<![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 10 Aug 2022 22:34:39 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ander Perez Zala | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Eskoziako erreferenduma Auzitegi Gorenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2022-08-11/eskoziako_erreferenduma_auzitegi_gorenean.htm Thu, 11 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2022-08-11/eskoziako_erreferenduma_auzitegi_gorenean.htm
Ia mende laurden pasatu da Eskoziak autonomia lortu zuenetik. Urte hauetan guztietan asko eztabaidatu da afera horretaz, baina, iritziez harago, inork ez du auzia konpontzeko erantzun sendorik eman. Duela hamar bat urte, galdeketa bat egiteari buruzko auzia modu negoziatuan konpondu zuten Londresek eta Edinburgok, eta hori Edinburgoko Hitzarmenean (2012) islatu zen; egun, ordea, egoera ez da berbera, eta, azkenean, Erresuma Batuko Auzitegi Gorenaren esku geratu da gatazka, Eskoziako Gobernuak hala eskatuta. Epaileek urriaren 11n eta 12an entzungo dituzte bi aldeen argudioak, eta urtearen amaieran edo datorren urtearen hasieran emango dute erabakiaren berri.

Dorothy Bain Eskoziako Gobernuaren aholkulari legal nagusiak eraman du auzia Gorenera, eta zera galdetu dio: independentzia erreferendumari buruzko lege proiektua erreserbaturiko auziekin lotuta dagoen. Erreserbaturiko auziak soilik Erresuma Batuko Parlamentuaren esku dauden eskumenak eta aferak dira; batasuna, defentsa, atzerri politika eta merkataritza, esaterako.

Eskoziaren autonomiari buruzko Eskozia Legeko 29 Sekzioaren arabera, lege proiektu bat ez litzateke indarrean sartuko zenbait kasutan: besteak beste, testu horren edozein xedapen «parlamentuaren eskumen legegiletik kanpo» balego. Eta edozein xedapen eskumen legegiletik kanpo legoke «erreserbaturiko auzi bati buruzkoa» balitz. Horiek hala, Bainek bi erreserbaturiko auzi hauez galdetu dio Gorenari: «Ingalaterrako eta Eskoziako Erreinuen Batasuna» eta «Erresuma Batuko Parlamentua».

Unionistek hainbat argudio juridiko mahaigaineratu dituzte beren jarrera defendatzeko, baina batez ere horietako bostek izango dute garrantzia. Batetik, lege proiektuko auziaren subjektuak lotura duela Ingalaterrako eta Eskoziako Erreinuen Batasuna subjektuarekin; bigarrenik, soilik Erresuma Batuko Parlamentuak egin ditzakeela herrialdearen batasunari buruzko legeak; hirugarrenik, independentziari buruzko erreferendum batek harreman «zuzena» duela erreserbaturiko auzi batekin, batasunarekin —lotura zuzena den ala ez argitzeak eragina izango du epaileen erabakian—; laugarrenik, balizko erreferendumaren helburua litzatekeela Eskozia Erresuma Batutik ateratzeko babesa biltzea; eta, azkenik, emaitza edozein dela ere, galdeketa horrek ondorio politiko nabarmenak izango lituzkeela.

Eskoziako Gobernuaren aholkulari legal nagusiak jada aztertu ditu argudio horiek, eta kontrako batzuk argitara eman ditu aldeek Gorenari auziaz bidali behar izan zizkioten txostenetan —herenegun aurkeztu zituen Londresek—. Batetik, Bainek oroitarazten du lege proiektuaren helburua dela Eskoziako herritarrek beren etorkizunaz duten iritzia zein den argitzea; hau da, galdeketa kontsulta modukoa denez, xede bakarra dela iritzi bat jasotzea.

Argudio horrekin lotzen du hurrengoa, esanda galdeketak ez duela «ondorio legalik» eragingo, eta, beraz, Eskozia automatikoki Erresuma Batutik ateratzea; Sturgeonek ideia hori helarazi zuen testua aurkeztu zuenean, eta adibidetzat jarri zuen brexit-ari buruzko erreferenduma, Erresuma Batua ez baitzen berehala irten Europako Batasunetik. Horregatik, Bainek defendatzen du ezin direla jakin zeintzuk diren kontsultak herritarren iritzia jakinarazteaz gain eragingo lituzkeen ondorio praktikoak, hori egitea «espekulatiboa eta zeharkakoa» delako; eta, beraz, ondorio horiek ez lirateke kontuan hartu beharko, haren iritziz.

