<![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 14 Oct 2019 08:07:22 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Errepublikanoak, familia politikoa berregituratzeko buruzagi bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/017/001/2019-10-13/errepublikanoak_familia_politikoa_berregituratzeko_buruzagi_bila.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1942/017/001/2019-10-13/errepublikanoak_familia_politikoa_berregituratzeko_buruzagi_bila.htm
Hiru hautagairen arteko primarioak izango dira, alderdiaren koroa lortzeko. Hirurak, ordea, ohi baino profil txikiagokoak dira, eta horrek ere azaltzen du gaurkoak duen interes falta. LRk, gainera, galdu egin du izaera presidentziala, boterean egoteko alderdia denaren esentzia hori. Baina buruzagi bat hautatu beharra dago, eta kargu hori lortzeko faboritoa da Christian Jacob LRren Asanblea Nazionaleko talde parlamentarioko presidentea. Hilabeteotan eman dituen mezuak eta transmititu duen konfiantza kontuan hartuta, primarioek ezusteko gutxirako tartea dute, Jacobek jaso baitu babes handiena alderdikideen artean. Hura da ezagunena, hiru ezezagunen artean.

Iragan hilabetean hildako Jacques Chirac Frantziako presidente ohiaren joerakoa da —haren ministro izan zen hainbatetan—, eta helburutzat jarri du alderdia berriz batzea. Finean, Wauquiezen estilo desberdina izan nahi du, hura erabakiak bakarrik hartzera ohitu baitzen, hala nahi zuelako; alderdia ideologikoki eskuinerago eraman zuen, eta, hortaz, ikusteko dago Jacobek zer estrategia izango duen, militanteen babesa jasotzen badu.

Ordea, ideologikoki Wauquiezen bide beretik jarraitzearen aldekoak badaude oraindik alderdi barruan, eta horien ordezkaria da primarioetan Guillaume Larrive diputatua; «Frantzia aske bat» sortu nahi du, migrazioaren auziari erreferentzia egiten dion bakoitzean gogorarazten duenez.

Harentzat, LRren «gobernatzeko izaera» berreskuratzea izango da helburuetako bat presidentetza lortzen badu: «LR gobernuko alderdi bat da, ez erantzun alderdi bat».

Hirugarren hautagaia Julien Aubert diputatua da, haren hitzetan «eskuin indartsuaren» ordezkaria dena, eta, Jacoben kontrara, «batasunaren berritzearen» aurka egiteko asmoa du. Charles de Gaulle Frantziako presidente ohiaren jarraitzaile sutsua da, eta bere burua «subiranista populartzat» du.

Parte hartzea

Ziurtzat daukaten arren Jacobek irabaziko duela, militanteen parte hartzea alderdiaren egungo egoeraren isla izango da. Militante gehien duen indarra da LR, baina azken urteotan beherakada handia izan du kidegoan: 2017ko abenduan, esaterako, 234.000 ziren.

Alderdiari norabide arrakastatsu bat emateaz gain, presidente berriak hautagai eta programa erakargarriak finkatu beharko ditu 2022ko presidentetzarako hauteskundeetarako, hura ezingo baita horretara aurkeztu, LRren jarduneko presidente Jean Leonettik jakinarazi bezala.

Bozketa garrantzitsu horren aurretik, datorren urteko udal bozetan eta 2021eko departamentuetarako eta eskualdeetarakoetan lehiatuko da alderdia.]]>
<![CDATA[Poloniaren bidea berresteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-10-12/poloniaren_bidea_berresteko.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-10-12/poloniaren_bidea_berresteko.htm
PiSen laguntza ekonomikoek ospe handia dute herritarren artean, batez ere familia bakoitzak jasotzen duen soldatak: hilean 125 euro ume bakoitzeko —haiek 18 urte betetzen dituzten arte—. Alderdiak bide beretik jarraitzeko asmoa du datorren agintaldian, eta horregatik proposatu du gutxiengo soldata progresiboki igotzea 2023ra arte: egungo 520 euroetatik 925 eurora. Erabaki horien eta beste hainbaten atzean dago Jaroslaw Kaczynski, teorian Dietako (behe ganbera) diputatu soila eta PiSeko presidentea dena, baina praktikan Poloniako agintari garrantzitsuena dena; hark agintzen du, Mateusz Morawiecki lehen ministroaren eta Andrzej Duda presidentearen gainetik.

Hauteskunde kanpainan, Kaczynskik egonkortasunaren argudioa erabili du 2015eko botoei eusteko: langabezia tasa %5en inguruan dago, Polonia ekonomikoki hazi besterik ez da egiten, EBko seigarren potentzia da, eta esportazioek bizimodu duina izateko modua eman diete herritarrei, argudiatu duenez.

PiSek datu ekonomikoetan jarri du arreta herritarrak konbentzitzeko, baina oposizioko alderdiek gobernabidea izan dute hizpide, uste baitute gobernua geroz eta autoritarioagoa bilakatzen ari dela. Auzitegi Gorenaren erreforma litzateke adibide bat: uste dute botere banaketa urratu duela, gobernuari auzitegia kontrolatzeko ahalmena eman diolakoan; erreformaren arabera, Goreneko 72 epaileetatik 27k erretiroa hartu beharko dute espero aurretik.

Brusela oposizioaren iritzi berekoa da, eta, erantzun gisa, Europako Batzordeak Lisboako Ituneko 7. artikulua indarrean jarri zuen duela bi urte, justizia erreformak egitean EBk ezarritako balioei ez jarraitzeagatik —prozesua osatuko balitz, Poloniak boto eskubidea galduko luke Europako Kontseiluan—. Batzordeak beste pauso bat eman zuen herenegun: Polonia salatu zuen Europako Justizia Auzitegian, argudiatuta epaileak kontrolatzen dituela arrazoi politikoengatik.

PiSek kanpainan egin duen beste proposamen batek ere gatazka handia sortu du: kazetarien estatusa aldatzeko asmoa. Ofizialki, agintean dagoen alderdiak batzorde bat sortu nahi du kazetarien «arauak eta lan etikoa bermatzeko», baina oposizioak salatu du «askatasun demokratikoei eraso» egingo liekeela.

Ezkerra, ordezkari bila

Testuinguru horretan, oposizioko indarrak batu egin dira, iragan maiatzeko Europako bozetan egin bezala, eta bi bloke nagusitan antolatu dira: zentro-eskuineko Koalizio Hiritarrean (KO) eta ezkerreko Lewican, horiek 2015ean galduriko diputatuak berreskuratzeko helburuarekin.

Pisu gutxiago duen Poloniar Koalizio (PSL) liberalarekin gehiengora iristen badira, hiru indarrek jakinarazi dute ados jarriko direla PiS boteretik botatzeko.]]>
<![CDATA[Bigarren independentzia erreferenduma, 2020ko udan]]> https://www.berria.eus/albisteak/172310/bigarren_independentzia_erreferenduma_2020ko_udan.htm Fri, 11 Oct 2019 22:09:52 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/172310/bigarren_independentzia_erreferenduma_2020ko_udan.htm Lehen galdeketa 2018ko azaroaren 4an egin zuten, eta independentziaren aurkakoek irabazi zuten: %56,6-43,3. Dena den, independentziaren aldekoentzat garaipen txiki bat izan zen, espero baino emaitza hobeak lortu baitzituzten. Iragan maiatzean ere, Kaledonia Berriko Kongresurako bozetan loialistekiko tartea txikitzea lortu zuten, eta, egun, bi diputaturen aldea dago bien artean: independentistek 26 ordezkari dituzte, eta independentziaren aurkakoek, 28. Hauteskunde horietatik, bigarren galdeketa "ahalik eta azkarren" egiteko asmoa jarri du mahai gainean Kaledonia Berrian boterean dagoen Etorkizuna Konfiantzaz alderdi loialistak; 2020ko uztaila baino lehen nahi zuen. Independentistek, berriz, 2020ko azaro aldera egitea lehenetsi dute, baina azkenean Philippek bien arteko oreka lortu nahi izan du. Iazko galdeketan, gatazka handia sortu zuen hautesle erroldak, eta, azkenean, bi aldeak ados jarri ziren bozketatik kanpo geratuko ziren 11.000 kanak zerrendan sartzeko. Arazoa, ordea, ez zen guztiz konpondu, eta, datorren urteko erreferendumari begira, errolda "eguneratzeko" konpromisoa hartu du Philippek. Datorren urteko erreferendumean ere ezezkoak irabaziko balu, beranduenez 2022an hirugarren galdeketa egingo lukete, 1998ko Noumeako Akordioan adosturikoaren arabera. Erreferendum hori ez lukete egingo "2021eko irailaren erdialdearen eta 2022ko abuztuaren artean". Izan ere, tarte horretan hainbat hauteskunde dituzte Frantzian: eskualdeetarakoak, presidentetzarakoak eta parlamenturakoak.]]> <![CDATA[Ezkerreko alderdiek eskua luzatu diote Costari akordio bat egiteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-10-08/ezkerreko_alderdiek_eskua_luzatu_diote_costari_akordio_bat_egiteko.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-10-08/ezkerreko_alderdiek_eskua_luzatu_diote_costari_akordio_bat_egiteko.htm
Antonio Costa jarduneko lehen ministroaren helburua zen gehiengo osoa lortzea herenegun egindako hauteskundeetan; hogei diputatu gehiago lortu arren, beharrezko 116 ordezkarietatik gertu geratu da, eta 230etik 106 izango ditu, behin-behineko emaitzen arabera -atzerriko botoen lau diputatuak izendatzeko daude-. Testuinguru horretan, Costak atzoko ordu txikietan jakinarazi zuen geringonça (tramankulua) deituriko akordio berritzearen alde egingo duela, eta norabide bera baieztatu zuen atzo eguerdian Augusto Santos Silva jarduneko Atzerriko Negozioen ministroak: «PS prest dago geringonça berritzeko edo beste alderdi politiko batzuetara zabaltzeko. Herritarrek mezu argia eman dute: egungo formula politikoarekin jarraitzea nahi dute».

2015ean bezala, datorren legealdian ere PSren (106), BEren (19) eta PCP-PEV koalizioaren (12) diputatuen baturak gehiengo osoa gainditzeko balioko lioke Costari, baina igandeko emaitzek ekuazio gehiago sortu dituzte gobernabideari begira: soilik BErekin akordioa egitea; soilik PCP-PEV koalizioarekin ados jartzea; edo, BErekin eta PCP-PEVekin ados jartzeaz gain, ordezkaritza lortu duten gainontzeko ezkerreko alderdiekin ere negoziatzea egonkortasun politikoa.

