian». Varsoviara doa autobusa. «Nire aitaren lehengusu batzuk bizi dira han, eta haien etxera joango gara». Aita Ukrainan utzi dute, «borrokan».

Ez daki zer egingo duen bihartik aurrera. Dantzalekuetan sartzeko adina bete berri du, baina ez dago festetarako. «Unibertsitatea ere utzi behar izan dut, eta orain, auskalo. Lehenbailehen itzuli nahiko nuke. Hau berehala igarotzea espero dut». Aitak kezkatzen du batez ere. «Gu salbu gaude, baina gure aita, anaia eta semeak, ez».

Ia denek dute senideren bat borroka frontean, nahiz eta, haren aitak bezala, askok ez duten armarik sekula hartu. «Borrokatzera deitu dituzte, eta gehienak bi aldiz pentsatu gabe joan dira», dio, harro. Ahizpak, baietz, burua gora eta behera mugituz. Amak ez dio alabari kasu egin, eta mar-marrean jarraitzen du.

Denetarik eskaintzen duten postura gerturatu dira ama-alabak. Emakume batek erakusmahaiaren bestaldeko kaxak erakutsi ditu: ogitartekoak, esnea, konpresak, xaboia, gosaritarako zerealak, goxokiak... Zakur eta katu jana ere eskaini die. Gauza asko hartu dituzte, baina ez dute animaliarik. Inguruan era guztietako zakurrak daude. Badira ere makina bat katu, jabeen etxe eramangarrietan, bertan goxo. Zerbait jan, hankak askatu, motxilak bete, eta sartu dira berriz ere autobusera.

Poloniako boluntarioak

Autobusez ez ezik, autoz eta oinez ere badator jende asko Ukrainatik, baina kontrako bidetik ere badatoz, Poloniako hainbat herri eta hiritatik. Anna Lagowska-Lewinska alabarekin etorri da Varsoviatik. Hirugarren bidaia du mugara Errusia Ukraina bonbardatzen hasi zenez geroztik, duela astebetetik. Bi auto dituzte, hainbat gauzaz karga-karga eginda. Bi ume eta lau emakume jasoko dituzte oraingoan, eta Chelmera eraman, Dorohusketik 26 kilometrora ireki duten aterpetxe batera.

Igandera arte joan-etorrian ibiliko dira, jendeak eramateko eskatzen dien lekura joan eta buelta. «Hona etorri gara hainbat pertsona jasotzera. Ukrainako gizon batzuk ekarri ditugu, lehenik, borroka egitera itzuli nahi izan baitute. Varsoviako autobus geltokian jaso ditugu, eta, orain, hemen jendea hartu, eta itzuli egingo gara. Lo egiteko lekua, jatekoa eta babesa eskaintzen dizkiegu, beharrezkoa dutenean laguntzeko. Jende asko etortzen ari gara gure kabuz, eta ahal dugun guztian laguntzen saiatzen gara».

Autoan eramango dituenetako bat da Srina Matveitxueck. Kiev hiriburutik Rivnera joan zen lehenik, autoz, lehengusu batekin, eta autobusez heldu da mugara. Haurdun dago, «sei hilabeteko». Eskuekin sabelean zirkuluak egiten dituen bitartean hasi da hizketan. Ez du kamera aurrean atera nahi, hitz egin ere ez hasieran, baina pixkanaka lasaitu da, eta senarraz egin ditu lehen hitzak. «Borrokan geratu da, baina nik atera egin behar nuen. Bistan da horrela ezin naizela han geratu». Senarra ondoan nahi luke, baina «herrialdea defendatzeko» geratu da: «Seme-alabek etorkizun bat izateko. Gure herria handia da, eta defendatu egin behar dugu».

Ez zuen «inolaz ere» Ukrainatik joan nahi. «Duela egun batzuk zoriontsu nintzen, eta bat-batean hau dena gertatu da. Oraindik ez dut sinesten». Jertsearekin lehortu ditu masailetik behera erori zaizkion bi malko, baina arnasa hartu eta irribarre egin du. «Orain, garrantzitsuena hau da», sabela ukituz. «Oraintxe, Kiev ez da segurua; Kievetik kanpo ere ez zaude seguru, ospitaleetan ere ez, eta nik oraintxe bertan horixe behar dut, nire alaba jaiotzeko leku seguru bat». Lagowska-Lewinskak sorbalda igurtzi dio, eta besotik hartu du. Autoan sartu dira.

