<![CDATA[Amagoia Mujika Tolaretxipi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 01 Dec 2020 10:17:16 +0100 hourly 1 <![CDATA[Amagoia Mujika Tolaretxipi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Danteskoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2020-11-21/danteskoa.htm Sat, 21 Nov 2020 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2020-11-21/danteskoa.htm
Hori bai. Tratu humanoa eta humanitarioa hitzak darabiltzate «tragediak» gertatzen diren guztietan; alegia, kanpaleku baten suak komunikabideak hauspotzen dituenean. Baina, Moriarenak muturreko egoera bat erakutsita ere, deigarriak dira Madrilek han daudenak ez hartzeko erabili zituen argudioak: «migrazio presioa» dauka Espainiak ere, Kanariak hizpide, eta, «era arduratsuan eta humanoan» erantzuteko, Europak eman behar dio forma. Ikusita dago zer forma eman dion Europak azken urteotan.

Orain, Kanarietan lehertu da «migrazio presioa». Jaurlaritzak esana du Moriakoak hartzeko prest dagoela, baita Kanarietakoak ere, baina badaki Madrilen esku dagoela, eta Madrilek ez ditu handik atera nahi, «dei efektua» saihesteko. Humanoena dena egiteko joan dira Marokorekin hitz egitera, Espainiara irits ez daitezen;norekin, eta Marokorekin. Zer da danteskoa?]]>
<![CDATA[Hazi bai, baina ez heldu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/025/003/2020-11-15/hazi_bai_baina_ez_heldu.htm Sun, 15 Nov 2020 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/025/003/2020-11-15/hazi_bai_baina_ez_heldu.htm
Ume horiek ume izateari uzten diotenean, nerabezaroan, euren gorputza arrotz zaienean, heldu nahi izaten dute, atzean utzi adin tarte nahasgarri hori, eta helduak bezala jokatzen hasten dira: helduen praktikak erreproduzitzen dituzte, eta heldu izateak berekin dakar erdaraz aritzea. Ordura arte euskaraz bizitako asko ere erdaraz hitz egiten hasten dira. Euskara eskolako eta etxeko kontu bat delako, akademiarekin, aspergarritasunarekin eta autoritarismoarekin lotzen den zerbait.

Baina gazteen etxea kalea da, kuadrilla, eta aisialdian aurkitzen dute etxean jasotzen ez duten babesa eta konplizitatea. Haien artean erdara gailentzen denean, presio soziala jasaten dute euskaraz egin nahi duten gazteek, euskaraz egitea gutxiesten baita.

