<![CDATA[Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 22 Feb 2020 23:54:44 +0100 hourly 1 <![CDATA[Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zelaak azaldu du haurren eskubideak izango direla hezkuntza sistema berriaren gidari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2020-02-21/zelaak_azaldu_du_haurren_eskubideak_izango_direla_hezkuntza_sistema_berriaren_gidari.htm Fri, 21 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2020-02-21/zelaak_azaldu_du_haurren_eskubideak_izango_direla_hezkuntza_sistema_berriaren_gidari.htm
Espainiako Hezkuntza ministroak ez zuen zehaztu noiz, baina adierazi zuen legearen zirriborroa laster aurkezteko asmoa dutela. Halere, nabarmendu zuen haurren eskubideak ez ezik sistema publikoa ere izango dela hezkuntza sistemaren ardatz nagusietako bat: «Gure hezkuntza sistemari egonkortasuna ematen ari zaizkio urte hauetan, eta, beraz, legearen aurreproiektuan kontuan hartuko dira lortutako gizarte adostasunak». Gaineratu zuen eskola curriculumean aldaketak egingo dituztela helburuak lortzeko; LOMCEk jasotzen zituen zenbait eduki ezabatu, eta «oinarrizko jakinduria berriak» txertatuko dituzte, besteak beste. Digitalizazioa ere izango dute hizpide.

Hain zuzen ere, hauek dira hezkuntza lege berriaren helburuak: eskola uztearen datuak murriztea, «giza balioetan» oinarrituko den hezkuntza bermatzea, eta eskola batzuetan erlijioak izan dezakeen zama arintzea, esate baterako. Gainera, irakasle berriek urtebeteko praktikaldia egin beharko dute tutore baten zaintzapean. Beka sistemari dagokionez, berriz, Zelaak esan zuen «erreforma sakona» egingo dutela. «Arau berriak aldaketa garrantzitsua eragingo du bikaintasunean eta zuzentasunean oinarritzen den hezkuntza sistemaren barruan».

Irakasleek, urte bat gehiago

Etorkizuneko irakasleek, unibertsitateko ikasketak amaitu ostean, urtebeteko praktikaldia egin beharko dute tutore baten zaintzapean, Zelaak ohartarazi zuenez. «Urtebeteko praktiken ondoren, irakasle berriek bermea izan dezakete beren zereginetan sartu orduko gainbegiratzea egokia izan dutela». Haren ustez, XXI. mendeko irakasleen profila eguneratu egin behar da, haien gaitasunen eta espezialitateen arabera. Hala ere, espero da proposamen hori legea onartu eta urtebetera jartzea martxan. Ministroak, ordea, gehitu zuen hasiak direla pauso batzuk ematen; adibidez, Unibertsitate Ministerioarekin elkarlanean.

Gaur egun, Haur eta Lehen Hezkuntzan eskolak eman ahal izateko, irakasle ikasketak egin behar dira, eta, sistema publikoan lan egin nahi izanez gero, oposizio batzuk gainditu. Desberdina da egoera Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan eskolak emateko. Halakoetan, beharrezkoa da unibertsitatean ikasketak egitea eta irakaskuntzako masterra edukitzea.

Aldaketak beka sisteman

Zelaak azpimarratu zuenez, bekak ezinbesteko tresnak dira «hezkuntzaren zuzentasuna» lortzeko. Baieztatu zuen Espainiako Gobernua konprometituta dagoela beka politika bat eta ikasketetarako laguntzak bideratzeko: «Horiek bermatuko dute ikasleek arrazoi ekonomikoengatik ez uztea ikasketak». Besteak beste, sarrera noten egitura ikertuko da, eta, unibertsitateko ikasketak ez direnen kasuan, 5,5etik 5era jaitsiko da beketarako sarbide nota. «Lan hori hezkuntza komunitatearekin adostuta egingo da, eta hezkuntzako sarbidean aukera berdintasuna bermatzea izango da helburua», azaldu zuen ministroak.

Laguntzak lan jardunarekin uztartu ahal izateko asmoa ere agertu zuen Zelaak. Jakinarazi zuenez, lan egin eta ikasteko aukera bultzatu nahi dute, eta, beraz, sistema egoera horretara egokitzeko apustua egingo dute. Horren helburu nagusietako bat eskola uztearen datuak murriztea da, eta aukerak bermatzea.]]>
<![CDATA[Zelaak adierazi du haurren eskubideak izango direla hezkuntza sistemaren gidari]]> https://www.berria.eus/albisteak/177775/zelaak_adierazi_du_haurren_eskubideak_izango_direla_hezkuntza_sistemaren_gidari.htm Thu, 20 Feb 2020 17:33:19 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/177775/zelaak_adierazi_du_haurren_eskubideak_izango_direla_hezkuntza_sistemaren_gidari.htm <![CDATA[Sendagaien zulo iluna ezagutzeko gakoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/011/001/2020-02-20/sendagaien_zulo_iluna_ezagutzeko_gakoak.htm Thu, 20 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1961/011/001/2020-02-20/sendagaien_zulo_iluna_ezagutzeko_gakoak.htm Medikamentuak: osasuna ala negozioa? Osasun eskubidea industria farmazeutikaren interesen aurrean. Juan Erbiti eta Angela Bernardo izan ziren hizlariak: Farmazia doktorea bata, eta Farmazia Industriako eta Teknologikoko masterduna bestea. Biek ala biek industria horren barrunbeak ikertu dituzte.

Erbitik, lehen hitza hartu, eta galdera bat bota du airera, erantzun motz batez lagunduta: «Ba al dakizue nork ikertzen dituen medikamentuak? Gehienek 'industria farmaziak' erantzungo zenukete, baina ez da erantzun oso zuzena». Doktoreak adierazi duenez, produzitzen diren medikamentuen %85 jada merkatuan dauden sendagaien kopiak dira. Hain zuzen ere, azaldu du konpainiek molekuletan aldaketa txikiak egiten dizkietela, eta ondorioz patente berri bat sortzen dutela; lizentzia horiek enpresei saltzen dizkiete, baina produzitzen gastatu dutena baino prezio altuagoetan. «Horiek, ordea, ez dute ezertarako balio».

Gainontzeko %15aren bi heren, berriz, Ameriketako Estatu Batuetako sistema publikoak produzitzen duela jakinarazi du: «Horiek dira zerbait eskaini dezaketenak».

Medikamentuen ikerketa eta garapena ere gogoan izan ditu Erbitik. Jakinarazi duenez, zenbait ikerketa argitaratzen dira, esate baterako, aldizkari zientifikoetan eta ospe handikoetan, baina ez dago ziurtatzerik datuak egiazkoak diren ala ez : «Ikerketak ez dira interes zientifikoagatik eta sozialagatik argitaratu ohi, baizik eta enpresek etekinak lortu ditzaten; marketineko sailek diseinatu ohi dituzte, eta helburua ekonomikoa da, komertzializatzea». Ondorioz, haren arabera, gaur egun, sendagai berri asko daude merkatuan, baina ezin jakin daiteke zerbaitetarako balio duten ala ez. Gainera, nabarmendu du industriek medikamentuen etekinak handizkatu eta haien eraginkortasuna ezkutatzen dutela. «Egoera horrek okerrera garamatza, lagundu dezaketen medikamentuak geroz eta gutxiago baitira».

