<![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 20 Jan 2019 12:12:50 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Emakumeen olatuaren indarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/019/001/2019-01-20/emakumeen_olatuaren_indarra.htm Sun, 20 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1943/019/001/2019-01-20/emakumeen_olatuaren_indarra.htm
Antolatzaileentzat, bereziki aurtengoa ospakizunerako martxa bat zen, bi arrazoirengatik: batetik, uste dutelako 2017ko martxa arrakastatsuak hainbat emakume bultzatu zituela politikoki aktibo bilakatzera, eta aldaketa hori iaz sumatu zela gehien; bestetik, urteotako mugimenduak ahalbidetu duelako AEBetako Kongresuan inoiz baino emakume gehiago izatea —106 Ordezkarien Ganberan, eta 25 Senatuan—.

Diputatu horien artean dago Alderdi Demokratako Alexandria Ocasio-Cortez, hilabeteotan AEBetan zein munduan sona handia izaten ari den politikari gaztea. Hura New Yorkeko martxan izan zen, eta manifestazioaren ostean adierazi zuen beharrezkoa dela iazko bozetan «erakutsitako indarra neurri politikoetan islatzea». Hori lortzeko, ezinbestekotzat jo zuen emakumeen eskubideak defendatzea.

Iazko eta duela bi urteko martxetan baino jende gutxiago atera zen kalera, baina manifestariek frogatu zuten mugimenduak ez duela indarrik galdu. Amaierako adierazpenean, martxaren deitzaileek gonbita egin zieten kalera atera ez zirenei: «Inork zalantzarik badu tokirik ote duen Emakumeen Martxan, jakin ezazu ongi etorria zarela», adierazi zuen Carmen Perez mugimenduko kideak.

Hauteskunde kanpainan eta bi urteko agintaldian, Trumpek polemika handiak sortu ditu emakumeez esandako adierazpenengatik eta karguan dagoenetik hartu dituen erabaki batzuengatik; horietako bat izan zen Brett Kavanaugh epaile kontserbadorearen hautagaitza proposatzea Auzitegi Gorenerako. Hiru emakumek salatu arren sexu erasoak egin zizkiela, horrek ez zion eragotzi Kavanaughi behar adina boto lortzea Senatuan, eta bizi osorako kargua lortu zuen herrialdeko erakunde judizial garrantzitsuenean.

Denera, atzo 80 bat ekintza egin zituzten munduko 31 hiritan. Aurten ere leku ugaritara zabaldu da deialdia, eta, esaterako, Londresen eta Berlinen milaka lagun atera ziren kalera.

Martxaren zailtasunak

Emakumeen Martxak urte zaila izan du, juduen aurkako jarrerak egotzi baitizkiete mugimenduaren lider batzuei. Horren ondorioz, atzoko antolatuta zeuden martxa batzuk bertan behera utzi zituzten.]]>
<![CDATA[Etxeko negoziazioen garaia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-01-17/etxeko_negoziazioen_garaia.htm Thu, 17 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-01-17/etxeko_negoziazioen_garaia.htm brexit-aren auzian. Aldaketa bakarra da erlojua kontra duela. Herenegun, Komunen Ganberak ezezko garbia eman zion Theresa May Erresuma Batuko lehen ministroak eta Europako Batasunak (EB) adosturiko akordioari, baina atzoko zentsura mozioan baiezkoaren alde egin zuen, herenegungoa baino tarte estuagoarekin (325-306). Mayk, beraz, boterean jarraituko du hamaikagarren aste erabakigarriak kudeatzeko eta datorren astelehenean ganberari B plana aurkezteko. Urte eta erdi da britainiarrek EBtik ateratzearen alde egin zutela, eta oraindik ez dute batere argi zein izango den hurrengo pausoa.

Mayk badaki beste bide bat hartzeak aukera gehiago emango dizkiola arrakasta izateko, eta horregatik erabaki du gainontzeko alderdiekin hitz egitea, datozen asteotako plana zehazteko; hasieran, ez zuen laboristekin hitz egiteko asmorik, Jeremy Corbyn horien buruzagiak eguerdi aldera jakinarazi zuenez, baina, gau aldera, bozketaren ostean, lehen ministroaren bozeramaileak jakinarazi zuen horiei ere helarazi ziela gonbita.

Mayk eta Corbynek hartu-eman gogorra izan zuten atzo ganberan, zentsura mozioaren eztabaidan, baina eztabaidak ez zuen ezohiko tonurik hartu, bide gehiena egina baitago, eta ezer berririk esatea zaila baita; batez ere, norabidea aldatuko lukeen ezer. Alderdi Laboristaren buruzagiarentzat, Londresen eta Bruselaren arteko hitzarmenaren porrota kontuan harturik, hauteskunde orokorrak dira pauso zentzudunena, eta horregatik aurkeztu zuen, herenegun, mozio hori. «Gobernu zonbia» eta «Frankenstein akordioa», hala definitu zituen laboristen buruzagiak atzo lehen ministroaren eta itunaren egoera.

Baina Mayk hainbatetan esana du «amaieraraino» joango dela brexit-aren prozesuan, eta horregatik defendatu zuen atzo boz orokorrak ez daudela «interes nazionalean». Hori egingo balu, agertoki bakarra ikusten du: «Kaosa, eta atzerapenak».

Oposizioko alderdien eskaria izan da, batez ere azken hilabeteotan: Mayk haiek ere kontuan har ditzala, haiekin hitz egin dezala, denek adosturiko bide bat zehazteko eta Erresuma Batuarentzat «egokiena» diren erabakiak hartzeko. Lehen ministroaren planean, ordea, ez zegoen aurreikusita estrategia hori, baina orain, erlojuaren kontra ari dela oharturik, gobernuz eta Alderdi Kontserbadorez kanpoko beste iritzi batzuk entzuteko prest agertu da. Zeregin horretan, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministro eta SNP Eskoziako Alderdi Nazionalaren buruzagiak gako garrantzitsu bat helarazi zion atzo eguerdian, bere alderdiak Westminsterren dituen diputatuekin batzartu ostean: «Zertarako bilera horiek, ez badago bere marra gorriak aldatzeko prest?». Mayk, adierazpen horren aurretik, jakinarazi zuen ez zuela aduana batasunik nahi, eta horrek jada baldintzatzen ditu atzo gauean hastekoak zituen negoziazioak; lan handia du aurretik, hemeretzi botoren aldeaz irabazi baitzuen atzoko zentsura mozioa.

Izan ere, jarrera eta ideia aldaketak izango dira oposizioko indar politikoen eskari nagusiak; hau da, beste ikuspuntu bat, eta horretarako baldintzak jarri zituzten atzo, zentsura mozioaren bozketa amaituta: SNPk eta Alderdi Liberal Demokratak ohartarazi zioten akordiorik gabeko brexit-a «guztiz baztertu» behar zuela, horiek negoziazioetan parte har dezaten. Gainera, Eskoziako nazionalisten Westminsterreko buruzagi Ian Blackfordek eskatu zion brexit-aren data atzeratzeko eta bigarren erreferenduma antolatzeko aukerak mahai gainean izateko negoziazio horietan. Hau da: marra gorriak baztertu ezean, ez da negoziaziorik izango, eta oposizioaren ahotsik gabe egingo du aurrera lehen ministroak datozen egunotan. Baina Mayren bozeramaileak atzo gauean gaineratu zuen akordiorik ezaren agertokia mahai gainean egongo dela negoziazioetan, Plaid Cymru Galesko alderdi nazionalistarekin batzartu aurretik.

Gainontzeko aukerak

Oraingoz, finkatuta dagoen hurrengo data garrantzitsua datorren astelehenekoa da: Mayk B plana aurkeztu beharko du Komunen Ganberan. Zer egingo duen, hori inork ez daki oraingoz, baina, egunotako bozketen ostean, 50. artikulua luzatzea —martxoaren 29ko data— edo bigarren erreferenduma antolatzea —gobernuak egin dezake— dira aukera gehien duten irtenbideak.