Xedapenen inguruan du beste kontrako argudioa: horietako bat erreserbaturiko auzi bati buruzkoa ote den jakiteko, beharrezkoa da zehaztea zein den xedapen horren helburua; hau da, horrek izango duen eragina testuinguru guztietan. Bainek zera argudiatzen du: Eskozia Legean aipatzen diren erreserbaturiko auzien artean «Eskoziako eta Ingalaterrako Erreinuen Batasuna» dagoela, eta, beraz, argudiatu daitekeela zuzenbidearen ikuspuntutik batasun hori ordezkatua izan dela beste batekin; hau da, Britainia Handiko eta Ipar Irlandako Erresuma Batuarekin —Eskoziako Legea onartu zutenean azken hori existitzen ez zelako—. Hortaz, Eskoziako Gobernuko aholkulari legal nagusiaren arabera, Eskoziako eta Ingalaterrako Erreinuen Batasuna «errealitate historikotzat» jo liteke, eta ez «zuzenbide afera» modura; eta, beraz, Eskoziako Legea jada existitzen ez den zerbaitez ariko litzateke erreserbaturiko auziez aritzean.

Gainera, lotura «zuzenaren» aferan, Gorenean izandako beste kasu batzuk oinarri hartuta, Bainek argudiatzen du xedapenak «zuzeneko» eta «gertuko» konexioa izan behar duela erreserbaturiko auzitzat jotzeko, eta, beraz, «zeharkako» konexio batek ez duela balio ziurtatzeko erreserbaturiko auzi bat dela. Kasu honetan, uler daiteke zuzeneko konexioa batasunaren desegitea litzatekeela, eta hori ez luke eragingo baiezkoaren garaipenak, Sturgeonek berak aditzera eman zuenez.

Argudio nagusiak horiek izanik, ezinezkoa da jakitea zer erabakiko duten Goreneko epaileek. Ebazpena edozein dela ere, auziaren muina politikoa izango da oraindik ere, eta irtenbide politiko bat lortzeko helburuak bere horretan jarraituko du.]]>
<![CDATA[Txinako armadak ariketa militarrak hasi ditu Taiwan inguruan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2008/011/002/2022-08-05/txinako_armadak_ariketa_militarrak_hasi_ditu_taiwan_inguruan.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/2008/011/002/2022-08-05/txinako_armadak_ariketa_militarrak_hasi_ditu_taiwan_inguruan.htm
PLA indar erakustaldia egiten ari da, Pelosiren egonaldiagatik; izan ere, Pekinek argudiatu du AEBetako agintariak Taiwanekiko beraren subiranotasuna urratu duela. Txinako Global Times egunkariak esan du igandera arte iraungo duten ariketa militar horiek «inoiz ikusi gabeak» direla, eta «misil konbentzionalak» Taiwandik pasatuko direla, «lehen aldiz».

Taiwango Defentsa Ministerioak herenegun iragarri moduan, Txinako armadaren maniobrek aire eta itsaso eremuak ixtea eragin dute sei gune horietan, eta itsasontzien eta bederatziehun bat hegazkinen ibilbideak aldarazi dituzte. Ministerio horrek beste ohar bat atera zuen argitara atzo, eta nabarmendu zuen «gerrarako prestatzen» ari dela, «gerra nahi izan» gabe: «Ez dugu atzera egingo Taiwanen subiranotasunari eta segurtasunari dagokionez».

Tentsioa, hortaz, nabarmen handitu da Taiwango itsasartean. AFP berri agentziaren arabera, PLAko iturri batek adierazi dio egunotako ariketak «egiazko borrokarako prestatzeko» antolatu dituztela, eta uharteko armadari ohartarazi dio «neurri zorrotzak» hartuko lituzketela Txinakoarekin «nahita topo egingo» balu edo «ezustean tiro egingo» balu.

AEBen ustez, tentsioaren «goraldi nabarmena» eragin dute Txinaren ariketek. Washintonek USS Ronald Reagan hegazkinontzia Taiwandik gertu utzi du, Jack Kirby Etxe Zuriko bozeramaileak jakinarazi duenez, «egoera zaintzeko».

Txinak hamarkadotan argudiatu du bere lurraldearen parte dela Taiwan, eta Xi Jinping Txinako presidenteak esana du Txina eta Taiwan —ofizialki, Txinako Errepublika— «berriz elkartuko» dituela.

Kongresuaren atarian

Gainera, Pelosiren bisita ez da garairik egokienean gertatu Txinako Gobernuarentzat. Herrialdeko buruzagiak hilabete honetan dira elkartzekoak urteroko bilera bat egiteko, Beidaihen, eta hor eztabaidatuko dituzte aferarik garrantzitsuenak.

