<![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 15 Dec 2019 14:14:09 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Johnsonen jarrera aldaketa ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/003/001/2019-12-14/johnsonen_jarrera_aldaketa.htm Sat, 14 Dec 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1955/003/001/2019-12-14/johnsonen_jarrera_aldaketa.htm brexit-agatik, Bruselara begira jarri behar duelako. Datorren urtean hasiko da EBren eta Erresuma Batuaren etorkizuneko harremana negoziatzen, eta azken hilabeteotan gertatutakoa lezio esanguratsua izango da harentzat, hizketei aurre egiteko modua zehazterakoan. Uztailean toryen buruzagi eta Erresuma Batuko lehen ministro aukeratu zutenetik, Bruselarekiko jarrera harroa izan zuen herritarren aurrean, batez ere itunerako aldaketak bilatu nahi zituenean; finean, etengabeko kanpaina batean bizi zen, baina momentu hori dagoeneko amaitu zaio. Epe motzera begira aritu da orain arte, eta, aspaldian lehenengoz, epe ertainera eta luzera begira jarri beharko da. Azkenean aldaketak lortu zituen akordioan, baina hainbat promesetan amore emanda, eta jarrera leunduta. Merkataritza akordioaren hizketetan ere emaitza saihetsezina da: datorren abendu amaierarako adostu nahi du, baina EBk zalantza handiak ditu egutegiaren inguruan. Johnsoni, beraz, jarrera aldatzea egokituko zaio: leunagoa eta malguagoa izatea. ]]> <![CDATA['Brexit'-aren geroa erabakitzeko ari dira bozkatzen Erresuma Batuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/175010/brexit_aren_geroa_erabakitzeko_ari_dira_bozkatzen_erresuma_batuan.htm Thu, 12 Dec 2019 10:39:32 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/175010/brexit_aren_geroa_erabakitzeko_ari_dira_bozkatzen_erresuma_batuan.htm <![CDATA['Brexit'-aren geroa jokoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/175006/039brexit039_aren_geroa_jokoan.htm Thu, 12 Dec 2019 10:34:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/175006/039brexit039_aren_geroa_jokoan.htm Bi alderdi politiko nagusiak, kontserbadorea eta laborista, bilakatu dira ardatz polarizatuko aldeen itxaropenak: toryak irteeraren aldekoentzat, eta laboristak irteeraren kontrakoentzat. Inkestei erreparatuz gero, Johnsonek lasai egon beharko luke, horien arabera botoen %43 jasoko bailituzke, eta laboristak nahiko atzean bailituzke, %34 inguruan. Nigel Farageren Brexit Alderdiak kontserbadoreen 318 barrutietan hautagairik ez aurkeztea bultzada handia izan da Johnsonentzat, eta bidea ireki dio gehiengo osoa bereganatzeko. Beste aldean, EBn segitzearen aldekoak boto taktikoaren inguruan antolatu dira: barruti bakoitzean toryak garaitzeko aukera handienak dituen hautagai europazaleari ematea botoa. Laboristek ez dute adostasun horretan parte hartu, talde komunitariotik ateratzeko boto emaile tradizionalak ez uxatzeko, baina, finean, estrategia horretan parte hartzeak baino, Jeremy Corbynen jarrera anbiguoak egin dio min handiagoa laboristen hauteskundeetako arrakastari. Eta, paradoxikoki, boto taktikoa izan daiteke Corbyn boterera heltzeko irtenbidea. Horren guztiaren erdigunean, garrantzi handia hartu dute 2017an kontserbadoreen eta laboristen arteko tartea boto gutxikoa izan zuten barrutiek; hor aritu dira Johnson eta Corbyn kanpaina egiten, batez ere azken astean. Gehienak barruti laborista historikoak dira, 2016ko erreferendumean talde komunitariotik ateratzearen alde egin zutenak. Horiekin batera, tory europazaleek pisu handia izango dute, ikusteko baitago betiko alderdiari botoa ez emateko gai izango diren brexit-a gelditze aldera; hau da, zerk izango duen pisu handiagoa, ideologiak ala EBrekiko jarrerak. 2017an, brexit-a ez zegoen egungo egoera berean, eta boto ideologikoak pisu askoz ere handiagoa izan zuen boto emaileengan. Horregatik, boz horietan Theresa Mayk jasan zuen trikimailu bera izan du aurrean Johnsonek aurten: kanpainak EBtik ateratzearen ingurukoa behar zuen, baina Corbynek kontserbadoreen neurriak eta murrizketak kritikatzeko baliatu du aukera. Estrategia bertsua da, baina zalantza handiak eragin ditu gaurko hauteskundeetan izango duen eraginkortasunaren inguruan. Eguberriko opariak Johnsoni gehiengo osoa eman ala ez, eta, hortaz, bigarren erreferenduma egin ala ez: bi gertakari horiek daude jokoan gaurko bozetan. Eta prozesuari enegarren une bitxia gehitzeko, hauteskundeen emaitzak etzi jakinaraziko dituzte, ostiral batean, hilabeteko hamahirugarren egunean. Mendebaldean zorte txarrekotzat hartzen dute hilabete bateko hamahirugarrena ostirala izatea; Erresuma Batuko bozen kasuan, ez dago argi zorte hori nori begirakoa izango den, baina gauza bat ziurra da: herritarrek Eguberrietarako brexit-a oparitu diezaioketela euren buruari, irteera 2020ko urtarrilaren 31 baino lehen gauzatzeko. Jokaldi arriskutsua da toryentzat, azken bi urteotan haien sostengu izan den Ipar Irlandako Alderdi Demokratiko Unionistak (DUP) adierazi baitu ez duela harenganako konfiantza gehiagorik; hortaz, Johnsonek ez badu gehiengo osoa eskuratzen, asko borrokatu beharko da unionisten babesa berriz eskuratzeko. DUPekoak, gainera, beldur dira 2017ko hamar diputatuetako batzuk galduko ote dituzten, Ipar Irlandako europazaleak ere antolatu baitira boto taktikoaren inguruan. Beste aldean, opariak bestelakoak izan daitezke toryak gehiengo osorik gabe geratzen badira: irteerari buruzko bigarren galdeketara deitzearen truke, Eskoziako Alderdi Nazionalak (SNP) eta Liberal-demokratak alderdiak Corbyn boterera eraman lezakete -koaliziorik osatu gabe-. Eta batez ere SNP izango da kontuan hartu beharreko indar politikoa, hori baliatuta baldintza gehiago jarriko baitizkio laboristen buruzagiari: datorren urtean bigarren independentzia erreferenduma egitea, eta bertan behera uztea Trident izeneko programa nuklearra. Emaitzek eta negoziazio posible horiek eragina izango dute SNPren independentziarako bidean, Eskozian horri buruzkoak ere izango baitira hauteskundeak.]]> <![CDATA[Bougainvilleko herritarrek baiezkoa eman diote independentziari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/013/001/2019-12-12/bougainvilleko_herritarrek_baiezkoa_eman_diote_independentziari.htm Thu, 12 Dec 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1892/013/001/2019-12-12/bougainvilleko_herritarrek_baiezkoa_eman_diote_independentziari.htm
Erreferendumaren batzordearen arabera, prozesua «garbia, bidezkoa eta nazioarteko arauen araberakoa» izan da. 207.000 pertsona zeuden bozkatzera deituta, eta horietako %87k baino gehiagok eman zuten botoa: «autonomia handiagoaren» eta independentziaren artean aukeratzeko eskatu zieten herritarrei galdeketan. Horietako 176.928k independentziaren alde bozkatu zuten, eta 3.043k baino ez autonomiaren alde; hau da, bozkatzeko eskubidea zutenen %1,68k.

Puka Temu Papua Ginea Berriaren Bougainvillerako ministroak atzo sinesgarritzat jo zuen galdeketa, baina «denbora» eskatu zuen «gainontzeko herritarrek onar dezatela».

Bougainvilleko Gobernuaren izenean, Raymond Masono presidenteordeak Reuters berri agentziari jakinarazi zion litekeena dela independentziarako prozesuak hamar urte inguru irautea: «Gure erakundeak berriz eraiki beharko genituzke». Bi aldeen arteko negoziazioetatik aterako den akordioak, gainera, Papua Ginea Berriko Parlamentuaren oniritzia beharko du.

Subiranotasun nahiak

Subiranotasuna gauzatzeko aukera 2001eko bake itunean geratu zen jasota. Bougainvilleko Gobernuak —bi urte lehenago sortu zen— eta Papua Ginea Berrikoak izenpetu zuten, eta 1989tik piztuta zegoen gerra giroari amaiera eman zion, bi aldeek su-etena 1998an adostu bazuten ere. Dena dela, Bougainvilleko biztanle eta eragile guztiak ez daude ados bi gobernuek lorturiko testuan.

Bougainville Asia hego-ekialdean dago, Salomon Uharteen inguruan, eta ez bakarrik geografikoki. Kulturalki eta linguistikoki ere haren barruan legoke, baldin eta kolonialismoaren garaian banatu zuten bezala banatu ez balute: Louis Antoine Bougainville Frantziako konde, esploratzaile eta nabigatzaileak eman zion izena, 1768an, eta alemaniarren esku geratu zen handik ehun urtera. Gero, 1915ean, Australiak okupatu zuen, eta, II. Mundu Gerran japoniarren esku egon eta gero, berriz australiarren mendera bultzatu zuten; 1949tik da Papua Ginea Berriko uharte bat.