Datuen gardentasuna

Industriek informazio gardena eskaintzen ez badute ere, bada hori ikertzea helburu duen proiekturik; Civio fundazioa, adibidez. Bertako kidea da Bernardo, eta azaldu du datuak eskaintzetik harago beharrezkoa dela zenbait gairen inguruko ikerketak egitea herritarrek egia jakin dezaten. Hala, teknologia, aktibismoa eta kazetaritza uztartzen ditu fundazioko lantaldeak: horiek dira hiru zutabe nagusiak. Besteak beste, osasuna eta politika publikoa dute aztergai. «Ikertu nahi izan dugu administrazio publikoak zenbat ordaintzen duen medikamentuek balio dutena balio dezaten, baina farmazia industrian gardentasuna falta da, eta datuak desagertu egiten direla dirudi», esan du Bernardok.

Ikerketa kazetaritza oinarri hartuta, datu horiek argitara ematea dute helburu. Ohartarazi duenez, informazioa boterea da, eta gizarteak informazio hori edukitzeak plus bat eskain diezaioke gardentasunari. Halere, nabarmendu zuen egin dituzten ikerketen ostean ez dela lan erraza jakitea zein den medikamentu baten benetako prezioa: «Ez dakigu zenbat diru publiko ematen dugun tratamendu batendako; datu horiek ez dira inon agertzen». Erbitiren ustez, berriz, egoerari aurre egiteko beharrezkoa da gizarte osoa kontzientziatzea eta elkarrekin jardutea. Are gehiago, esan zuen aurre egin ezean farmazia industriak bere interesen alde jardungo duela: «Irabaziak handitu nahi ditu, sistema apurtu behar bada ere; gainera, produktuak saltzearekin bat lapurreta egiten du».]]>
<![CDATA[«Euskara hizkuntza propiotzat sentituz gero, urratsak egingo ditugu herrigintzan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/046/001/2020-02-16/euskara_hizkuntza_propiotzat_sentituz_gero_urratsak_egingo_ditugu_herrigintzan.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1951/046/001/2020-02-16/euskara_hizkuntza_propiotzat_sentituz_gero_urratsak_egingo_ditugu_herrigintzan.htm
Araba Euskaraz-en koordinazio lanean zabiltza 2004az geroztik. Zer moduzko urteak izan dira?

Jada igaro dira hamasei urte orduz geroztik, eta, egia esanda, urte hauek gorabeheratsuak izan dira. Momentu honetan prozesu batean murgilduta gaude. Beharrezkoa da aldaketak sortzea euskara jendeari gerturatzeko. Garbi dago prozesuak luze joko duela, baina espero dugu urrats nabarmenak eta sendoak egitea.

Zergatik gorabeheratsuak?

Azken batean, gizartean dauden gabeziak ere islatzen dira halako jaietan. Egun, geroz eta zailagoa da jendea mugitzea, eta parte hartzea ere mugatuz doa. Horri aurre egiteko, gizartean nabaritu behar da euskararen garrantzia zein den, eta bide horretan eman behar ditugu pausoak. Jende berria sartu behar da; gazteak, adibidez.

Soilik gazteek dute ardura?

Gazteek, umeek, helduek, familiek. Denok inplikatuz gero, lortuko ditugu emaitzak euskararen ibilbidean. Itxaropentsu nago, baina zerbait gaizki egin dugun sentsazioa ere badaukat. Egun eroso bizi gara, eta beharrezkoa da erosotasun horretatik ateratzeko bideak jartzea.

Korrikaren antolakuntza lanetan ere aritutakoa zara.

Korrikaren arduraduna izan nintzen bederatzigarren eta hamargarren edizioetan. Korrika beti izan da inflexio puntu bat, eta, pertsonalki, betidanik sentitu izan dut barru-barrutik; lehen edizioa izan ezik, gainerako guztiak bizi izan ditut. Oraindik ere uste dut eusten diola bere xarmari. Euskal Herri osoa bederatzi egunez zeharkatzea eta herriz herri jendea inplikatzea lortu du. Ibilbide polita izan du, eta oraindik ere badu etorkizuna.

Zer ematen du arduradun izateak?

Batzordeetan egindako lana eta herriz herri aritzea da gehien asetzen duena. Jende eta batzorde horiek gabe ez dago Korrika bezalako ekimen bat antolatzerik. Arduraduna postu soil bat besterik ez da, benetako lana herrietan egiten baita. Jendeak ekimena bere sentitzen duen neurrian, are gehiago aberasten eta handitzen da. Korrikak herriari esker iraun du.

Bi urtetik behin antolatzen da. Nolakoa izaten da antolakuntza?

Batetik, aurreko urteko balorazioa egiten da, eta gero ikusi egin behar izaten da zer-nolako urratsak plantea daitezkeen ere. Baita zein mezu plazaratuko den, betiere gizartean dauden elementu ezberdinen norabidea kontuan hartuta. Gainera, azken urte hauetan bereziki, mezu horiek ez dira isolatuak izan, aurreko edizioen jarraipena baizik.

Baina jendeak barneratzen al du mezu hori?

Korrika ez da urtero errepikatzen den gauza bat, eta bere gauza politenetakoa da bi urtean behin antolatzen dela. Egoten da hor tartean denbora pentsatzeko, eta esango nuke jendeak ondo hartzen duela atseden hori. Nabaritzen da edizio bakoitzean zer mezu plazaratzen den.

Halere, euskararen egoera ez da berbera Euskal Herriko txoko guztietan.

Ez, eta hor erronka berezi bat dago. Urteetan esan izan da umeengan dagoela etorkizuna, eta haiek euskaraz jakin eta erabiliz gero, irabazita geneukala euskararen aldeko borroka. Baina uste dut helduen ezagutzan ez dugula behar beste urratsik egin. Haien euskararen erabileran badago arazo bat.

Erabileran?

Umeek euskaraz badakite, baina helduok euskara erabiltzen ez badugu, haurrek sentitzen dute umeen hizkuntza bat dela; beraz, helduak direnean, agian ez dute erabiliko. Horri buelta emateko modu bakarra da helduok erabiltzea. Konpromisoa hartu beharko genuke euskara erabiltzeko, eta, horrela, posible litzateke erronka berriei ere aurre egitea. Eremu euskaldunetan errazagoa izango da, baina eremu erdaldunetan ezin dugu hutsik egin.

Nola lortuko da hori?

Batetik, beti diot beharrezkoa dela jendea animatzea. Erabileran pausoak ematea beharrezkoa da, hanka sartzen bada ere. Ikasteko ez dago beste modurik: lotsa galdu behar da, eta benetan hitz egin. Horretarako, euskaldun guztion konpromisoa beharrezkoa da, eta denok onartu behar ditugu akatsak. Euskara perfekturik ez dago. Hemen, Araban, posible da hori lortzea.

Nolakoa da egoera Araban?

Oso desberdina da Aiaraldean, Arabako Lautadan eta Gasteizko zenbait tokitan, Arabako Errioxan eta Trebiñun. Halere, ezagutzari dagokionez, ezin da alderatu gaur egungo egoera duela hogei urtekoarekin. Baina lehen esan bezala, erabileran ez dugu behar besteko aurrerapausorik eman. Euskaraz badakigu, eta kaleko giroak ere islatzen du hori, baina hitz egiteko orduan ez daukagu konpromisorik.

Beraz, zertaz ohartu behar du jendeak?