Gainera, udazkenean, Txinako Alderdi Komunistak XX. Kongresua egingo du, eta, hain zuzen, bilkura horretan, Xik hirugarren agintaldia eskuratu nahi du.]]>
<![CDATA[Txinako armadak ariketa militarrak hasi ditu Taiwan inguruan]]> https://www.berria.eus/albisteak/216759/txinako_armadak_ariketa_militarrak_hasi_ditu_taiwan_inguruan.htm Thu, 04 Aug 2022 12:22:40 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216759/txinako_armadak_ariketa_militarrak_hasi_ditu_taiwan_inguruan.htm Pekinek argudiatu baitu Taiwanekiko bere subiranotasuna urratu duela AEBetako agintariak. Txinako Global Times egunkariak esan du igandera arte iraungo duten ariketa militar horiek «aurrekaririk gabeak» direla, eta «misil konbentzionalak» Taiwandik pasatuko direla, «lehen aldiz».
Taiwango Defentsa Ministerioak atzo iragarri modura, Txinako armadaren maniobrek aire eta itsaso eremuak ixtea eragin dute sei eremu horietan, eta itsasontzien eta bederatziehun bat hegazkinen ibilbideak aldarazi ditu. Ministerio horrek beste ohar bat atera du argitara gaur, eta esan du «gerrarako prestatzen» ari dela, «gerra bilatu» gabe: «Ez dugu atzera egingo Taiwanen subiranotasunari eta segurtasunari dagokionez». Tentsioa, hortaz, nabarmen handitu da Taiwango itsasartean. AFP berri agentziaren arabera, PLAko iturri batek adierazi dio egunotako ariketak «egiazko borrokarako prestatzeko» antolatu dituztela, eta uharteko armadari ohartarazi dio «neurri zorrotzak» hartuko lituzketela Txinakoarekin «nahita topo egingo» balu edo «ezustean tiro egingo» balu. Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela -nahiz eta ez duen haren kontrolik-, eta Xi Jinping Txinako presidenteak esana du Txina eta Taiwan -ofizialki, Txinako Errepublika- «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekinek ahalegina egin du uharte hori bakartzeko eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozteko. Gainera, Pelosiren bisita ez da momenturik egokienean gertatu Txinako Gobernuarentzat. Herrialdeko buruzagiak hilabete honetan dira elkartzekoak urteroko bilera bat egiteko, Beidaihen, eta hor eztabaidatuko dituzte aferarik garrantzitsuenak. Gainera, udazkenean, Txinako Alderdi Komunistak 20. Kongresua egingo du, eta, horretan, Xik hirugarren agintaldia eskuratu nahi du.]]>
<![CDATA[Pelosik esan du AEBek ez dutela Taiwan «abandonatuta utziko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2022-08-04/pelosik_esan_du_aebek_ez_dutela_taiwan_abandonatuta_utziko.htm Thu, 04 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2022-08-04/pelosik_esan_du_aebek_ez_dutela_taiwan_abandonatuta_utziko.htm
AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentearen bisitak gatazka handia eragin du, eta are gehiago handitu du Pekinen eta Washingtonen arteko tentsioa. Pelosi Asian da bira bat egin eta bere herrialdearen aliaturik garrantzitsuenetako batzuekin elkartzeko —Japonia, Hego Korea, Malaysia eta Singapur—, baina ez zuen ez baieztatua ez ezeztatua Taiwanera joango zenik; azkenean, herenegun iritsi zen, eta horrek haserretu egin du Txinako Gobernua. Besteak beste, Pekin «operazio militarrekin» erantzuten ari da.

Erabaki hori ikusirik, Taiwango presidenteak atzo esan zuen ez dutela «atzera egingo» eta, beraz, «beharrezkoa den guztia» egingo dutela uhartean «bakea eta egonkortasuna mantentzeko». Pelosik berretsi zuen AEBek konpromisoa dutela helburu horrekin, baina adierazpen nahiko anbiguoak egin ditu horren inguruan, Washingtonek hamarkadotan izan duen joerarekin bat eginez.

Joe Biden AEBetako presidenteak bitan ziurtatu du bere herrialdeak militarki esku hartuko lukeela Txinak Taiwani eraso egingo balio, baina haren gobernuak berehala gezurtatu izan ditu adierazpen horiek. Pelosik babesa helarazi dio irlari, baina ez zen horretaz harago joan, atzo: «Statu quo-aren aldekoak gara; ez dugu nahi Taiwani ezer gertatzea indarkeriaren bitartez».