Hortaz, ahalik eta aukera eta babes handiena bereganatzeko zeregin horretan, jarduneko lehen ministroak negoziazioak abia litzake Pertsonak-Animaliak-Natura (PAN) alderdiarekin (4 diputatu ditu) eta Livrerekin ere (1), botoak behar dituenean horiengana jotzeko.

Negoziazioetan indar handiagoa izango du Costak, eta horretaz baliatuko da bere interesei hobekien datozkien akordioak egiteko. Geringonça berriz egiteaz gain, BEren buruzagi Catarina Martinsek atzo proposatu zuen «urtero berrikusiko» litzatekeen itun bat egitea, inbertsio publikoak handitzeko; PCPk zailago jarri zuen 2015eko ituna bigarrenez egitea, «helburu zehatzak» betetzearekin lotu baitzuen hori Jeronimo de Sousa komunisten buruzagiak.

Xede horiek lirateke, besteak beste, gutxiengo soldata 600 eurotik 850era igotzea, eta troikak -Europako Batzordeak, Europako Banku Zentralak eta Nazioarteko Diru Funtsak osaturikoa- sustaturiko lan erreforma amaitzea.

Hori bai, azken orduko aldaketarik ezean, Costak ez du koalizio gobernurik osatu nahiko: «Hobe da laguntasun on bat ezkontza txar batekin ez zapuztea», adierazi zuen iragan abuztuan, hauteskunde kanpaina hasi aurretik.

Marcelo Rebelo de Sousa Portugalgo presidentea gaur batzartuko da ordezkaritza eskuratu duten alderdi politikoekin, eta orduan emango dio Costari gobernua osatzeko ardura. Jarduneko lehen ministroak herritarren babesa positibotzat jo duen arren, datorren legealdirako kontuan hartu beharko du abstentzioa %45 izan dela -inoizko handiena parlamenturako bozetan-.

Eskuin muturra, lehenengoz

Herenegungo hauteskundeek 2015ekoen joeran sakondu dute: ezkerreko alderdiak gehiengoa dira ganberan. Horren erakusle da PSk eskuineko alderdi guztiak batuta baino diputatu gehiago eskuratu dituela.

Eskuineko alderdi nagusiak, Alderdi Sozial Demokratak (PSD), hamabi diputatu galdu ditu, eta 1983tik izandako emaitzarik txarrena izan zuen herenegun gauean, 77 ordezkari lortuta. Rui Rio buruzagiak, halere, ohartarazi zuen espero baino emaitza hobeak izan zirela: «Ez dugu bete helburua, baina ez da izan askok aurreikusi ziguten porrota: ez da izan porrot handirik. Pauso bat eman dugu konfiantza berriz konkistatzeko».

Aldiz, Zentro Demokratiko Sozialeko Alderdi demokristaua (CDS-PP) da barne krisian sartu dena. Assunçao Cristas buruzagiak dimisioa eman zuen igande gauean -18 ordezkaritik 5era jaitsi dira-, eta ezohiko kongresu bat egingo du egoera bideratzeko.

Aldi berean, eskuin muturra lehenengoz sartu da parlamentuan, Chega alderdiak diputatu bakarra lortu baitu. ]]>
<![CDATA[Astelehenetik aurrera zer egin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1967/002/001/2019-10-05/astelehenetik_aurrera_zer_egin.htm Sat, 05 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1967/002/001/2019-10-05/astelehenetik_aurrera_zer_egin.htm
Antonio Costa jarduneko lehen ministroak gehiengo osoa du helburu, 2015eko gobernabiderako akordioa ez errepikatzeko; urte hartan, Ezkerreko Blokearekin (BE) eta Portugalgo Alderdi Komunistarekin (PCP) programa komun bat adostu zuen, bi alderdi horien diputatuen babesaren truke. Gutxiengoan gobernatu du azken lau urteotan, bi alderdi horien sostenguarekin, baina orain bakarrik gobernatu nahi du.

Costaren agintaldia ezaguna egin da Europako Batasunean, krisi ekonomikoari aurre egiteko austeritatea amaitu baitu. Lau urtean, langabezia %12,4tik %6,3ra jaitsi da; gutxieneko soldata progresiboki igo dute, 485 eurotik 600era; defizita %4,4tik iazko %0,4ra jaitsi da; eta zorra BPGarekiko %129,8tik %116ra jaitsi da -Pordataren eta Estatistiken Institutu Nazionalaren datuen arabera-. Horrez gain, erretiroaren adina 65 urtean izoztu dute, asteko lanorduak 35 ordura murriztu dituzte sektore publikoan eta lau jaiegun berreskuratu dituzte.

2011-2015 agintaldia gogorra izan zen portugaldarrentzat. Eskuina zegoen agintean, eta murrizketak ezarri zituen, troikaren -Europako Batzordeak, Europako Banku Zentralak eta Nazioarteko Diru Funtsak osatua- 78 bilioi euroko erreskate baten truke. Angela Merkel Alemaniako kantzilerra, 2012an Portugalen izan zenean, argi mintzatu zitzaion herrialdeari: «Badakit gogorra dela, baina hori da bide bakarra».

2015eko bozetan, austeritatea amaitzeko kanpaina egin zuen ezkerrak, eta horrek parlamentuan gehiengo osoa lortzea ekarri zion. Merkel 2018an itzuli zen: «Oso pozik nago Portugal egoera positibo batean aurkitu dudalako».

Alde ilunak ere izan ditu PSren agintaldiak, batez ere gastu publikoa murriztu duelako. Ospitaleetan, garraio publikoaren sektorean eta hezkuntzan sumatu dute gehien diru falta hori, eta medikuen eta irakasleen grebak ugaritu egin dira azken lau urteotan, batez ere PCPtik hurbil dagoen CGTP sindikatuak deiturikoak -iaz 733 greba deialdi izan ziren-. Horrek agerian utzi du langileen lan baldintzetan eta bizi baldintzetan ez dela aldaketa handirik izan; Costaren oposizio handiena, hortaz, kalean egon da. 2017ko basoetako suteei aurre egiteko protokoloak ere kritika handiak eragin zituen -100 lagun hil ziren-, eta Constança Urbano de Sousa Barne ministroak dimisioa eman behar izan zuen urte hartako urrian.

'Geringonça', «positiboa»

Oro har, PSk, BEk eta PCPk positibotzat jo dute geringonça (tramankulua) deituriko lankidetza, baina biharko emaitzen ostean beste pauso bat emateko aukera jarri dute jada mahai gainean gobernuaren sostengu izandako bi alderdiek: koalizio bat osatzea, Costak ez badu gehiengo osorik lortzen parlamentuan. PSren lehen ministrogaiak, ordea, ezezkoa eman zion aukera horri iragan abuztuan: «Hobe da laguntasun on bat ezkontza txar batekin ez zapuztea».

Marco Lisi politologoarentzat, 2015eko adostasuna «bi munduentzako onena» izan zen: «Auzi konplexua zen. Itunak balio izan die [BEri eta PCPri] neurriei buruzko erabakietan eragina izateko eta, aldi berean, gobernua kritikatzeko».

Orain, aurrerapauso bat emateko asmoa dute bi alderdi ezkertiarrek, eta hori gauzatzeko ordezkaritza handiagoa lortzea jarri dute helburu, botoen %10 gaindituta -PCP koalizioan aurkeztuko da Alderdi Ekologista Berdeak-ekin (PEV)-. Lisirentzat, «seguruenik» koalizio horren eskaria Costaren mahai gainean egongo da etzitik aurrera, baina, indar oreken arabera, uste du PSk beste aukera batzuetara jo dezakeela: «Alderdi txikien eta berrien emaitzen araberakoa izango da».

Costaren kanpaina

Testuinguru horretan, bakoitzak bere jarrerari eusten badio, Portugal blokeo politiko batean egon liteke, eta beldur horrekin jokatu du Costak hauteskunde kanpainan, gehiengo osoa eskuratze aldera.

Ordea, jarduneko agintariari estrategia ez zaio nahi bezala atera, PS inkestetan beherantz joan baita bozen eguna hurbildu ahala; oposizioko indar nagusiak, Alderdi Sozialdemokratak (PSD), berriz, kontrako bidea egin du.

Izan ere, herrialdean Costaren garaipena ziurtzat duten arren, jarduneko lehen ministrogaiaren kanpaina gogor jo du Tancos auzia politikaren lehen lerrora itzuli izanak: duela bi urte armategi militar batean lapurtu zuten, eta herrialdeko fiskaltzak iragan astean inputatu zuen garai hartan Defentsa ministro zen Jose Azeredo Lopes, armadari lapurreta hori ezkutatzen lagundu ziola egotzita; Costak haren ministro zena defendatu zuen, kasua ezagutarazi zenean. Jose Socrates lehen ministro ohiari (PS), gainera, ustelkeria delituak egotzi dizkiote, eta epaitu egingo dute.

Zurrunbilo horiei aurre egiteko, PSk kanpainan argudiatu du krisi ekonomikoari aurre egin diola azken agintaldian, eta 2011-2015 legealdiko gobernu eskuindarraren austeritatea amaitu duela. Izen-abizenak ere jarri dizkio bilakaeraren arrazoiari: Mario Centeno, 2015etik Finantza ministro dena, eta 2017tik eurotaldeko presidente dena.

Merkelek duela bi urte herrialdea bisitatu zuenean, ez zuen publikoki aitortu austeritate neurririk gabe krisiari aurre egitea egingarria izan zela, baina Centeno eurotaldeko presidentetzarako babestu izana aitortza horren keinu gisa interpretatu dute Portugalen.

Lisik norabide berean ikusten du herrialdea: «Lehen ministroa eta Finantza ministroa pertsona berak badira, ekonomia eta ongizate neurrietan ez da aldaketa handirik izango». Inkestek, behintzat, parlamentuan gehiengoa aurreikusten diote austeritatearen aurka egin duen ezkerrari. «PSren gehiengo osoa eragoztea da bozetako helburuetako bat» ]]>
<![CDATA[«PSren gehiengo osoa eragoztea da bozetako helburuetako bat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/003/001/2019-10-05/ppsren_gehiengo_osoa_eragoztea_da_bozetako_helburuetako_batp.htm Sat, 05 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1880/003/001/2019-10-05/ppsren_gehiengo_osoa_eragoztea_da_bozetako_helburuetako_batp.htm
Ezkerreko Blokearen (BE) kanpainan parte hartu duzu.