Gazteei errua botatzea, ordea,ez da bidea, adituen ustez, ez baitira gizartearen ispilua baizik. Euskaraz heltzea lortuko dute tresnak badituzte harreman emozionalak lantzen dituzten guneetan euskaraz aritzeko. Helduek haiekin batera sortzen badituzte tresnak, nola ari behar duten agindu beharrean.]]>
<![CDATA[Abrams eta Harris]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/025/003/2020-11-07/abrams_eta_harris.htm Sat, 07 Nov 2020 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/025/003/2020-11-07/abrams_eta_harris.htm
Stacey Abrams ekintzailea gobernadore izateko lehiatu zen Georgian, 2018an. Ez zuen lortu, baina bidean egin zituen 159 konderri, hango herritarrek AEBetan eragiteko gaitasuna zutela konbentzituta, estatua urdinera aldatuz gero. Bi urteotan, bozok iritsi bitartean, erakundeak sortzen aritu da jendearekin eta jendearentzat; boto emaileen eskubideak babesten, politikara iritsi berrientzat bozkatzeko prozeduretan laguntzen, eta lortu du milaka pertsonak bozkatzeko izena ematea. Kamala Harris presidenteordegaiak babestu zuen Abrams, 2018an, eta bidelagun izan dira hauteskundeotan ere. Hain zuzen, She Is The People taldeak Harris edo Abrams proposatu zituen presidenteordetzarako, hautagaitzaren prozesuan. AEBetan bezala, alderdi demokratan ere eragin dezaketela uste dutelako.]]>
<![CDATA[Bidenen eta Trumpen arteko lehia uste baino estuagoa da]]> https://www.berria.eus/albisteak/189255/bidenen_eta_trumpen_arteko_lehia_uste_baino_estuagoa_da.htm Wed, 04 Nov 2020 10:09:39 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/albisteak/189255/bidenen_eta_trumpen_arteko_lehia_uste_baino_estuagoa_da.htm erreparatu emaitzei zuzenean). Pennsylvania, Wisconsin eta Michiganek dute giltza Floridako eta Ohioko emaitzak eskuan, gainerako estatu aldakorretan dago giltza, batez ere Pennsylvanian, Wisconsinen eta Michiganen: litekeena da, gainera, ez jakitea nor izango den garaile Pennsylvanian zer gertatuko den argitu arte, eta hori egun batzuk barru izan daiteke. Izan ere, 350.000 herritarrek eman dute botoa aurrez, eta horietatik 75.000 soilik kontatuko dituzte gaur. Duela lau urte, Trumpek irabazi zuen, aurreikuspenen kontra, 44.000 botoren aldearekin. Pennsylvanian bezala, Wisconsinen eta Michiganen ere porrot egin zuen Rodham Clintonek duela lau urte, eta hark galdutako botoak berreskuratuko zituela uste zuen Bidenek, baina, itxuraz, maldan gora jarri zaizkio hiru estatu horiek. Ipar Carolina eta Minnesota estatu aldakorrak ere interesgune bereziak dira. Ipar Carolinan eta Minnesotan, Trumpek hartu du aurrea, eta aukera asko dauzka irabazteko. Nevada demokrataren alde doa, baina estatu horretako konpromisarioen botoak baino gehiago beharko ditu Bidenek presidente izateko; Nevadan ez ezik, beste bi estatutan ere emaitza irauli eta irabazi egin beharko du. Estatu horiez gainera, Texasen eta Georgian gertatutakoa ere gertutik aztertu beharrekoa da. Texas errepublikanoen lurraldea da, eta demokratek beren alde jarriko zen esperantza zuten, inkestak kontuan hartuta, baina Trumpen esku geratu da azkenean. Georgian, berriz, atzeratu egin dute kontaketa, hainbat arazo izan direlako posta bidez iritsitako botoekin. Alaska, Nevada, Wisconsin, Michigan, Pennsylvania, Georgia eta Ipar Carolina estatuetako kontaketa falta da: 86 ordezkari banatzen dituzte horien guztien artean. ]]> <![CDATA[Terrorismoa aterpe denean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2020-10-31/terrorismoa_aterpe_denean.htm Sat, 31 Oct 2020 00:00:00 +0100 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2020-10-31/terrorismoa_aterpe_denean.htm
«Terrorismoaz hitz egiten ari gara. Terrorismoa ere bada ongizatearen eta herritarren kontra ekitea». Horiek atzo Iñigo Urkulluk egindako adierazpenak, herenegun Bilbon antolatu zuten protestaren harira. Maskararik gabe eta «askatasuna» oihukatuz «negazionistek» egindako ekintza omen, talde jakin bati erantzuten ez dioten herritarrena, horien artean «aurrekariak» ere badituzten batzuena. Denetarako balio duen zakua, bide batez esanda.

Kezkagarria da gaitzespenetik terrorismora egiten den urratsa. Batez ere «ongizatearen» eta «herritarraren» izenean politika publikoen gabeziak eta utzikeriak puri-purian dauden honetan, pandemia garaiotan. Ez al da ohar bat protesta egin nahi dutenentzat?]]>
<![CDATA[<i>Zaku gehiagorik ez</i>]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2020-10-25/izaku_gehiagorik_ezi.htm Sun, 25 Oct 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2020-10-25/izaku_gehiagorik_ezi.htm
2018ko ekainetik lekualdatu dituzten presoetatik hamabi ekarri dituzte Euskal Herrira, eta gainerakoak, hemendik gertuago dauden kartzeletara. Itxaropena dago, agerikoa da-eta mugimenduak daudela, baina oraindik urrun dago urruntzearen amaiera, presoen erdiek baino gehiagok urrunen dauden espetxeetan jarraitzen duten bitartean, 600 eta 1000 kilometrora.