Halere, Taipeik baikortzat jo du AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentearen bisita, irlaren estatusaren aitortza bat izan delakoan. Hain justu, ideia hori helarazi zuen Tsaik prentsaren aurrean, adierazita Pelosiren egonaldi laburrak erakutsi duela uharteak baduela «nazioarteko babes irmoa» Txinaren «presioari» aurre egiteko.

Taiwango Defentsa Ministerioaren arabera, Txinako armadaren maniobrak eskala handikoak izaten ari dira —printzipioz, asteburura arte iraungo dute—, eta uhartearen aire eta itsaso eremuak «blokeatzea» eragin du. Horren ondorioz, uharteko gobernuak jakinarazi zuen Japoniarekin eta Filipinekin negoziatzen ari dela hegazkinentzako «ibilbide alternatiboak» zehazteko.

Pekinek esana du Pelosiren bisita «probokazio bat» izan dela, eta horregatik hasi zituzten herenegungo ariketa militarrak. Hua Chunying Txinako Atzerri Ministerioaren bozeramailea horietaz aritu zen atzo, eta defendatu zuen «bidezkoak» direla: «Beharrezkoak dira [...] subiranotasun nazionala babesteko». Huak berriz argudiatu zuen AEBak «probokatzaileak» direla, eta, beraz, Txina «biktima bat» dela: «AEBen eta Taiwanen probokazioa etorri da lehenik, eta Txinaren defentsa bigarrenik».

Txinako, Taiwango eta AEBetako armadak alerta gorenean daude herenegundik, eta Taiwango itsasartea militarizatuta dago. Egunotan gerta daitekeenaren aurrekari bat 1995ekoa da, garai hartako Taiwango presidente Lee Teng-hui AEBetara joan zenekoa. Pekin asko haserretu zen bidaia horrengatik, eta misilak Taiwango itsasora botata erantzun zuen —Pentagonoak eremu horretara zenbait gerraontzi bidali zituenean utzi zion hori egiteari—.

Harreman gatazkatsuak

Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela —nahiz eta ez duen haren kontrolik—, eta Xi Jinping Txinako presidenteak esana du Txina eta Taiwan —ofizialki, Txinako Errepublika— «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekinek ahalegina egin du irla hori bakartzeko eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozteko.

Horregatik, Txinako Gobernuak ez du begi onez ikusi Pelosiren bisita; hain justu, aitortza moduko bat litzatekeelako. AEBetako zenbait kongresukide jada izan dira uharte horretan, baina Ordezkarien Ganberako presidente bat ez da hara joan 1997tik —Newt Gingrich errepublikanoa zen karguduna—, eta, hortaz, AEBetako politikaririk garrantzitsuenetako bat dela kontuan harturik, Pekinek «probokaziotzat» du Pelosi Taiwanen egon izana —AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentea persona non grata da Txinarentzat—.