Blokearen inoizko kanpainarik indartsuena izaten ari da. Aldi berean, egoera arraroa da: akordio bat egin genuen Alderdi Sozialistarekin [PS], lau urteotarako ez zuelako gehiengo osorik. Lortu dugu, esaterako, pentsioak murrizketen aurreko kopuruetara itzultzea, eta pribatizazioak gelditu eta murriztea. Orain, aldaketa bat dago, eta PS saiatu da bere borroka akordioko gainontzeko alderdien aurka bideratzen [BErekin eta PCP Portugalgo Alderdi Komunistarekin], bozetan gehiengo osoa lortzeko. Orain, argi dago ez duela gehiengo hori lortuko, baina horrek konfrontazio bat sortu du PSren eta gainontzeko alderdien artean honen inguruan: datorren legealdian nola gobernatu eta zer egin.

Legealdi horri begira, zeintzuk dira helburuak?

PSren gehiengo oso bat eragoztea. Gure kasuan, diputatu gehiago lortzea, horixe bera eragozteko. Asko dago egiteko: soldatak igotzea, osasun sistema nazionala hobetzea, klima larrialdiaren auzia jorratzea... Hori lor dezakegu botere ekonomikoekin lerratzen ez den gobernu bat osatuta.

Akordio bat egin zenuten PSrekin eta PCPrekin. Esperientzia positiboa izan al da?

Bai. Eskuineko gobernua gelditu zuen, murrizketa neurriekin erabat lotuta zegoena; neurri krudelak izan ziren. Herritarrek ongietorria eman zioten gobernu hori gelditzeari, eta inkestek diote aldaketa pozez hartu zutela. Arrakastatsua izan da, neurri gehienak martxan jarri ditugulako. Hori bai, akordioak ez zituen sektore guztiak hartu, eta desadostasun handiak egon dira krisi ekonomikoari aurre egiteko moduan. Tentsioa egon da alderdien artean, baina lortu ditugu aldaketak langileentzat eta pentsioetan.

Zeintzuk izan ziren itun hori lortzeko baldintzak? Eskuinaren austeritate neurriak?

Bai, baina batez ere herritarren presioa, eta PSk gehiengo osorik ez izatea. Gehiengo bat osatu beharra zegoen, gobernuak agindu bat izan zezan. Ezohiko egoera bat izan zen.

2015eko akordioa errepikatzearen alde zaude?

PSk ez du hori egin nahi, eta uko egin dio aukera horri. Igandeko bozetatik aterako den indar harremanen araberakoa izango da. Agindu berri bat beharko litzateke enplegu arloan eta enpleguarekin zerikusia duten neurriekin egiturazko aldaketak egiteko; gauza bera herritar guztiei eragiten dieten osasun neurriekin.

Hori guztia egiteko eskaria baldin badago, eta orientazio berri bat posible bada, akordio batekin lor genezake. Noski, enpresa elkarte garrantzitsuenak PSren alde egiten ari dira, ez dezan gainontzeko alderdiekin akordiorik egin. Ikusiko dugu, botoaren araberakoa izango baita.

Zeintzuk dira aipatu dituzun egiturazko aldaketak?

Auzi sozialekoak, etxebizitzarekin zerikusia dutenak; etxebizitza publikoen erabilera hiri handietako alokairuak merkatzeko, garraio publikoaren gastua, behar adina mediku eta erizain izatea ospitaleetan, eta horrelako adibideak. Herritarren egunerokoa hobetu dezaketen neurri ekonomiko eta sozial erakargarri eta ausartez ari naiz. Adibide batzuk dira, baina hori da datozen urteetarako programa.

BE eta PCP gabe, Antonio Costa jarduneko lehen ministroak azken legealdiko neurri berak sustatuko al zituen?

Ez dut uste. 2015eko bozetako PSren programan jartzen zuen pentsioek bere horretan jarraituko zutela, hau da, murrizketen garaiko kopuru beretan. Akordioko beste alderdiei esker, gutxieneko soldata %20 igo da, eta pentsioak handitu egin dira, batez ere pertsona pobreenenak, horiek baitira biztanleriaren parte handiena.

Emaitzen arabera, Costa saia liteke Pertsonak-Animaliak-Natura alderdiaren babesa lortzen gehiengora horiekin iristeko?

Aukera bat da. Alderdi hori txikia da, pixkanaka politikan agertzen ari dena; hiru edo lau diputatu lor ditzake gehienez [egun bakarra du]. Ziurrenik ez da nahikoa izango gehiengo osora iristeko. Dena den, iruditzen zait politikoki zaila izango dela, ezkerra oraindik oso indartsua delako, eta PSri zaila egingo zaiolako hori egitea.

Portugal krisitik atera al da?

Bai, neurri batean: per capita BPGa krisiaren aurrekoa baino handiagoa da, eta langabezia tasa %6ra jaitsi da, baina soldatak oraindik txikiak dira. Enplegua sortzeko modu berriak daude, batez ere pobreenen egunerokoa aldatu dutenak. Garrantzitsuena da austeritatearen beldurra ez dagoela; herritarrak ez dira beldur gauean telebista pizteaz, eta soldata eta pentsioen murrizketen albisteak agertzeaz.

Astelehenetik aurrera zer egin ]]>
<![CDATA[Liebermanek ezezkoa eman dio elkarrekin gobernatzeko Netanyahuren eskaintzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/019/001/2019-10-04/liebermanek_ezezkoa_eman_dio_elkarrekin_gobernatzeko_netanyahuren_eskaintzari.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1891/019/001/2019-10-04/liebermanek_ezezkoa_eman_dio_elkarrekin_gobernatzeko_netanyahuren_eskaintzari.htm
Izan ere, Liebermanek Netanyahurekin eta Benny Gantz militar ohiarekin batera osatu nahi du gobernua, eta jarduneko lehen ministroari ohartarazi zion hori dela hirugarren hauteskundeak eragozteko formula «bakarra».

Gantzen Urdina eta Zuria koalizioak 33 diputatu eskuratu zituen iraileko bozetan; Netanyahuren Likudek, 32; eta Liebermanen Yisrael Beiteinuk, zortzi. 61 ordezkaritan dago Knesset-eko (parlamentuko) gehiengo osoa, eta hirurak elkartuko balira, aise gainditu lukete kopuru hori. Jarduneko lehen ministroaren plana, ordea, Gantz gabeko gobernua osatzea da; dagoeneko 55 ordezkariren babesa lortu du, eta Liebermanena falta zaio gehiengora iristeko. Netanyahuk gobernua osatzea lortuko ez balu, Israelgo presidente Reuven Rivlinek Gantzi eman liezaioke hori egiteko ardura, eta, hortaz, beste kolpe gogor bat jasoko luke Likuden agintariak.

Liebermanen diputatuak dira balantza alde batera edo bestera mugiarazi dezaketenak, baina Yisrael Beiteinuren agintaria tematu egin da Netanyahurekin eta Gantzekin batera gobernu bakarra osatzen, soilik horietako bati babesa eman beharrean. Alderdi arabiarrek nahiago dute Urdina eta Zuria koalizioaren alde egin, Likuden alde baino.

Oro har, aurtengoa ez da urte erraza izaten ari Netanyahurentzat. Haren agintea kolokan dago gobernua osatzeko dituen zailtasunengatik —hamahiru urte egin ditu lehen ministro karguan, eta hiru ustelkeria kasuk gogor jo dute haren irudia, etorkizun politikoa kolokan jartzeraino. Azkenean fiskaltzak akusazio horiengatik epaitzera bidaliko balu, ia ezinezko izango luke agintean jarraitzea.

Testuinguru horretan, sinesgarritasuna galtzen hasia da jarduneko lehen ministroa, eta horregatik iradoki du Likudeko primarioak egitea, «barne matxinadak» eragozte aldera; alderdiak berak eman zuen atzo asmo horren berri, ohar baten bidez: «Helburua da gainontzeko alderdiek nahi duten matxinada horren lilura apurtzea».

Parlamentua osatu dute

Gobernua eratzeko negoziazioekin zer gertatuko den zain, iraileko bozetatik ateratako parlamentua atzo osatu zuten diputatuek.

Aurreko ganberak hilabete inguru iraun zuen, eta ordezkari politikoak gauza bera gertatuko den beldur dira orain ere. Israelgo presidentea auzi horretaz aritu zen atzoko ekitaldian: «Gobernu bat osatzea ez da soilik herriaren nahia. Inoiz baino gehiago, behar ekonomiko bat da, eta segurtasunarekin ere zerikusia du».]]>
<![CDATA[Kurz: «Uste dut oraingoan zailagoa izango dela gobernua osatzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2019-10-01/kurz_uste_dut_oraingoan_zailagoa_izango_dela_gobernua_osatzea.htm Tue, 01 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2019-10-01/kurz_uste_dut_oraingoan_zailagoa_izango_dela_gobernua_osatzea.htm
Kurzek ordezkaritza lortu duten alderdi guztiekin batzartzeko asmoa du, baina, gaur-gaurkoz, ez du argitu zein den haren lehentasuna. Austriako Barne Ministerioak emandako behin-behineko emaitzen arabera, jarduneko lehen ministroaren Austriako Alderdi Popularrak (OVP) jaso zuen boto gehien herenegungo bozetan: %38,2 (73 diputatu). OVPren atzetik geratu dira Austriako Alderdi Sozialdemokrata (SPO), botoen %21,3rekin (40); Austriako Askatasunaren Alderdia ultraeskuindarra (FPO), babesen %16,9rekin (32); Berdeak, botoen %12,9rekin (24); eta NEOS liberala, babesen %7,6 (14) jasota.

Testuinguru horretan, Kurz azken legealdiko koalizioa errepikatzen saia liteke, baina FPOko buruzagitzak atzo jakinarazi zuen nahiago dutela «zauriak oposizioan sendatu». OVPren eta FPOren arteko koalizioa iragan maiatzean hautsi zuen Kurzek, Eivissa auziaren ondorioz: bideo grabazio batek ustezko ustelkeria kasu batekin lotu zuen Heinz-Christian Strache ultraeskuindarra, garai hartan kantzilerorde zena. Ondoren, SPOk zentsura mozio bat aurkeztu zuen, eta jarduneko lehen ministroak galdu egin zuen.