Bougainvilleko herritarren independentzia nahia ez da berria: 1975eko irailaren 1ean gauzatu zuten aukera politiko hori, eta Salomon Iparraldeko Errepublika izeneko estatua osatu zuten. Baina, handik bi astera, Papua Ginea Berriak bere gain hartu zuen, eta horrela segitzen du oraindik.]]>
<![CDATA[Jeremy Corbynen 'leave' arazoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/174944/jeremy_corbynen_039leave039_arazoa.htm Wed, 11 Dec 2019 11:38:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/174944/jeremy_corbynen_039leave039_arazoa.htm <![CDATA['Brexit'-aren geroa jokoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1954/002/001/2019-12-11/brexit_aren_geroa_jokoan.htm Wed, 11 Dec 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1954/002/001/2019-12-11/brexit_aren_geroa_jokoan.htm Brexit-a gauzatzearen truke epe horri ateak irekitzea, hori dute jokoan boto emaileek Erresuma Batuko Parlamenturako bozetan, zehazki jakin gabe nolakoa izango den Johnsonen agintaldia, agintariak dena epe motzera begira egiten baitu. Baina Europako Batasunetik (EB) irteteko prozesuak nahikoa haserre eragin du, nahikoa nazka, nahikoa gatazka, agintari kontserbadoreari txeke zuri bat emateko. Herrialdearen etorkizuna dago jokoan, EBtik ateratzea bera.

Bi alderdi politiko nagusiak, kontserbadorea eta laborista, bilakatu dira ardatz polarizatuko aldeen itxaropenak: toryak irteeraren aldekoentzat, eta laboristak irteeraren kontrakoentzat. Inkestei erreparatuz gero, Johnsonek lasai egon beharko luke, horien arabera botoen %43 jasoko bailituzke, eta laboristak nahiko atzean bailituzke, %34 inguruan. Nigel Farageren Brexit Alderdiak kontserbadoreen 318 barrutietan hautagairik ez aurkeztea bultzada handia izan da Johnsonentzat, eta bidea ireki dio gehiengo osoa bereganatzeko.

Beste aldean, EBn segitzearen aldekoak boto taktikoaren inguruan antolatu dira: barruti bakoitzean toryak garaitzeko aukera handienak dituen hautagai europazaleari ematea botoa. Laboristek ez dute adostasun horretan parte hartu, talde komunitariotik ateratzeko boto emaile tradizionalak ez uxatzeko, baina, finean, estrategia horretan parte hartzeak baino, Jeremy Corbynen jarrera anbiguoak egin dio min handiagoa laboristen hauteskundeetako arrakastari. Eta, paradoxikoki, boto taktikoa izan daiteke Corbyn boterera heltzeko irtenbidea.

Horren guztiaren erdigunean, garrantzi handia hartu dute 2017an kontserbadoreen eta laboristen arteko tartea boto gutxikoa izan zuten barrutiek; hor aritu dira Johnson eta Corbyn kanpaina egiten, batez ere azken astean. Gehienak barruti laborista historikoak dira, 2016ko erreferendumean talde komunitariotik ateratzearen alde egin zutenak. Horiekin batera, pisu handia izango dute tory europazaleek, ikusteko baitago betiko alderdiari botoa ez emateko gai izango diren brexit-a gelditze aldera; hau da, zerk izango duen pisu handiagoa, ideologiak ala EBrekiko jarrerak.

2017an, brexit-a ez zegoen egungo egoera berean, eta boto ideologikoak pisu askoz ere handiagoa izan zuen boto emaileengan. Horregatik, boz horietan Theresa Mayk jasan zuen trikimailu bera izan du aurrean Johnsonek aurten: kanpainak EBtik ateratzearen ingurukoa behar zuen, baina Corbynek kontserbadoreen neurriak eta murrizketak kritikatzeko baliatu du aukera. Estrategia bertsua da, baina zalantza handiak eragin ditu biharko hauteskundeetan izango duen eraginkortasunaren inguruan.

Eguberriko opariak

Johnsoni gehiengo osoa eman ala ez, eta, hortaz, bigarren erreferenduma egin ala ez: bi gertakari horiek daude jokoan biharko bozetan. Eta prozesuari enegarren une bitxia gehitzeko, hauteskundeen emaitzak etzi jakinaraziko dituzte, ostiral batean, hilabeteko hamahirugarren egunean. Mendebaldean zorte txarrekotzat hartzen dute hilabete bateko hamahirugarrena ostirala izatea; Erresuma Batuko bozen kasuan, ez dago argi zorte hori nori begirakoa izango den, baina gauza bat ziurra da: herritarrek eguberrietarako brexit-a oparitu diezaioketela euren buruari, irteera 2020ko urtarrilaren 31 baino lehen gauzatzeko.

Jokaldi arriskutsua da toryentzat, azken bi urteotan haien sostengu izan den Ipar Irlandako Alderdi Demokratiko Unionistak (DUP) adierazi baitu ez duela harenganako konfiantza gehiagorik; hortaz, Johnsonek ez badu gehiengo osoa eskuratzen, asko borrokatu beharko da unionisten babesa berriz eskuratzeko. DUPekoak, gainera, beldur dira 2017ko hamar diputatuetako batzuk galduko ote dituzten, Ipar Irlandako europazaleak ere antolatu baitira boto taktikoaren inguruan.

Beste aldean, opariak bestelakoak izan daitezke toryak gehiengo osorik gabe geratzen badira: irteerari buruzko bigarren galdeketara deitzearen truke, Eskoziako Alderdi Nazionalak (SNP) eta Liberal-demokratak alderdiak Corbyn boterera eraman lezakete —koaliziorik osatu gabe—.

Eta batez ere SNP izango da kontuan hartu beharreko indar politikoa, hori baliatuta baldintza gehiago jarriko baitizkio laboristen buruzagiari: datorren urtean bigarren independentzia erreferenduma egitea eta Trident izeneko programa nuklearra bertan behera uztea. Emaitzek eta negoziazio posible horiek eragina izango dute SNPren independentziarako bidean, Eskozian horri buruzkoak ere izango baitira hauteskundeak.]]>
<![CDATA[Jeremy Corbynen 'leave' arazoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2114/003/001/2019-12-11/jeremy_corbynen_leave_arazoa.htm Wed, 11 Dec 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/2114/003/001/2019-12-11/jeremy_corbynen_leave_arazoa.htm Horma gorria deituriko barruti multzoa historikoki laboristen aldekoa izan da, batez ere 1980ko Margaret Thatcherren agintaldietatik aitzina, eta nahiago izan du Corbynen alderdiaren alde egin kontserbadoreen murrizketak eta neurriak eragozte aldera; horren erakusle, horietako batzuek ez dute diputatu kontserbadorerik izan 1930eko hamarkadatik. Milioika lagun dira, langile klasekoak, duela bi urteko hauteskundeetan betiko botoari eutsi ziotenak, eta 2016ko galdeketan leave (irten) bozkatu zutenak, Europako Batasunetik (EB) ateratzeko. Eta, halere, boto emaile fidelenak bilakatu dira Alderdi Laboristaren arazo handiena, oinarri fidagarriena izan behar zuten arren.

Zerbait aldatzen ari da barruti gorrietan, behinola industrializazioari esker oparotasuna lortu zuten hirietan. Herritar asko eta asko jan ditu desindustrializazioak, inbertsio faltak eta horrek guztiak eragin duen langabeziak. Eta, tartean, brexit-ak dinamika politikoak aldatu ditu: horietako asko lehenengoz kontserbadoreen alde bozkatzeko prest daude, EBtik behingoz irteteko.

Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroa horren jakitun dago, eta ez da harritzekoa izan kanpainan barruti horietan jarri izana arreta, laboristei botoak kentzeko -estrategia ona eta egin beharrekoa izan da-; agintari toryak gehiengo osoa nahi eta behar du, bi atzerapenen ostean EBtik urtarrilaren 31n ateratzeko. Mezua erakargarria da barruti horietan, horma gorriko boto emaileen artean, gehiengo osoa jokoan duen eremuetan.

Horri gehitu behar zaio Corbyn bere jarreraren biktima izan dela, orain arte erakutsi duen anbiguotasunak haserrea eragin baitu eremu horretan -eta herrialdean oro har-. Laboristen buruzagia euroeszeptikoa da, eta horrek azaltzen du brexit-aren inguruan izan duen jarrera. Oreka ez da erraza: erdialdeko eta iparraldeko boto emaileek talde komunitariotik ateratzeko hautua egin zutenean, hiri eta gune urbanoetako ohiko boto emaileek EBn geratzearen alde egin zuten. Gainera, adinak gora egin ahala, behera egiten du laboristen oinarri elektoralak, 2016ko galdeketako remain (geratu) botoak bezala; hor, badirudi Corbynek gazteen eta etorkizunaren aldeko apustua egin behar izan duela, alderdikideen presioaren ondorioz.

Nola? Laboristak formula magikoarekin aurkeztu dira bozetara: boterera iritsiz gero, Corbynek akordio «hobea» negoziatuko luke datorren martxorako, eta 2020ko ekainean horrekin ateratzearen edo EBn geratzearen arteko hautua egiteko aukera emango lieke herritarrei, erreferendum bidez. Jarrera neutroa da, agintariak azaldu duenez; finean, ausardia puntu bat badu, brexit-aren aldeko eta kontrakoen ardatz polarizatuan bere burua ez kokatzeagatik. Badaki alde batean eta bestean dituela babesak, hark sortu ez duen zatiketaren bi aldeetan. Baina, azkenean, ez da izan estrategiarik egokiena, herritarrek ez baitute interpretatu jarrera neutro gisara, Bruselako taldean jarraitzearen aldeko jarrera gisara baizik.

Horregatik, talde komunitarioan geratu nahi dutenentzat Corbyn bilakatu da aukerarik egokiena: EBn jarraitzeko aukerak bizirik jarraituko lukeelako, eta horren inguruan berriz bozkatzeko aukera izango luketelako. Eta, irteteko aukera berriz gailenduko balitz, gutxienez itun «hobe batekin» joango liratekeelako. Laburbilduta: Corbynekin, aukera gustukoenaren edo irtenbide txarrenen artean aukerarik onenaren arteko hautua izango lukete europazaleek.

Bata bestearen menpe geratu da bizirik irauteko, euroeszeptiko asko galduta laboristek europazaleen botoa beharko baitute emaitza onak izateko, eta, Corbynen kasuan, politikoki ez hiltzeko; europazaletasuna da haren salbagarria, euroeszeptiko baten flotagailua.