Bi herrialdeek 1979an harreman diplomatikoak berriz ezarri zituztenetik, Washingtonek «Txina bakarraren» printzipioa defendatzen du Taiwani dagokionez.]]>
<![CDATA[Pelosik esan du AEBek ez dutela Taiwan «abandonatuta utziko» Txinaren esku]]> https://www.berria.eus/albisteak/216720/pelosik_esan_du_aebek_ez_dutela_taiwan_laquoabandonatuta_utzikoraquo_txinaren_esku.htm Wed, 03 Aug 2022 13:13:10 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216720/pelosik_esan_du_aebek_ez_dutela_taiwan_laquoabandonatuta_utzikoraquo_txinaren_esku.htm Halere, Taipeik baikortzat jo du AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentearen bisita, irlaren estatusaren aitortza bat izan delakoan. Hain justu, ideia hori helarazi du Tsaik prentsaren aurrean, adierazita Pelosiren egonaldi laburrak erakutsi duela uharteak baduela «nazioarteko babes irmoa» Txinaren «presioen» aurrean. Taiwango Defentsa Ministerioaren arabera, Txinako armadaren maniobrak eskala handikoak izaten ari dira -printzipioz, asteburura arte iraungo dute-, eta uhartearen aire eta itsaso eremuak «blokeatzea» eragin du. Horren ondorioz, uharteko gobernuak jakinarazi du Japoniarekin eta Filipinekin negoziatzen ari dela hegazkinentzako «ibilbide alternatiboak» zehazteko. Pekinek esana du Pelosiren bisita «probokazio bat» izan dela, eta horregatik hasi zituzten, atzo, ariketa militarrak. Hua Chunying Txinako Atzerri Ministerioaren bozeramailea horietaz aritu da gaur, eta defendatu du «bidezkoak» direla: «Beharrezkoak dira [...] subiranotasun nazionala babesteko». Huak berriz argudiatu du AEBak «probokatzaileak» direla, eta, beraz, Txina «biktima bat» dela: «AEBen eta Taiwanen probokazioa etorri da lehenik, eta Txinaren defentsa bigarrenik». Txinako, Taiwango eta AEBetako armadak alerta gorenean daude atzodanik, eta Taiwango itsasartea militarizatuta dago. Egunotan gerta daitekeenaren aurrekari bat 1995ekoa da, garai hartako Taiwango presidente Lee Teng-hui AEBetara joan zenekoa. Pekin asko haserretu zen bidaia horrengatik, eta misilak Taiwango itsasora botata erantzun zuen -Pentagonoak eremu horretara zenbait gerraontzi bidali zituenean utzi zion hori egiteari-. Txinaren eta Taiwanen arteko harremana Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela -nahiz eta ez duen haren kontrolik-, eta Xi Jinping Txinako presidenteak esana du Txina eta Taiwan -ofizialki, Txinako Errepublika- «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekinek ahalegina egin du irla hori bakartzeko eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozteko. Horregatik, Txinako Gobernuak ez du begi onez ikusi Pelosiren bisita; hain justu, aitortza moduko bat litzatekeelako. AEBetako zenbait kongresukide jada izan dira uharte horretan, baina Ordezkarien Ganberako presidente bat ez da hara joan 1997tik -Newt Gingrich errepublikanoa zen karguduna-, eta, hortaz, AEBetako politikaririk garrantzitsuenetako bat dela kontuan harturik, Pekinek «probokaziotzat» du Pelosi Taiwanen egon izana, Txinako Atzerri Ministerioak iragan astean hainbatetan adierazi modura -AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentea persona non grata da Txinarentzat-. Wang Yi Atzerri ministroak AEBei egotzi zien, atzo, «traizio deitoragarri bat» egitea uhartearen aferan; izan ere, bi herrialdeek 1979an harreman diplomatikoak berriz ezarri zituztenetik, Washingtonek «Txina bakarraren» printzipioa defendatzen du Taiwani dagokionez. «Txina bakarraren printzipioa Txinak beste herrialdeekin dituen harremanen oinarri politikoa da», esan zuen Wangek.]]> <![CDATA[Nancy Pelosi Taiwanera joan da, «amerikar elkartasuna» erakustera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2022-08-03/nancy_pelosi_taiwanera_joan_da_amerikar_elkartasuna_erakustera.htm Wed, 03 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2022-08-03/nancy_pelosi_taiwanera_joan_da_amerikar_elkartasuna_erakustera.htm
Pelosiren egonaldiaz ez dute ezer esan ez Washingtonek ez Taipeik, baina, Taiwango hedabideen arabera, agintaria uharteko gobernuburu Tsai Ing-wenekin, hango diputatuekin eta giza eskubideen aldeko ekintzaileekin batzartzekoa da gaur. AEBetako Ordezkarien Ganberako presidenteak baieztatu zuen «Taiwango buruzagitzarekin» elkartuko dela, eta bilkura horietan «interes partekatuez» arituko direla. Hori bai, Pekinen kexei erreferentzia eginez, agintariak adierazi zuen AEBak «statu quo-a aldatzeko aldebakarreko saiakeren kontra» daudela.

Pelosi irlara joan aurretik, mugimendu militar asko izan ziren Hego Txinako Itsasoaren inguruan, eta Txinak, Taiwanek eta AEBek alerta gorenean jarri zituzten norbere armadak. Txinakoak, esaterako, kostaldera mugitu zituen indar anfibio batzuk, batez ere hego-ekialdean dagoen Fujian probintziara —Taiwandik gertuen dagoelako—, eta haren hegazkin batzuk Taiwango itsasartetik gertu pasatu ziren hainbatetan; horietako batzuek muga ere pasatu zuten.

Horiez gain, ontzi bat uhartetik 80 kilometrora mugiarazi zuen, bi hegazkinontziak beren baseetatik atera ziren, eta armadak esan zuen ariketa militarrak egingo dituela irlaren inguruan, asteburura arte. Iragan astean Xi Jinping Txinako presidenteak Joe Biden AEBetakoari esandakoa gertatzen ariko litzateke, hortaz: Pekinek modu «sendoan» erantzuteko asmoa lukeela.