Berdeekin elkartzea

Ultraeskuindarrekin berriz elkartzeaz gain, Kurzek Berdeengana jo lezake, bi alderdiak batuta gehiengo osora iristen baitira Kontseilu Nazionalean. Ez litzateke lankidetza berria izango: mendebaldeko Salzburgoko eta Tirolgo estatuetan agintean daude bi alderdiak, koalizio gobernuetan.]]>
<![CDATA[ETXETIK EKIN NAHIA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1990/002/001/2019-09-29/etxetik_ekin_nahia.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1990/002/001/2019-09-29/etxetik_ekin_nahia.htm
Bolsonarori buruzko gertakari horrek era ezin hobean laburbiltzen du agintariak ingurumenari eta klima larrialdiari buruz duen ikuspuntua. Kargua hartu duenetik, Brasilgo presidentea oso kritikatua izan da, etxean eta kanpoan, ingurumenaren arloan atzerapausoak ematen ari direlako haren jarreraren ondorioz. Bi adibide dira esanguratsuenak, bata bestearekin lotuta daudenak: indigenen lurren egoera eta Amazoniarena. Bolsonarok bien ustiapena ahalbidetu du, babesturiko eremuak izan arren.

Bereziki Amazoniaren egoerak izan du oihartzun handia hilabeteotan: munduaren birika deiturikoa etenik gabeko suteak pairatzen ari da, eta nazioarteko herrialdeen kezka areagotu du. Horri aurre egiteko, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak proposamen bat jarri zuen mahai gainean iragan hilabeteko G7koen goi bileran, guztiz berria ez dena: suteen «egoera larria» eta Bolsonaroren jarrera kontuan hartuta, Frantziako agintariak aldarrikatu zuen Amazoniari nazioarteko estatus bat emateko beharra. Beste hitz batzuekin esanda, Brasilen dagoen oihanaren eremua nazioartekotzeko asmoa jakinarazi zuen.

Iragan astelehenean NBE Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiaren harira antolatutako klimari buruzko goi bileran eztabaidatu zuten gaia. Diru laguntza plan bat aurkeztu zuen Macronek, baina nazioartekotzearen gaiak bide gutxi egin du.

Egun, Amazonia bederatzi herrialdetan dago zatitua: Brasil, Peru, Kolonbia, Bolivia, Venezuela, Ekuador, Guyana, Surinam eta Guyana Frantsesa (Frantzia). Hango oihana ezinbesteko protagonista da klima larrialdiaren aurkako borrokan, karbono dioxidoaren parte bat hartzen duelako, eta munduko tenperatura erregulatzen duelako; gainera, biodibertsitaterik aberatsena du.

Denera, basoak 5,5 milioi kilometro koadroko eremu erraldoia hartzen du, eta horren parte handiena, %64 inguru, Brasilen menpeko lurretan dago. Horregatik du berebiziko garrantzia Bolsonarok Amazoniarekiko duen jarrerak eta subiranotasunaren argudioa erabili izanak.

Juan Jose Alvarez EHUko Nazioarteko Zuzenbide Pribatuko katedradunaren iritziz, Brasilgo presidentearen erantzuna ulergarria da: «G7koen bilerak berriz ireki zuen askotan planteaturiko gaia, Amazoniaren estatusarekin lotura duen dimentsio geopolitikoarena. Ikuspuntu juridiko batetik, ez dago zalantzarik: bere [oihanaren] estatusa eta subiranotasuna estatu mailakoak dira. Tamalez, ez da existitzen Amazoniari nazioarteko babes estatus desberdina ematen dion itunik. Iruditzen zait oso zaila izango litzatekeela horrelakorik gertatzea, Amazonia duten estatuei euren eremuaren subiranotasuna mugatzen dien itun bat egotea».

Mauricio Santoro Rio de Janeiroko Unibertsitateko Nazioarteko Harremanetako irakaslea ere bat dator Bolsonaroren erantzunarekin, baina muga bat jarri dio Brasilgo presidentearen argudioari: «Macronek erabilitako terminoak kontuan hartuta, Bolsonaroren erantzuna onargarria da. Baina ez da zilegi nazionalismoa aitzakia gisa erabiltzea Amazonia suntsitzeko. Brasilgo diktadurako [1964 eta 1985 artekoa] pentsamoldea da. Uste nuen arazo hori gainditu genuela eta politika publiko desberdinak eraiki genituela gobernu demokratikoetan».

Aldaketa «utopikoa» da

1978tik, Amazoniarako Lankidetza Ituna dago indarrean Amazonia euren eremuetan duten herrialdeen artean, hango baliabideen «kontserbazioa eta erabilera arrazionala» arautze aldera.

Ez dago, aldiz, Amazonia babesteari buruzko nazioarteko akordio zabalagorik. Errealitate horren atzean dauden arrazoiak eman ditu Alvarezek: «Balizko estatus aldaketa hori egin liteke nazioarteko hitzarmen bati esker, baina nahi eta nahi ez Brasilen eta gainontzeko Amazoniako herrialdeen oniritzia beharko litzateke. Egiazki, mundu mailako dinamika geopolitikoak nola funtzionatzen duen kontuan hartuta, utopikoa da pentsatzea eremu hori naturaren santutegi delako batean edo babesturiko eremuen sare bat bilaka daitekeenik».

Larria da egoera: Amazoniako oihanaren 25.000 kilometro koadro baino gehiago erre dira jada, Amazonia bere historiako egoerarik larrienetako batean dago, eta horrek eragina du mundu osoan, Greenpeaceren arabera. Ordea, noraino joan beharko litzateke Macronek nahi duen nazioarteko lankidetza hori?

Testuinguru horretan, Amazoniako suteek eta klima aldaketak agerian utzi dute eztabaida: nazio-estatuen dinamikaren mugak noraino iritsi behar diren, eta mundu mailako arazoei aurre egiteko beharrezkoa al den horiek gainditzea.

Hilaren hasieran, Amazoniako ia herrialde guztiek Leticiako Akordioa sinatu zuten, eta, Ivan Duque Kolonbiako presidenteak nabarmendu zuenez, adostasun hori izan zen «biodibertsitatearen mehatxuei aurre egiteko asmo komunean batzeko une bat». Baina ekinaldia errealitatearen isla izan zen: Amazoniako estatuek begi onez ikusten dutela bizilagunekin lan egitea, baina kanpokoen lankidetzaz aritzean, iritzia kontrakoa dela. Eta, orain arte, horretaz jakitun izan dira Amazoniaz kanpoko estatuak.

Frantziako presidenteak G7koen goi bileran egin zuen nazioarteko estatusa ematearen proposamena, eta, urteroko bilera den arren, aurtengoa harentzat ez zen edonolakoa: Macronek antolatua zen, hura zen gonbidatzailea, eta, hortaz, gailurrak arrakasta izan behar zuen, proposamen eta ideia zehatzak aterata.

Dinamika horretan ulertu behar da Frantziako presidentearen ideia, hark bakarrik aipatu baitzuen nazioartekotzearen neurria. Santoro xehetasun horretaz ohartu zen: «Iruditzen zait nazioartekotzearena Frantziako presidentearen jarrera dela soilik. Gainontzeko herrialdeak kritiko agertu ziren Bolsonarorekin, eta kezka agertu zuten, baina beste hitz eta tresna batzuk erabili zituzten. Tartean, nazioarteko lankidetza eskaintzea edo zigor ekonomikoen mehatxua erabiltzea».

Nazioartearen laguntza

Miarritzen (Lapurdi) egindako goi bilera horretan, nazioartekotzea proposatzeaz gain, Macronek jakinarazi zuen, Sebastian Piñera Txileko presidentea alboan zuela, «ekinaldi bat» adostu zutela. Joan den astelehenean, Piñeraz gain, Ivan Duque Kolonbiako presidentea ondoan zuela egin zuen aurkezpena New Yorken (AEB). Esan zuen 90,7 milioi euro emango zituela suteei aurre egiteko. G7ko bilkuraren ondoren tentsio diplomatiko handia sortu zen Frantziaren eta Brasilen artean. «Zintzoak izan gaitezen. Zein da arriskua? Arriskua Brasil da», esan zuen klima larrialdiari buruzko NBEren goi bileran. «Mundu guztiak esaten dit: 'Zer egin behar duzu Brasilekin?'. Brasil ongi etorria da, eta uste dut denek lan egin nahi dutela Brasilekin».

Bolsonarok biharamunean erantzun zion, Batzar Nagusiko tribunatik, eta abuztuko argudioei eutsi zien: «Akats bat da pentsatzea Amazonia gizateriaren ondare bat dela, eta akats bat da esatea, zientzialariek dioten moduan, gure basoa munduaren birika dela».

Brasilgo presidentearen erreakzioa, ingurumenari buruzko nazioarteko zuzenbidearen ikuspuntutik ikusita, modu batean azal daiteke. Alvarezen arabera, zuzenbide hori bi printzipioren artean aritzen baita: «Begiratu batean, bi printzipioek kontraesanezkoak dirudite; subiranotasuna eta ardura dira. Bolsonaroren gobernuarekin, egoera kritikoa da. Ez du herrialdea atera [Klima Aldaketaren Kontrako] Parisko Akordiotik, baina horko konpromisoak betetzeko helburutik urrundu da. Deforestazioa errazten duten hainbat lege onartu ditu, gizarte zibilaren parte hartzea murrizten duten hainbat erabaki hartu ditu eta Ingurumenaren Ministerioaren aurrekontua %95 murriztu du».

Brasilgo presidentearen kasuan, beraz, arduraren printzipio hori ez da betetzen ari, eta beste printzipioaren aitzakia hartu du, subiranotasunarena, nazioartekotzeari ezezkoa emateko.

Brasildarren jarrera

Brasilen, bada, Bolsonarorekin bat egin dute Macronen proposamena entzun eta gero: herritarren gehiengoa eta alderdi politiko guztiak daude nazioartekotzearen kontra. Iritzia aho batezkoa da, beraz; ez, ordea, Brasilgo presidentearekiko babesa.