Ez dago zalantzarik estrategia horrek EBren aldekoak erakarriko dituela, biharko bozak azken aukera izango baitira bigarren galdeketa lortzeko. Batez ere Ingalaterran eta Galesen beharko du horrek, Eskozian SNP alderdiak bereganatuko baitu boto europazalea eta independentista, gobernabiderako aldagai garrantzitsua izango dena-. Hortaz, nola erakarri boto emaile euroeszeptikoak? Corbynek Osasun Zerbitzu Nazionalaren (NHS) inguruan eta kontserbadoreen murrizketei buruz egin du kanpaina, tartean Johnsonek herrialdea Donald Trump AEBetako presidenteari salduko diola adierazteraino. 2017ko antzeko estrategia da, garai hartan Theresa Mayri gehiengoa kentzeko balio izan ziona; baina egungo egoera ez da urte horretakoa, eta irteera prozesua amaitzeko gogoa nabari da askoren artean. Duela bi urteko herritar asko ez ditu berriz konbentzituko.

Gainera, boterera iristeko Corbyni geratzen zaizkion aukera bakarrak ez daude bere kontrolpean: boto taktikoari esker, laboristek edo liberal-demokratek toryen barruti batzuk bereganatzea; eta tory europazaleak azken alderdi horretara joatea.

Finean, laboristei gehiengoa ematea bainoago, Johnsonen balizko bat eragoztea da bozen helburua, eta horretarako europazaleen sektorea izan behar da Corbynen eremua; ez du beste aukerarik. Euroeszeptikoena berreskuratzea ia ezinezkoa izango du, are gehiago kontuan hartuta Nigel Faragen Brexit Alderdia ez dela aurkeztuko kontserbadoreen 318 barrutietan; eman beharreko pauso logikoa zen, eta, era objektiboan aztertuta, zentzudunena eta ziurrenik bozetako erabakigarriena.

Corbynek aldeko duen gauza bakarrenetako bat bozetarako aurkeztu duen programa indartsua da: gastu publikoa handitzea, sektore estrategikoak nazionalizatzea, enpresei zergak igotzea eta langileen baldintzak hobetzea, esaterako. Zalantzarik gabe, horma gorriko boto emaile tradizionalentzako neurri erakargarriak dira, baina brexit-ak dena aldatu du, dena bi aukeraren artean jokoan egoteraino: toryen murrizketak eta neurri ekonomiko liberalak, EBtik kanpo; ala laboristen gastu publikoa, inbertsioa eta neurri ekonomiko sozialdemokratak, EBn jarraitzeko arriskuarekin.

Begiratu batean, laboristenak dira erakargarriagoak, baina toryenak askori ziurtatuko die murrizketekin lotzen duten EBtik ateratzea. Horrek zalantza bat sorrarazi du: ideologiaren arabera ala soilik talde komunitarioarekiko jarreraren arabera bozkatzea.

2015ean, David Cameron torya brexit-ari buruzko galdeketa batera deitzeko promesarekin aurkeztu zen. Langile klasearen botoen %29 jaso zituen; laboristek, %36. Zein da aurtengo joera? Inkesten arabera, kontserbadoreek klase horren botoen %48 jasoko dituzte; Corbynek, %31. Hor egongo da biharko gakoa.]]>
<![CDATA[SPDren primarioek kolokan jarri dute Merkelen koalizio gobernua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/017/001/2019-12-01/spdren_primarioek_kolokan_jarri_dute_merkelen_koalizio_gobernua.htm Sun, 01 Dec 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1942/017/001/2019-12-01/spdren_primarioek_kolokan_jarri_dute_merkelen_koalizio_gobernua.htm
Izan ere, emaitza horiek kolokan jarri dute Europako lehen indar politiko eta ekonomikoaren gobernua, egun Angela Merkelen Batasun Kristau-Demokratak (CDU) eta SPDk koalizioan osatzen dutena; 2017an sinatu zuten elkarrekin gobernatzeko akordioa —zatituta agertu zen alderdia erabakia hartzerakoan—, eta urte horretan hasitako legealdiaren erdian ituna errepasatzeko konpromisoa hartu zuten. Legealdiaren erdialdera datorren hilabetean iritsiko dira.

Bada, Walter-Borjansek eta Eskenek hitzemandakoa betetzeko asmoa agertu dute, argudiatuta beharrezkoa dela akordioa «berriz aztertzea»; jarrera aldaketa bat da, SPDren orain arteko buruzagitza pozik baitzegoen koalizioarekin. Hau da, ez zuen azterketarik egiteko beharrik ikusten, itunean hala jasota egon arren.

Koalizioaren oinarriak nabarmen ahuldu diren arren, buruzagitza berriak lasai egoteko eskatu zuen atzo: «Beti esan dugu ez dela [koaliziotik] berehala ateratzearen edo geratzearen inguruko kontu bat», adierazi zuen Walter-Borjansek.

Hau da, militanteei helarazi zien arreta jarriko dutela adostasuna berriz negoziatzean; Merkelen alderdiak, baina, ez du begi onez ikusten 2017ko ituna aldatzea, eta datorren hilabetetik aurrera talka handiak espero dira Alemaniako bi indar politiko nagusien artean. Hurrengo bozak 2021ean dira egitekoak, eta kantzilerrak adierazia du ez dela aurkeztuko —2005etik dago karguan—.

Garai berri baten nahia

Lehen aldia da alderdiak bi buruzagiz osaturiko presidentetza bat aukeratu duela, eta oraindik azken langa du gainditzeko, SPDren ordezkariek datorren astean egitekoak diren kongresuan berretsi beharko baitute militanteen hautua; gaurko bozketa ezusteko handia izan da, beste hautagaitza baitzen faboritoa, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerordeak eta Klara Geywitz diputatuak osatu dutena.

Atzoko hitzorduarekin, sei hilabeteko trantsizioa egin du alderdiak, iragan ekainean Andrea Nahlesek presidentetza utzi zuenetik, eta buruzagitza berriari alderdiaren krisi existentziala bideratzea egokituko zaio.

SPDk inkestetan behera egin du nabarmen, eta, horien arabera, botoen %15 besterik ez luke jasoko parlamenturako hauteskundeak gaur egingo balituzte; goia 1998an jo zuen, Gerhard Schroder botoen %40rekin kantziler aukeratu zutenean.

Alderdiaren kongresuak datorren ostiraletik igandera iraungo du, eta, hitzordu horretan, buruzagitza berriari buruzko bozketa egiteaz gain, gobernu koalizioarekiko jarrerari buruzko bozketa izango dute.]]>
<![CDATA[SPDren primarioek kolokan jarri dute Merkelen gobernua]]> https://www.berria.eus/albisteak/174520/spdren_primarioek_kolokan_jarri_dute_merkelen_gobernua.htm Sat, 30 Nov 2019 18:58:14 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/174520/spdren_primarioek_kolokan_jarri_dute_merkelen_gobernua.htm <![CDATA[Netanyahuren etorkizun politikoa kolokan geratu da ustelkeria inputazioekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-11-22/netanyahuren_etorkizun_politikoa_kolokan_geratu_da_ustelkeria_inputazioekin.htm Fri, 22 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-11-22/netanyahuren_etorkizun_politikoa_kolokan_geratu_da_ustelkeria_inputazioekin.htm
Likud alderdiaren agintariak hainbatetan esan du errugabea dela, eta atzo ere mezu bera helarazi zien herritarrei, karguen berri izan eta gutxira; are, fiskal nagusiaren aurkako kritikak ugaritu egin zituen: «Inputazioak nire aurkako kolpe saiakera bat dira».

Netanyahu legez ez dago dimititzera behartuta, baina, epaiketaren ostean erruduntzat joko balute, orduan bai, lehen ministro kargua utzi beharko luke. «Hau bai, ikerketa pertsonal deitzen duten horietako bat da. Ikerketa pertsonal bat oso puztua». Etorkizun politikoa kolokan geratu zaion politikari baten hitzak dira.

Fiskaltzak hiru kasu hartu ditu kontuan Israelgo jarduneko lehen ministroa auzipetzeko erabakia hartzerakoan: lehena 4.000 zenbakia daraman auzia da, eta, horren arabera, Netanyahuk ustez Bezeq telefonia operadoreari lehen eskuko informazioa ematen zion, enpresak babesten duen komunikabide batek haren izena eta jardun ona goraipatzearen truke.

1.000 zenbakia daraman auziaren arabera, jarduneko lehen ministroak eta haren familiak 230.000 euroren opariak onartu zituzten bederatzi urtez; tartean bitxiak, puruak eta Frantziako xanpaina. Trukean, hobari fiskalak ematen zituen.

Azkenik, 2.000 izeneko auzian, egunkari baten mesedean aritzea leporatzen diote. Yedioth Ahronoth egunkaria Israelen irakurle gehien dituen egunkaria da, eta jarduneko lehen ministroak komunikabide horren aldeko legezko neurriak babestu zituen, bere irudiaren eta interesen aldeko informazioa zabaltzearen truke.

Blokeo politikoa

Mandelbitek garai garrantzitsu batean jakinarazi du Israelgo jarduneko lehen ministroaren aurkako erabakia: aurten bitan egin dituzte parlamenturako bozak —iragan apirilean eta irailean—, eta Netanyahu bitan saiatu da gobernua osatzen, alferrik.

Likuden agintaria gobernuburu izan zen 1996tik 1999ra, eta berriz 2009tik aurrera, hamar urtez; egungo testuinguruan, ordea, ez dago batere argi karguan jarraitzeko adina babes lortuko duen.

Benny Gantz oposizioko Urdina eta Zuria koalizioaren buruzagiak ere amore eman zuen herenegun, eta, ordezkaritza duten alderdietako agintariek ez badute gobernurik osatzen abenduaren 11 baino lehen, Reuven Rivlin Israelgo presidenteak hirugarrenez deitu beharko du bozetara.