Horregatik, bi aukera horiekin zerikusia duten hiru testu aurkeztu zituzten atzo Komunen Ganberan: Nick Boles diputatu kontserbadoreak akordiorik gabeko brexit-a eragozteko lege proposamena aurkeztu zuen, bi alderdikideren, hiru laboristaren eta diputatu liberal demokrata baten babesarekin. Horren arabera, diputatuek ez balute brexit-aren akordiorik onartuko otsailaren 11rako, ganberaren Lotura Batzordeak alternatiba bat aurkeztu beharko luke martxoaren 5erako, bi egun ondoren bozkatzeko; diputatuek plan horri ere ezezkoa emango baliote, gobernua Bruselara joatera behartuko luke, martxoaren 29ko dataren atzerapena eskatzeko. Horrez gain, balizko beste erreferendum bati begira, Dominic Grieve diputatu kontserbadoreak bi lege proposamen aurkeztu zituen: lehena, bigarren galdeketa prestatzeko, eta bigarrena, erreferendum hori egiteko.

Hain justu, galdeketa horren aldekoek 71 diputatu laboristaren babesa jaso zuten atzo goizean, eta Corbyn are gehiago estutu zuten, aukera horren alde egin dezan. Alderdi Laboristak adierazia duenez, oraindik «aukera guztiak» daude mahai gainean, baina, zentsura mozioak huts egin duela kontuan harturik, litekeena da Corbynek bigarren erreferendumaren alde egitea. Baina atzokoa bezalako mozio gehiago aurkezteko aukera du, eta laboristen buruzagiak argi utzi du nahiago dituela hauteskunde orokorrak; beraz, baliteke Mayk datozen asteotan zentsura mozio gehiagori aurre egitea.]]>
<![CDATA[Komunen Ganberak ezezko garbia eman dio Mayren 'brexit'-erako akordioari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-16/komunen_ganberak_ezezko_garbia_eman_dio_mayren_brexit_erako_akordioari.htm Wed, 16 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-16/komunen_ganberak_ezezko_garbia_eman_dio_mayren_brexit_erako_akordioari.htm brexit-erako akordioaren porrotak ziurra zirudien, eta atzoko saioan hori baieztatu zuten diputatuek, baina batez ere emaitzak; aldeko eta kontrako botoek zuten garrantzia, hurrengo egunetako eta asteotako mugimenduak eta estrategiak definitu dituztelako. Komunen Ganberak iritzi garbia helarazi zion Mayri: ganberako ordezkari gehienek bozkatu zuten testuaren kontra (432), eta soilik 202k alde. Kolpe gogorra izan da Erresuma Batuko Gobernuarentzat, 230 botoren aldea oso handia delako —errekorra 1924koa zen, 166ren aldea izan zenean—; eta, gainera, ganberan ordezkaritza duten alderdi guztietako diputatuak daudelako kontra egin dutenen artean. Orain dena airean dago, eta pilota, berriz ere, Mayren teilatuan.

Porrotaren ostean, ikusteko zegoen Erresuma Batuko lehen ministroak dimisioa aurkeztuko ote zuen. Ez zuen halakorik egin, eta Jeremy Corbyni erronka jo zion: aurkez zezala gobernuaren aurkako zentsura mozioa. Alderdi Laboristaren buruzagiak, espero bezala, mozioa aurkeztu zuen, eta gaur eztabaidatuko eta bozkatuko dute. Aurreikusitako jokaldia zen, eta gaurko bozketan bai, Mayk badu garaipenerako aukerarik.

Izan ere, atzoko bozketaren emaitzak ez du zerikusirik izango gaurkoekin. Brexit-aren akordioari buruzkoan, honako hauek izan ziren botoak: kontra bozkatu zuten Alderdi Laboristaren 248 diputatuk; Alderdi Kontserbadorearen 118 ordezkarik; SNP Eskoziako Alderdi Nazionalaren 35ek; Liberal Demokraten 11ek; DUP Alderdi Demokrata Unionistaren 10ek; 5 independentek; Galesko Plaid Cymru alderdi nazionalistaren 4ek; eta Alderdi Berdearenak. Beraz, hitzarmenaren alde bozkatu zuten 196 kontserbadorek, hiru laboristak, eta beste hiru independentek.

Gaurkoan, ordea, atzo baino kontserbadore askoz ere gehiagok egingo dute Mayren alde, ez dutelako nahi Corbyn lehen ministro bilakatzea; DUPek, gainera, atzo baieztatu zuen Mayren alde egingo duela, eta SNPk, berriz, haren kontra. 2017ko ekaineko hauteskundeez geroztik, Ipar Irlandako alderdi unionistaren babesari esker gobernatzen du lehen ministroak, eta abenduaren 12ko konfiantza mozioan ere haren alde egin zuten.

Gaurtik aurrera zer egin, nola egin, hori erabaki beharko du Londresek. Oraingoz, eta gaurtik hasita, hiru eguneko epea du B plana zehazteko, eta Komunen Ganberari aurkezteko; plan horretan zehaztu beharko du zeintzuk izango diren hurrengo pausoak brexit-a gauzatu dadin. Atzoko bozketan aldekoen eta kontrakoen arteko tartea estua izan balitz, lehen ministroaren estrategia izango zen akordio bera bigarren aldiz bozkaraztea, kontra bozkatu zuten diputatu batzuk beste aldera mugitzeko. Baina 230 ordezkariren aldea handiegia da, eta erlojuaren kontra ari da: 72 egun barru aterako da Erresuma Batua EBtik, martxoaren 29an.

Bi urteotako prozesuan ziurgabetasuna izan da nagusi, eta atzoko bozketak, gaurkoarekin batera, are gehiago sakonduko du sentsazio hori. Horregatik, indarra hartu du egunotan brexit-aren eguna atzeratzeko aukerak, eta hori bilaka liteke Mayren B plana, Bruselak asteon horren aldeko jarrera erakutsi baitu.

Juncker eta Tusk

Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidentearen eta Donald Tusk Europar Kontseiluko presidentearen erreakzioek berebiziko garrantzia hartu zuten atzo gauean, Komunen Ganberako bozketaren emaitza jakin zenean. Lehena, esaterako, Estrasburgotik (Frantzia) espero baino lehenago itzuli zen Bruselara, egoeraren larritasuna kontuan harturik. Twitter bidez, honako hau adierazi zuen: «[...] Erresuma Batuari exijitzen diot ahalik eta azkarren argitu dezala bere jarrera». Tusk, berriz, Juncker baino sotilagoa izan zen, eta brexit-a gelditzeaz aritu zen, ideia hori zeharka aipatuta: «Akordio bat ezinezkoa bada, eta inork ez badu akordiorik eza nahi, nor izango da ausartena esateko zein den irtenbiderik positiboena?».

Hitzetatik harago, orain EBk ere bere jarrera zehaztu beharko du, May Bruselara itzuliko delako akordioa berriz negoziatzeko. Alemaniako Atzerri ministro Heiko Maas aukera horretaz aritu zen atzo, Komunen Ganberako bozketaren aurretik, eta adierazi zuen «litekeena» dela negoziazioak berriz hastea.]]>
<![CDATA[Atxiloketa politikoa dela salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-01-04/atxiloketa_politikoa_dela_salatu_dute.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-01-04/atxiloketa_politikoa_dela_salatu_dute.htm
Kritiken aurrean, Bruno Le Maire Ekonomia ministroak erabakia defendatu zuen atzo, France Inter irratian: «Inork manifestazio bat antolatzen badu horren berri eman gabe, ez du zuzenbidea errespetatzen». Cnews katean, bide beretik jo zuen Gerald Darmanian Kontu Publikoen ministroak: «Errepublikan, ordena garrantzitsua da. Normala da ondorioak izatea ordena errepublikanoa errespetatzen ez denean».