Sao Pauloko Unibertsitateko ikerlari eta irakasle Neli Aparecida de Mello-Theryrentzat, Frantziako presidentearen proposamena «ez da estrategia ona»: «Brasildarrak haserretzen dira gai horren inguruan. Subiranotasuna izateaz harro daude. Sentimendua berdina da herritarrengan: 'Gurea da; gu arduratuko gara; arduratsuak gara'. Egun eremu bakarra dago estatuen mugak gainditzen dituena, eta hori Antartika da. Beste guztiak estatuak dira, eta lurralde bat ordezkatzen dute».

Aparecida de Mello-Theryren iritzi berekoa da Santoro: «[Macronen ideia] Ikuspuntu txarra da. Nazioartekotze hitzaren erabilerak atzerriko esku sartze baten beldurra sorrarazten du brasildarrengan, eta gobernuari ahalbidetzen dio denak bandera nazionalaren inguruan batzea, Amazoniako egiazko arazoak abertzaletasunaren atzean ezkutatzeko. Kezko hesi bat da».

Alvarezentzat, ordea, herrialdeek aurrez proposatu duen hitzarmena balia lezakete nazioarteko balizko esku sartze horri mugak ezartzeko, eta horrek ahalbidetuko luke, haren ustetan, Amazoniako oihana «era hobean» babestea: «Nazioarteko estatusa izango balu, uste dut herrialdeek mugatuko luketela enpresek baliabide naturalak ustiatzeko luketen aukera. Kontrola gardenagoa izango litzateke, pluralagoa eta eraginkorragoa».

Zer irtenbide lehenetsi

Bolsonaroren jarreraren aurrean, eta Amazoniaren nazioartekotzea baztertuta, zer aukera geratzen dira? Aparecida de Mello-Theryk eta Santorok irtenbide bera ikusten dute: ingurumenaren eta Amazoniaren aldeko ekintzaileak laguntzen jarraitzea, eta nazioarteko presioa mantentzea.

Batetik, oraingoari eustea gakotzat du Sao Pauloko Unibertsitateko irakasleak; hau da, ekintzaileek «egiten ari direna egiten jarrai dezatela». Horren adibide batzuk jarri ditu: «Eremu babestu asko daude. Zuhaitzen ustiapena egiten da, baina aldi berean kudeaketa zehatz bat: zuhaitz bat moztean, beste bat landatzea. Horrelako proiektu txiki asko daude, baina ez dira politika nagusi bilakatzen».

Zehazki, indigenek eta Amazoniaren inguruan bizi direnek dihardute lan horietan, eta horiek dira Amazoniaren mantentze lanen oinarri nagusia: «Laguntza proiektu asko daude, laborarien erakundeenak eta Amazonian bizi direnenak, esaterako. Oihanean jarduten dute. Horiek lan egiten jarraitzen badute, eta presio egiten badiote presidentetzari eta Ingurumen Ministerioari, lortuko dute jarrera aldaraztea».

Iritzi aldaketa horren adibide bat ezagun egin da: duela bi hilabete, Ricardo de Aquino Salles Brasilgo Ingurumen ministroak adierazi zuen ez zuela nahi Alemaniak eta Norvegiak Amazoniarako funtsean jarri zuten dirua; bada, aste honetan jakinarazi du Europan bira bat egingo duela Amazoniaren egoera hobetzeko diru laguntza bila. «Batzuetan gauza bat esaten dute, eta gero atzera egiten dute».

Bestetik, kanpora begira, aukeretako bat da nazioarteko presioari eustea, horrek brasildarrei lagunduko dielakoan, Santororen arabera: «Nazioarteko presioa garrantzitsua da Brasilgo egungo egoera politikoan. Horrek lagun liezaieke talde lokalei gobernu federalaren jarrera aldarazten. Beste aukera bat da nazioarteko lankidetza sustatzea erakunde lokalekin». Brasilgo estatuetako gobernuez, eta hiri eta herrietako alkateez ari da; izan ere, Brasil federazio bat da, eta erakunde lokalek eskumen eta botere maila handia dute.

Horrekin batera, beraz, Bolsonarori eta haren gobernuari presio egitea litzateke irtenbide bakarra. Etorkizunerako, baina, Alvarezek beste bide bat zehaztu du: «Klima larrialdiaren aurkako borrokak ez du soilik exijitzen nazioarteko lankidetza mota berri bat; estatu-nazio kontzeptu tradizionalaren moldaketa edo erlatibizazioa ere egin beharko da. Klima aldaketak dakartzan mehatxuei ezingo zaie aurre egin egungo marko legalekin».]]>
<![CDATA[Corbynek laboristen arteko oreka bilatuko du alderdiaren kongresuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1939/019/001/2019-09-22/corbynek_laboristen_arteko_oreka_bilatuko_du_alderdiaren_kongresuan.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1939/019/001/2019-09-22/corbynek_laboristen_arteko_oreka_bilatuko_du_alderdiaren_kongresuan.htm brexit-aren inguruan, eta modu batera edo bestera lortu du jarrera finko bat izateko presioak saihestea. Horrek, baina, haserre handia eragin du Alderdi Laboristaren barne sektoreetan, eta zatiketa handituz joan da hilabeteek aurrera egin ahala. Inkestek aurreikusten dioten porrotak eta barne presioek bultzatuta, laboristen buruzagiak bigarren galdeketaren defentsara bideratu du jarrera, nahiz eta hasiera batean ez zen horren aldekoa. Orain, hauteskundeak berehalakoak direla aintzat hartuta, Corbynek berebiziko une baten aurrean ikusi du bere burua: alderdiak urteroko konferentzia hasi zuen atzo, eta, asteazkenera arte, alderdikideek boz horietan eta etor litekeen bigarren galdeketan izan beharreko jarreraz eztabaidatuko dute. Talka erraldoia izan daiteke.

Laboristen buruzagiak ez du egiteko samurra: kongresu amaierarako manifestuari laurogei emendakin aurkeztu dizkiote jada, eta barne sektoreak borroka betean ari dira euren jarrera inposatzeko, alderdiarena izan dadin. Horien artean daude, besteak beste, alderdiak Europako Batasunean (EB) geratzea defendatu behar duela uste dutenak.

Oreka bilatzeko, eta orain arteko anbiguotasunari heltzeko, Corbynek lau puntuko bide orri bat proposatu du. Lehen partea hil honetan abiatu du, oposizioko gainontzeko alderdiekin itunik gabeko irteera lege bidez blokeatuta. Hurrengo biak gauzatzeko, boz orokorrak egin beharko lituzkete: horiek irabazi, Bruselara joan, eta akordio berri bat negoziatzeko asmoa du, Erresuma Batua aduana batasunean geratzeko eta merkatu bakarreko arauekin lotura izateko.

Hortaz, azken pausoa bigarren erreferenduma egitea litzateke, herritarrek bi aukeren arteko hautua egin dezaten: hark negoziaturiko itun berria, edo EBn geratzea. Kasu horretan, zer egingo luke Corbynek? Lehen ministro gisa, neutrala izan, eta kanpainan ez parte hartu. Estrategia horrekin, laboristen buruzagiak alderdiko sektoreen eta boto emaileen arteko orekari eutsi nahi dio.

Alderdikideen baiezkoaren zain, kanpoan beste arazo politiko bat du Corbynek, liberal-demokraten presioa erabatekoa baita. Alderdi horrek konferentzia izan du asteon, eta, Jo Swinson buruzagi berriak proposatuta, indar politiko horren helburu bilakatu da Erresuma Batuaren irteera gelditzea; kongresuaren aurretik, alderdiaren lehentasuna zen bigarren galdeketa egitea, hitzordu horretan EBn geratzearen aldeko kanpaina egiteko. Konferentziaren ostean, irteera prozesua gelditzea izango litzateke balizko gobernu liberal-demokrata baten lehen erabakia.

Jarrera berri horri esker, inkestek beherakada bat aurreikusi diete laboristei, eta, You Gov etxearen arabera, boto gehien lortuko lituzketen indarretan hirugarrena izango lirateke (%21), kontserbadoreen (%32) eta liberal-demokraten (%23) atzetik.

Hasiera gatazkatsua

Brightonen (Ingalaterra) abiaturiko konferentziak ez du hasiera erraza izan. Jon Lansman Momentu taldeko kideak —Corbynen gertukoak dira buruzagiorde kargua kentzeko mozio bat aurkeztu zuen atzo, baina horren atzean zegoen helburua Tom Watson egungo karguduna botatzea zen, azken hilabeteotan Corbynekin kritiko izan den politikaria.

Watsonek defendatu du bigarren galdeketa bat egin beharko litzatekeela hauteskunde orokorretara deitu aurretik, eta horrek guztiz talka egiten du buruzagiaren jarrerarekin. Ordea, barne gatazkak ez sakontze aldera, laboristen buruzagiak mozioaren bozketa blokeatzea erabaki zuen.]]>
<![CDATA[Parisko manifestazioetan 160 lagun baino gehiago atxilotu dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/171403/parisko_manifestazioetan_160_lagun_baino_gehiago_atxilotu_dituzte.htm Sat, 21 Sep 2019 20:21:03 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/171403/parisko_manifestazioetan_160_lagun_baino_gehiago_atxilotu_dituzte.htm

PARIS - #Acte45 : Les #GiletsJaunes de retour sur les #ChampsElysees pic.twitter.com/47vMIctn3T - Clement Lanot (@ClementLanot) September 21, 2019 Jaka Horiez gain, klimaren alde manifestatzera deituta zeuden herritarrak. Hasieran festa giroan izan diren arren, orduek aurrera egin ahala tentsioa handitzen hasi da hitzordu horretan ere. Lekukoek Twitter sare sozialean jakinarazi dutenez, blokeatuta egon dira pare bat orduz, eta horren ondorioz mobilizazioa amaitzea erabaki dute; tartean, manifestariek eztabaida gogorrak izan dituzte poliziekin. 15.000 lagun inguru elkartu dira manifestazio horretan.