Laguntzaile ukrainarra

Denborak aurrera egin ahala, mugimenduak errepikatzen diren neurrian, mugaren haranzko hertsitasuna hasieran uste baino malguagoa bilakatzen da. Gizon talde bat dago poliziekin hizketan. Denbora egin dute zain, auto batean sartu eta Ukrainarantz muga igaro bitartean. Errepidea zeharkatu du Anton Hnibidak, haiekin hizketan jardun eta gero. Kazetariak gerturatu zaizkio bat-batean.

Ez doa Ukrainara: «Nik ez dut esperientzia militarrik». Mugan geratzera etorri da bera. Ukrainarra da, baina Iraketik iritsi da hona, laguntzeko asmoz. Muga zeharkatu nahi dutenekin hitz egiten du, «bestaldera» doazenekin. «Boluntario asko daude Ukraina askatzeko prest: esperientzia militarra dutenak, medikuak...». Uste zuen baino prestasun handiagoa dago gerrarako ukrainarren aldean. «Ukrainako armada oso prest dago gerrari aurre egiteko. Ni hemen lagungarriago izan naiteke han baino».

Zalaparta gutxiago ateratzen dute Liang Justinek eta Chen Zoeyk. Izkina batean daude, Lublin jartzen duen txartel bat eskuan dutela. Dorohusketik ehun bat kilometrora dago Lublin, Polonian, eta ordubete pasatxo dago autoz Dorohusketik. Haiek dagoeneko lau ordu daramatzate zain, inork hirira joan nahiko balu ere. «Ukrainarrak jasotzera etorri gara, haiei laguntza eta babesa ematera», erantzun du Chenek. Lublingo Eliza katoliko bateko kide dira, eta bizilagun dituztenekin sare bat osatu dute ukrainarrak etxeetan jasotzeko. «Atzo ere hemen izan ginen. Ikasleak gara, eta denbora dugu laguntzeko».

Liang eta Zoey bezala, luze daramate bi gizon edadetuk eta emakume batek errepide bazterrean, mugitu ere egin gabe, zirilikoz idatzitako kartelak eskuan. Mugatik auto bat sartzen den bakoitzean adi begiratzen dute, baina oraingoz ez zaie inor gelditu. Gerratik ihesi datozenak hartzeko zain geratuko dira, joan-etorriaren erdi-erdian, behar denera arte.]]>
<![CDATA[Porrota Malin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2022-02-18/porrota_malin.htm Fri, 18 Feb 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2022-02-18/porrota_malin.htm
Egonkortasuna lortzea izan da azken hamarkadako erronka nazioarteko hainbat potentziarentzat, zer esanik ez Frantziarentzat. Sahelgo eremua kontrolatzeko gune estrategikoetakoa baita, terrorismoaren kontra egiteko laborategi bat.

Munduko herrialderik pobretuenetakoa ere bada, ezegonkorra eta gobernaezina 2012tik, Muammar Gaddafi Libian hil zutenez gero. Eta aberatsa neurri berean. Mali Afrikako hirugarren urre ekoizlea da, uranio erreserba handiak ditu -Frantziak energia nuklearraren sekulako menpekotasuna du-, petrolio erreserbak ere bai, eta baliabide natural izugarriak. Frantzia, berriz, ustiatzaile paregabea da, eta eragin ekonomiko, politiko eta militar izugarria du deskolonializazioaz gero ere. Bozen atarian, Frantziaren nagusitasitasuna ukituta dagoela uste dutenak baretu nahian, bere tropen eta aliatuen kontsentsuzko erabaki bat bezala makillatu du porrota, eta Malitik erretiratuta ere, Sahelen jarraituko duela argi utzita, nagusi izaten jarraitzeko.]]>
<![CDATA[ETA Gaztela eta Leonen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-02-12/eta_gaztela_eta_leonen.htm Sat, 12 Feb 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-02-12/eta_gaztela_eta_leonen.htm
Gehiengo osoa urruntzen ari dela ikusita eta Voxen diskurtsora gerturatu beharrez, ETAk agertu behar zuen, eta, «haren munduak», nola ez. Kanpaina amaitzeko behar zituen argitalpenak eskuan, Grande-Marlaskaren dimisioa eskatu du presoen harira 2019an eta 2020an ustez izan zituen elkarrizketengatik.