Herritarrek sentitu behar dute euskara ekarpen bat legez. Aberastu egiten gaitu eta, aberastasun hori sentitzen den heinean, hizkuntza propio gisa sentituko dugu. Are gehiago, euskara hizkuntza propiotzat sentituz gero, urratsak egingo ditugu herrigintzan. Horrek bereizten gaitu, eta, aldi berean, aberastu. Eta aberasten du munduko kultura ere. Globalizazioaz askotan hitz egiten dugu, baina ezin dugu ahaztu hizkuntza txikiek hor nolako garrantzia duten. Ezin dugu galdu euskara bezalako hizkuntza batek duen indarra eta horrek munduko kulturari egiten dion ekarpena.

Nori dagokio ekarpen hori egitea? Instituzioak hor daude, herri mugimendua hor dago...

Tira, instituzioek badute zeregina, baina oso garbi daukat haiek ez dutela sustatzen herrigintzak bultzatzen ez duenik. Nolabait, oreka bilatu beharra dago. Baina nik beti gogoan daukat gauzak behe-behetik proposatzen direnean egin egiten direla; aldiz, ohitu egin gara, nolabait, gauzak eginda etortzera, eta, ondorioz, herrigintzan indarra galdu dugu. Nahi ala nahi ez, hori berreskuratu beharra dago.

Halere, zuk ez duzu euskara betidanik alboan izan, ezta?

Ez. Euskaldun berria naiz; txikitan gazteleraz hitz egiten nuen. Gogoan dut txikiak ginenean herrian, Agurainen, bazeudela euskaraz hitz egiten zuten batzuk; haiek euskaldunak etiketa zuten. Garai hartako oroitzapen oso politak ditut.

Nolatan hasi zinen euskara ikasten?

Seminarioan egon nintzen, Gasteizen. Garai hartan mugimendua zegoen, batik bat politikagintzan. Momentu horretan hasi nintzen euskarara hurbiltzen, baina hasieran fundamentu gutxirekin. Gerora sentitu nuen hurbilago, eta baita hizkuntza propio bezala sentitu ere. Hizkuntza aberatsa da, eta kontzientzia bermatzeko ere baliagarria suertatu zitzaidan. Gainera, Arabatik atera eta ibili nintzen Euskal Herriko lurraldeetan barna. Guztia ezagutu ahala, nire buruak sentitu zuen euskara ikasteko beharra, baina era natural batean.

Ezkioko (Gipuzkoa) baserri batean ere egon zinen euskara ikasten.

1981ean egon nintzen bertan. Ez neukan lanik, eta erabaki nuen bertara joatea. Baserrikoak ere hurbilekoak nituen. Gainera, ordurako banuen oinarri bat euskaraz, eta han ere saiatzen ziren ahalik eta garbien hitz egiten. Bizimodua ere bestelakoa zen, nik ez nekizkien baserriko lanak, eta aitzurrarekin lanean aritzea ere esperientzia polita izan zen.

Ba al daukazu anekdotarik?

Baserritik irten eta ja euskalduna sentitzen nintzen, harik eta Ondarroara [Bizkaia] iritsi nintzen arte. Mundua gainera erori zitzaidan: ez nuen ezer ulertzen, eta oso gaizki sentitu nintzen. Ondarroatik Donapaleura [Nafarroa Beherea] joan nintzen, eta han ere sentsazio bera. Pentsatu nuen ja inoiz ez nuela ikasiko euskara. Baina, tira, banekien bestelako urratsak egin behar nituela eta, beraz, esperientzia horiek ere baliagarriak izan ziren.

Baina, azkenean, euskara irakasle ere aritu zinen.

Ezkion egon eta gero hasi nintzen euskara eskolak ematen. AEKn sartu nintzen, eta Agurainen ere sortu zen talde bat. Liberatu bat zegoen, eta hasi ginen pixka bat berari laguntzen eta euskara eskolak ematen.

Eta horrela, gaur arte; euskara beti alboan.

Horrela da, bai. AEKn ibili nintzen eta 2004an sartu nintzen Araba Euskarazen. Euskararen inguruan mugitu naiz gaur arte, eta orain ikusiko da ea datorren urte amaieran erretiratzen naizen ala ez. Geroko asmo garbirik ez daukat, eta ez dut horretan pentsatu nahi.]]>
<![CDATA[Gasteizko tranbiaren bi aldeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/048/001/2020-02-16/gasteizko_tranbiaren_bi_aldeak.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1887/048/001/2020-02-16/gasteizko_tranbiaren_bi_aldeak.htm
Lehen tartea, Floridatik Hegoaldera. Ertzaintzarekin eztabaida txiki bat eduki ostean, Tranbiarik Ez Hegoaldean plataforma osatzen duten herritar batzuek lortu dute tranbiara igotzea. Rafa Puelles plataformako kide bat da, eta adierazi du gaurkoan ez dutela «ospatzeko» ezer: «Tranbia hau ez da batere egokia zerbitzurako; hiri txiki honetan, egun, badaude egokiagoak eta merkeagoak diren garraio publikoko zerbitzuak». Besteak beste, salatu dute tranbiaren luzapena «diru xahutzea» dela. Ez da iritzi berekoa, ordea, Maitere Iriondo. Angulemako geltokian hartu du tranbia, eta esan du pozik dagoela: «Bidaia, orain arte, ederra izan da; egunerokoan erabiltzen dut tranbia, eta aurrerantzean ere erabiliko dut».

Tranbiak bi minutu eta erdi behar izan ditu Floridako geltokitik Hegoaldera iristeko. Han jaitsi dira protestan ari zirenak, eta aurrera egin du bidaiak. Bigarren tartea, Hegoaldetik Unibertsitatera. Geraldine Jazz taldea dabil giroa alaitzen bidaiak iraun bitartean. Jendeak gerririk mugitu ez arren, musika dantzagarria da. Kontxa Gomez haiei begira dago, ilobarekin batera. «Egunero erabiltzen dut tranbia, hiriaren kanpoaldean bizi bainaiz; gainera, oraingo modelo berria polita da, eta diseinuak espazioa eskaintzen du», adierazi du Gomezek. Izan ere, ibilbide berria inauguratzeaz gain, tranbiaren modelo berri bat ere estreinatu dute. Diseinu berriak zazpi bagoi ditu, eta gai izango da 400 bidaiari eramateko.

'Eboluzio naturala'

Tranbiak bost minutu behar izan ditu, guztira, Floridatik Unibertsitateko geltokiraino iristeko. Jendeak albokoari itsatsita egin du bidaia, sardinak ontzian bezain estu. Ateak zabaltzean, laster batean atera dira gehienak bagoietatik. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria eta Arantxa Tapia Ekonomia Garapen eta Azpiegituretako sailburua ere azken geltokira joan dira, tranbia berria iritsi eta minutu gutxira. Ekitaldi ofizialik, ordea, ez dute egin.

Bien bitartean, Korrontzi folk musika taldea azken entsegua egiten dabil oholtza gainean; soinu probak. Oinkari dantza taldeko dantzariak ere etorri dira haiekin. Hain zuzen ere, inaugurazioari amaiera emateko kontzertu bat eman dute, baita Itziar Yague musikariak ere. Eboluzio naturala da gaurko lelo nagusia, luzapenaren kanpainak dioen eran.