Bi manifestazio horiekin batera, Macronen pentsioen erreformaren aurka kalera atera dira herritarrak, FOk deituta. Sindikatuaren arabera, hitzordu horretan ere 15.000 lagun elkartu dira. Egun, pentsioa kalkulatzeko, langile batek jasotako soldata eta kotizatutako urteak hartzen dira aintzat. Horren ordez, Frantziako Gobernuak "puntukako sistema unibertsal bat" ezarri nahi du, sistema "sinplifikatze" aldera. Eliseotik hitzeman dutenez, ez dio utziko banaketa sistema bat izateari -aktiboen kotizazioek eutsiko diote erretiratuen pentsioari-, eta "elkartasun" printzipioa ere bermatuko du. Sindikatuei, ordea, ez zaie ongi iruditu aldaketa. ]]>
<![CDATA[Frantziako Asanbleako presidentea inputatu dute ustelkeriagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/002/2019-09-13/frantziako_asanbleako_presidentea_inputatu_dute_ustelkeriagatik.htm Fri, 13 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/002/2019-09-13/frantziako_asanbleako_presidentea_inputatu_dute_ustelkeriagatik.htm ohore hori, Lilleko auzitegi batek egotzi baitio «interesak legez kanpo bereganatzea» Bretainiako Mutualitateen auzian. Ferrandek, ordea, ez du dimititzeko asmorik, eta atzo jakinarazi zuen Asanblean bere «misioa betetzen» jarraitzeko asmoa duela. Frantziako laugarren pertsonaiaren inputazioa —presidentearen, lehen ministroaren eta Senatuko presidentearen ostean— beste kolpe gogor bat da Emmanuel Macron Frantziako presidentearentzat, Ferrand haren aliatu nagusietako bat baita 2016an presidentetzara aurkeztea erabaki zuenetik.

Asanblea Nazionaleko presidentea hamahiru orduz galdekatu zuten herenegun, eta elkarrizketa horren ostean jakinarazi zioten inputatu egin zutela, atzoko ordu txikietan. Kasua duela gutxikoa: Ferrand Bretainiako Mutualitateen zuzendari orokorra zen 1998tik, eta 2011n Sandrine Doucen haren bikotearenak ziren lokalak alokatu zituzten, Bresten (Bretainia), aukera hori beste hainbat lokalen aurretik lehenetsita.

Gainera, enpresa lokal horretan finkatzeko, diru laguntza publikoak jaso zituen, 55.000 euro ingurukoak. Frantziako hainbat hedabidek eman zituzten argitara gertakari horiek, 2017an, eta, Bresteko epaileak ikerketa abiatu zuen arren, ez zion ezer egotzi; hala ere, susmo horren ondorioz, Ferrandek Lurraldeen Kohesiorako ministro kargua utzi behar izan zuen 2017ko ekainean.

Kasua itxita zegoen, baina 2017ko azaroan Anticor ustelkeriaren aurkako erakundeak salaketa bat jarri zuen, eta Frantziako Finantza Fiskaltzak (PNF) ikerketa bat abiatzeko agindua eman zuen 2018ko urtarrilean; Lilleko magistratu batzuei eman zien zeregina betetzeko ardura. Atzo jakinarazitako inputazioa, beraz, ikerketa horren ondorio izan da; ikusteko dago zer egingo duten Doucenekin, atzo goizean galdekatu baitzuten.

Asanblea Nazionaleko presidenteak 2012an utzi zuen Bretainiako Mutualitateen zuzendaritza, eta urte hartan hautatu zuten Alderdi Sozialistaren (PS) diputatu —1980tik zegoen indar politiko horretan. Gerora, Macronek jakinarazi zuenean 2017ko bozetara aurkeztuko zela, PS utzi, eta garai hartan presidentegai zenaren lehen aliatuetako bat bilakatu zen.

Horren erakusle izan da urteotan Macronekin izan duen bidea: haren alderdiaren idazkari nagusi izan zen 2016tik 2017ra; LREMren Asanblea Nazionaleko talde parlamentarioaren presidentea 2017tik 2018ra; eta ganbera horretako presidentea iaztik, François de Rugyk kargu hori utzi eta Ekologia ministroaren postua hartu zuenean —hark ere dimititu du aurten—.

Frantziako presidenteak, bada, «konfiantza osoa» du Ferrandengan, Sibeth Ndiaye gobernuaren eledunaren arabera: «Gizon leiala da. Errugabetasun presuntzioa errespetatu behar da».

Aliatu gehiago kolokan

Ferrand galdekatu baino egun bat lehenago, François Bayrou Modemen presidentea eta Macronen ministro ohia galdekatu zuten, ustezko lanpostu faltsuen auzian.

Bayrou Macronen Justizia ministro izan zen hasieratik, baina kargua utzi behar izan zuen, nahiz eta inputatuta ez egon.]]>
<![CDATA[2020a, epaiketa garrantzitsuen urtea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-09-13/2020a_epaiketa_garrantzitsuen_urtea.htm Fri, 13 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-09-13/2020a_epaiketa_garrantzitsuen_urtea.htm
Sarkozyren kasua da azken hamarkadako esanguratsuena. Oraingoz, bi epaiketari egin beharko die aurre: bata, 2012ko presidentetzako hauteskundeetako kanpainaren ustezko finantzaketa irregularragatik; bestea, ustezko ustelkeriagatik.

Bygmalion afera entzutetsuari egin beharko dio aurre lehenik: 2012ko presidentetzarako hauteskundeetako kanpainan finantzaketa irregularra izatea leporatu diote. Bigarren epaiketan, Sarkozy ustelkeriagatik epaituko duten V. Errepublikako lehen presidentea bilakatuko da -influentzia trafikoa ere egotzi diote-; akusazioaren arabera, Frantziako presidente ohiak zin egin zion Kasazio Auzitegiko epaile bati ahal zuena egingo zuela Monakoko postu garrantzitsu bat lortu zezan, trukean hari buruz sekretupean zegoen informazio bat helarazten bazion.

Sarkozyk, gainera, beste zortzi auzitan parte hartu du ustez, edo zerikusia izan du.

Haren lehen ministro izandako François Fillon datorren urteko otsailean epaituko dute, ustez diru publikoa bidegabeki erabiltzeagatik haren emaztea kontratatzean -biak daude inputatuta-. Kasua publiko egin zen 2017an, presidentetzarako hautagai zenean, eta, horrek eraginda, ez zen sailkatu boz horien bigarren itzulirako.

Sarkozyrekin Barne ministro izandako Claude Gueant ere epaituko dute, iruzurragatik; bi urteko zigorra jasoa du jada, diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik.

Le Pen ere bai

Eskuinerago, Le Pen da urteotako beste protagonistetako bat, enplegu faltsuen auzian. Ikerketaren arabera, BNren buruzagiak laguntzaile lanetarako ez zuen inor kontratatu europarlamentuan, baina lanpostu horien soldata jaso egin zuten. Inputatuta dago.]]>
<![CDATA[Ipar Irlandako Auzitegi Nagusiaren arabera, itunik gabeko irteerak ez dio "kalterik egingo" bake prozesuari]]> https://www.berria.eus/albisteak/171005/ipar_irlandako_auzitegi_nagusiaren_arabera_itunik_gabeko_irteerak_ez_dio_kalterik_egingo_bake_prozesuari.htm Thu, 12 Sep 2019 17:15:21 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/171005/ipar_irlandako_auzitegi_nagusiaren_arabera_itunik_gabeko_irteerak_ez_dio_kalterik_egingo_bake_prozesuari.htm Ingalaterrakoak eta Galeskoak egin bezala, ebatzi du legezkoa izan dela Komunen Ganbera eta Lorden Ganbera bost astez ixtea, aste honetatik urriaren 14ra. Ez hori bakarrik: epaileen arabera, itxierak ez du eraginik izango Ostiral Santuko Akordioan. "Muga gogorrak bake prozesua kaltetuko duela dioten baieztapenak politikoak dira, ez juridikoak", adierazi du Justice Bernard McCloskey epaileak. Giza eskubideen aldeko Raymond McCord ekintzaileak -paramilitar loialistek haren semea hil zuten 1997an- eraman zuen kasua auzitara, argudiatuta parlamentuaren itxierak eragina izango duela Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuak bake prozesuan harturiko erabakiak praktikara eramaterakoan. Epaileek, ordea, ez dute ikuspuntu hori babestu, argudiatuta itunik gabeko irteerak Irlandako mugan izango dituen ustezko ondorioak ez direla juridikoak: "Bilduriko froga guztiak politikaren mundukoak dira". Erabakiari ezarritako helegiteak bihar entzungo ditu Apelazio Auzitegiak. Aurrez, Johnsonek kolpe bat jaso zuen atzo: Eskoziako Apelazio Auzitegiak legez kontrakotzat jo zuen parlamentuaren jarduna etetea. Bi garaipen eta porrot bat jasota, auzia datorren astean amaituko da, Erresuma Batuko Auzitegi Gorenak kasua aztertuko baitu. Dena den, auzitegi batek erabaki hori legez kanpokotzat jotzeak hautsak harrotu ditu Erresuma Batuan. Johnsonek gaur hitz egin du horren inguruan, eta adierazi du ez ziola gezurrik esan Elizabeth II.a erreginari parlamentua ixteko asmoen berri ematen: "Ez, ez dut gezurrik esan. Ingalaterrako Auzitegi Nagusia gurekin ados dago. [...] Itxaropen handia dut [Europako Batasunarekin] akordio bat lortzearen inguruan". Johnson Europar Kontseiluaren goi bileran izango da urriaren 17an, Bruselan, eta bilera hori baliatu nahi du brexit-aren beste akordio bat negoziatzeko. Itunik gabeko irteera Komunen Ganberako diputatuek behartuta, Erresuma Batuko Gobernuak atzo publiko egin zituen akordiorik gabeko irteerari buruz egin dituzten diagnostikoei eta prestakuntzei buruzko dokumentuak. Horietan, testuingururik okerrenean jarrita, gobernuak uste du arazoak egongo direla elikagaien eta garraioen inguruan. Besteak beste, Londresen arabera, ondasunek eta zerbitzuek denbora gehiago beharko dute Erresuma Batuko muga pasatzeko, eta horrek "lau orduko atzerapenak" sor litzake. Itunik gabeko irteera prestatzeaz arduratzen den ministro Michael Goven arabera, dokumentu horiek "berrikusten" ari dira.]]> <![CDATA[Europako Batzorde berriak klima eta ekonomia jarri ditu lehentasuntzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2019-09-11/europako_batzorde_berriak_klima_eta_ekonomia_jarri_ditu_lehentasuntzat.htm Wed, 11 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2019-09-11/europako_batzorde_berriak_klima_eta_ekonomia_jarri_ditu_lehentasuntzat.htm
Zortzi presidenteorde ditu Von der Leyenek proposaturiko taldeak, eta horien artean nabarmendu ditu Vestager, Lehia eta Aro digitalerako komisario lanetan, eta Timmermans, Klima komisario karguan. Politikari danimarkarra Lehia komisarioa izan zen aurreko legealdian, eta ezagun egin zen, besteak beste, Google enpresari ezarritako isunengatik. Batzordeko presidentea ados da Vestagerrek egin duen lanarekin, eta horregatik eman dio pisu handiagoa.