Mugimenduok ez dute konpontzen, gainera, eskubidez kanpoan behar luketenen egoera, ezta espetxeko tratu deitoragarria ere, orain koronabirusak areagotua, pertsona bakarreko bisitak soilik onartzen dituzte eta. Gizarteak ezin du onartu 1.000 kilometro baino gehiagora beira batek banaturik egiten den 40 minutuko bisita bat gehiago. Zaku bakar bat gehiago ere ez.]]>
<![CDATA[Jainkoak du eskura Etxe Zurirako giltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/007/001/2020-10-18/jainkoak_du_eskura_etxe_zurirako_giltza.htm Sun, 18 Oct 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1942/007/001/2020-10-18/jainkoak_du_eskura_etxe_zurirako_giltza.htm
Siouxko hitzaldiko esan batek AEBak zeharkatu zituen, baita munduko beste hainbat herrialde ere, eta gaur egun Trumpen hamaika esaldi eskandaluzkoen zerrendan ageri ohi da: «Jenderik leialena dut alboan. Bosgarren etorbidean inor tirokatuko banu ere ez nukeen boto emaile bakar bat galduko. O.K.?».

Hitzaldi areto hartan zeudenengan, ordea, ez zuen eskandalurik sortu. Garrantzitsua izan zen haientzat honako hitz hauek entzutea: «Kristauak AEBetako gehiengo ikaragarria dira, baina ez dugu beharko genukeen boterea. Hori aldatu egingo da. Kristautasunak boterea izango du».

Handik bederatzi egunera, Iowako caucus-en ostean, Etxe Zurirako ibilbidea hasi zuen. Trumpek ez zuen orduan Siouxeko ebanjelisten babesa lortu: %11k soilik eman zioten botoa, baina azaroko hauteskundeak iritsi zirenean, %81ek egin zuten haren alde, herrialde osoko ebanjelisten %81ek egin zuten bezala. Argudio nagusia zuten txarretan onenari botoa emateko aukera besterik ez zutela izan, eta giltzarri bilakatu ziren Trumpek irabaz zezan. Datozen azaroko bozetarako, berriz, argiago dute noren alde egingo duten, Pew Research Centerren arabera: bozetara begira azterketa bat egin du politikarien eta erlijioaren arteko harremanari buruz, eta %81en babesa izango du berriz.

Abortua geraraztea helburu

Izan ere, lehentasunezkoa da haientzat Auzitegi Gorenean epaile kontserbadoreak nagusitzea, besteak beste, eta Trump hamarkadetan izan duten aliaturik egokiena da abortua geldiarazteko. Barack Obamaren urteak gogorrak izan ziren ebanjelistentzat, zeren, emakume, gay, lesbiana, trans eta gutxiengoan diren taldeen aldeko erabakien ondorioz, pentsatzen baitzuten euren eskubideak murrizten ari zirela. Eta «uste sendoa» dute, Pew Research Centerren arabera, Trumpek «askatasunak berrezarriko» dituela. Horren premia handia sumatzen dute, «AEBetako kaukasoarrak oso azkar ari direlako bilakatzen gutxiengo».

Zuri supremazistek presidenteari buruz duten pertzepzioa ere jaso du ikerketak, eta ondorio honetara heldu da: ez zaie horrenbeste axola presidentea bera oso erlijiosoa ez izatea. Gainetik daude lorpenak, ebanjelisten bi herenentzat. Lautik hiru bat datoz herrialdea arriskuan jartzen duten auzi politiko nagusietan presidentearen jokaerarekin ados daudela beti edo ia beti.

Are gehiago, kristau zurien hiru talde nagusietan kokatzen direnen ustez, handituz joan da beren eragina Trumpekin —zuri ebanjelista protestanteak, ebanjelistak ez diren zuri protestanteak eta zuri katolikoak—. Ebanjelista protestanteen %83 identifikatzen dira alderdi errepublikanoarekin; protestanteen %64, eta katolikoen %65.