Era berean, AEBetako armadak zaintzarako abioiak bidali zituen Taiwan ingurura, Pelosi zeraman hegazkinaren segurtasuna bermatze aldera —Filipinetatik pasatuta, AEBetako Ordezkarien Ganberako presidenteak ibilbide luzeagoa egin du, Hego Txinako Itsasoa saiheste aldera—, eta lau gerraontzi irlaren ekialdera joan ziren, South China Morning Post egunkariaren arabera.

Taiwango itsasartearen ingurua, beraz, ordu gutxian militarizatu dute Mendebaldeko eta Ekialdeko bi potentzia handiek. Uhartean, aldiz, Taiwango armada alarman da, CNA albiste agentziaren arabera; Liberty Times-ek, berriz, esan zuen zortzi hegazkin bonbardatzaile bidali zituztela ekialdeko Taitung basera. Ohar baten bidez, Taiwango Defentsa Ministerioak zera esan zuen egoeraz: «mehatxuaren araberako indar armatu egokiak bidaltzeko» prest daudela militarrak, eta armada «gai» dela «segurtasun nazionala bermatzeko».

Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela —nahiz eta ez duen horren kontrolik—, eta Xik esana du Txina eta Taiwan —ofizialki, Txinako Errepublika— «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela, «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekin saiatu da irla hori bakartzen eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozten.

Horregatik, Txinako Gobernuak ez du begi onez ikusten Pelosiren bisita; hain justu, aitortza moduko bat litzatekeelako. AEBetako zenbait kongresukide jada izan dira uharte horretan, baina Ordezkarien Ganberako presidente bat ez da hara joan 1997tik —Newt Gingrich errepublikanoa zen karguduna—, eta, hortaz, AEBetako politikaririk garrantzitsuenetako bat dela kontuan harturik, Pekinek «probokaziotzat» du Pelosi Taiwanen izatea, Txinako Atzerri Ministerioak iragan astean hainbatetan adierazi modura —AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentea persona non grata da Txinarentzat—.

«Traizio deitoragarria»

Are, Wang Yi Atzerri ministroak AEBei egotzi zien, atzo, «traizio deitoragarri bat» egitea uhartearen aferan; izan ere, bi herrialdeek 1979an harreman diplomatikoak berriz ezarri zituztenetik, Washingtonek «Txina bakarraren» printzipioa defendatzen du Taiwani dagokionez. «Txina bakarraren printzipioa Txinak beste herrialdeekin dituen harremanen oinarri politikoa da», esan zuen Wangek.

Haren aurretik, Atzerri Ministerioaren bozeramaile Hua Chunying mintzatu zen auzi horretaz, eta Taiwani ohartarazi zion «ondorio ezin txarragoei» egin beharko diela aurre «AEBek gaizki kudeatzen badute [Taiwango] itsasarteko egoera».