Hori gertatuz gero, Netanyahuk galdu egingo luke diputatu izateak emango liokeen immunitatea.]]>
<![CDATA[Netanyahuren etorkizun politikoa kolokan geratu da ustelkeria inputazioekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/174082/netanyahuren_etorkizun_politikoa_kolokan_geratu_da_ustelkeria_inputazioekin.htm Thu, 21 Nov 2019 21:15:19 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/174082/netanyahuren_etorkizun_politikoa_kolokan_geratu_da_ustelkeria_inputazioekin.htm <![CDATA[«Lortu dugu Galizia berriz existitzea nazio gisa Espainiako Estatuan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1969/019/001/2019-11-17/lortu_dugu_galizia_berriz_existitzea_nazio_gisa_espainiako_estatuan.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1969/019/001/2019-11-17/lortu_dugu_galizia_berriz_existitzea_nazio_gisa_espainiako_estatuan.htm
2015eko bozetan galdu zenuten ordezkaritza. Lau urteren eta hiru hauteskunderen ostean, Espainiako Diputatuen Kongresura itzuli zarete.

Gu pozik gaude emaitzarekin. Uste dut BNGren eserlekuak sari bikoitza duela: lortu dugu Galizia nazio gisa berriz existitzea [Espainiako] estatuan, gure herrialdea estatuan kokatzea, eta, horrez gain, lortu dugu galiziartasunaren aurkakoa den eskuin mutur xenofobo eta arrazistari galga ezartzea. Beraz, galiziar askok irribarre bat dute ahoan, BNG Madrilera itzuli delako, eta eskuin muturrak ez duelako ordezkaritzarik lortu Galiziako barrutietan.

Apirilean, 93.810 boto jaso zenituzten; iragan astean, 119.597. Aldea 26.000 bat botorena da.

Pozik egoteko arrazoi bat da, hauteskunde testuinguru horretan gehien igo diren alderdietako bat baikara. Gainera, hori lortu dugu Galiziako nazionalismoaren goranzko joera baieztatuz. Argi dago ziklo aldaketa baten aurrean gaudela, eta, ziklo aldaketa horren eraginez, gorabidean den alderdi bat bilakatu garela. Horrek indartu egiten gaitu hurrengo erronkari aurre egiteko: Galiziako Parlamenturako hauteskundeak. Horietarako, uste dugu [Galiziako presidente Alberto Nuñez] Feijoo garaitzeko gakoa BNGren emaitza onak izango direla.

Diputatu bat lortu duzue, Voxen aurretik geratuta, ia 5.000 botoren aldearekin. Alderdi horren ordezkaritza eragoztea hauteskundeetarako finkatu zenuten helburuetako bat al zen?

Guretzat, garrantzitsua da galga ezartzea eskuin muturrak ordezkatzen duen horri. Kezkagarria da Espainiako Estatuan sortzen ari den egoera: batetik, Voxek ordezkaritza handitu duela; eta, bestetik, estatuko alderdiek ardura handia dutela gertakari horretan. Eskuineko indarrak faxismoa zuritzen ari dira, eta ezkerrekoak ez dira gai eskuin muturraren diskurtsoari aurre egiteko.

Horregatik, harro gaude [Voxek] Galizian ordezkaritzarik ez izatea. Ez du ez zinegotzirik, ez diputaturik gure parlamentuan, ezta aldundietan ere. PPren zuzendaritzako parte izanda, Feijook Voxekin egindako itunak onartu zituen. Pablo Casado bezain errudun da horretan.

Pedro Sanchezek eta Pablo Iglesiasek akordiorako oinarri bat egin dute Espainian gobernu koalizioa osatzeko…

Asmoen berri eman dute. Egiazki, auzi garrantzitsuen inguruan ez dute ezer argitu, ezta euren programa zein izango den ere. Politikan ezin zara asmoez bizi, konpromiso politikoak behar dira. Guk jakin nahi dugu zer gertatuko den mozal legearekin, lan arloko kontrarreformekin, pentsioen etorkizunarekin eta oinarrizkoa den eztabaidarekin: estaturik gabeko nazioen aitorpenarekin.

Errepresioaren bidea amaitu beharra dago, eta irtenbide demokratikoan aurrera egin.

Asteon esan duzu ituna «orokorregia» dela. Zer espero duzu edukiari dagokionez?

Espero dut zehaztasun gehiago izatea. Askotan errepikatu dugu BNGren jarrera ez dagoela zehaztua, eta bi auziren araberakoa izango dela: batetik, zein izango den gobernuaren programa; eta, bestetik, galiziar agenda errespetatzeko asmoa izango duten.

Gure etorkizunerako ezinbestekoak diren oinarrizko hainbat auzi daude agendan: enplegua, errepideen mantentzea, azpiegituren modernizazioa eta Galiziaren defentsa nazio gisa. Ez dugu atzerapausorik onartuko.

Askotan jarri duzue arreta Galiziak bere ahotsa izan beharraren inguruan. Kanpainako leloa Ahots propioarekin izan duzue. Galizia gutxiesten al dute?

Galizia diskriminatuta dago. Azken lau urteotan konturatu gara Galizia estatuko eztabaidatik desagertzen dela BNG ez badago Kongresuan; hori, eta geroz eta erabaki gehiago hartzen dituztela gure interesen kontra. Egungo egoeran, ahots propioa izatea garrantzitsua da gure arazoak konpondu eta gure interesak defendatzeko.

Independentismoaren aldarrikapenen artean egon dira Ogasun sistema, kontzertu ekonomikoa eta eskumen gehiago izatea. Legealdirako helburuetako batzuk dira ala oraindik ez zarete eskari maximalistekin arituko?

Gure programan argi eta garbi jartzen du zer lortu nahi dugun. Errealistak era bagara. Ez dago irtenbide magikorik gure arazo guztientzat, eta, ziurrenik, oso zaila izango da eskatzen ari garen guztia datorren agintaldian lortzea. Beraz, uste dugu aurrerapausoak egin behar ditugula, aurrerapauso argiak, egun garrantzitsuak diren hainbat auzitan.

Diputatu bakarra duzue. Zer egin daiteke 350 eserlekuko ganbera batean?

Testuinguruaren araberakoa izango da. Diputatu horrek abantaila bat du Galizian aukeratu dituzten besteekin: ez dagoela ez Sanchezen ez Iglesiasen ez Casadoren aginduetara. Gure konpromiso bakarra Galizia da, eta diputatu hori gainontzekoak baino baliagarriagoa izango da, Madrildik esaten dietena bozkatzen baitute.

PSOEren edo Unidas Podemosen deirik jaso duzue?

Kontaktu informalak izan ditugu PSOErekin, baina datorren astera arte ez dugu hizketaldirik izango inbestidurari buruz.

Sanchez eta Iglesias 48 orduan jarri dira ados. Apirileko bozen ostean, ez zuten ezer lortu.

Biek azaldu beharko lukete nola izan den posible 48 orduan akordio bat egitea, eta hilabete luzez halakorik ez lortzea. Harrigarria da, eta azalpen bat merezi du. Dena den, apirilaren ostean ez bazuten lortu, borondate politikorik egon ez zelako izan zen. Ikuskizun negargarria eman zuten, iragan asteko bozetara eramateraino; alfonbra gorria ezarri zioten eskuin muturrari.

Harreman ona duzue EH Bildurekin eta ERCrekin; Galizian, Alderdi Sozialistarekin. Espero duzue Sanchezek inbestiduraz horiekin hitz egiteko eskatzea?

Harreman esparru zabala dugu, eta, noski, Esquerrarekin eta Bidurekin lehentasunezko harremana dugu. Dena den, Madrilen, gure rola ez da izango alderdi horiekin bitartekari lanak egitea; gu Galiziaren interesak defendatzera goaz, eta estatuan dagoen mugimendu nazionalistarekin koordinatuko gara; betiere, Galiziaren interesak aurrean jarrita.

Sanchezek eskari hori egingo balu, esan nahiko luke bere ardura saihestu nahi duela inbestidurako babesak bilatzeko orduan. Ez dagokigu rol hori izatea.

11 alderdirekin batera, joan den hilean autodeterminazio eskubidearen aldeko eta zigorturiko politikari katalanen askatasuna eskatzeko adierazpena sinatu zenuten.

Beharrezko keinu bat izan zen. Subiranotasuna kriminalizatzeko ofentsiba handi bat gertatzen ari da estatuan, erabaki hutsa kritikatzea, nahiz eta hori nazioarteko zuzenbidean errotuta dagoen. Jaio ginenetik, erabakitze eskubidearen eta demokraziaren defentsa gure printzipioen artean daude.

Sinadura hori koherentzia eta elkartasun ekintza bat izan zen. Espero dut Espainiako ezkerrak ez diola onartuko eskuinari erritmoa zehaztea, horrek ahalbidetu duen bakarra eskuin muturraren gorakada izan delako. Arazo politiko batentzako erantzun politiko bat behar da.

Kongresuan EH Bildurekin eta ERCrekin lan egingo duzue?

Ideia argi batekin egingo dugu lan: Galiziaren interesak defendatzeko orduan BNG independentea izatea. Horrek ez du esan nahi ez zaigula garrantzitsua iruditzen arlo subiranista eta nazionalistako beste alderdiekin lan egitea.

BNGk zer ekarpen egin dezake Kataluniakoa konpontzeko?

Ikuspuntu bat dugu, eta hori da estatuan Galizia nazio gisa berriz agertzea. Horrek balioko dio bere errealitatearen egoera errealago bat izateko: plurinazionala dela, kultura askotarikoa eta hizkuntza askotarikoa. Ezin dute jarraitu hori ezeztatzen. Gurekin, mugimendu nazionalista indartsuagoa da.

Proposamenik ba al duzue?