Selena Diaz azken geldiunean da, eta tranbiaren luzapenaren aurka dago. Gaurko honetan, ez da tranbian ibili. «Eboluzio naturala dio kanpainak, baina aurrera egin beharrean atzera goazela iruditzen zait», esan du Diazek. Haren arabera, Gasteizek, arlo zenbaitetan, bilakaera «kaskarra» izan du, eta gehitu du udalak beste arazo batzuei egin beharko liekeela aurre: «Tranbiarekin bizikletentzako eta oinezkoentzako lekuak berreskuratuko ei dira, baina udalari hori jada ahaztu zaio; negozioa besterik ez du egin».]]>
<![CDATA[Espainiak ez du nahi Servinik Martin Villa ikertzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1902/006/002/2020-02-13/espainiak_ez_du_nahi_servinik_martin_villa_ikertzea.htm Thu, 13 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1902/006/002/2020-02-13/espainiak_ez_du_nahi_servinik_martin_villa_ikertzea.htm
Hain zuzen ere, Argentinako Auzitegi Nazional Kriminal eta Korrekzionalaren ikerketapean dago Martin Villa, gizateriaren aurkako krimenak egotzita. Joan den abenduaren 20an deklaratu behar zuen bertan, baina atzeratu egin zen deklarazioa. Azkenean, Servinik erabaki zuen Madrilen galdekatzea, eta hara joatekoa zen funtzionario talde batekin batera. Beste auzipetu batzuekin batera hartu behar zion deklarazioa ministro ohiari, eta epaileak ondoren erabaki behar zuen epaibidera igorri ala ez.

Ohorezko dominak

Jon Iñarritu EH Bilduko diputatuak Espainiako Kongresuan atzo egindako kontrol saioan Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroari galdetu zion ea zer egingo duten giza eskubideak urratu eta ohorezko dominak dituzten poliziekin. Iñarrituk Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño-ren kasua izan zuen aipagai, eta gaineratu zuen «torturatzaile frankista» izan zela.

Grande-Marlaskak, ordea, ez zion erantzun garbirik eman egindako galderari. Adierazi zuenez, martxan dago «konstituzioaren aurkako jarrera izan duten pertsonei ohorezko dominak era erregular batean kentzeko» lege proiektuaren aukera. Iñarrituk, berriz, ministro ohiaren hitzei erantzunez, gehitu zuen ez dagoela dominak edo onurak kenduko dituen lege bat babesteko arazorik. Hala ere, Euskal Herriko egoera oinarri, adierazi zuen lege proiektua «zabalagoa» izan beharko litzatekeela: «Torturarengatik edo gerra zikinarengatik kondenatutako polizien gehiengoa karguz goititu dute, medaila batekin saritu dute edo barkatua izan da».]]>
<![CDATA[Espainiako Gobernuak ez du nahi Martin Villak Serviniren aurrean deklaratzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/177412/espainiako_gobernuak_ez_du_nahi_martin_villak_serviniren_aurrean_deklaratzea.htm Wed, 12 Feb 2020 17:30:19 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/177412/espainiako_gobernuak_ez_du_nahi_martin_villak_serviniren_aurrean_deklaratzea.htm Argentinako kereila ikertzen duen funtzionario talde batekin batera zen joatekoa Servini Madrilera, eta beste auzipetu batzuekin batera hartu behar zion deklarazioa Martin Villari ikerketa faserako. Epaileak ondoren erabakiko zuen epaibidera igorri ala ez. Espainiako Kongresuan, ohorezko dominak Jon Iñarritu EH Bilduko diputatuak Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroari galdetu dio ea zer egingo duten giza eskubideekin hautsi eta ohorezko dominak dituzten poliziekin; esate baterako, Billy el niñoren kasuarekin. Halere, Grande-Marlaskak ez du erantzun garbirik eman; eta, gaineratu duenez, martxan dago «konstituzioaren aurkako jarrera izan duten pertsonei ohorezko dominak era erregular batean kentzeko» lege proiektuaren aukera. Iñarrituk gehitu duenez, ez dago arazorik halako lege bat babesteko, baina Euskal Herriko egoera oinarri, eskatu du «zabalagoa» izan beharko litzatekeela: «Torturarengatik edo gerra zikinarengatik kondenatutako polizien gehiengoa karguz goititutakoa, medailaduna edo barkatua izan da». ]]> <![CDATA[Apirilaren 5era aurreratu ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/006/001/2020-02-11/apirilaren_5era_aurreratu_ditu.htm Tue, 11 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1930/006/001/2020-02-11/apirilaren_5era_aurreratu_ditu.htm
Lehendakariaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hauteskunde giroa jada hasi da nagusitzen. Adierazi zuen Eusko Legebiltzarrean «hasi den dinamikak» ere zaildu egingo duela izapidetzen ari diren lege proiektuak eta proposamenak onartzea. Guztira, 29 dira jasota dauden egitasmoak, baina Urkulluk aitortu zuen horietako gehienak ezingo direla onartu, «ziurrenik». Beraz, haren ustez, hauteskundeak apirilean egiteko erabakiak «euskal gizarteari» egingo diomesede: «Datozen zortzi hilabeteetan hauteskunde kanpaina iraunkor bat aurrezten diogu gizarteari, bi hilabetetara bakarrik murriztuta». Gaineratu zuen era horretan errazagoa izango dela etorkizunean egongo diren «erronka estrategikoei» erantzutea.

Hauteskunde egunaren ostean «etapa berri bat» hasiko dela ere esan zuen Urkulluk: «Bozek aukera emango dute Jaurlaritzaren programa eta kudeaketa orain gutxi eratu diren udalen eta diputazioen errealitate instituzionalekin lerratzeko». Are nabarmendu zuen posible izango dela, udalekin eta diputazioekin ez ezik, Espainiako Gobernuarekin eta Europako «fase berriarekin» ere lerrokatzea. Beraz, espero da uda amaierarako martxan egotea legebiltzarra, eta horrela, 2021erako ekonomia eta aurrekontuen gidalerroak onartu ahal izatea.

«Aro berriaren norabidea»

Urkulluren ustez, Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetara orain deitzeak «praktikan urte erdi irabaztea» dakar. Hain zuzen ere, adierazi zuen apirileko bozek aukera emango dutela gobernu berria osatzeko eta etorkizuneko hiru erronka estrategiko nagusiei erantzuteko. Erronka teknologikoa, energetikoa eta klimatikoa, eta demografikoa eta soziala izan zituen gogoan. Funtsean, gehitu zuen herritarrek bi hilabetean erabakiko dutela Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako «aro berriaren norabidea».

Bien bitartean, ordea, jakinarazi zuen Jaurlaritzak bere jardunarekin jarraituko duela: «Euskal gizarteak izan dezala bermea eta segurtasuna Jaurlaritzak normaltasun osoz jarraituko duela lanean, orain arteko eskakizun eta zorroztasun berberarekin». Besteak beste, nabarmendu zuen 2020ko aurrekontuak onartuta daudela, eta gauzatzen ari direla.

Urkulluk ez zuen argitu nahi izan bera izango ote den EAJren hautagaia Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan. Adierazi zuen erabaki hori hartzea alderdiari dagokiola, eta ez zuen erabaki horren berri emateko datarik eman. Alderdi batzuek, ordea, jada badituzte haien hautagaiak. Maddalen Iriarte EH Bilduko lehendakarigaia izango da, eta Twitter bidez eman zuen hauteskundeen inguruko iritzia: «Prest eta itxaropentsu gaude erronka honi aurre egiteko, eta azkenaldian dugun goranzko joerarekin jarraitzeko. Herri honi eskuko frenoa kendu eta martxan jartzea lortuko dugu guztion artean». Alderdiak gaur emango ditu xehetasun gehiago, Bilbon.