Egunotan gerta daitekeenaren aurrekari bat 1995ekoa da, garai hartan Taiwango presidente zen Lee Teng-hui AEBetara joan zenekoa. Pekin asko haserretu zen bidaiagatik, eta misilak Taiwango itsasora botata erantzun zuen; Pentagonoak zenbait ontzi bidali ostean utzi zion hori egiteari.]]>
<![CDATA[Nancy Pelosi Taiwanen da]]> https://www.berria.eus/albisteak/216694/nancy_pelosi_taiwanen_da.htm Tue, 02 Aug 2022 17:50:51 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216694/nancy_pelosi_taiwanen_da.htm Pelosi irlara joan aurretik, mugimendu militar asko izan dira Hego Txinako Itsasoaren inguruan, eta Txinak, Taiwanek eta AEBek alerta gorenean jarri dituzte norbere armadak. Txinakoak, esaterako, kostaldera mugitu ditu indar anfibio batzuk, batez ere hego-ekialdean dagoen Fujian probintziara -Taiwandik gertuen dagoelako-, eta haren hegazkin batzuk Taiwango itsasartetik gertu pasatu dira hainbatetan; horietako batzuek muga ere pasatu dute. Horiez gain, ontzi bat uhartetik 80 kilometrora mugiarazi du, bi hegazkin ontziak beren baseetatik atera dira eta armadak esan du ariketa militarrak egingo dituela irlaren inguruan, asteburura arte. Iragan astean Xi Jinping Txinako presidenteak Joe Biden AEBetakoari esandakoa gertatzen ariko litzateke, hortaz: Pekinek modu «sendoan» erantzuteko asmoa lukeela.
Era berean, AEBetako armadak zaintzarako abioiak bidali ditu Taiwan ingurura, Pelosi zeraman hegazkinaren segurtasuna bermatze aldera -Filipinetatik pasatuta, AEBetako Ordezkarien Ganberako presidenteak ibilbide luzeagoa egin du, Hego Txinako Itsasoa saiheste aldera-, eta lau gerraontzi irlaren ekialdera joan dira, South China Morning Post egunkariaren arabera. Taiwango itsasartearen ingurua, beraz, ordu gutxian militarizatu dute Mendebaldeko eta Ekialdeko bi potentzia handiek. Uhartean, aldiz, Taiwango armada alarma egoeran da, CNA albiste agentziaren arabera; Liberty Times-ek, berriz, esan du zortzi ehiza hegazkin bidali dituztela ekialdeko Taitung basera. Ohar baten bidez, Taiwango Defentsa Ministerioak zera esan du egoeraz: «mehatxuaren araberako indar armatu egokiak bidaltzeko» prest daudela militarrak, eta armada «gai» dela «segurtasun nazionala bermatzeko». Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela -nahiz eta ez duen horren kontrolik-, eta Xik esana du Txina eta Taiwan -ofizialki, Txinako Errepublika- «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekin saiatu da irla hori bakartzen eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozten. Horregatik, Txinako Gobernuak ez du begi onez ikusten Pelosiren bisita; hain justu, aitortza moduko bat litzatekeelako. AEBetako zenbait kongresukide jada izan dira uharte horretan, baina Ordezkarien Ganberako presidente bat ez da hara joan 1997tik -Newt Gingrich errepublikanoa zen karguduna-, eta, hortaz, AEBetako politikaririk garrantzitsuenetako bat dela kontuan harturik, Pekinek «probokaziotzat» du Pelosi Taiwanen izatea, Txinako Atzerri Ministerioak iragan astean hainbatetan adierazi modura -AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentea persona non grata da Txinarentzat-. «Traizio deitoragarria» Are, Wang Yi Atzerri ministroak AEBei egotzi die «traizio deitoragarri bat» egitea uhartearen aferan; izan ere, bi herrialdeek 1979an harreman diplomatikoak berriz ezarri zituztenetik, Washingtonek «Txina bakarraren» printzipioa defendatzen du Taiwani dagokionez. «Txina bakarraren printzipioa Txinak beste herrialdeekin dituen harremanen oinarri politikoa da», esan du Wangek. Haren aurretik, Atzerri Ministerioaren bozeramaile Hua Chunying mintzatu da auzi horretaz, eta Taiwani ohartarazi dio «ondorio ezin txarragoei» egin beharko diela aurre «AEBek gaizki kudeatzen badute [Taiwango] itsasarteko egoera». Pekinen eta Washingtonen arteko harremanak aspaldidaniko txarrenak dira egun, eta Pelosiren bisitak are gehiago oker litzake horiek; tentsioa, behintzat, nabarmen igo da asteon, eta gaurko bidaiarekin, are gehiago. AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentearen bisita ofizial egin aurretik, Dmitri Peskov Errusiako Gobernuaren bozeramaileak Txinaren hitz berberak erabili du, eta adierazi du Pelosiren bidaia «probokazio bat» dela. Egunotan gerta daitekeenaren aurrekari bat 1995ekoa da, garai hartan Taiwango presidente zen Lee Teng-hui AEBetara joan zenekoa. Pekin asko haserretu zen bidaia horrengatik, eta misilak Taiwango itsasora botata erantzun zuen; Pentagonoak eremu horretara zenbait gerraontzi bidali zituenean utzi zion hori egiteari.]]>
<![CDATA[Kosovok hilabete atzeratu du dokumentu serbiarren debekua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2022-08-02/kosovok_hilabete_atzeratu_du_dokumentu_serbiarren_debekua.htm Tue, 02 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2022-08-02/kosovok_hilabete_atzeratu_du_dokumentu_serbiarren_debekua.htm
Herenegun gauean, protesta gisara, manifestariek kamioiak utzi zituzten mugako bi pasabideetara —Jarinjera eta Brnjakera— daramaten errepideetan; horren ondorioz, Kosovoko Poliziak esan zuen igarobideak itxi behar izan zituela, eta erabaki horrek are gehiago handitu zuen tentsioa. Segurtasun indarrek esan zuten «tiroak» izan zirela, baina ez zutela inor zauritu.