Baina AEBetako sinestunen paradisua txikitzen ari da etenik gabe —botere izugarria izaten jarraitzen dute—, eta kezka horrek berak azal dezake Trumpenganako joera. 2009an herritarren %51k zeukaten euren burua protestantetzat. Hamarkada bat geroago, %43k. Katolikoak, berriz, %23 ziren 2009an; 2019an, %20. Ateo, agnostiko edo «bereziki ezertan sinesten ez» dutenek %17tik %26rako aldea egin dute hamarkada batean.

Biden ere sinestunen bila

Joe Bidenek konfinamendua beltzen eliza batean haustea erabaki zuen, ekainaren 1ean. Gori-gori zegoen orduan kalea, Poliziak George Floyd afro-amerikarra hil berritan. Justizia soziala eskatu zuen, eta doktrina kristauaren beharra aldarrikatu, fedea baita, haren hitzetan, justiziarako bidea, orobat fedea baitu beltz eta hispano sinestunak erakartzeko tresna. 2016an, protestante beltzen %43k pentsatzen zuten egoerak hobera egin zuela, eta orain %26 dira; afro-amerikarren %80k nahiago dute Biden Trump baino. 2016an ebanjelistentzat Trump bezala, afro-amerikarrentzat ere Biden txarretan onena da. Hispano katolikoen artean ere % 30era ez dira iristen pentsatzen dutenak 2106an baino hobeto daudela. Erlijioso ez direnentzat, hamahiru puntu egin du behera uste horrek.

Bidenek arrosarioa darama poltsikoan, eta mezara joaten da igandero. Trumpi aldaretik hitz egitea gustatzen zaio; Bidenek nahiago du eliztarren artean errezatu. Errepublikanoak, jantzi antiabortista soinean, Bizitzaren aldeko martxan desfilatzen du; demokrata katoliko praktikanteak, berriz, Hyde zuzenketa defendatzeari utzi zion azkenean, 2019ko ekainean, lau hamarkadaren ondoren —abortatzeko funts federalak erabiltzea eragozten du zuzenketa horrek—.

Ekainaren 2an, Biden beltzen elizan egon eta biharamunean, Trumpek Whashingtongo Lafayette parkea zeharkatu zuen oinez, Floyden aldeko protesta baketsua leherrarazi eta armada kalera aterako zuela mehatxu egin ondoren. St Johns eliza enblematikoan indar erakustaldia egin zuen Biblia eskuan zuela, Jainkoak emango diolakoan oraingoan ere Etxe Zurirako giltza.]]>
<![CDATA[Monarkiaren errepublikan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/003/2020-10-13/monarkiaren_errepublikan.htm Tue, 13 Oct 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/003/2020-10-13/monarkiaren_errepublikan.htm
Halere, errepublika baino babes txikiagoa leku guztietan dauka, eta zer pentsatua eman beharko lieke Espainiako monarkiari eta hura babesten dutenei, inkestan parte hartu duten 3.000 pertsonaren %40,9k emango bailukete errepublikaren aldeko botoa erreferendum bat eginez gero. Aldiz, %34,9k egingo lukete monarkiaren alde.

Baina jarraituko dute urtez urte Hispanitatearen Egunean burua tente, demokrazia osasuntsu batean lekurik ez luketela jakinda ere, Espainian daude eta, monarkiaren errepublikan.]]>
<![CDATA[Kasualitatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2020-10-11/kasualitatea.htm Sun, 11 Oct 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/023/003/2020-10-11/kasualitatea.htm
Asko eta asko dira zentroaren gainbehera erakusten duten sintomak. Eta sintomatikoa da Osakidetzak itunpean duen zentro pribatua izatea, kudeaketa interesatua egotea Andoaindik Legorretarainoko 65.000 pertsonaren osasunaren gainetik. Kudeatzaileen helburua ez baita osasun arretarik onena eskaintzea, etekin ekonomikoak lortzea baizik.

Osakidetzaren ardura da, ordea, argitzea zer dela-eta kutsatu diren horrenbeste langile Asuncionen, non huts egin duten protokoloek eta segurtasun neurriek. Baina ororen gainetik, klinikako langileek eta erabiltzaileek aspaldian eskatzen diotena kontuan hartu beharko luke: herritarrek jarritako diru publikoa osasun publikoaren esku jartzeko, beharko lituzkeen berme eta baliabide guztiekin.