Lehentasun argi bat dugu: Espainiako Estatuak aitortu behar duela Kataluniako gizarteak egiten duen eskaria zilegi dela, erabakitzeko eskubidea duela. Jarrera horrek bide interesgarri bat irekiko du, ez soilik estatu gabeko nazioentzat, inboluzio demokratikoarekin eta eskubideen murrizketarekin pozik ez dauden herritarrentzat ere bai.]]>
<![CDATA[Sanchezek UPren eta Ciudadanosen babesa nahi du inbestidurarako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-11-12/sanchezek_upren_eta_ciudadanosen_babesa_nahi_du_inbestidurarako.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-11-12/sanchezek_upren_eta_ciudadanosen_babesa_nahi_du_inbestidurarako.htm
Apirilean bezala, batuketa zail bat ondu beharko du Sanchezek Espainiako presidentetzara itzultzeko. Zer formularekin egingo duen, horretaz ez zuen azalpen handirik eman Abalosek, baina irekia utzi zuen UPrekin koalizioan gobernatzeko aukera: «Entzuteko prest gaude. Etapa berri batean gaude, eta egoera berrira egokitu behar dugu. Herenegungo bozen ostean, ezkerreko blokea ahulagoa da: PSOEk 120 eserleku ditu (hiru gutxiago); UPk, 35 (-7); eta Iñigo Errejonen Mas Paisek (MP), hiru. Apirilean eskuratu zituztenak baino zazpi diputatu gutxiago dira; 809.450 boto galdu dituzte bidean. MPren botoek ez dituzte PSOEren eta UPren beherakadak konpentsatu; are, Errejonek alderdi sozialistaren ezkerreko boto emaileak zatitu ditu, Pablo Iglesias buru duen koalizioaren kontrapisu lana baldintzatuz: «Nagusitasunez irabazi dugu. Ezkerreko, zentroko eta moderazioko alderdia gara», aldarrikatu zuen atzo PSOEren Antolakuntza idazkariak.

Errejonek jakinarazi zuen gobernabidea errazteko aurkeztuko zela Espainiako Gorteetarako bozetara, eta, hortaz, haren hiru diputatuen babesa ia ziurtatua luke Sanchezek. Zailago izango du UPren aldeko botoak lortzea, apirilaren osteko negoziazioek nabarmen gaiztotu baitzuten bi agintarien eta bi indar politikoen arteko giroa; konfiantzak gutxigatik ez zuen hondoa jo. Iglesias eta Sanchez, ordea, elkarri beste aukera bat emateko prest daude, beste saiakera bat egiteko asmotan. Biek ala biek adierazi dute gobernu aurrerakoi bat osatu nahi dutela.

Egoera horri gehitu behar zaio Espainiako jarduneko presidenteari beste ate bat ireki zitzaiola atzo, Albert Riverak C's alderdia utziko duela jakinarazi zuenean; duela zazpi hilabete, PP aurreratzeko asmo argia erakutsi zuen Riverak, eta PSOEren inbestidura errazteari ezetza eman zion. Orain, hura joko politikotik kanpo dagoela baliatuta, Sanchezek espero du C's-ren zuzendaritza berriarekin akordioren bat egingo duela, gobernabidea ez bada, gutxienez inbestidura saioa errazteko.

Dena den, oraindik ez dago batere argi Riverak utzi duen alderdiak zer erabaki hartuko duen. Herenegun gauean, zuzendaritzako hainbat kidek jakinarazi zuten desblokeoan egongo zirela, iradokiz PSOEren presidentegaiaren hautagaitza erraztuko zutela. Bi aste barru batzartuko da alderdiaren kontseilu orokorra, eta bilera horretatik zuzendaritza berri bat atera liteke.

«Alde horretatik bai, atera daiteke batuketa bat. Hori landuko dugu», adierazi zuen atzo Abalosek C's-k inbestiduran izan dezakeen jarreraz.

Moncloarako formulak

Sanchezek berehala hasi nahi ditu negoziazioak, eta ostertzean du jada harentzat egokiena den formula: UPren, C's-ren, MPren, EAJren, eta PRCren edo Teruel Existeren diputatuen babesarekin gainditzea inbestidura saioa. Era horretara, gehiengo osora iritsiko litzateke, eta lehen bozketan aukeratuko lukete Espainiako presidente.

Bigarren bozketa behar izanez gero, kontrako baino aldeko boto gehiago beharko lituzke; horrek, beraz, behartuko lioke abstentzioak negoziatzera, eta, testuinguru horretan, hainbat aukera izango lituzke. Arriskua, harentzat, Kataluniako alderdi independentistek jar ditzaketen baldintzak dira: bai ERCk eta bai Junts Per Catalunyak (JxC).

Prozesu subiranistaren aurkako sententziaren osteko hauteskundeak izan ziren herenegungoak, eta datorren balizko legealdia horren osteko lehena ere izango da. Kataluniako agenda politikoak, hortaz, asko baldintzatuko du Espainiako gobernabidea datozen asteetan.

Abalosek, ordea, atzo argi utzi zuen PSOEren negoziazioetarako beste ardatza: alderdi independentisten botoa ez duela negoziatuko: «Testuinguru horretan, saiatzen jarraituko dugu, bakarrik bada ere, independentisten menpe ez egoteko». Horrek erakusten du C's garrantzitsua izan daitekeela, batez ere inbestidura saioko lehen bozketan.

Riveraren alderdi ohia hondoratu egin zen herenegun, apirileko 57 eserlekuetatik 10era jaitsita. PP aurreratzea jarri zuten helburu, eta are eskuinerago egin zuten hilabeteotan, Vox eskuin muturreko alderdiaren mehatxuarengatik. Azkenean, C's-k ez du lortu Pablo Casado buru duen alderdiari gailentzea, eta Voxek gainditu egin du diputatu kopuruan. Eskuineko blokeko lehen alderdi izateko nahia zapuztu, eta hirugarren alderdia bilakatu da.

PPk apirilean galduriko eserlekuetako batzuk berreskuratu zituen, eta oposizioko alderdi gisa bere burua sendotuagoa ikusi zuen. Alberto Nuñez Feijoo Galiziako presidenteak atzo hitz egin zuen alderdiaren izenean, datozen asteei begira: «Egoera kezkagarriago batean gaude. Sinesgarritasuna galdu du Sanchezek. Saltsa handiago batean sartu gaitu, eta espero dut Espainia ez dela berriz blokeatuko».

Horri begira, PPren Kataluniako presidente Alejandro Fernandezek atzo berriz proposatu zuen «alderdi konstituzionalistak» elkar daitezela Cataluña Suma izeneko koalizioan, Kataluniako alderdi independentistak garaitze aldera: «Elkartuta hamar diputatu lortuko genituen [herenegun]. Elkarrekin lortuko dugu erabakigarriak izatea Katalunian».

Kataluniari begira

Igandeko emaitzak kontuan hartuta, ERCk uste du bere eta Sanchezen arteko elkarrizketa ez dela «atzeragarria», eta, hortaz berehala elkartu behar direla Kataluniaz eta haren inbestidura saioaz hitz egiteko.

Apiriletik hona bi eserleku galdu arren, Esquerra Republicana boto gehien jaso zuen alderdia izan zen Katalunian, eta pisu hori baliatu nahi du gobernabidean erabakigarria izateko. Marta Vilalta alderdiaren bozeramaileak atzo jakinarazi zuenez, prest daude Sanchezekin batzartzeko, eta hautu bat egiteko exijituko diote Espainiako gobernabideari eta Kataluniako egoera bideratzeari begira: «Sanchezek erabaki behar du irtenbide demokratiko bat eta elkarrizketa nahi dituen, ala eskuin gehiago. Pilotak bere teilatuan jarraitzen du».

JxCk pozarren baloratu zituen atzo Espainiako Gorteetarako bozetan izandako emaitzak, apirilean baino eserleku bat gehiago lortu baitzuen. Laura Borras diputatuak aukera baliatu zuen Sanchez kritikatzeko: «Haren ardura falta, eta hitz egiteko eta politika egiteko gaitasunik eza. Horregatik azalpenak eman beharko lituzke. Horren ondorioz sortu du desegonkortasun politikoa Espainian».]]>
<![CDATA[Aritmetika zaildu zaio Sanchezi ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/010/001/2019-11-11/aritmetika_zaildu_zaio_sanchezi.htm Mon, 11 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1878/010/001/2019-11-11/aritmetika_zaildu_zaio_sanchezi.htm Espainiako erreakzioak). ]]>
Iñigo Errejon ere saiatuko da bere tokia bilatzen hizketetan; haren alderdi Mas Pais (MP) lehenengoz sartu da Kongresuan, hiru diputaturekin, baina ez du talde propioa izango. Errejon gobernabidea bermatzeko aitzakiarekin aurkeztu da, baina atzoko emaitzek agerian utzi dute hori zaildu egin duela: MPk PSOEren ezkerrean dauden boto emaileak banatu ditu, UPk zazpi diputatuak galdu baititu Errejonen alderdia aurkeztu den zazpi erkidegotan; eta, aldi berean, MPk ez du eserlekurik lortu probintzia horietan. Errejonek Iglesias buru duen koalizioa 42 ordezkaritik 35era jaitsarazi du.

PSOEko 120 diputatuak, UPko 35ak eta MPko hirurak batuta, ezkerreko blokeak 158 eserleku bildu ditu, apirilean baino zazpi gutxiago, eta 176ko gehiengotik urrun.



Rivera, maldan behera

Apirileko bozetan, Sanchezek ezkerrera zein eskuinera begiratzeko aukera izan zuen. UPkoengana jo zuen azkenean, PSOEko militanteen eta Ciudadanosen (C's) ezezkoak bultzatuta, Albert Riverarekin elkartuta gehiengo osoa pasatzen zuen arren. Gaurtik aurrera, ordea, ez du aukera hori izango: C's erabat hondoratu da, 57 diputatutik 10era jaitsita.

Zazpi hilabeteko epean, Rivera pisu politiko txikia izatera igaro da, Alderdi Popularrari (PP) gailentzeko aukera izan ostean: horren erakusle, Ciudadanoseko zuzendaritzaren erdia eserlekurik gabe geratu dela.

Beherakada horrek bi onuradun izan ditu. Batetik, Pablo Casadoren PPk apirilean galduriko eserlekuetako batzuk berreskuratu ditu -inoizko emaitza txarrenak izan zituen-, eta oposizioko eta eskuineko blokeko alderdi nagusia da, 88 ordezkarirekin.