Gobernuak, hala ere, bakarrik ikusi du bere burua atxiloketaren defentsan. Droueten abokatu Kheops Larak ohartarazi zuen «guztiz arbitrarioa eta justifikaziorik gabekoa» izan zela, eta oposizioko alderdiek bat egin zuten ideia horrekin. Esaterako, Jean-Luc Melenchon Frantzia Intsumisoa alderdiko buruzagiak txio baten bidez kritikatu zuen gertaturikoa: «Eric Drouet berriz atxilotua. Zergatik? Botere gehiegikeria». Marine Le Pen Batasun Nazionala alderdiaren presidenteak ere ez zuen begi onez ikusi gertaturikoa, eta Emmanuel Macron Frantziako presidentearen aurkarien «eskubide politikoen urratzea» kritikatu zuen.

Ez da lehen aldia Drouet atxilotzen dutela: iazko abenduaren 22an, «D mailako arma debekatu bat» zuelakoan eraman zuen atxilo Poliziak; borra bat zeraman Jaka Horien «IV. Ekintza» egunean. Gertakari horrengatik ere epaituko dute, ekainaren 5ean.

Drouet Jaka Horien lehen mobilizazioaren atzean dago, «I. Ekintza» horren antolaketan parte hartu baitzuen; azaroaren 17an izan zen, eta 280.000 pertsona atera ziren kalera. Harrezkeroztik, Facebooketik egin ditu mobilizazioetarako deiak.

Ministerioaren datuak

Iazko azaroaren 17tik abenduaren 17ra, Jaka Horien mobilizazioen lehen hilabetean, 216 pertsona sartu zituzten kartzelan, Justizia Ministerioaren datuen arabera; mugimendu sozial batean espetxeraturikoen inoizko kopururik handiena da.

Behin-behineko atxiloaldiei dagokienez —epe mugatu batean atxilotzen dituzte, ustez delitu bat egin duen norbanakoa ikerlarien esku uzteko—, 4.570 kasu izan dira hilabeteko epe horretan: 1.567 Parisen, eta gainontzeko 3.003ak eskualdeetan eta itsasoz haraindiko eremuetan. Eta, betiere ministerioaren datuen arabera, 738 pertsona deitu dituzte epailearen aurrera.

Macronek iazko abenduaren 10ean erantzun zien lehenengoz Jaka Horiei, telebista bidez emandako diskurtso batean. Manifestariak baretzeko, jakinarazi zuen zergak jaitsiko zituela eta gutxieneko soldata 100 euro igoko zuela; horren aurretik, Edouard Philippe lehen ministroak azaldu zuen bertan behera utziko zutela erregaiaren zergaren emendatzea. Jakinarazpen horien ostean, jaka horien kopurua apaldu egin zen manifestazioetan, baina antolatzaileek larunbatero kalera ateratzeko deiei eutsi diete, 2019an ere.]]>
<![CDATA[Macronen komunikazio zuzendariak kargua utziko du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1883/013/001/2019-01-04/macronen_komunikazio_zuzendariak_kargua_utziko_du.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1883/013/001/2019-01-04/macronen_komunikazio_zuzendariak_kargua_utziko_du.htm
2016ko apirilean sartu zen Macronen taldean, 2017ko presidentetzarako hauteskundeei begira lan egiteko. Garaipenaren ostean, Frantziako presidentearen diskurtsoak idazteaz arduratu zen, iazko udara arte: Benalla auziaren ondorioz, Macronek aldaketa batzuk egin zituen gobernuan, eta Fort komunikazio zuzendari izendatu zuen.

«Bi urte eta erdi hautagaiaren eta presidentearen alde lan egin ostean, beste proiektu pertsonal eta profesional batzuetara bideratu nahi dut neure burua, eta, batez ere, denbora gehiago eskaini nire familiari», jakinarazi zuen atzo. Gaineratu zuenez, «duela aste batzuk» eman zion erabakiaren berri Macroni.

Ez da bakarra izango

Komunikazio zuzendariaren dimisioari beste hainbat aldaketa gehitu behar zaizkio, balizkoak zein ofizial egindakoak. Gobernuak atzo jakinarazi zuen Barbara Frugier nazioarterako komunikazio kontseilariak bere kargua utziko duela; kasu horretan, aurreikusitako erabakia izan da. Ez da bakarra izango: Ahlem Gharbi Afrikako eta Ekialde Hurbileko kontseilariak ere utzi du gobernua.

Eliseoak jakinarazi dituen aldaketa horiek, beraz, datozen asteotan etor daitezkeenen aurrekariak izan daitezke. Izan ere, Europe 1 irratiak dioenez, Ismael Emelien Macronen kontseilari bereziak «hainbatetan» eskatu du gobernua uztea. Ikusteko dago zer egingo duen, ikerketapean baitago ustez zaintza kameren irudiak gordetzeagatik eta zabaltzeagatik -Benalla auziarekin zerikusia duten irudiak-. Arazo judizialak ere izan litzake Alexis Kohler Eliseoko idazkari nagusiak, interes gatazkengatik. Horiek horrela, bien dimisioa ikerketen emaitzen araberakoa izango da.

Urte eta erdiko agintaldian, Macronen zazpi ministrok dimititu dute, eta nabarmen ahuldu haren autoritatea: Gerard Collomb Barne ministroak; Laura Flessel Kiroletakoak, Nicolas Hulot Trantsizio Ekologikorakoak, François Bayrou Justiziakoak, Marielle de Sarnez Europar Gaietakoak, Sylvie Goulard Armadetakoak eta Richard Ferrand Lurraldeen Kohesiokoak.]]>
<![CDATA[Beste joera baten zantzuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-01-03/beste_joera_baten_zantzuak.htm Thu, 03 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-01-03/beste_joera_baten_zantzuak.htm
Gorakada hori ez da kasualitatea. Trump AEBetako presidente dela, eta kontrakorik esaten ez duela baliatuta, Israelgo Gobernuak eraikitze lanen eta, beraz, kolonoentzako etxebizitzen kopurua handitu nahi du datozen urteotan. «Gobernuak uste du dena dagoela onartuta, eta hori egiteko garai egokia orain dela, inoiz ez duelako hainbesteko babesik jaso AEBetako Gobernutik», argudiatu du Peace Now taldearen Kokaguneen Behatokiko Hagit Ofranek.

Etxe Zurian izandako aldaketaren adibide da Israelgo Gobernuak etxebizitzak eraikitzeko atera dituen lizitazioak. Kopuruak gora egin du azken urteotan, eta kasu horretan ere sumatu da Obamaren eragina: 2016an, haren agintaldiko azken urtean, Tel Avivek 42 lizitazio atera zituen; 2017an, Trump boterera iritsi zenean, Tel Avivek 3.154 lizitazio atera zituen; eta, iaz, are gehiago, 3.808. Lizitazioen gorakadak, beraz, datozen urteotan kokaleku gehiago eraikitzeko oinarriak jarri ditu.

Israeldarrek, gora urtero

Peace Now taldearen datuen arabera, Zisjordanian hiru milioi pertsona inguru bizi dira egun. Horietatik, palestinarrak dira 2,8 milioi, eta kolonoak 413.400 -Jerusalem ekialdean, 200.000-.

1977az geroztik, gora besterik ez du egin kolonoen kopuruak Zisjordanian. Urte horretan, 4.400 ziren israeldarrak, eta 2017an, 40 urte geroago, 413.400, Israelgo Estatistika Bulego Zentralaren arabera.

Horiek guztiak 132 kokagunetan daude banatuta, eta kopuru horri beste 106 kokaleku gehitu behar zaizkie, Israelgo Gobernuaren baimenik gabe eraikitakoak, eta, beraz, legez kanpokoak direnak Israelgo legediaren ikuspuntutik. Gainontzekoak, aldiz, legezkotzat ditu. 2017ko otsailean, esaterako, palestinarren lur pribatuetan eraikitako 53 kolonia -4.000 bat etxe- legeztatu zituen Israelgo Parlamentuak, Zisjordanian. Erabaki horren bidez, Israelen kontrolpean dagoen Zisjordaniako eremua (C gunea) estatuaren lur izendatu zuen Tel Avivek.

Lehen kokagunea 1967an eraiki zuten, Jerusalem eta Hebron artean: Gush Etzion.