Idoia Mendia PSE-EEko lehendakarigaiak ere hitz egin zuen. Azaldu zuen Urkulluk hartutako erabakia «errespetatzen» duela, eta hauteskunde hauek bidea emango dutela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan «modu politiko berria» eraikitzeko etas «erronka berriei» erantzuteko.

Amaia Fernandez PPko idazkari nagusiak egin zuen alderdiaren lehen balorazioa, eta esan zuen Urkulluk hauteskundeak ez dituela herritarrengatik aurreratu, baizik eta «berarengatik eta bere alderdiarengatik». Gerora, iluntzean bertan Genovak baieztatu zuen Alfonso Alonso izango dela EAEko PPren lehendakarigaia.

Ahal Dugu-k ez du lehendakarigairik hautatu. Lander Martinezek, ordea, ez zuen ongi hartu berria: «Ez zen beharrezkoa hauteskundeak aurreratzea; lehendakariak nahiago izan du interes propioei begiratzea eta legegintzaldia amaitutzat ematea».]]>
<![CDATA[«Beste komunitate batzuekin jarduteko tresna da elkarlana»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-02-04/beste_komunitate_batzuekin_jarduteko_tresna_da_elkarlana.htm Tue, 04 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-02-04/beste_komunitate_batzuekin_jarduteko_tresna_da_elkarlana.htm
Apirilean hartu zenuen Garabideko lehendakari kargua. Nola jaso zenuen erronka berria?

Batetik, ilusioz jaso nuen; eta, bestetik, beldur apur batekin. Nazioarteko inplikazioak ditu, eta dinamika indartsua da; eskatzen du konpromisoa ere. Proiektua ezagutu nuenean liluratu egin nintzen planteamenduarekin, ez nekien lankidetzaren munduan Euskal Herriak zer eskain zezakeen. Proiektua oso erakargarria dela iruditu zitzaidan, eta lehendakari izateko eskaera egin zidatenean ere harriduraz hartu nuen. Halere, erabakitzeko orduan, ez nuen zalantzarik izan.

2005ean jarri zen martxan Garabide. Noiz eduki zenuen proiektuaren berri?

Ez naiz gogoratzen, baina orain hiru urte inguru batu nintzen. Hasieran, aholkulari kontseilu batean hartu nuen parte; hor aritu izan naiz lehendakari izan arte. Lehen urteetan ikusi nituen dinamikak, planteamenduak eta zalantzak, baina beti distantzia batetik. Lehendakaritza hartzean, ez nuen eskarmentu handirik.

Zein da lehendakariaren lana?

Inplikazioa eta konpromisoa dira garrantzitsuak, proiektuak asko baitu militantziatik ere. Ez da lan egin behar ikuspegi estrategiko edo tekniko hutsetik; proiektu honek beste balio batzuk ere baditu, eta printzipio eta sentimendu batzuk ukitzen ditu. Elkartasuna, besteekiko konpromisoa eta elkarlana dira bestelako mundu bat eraikitzeko landu beharreko planteamenduetako batzuk.

Zeintzuk dira lehendakari gisa egindako ekarpenak?

Hasteko, ikasi egin dut. Ikasi, abian zeuden lan ildoak ulertu, barneratu eta horiekin aurrera egiten lagundu. Kargua hartu, eta esan nuen ni nintzela proiektua gutxien ezagutzen zuena, eta ez nekiela zein izan zitekeen egin nezakeen ekarpena. Bizian zehar metatutako eskarmentua abian dauden proiektuen zerbitzuan jartzen saiatu naiz, erronketan nire ekarpentxoa egiten.

Hizkuntza gutxituetako komunitateak bidelagun dituzue.

Ikusten genuen Euskal Herritik bestelako hizkuntza gutxituetan lagundu beharra zegoela, eta hala sortu zen Garabide ere. Elkarlana da beste komunitate batzuekin jarduteko tresnetako bat; zentzu batean, elkarrengandik ikasi eta orain arte jasotako eskarmentua haien zerbitzura jarri. Dinamika horietan egiten da topo bestelako premiak dituzten komunitateekin ere, eta asko ez dira hizkuntzara soilik mugatzen. Komunitate gisa bizirik iraun ahal izateko, gutxieneko garapen ekonomikoa eta soziala dituzte oinarrizko premia gisa; aurrera egiteko baldintzak.

Zeintzuk dira baldintza horiek?

Maslow piramideak pertsonok ditugun premien hierarkia bat marrazten du, eta oinarrian dago, esaterako, jatekoa, eta erpinean, garapen pertsonala eta etikoa. Hemen bizirik irautea ez da egunero dugun erronka bat gehienentzat; beraz, izan dugu aukera kultura eta hizkuntza biziberritzeko. Hainbat komunitateren kasuan, ordea, ez dute horretarako aukera posiblerik; beraz, haien behar nagusietan ez dute hizkuntzen biziberritzea jarri. Haiekin egin ditugun trukeetan aberatsa izan da egoera horietaz jabetzea.

Zer da funtsezkoena komunitate horien iraupenerako?

Komunitatearen iraupen osoa litzateke helburu nagusia kasu askotan. Beraz, pausoak elkarrekin loturik proposatzen dituzte. Areago, planteamendu hori zenbateraino dator bat mundu globalizatuan nagusitzen diren dinamika orokorrekin? Era oso batean garatzea posible izateko, komunitate horiek aurre egin behar diete nagusi diren dinamikei. Ederra da komunitate horiekin izandako kontrastetik jasotzen den irakaspena.

Joan den urrian Euskal Herrian egon ziren zenbait komunitateko kideak, esate baterako.

Urrian egon ziren, baina baita aurreko urteetan ere. Ilusioarekin etortzen dira, eta beharrekin. Saiatzen gara, ahal den heinean, behar horiek asebetetzen. Eskaini ohi dugu prestakuntza teorikoa, eta haientzat baliotsua da zuzenean jasotzea hemen garatu diren zenbait proiekturen berri. Ikastaroen eskola formaletatik harago, bisitak ere egin ditugu, jarduerak ezagut ditzaten. Euskal Herrian ibili dira, eta bertatik bertara ezagutu dituzte proiektuak.

Zuentzako ere aukera ona izango da hartu-eman hori izatea.

Bada arazo bat hizkuntza eta kultura gutxituak ditugun komunitateetan; sarri egon ohi gara norbere zilborrari begira, eta arazoak ditugun bakarrak gu garela pentsatzen dugu. Baina ez da horrela, arazoa partekatua baita; arazoak milaka hizkuntza hartzen ditu barnean. Komunitateen garapena eta ibilbidea, esaterako, oso desberdinak izan daitezke bata bestearekin. Beraz, kasu batzuetan badugu zer ikasi, eta beste batzuetan, badute zer ikasi. Baina denontzat oso esker onekoa da bakarrik ez gaudela sentitzea, beste batzuek gure kezka eta ilusio berak partekatzen dituztela ikustea; eta baita arriskuak ere. Gainera, ez gaude gaizki zerbait gaizki egin dugulako. Hau beste dinamika nagusiago baten ondorioa da; inperialismoa eta globalizazioa daude oinarrian, besteak beste. Egoerari elkarrekin egin diezaiogun aurre.