Vox alderdia izango du atzetik, 52 diputaturekin, apirilean baino 28 gehiago jaso baititu; pisu politikoaren ikuspuntutik, atzoko garailea izan zen, zazpi hilabeteko epean lortu baitu ezerezetik boto kopuruan hirugarren indar politikoa bilakatzea. Hortaz, eskuineko blokeak 152 eserleku izango ditu -Navarra Sumaren bi ordezkariak batuta-. Gaurtik aurrera aukera guztiak daude mahai gainean. PPren abstentzioa ere bai. ]]>
<![CDATA[Irtenbide, eta amesgaiztoen iturri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/006/001/2019-11-10/irtenbide_eta_amesgaiztoen_iturri.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1953/006/001/2019-11-10/irtenbide_eta_amesgaiztoen_iturri.htm
Horrek, baina, ez du zertan egonkortasun politikoaren sinonimo izan, hala erakutsi baitute EBko errealitate politikoek. Egunerokoaren eta agenda politikoaren menpe daude koalizioak, hori osatzen duten indar politikoen arteko harremana egokia izan arren. Nola gobernatzen dute EBn, eta zeintzuk dira zailtasunak?

AUSTRIA

Bipartidismora ohituriko herrialdea da, baina 2017az geroztik ez dago bipartidismorik. Austriako Alderdi Sozialdemokrata (SPO) eta Austriako Herri Alderdiak (OVP) «koalizio handia» osatuta agindu dute hamarkada luzez, boterea elkarren artean partekatuz; horren ondorioz, elkarrizketaren eta kontsentsu handien estatutzat jo izan da Europa mendebaldeko herrialde txikia.

Hori, ordea, 2016an amaitu zen. Migrazioaren auziak gogor jo zuen Austriako politika eta gizartea, eta urte hartan hamarkada luzeko egonkortasunak lehen arrakalak izan zituen. Auzi horren kudeaketaren ondorioz, SPOk eta OVPk behera egin zuten bozetan, eta horiek bidean utzitako botoak harrapatu zituen Austriako Askatasunaren Alderdia (FPO) ultraeskuindarrak.

2017rako, «koalizio handia» hautsi egin zen, eta OVPko Sebastian Kurzek beste koalizio bat egin zuten FPOrekin: EBn lehenengoz, alderdi bat eskuin muturrarekin aliatu zen. Eta, horren ondorioz, Kurz agintari gazteena bilakatu zen, 31 urte zituela.

Koalizioen herrialdea egonkortasunera ohitua zegoen, urte luzez bata bestearen ondorio izan zelako. «Koalizioa handitik» kanpoko esperimentuak, baina, gutxi iraun zuen: aurtengo udako oporraldiak hasi aurretik desegin zen, austriarren ohiko oporlekuetako bat den Eivissa uhartean (Herrialde Katalanak) gertatu zen ultraeskuindarren ustezko ustelkeria kasu baten ondorioz.

Irail amaieran bozak egin zituzten arren, Austria oraindik gobernurik gabe dago -bitartean, gobernu teknokratiko bat dago agintean-, eta herritarrek euren burua ohikoa ez den testuinguru batean ikusi dute. Kurzek egin zuen ohartarazpena emaitzak jakin ostean: «Uste dut oraingoan zailagoa izango dela gobernua osatzea».

BELGIKA

Gobernabiderako sistemen artean, kasu bereziena Belgikarena da, nahitaez koalizioak osatzera behartuta baitaude ordezkaritza lortzen duten alderdi politikoak: izan ere, konstituzioaren arabera, gobernuak ministro flandriarren eta ministro valoniarren kopuru bera izan behar du. Zenbait identitate dituen herrialdean, zenbait hizkuntza erabiltzen dituen estatuan, oreka politikoa mantentzea ez da erraza izaten.

Testuinguru horrek baldintzatu egiten du gobernuaren osaketa, are gehiago kontuan hartuta Ordezkarien Ganbera zatitua ateratzen dela hauteskunde bakoitzean. Horri, gainera, gehitu behar zaio eskualdeen errealitatea: Flandriako bost probintziek 87 diputatu bidaltzen dituzte ganberara; Valoniako bostek, 48; eta Bruselak, 15.

Egun, ordezkaritza handiena du Flandriako Aliantza Berria (N-VA) alderdi independentista eskuindarrak, 150etik 25 diputatu eskuratu baitzituen iragan maiatzeko hauteskundeetan.

Alderdi hori, hain justu, protagonista izan ohi da gobernuetarako negoziazioetan eta hori egonkortasunean. Iragan urteko azarokoa da adibideetako bat: N-VAk koalizioa utzi zuen migrazioari buruzko desadostasunengatik, eta Charles Michel lehen ministroak dimisioa aurkeztu behar izan zuen abenduan, ganberan gutxiengoan geratu baitzen.

Erregeak, ordea, erabakia behin-behin eten zuen, eta Michelek jarduneko karguan jarraitu zuen joan den maiatzeko hauteskundeetara arte; harrezkeroztik, herrialdeak gobernurik gabe jarraitzen du, eta Michelek Europar Kontseiluko presidente kargua hartu berri du. Haren ordez, emakume batek lehenengoz hartu du Belgikako gobernuburu kargua, jardunean bada ere: Sophie Wilmesek.

Azken kasua Michelena izan da, baina Guy Verhofstadtena ere esanguratsua da: 1999tik 2008ra izan zen lehen ministro, eta epe horretan lau gobernu koalizioren buru izan zen.

DANIMARKA

Danimarka da kolore bakarretako gobernuetara ohituta ez dagoen estatu kideetako bat: esaterako, 1982tik 2015era ez du halakorik izan. Ohitura, hori bai, bloke ideologikoetan oinarrituriko gobernuak partekatzea da.

Blokeetan oinarrituriko gobernabidearen ondorioz, ez da harritzekoa hauteskundeetan boto gehien jaso duen alderdia oposizioko indar nagusi gisa ikustea. Kasurako, Sozialdemokratak (SD) alderdia: 2015etik 2019ra oposizioan egon zen, boz kopuru handiena jaso zuen arren.

Aurtengo bozetan eskuineko blokeak gehiengoa galdu duela baliatuta, SD boterera itzuli da, baina kolore bakarreko gobernua osatuta: Portugalgo 2015-2019 agintaldiaren gisara, hiru alderdiren babes parlamentarioa du.

ERRESUMA BATUA

Erresuma Batua, EBko estatu kide gehienak bezala, bipartidismora ohituta zegoen. Alderdi Kontserbadorea edo Alderdi Laborista, biek partekatzen zuten boterea, bakarrik.

Errealitate hori, EBko hainbat herrialdetan gertatu bezala, duela hamar bat urte aldatu zen: 2010eko bozen ostean, toryak ados jarri ziren Liberal-demokratak alderdiarekin gobernatzeko, eta biek koalizioan gobernatu zuten legealdi batez. 1945etik lehenengoz, Erresuma Batuak koalizio gobernu bat izan zuen.

Parentesia 2015ean itxi zen, kontserbadoreek gehiengo osoa jaso baitzuten bozetan; baina, bi urteren ondoren, Theresa Mayk galdu egin zuen abantaila hori. Brexit-aren garaia abian zegoen jada, herrialdeko paisaia politikoa guztiz nahasi duen epea; testuinguru horretan, Mayk lortu zuen bakarrik gobernatzen jarraitzea, baina hori gobernabide itun bati esker izan zen, Ipar Irlandako Alderdi Demokratiko Unionistarekin egin zuena.

Ordea, brexit-aren prozesuak erakutsi duenez, horrek ez du askorako balio izan, haren alderdiko hainbat diputatuk boto diziplina hautsi eta gobernuaren aurka bozkatu baitute.

2010az geroztik, gehiengo garbirik gabeko bi parlamentu izan dira Erresuma Batuan, eta datorren hilabetean egitekoak diren hauteskundeek aukera handiak dituzte paisaia bera emateko.

GREZIA

Greziak gobernabidea eta egonkortasuna bermatzeko sistema bat du ezarria 2012tik. Boto gehien jasotzen duen alderdiak, hori lortzeagatik, 50 diputatu gehiago izaten ditu, bakarrik gobernatzeko behar adina indar izan dezan parlamentuan.

Gobernabidea errazte aldera harturiko neurria izan zen, herrialdea gogor jo zuen krisi ekonomikoak gobernabidea zaildu baitzuen: 2007an, 2009an eta 2012an bi aldiz egin zituzten bozak. Horrek, ordea, ez zuen eragotzi Syrizak koalizioan gobernatu behar izan duela 2015etik aurten arte.

Egoera bere horretara itzuli zen uztaileko bozetan, eskuinak agintea gehiengo osoarekin berreskuratu zuenean. Syrizaren parentesiaren amaiera ere ekarri zuen, bipartidismo tradizionala osatu duen Demokrazia Berria alderdia baitago boterean. Baina, orain Syriza da bipartidismo horren beste adar bat.

ITALIA

Gobernu koalizioak eta gobernu krisiak aipatzeko orduan, ezinbesteko adibidea da Italia, bi horietan erabateko esperientzia baitu. Bata bestearekin doa.

Adibideen zerrenda luzea den arren, honako kopuru hauek laburbiltzen dute hango politikaren desegonkortasuna. Edo agian egonkortasuna, egoera horietara erabat ohituta baitaude italiarrak: 1946az geroztik, herrialdeak 67 gobernu izan ditu -eta 29 lehen ministro-. Hau da, gobernu bakoitzak urtebete inguru irauten du; kasurako, azken krisi politikoa: Lega ultraeskuindarrak eta 5 Izar Mugimenduak (M5S) osatu zuten koalizioak urtebete baino pixka bat gehiago iraun zuen.

Orain, M5S Alderdi Demokratikoarekin ari da gobernatzen -eta Askeak eta Berdinak ezkertiarraren babesarekin-, eta koalizio horrek Silvio Berlusconiren hirugarren gobernuaren iraupena dauka helburutzat; gehien iraun duen gobernua baita, 1.400 egun inguru, ia lau urte.]]>
<![CDATA[Ekialdeko frontetik erretiratzen hasi dira miliziak eta Ukrainako tropak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/020/001/2019-11-10/ekialdeko_frontetik_erretiratzen_hasi_dira_miliziak_eta_ukrainako_tropak.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1957/020/001/2019-11-10/ekialdeko_frontetik_erretiratzen_hasi_dira_miliziak_eta_ukrainako_tropak.htm
Maniobra horiek amaitzean, minak kentzeaz arduratuko dira, gerora gatazkan sorturiko gotorlekuak eraisteko; oraingoz, hori da adosturiko plana. Hortaz, pauso guztiak era arrakastatsuan beteko balituzte, bakeari buruzko goi bilera bat egingo lukete Ukrainako eta Errusiako agintariek, Alemaniakoarekin eta Frantziakoarekin batera. Horri begira jarri zen atzo Boris Grizlov Moskuren mandataria: «Espero dut Kieven partetik ez dugula ikusiko eragozpen berririk indarren erretiroari buruzko akordioa oztopatzeko».