Israelgo indar armatuek 240 palestinar hil dituzte zortzi hilabetean, iaz]]>
<![CDATA[Israelgo indar armatuek 240 palestinar hil dituzte zortzi hilabetean, iaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1964/012/002/2019-01-03/israelgo_indar_armatuek_240_palestinar_hil_dituzte_zortzi_hilabetean_iaz.htm Thu, 03 Jan 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1964/012/002/2019-01-03/israelgo_indar_armatuek_240_palestinar_hil_dituzte_zortzi_hilabetean_iaz.htm Itzuleraren Martxa Handia-k iraun bitartean, Israelgo segurtasun indarrek 190 palestinar hil zituzten, eta 25.000 inguru zauritu. Horrez gain, indar armatuek gutxienez beste 50 bat hil zituzten, martxa horrekin zerikusirik ez zuten ekintza edo gertakarietan. Beraz, gutxienez 240 palestinar hil zituzten zortzi hilabetean; beste aldean, soldadu israeldar bat hil zuten.

Hildakoen adinari dagokionez, horien arteko gazteena 11 urtekoa zen, eta zaharrena, 65ekoa, Middle East Eye-k jakinarazi duenez, Gazako Osasun Ministerioaren datuak oinarri hartuta. Hildakoen batez besteko adina 24,5 da; izan ere, martxan hil zituzten 190etatik 117, erdiak baino gehiago, 19-29 adin tartekoak ziren.

Hilabeteei erreparatuz gero, Israelen indar armatuek maiatzean hil zuten palestinar gehien: 73. Egun berean hildakoen kopuru handiena maiatzaren 14an izan zen, AEB Ameriketako Estatu Batuek euren enbaxada Jerusalemen ireki zutenean: egun horretan 68 palestinar hil zituzten -horietako 54 egunean bertan hil ziren; gainontzekoak, ospitalean, geroago-. Hilabete lehenago, apirilean, 25 hil zituzten; urrian, 22; irailean, 20; eta martxoan 19. Horiek izan ziren hilabete odoltsuenak, martxak iraun zuen zortzi hilabeteetan.

Hildakoen artean daude, besteak beste, Palestinako taldeetako kideak PAHF Palestina Askatzeko Herri Frontekoak eta Jihad Islamikokoak-, kazetariak, medikuak, laborariak eta haurrak.

Beste joera baten zantzuak]]>
<![CDATA[Berehalako erantzuna erasoari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/015/001/2018-12-30/berehalako_erantzuna_erasoari.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1943/015/001/2018-12-30/berehalako_erantzuna_erasoari.htm
Ministerioak ez zuen hildakoen nortasunari buruzko informaziorik eman, eta hiru operazioetan lehergailuak egiteko materiala, armak eta munizioa aurkitu zituztela esan zuen bakarrik, xehetasun gehiagorik eman gabe: «Estatuko erakundeen, segurtasun indarren, kristauen tenpluen eta interes turistikoen aurkako erasoak prestatzen ari ziren». Egiptoko armadak otsailean abiatu zuen, Sinaiko penintsulan, Wilayat Sinaren aurkako operazio militarra, eta oraindik ez dio amaierarik eman: hamar hilabetean 500 bat pertsona hil ditu.

Herenegun arte, Egipton hiru urte ziren inork ez ziela atzerriko turistei eraso egin. Izan ere, 2015eko urrian, Errusiatik zetorren hegazkin bat airean lehertu, eta Sinaiko penintsulara bota zuen EIren Egiptoko adarrak: barruan zeuden 224ak hil ziren. Gobernuak, berriz, 2017ko apirilean erabaki zuen herrialdea larrialdi egoeran jartzea, Nilo ibaiaren inguruan eliza batzuen aurka egindako erasoen ostean. Hala ere, neurri horrek ez ditu erasoak eragotzi, eta estatuan inoiz gertatutako atentaturik hilgarriena larrialdi egoeran gertatu zen, iazko azaroan: Sinaiko penintsulan gutxienez 305 pertsona hil eta 120 zauritu zituzten. Atzerritarren aurkako erasorik handiena 1997an egin zuten, mendebaldeko Luxorren: 62 pertsona hil zituzten.

Penintsula Israelen kontrolpean egon zen Sei Eguneko Gerran, 1967tik 1979ra, eta, okupazioa bukatzean, ia-ia presentzia militarrik gabe gelditu zen. Ordutik aurrera, eta pixkanaka-pixkanaka, milizia armatu salafistak loratzen hasi ziren Hosni Mubarak Egiptoko presidente izan zen hiru hamarkadetan, 1981etik 2011ra. Udaberri Arabiarraz geroztik, gainera, handitu egin da Egipton muturreko talde islamisten erasoen kopurua.

Sektore garrantzitsua

Talde horiek gehienbat estatuko indarrak eta gutxiengo kristau koptoa izan dituzte jomugan, baina turismoaren sektoreari ere berebiziko garrantzia eman diote; batez ere 2011ko gertakarien eta 2015eko urriko erasoaren ostean apaldu zen Egipto bisitatu zutenen kopurua.

Sektoreak 2010ean jo zuen goia; urte horretan, atzerriko 14 milioi turista baino gehiago izan ziren Egipton, eta herrialdeari ezinezkoa izan zaio kopuru horretara itzultzea, nahiz eta joerak gorantz egin duen azken urteotan. 2016an, esaterako, 5,3 milioi atzerritar izan ziren Ekialde Hurbileko herrialde horretan, eta, iaz, 8,3 milioi izan ziren —sektorea barne produktu gordinaren %11 izan zen—.]]>
<![CDATA[YPGk Damaskoren esku utzi du Manbij, Turkiaren inbasioa eragozteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/014/001/2018-12-29/ypgk_damaskoren_esku_utzi_du_manbij_turkiaren_inbasioa_eragozteko.htm Sat, 29 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1856/014/001/2018-12-29/ypgk_damaskoren_esku_utzi_du_manbij_turkiaren_inbasioa_eragozteko.htm
Baxar al-Assad Siriako presidenteak 2012an galdu zuen Manbijen kontrola, eta harrez geroztik matxino islamisten, EI Estatu Islamikoaren eta YPGren kontrolpean egon da; milizia kurduak EI garaitu zuen 2016an, eta ordudanik zegoen eremua haren esku. Orain, Manbij berreskuratuta, Siriako Gobernuak kurduei ohartarazi die ez duela autonomiarik onartuko.

AEBen soldaduak

Atzo gauerako, ordea, ez zegoen argi AEBen tropak eta Siriakoak non zeuden. Damaskok adierazi zuen Manbijen sartu zela, baina AEBak buru dituen koalizioak kontrakoa adierazi zuen, AEBen soldaduak oraindik hirian zeudela azaldu baitzuen.

YPG Manbijetik joanda, Erdoganek atzo adierazi zuen Turkiak ez duela «ezer egiteko» herri horretan: «Ekintza psikologiko bat izan da». Hala ere, Siria ipar-ekialdean sartzeko mehatxuari eutsi zion, «talde terroristak [YPGk]» han jarraitzen duelako. Ipar-mendebaldean, kurduen Afrin barrutiaren aurkako erasoaldia martxoan amaitu zuen, eta beste eraso bat egiteko asmoa du ipar-ekialdean; Erdoganentzat, YPG PKK Kurdistango Langileen Alderdiaren adar bat da, eta, hortaz, «talde terrorista bat».

Milizia kurduak, bien bitartean, arreta jarriko du EIren aurkako borrokan, Siria ekialdean.]]>
<![CDATA[Afganistango gatazkaren korapilatzeak blokeo politikoa sakondu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/012/001/2018-12-28/afganistango_gatazkaren_korapilatzeak_blokeo_politikoa_sakondu_du.htm Fri, 28 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1856/012/001/2018-12-28/afganistango_gatazkaren_korapilatzeak_blokeo_politikoa_sakondu_du.htm
Afganistango gatazka nola konpondu, hori da egungo zalantza nagusia. Talibanen eta armadaren arteko talka militarrak ez aurrera ez atzera daude, eta horrek behartu lezake indarrak negoziazio politikoetan ezartzera. Baina, horretarako, testuingurua segurua behar da: urriko bozak dira horren adibide, indarkeriaren erruz eremu askotan ezin izan baitzuten botorik eman. Horregatik, boz horiek eta oraingoz apirilean egingo diren hauteskundeek berebiziko garrantzia dute, erakundeen eta sistema politikoaren sendotasunaren isla izango direlako.