Zeintzuk dira Garabidek aurrera begira ezarri dituen helburuak?

Barne erronka nagusietako bat da egonkortasuna lortzea. Izan ere, hazkunde azkarra izan du Garabidek, eta horrek premiak jartzen ditu mahai gainean. Behar horiei erantzuteko, modu berriak eskatzen ditugu. Euskal Herrira begira, badaude Garabiderekin batera lankidetzan aritzea posible duten proiektuak ere. Sare bat osatzea beste apustu bat da; nor bere jardunean arituz, baina koordinazioan. Hizkuntzaz gain, garrantzitsuak dira garapen lankidetzan aritzen diren taldeak ere. Komunitateek alderdi asko dituzte, eta, beraz, guztiei erantzun behar zaie. Garapen ekonomikoa oinarri duten dinamikekin lan egin nahi dugu, hizkuntza eta kultura ere kontuan hartuta.

Eta zeintzuk dira kanpora begirako erronkak?

Gurekin harremanetan dauden komunitate batzuek lortu dute maila handi bat berreskuratzea sustatze dinamiketan, eta, orain, ekarpen espezializatuagoak nahi dituzte; hedabide txiki bat sortzeko proiektu bat, esaterako. Espezializazio horiei bide emateko asmoz, Garabide saiatuko da behar horiei modu egokian erantzuten.]]>
<![CDATA[Osakidetzak lehen arretarako jarriko du hiru eurotik bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2020-02-01/osakidetzak_lehen_arretarako_jarriko_du_hiru_eurotik_bat.htm Sat, 01 Feb 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2020-02-01/osakidetzak_lehen_arretarako_jarriko_du_hiru_eurotik_bat.htm
Aurrera begirakoak baino gehiago, 2019an egindako urratsetako batzuk izan zituen mintzagai Diegok: «Lehen mailako osasun arreta hobetzeko, beste 46 lanpostu sortu dira, eta horiei beste 83 gehituko zaizkie 2020an». Lan eskaintza publikoko azterketa baten berri ere eman zuen, familia medikuei eta pediatrei zuzendutakoa. Adierazi zuenez, 215 profesional —176 familia mediku eta 39 pediatra— hautatuko dituzte. Espero da azterketa martxoan egitea eta urte amaierarako profesionalak beren postuetan egotea, Diegoren esanetan. Izan ere, nabarmendu zuen defizita dagoela profesionalen artean, eta, beraz, egoerari buelta eman behar zaiola. «Neurrien barruan, ordea, gogoan hartu behar dira antolakuntzari dagozkion puntuak ere; esate baterako, itxaron zerrenden bilakaera», esan zuen Osakidetzako zuzendari nagusiak.

Itxaron zerrendak

Iazko balantzean aurkeztutako datuen arabera, oro har, laburtu egin dira Osakidetzako itxaron zerrendak. Hau da, pazienteetako bakoitzak egun gutxiago itxaron behar izan du ebakuntzak edo probak egiteko. Andoni Alzelai Osasun Laguntzarako zuzendariak azaldu zuen kirurgiako eta proba diagnostikoen itxaron zerrendak laburtu egin direla: «Beherakada txiki bat egon da kirurgiaren arloan: 1,2 egun gutxiago 2018ko datuekin alderatuz gero. Proba diagnostikoetan, berriz, 1,1 puntukoa izan da beherakada».

Kanpo kontsultetako itxaron zerrendetan, ordea, datuek alderantzizko joera izan dute. «Batez besteko atzerapenean neurrizko igoera bat dago: 33tik 34,6 egunera pasatu da itxaron zerrenda», ohartarazi zuen Alzelaik; eta, ondorioz, pazienteek gehiago itxaron behar izan dute mediku espezialistekin kontsulta edukitzeko. Gainera, gehitu zuen zerrendetan ere iaz baino 5.518 paziente gutxiago egon direla.

Koronabirusaren kasua

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez dago koronabirusaren arrastorik. Halere, Diegok nabarmendu zuen kasurik egotekotan, Osakidetza «prest» dagoela aurre egiteko. Hain zuzen ere, jakinarazi zuenez, Osasun Sailak ospitale bana izendatu du hiru lurraldeetako bakoitzean koronabirusa izan dezaketen pazienteak artatzeko: Barakaldoko Gurutzetako ospitalea (Bizkaia), Gasteizko Txagorritxu ospitalea eta Donostiako ospitalea. Gainera, adierazi zuenez, horietako bakoitzean egin beharreko egokitzapenak «txikiak» dira; gaixotasun infekziosoen unitateko espazioak ordenatu eta banakako gelak egokitu, esate baterako.

Osakidetzako zuzendariak, dena den, lasai egoteko mezua zabaldu nahi izan zuen. Azaldu zuen ez dagoela kasurik, eta haren zantzurik egotekotan ere prest dituztela protokoloak. Izan ere, gaineratu zuen ospitaletako profesionalak gaixotasunari aurre egiteko protokoloak ezagutzen dabiltzala, eta badakitela zeintzuk diren eman beharreko pausoak. Helburua, berriz, ustezko kasuei erantzun «azkarra» ematea da.]]>
<![CDATA[Hiru eurotik bat lehen mailako osasun arretara bideratuko du Osakidetzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/176883/hiru_eurotik_bat_lehen_mailako_osasun_arretara_bideratuko_du_osakidetzak.htm Fri, 31 Jan 2020 14:05:52 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176883/hiru_eurotik_bat_lehen_mailako_osasun_arretara_bideratuko_du_osakidetzak.htm <![CDATA[PPk 'De Miguel auziko' enpresen onuran aritzea leporatu dio EAJri]]> https://www.berria.eus/albisteak/176721/ppk_de_miguel_auziko_enpresen_onuran_aritzea_leporatu_dio_eajri.htm Mon, 27 Jan 2020 10:04:54 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176721/ppk_de_miguel_auziko_enpresen_onuran_aritzea_leporatu_dio_eajri.htm De Miguel auziarekin lotutako enpresa zenbaiten onuran ari da lanean, eta hainbat kontratu adostu dituzte haietako batzuekin. «Susmagarria eta onartezina da Gasteizko Udala eta EAJrekin lotura duten zenbait administrazio gertaera mafiosoko enpresekin zenbait kontratu adosten egotea», esan du Oiartzabalek; eta, gaineratu duenez, azalpenak eta erantzukizunak eskatuko dizkie Arabako Foru Aldundiari, Arabako udalei eta kuadrillei. Helburua «lehentasunezko harremanarekin» bukatzea dela nabarmendu du Arabako PPko lehendakariak. Ustezko kasu bat izan du gogoan Oiartzabalek. Ohartarazi duenez, Bastidako Udalak (Araba) Hiri Antolamenduko Plan Orokor bat adostu zuen aurreko legegintzaldian Stoa enpresarekin, eta gehitu du enpresa hori dela De Miguel Auzian «kontratu irregularrengatik eta komisioengatik» salatu dituztenetako bat. «Udaleko kontraturik handiena ustelkeria kasuan salatutako enpresa batekin adostu izana eskandalagarria da». Jakinarazi du asteazkeneko osoko bilkuran kontratu horren deuseztatzea eskatuko dutela, eta EAJk auziko enpresekin izan dezakeen harremana ere salatuko dute. Miñaoko parke teknologikoa Stoa enpresak zuen Miñaoko (Araba) parke teknologikoa handitzeko hirigintza plana egiteko ardura, baina Arabako Teknologia Parkearen Administrazio Kontseiluak bertan behera utzi zuen kontratua, joan den abenduan. Hain zuzen ere, Arabako Probintzia Auzitegiak ebatzi zuen legez kanpo adjudikatutako kontratu bat zuela, eta, beraz, «baliorik gabe» utzi zuen. Oiartzabalek Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiari leporatu zion ustelkeria sareari lotutako enpresekin lanean jarraitzea. ]]> <![CDATA[Foro Sozial Iraunkorrak bizikidetza demokratikoa eraikitzea jarri du helburu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/010/001/2020-01-26/foro_sozial_iraunkorrak_bizikidetza_demokratikoa_eraikitzea_jarri_du_helburu.htm Sun, 26 Jan 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1921/010/001/2020-01-26/foro_sozial_iraunkorrak_bizikidetza_demokratikoa_eraikitzea_jarri_du_helburu.htm
Hego Euskal Herriko hamazazpi gizarte eragilek eta 58 norbanakok osatzen dute foroa. Azaldu dute helburua erdiesteko lortu beharreko hiru erronka nagusi daudela: «Orotariko indarkeriak jasandako biktima guztiak beren eskubideen jabe direla ziurtatu behar da; preso, iheslari eta deportatuen auziari behin betiko konponbidea eman behar zaio; eta, memoria inklusibo baterantz aurrera egiteko beharrezkoak diren oinarrizko adostasunak sortu behar dira». Hala, beharrezkotzat jotzen dute haiek hartutako konpromisoa gizartera zabaltzea.