Erretiroei buruzko itunaren lehen negoziazioak 2016ko irailean hasi zituzten Ukrainak, Errusiak, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikek, eta besteak beste atzoko mugimenduak aztertzeaz arduratu zen Europako Segurtasun Lankidetzarako Antolakundeak (ESLA); azkenean, hiru urteren ostean, hitz egindakoa praktikan jartzeko aukera izan dute, ESLAko behatzaileek atzo baieztatu zutenez.

Aurten hasi dira Mosku eta Kiev keinuak egiten bien arteko harremana hobetzeko. Duela bi hilabeteko trukaketak izan zuen oihartzunik handiena: Errusiak eta Ukrainak 35na preso askatu zituzten, eta erabakia aurrerapausotzat jo zuten. Aske utzitakoen artean zeuden iaz Errusiak atxilotutako 24 soldadu ukrainarrak.

Ukrainako armadaren eta milizia errusiazaleen arteko gatazka 2014an hasi zen, eta, harrez geroztik, 13.000 lagun hil dira bi aldeen arteko borroketan, Nazio Batuen Erakundearen arabera. 2015ean, Ukrainak eta Errusiak su-eten bat negoziatu zuten Bielorrusiako hiriburuan —Alemaniako eta Frantziako gobernuen bitartekaritzarekin—, baina garai hartan adosturikoa ez errespetatzea egotzi dio batak besteari.

Tartean, erreferenduma egin ostean, Errusiak Krimea anexionatu zuen, eta Ukraina ekialdean Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikak aldarrikatu zituzten.

Bi errepublika horien eremuek osatzen dute Donbass eskualdea, eta Ukrainako presidenteak, bakea negoziatzeari begira, autonomia handiagoa ematea mahaigaineratu duen arren, proposamenak protestak eragin ditu herrialdean.]]>
<![CDATA[Poliziak 1.606 migratzaile atera ditu bi kanpalekutatik Parisen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-11-08/poliziak_1606_migratzaile_atera_ditu_bi_kanpalekutatik_parisen.htm Fri, 08 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-11-08/poliziak_1606_migratzaile_atera_ditu_bi_kanpalekutatik_parisen.htm
Atzoko operazioak helburu zehatz bat zuen: «Ez dut onartuko mota horretako instalaziorik egotea hemen edo Parisko beste toki batean», adierazi zuen Lallementek mugimenduaren berri ematean. Frantziako hiriburuaren ipar-ekialdean daude migratzaileen kanpaleku gehienak, eta horiek «urtea amaitu baino lehen» desegiteko asmoa jakinarazi zuen herenegun Castanerrek.

1.500 eta 3.000 lagun artean leudeke horietan bizitzen, migratzaileen eskubideen aldeko taldeen arabera. Gobernuak zehaztua du «paperik gabekoen» etorkizuna: Barne ministroak atzo France Info irratian adierazi zuenez, martxan jarriko dituzte Frantziatik kanporatzeko prozedurak.

Frantzian migrazioaren auziak zeresan handia eman du azken urteotan, eta testuinguru horretan aurkeztu zituen gobernuak migrazio politika gogorragoak; esanguratsuenak, asilo eskatzaileen osasun zerbitzua mugatzea eta migratzaileak hartzeko kuotak ezartzea.

Finean, eskuinari begirako neurriak dira, baita 2022ko presidentetzarako hauteskundeei begirakoak ere, ezustekorik ezean Emmanuel Macron presidentea Marine Le Pen ultraeskuindarrarekin lehiatuko baita berriz ere, 2017ko bigarren itzulian egin bezala.

Egutegi kontua ere bada: Macron agintaldiaren erdira iritsi berri da, eta datorren martxoaren 15ean udal hauteskundeak dituzte Frantzian —bigarren itzulia martxoaren 22an litzateke—.

Barne ministroak eta Parisko Poliziaren prefetak atzo ere oroitarazi zuten aurten mota horretako operazio gehiago egingo dituztela; horietako asko «datozen asteetan» izango dira, osasun zerbitzuek Paris ipar-ekialdeko kanpalekuetan dauden migratzaileentzako tokia aurkitzen dutenean.

Atzo desegindako eremuetan ere patruilatzen arituko dira, gaurtik hasita, toki berean kanpaleku gehiago eraiki ez ditzaten. Izan ere, Parisko Udalaren arabera, poliziak iritsi aurretik ehunka migratzailek ihes egin zuten bi kanpalekuetatik; dena den, aurtengo operaziorik handiena izan zen atzokoa, atzemandako migratzaile kopuruari erreparatuz gero.

Horrelako erabakiekin, Parisko Poliziaren prefetak helburutzat jarri du «zero itzulera» deritzona, migratzaileek eremu horietan kanpalekuak berriz eraiki ez ditzaten.

Errefuxiatuen egoera arautzeko, Dublingo Ituna adostu zuten ; haren arabera, asiloa eskatu duten migratzaileen egoera aztertzea Europako Batasunera sartzeko erabili duten herrialdeari dagokio. Hortaz, Frantziako Gobernuak estatu horretara bidal litzake atzeman dituenak, betiere sei hilabete eta urte eta erdiko epean baldin bada. Tarte hori ez badu errespetatzen, Parisi dagokio migratzaileen egoera eta asilo eskaria aztertzea.

Alemaniaren deportazioak

Alemaniako Gobernuak asiloa ukatu die Afganistango 36 laguni, eta, ondorioz, haien herrialdera deportatu zituzten atzo. Afganistango agintariek jakinarazi zutenez, goizaldean iritsi ziren herrialdera.

2016ko abenduaz geroztik, 29 afganistandar talde deportatu dituzte Europako herrialde horretatik: denera 756 eskatzaile izan dira. Deportazio horiek kritika handiak eragin dituzte Alemanian, uste baitute migratzaileak arriskuan jartzen dituztela euren herrialdera itzularazita.]]>
<![CDATA[Aliantzen dantza bozetarako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/013/001/2019-11-07/aliantzen_dantza_bozetarako.htm Thu, 07 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1887/013/001/2019-11-07/aliantzen_dantza_bozetarako.htm
Galdera hori airean dago Boris Johnson jarduneko lehen ministroak bozak aurreratzeko asmoa hizpide hartu zuenetik. Ez du erantzun errazik, hasiera batean baiezkora jotzeko joera dagoen arren; Johnson, behintzat, herritarrei mezu hori helarazteaz arduratu da: Komunen Ganbera irteera oztopatzen ari dela, eta gehiengo osoa jaso behar duela datorren hileko hitzorduan, brexit-a behin betiko gauzatzeko.

Testuinguru hori da, hain justu, Johnsonen irteera gauzatzeko irtenbide bakarrenetako bat, bakarra ez esatearren. Toryek, gehiengo izanda, erabaki lezakete talde komunitariotik ateratzea jarduneko lehen ministroak EBrekin adostu duen akordioarekin, edo itunik gabe irtetea, nahiz eta atzo desegindako Komunen Ganberak iragan hilean iradoki zuen testua babesteko prest zegoela.

Horiek horrela, hiru jarreratan zatituko da kanpaina: batean, Alderdi Kontserbadorea, Brexit Alderdia eta Ipar Irlandako Alderdi Demokratiko Unionista (DUP), EBtik ateratzearen aldeko hiru alderdiak; bestean, Liberal-demokratak alderdia, Eskoziako Alderdi Nazionala (SNP), Plaid Cymru Galesko alderdi independentista, Alderdi Berdea eta Sinn Fein, EBn geratzearen aldeko bost indarrak; eta, hirugarrenean, Alderdi Laborista, jarrera anbiguoa duena, beste itun bat adostu eta hori erreferendumera eraman nahi baitu.

Jarrera horiek baldintzatuta egongo dira hauteskundeak, eta alderdiak jada hasi dira brexit-ari begirako helburuak betetzeko estrategiak diseinatzen. Aliantza estrategikoak dira, jarrera bateko edo besteko politikariek euren barrutiko ordezkaritza lor dezaten. Baina badirudi hori oposizioko alderdi europazaleen kontua izango dela, toryek eta Brexit Alderdiak ez baitute akordio estrategikorik adostu nahi izan.

Nigel Farage euroeszeptikoak asteon jarri zizkion horretarako baldintzak Johnsoni: nabarmenena, EBrekin adostu zuen akordioa baztertzea, itunik gabeko irteera gauzatzeko. Jarduneko lehen ministroak ez zion erantzun, eta, adostasun estrategikorik gabe, brexit-aren aldeko botoak zatitu egingo dira. Aliantza horren ordez, toryek Ingalaterra iparraldeko barrutietan jarriko dute arreta, irteeraren alde bozkatu zuten barruti laboristetan.

Jokaldia, ordea, arriskutsua da, Johnsonek ez baitu Ruth Davidson Eskoziako kontserbadoreen buruzagi karismatikoaren laguntza izango; Davidsoni esker, 2017ko bozetan toryek hamabi diputatu kendu zizkioten SNPri, baina kontserbadoreak horiek galtzeko arrisku handian daude, brexit-aren prozesuak hartu duen norabidearengatik, eta Davidsonek kontserbadore eskoziarren buruzagitza utzi baitu.

Ingalaterra iparraldeko barruti laboristak, gainera, oso fidelak izan ohi dira, oraindik oroitzen baitira toryen murrizketen ondorioez. Johnsonek, hortaz, estrategiarik zailena hartzea erabaki du, baina, brexit-ak urteotan erakutsi duenez, dena da posible.