IECren eledun Abdul Aziz Ibrahimiren arabera, urriko bozetan erabilitako sistema aldatu beharra dago, eta hori dago datorren apirilekoak atzeratzeko hausnarketaren oinarrian; horri gehitu behar zaio parlamenturako batzordeak ez dituela ezagutarazi bozen emaitza guztiak.

Bakearen arrakasta

Afganistango bakea hainbat herrialde ados jarri ondoren iritsiko da. Zeregin horretan, AEBek pisu gutxiago izango dute Trumpek tropak herrialdetik ateratzen baditu.

Talibanak horren alde agertu dira urteotan, eta, Trumpen esana baliatuta, soldaduei ohartarazi diete «umiliatu» egingo dituztela herrialdean jarraitzen badute.]]>
<![CDATA[Indonesian tsunamiaren ondorioz hildakoen kopurua 429ra igo dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-12-26/indonesian_tsunamiaren_ondorioz_hildakoen_kopurua_429ra_igo_dute.htm Wed, 26 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-12-26/indonesian_tsunamiaren_ondorioz_hildakoen_kopurua_429ra_igo_dute.htm
Larunbatean, Krakatoa irlan dagoen Anak Krakatau sumendiaren erupzioak itsas azpiko lurraren irristatzea eragin zuen. Prebentziorako sistemek ez zuten tsunamia detektatu, ez zuelako lurrikara batek eragin, sumendi batek baizik; BNBPren bozeramaileak atzo ohartarazi zuen herrialdeak ez duela sumendiek sorturiko tsunamiak antzemateko sistemarik eta, nahiz eta olatuen igoera neurtzeko buiak izan, jakinarazi zuen horiek ez dutela funtzionatzen 2012az geroztik, mantentze lan eskasaren, funts faltaren eta bandalismoaren ondorioz. «Prebentziorako sistema faltak eragin du biktima kopurua handia izatea, herritarrek ez baitzuten ebakuatzeko astirik izan».

Tsunamiak bereziki kalte egin dio Java uhartearen mendebaldeko Pandeglang eskualdeari, zeina indonesiarrentzako oporraldietarako ohiko tokia den —Jakarta hiriburutik 100 kilometrora dago—. Atzo eta herenegun, erreskate taldeek droneak eta txakurrak erabili zituzten, baina aurrerapauso gutxi egin dituzte, euriteek zaildu egin baitituzte lan horiek. Hala ere, herritar gehiago aurkitzeko itxaropena dute agintariek, nahiz eta aukera gutxi ikusten dituzten inor bizirik aurkitzeko.

Denera, 16.082 pertsona lekualdatu behar izan ditu gobernuak hondamendiaren ondorioz, eta ebakuazio zentroak gainezka daude jada; atzo, langileek ohartarazi zuten amaitzen ari direla ur garbia eta sendagaiak.

1927an azaleratu zen

Tsunamia eragin duen Anak Krakatau sumendiak 300 metro pasako garaiera du, kono itxura du, eta hegaletako batean du kraterra. Krakatoa sumendi ospetsuaren erupzioa gertatu ondoren azaleratu zen itsasotik.

Krakatoaren azken erupzioa 1883an izan zen, eta suntsituta gelditu zen, jasan zituen leherketa indartsu eta ugarien ondorioz. 36.000 indonesiar hil ziren ezbehar horretan, leherketa horien eta sortu ziren tsunamien eraginez; Krakatoa hartzen zuen irlaren erdia ere suntsitu zen. Datu historikoen arabera, leherketak 5.000 kilometrora ere entzun ziren. Anak Krakatau, berriz, 1927an azaleratu zen ur azpitik, eta ordutik hazten ari da —bost zentimetro garaiago da urteko—.

Ozeano Bareko Suzko Eraztuna deiturikoan dago Indonesia. Gune horretan, lurrikara eta sumendi jarduera asko dago, eta urtero 7.000 dardara inguru izaten dira eremu horretan, gehienak lasaiak.

2004an Sumatra mendebaldean izandako lurrikara izan da entzutetsuena: hamalau herrialdetan sumatu zuten, eta 226.000 bat pertsona hil ziren, gehienak Indiako Ozeanoko kostaldean.]]>
<![CDATA[Mattisek ere ezin izan du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2018-12-22/mattisek_ere_ezin_izan_du.htm Sat, 22 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2018-12-22/mattisek_ere_ezin_izan_du.htm
Trumpen oldarraldiak baretzeko kontrapisutzat zituzten hiru jeneralak. Errealitate horren adibide esanguratsu bat deskribatzen du Bob Woodward kazetariak Trumpi buruzko liburu batean: AEBetako presidenteak Baxar al-Assad Siriako presidentea hiltzeko agindua eman zuen, herrialde horretako gerra amaitzeko, baina Mattisek berehala gelditu zuen erabakia. «Defentsan behar du haren ikuspuntuarekin hobeto lerrokatuta dagoen norbait», jakinarazi zuen Defentsa idazkariak, agerian utzita desadostasunak direla erabakiaren atzean dagoen arrazoi nagusia.

AEBetako hedabideek zabaldu zutenez, Mattis ez dago ados Trumpen erabakiarekin, eta atzo izandako bilera batean ohartarazi zion soldaduak Siriatik ateratzeak Errusiari, Irani eta Al-Assadi egingo liekeela mesede, eta EI Estatu Islamikoari berpizteko aukera emango liokeela. AEBetako presidenteak, ordea, berretsi egin zuen herenegun esandakoa: EI garaitu dutela.

Egun berean jakinarazi zuten Trumpek erabaki hori hartu zuela Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentearekin telefonoz mintzatu ostean, hark zin egin ziolako EIren azken jihadistez arduratuko zela; gainera, AEBen troparik gabe, Turkiak errazago izango luke Siria ekialdera sartzea, kurduen esku dagoen eremua inbaditzeko. Alegia, AEBetako presidenteak nahiago izan du Erdoganen iritziari garrantzi handiagoa eman bere Defentsa idazkariarenari baino.

«Mattis jeneralak asko lagundu dit aliatuak eta gainontzeko herrialdeak euren betebehar militarrak ordaintzera behartzeko. Karguan dagoenetik, aurrerapauso handiak egin ditugu», txiokatu zuen AEBetako presidenteak, bien arteko desadostasunei buruzko erreferentziarik egin gabe.

Izan ere, Siriako desadostasunek ez ezik, Afganistango tropei buruzkoek ere eragin dute Mattisen erretiroa: Defentsa Departamentuak atzo jakinarazi zuen Trump aztertzen ari dela herrialde horretan dituzten tropak ere erretiratzea —14.000 soldadu dituzte—.

Frantziaren egitekoa

EIren aurkako borrokan, AEBak SDF Siriako Indar Demokratikoen aliatu nagusia izan dira. Horregatik, tropen erretiratzeak hutsune bat utziko duela kontuan harturik, SDC Siriako Kontseilu Demokratikoaren ordezkaritza bat Parisen izan zen, Frantziako Gobernuarekin etorkizuneko egoeraz eztabaidatzeko.