Presidenteorde herbeheretarra, berriz, Von der Leyenen promesetako bat betetzeaz arduratu beharko da: lehen ehun egunetan martxan jartzea aurreneko Europako Klimaren Legea, 2050. urterako dituen «asmoak lege bihurtzeko». Hau da, Europa «klima neutraltasuna» lortzen duen lehen kontinentea izatea.

Ezustekoetako bat Paolo Gentiloni izan da, Italiako lehen ministro ohia. Izan ere, Von der Leyenek apustu arriskutsu eta ausart bat egin du, Ekonomia komisario kargua italiar bati emanda; horrekin, 5 Izar Mugimenduak eta Alderdi Demokratikoak osatu berri duten gobernu koalizioa ospatu nahi izan du, aurrekoa baino askoz ere europazaleagoa baita.

Emmanuel Macron Frantziako presidente europazaleak ere lortu du postu garrantzitsuenetako bat, Sylvie Goulard frantziarra proposatu baitute Barne Merkatuko komisario kargurako; besteak beste, Defentsaz eta Espazioko auziez arduratuko da.

Horrez gain, Europa hegoaldeko beste politikari bati egokitu dio migrazioaren auzia kudeatzeko kargua; Margaritis Schinas greziarra arduratuko da horretaz, orain arte batzordearen bozeramaile postuan aritu dena. Hori bai, izen berezia jarri dio postuari: Europako Bizimodua Babesteko komisarioa.

Irlandak, merkataritza

Deigarria izan da Merkataritza komisario kargurako irlandar bat aukeratu izana ere: Phil Hogan arduratuko da, besteak beste, merkataritza akordioak sinatzeaz.

Deigarria izateaz gain, sinbolikoa ere bada, brexit-aren osteko harremana negoziatu beharko duelako Erresuma Batuarekin; tartean, Irlandako mugarako irtenbidea. Von der Leyenek atzo azaldu zuenez, Hogan negoziatzaile «bikaina eta oso justua» da.

Komisarioen artean ez dago politikari britainiarrik, baina batzordeko presidente hautatuak bat sartzeko atea irekita utzi du, urriaren 31ko irteera hiru hilabetez atzeratzen badute.

Genero berdintasunaren ikuspuntutik, Von der Leyenek proposaturiko lantaldea inoizko orekatuena da, hamalau gizonek eta hamahiru emakumek osatzen baitute. Talde politikoetatik ikusita, oreka bermatu du: 27 komisarioetatik hamar sozialdemokratak dira; bederatzi, demokristauak; eta bost, liberalak. Horiek guztiak azaroaren 1ean hasiko dira lanean.]]>
<![CDATA[Beste bide baten beharra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-09-10/beste_bide_baten_beharra.htm Tue, 10 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-09-10/beste_bide_baten_beharra.htm Brexit-a gauzatu behar dugu, Erresuma Batua urriaren 31n atera behar delako [EB Europako Batasunetik]», adierazi zuen atzo Dublinen, Leo Varadkar Irlandako Errepublikako lehen ministroarekin batzartu osteko agerraldian. Erresuma Batuko lehen ministroarentzat, berebizikoa da egun horretan gauzatzea bere herrialdearen irteera, auziarekin amaitze aldera, eta, batez ere, hauteskundeei begira. Brexit-a gauzatu duen lehen ministrotzat aurkeztu nahi du bere burua datozen bozen kanpainan, baina arazoa zera du: Komunen Ganberak legez debekatu diola itunik gabe ateratzea —atzo itxi zuten parlamentua—. Johnson, ordea, ez da kikildu, eta borroka politiko eta judizialerako prest dagoela iradoki du, xede bakarra betetzeko: hirugarren atzerapenik egon behar badu, ez dadila hura izan hori eskatuko duena.

Akordiorik gabeko irteera blokeatu diotela jakinik, Erresuma Batuko lehen ministroak iragan astean ziurtatu zuen nahiago zuela «lehenago zulo batean hilda egon luzapen bat eskatu baino». Eta, badirudienez, hori betetzeko asmoa du, hauteskundeetara jotzeko eta horietatik indartuta ateratzeko; beharrezkoa bada, itunik gabeko irteera gauzatzeko. Hori guztia, aste gogorra izan zuen arren: gehiengo osoa galdu zuen Komunen Ganberan; 21 diputatu tory talde parlamentariotik bota zituen; eta Jo Johnson —haren anaia— eta Amber Rudd ministroek dimisioa eman zuten, besteak beste. Atzo, gainera, bigarrenez ez zuen lortu bozak urriaren 15era aurreratzea.

Bada, oposizioko ordezkariek eta haren alderdiko zenbaitek oinarrizko planak zapuztu dizkioten arren, Johnsonek hainbat aukera ditu mahai gainean bere helburuei eusteko. Bidea luzeagoa izan daiteke, baina, harentzat, helmuga bera izango da.

Karguan dagoela dituen aukeren artean, Johnsonek legea ez errespetatzea erabaki lezake, eta, hortaz, atzerapenik ez eskatzea; ordea, Ken Macdonald fiskal ohiak herenegun adierazi bezala, Erresuma Batuko lehen ministroak prozesu judizial bati egin beharko lioke aurre, eta kartzelara joanen liteke hori egiteagatik.

Beste aukera bat litzateke, Komunen Ganberak onarturiko legeak behartzen dion bezala, EBri hirugarren atzerapena eskatzea eskutitz baten bidez, baina, testu horrekin batera, beste eskari bat bidaltzea: lehen eskutitzak dioenari jaramonik ez egiteko, hori ez delako gobernuaren nahia. Jonathan Sumption Erresuma Batuko Auzitegi Goreneko epaile ohia ere argi mintzatu zen aukera horretaz: «Finean, legea ez betetzea da».

Lehen ministro kargutik dimititzeko edo bere buruaren aurkako konfiantza mozio bat aurkezteko hautua ere egin lezake, baina, horretarako, urriaren 14ko astera arte itxaron beharko du, orduan zabalduko baititu berriz parlamentuak bere ateak. Dimisioa emanda, Jeremy Corbyn laborista buru duen behin-behineko gobernu batek eskatu beharko luke atzerapen hori, eta berehala deitu hauteskundeetara. Aukera hori begi onez ikusten dute oposizioko alderdiek, baina, bozetara joan nahi duten arren, hirugarren atzerapena lortu aurretik ez dute halakorik egingo. Legearen arabera, datorren urteko urtarrilaren 31n izan beharko litzateke brexit-a, urriaren 19a baino lehen ez badute akordiorik onartzen.

Testuinguru horretan, Johnson bozetara aurkeztuko litzateke biktima gisa, argudiatuta parlamentuak ez diola utzi irteera urriaren 31n gauzatzen, eta, herritarrek 2020ko urtarrilaren 31n atera nahi badute, gehiengo osoa beharko duela Komunen Ganberan.

Presidente berria ganberan

Balizko hauteskundeek ekarriko dituzten aldaketen artean egongo da ganberak presidente berria izango duela, hamar urteren ostean. John Bercowk —torya— atzo jakinarazi zuen kargua utziko duela urriaren 31n, edo horren aurretik hauteskundeetara deitzen badute.

Ondoren jaso zuen txalo zaparrada egungo egoera politikoaren erakusle izan zen: oposizioko diputatu guztiak eta gobernuaren aurka bozkatu zuten toryak altxatu egin ziren, hura txalotzeko. Ministroak, aldiz, eserita geratu ziren, eta gainontzeko diputatu toryak zalantzati izan ziren; batzuek txalo egin zuten, beste batzuek ez. «Utz iezadazue modurik esplizituenean esaten. [Lan] Hau nire bizitza profesionaleko ohorerik eta pribilegiorik handiena izan da», adierazi zuen Bercowk.

Jakinarazpen horren ostean, Dominic Grieve diputatuak aurkezturiko mozio bat bozkatu zuten, eta, horri baiezkoa emanda (311-302), Komunen Ganberak gobernua behartu du itunik gabeko irteerarako egin dituen prestakuntzak ezagutaraztera, baita administrazioko zenbaiten mezu pribatuak ere, parlamentuaren itxierari buruzkoak.]]>
<![CDATA[Oposizioak Johnsonen bozak aurreratzeko planen aurka egingo du etzi ere]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1994/013/002/2019-09-07/oposizioak_johnsonen_bozak_aurreratzeko_planen_aurka_egingo_du_etzi_ere.htm Sat, 07 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1994/013/002/2019-09-07/oposizioak_johnsonen_bozak_aurreratzeko_planen_aurka_egingo_du_etzi_ere.htm
Bigarren ezezkoak egutegiarekin zerikusia du. Izan ere, Alderdi Laborista, Eskoziako Alderdi Nazionala (SNP) eta Liberal-demokratak bozetara joatearen aldekoak dira, baina lehentasuna jarri dute parlamentuak —Lorden Ganberak atzo eman zuen baiezkoa— asteon onartu duen lege proposamenean zehazturiko agendan: irteera gogorrena eragotzita, Johnsonek hirugarren atzerapena eskatu beharko du hilaren 17an eta 18an egitekoa den Europar Kontseiluan —lege proposamenaren arabera, urtarrilaren 31ra arte—, aurrez ez badu akordiorik lortzen. Testuak etzi jasoko du Elizabeth II.a erreginaren oniritzia, eta orduan bilakatuko da lege, lehen ministroari bide nagusia itxiz.

Izan ere, Emily Thornberry diputatu laboristak atzo gogorarazi bezala, oposizioko alderdien kezka da Johnson gai izan litekeela hauteskundeen data aldatzeko, itunik gabeko brexit-a kanpainan edo horren aurretik gauza dadin, eta, hortaz, diputatuek hori eragozteko aukerarik izan ez dezaten. «Ez gara hartaz fio. Gezurti bat da», laburbildu zuen diputatuak. Hortaz, urriko goi bileraren ostean, edo data horren inguruan emango diote oposizioko indarrek baiezkoa bozak aurreratzeari. «Ados gaude lehen ministroa ihesaldi batean dagoela. Boris hautsita dago. Boris eraisteko aukera dugu», adierazi zuen atzo Galesko Plaid Cymru alderdiaren diputatu Liz Savillek.