EBn geratzearen aldekoak, berriz, hizketan ari dira aliantza estrategikoak osatzeko: barrutietan, soilik boto gehien jasotzeko aukera handienak dituen hautagai europazalea aurkeztuko litzateke, gainontzekoek haren garaipena ez oztopatzeko. Liberal-demokratak, Plaid Cymru eta berdeak dira estrategia horren aldekoak, Komunen Ganbera EBn geratzearen alde osatzeko. Zeregin horretan, aldeko dituzte kargua errepikatzeko asmorik ez duten tory europazaleen atzerapausoak, horien ordezkoa hartzeko.

SNPk ez du koalizio horretan parte hartuko, ziur baita berreskuratu egingo dituela 2017an galdu zituen 21 ordezkarietako ia guztiak; independentisten borroka bigarren galdeketa da, baina lehentasuna du independentziari buruzkoak. Horretarako, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroaren arabera, indartsuago itzuli behar dira Westminsterrera datorren hilabetetik aurrera.

Azkenean, SNP erabakigarria izan liteke gobernabidean, aukera handiak baitaude gehiengorik gabeko Komunen Ganbera bat azaleratzeko. Jeremy Corbyn laborista lehen ministro kargura eramateko, alderdi horren botoak ezinbestekoak bilaka litezke, eta Sturgeonen alderdikoek bigarren independentzia erreferenduma eska lezakete horren truke; orain arte, laboristek ez diote ezezkoa eman aukera horri.

Corbynek ere bere estrategia diseinatu du, eta kanpainako eztabaida auzi sozioekonomikoetara bideratzea izango du lehentasun. Bide hori egin zuen 2017an, eta toryen gehiengo osoa desagerrarazi zuen. Atzo gauean, ezusteko batekin hasi zuen kanpaina: Tom Watson buruzagiordeak dimisioa eman zuen, arrazoi pertsonalak argudiatuta.

Ipar Irlandaren kasua

Ipar Irlandan, estrategia beraren alde egin du, besteak beste, Sinn Fein alderdiak. Asteon jakinarazi duenez, ez da hiru barrutitan aurkeztuko, EBn geratzearen aldeko beste hautagai batek irabazteko aukera gehiago izan ditzan.

Aldi berean, erabakigarria izango da Belfast iparraldeko barrutia, han lortu baitzuen ordezkaritza Nigel Dodds DUPen buruzagiordeak, boto gutxiko aldearekin. Beste alderdi unionistei ez aurkezteko eskatu arren, hori egitea erabaki dute, eta Sinn Feinek aukera handiak izango ditu aurrea hartzeko.]]>
<![CDATA[Zigor Kodea aldatzea proposatu du Sanchezek, galdeketak debekatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-11-05/zigor_kodea_aldatzea_proposatu_du_sanchezek_galdeketak_debekatzeko.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-11-05/zigor_kodea_aldatzea_proposatu_du_sanchezek_galdeketak_debekatzeko.htm
Haren PSOE izan zen, hain justu, Jose Luis Rodriguez Zapateroren garaian galdeketak despenalizatu zituen alderdia; horregatik, PPko Pablo Casado eta Ciudadanoseko (C's) Albert Rivera erasokor agertu ziren Espainiako jarduneko presidentearekin, proposamena mahaigaineratzeagatik. Ordea, gutxi iraun zuten neurriarekiko kritikek, eta berehala eraman zuten eztabaida igandeko hitzordura: boto emaileei begira, biek ohartarazi zioten Sanchezi herritarrek botoa emateko aukera eta «askatasuna» izan behar luketela, bortizkeriarik gabe.

Finean, denak Sanchezen kontra aritzea eraginkorra den arren, errazagoa da botoak bloke beretik erakartzea, bestetik erakartzea baino. Horretan aritu ziren Rivera eta Casado, nahiz eta PPkoak «etsaiez ez nahasteko» ohartarazi zion: «Denok gaude ezkerra eta nazionalistak egiten ari direnaren aurka».

Horren ondorioz, PSOEren hautagaiaren proposamenak berehala galdu ziren, desagertu egin ziren platoan, inoiz esan ez balitu bezala. Ez ziren neurri soilak: Sanchezek TV3 kateari begirako neurri bat ere aipatu zuen, Kataluniako Parlamentuaren bi herenak behar izateko administrazio kontseilua aukeratzeko. «Alderdikoikeriarekin» amaitzeko erabakitzat aurkeztu zuen: «Kataluniako egoera bideratzeko, batasuna, proportzionaltasuna eta irmotasun demokratikoa dira beharrezkoak». Riverak, ordea, erasokor jarraitu zuen, eta 155. artikulua berriz aplikatzeko eskatu zion Sanchezi: «Moderatuena Konstituzioa aplikatzea da. Egiazko 155.a adostu behar da».

Inkesten paisaia politikoa

Hautagaientzat, atzoko eztabaida kanpainako hitzordu erabakigarriena izan zen boto emaileak erakartze aldera. Inkestek baldintzatuta aritu ziren platoan —atzotik horiek kaleratzeko debekua indarrean sartu zen—.

Bozketa egunerako bost egun falta direla, honako paisaia politikoa irudikatu dute inkestek: PSOEk irabaziko lituzke hauteskundeak, 116 diputatu jasota batezbeste (iragan apirilean baino zazpi gutxiago); PP izango luke atzetik, 94rekin (+28), eta Vox ultraeskuindarra izango litzateke hirugarrena, 42 ordezkarirekin (+18). UPk zazpi diputatu galduko lituzke, 37rekin geratzeko, eta C's-ek izango luke beherakada handiena, 57 diputatutik 19ra jaitsita. Iñigo Errejonen Mas Paisek, aldiz, sei ordezkari izango lituzke.

Katalunian, Esquerra Republicanak (ERC) apirileko hamabost diputatuei eutsiko lieke, eta Junts Per Catalunyak (JxC) sei ordezkari eskuratuko lituzke, duela zazpi hilabete baino bat gutxiago. CUPi dagokionez, estreinakoz sartuko litzateke Espainiako Kongresuan, hiru diputaturekin.

Hego Euskal Herrian, EAJk eta EH Bilduk ordezkari kopuru berari eutsiko liokete: jeltzaleek sei ordezkari izango lituzkete, eta koalizioak, lau.]]>
<![CDATA[Johnsonen irtenbidea: legea zuzentzea, bozak gehiengo soilarekin aurreratzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/003/001/2019-10-29/johnsonen_irtenbidea_legea_zuzentzea_bozak_gehiengo_soilarekin_aurreratzeko.htm Tue, 29 Oct 2019 00:00:00 +0100 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/2110/003/001/2019-10-29/johnsonen_irtenbidea_legea_zuzentzea_bozak_gehiengo_soilarekin_aurreratzeko.htm Brexit-aren bitxikeriak: azkenean, baliteke Europako Batasunetik (EB) ateratzearen kontra dauden bi indar politikok ematea modua Erresuma Batua EBtik ateratzea. Eskoziako Alderdi Nazionalak (SNP) eta Liberal-demokratak alderdiak hauteskundeak aurreratzeko plan bat ondu dute asteburuan, egungo blokeo politikoa gainditze aldera, eta gobernuak ontzat jo du trikimailu politiko hori, bide alternatibo eta eraginkor bat izan daitekeelako Boris Johnson lehen ministroaren helburuak betetzeko. Finean, plana da legeari zuzenketa bat aurkeztea, bozetarako deia gehiengo soil baten bidez onartzeko; Johnsonek atzo gauean baieztatu zuen hala egingo duela gobernuak.

2011z geroztik, Komunen Ganberako diputatuen bi herenen babesa -gutxienez 434 diputatu- behar da parlamenturako hauteskundeetara deitzeko -aurreko bozak egin baino bost urte lehenago bada-, eta Johnsonek ez du halakorik lortu saiatu den bakoitzean, Alderdi Laborista abstenitu egin baita. Liberal-demokratek eta SNPk, bozak aurreratzearen aldeko bi alderdik, laboristei aurrea hartzea erabaki dute egitasmo politikoei dagokienez, eta azaldu dute prest daudela lege proposamen bat aurkezteko, bozetara deitzeko arauak zehazten dituen legeari zuzenketa bat egiteko. Lehen ministroari ongi iruditu zaio mugimendu politiko hori, eta bere egin du estrategia, Alderdi Laborista jokoz kanpo harrapatuta.

Gobernuak, oposizioko bi alderdiek proposatu dutenarekin bat etorrita, eskatuko du lege hori soilik moldatzea abenduko balizko bozetara deitzeko: bi herenen babesa beharrean, gehiengo soilaren aldeko botoei esker -gutxienez 326 diputatu-. Horrek arrakastarako bidea luke, kopuru hori gaindituko bailukete kontserbadoreen (288), liberal-demokraten (19) eta Eskoziako independentisten (35) ordezkariak batuta.

Atzoko Komunen Ganberako saioan, oposizioko bi alderdi horiek estrategia horren erabilera argudiatu zuten, baina adierazi zuten ez zeudela ados gobernuarekin bozen dataren inguruan: Johnsonek abenduaren 12an nahi ditu, atzo azaldu bezala, baina liberal-demokratek eta SNPk nahiago dute hiru egun lehenago izatea, abenduaren 9an.

Talka, hortaz, dataren ingurukoa da, eta horren araberakoa izango da bi alderdi horien babesa. Jeremy Corbyn laboristen buruzagiak adierazi zuen «sakon aztertuko dutela» lege proiektua, itunik gabe irteteko modurik eman ez dezan.

Data, estrategikoa

Gazteen botoa erakartzeko, liberal-demokratek eta SNPk nahiago dute bozak ahalik eta goizena egitea: adin tarte hori da europazaleena, eta abenduaren 9an oraindik unibertsitatean izango dira, eta han bozkatzeko aukera izango lukete; hil horretako 12an, gehienak Gabonetako oporretan egongo dira, eta data horietan zailagoa izan ohi da boto emaileen mobilizazioa.

Horrez gain, Eskoziako independentistek nahi dute abenduko hauteskunde posibleetan 16 eta 17 urteko gazteek ere botoa emateko aukera izatea, Ian Blackford SNPren Westminsterko buruzagiak atzo azaldu zuenez. Hortaz, dataren aukeraketa ere estrategikoa bilakatu da. Luzapenari forma eman diote ]]>