Zehazki, SDCko ordezkariek eskatu zioten AEBek utzitako hutsunea betetzeko.]]>
<![CDATA[AEBen Siriako aliatuek kezkaz hartu dute tropak ateratzeko erabakia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/020/001/2018-12-21/aeben_siriako_aliatuek_kezkaz_hartu_dute_tropak_ateratzeko_erabakia.htm Fri, 21 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1856/020/001/2018-12-21/aeben_siriako_aliatuek_kezkaz_hartu_dute_tropak_ateratzeko_erabakia.htm
Europako aliatuen artean, Alemaniak eta Frantziak agertu dute kezka handiena Trumpen erabakiarekin. Heiko Maas Alemaniako Atzerri ministroa kritiko agertu zen atzo soldadu estatubatuarren erretiratzearekin, baina batez ere AEBetako presidentearen argudioekin: «EIren mehatxua ez da amaitu. AEBen erretiratzeak arriskuan jartzen ditu orain arteko garaipenak». Bide beretik mintzatu zen asteon Jean-Yves Le Drian Frantziako Atzerri ministroa: «[SDF] Siriako Indar Demokratikoek EIren esku geratzen diren eremuak berreskuratzea da lehentasuna. Koalizioaren babesarekin izan behar du». Horregatik, AEBen erabakiaren aurrean, Frantziak atzo jakinarazi zuen bere tropek Sirian jarraituko dutela.

EIri aurre egiteko borrokan, AEBen aireko bonbardaketak laguntza ikaragarria izan dira SDFrentzat. Trumpen herenegungo erabakia jakitean, zalantzak zeuden horiei buruzko erabakirik hartu ote zuen; bada, badirudi bonbardaketak egiteari utziko diola. AEBek Qatarren dute aireko operazioetarako basea: handik aterata, hegazkinek 100.000 bonba inguru bota dituzte Sirian eta Iraken, 2015etik.

Trumpen erabakiarekin mesfidati agertu den bakarra Vladimir Putin Errusiako presidentea izan da. AEBen tropak erretiratzearen alde agertu arren, zalantzak ere badituela argudiatu zuen atzo. Afganistango egoeraz aritu zen bere ikuspuntua azaltzeko: «AEBek erabaki badute beren tropak Siriatik ateratzea, hori da pauso zuzena. Baina Errusiak ez du zantzurik, oraingoz, hori gertatuko denik. Hamazazpi urte dira Afganistanen daudela, eta urtero esaten dute tropak aterako dituztela. Baina han jarraitzen dute».

AEBen presentzia militarrik ez dela izango kontuan harturik, Iranek babesten dituen talde armatuen inguruko kezka agertu zuen Israelek, Washingtonen Ekialde Hurbileko aliatu nagusiak. Horregatik, Benjamin Netanyahu lehen ministroak mehatxu egin zion Irani atzo, eta ohartarazi zion «bere aurka gogor borrokatuko» direla. Siriako gerra hasi zenetik, Israelek aireko berrehun eraso egin ditu Iranek babesten dituen taldeen aurka, tartean Libanoko Hezbollah alderdi xiitaren indar armatua —Iranen eta Siriako Gobernuaren aliatua—.

Turkiaren inbasioa

Trumpen erabakiak Turkiaren interesei egin die mesede gehien. Atzo jakinarazi zuen Ankarak AEBetako presidentea eta Recep Tayyip Erdogan Turkiakoa iragan ostiralean mintzatu zirela, eta iradoki zuen tropen erretiratzea dei horren ondorio ere izan zela. Erdoganek, orain, erabaki beharko du tropa horiek ateratzeak nahikoa berme emango dizkion Sirian sartu eta SDFren esku dauden eremuak inbaditzeko, ala AEBen Europako aliatuen soldaduek Sirian jarraitzea oraindik oztopo izango den.

Asteak dira Turkiako Gobernua Siriako kurduen aurkako erasoaldia iragartzen ari dela. Oraingoz, hitzetan geratu da: Hulusi Akar Defentsa ministroak atzo adierazi zuen kurduak «arroiletan lurperatuko» dituztela. SDFk, bien bitartean, jakinarazi zuen EIren aurkako borrokan jarraituko duela, oraindik ez delako amaitu. Hori bai, ohartarazi zuen Turkiak inbasioa hasiko balu jihadisten aurkako erasoaldia eten egin beharko lukeela.]]>
<![CDATA[AEBek jakinarazi dute Sirian dituzten tropak ateratzen hasi direla]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/020/001/2018-12-20/aebek_jakinarazi_dute_sirian_dituzten_tropak_ateratzen_hasi_direla.htm Thu, 20 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/020/001/2018-12-20/aebek_jakinarazi_dute_sirian_dituzten_tropak_ateratzen_hasi_direla.htm
Trumpen erabakiak talka egiten du haren gobernuko goi kargudunek hilabeteotan izan duten jarrerarekin: Jim Mattis Defentsa ministroak, esaterako, adierazi du tropek epe luzeagoan jarraitu behar dutela Sirian, EI berriz indartu ez dadin, hori baita, gaur-gaurkoz, muturreko talde sunitaren aurka borrokatzen direnen kezka handiena. Zeregin horretan berebiziko garrantzia izaten ari da SDF Siriako Indar Demokratikoa —kurduen miliziak dira SDFren indar nagusia, eta AEBak ditu aliatu—, eta asteak dira EIren kontrolpean dagoen Siriako azken herria berreskuratzear direla: Eufrates ibaiari itsatsita dagoen Hajin —5.000 jihadista inguru leudeke han—.

Hain justu, AEBetako tropen etxeratzearen albisteak ezustean harrapatu du koalizio militarra, AEBetako Gobernuak ez baitu erretiratzeko asmoa haiekin koordinatu; horregatik, SDFk bilera bat eskatua du jada homologo estatubatuarrekin, erabakiaren eta egoeraren berri jakiteko. Sandersek, hala ere, atea irekia utzi dio Siriara itzultzeari: «Beharrezkoa denean, AEBen interesak defendatu behar badira, AEBak eta gure aliatuak prest egongo dira maila guztietara berriz engaiatzeko».

Etxean, Trumpen erabakia ez dute begi onez ikusi Alderdi Errepublikanoko senatariek. Lindsay Graham AEBetako presidentearen aliatu politikoak, adibidez, erretiratzearen arriskuez ohartarazi zuen atzo: «Amerikarren erretiratze bat garaipen handia izango litzateke EIrentzat, Iranentzat, [Siriako presidente] Baxar al-Assadentzat eta Errusiarentzat». Horren harira, Marco Rubio senatari errepublikanoak adierazi zuen «hutsegite larria» dela soldaduen etxeratzea «oraintxe» egitea.

Aldiz, Errusiaren iritziz, Trumpen erabakiak «krisiari irtenbidea emateko oinarri politikoak» jarriko ditu, etorkizuneko Siriari erreferentzia eginez. Izan ere, AEBen erretiratzeak are gehiago gutxituko luke herrialdeak Sirian eta Ekialde Hurbilean duen eragina —Iraken oraindik 5.000 soldadu inguru ditu—, eta, beraz, Errusiarena handitu, batez ere Siriaren etorkizunean.

Etorkizun horri begira, AEBek jarrera aldaketa baten berri eman zuten herenegun: orain ez dute nahi Al-Assadek kargua uztea, eta hark jarraitzearen alde agertu dira, betiere «erregimen desberdin batean» bada. Zehazki, James Jeffrey AEBen Siriarako mandatariak honako hau adierazi zuen: «Erregimen desberdin bat ikusi nahi dugu. Ez erregimen aldaketa bat; ez dugu hura [Al-Assad] bota nahi».

Erdogani egin dio mesede

Soldadu estatubatuarren erretiratzeak Recep Tayyip Erdogani Turkiako presidenteari egingo lioke mesede. Izan ere, joan den astean jakinarazi zuen Siriako kurduen eremua inbaditzeko asmoa, eta AEBen troparik gabe atea irekita izango luke. Kurduak, beraz, bakarrik geratuko lirateke Erdoganen indarren aurrean.

Ankarak hainbatetan egin dio mehatxu YPG Herriaren Babes Unitatea milizia kurduari —30.000 eta 40.000 borrokalari artean ditu—, Eufrates ibaiaren ekialdera sartuko dela esanda; ibaiaren mendebaldeko Manbij hiria ere jomugan du Erdoganek. Turkiako presidenteak iragan asteazkenean egin zituen adierazpenok, eta jakinarazi zuen handik «egun gutxira» abiatuko zutela YPGren aurkako operazio militar bat: «Beldurraren taldeak suntsitzeko erabakia dugula ohartarazteko garaia da».