Herenegun, Johnsonek berak adierazi zuen nahiago zuela «zulo batean hilda egon luzapen bat eskatu baino», nahiz eta badakien etzitik aurrera legeak hori egitera behartuko duela. Horiek horrela, nahiago du lehenbailehen joan hauteskundeetara, urriko Europar Kontseilurako botoek sendotuta joateko. Hori da haren estrategia.

Horretarako, baina, Komunen Ganberaren bi herenen babesa behar du, eta iragan asteazkenean saiatu zen hori lortzen, baina beharrezko 434 botoetatik 298 besterik ez zuen lortu.

Gorenean jarraituko du

Erresuma Batuko Parlamentua datorren asteartean itxiko dute, urriaren 14ra arte, lehen ministroak hala eskatuta. Oposizioa mugimendu politiko horren aurka agertu da, eta parlamentua berriz irekitzeko bide judizialari ekin zioten. Atzo, baina, Ingalaterrako eta Galesko Auzitegi Nagusiak legezkotzat jo zuen Johnsonen erabakia, Eskoziako Auzitegi Zibil Nagusiak joan den asteazkenean egin bezala.

Hirugarren saioa atzo izan zuten, Belfasteko Auzitegi Nagusian, eta espero da horrek ere legezkotzat jotzea lehen ministroaren erabakia. Hortaz, borroka judizialak Erresuma Batuko Auzitegi Gorenean jarraituko du, bina helegite jarri baitituzte jada epaileen erabakien aurka; data ere zehaztua dute jada: hilaren 17an entzungo dute kasua.]]>
<![CDATA[Erresuma Batuko Parlamentua ixteko erabakia «legezkoa» izan da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1934/003/001/2019-09-05/erresuma_batuko_parlamentua_ixteko_erabakia_legezkoa_izan_da.htm Thu, 05 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1934/003/001/2019-09-05/erresuma_batuko_parlamentua_ixteko_erabakia_legezkoa_izan_da.htm
Erresuma Batuko lehen ministroak erabaki du parlamentua hilabetez ixtea, datorren astetik urriaren 14ra, diputatuek ahalik eta denbora gutxien izan dezaten akordiorik gabeko brexit-a eragozteko. Edo, finean, denborarik izan ez dezaten. Oposizioa, oso-osorik, itxieraren aurka agertu da: batzuentzat, mugimendu politiko hori «estatu kolpe bat» izan da; beste batzuentzat, «diktadura bateko» erabaki baten gisakoa, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak adierazi bezala.

Berez, parlamentuaren itxiera legezkoa da, eta, salbuespenak salbuespen, urtero egiten dute Erresuma Batuan. Hortaz, arazoa eta eztabaida dira Johnsonek noizko agindu duen itxiera, eta zer helbururekin egin duen, bi hilabete falta baitira irteera datarako, urriaren 31rako.

Epailearentzat, ordea, erabakiaren atzean dagoen helburuak ez du ezer aldatzen, auzia politikoa baita, eta parlamentuari baitagokio horren aurka egitea. Finean, argudiatu zuen ez dela auzitegiaren egitekoa gobernuaren jarduna «oztopatzea»: «Nire iritziz, eta botere banaketa kontuan hartuta, itxieraren inguruko auzia politikari buruzkoa da. Ezin da neurtu termino judizialekin».

Hortaz, Erresuma Batuko lehen ministroaren erabakia ez doa «konstituzioaren aurka», eta ez da «legearen kontrakoa», Dohertyren ustetan.

Epailearen erabakiak haserrea eragin du salaketa aurkeztu zutenen artean. Joanna Cherry Eskoziako Alderdi Nazionaleko diputatuak (SNP) atzo jakinarazi zuen helegitea jarriko diotela epailearen erabakiari: «Epaileak legezko hutsegite bat egin du puntu honen inguruan. Berehala jarriko diogu helegitea», idatzi zuen Twitter sare sozialean. Hortaz, auzia Auzitegi Gorenera joango da, eta litekeena da hilaren 17an egitea horri buruzko saioa.

Gobernua, espero bezala, pozik dago epailearen erabakiarekin, eta adierazi du beste bi bide judizialak ireki dituztenek atzo gertaturikoa «kontuan hartu behar» dutela: «[Parlamentua berriz irekitzean] Gobernuak agenda sendo bat aurkeztuko du».

Beste bi saialdi

Eskoziako auzibidea galdu arrean, itxieraren aurkakoek beste bi saialdi judizial dituzte finkatuak aste honetarako.

Bigarren saiakera, eta ziurrenik oihartzun handiena izango duena, gaur izango dute, Ingalaterrako eta Galesko Auzitegi Nagusiaren Londresko egoitzan. Parlamentuaren itxiera blokeatzeko eskaria egin dutenen artean daude, besteak beste, Alderdi Laborista, Liberal-demokratak, John Major Erresuma Batuko lehen ministro ohia —torya— eta Gina Miller enpresaria. Miller ezaguna egin zen 2017an, lortu baitzuen parlamentuak izatea brexit-aren prozesua hasteari buruzko azken hitza, Auzitegi Nagusian izandako prozesu bati esker; hortaz, aurten ere bide judizialera jotzeko erabakia hartu du.

Hirugarren eta azken saiakera biharko finkatu dute, Ipar Irlandan. Belfasteko Auzitegi Nagusian, giza eskubideen aldeko ekintzaile batek bere argudioak emango ditu Johnsonen mugimendu politikoa blokeatze aldera.

Bide judizial horiek historikoak bilakatu dira, lehen aldia baita parlamentua ixteko erabakiari aurre egin diotela auzitegietan; ez soilik lehen ministroari, Erresuma Batuko erreginari ere bai, Johnsonek haren baimena behar baitzuen itxiera agintzeko.]]>
<![CDATA[Lamek baztertu egingo du Txinarako estradizioen lege proiektua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-05/lamek_baztertu_egingo_du_txinarako_estradizioen_lege_proiektua.htm Thu, 05 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-05/lamek_baztertu_egingo_du_txinarako_estradizioen_lege_proiektua.htm
Herritarren artean gatazka handia piztu du Lamek sustatu asmo zuen legeak. Izan ere, parlamentuak testu hori onartu izan balu, Hong Kongek aukera izango zuen edozein iheslari Txinara estraditatzeko; hori gertatuko balitz, protestariek uste zuten handitu egingo zela Txinarekiko menpekotasuna, eta horregatik atera dira kalera.

Lege proiektua baztertzea ez ezik, beste lau eskari ere egin dizkiote manifestariek Hong Kongeko gobernuburuari: atxilotuak askatzea —44 laguni «matxinada» egotzi diete—, Poliziaren indarkeria ikertzeko «talde independente bat» sortzea, manifestazioei «istilu» ez deitzea eta herritarrek aukera izatea ordezkariak «era demokratikoan» hautatzeko. Ordea, Lamek lege proiektua baztertzeko eskaria bete du soilik, eta atzo argi utzi zuen ez duela besteak inola ere betetzeko asmorik.

Protesten lehen asteetan, lege proiektua baztertzea izan zen herritarren erreibindikazio nagusia; ostera, manifestariek Poliziaren indarkeria salaketan jarri dute arreta, eta eskarien zerrendan polizien jarduna ikertzeko talde baten beharrak hartu dio aurrea legea kentzeari.

Horri begira, Lamek jakinarazi zuen gobernuko erakunde bat arduratuko dela indarkeria ikertzeaz, eta ez kanpoko talde bat, protestariek nahi bezala; hortaz, Poliziari buruzko Kexen Kontseilu Independenteari egokituko zaio zeregin hori, eta «nazioarteko adituen» talde baten laguntza izango du. «Gure herritarrak, Polizia eta kazetariak zauritu dira ekintza biolento hauetan. Egoera kaotikoak egon dira aireportuan eta geltokietan. Bat-batean, errepideak eta tunelak blokeatuta geratu dira. Askorentzat, Hong Kong toki ezezagun bat bilakatu da».

Gainerako erreibindikazioak bete ordez, Lamek jakinarazi zuen «zuzeneko elkarrizketa» sustatuko duela egitasmo batzuen bidez, herritarren «kezkak ezagutzeko» eta haserrearen «erro sozialak» aztertzeko: «Argi dago haserrea lege proiektuarekiko oposizioaz haratago doala».

Hilabete baino gutxiago falta da Txinak egun nazionala ospatzeko —urriaren 1a—, eta oraindik ikusteko dago manifestariek noiz arte jarraituko duten kalean. Protestan jarraitzeko asmoa badute, atzo jakinarazi zutenez: «Hong Kongen askapena lortzeko borroka ez da amaitu. Bost eskariak bete behar dira, bostek garrantzi bera baitute. Tragedia errepikatuko da sistemak bere horretan jarraitzen badu. Hilabete hauen guztien ostean, ez dugu amore emango», adierazi zuen atzo Hong Kongeko Zaindariak izeneko protestarien talde batek.

Tentsioak gora egin du

Protestek indar handiagoa hartu dute asteek aurrera egin ahala, batez ere iragan hilabetean. Esaterako, greba orokor masibo bat egin zuten hirian, eta eskualdeko gobernuari «erreforma demokratikoak» egiteko eskatzen zioten milaka herritarrek hiria blokeatu zuten. Txinaren erantzuna berehala iritsi zen: Hong Kongeko eta Macaoko Auzien Bulegoko bozeramaile Yang Guangek ohartarazi zien ez dezatela «gutxietsi gobernu zentralaren indarra».

Iragan hilabetean ere 5.000 bat manifestarik Hong Kongeko aireportua hartu zuten, eta, horren ondorioz, agintariek bertan behera utzi zituzten aireportutik aireratzekoak ziren 130 hegaldi eta aireportuan lurreratzekoak ziren sei hegaldi; Txinako Gobernuak erantzun zuen «terrorismo zantzuak» ikusten ari zaiela protestei.

Azken asteotan istilu handiak izan dira Poliziaren eta manifestarien artean, eta denera mila lagun inguru atxilotu dituzte.]]>
<![CDATA[Hong Kongek estradizioen lege proiektua baztertuko du]]> https://www.berria.eus/albisteak/170679/hong_kongek_estradizioen_lege_proiektua_baztertuko_du.htm Wed, 04 Sep 2019 09:16:14 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/170679/hong_kongek_estradizioen_lege_proiektua_baztertuko_du.htm