COVID-19ak agerian utzi baitu etenik gabeko pribatizazioa gaitza bera baino arriskutsuagoa izan daitekeela gizarteko sektorerik zaurgarrienentzat. ]]>
<![CDATA[Macronen neutraltasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/025/003/2020-10-03/macronen_neutraltasuna.htm Sat, 03 Oct 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/025/003/2020-10-03/macronen_neutraltasuna.htm
«Separatismo islamista borrokatzeko plana» omen, eskuin muturrari keinuka ari dela, behar baitu haien miresmena bereganatu, eta, bide batez, beldurra arma boteretsua baita arazo sozialak bigarren mailan uzteko; eta beste bide batez, zergatik ez, «separatismoen ezberdinkeriak» suntsitzeko, Frantziako Estatua iaioa baita ustez zerbaiti aurre egiteko legeak asmatzen eta beste gauza askotarako erabiltzen. Euskal Herrian euskarak pairatzen duen zapalkuntza da adibide bat, euskara ez baita neutrala. Frantsesa bai. ]]>
<![CDATA[Behatzak gurutzatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2020-09-26/behatzak_gurutzatu.htm Sat, 26 Sep 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2020-09-26/behatzak_gurutzatu.htm
Lehen agertokia da idealena: denak eskolan aritzea. Bigarrena, berriz, mistoa, txarrenetan onena: ikasgelan kasurik gertatuz gero premia bereziak dituztenak soilik joatea eskolara. Hirugarrenean, ordea, denak etxera. Eta galdera da: hirugarren agertokian egonez gero, nola egin premia bereziak dituztenekin? «Laguntza berezia emango diegu». Nola? Sorbaldak goratu, eta zalantzazko aurpegia jarriz erantzuna: «Beti egin izan dugun bezala. Beharra dutenei laguntza gehiago eskainita».

Konfinamenduak erakutsi zuen beharra dutenen egoera behartsuagoa bilakatzen dela, eta hezkuntza sistema ez dagoela prestatua premiei aurre egiteko. Ez da ezer aldatu, harrezkero; ezer gutxi atera da ikasgai haietatik, eta gorantz doa ixten ari diren ikasgelen kopurua. Behatzak gurutzatu.]]>
<![CDATA[Orain presoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/021/003/2020-09-20/orain_presoak.htm Sun, 20 Sep 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/021/003/2020-09-20/orain_presoak.htm
Udazkenak emango al du fruiturik. Atzorako ez ezik, urriaren 3rako eta 24rako ere mobilizazioetara deitu dute; EH Bilduk presoak mahai gainean jarri ditu Espainiako aurrekontuak negoziatzean; Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak urte politikoaren erronken artean nabarmendu du; herenegun bost preso gerturatzea erabaki zuten...

Baina ez dira nahi besteko mugimenduak, oraingoz ez. Urruntzeak eta bizi osorako zigorrak beren gordinean diraute. Horregatik da garrantzitsua inor mugi dadin hura mugiaraztea. Horregatik dira ezinbestekoak atzokoa bezalako ekintzak. Ipar Euskal Herriko mugimenduak erakusten du zein garrantzia duen diplomaziak eta presioak, lankidetzak, eta mintzakideak estutzeko prestasunak.]]>
<![CDATA[Elkarlana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2020-09-15/elkarlana.htm Tue, 15 Sep 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2020-09-15/elkarlana.htm
Ezjakintasuna, adostasunik eza eta ziurgabetasuna. Horiek dira sindikatuen beste kexuetako batzuk. Ez dutela harremanik izan Hezkuntza Sailarekin; informazioa eskatu dutela, bilerak ere bai, proposamenak egin dituztela, baina ez dutela erantzunik jaso, eta, harremanik egon ez denez, nekez jarri ahal izan dira ados eragileak eta gobernua. Ikasturte atariraino nagusitu dira zalantza eta kezka.