Erdoganek antzeko mehatxuak egin izan ditu iraganean, baina ez litzateke lehen aldia izango Turkiako armadak Siriarekin duen muga gurutzatzen duela YPGren aurka egiteko. Iragan martxoan, adibidez, Turkiako armadak eta talde sunita aliatuek Siria ipar-mendebaldeko Afrin kantonamenduaren kontrola hartu zuten, ordura arte YPGren esku zegoena.]]>
<![CDATA[Labirinto politikora itzuli dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-12-19/labirinto_politikora_itzuli_dira.htm Wed, 19 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-12-19/labirinto_politikora_itzuli_dira.htm
NBE Nazio Batuen Erakundearen Migrazioaren Mundu Itunak kolokan jarri zuen Belgikako Gobernua hilaren hasieran. Michel akordioa sinatzearen aldekoa zen, baina gobernu koalizioko N-VA —eskuindarra— hori egitearen aurka agertu zen hasieratik. Hala ere, Michelek testua sinatzeko asmoa berretsi zuen, eta Marrakexera joan zen helburu hori betetzera; ituna sinatu zuen, eta N-VA, Ordezkarien Ganberan diputatu gehien duen alderdia, gobernutik atera zen. Oposizioko alderdiek erronka jo zioten orduan, eta, hasiera batean karguan irauteko asmoa berretsi zuen arren, atzo ganberan izandako saioak agerian utzi zuen arriskutsuegia zela hori egitea.

«Konturatu naiz nire deiek ez dutela inor konbentzitu. Beraz, hori errespetatu behar dut, eta egoera kontuan hartu. Horregatik, nire dimisioa aurkeztea erabakia dut», adierazi zuen Michelek ordezkarien aurrean. Adierazpen horren aurretik, Valoniako PS Alderdi Sozialistak eta Flandriako SP.A Alderdi Sozialdemokratak mesfidantza mozioa aurkeztu zuten —zentsura mozio bat da—, eta Valoniako Ecolo eta Flandriako Groen alderdi ekologistek bat egin zuten testuarekin. N-VAk ez zuen haren jarreraren berri eman, baina azken asteotan harturiko bidea kontuan harturik, ziurrenik Michelen aurka bozkatuko zukeen, bihar egitekoa zen bozketan. Alderdi horien guztien botoekin gehiengo osoaren langa gaindituko zukeen.

Dimisioaren berri eman eta berehala, Philippe erregearengana joan zen Michel, eta hark behin-behinean blokeatu zuen erabakia, alderdi politikoekin kontsultak abiatzeko. Hauteskundeak datorren urteko maiatzaren 26an dira egitekoak, baina litekeena da lehen ministroak horiek aurreratzeko erabakia hartzea, erregearen kontsulten zain dagoen arren. Michelen koalizioa ez da inoiz izan egonkorra—2014ko bozetatik dago boterean—, eta egungo testuinguruak ez du oraingoz emaitza egonkorragorik iradokitzen.

Michelen alderdia, haserre

Michelen alderdia, MR Mugimendu Erreformista, sutan zegoen atzo. Oposizioaren parte bati egotzi zion herrialdea ziurgabetasun politikoan eta immobilismoan murgiltzea, eta lehen ministroak luzaturiko eskuari erantzunik ez ematea.

«Oposizio sozialistak eta ekologistak garaikur bat nahi zuen, eta bat lortu du», adierazi zuen MR-ren diputatu taldearen buruzagi David Clarinvalek.]]>
<![CDATA[Belgikako lehen ministroak dimisioa eman du]]> https://www.berria.eus/albisteak/160665/belgikako_lehen_ministroak_dimisioa_eman_du.htm Tue, 18 Dec 2018 07:28:36 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/160665/belgikako_lehen_ministroak_dimisioa_eman_du.htm NBE Nazio Batuen Erakundeak sustaturiko Migrazioaren Itunak kolokan jarri zuen Belgikako Gobernua hilaren hasieran. Michel akordioa sinatzearen aldekoa zen, baina gobernu koalizioko N-VA -eskuindarra- hori egitearen aurka agertu zen hasieratik. Hala ere, Michelek testua sinatzeko asmoa berretsi zuen, eta N-VA gobernutik atera zen. Orduz geroztik, Michel gutxiengoan gobernatzen ari zen.]]> <![CDATA[Hondoratzearen hiru bekatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/006/001/2018-12-16/hondoratzearen_hiru_bekatuak.htm Sun, 16 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1925/006/001/2018-12-16/hondoratzearen_hiru_bekatuak.htm
«Sozial-horizontaletik liberal-bertikalera» egin du salto Frantziako presidenteak, Luc Rouban Cevipof ikerketa taldeko politologoak BERRIAri azaldu dionez. Macronen agintaldiaren garapena eta, finean, macronismoaren eboluzioa aztertu ditu hauteskundeetatik urte eta erdi pasatu den honetan, eta aldaketa argia ikusi du: «Macronek horizontaltasunean oinarritutako alderdia aurkeztu zuen [LREM Errepublika Martxan], baita agintzeko modua ere, orain arteko sistema eta hura desberdinak zirela zin eginda». Baina agintaldiak orain arte erakutsi duen bezala, errealitatea bestelakoa da, eta ohiko sistemaren parte dela frogatu du Macronek: guztiz bertikala.

«Kanpainan, horrela aurkeztu zuen bere burua: europarra, globalizazioaren aldekoa, horizontala funtzionatzeko eran eta sistema tradizionalari buelta ematearen aldekoa, alderdi sistematik at». Emaitza izan da Frantziako presidentea «funtzionarioei gustatzen zaien gobernatzeko era» sustatzen ari dela: «Garrantzitsuena ez da balioak izatea, erreformak egitea baizik, ahalik eta azkarrena, eta ahalik eta urrunena joanez. Abiadura hori zergatik? Uste duelako Hollanderen garaian ez zirela behar adina erreforma egin, eta orain horretarako garaia eta aukera duela. Asanblean, gainera, gehiengo osoa du haren alderdiak. Teknokrata bat da Macron».

Finean, urte eta erdian Frantziako presidenteak eraikita zeuden zubi guztiak hautsi ditu, eta, beraz, bakartuta geratu da boterean, errealitatetik deskonektatuta. Ikuspuntu horretatik agintzen du. «Hori bai, funtzionarioen artean dagoen ideologia erreformistarekin egiten du bat», ohartarazi du Roubanek. Hori ulertzeko, bi gertakari hartu behar dira kontuan: Macronek ENA Administrazioaren Eskola Nazional elitistan ikasi zuela, eta funtzionario gisa ibilbidea duela.

Presidentegai zenean eman zituen jarrera horien lehen zantzuak, frantziarrek autoritate «sendoa» behar zutela argudiatuta: «presidente jupitertar» bat, alegia. «Macron presidente denetik, macronismoa sistema bertikal bat da. Progresiboki, bere burua bakartu egin du, zubiak hautsi ditu sindikatuekin, bere diputatuekin, eta, bien bitartean, erreforma neoliberalak sustatu ditu. Gainera, norabide politikoak eskuinerantz egin du».

Bide horretan, Konstituzioaren erreformak berebiziko garrantzia izango du. Udako Benalla auziaren ondorioz, batetik, eta asteotako Jaka Horien krisiaren ondorioz, bestetik, bi aldiz atzeratu behar izan dute eztabaida Asanblean, eta datorren urteko martxoa baino lehen ez dute aurreikusi gai horri berriz ere heltzea. Macronen arabera, beharrezkoa da erakunde «eraginkorragoak» izatea, eta, beraz, aurkezturiko neurriek, onartuak izanez gero, helburu hori beteko dute; ordea, oposizioarentzat, neurriek botere legegilea ahulduko dute, gobernuaren eta Macronen botere bertikalaren mesederako.

Besteak beste, Frantziako presidenteak hauek nahi ditu: «malgutasun handiagoa» ganberetako eztabaidetan —testuak aztertzeko denbora murrizteko—; gobernuko kideentzako auzitegia kendu —Errepublikako Justiziaren Gortea—; ganberetako ordezkari kopurua murriztu, eta hauteskundeetako boto sistema aldatu.