Orain arteko ibilbidea

Foro Sozial Iraunkorra 2016an sortu zen, eta orduz geroztik helburu izan du «gatazkaren ondorioen konponbidea erraztea». Bertako kideen arabera, besteak beste, orain arte errealitatearen analisia egin dute hainbat kontakturen eta hitzaldiren bidez, eta irtenbide posibleak proposatu dituzte «ikuspegi inklusibo batetik». Jakinarazi dutenez, lau urte hauetan eman diren aurrerapausoen ostean erabakia hartu dute bizitza demokratikoa eraikitzeko.]]>
<![CDATA[Foro Sozial Iraunkorrak bizikidetza demokratikoa eraikitzea jarri du helburutzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/176658/foro_sozial_iraunkorrak_bizikidetza_demokratikoa_eraikitzea_jarri_du_helburutzat.htm Sat, 25 Jan 2020 16:57:58 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176658/foro_sozial_iraunkorrak_bizikidetza_demokratikoa_eraikitzea_jarri_du_helburutzat.htm <![CDATA[71.000 haurrek dute obesitatea Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2037/007/001/2020-01-24/71000_haurrek_dute_obesitatea_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Fri, 24 Jan 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/2037/007/001/2020-01-24/71000_haurrek_dute_obesitatea_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm
Teknologia eta pediatria uztartzen ditu lehen neurriak. Hain zuzen ere, Mangolsen bidaia jokoa aurkeztu zuten, eta, Murgak adierazi zuenez, haurrek eta familiek aukera izango dute horren bidez elikaduraren gaineko informazio jasotzeko eta «ahalduntzeko». Areago, gaineratu zuen pediatrek ere erabili ahal izango dutela, haur eta familien bilakaera zein den jakiteko: «Jokoa pazientearen historia digitalarekin integratuta egongo da, eta, beraz, osasun arloko profesionalak aukera edukiko du hurrengo maila aktibatzeko eta haren bilakaera monitorizatzeko».

Elikagai osasungarrien aldeko informazio kanpaina baten berri ere eman zuten, eta, osasun sailburuak «plater osasungarria» aurkeztu zuen: «Plateraren %50 frutek eta barazkiek bete behar du; %25 karbohidratoek, eta %25, proteina osasungarriek». Gaineratu zuen kanpainak «modu grafikoan» jasotzen duela elikagai horien garrantzia, eta zenbait euskarritan iritsiko dela herritarrengana. Orain arte egindako urratsak ere gogoan izan zituen; eskola patioen eraldaketa eta eskola bideen proiektua, esaterako.]]>
<![CDATA[71.000 haurrek dute obesitatea Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/176556/71000_haurrek_dute_obesitatea_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Thu, 23 Jan 2020 14:08:56 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176556/71000_haurrek_dute_obesitatea_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm <![CDATA[Torturaren minak sendatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2020-01-23/torturaren_minak_sendatzeko.htm Thu, 23 Jan 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2020-01-23/torturaren_minak_sendatzeko.htm Torturaren ostean berreraiki: tresnak eta esperientziak feminismotik izenburupean. Biolinarekin eskainitako piezaren ostean eman zioten hasiera hitzaldiari. Marina Sagastizabalek, Amaia Andrieuk eta Olatz Dañobeitiak haien testigantzak partekatu zituzten bertaratutakoekin, nork bere bizipenetatik abiatuta. Aitziber Perez de Karkamo kazetariak gidatu zuen saioa: «Hiru emakume, hiru militante. Haiekin egongo gara datozen minutuetan».

Tortura kontzeptua izan zuen abiapuntutzat Dañobeitiak, eta Ignazio Mendiola soziologoaren definizio bat izan zuen gogoan lehen hitzetan: «Tortura estatu aparatuen funtzionamenduari guztiz lotuta dago; estatu aparatu horiek etengabe sortzen dituzte torturagarriak izan daitezkeen komunitate multzoak». Are, definizio horri beste xehetasun bat gehiago gehitu zion: «Bizitzaren ukapena eragiten da, baina heriotza eragin gabe; erdibide horretan dagoena da tortura». Hala, Dañobeitiak gaineratu zuen horrelako definizioek, besteak beste, lagun diezaioketela tortura bizi izan duen komunitateari.

Torturek izan dezaketen generoaz galdegin zien ostean dinamizatzaileak hizlariei, eta baita feminismoak testuinguru horretan izan dezakeen garrantziaz ere. Dañobeitiaren arabera, feminismoak ekarpen ugari egin ditu, eta tortura, gizarteko beste arlo guztiak bezalaxe, genero ikuspegitik aztertu behar da. Andrieuk bere esperientziaz jardun zuen: 1981an atxilotu zuten, eta azaldu du ordurako egina zuela ibilbide feminista bat. «Feminista nintzen, eta horrek lagundu zidan nire burua espazio horretan kokatzen. Sistema patriarkalaren atzamarretan nengoen, indarkeria patriarkalaren gune instituzional batean».

Belaunaldi guztiek ez dituzte bizipen berberak, eta jakinarazi zutenez, tortura moduak ere aldatu dira urteetan zehar. Halere, guztiek aldarrikatzen dute torturaren inguruan kolektiboki hausnartu beharra. Gaur egun torturaren inguruan dagoen ideia orokorraz mintzo zen Sagastizabal: «Sarri uste da tortura iraganeko kontua dela, eta bertan kokatzen dugu. Tortura posible egin dutenek ere ez dute aitortzen, eta haren zauria bere horretan gelditu daiteke betiko». Aitortu zuen torturaren ondorioak oraindik bizi dituztela, baina posible dela zauri horiek konpontzea. Feminismoak bide horretan izan duen garrantzia izan zuen aipagai.