Jaurlaritzari, ordea, arduragabekeria iruditu zaio ezohiko garaiotan halako egitasmo bat bultzatzea. Beste helburu batzuk ikusten ditu deialdiaren atzean: kritika politikoa egitea gobernu berriari eta tentsioa sortu nahi izatea. Ezohikoa litzatekeena da ezein grebaren zentzua onartuko lukeen gobernu bat. Eta nola ez, grebalarien helburua ere bada kudeaketa politikoari kritika egitea.

«Greba bidegabea» egin beharrean, ordea, elkarlanerako garaia dela iritzi dio Iñigo Urkullu lehendakariak. Eta bai. Horretan ados daude eragileak: elkarlana behar dela, elkarlanik ezaren ondorio ere badelako gaurko greba.]]>
<![CDATA[Ahaztu Europaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2020-09-11/ahaztu_europaz.htm Fri, 11 Sep 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2020-09-11/ahaztu_europaz.htm
Iaz iragarri zuen Greziako Gobernuak kanpalekua aurten itxiko zuela —atxilotze zentro erraldoi bat eraikitzea zuen aukera bakartzat—, baina Moria itxi behar izan gabe estali zituzten zirrikitu guztiak: bakartuta izan dituzte 12.000 pertsona 3.000rentzat eraikitako gunean, koronabirusa dela eta. Inor kutsatuko balitz ez dadila bertakoengana zabaldu. Egoera lehertzean, ordea, berehala iritsi da Poliziaren jazarpen gehiago, neurri eraginkorren ordez.

Kanpalekua kiskalita, Atenasek ez du denbora galdu: «Moriak egitura itxi bat behar du, egoiliarren bizi baldintza duinak bermatzeko». Umeak soilik aterako dituzte Lesbostik. «Batzuek ez dute herri hartzailea errespetatzen. Pentsatu zuten Moria kiskaliz lortuko zutela uhartetik ateratzea. Ahatz daitezela horretaz». Ahatz daitezela Europaz. ]]>
<![CDATA[Hondartzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/001/2020-08-21/hondartzak.htm Fri, 21 Aug 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/001/2020-08-21/hondartzak.htm
Dena da hauskorra garaiotan, eta dinamikoa: apenas dagoen astirik etenik gabe aldatzen den egoera barneratzeko, eta pandemia globala izanagatik ere ez die denei berdin eragiten. Gazteek dute seguruenik helduek ezarritako arauetara egokitzeko zailtasun gehien, askatasuna ez da-eta ongi moldatzen tentazio autoritarioaren kutsua hartzen dieten neurriekin. Zaintza totalitario batean bizi direlako usteak eta gaztetasunaren eternitateak koktel arriskutsu bat egiten dute, baina nekez aldatuko da hori, erabakien oinarriak gardentasunez azaltzen ez badira eta behin-behinekotasuna argi geratzen ez bada. Hondartzak ez badira, mendiak izango dira.]]>
<![CDATA[Anonimoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/002/2020-08-12/anonimoak.htm Wed, 12 Aug 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/002/2020-08-12/anonimoak.htm
Baina uda ez da uste bezain lasaia izaten ari, eta bajak eta oporrak ordezkatzen ez diren sasoia dute; langileen erdiak soilik ari dira lanean, «emozionalki oso gaindituta», garai gogorrago iragan berriak arrastaka dituztela. Lehen arretan dabiltzanek ondo dakite zer gerta litekeen, adibidez, COVID-19aren protokoloa aplikatu beharko baliete gripearen sasoi gordinenean arnas arazoekin iristen diren guztiei: kolapsoa, presio psikologiko jasanezina, ez dagozkien lan asko, eta baldintza kaskarrak.

Ez dituzte txaloak nahi, euren lana baliabidez aitortuko duen kudeaketa baizik, eta dagokiena eskatzeagatik zigortuko ez dituen sistema. Zaila, akatsak ezkutatzeko eta dena kontrolatzeko joera lehenesten den garaiotan. ]]>
<![CDATA[Bitik bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/002/2020-07-13/bitik_bat.htm Mon, 13 Jul 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/002/2020-07-13/bitik_bat.htm
Gazteengan dago batez ere interesik eza, haiekin zerikusirik ez duen mundu baten ordezkari dira-eta politikariak. Europan orokorra da hori, baina etxera ekarrita, urruntze hori handiagoa gerta daiteke irabazleak beti irabazten badu. EAJk ia 50.000 boto galdu arren, hiru eserleku irabazi ditu, eta, datuak eskuan izan aurretik inor gutxik zalantzan jarri ez zuen bezala, PSE-EErekin koalizioan nahi bezala eta nahi beste gobernatuko du, eta, lurrikara politikorik ezean, luze jo dezake koalizioan elkarrekin aritzeko bideak.