«Macronek ez ditu erakundeak kontuan hartzen. Konstituzioaren erreforma bultzatu du horretarako, eta kolektibitate lokalen baliabideak murriztu ditu. Azken hori hutsegite larri bat da, Frantziako politikak dimentsio lokal oso garrantzitsua baitu. Herri mailako egunerokoa oso garrantzitsua da frantziarrentzat», gogorarazi du Roubanek.

Sustraiak falta zaizkio

Herrietan dago, beraz, Frantziako presidentearen krisiaren beste arrazoietako bat. Estatuaren —presidentearen— eta kolektibitate lokalen artean haustura bat izan da Macron agintean dagoenetik, eta Jaka Horiek sorturiko krisiak lotura zuzena du horrekin: Frantziako presidenteak eta LREMren diputatu gehienek ez dutenez lotura zuzenik herriekin, ezin izan dute aurreikusi Jaka Horien krisia.

«Macronen diputatu gehienek ez dute kargurik izan maila lokalean. Zatiketa politiko bat dago, estatuak ez du ulertzen herritarrari gertatzen zaiona, eta hori gertatu da Macronen botereak ez duelako sustrai lokalik, dena goitik ikusten duelako», uste du Roubanek. Horren ondorioz, krisia haren aurkakoa da, Macron presidentearen aurkakoa, manifestariek oinarri zehatz bat dutelako: presidentea eta gobernua beste klase sozial batekoak direla.

Argi dago egoera ez dela erraza Frantziako presidentearentzat, eta azken hilabeteotan krisi bat bestearen atzetik jasan behar izan duela. Hala ere, Roubanen iritziz, Macronek oraindik badu argudio bat, eta datorren urteko Europako Parlamenturako hauteskundeetan ikusiko du eraginkorra ote den: «Esan dezake ez dela perfektua, hutsegiteak izan dituela, baina, azkenean, hura dela irtenbide bakarra populismoaren kontra, eta hark soilik berma dezakeela demokrazia eta erakundeen funtzionamendua».

Boterean jarraitu nahi badu, Macronek orain arteko bidearekin hautsi beharko du —hamar bat ministrok dimititu dute—, eta, hasteko, urte eta erdian izan dituen bekatuak berriro ez egin.]]>
<![CDATA[Korsikako nazionalisten sinboloa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1911/015/002/2018-12-15/korsikako_nazionalisten_sinboloa.htm Sat, 15 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1911/015/002/2018-12-15/korsikako_nazionalisten_sinboloa.htm
Hainbat ekintza ezagunen egile izan zen; tartean, 1975eko udan ARCk Alerian egindakoa: Abuztuaren 21ean eta 22an, pied-noir baten kobazulo bat okupatu zuten, protesta gisa. Bi hildako izan ziren bi aldeen arteko tiroketan —biak poliziak—, eta zauritu bat autonomisten aldean. Kartzelan ia bi urte igaro ostean, politikan sartu zen, eta Asanbleako diputatu eta Bastiako kontseilari izan zen. Bihotz arazoengatik hil zen, atzo.]]>
<![CDATA[Edmond Simeoni hil da, Korsikako nazionalismoaren buruzagi historikoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/160518/edmond_simeoni_hil_da_korsikako_nazionalismoaren_buruzagi_historikoa.htm Fri, 14 Dec 2018 07:16:32 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/160518/edmond_simeoni_hil_da_korsikako_nazionalismoaren_buruzagi_historikoa.htm
Ezagunena eta mediatikoena 1975eko udan egin zuen ARCk, Alerian, Korsika ekialdean. Abuztuaren 21ean eta 22an, pied-noir baten kobazulo bat okupatu zuten, protesta gisa; horien artean zegoen Simeoni. Bi hildako izan ziren bi aldeen arteko tiroketan -biak poliziak-, eta zauritu bat autonomisten aldean. Ministroen Kontseiluak ARC desegiteko agindu zuen abuztuaren 27an, eta horren ondorioz sortu zen FLNC Korsikako Nazioa Askatzeko Frontea. Simeoni 1977ko abuztuan atera zen kartzelatik, eta UPC Korsikako Herria Batzeko alderdia sortu zuen. UPCren zerrendetan aurkeztuta sartu zen lehenengoz erakundeetan: 1982an hautatu zuten Korsikako Asanbleako diputatu, eta hurrengo urtean Bastia hiriko kontseilari. Gutxi iraun zuen kontseilari gisa: bihotzekoak eman zion, eta politika uztea erabaki zuen. Azken urteotan blog batean idatzi zuen Korsikako eta Frantziako politikaz. Haren familiak jakinarazi duenez, joan den astetik zegoen Ajaccioko ospitalean, bihotzean zituen arazoengatik.]]>
<![CDATA[Yemengo gerrako bi aldeek su-etena adostu dute Hudaida hiri estrategikoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1843/015/001/2018-12-14/yemengo_gerrako_bi_aldeek_su_etena_adostu_dute_hudaida_hiri_estrategikoan.htm Fri, 14 Dec 2018 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1843/015/001/2018-12-14/yemengo_gerrako_bi_aldeek_su_etena_adostu_dute_hudaida_hiri_estrategikoan.htm
Hudaida, eta batez ere haren portua, estrategikoak dira gerrako bi aldeentzat zein herritarrentzat. Itsaso Gorrirako irteera izateaz gain, portu horretatik sartzen da Yemenen inportatzen duten elikagaien, sendagaien eta erregaiaren %70; egun, hiria matxino huthien kontrolpean dago, eta Saudi Arabia buru duen nazioarteko koalizioaren bonbardaketak jasan ditu, Yemengo Gobernuaren indarrek eremuaren kontrola berreskura dezaten —2015ean galdu zuen kontrola—.

Batez ere, bonbardaketa horiek nabarmen zaildu dute yemendarren egunerokoa: NBEren arabera, 14 milioi herritar daude gosetea jasatear, eta dagoeneko 16 milioi esnatzen dira egunero jateko elikagairik gabe. Laburbilduz, «munduko krisi humanitariorik okerrena» eragin du Yemengo gerrak, erakundearen arabera.

Gainontzeko akordioak

Su-etena ez da bake elkarrizketetan bi aldeek adosturiko akordio bakarra: 16.000 preso inguru trukatzea, eta Sana hiriburuko aireportua irekitzea ere erabaki dute. Adostasunok begi onez eta pozez hartu dituzte nazioarteko estatuek, itxaropen gutxi zeudelako ezarrita atzo amaitu zen hitzorduan; izan ere, bi urte ziren gobernua eta matxinoak ez zirela mahai baten inguruan elkartzen, eta aurreko bi saiakerek huts egin zuten.

Arrazoi horien guztiengatik, atzoko irudiak esanahi berezia izan zuen: Guterres alboan zutela, elkarri eskua eman zioten Yemengo Atzerri ministro Khaled al-Yamanik eta huthien buruzagi eta negoziatzaile Mohammad Abdelsalamek, eta biek ala biek ospatu zuten astebete iraun duten negoziazioen emaitza.

Hurrengo hitzordua finkatua dute jada bi aldeek eta NBEk: datorren hilabetearen amaieran elkartuko dira berriz ere, erakundearen Yemenerako mandatari Martin Griffithsek proposatu duen esparru politikoa aztertzeko.

Yemengo gerra 2014an hasi zen, matxino huthiek Sana hiriburuaren kontrola lortu zutenean. Gatazka hurrengo urtean hedatu zen herrialde osora: Saudi Arabia buru duen nazioarteko koalizioa herrialdea bonbardatzen hasi zen, matxinoak geratu nahian, eta AEBek eta Mendebaldeko estatuek salduriko armak erabili izan ditu horretarako.

Lise Grande NBEren koordinatzaile humanitarioaren arabera, 2016az geroztik 10.000 pertsona inguru hil dituzte Yemengo gerran —aurreko urteetako datuak ez dituzte jaso—, eta 65.000 hiltzear leudeke.]]>