Elkarguneen beharra

«Espazio gutxi egon dira kolektiboki torturaren inguruan hitz egiteko, eta baita hark eragindako ondorioak bizitzan zeintzuk izan diren elkarbanatzeko ere», esan zuen Sagastizabalak. Nabarmendu zuen, ordea, feminismoak eman diola aukera gaiaren inguruan hitz egiteko, eta laguntzeko: «Eman didan tresna garrantzitsu bat da pertsonala politikoa dela». Beharrezkotzat jotzen du espazio kolektiboak sortzea eta gaia taldean lantzea. Haren ustez, nahiz eta gatazka kolektiboa izan, torturak eragiten dituen ondorioak pribatizatzeko joera dago. Dañobeitiak, aldiz, azaldu zuen zaurien inguruan hitz egitean esperientzia eta iritzi ezberdinak daudela, baina garrantzitsutzat jo zuen bitartekoak jartzea norberaren zein ingurukoen minei begiratzeko.

Zauriak nondik, zein bidetatik eta non sendatu. Hor dinamizatzailearen galdera. Andrieuren arabera, instituzioen aldetik jada ezer gutxi espero du, eta beraz, kontzientzia taldeetan eta herri mugimenduan jarri behar da fokua. Hala eta guztiz ere, hiru hizlariek argi dute zenbaitentzat zaila dela gertatutakoez hitz egitea, eta, beraz, espazioak zaintzea garrantzitsua dela. «Uste dut hausnartu behar dela nola antolatzen ditugun mahai inguruak; orain arte edukia asko zentratu da tekniketan, baina ez dugu inoiz hitz egin sentimenduez», azaldu zuen Dañobeitiak; eta pertsonen zaintza ere gogoan izan zuen. Hiru hizlariek, baina, argi dute oraindik ere asko dagoela salatzeko, eta bide horretan guztiek egon behar dutela lanean. Aldarrikatu zutenez, haiek zein beste askok bizitakoa ezin da ahaztu, osterantzean «ez dagoelako bizikidetza posiblerik».]]>
<![CDATA[Barrongo urtegiaren proiektua bertan behera gelditu da]]> https://www.berria.eus/albisteak/176454/barrongo_urtegiaren_proiektua_bertan_behera_gelditu_da.htm Tue, 21 Jan 2020 14:31:12 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176454/barrongo_urtegiaren_proiektua_bertan_behera_gelditu_da.htm <![CDATA[Osakidetzak beste bi adar eten ditu oposizioen adjudikazioetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/011/001/2020-01-17/osakidetzak_beste_bi_adar_eten_ditu_oposizioen_adjudikazioetan.htm Fri, 17 Jan 2020 00:00:00 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/paperekoa/1874/011/001/2020-01-17/osakidetzak_beste_bi_adar_eten_ditu_oposizioen_adjudikazioetan.htm
Jose Antonio Elexpuru Bilbo-Basurtuko ospitaleko neurologia zerbitzuetako buruak eta Eduvigis Alvarez Arabako neurofisiologia zerbitzuetako buruak deklaratu beharko dute epailean aurrean. Patxi Nicolau ESK-ko ordezkariak jakinarazi duenez, astearte goizean igaro beharko dute bi zerbitzuetako buruek epailearen aurretik, hilaren 21ean. Sindikatuak lekukotasunak jaso eta azterketetako emaitzak ikertu zituen bi adar horietako zerbitzuburuak salatzeko. Zigortuak izanez gero, hiru urte arteko kartzela zigorra eta hiru eta bost urteko inhabilitazioa ezar diezaiekete.

Nicolauk nabarmendu du «poztekoa» dela justiziak Osakidetzako 2016. eta 2017. urteetako lan eskaintza publikoko ustezko filtrazioen gainean egin duen ikerketa, eta gaineratu du hark erakutsiko duela sindikatua ez dagoela «oker». Aldi berean, Osakidetzak ia azken bi urteetan izan duen jarrera ere salatu du: «Osakidetzaren eta Osasun Sailaren ardura da gertaera hauen gaineko salaketak ikertzea; ez dute beren lana egin». Areago, oposizioetako «klientelismo sistema» amaitzera deitu ditu.

ESKren salaketa

Iazko azaroan aurkeztu zuen ESK sindikatuak salaketa epaitegian. Anonimoen lekukotasunak jaso zituen, eta azterketetako «ezohiko emaitzak» ikertu zituen Oviedoko Unibertsitateak (Espainia) eginiko analisi batean oinarrituta. Neurokirurgiako eta neurofisiologiako adarretan aurkitu zituen ustezko iruzur zantzuak.

Neurokirurgiako adarraren kasuan, ondorioztatu zuen Elexpuruk zuela azterketa egiteko ardura. Emaitzak ikertu ostean, berriz, salatu zuten espezialitate horretako bost emaitza onenetako lauk lotura zuzena zutela Bilbo-Basurtuko ospitalearekin. Hain zuzen ere, azaldu zutenez, hiru hautagaik ospitalean egiten zuten lan zerbitzuburuarekin batera; laugarrenak bertan egin zituen praktikak, Elexpururen ardurapean.

Neurofisiologian ere ustezko iruzurraren zantzuak aurkitu zituzten. Sindikatuko kideek adierazi zutenez, adar horretako azterketaren arduraduna Alvarez zerbitzuburua zen; eta, aldi berean, baita epaimahaiko kidea ere. Gainera, egin zituzten ikerketen ostean gaineratu zuten azterketa teorikoan hiru emaitza onenak lortu zituzten bi pertsonak Alvarezekin batera egiten dutela lan.]]>
<![CDATA[Osakidetzak oposizioetako beste bi adarretako esleipenak etengo ditu, kautela neurri gisa]]> https://www.berria.eus/albisteak/176244/osakidetzak_oposizioetako_beste_bi_adarretako_esleipenak_etengo_ditu_kautela_neurri_gisa.htm Thu, 16 Jan 2020 17:33:30 +0100 Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria https://www.berria.eus/albisteak/176244/osakidetzak_oposizioetako_beste_bi_adarretako_esleipenak_etengo_ditu_kautela_neurri_gisa.htm epaitegiak onartu egin zuen eskaria; egun, hamahiru espezialitate daude ikerketapean. Jakinarazi dute datozen egunetan argitaratuko dutela erabakiaren gaineko informazioa Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldizkari ofizialean. Jose Antonio Elexpuru Bilbo-Basurtuko ospitaleko neurologia zerbitzuetako buruak eta Eduvigis Alvarez Arabako neurofisiologia zerbitzuetako buruak deklaratu beharko dute epailearen aurrean. Patxi Nicolau ESK-ko ordezkariak jakinarazi duenez, astearte goizean, hilaren 21ean, igaro beharko dute bi zerbitzuetako buruek epailearen aurretik. Zigortuak izanez gero, hiru urte arteko kartzela zigorra eta hiru eta bost urte arteko inhabilitazioa ezarri diezazkiokete. Justiziaren lana Nicolauk nabarmendu du «poztekoa» dela justiziak Osakidetzako 2016. eta 2017. urteetako lan eskaintza publikoko ustezko filtrazioen gainean egin duen ikerketa, eta gaineratu du hark erakutsiko duela sindikatua ez dagoela «oker». Aldi berean, Osakidetzak ia azken bi urteetan izan duen jarrera ere salatu du: «Osakidetzaren eta Osasun sailaren ardura da gertaera hauen gaineko salaketak ikertzea; ez dute beren lana egin». Areago, dei egin die oposizioetako «bezero sistemarekin» amaitzeko.]]>