Lurrikara Voxek eragingo duena, Gasteizen. Eskuin muturrak sartzea lortu du azkenean, eta, ordezkari bakarra izan arren, legebiltzarra astinduko du; bozgorailua emango diote haren irainak maite dituztenek, eta herri honek merezi ez dituenak entzungo ditu.

Baina ezer gutxi aldatuko da; are gutxiago politikariengandik gero eta urrunago dagoenarentzat. ]]>
<![CDATA[Oinarrizko eskubideak jokoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/025/003/2020-07-12/oinarrizko_eskubideak_jokoan.htm Sun, 12 Jul 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1951/025/003/2020-07-12/oinarrizko_eskubideak_jokoan.htm
Galdera asko sortu ditu erabakiak, eta ondorioak izan ditzake aurrera begira. Legelariek gutxienez polemikotzat jo dute, eta Auzitegi Konstituzionalera hel daiteke auzia. Baina, horrez gainera, kezkagarria da pandemiak eskubide zibil eta politikoak murrizteko zabaldu duen zirrikitua, zeina agintariek erabil dezaketen interes jakin batzuen alde. ]]>
<![CDATA[Meza sakratuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2020-07-01/meza_sakratuak.htm Wed, 01 Jul 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2020-07-01/meza_sakratuak.htm
Baina erantzukizuna eskatu duen egun berean azaldu du bere festa partikularrari ez diola uko egingo, San Fermin eguneko mezari. Ñabardura bat egin du, hala ere, jendeak ez dezala pentsa arduragabea dela: ez da alkate jantziz joango, bere izenean baizik. Nola ulertzen da orduan Udaleko Protokolo Zerbitzuak udal ordezkariei bidalitako mezua? Ez die eskatu, bada, uztailaren 6ko, 7ko eta 14ko ospakizun erlijiosoetan parte hartuko duten baieztatzeko?

Iruñeko artzapezpiku Francisco Perez Gonzalezek ere argi utzi du ezin duela ezerk deuseztatu otoitza bezain oinarrizkoa den gauza bat —kasu honetan denok arriskuan jar ditzakeen ekintza jendetsua izanda ere—.

Esanguratsua da, berriz, erantzukizunaren izenean eraldatzen ari diren jai molde berrietan lege zaharrak duen leku sakratua. Iruñean ez ezik, baita beste leku batzuetan ere.]]>
<![CDATA[Izen-abizenez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2020-06-25/izen_abizenez.htm Thu, 25 Jun 2020 00:00:00 +0200 Amagoia Mujika Tolaretxipi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2020-06-25/izen_abizenez.htm
Kiroldegi hotz baten azpian elkartu zituen pandemiak halabeharrez, duela hiru hilabete pasa. Bospasei eguneko larrialdietarako pentsatutako kanpaina oheetan egin dute lo 100 gau baino gehiagotan, bata bestearengandik metro eta erdiko distantzia ozta-ozta betez, intimitaterik izateko aukerarik gabe, «ukuiluratuta, ganadua neguan bezala». Kexu dira udaleko ordezkariak ez direlako haiengana hurbildu ere egin, euren egoeraren berri gertutik ezagutzera. «Pandemia aurreko dinamikarekin jarraitzen dute».

Baina itxialdiak batu egin ditu, eta ikusezintasunari aurre egiteko bidea hartu dute: egoerek bultzatutako zulotik ateratzeko eskubideak berreskuratu nahi dituzte, atzean utzi kalea eta miseria. Pandemiaren aurretik kalean eta orain «ukuiluan» bizi izan duten mespretxutik eta ahanzturatik ateratzeko, izen-abizenekin.

]]>