Sanchezen inbestiduraren truke «kriminalekin» egindako akordioak salgarriak zaizkio oraindik, baina, Voxez gain, España Vaciada eta UPL Leongo Herriaren Batasunaren gisako alderdien gorakada kontuan hartzekoa izan liteke, pixkanaka diskurtso aldaketa bati bide egiteko. ]]>
<![CDATA[Polizia eredugarriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/026/003/2022-02-06/polizia_eredugarriak.htm Sun, 06 Feb 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/026/003/2022-02-06/polizia_eredugarriak.htm
Baina segurtasun ereduen ideologia eta instrumentalizazio politikoa oso arriskutsuak da herritar osasuntsu eta aktiboentzat; arriskutsuak, gatazkei aurre egiteko eredu errepresiboa, eskubide urraketak, gardentasun falta, joera arrazista, klasista eta matxistak, eta korporatibismo poliziala.

Hori guztia deseraikitzea ez da erraza, batez ere gobernuetako eta polizien agintariek borondaterik ez badute indarraren monopolioa askatzeko. Egin dira gatazken kudeaketa eredua aldatzeko hainbat saiakera, besteak beste bitartekaritza unitateen bidez, istiluetan polizien esku hartzea saihesteko, baina gatazkak kudeatzeko formazioa behar dute poliziek, pistola erabiltzen ikastea baino gehiago; herritarrekin komunikazioa sustatu behar dute, haiek zapaltzera jo beharrean, eta segurtasunari berari buruzko gogoeta egin beharko litzateke polizietan eta haietatik kanpo, herritarrak ezberdinak izateagatik bakarrik zapaltzea ez baita eredugarri. ]]>
<![CDATA[Ezkerra batzeko odisean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-01-27/ezkerra_batzeko_odisean.htm Thu, 27 Jan 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-01-27/ezkerra_batzeko_odisean.htm
Oro har ezkerrak eskuinak baino ezintasun handiagoa du gizartean izan diren aldaketa sakonei batera erantzuteko. Frantzian, denbora darama ika-mikak interes partekatuen gainetik jartzen. Hori dela eta, eta elkarrekin joateko aukera baztertuta, primario popularra abiatu zuten herritar batzuek, izena eman duten 467.000 herritarren artean ezkerreko hautagairik onena zein den erabakitzeko. Presidentegai gehienek esana dute ez dituztela aintzat hartuko emaitzok, baina gogoan izan beharko lituzkete, herritarren ekinaldian bozkatzeko izena eman dutenen kopurua hautagaitzei emandakoena baino handiagoa dela ikusita. Beste kontu bat izango da batzeko balioko duen, edo arrazoi gehiago ematen dituzten bozen egunean etxean geratzeko edota txarrenetan onenari botoa emateko, duela bost urte gertatu zen bezala.]]>
<![CDATA[Poliziek jasandakoez «gogoeta»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1980/018/003/2022-01-22/poliziek_jasandakoez_gogoeta.htm Sat, 22 Jan 2022 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1980/018/003/2022-01-22/poliziek_jasandakoez_gogoeta.htm
Kosta egiten da biktimatzat jotzea kontroletan metraileta eskuan itxura susmagarria zuen oro gerarazten zuten kaputxadun haiek. Baina, 1960tik 2011ra «egunean 24 ordutan» bizi izan zuten «bazterketa soziala eta estigmatizazioa» salatzea egoki iruditu zaio Iñigo Urkulluren gobernuari, eta, hori gutxi balitz bezala, gizartearen zaintzaile ezinbestekotzat jo ditu: «Aitzindari zorrotza izan dira oinarrizko eskubideen erregimena hala nola instituzioak zaintzeko borrokan». ETAk hil zituen 357 polizia, zauritu zituen 700 eta haien senideak omendu dituzte, eta «gogoeta egitera» gonbidatu dituzte herritarrak, «memoria enpatikoa eta erreparatzailea» eraikitzeko.

Nola hartu kontuan, ordea, poliziek eragindako odola eta samina zuritu dutenengandik datorren gogoeta egiteko eskaera...]]>