Kosovo iparraldean serbiarrak dira gehiengo, eta ez dituzte begi onez ikusi atzo indarrean sartzekoak ziren neurriak. Horien arabera, Kosovon dauden herritar guztien auto matrikulek eta nortasun agiriek kosovarrak izan behar dute, eta, beraz, horrek Serbiatik sartzen diren eta Kosovon bizi diren serbiarrei ere eragiten die —Belgradek antzeko lege bat du indarrean muga pasatzen duten kosovarrentzat—.

Pristinak esandakoaren arabera, serbiarrek bi hilabeteko «trantsizio epe bat» izango dute Kosovoko auto matrikulak lortzeko. Hori bai, bi baldintza jarri ditu atzo jakinarazitako atzerapena indarrean sartzeko, Xhelal Svecla Barne ministroak zehaztu zuenez: Serbiako mugan ezarritako barrikadak kentzea, eta, horrekin batera, «erabateko» mugimendu askatasuna berreskuratzea «errepide guztietan».

Josep Borrell EB Europako Batasunaren diplomaziaburuak «pozez» hartu du Kosovoko Gobernuaren erabakia, eta Pristinari eta Belgradi eskatu die auzi hori EBk ahalbideturiko elkarrizketa mahaian lantzeko.

Egoera, halere, oso zaila da oraintxe. Aleksandar Vucic Serbiako presidentea gogor mintzatu zen atzo gauean, eta adierazi zuen bere herrialdea ez dela «inoiz hain egoera konplexu eta zailean egon» Kosovorekiko.

NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea buru duen KFOR Kosovo Indarrak ere ohar bat argitaratu zuen egoeraz mintzo, eta esan zuen «esku hartzeko prest» dagoela herrialdearen «egonkortasuna arriskuan» balego: «Beharrezko neurri guztiak hartuko ditugu Kosovon inguru seguru bat une oro mantentzeko».

Iragan urtean ere bai

Joan den irailean antzeko tentsioa izan zen muga berean, auto matrikulen afera zela-eta, eta bi gobernuek behin-behinean bideratu zuten egoera, adostu baitzuten polizia indarrak Jarinjeko eta Brnjakeko pasabideetatik erretiratzea; KFORek hartu zuen mugako kontrola, bi asterako.

Gainera, Bruselak hauspotutako elkarrizketa esparruan elkartzen jarraitzea erabaki zuten, eta urte erdiko epean zirkulazioaren auziari behin betiko irtenbide bat ematea jarri zuten helburutzat. Ez zuten halakorik lortu.

Kosovok 2008an aldarrikatu zuen aldebakarreko independentzia, baina Serbiak ez zuen aitortu erabaki hori, ezta nazioarteko hainbat estatu eta erakundek ere; besteak beste, Txinak, Errusiak, NBEk eta Espainiak. Halere, 90 bat herrialderen aitortza du.]]>
<![CDATA[Kosovok hilabete atzeratu ditu Serbiako mugan tentsioa handitu duten neurriak]]> https://www.berria.eus/albisteak/216637/kosovok_hilabete_atzeratu_ditu_serbiako_mugan_tentsioa_handitu_duten_neurriak.htm Mon, 01 Aug 2022 16:51:49 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216637/kosovok_hilabete_atzeratu_ditu_serbiako_mugan_tentsioa_handitu_duten_neurriak.htm KFOR 1999tik dago Kosovon, NBE Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseiluaren aginduz, eta 3.775 soldaduk osatzen dute; gehienak Italiakoak (638), AEBetakoak (635) eta Hungariakoak dira (469). Serbiaren aliatu den Errusiak, berriz, atzo gauean adierazi zuen Kosovoko Gobernuaren neurriak «baztertzaileak» direla, eta Pristinari egotzi zion «jokaleku biolento bat sortzea»; hala, «probokazioak gelditzera» eta «Kosovoko serbiarren eskubideak errespetatzera» deitu zituen AEBak eta EB. Iragan urtean ere bai Joan den irailean antzeko tentsioa izan zen Kosovoren eta Serbiaren arteko mugan, auto matrikulen afera zela-eta, eta bi gobernuek behin-behinean bideratu zuten egoera, adostu baitzuten polizia indarrak Jarinjeko eta Brnjakeko pasabideetatik erretiratzea; KFORek hartu zuen mugako kontrola, bi asterako. Gainera, Bruselak hauspotutako elkarrizketa esparruan elkartzen jarraitzea erabaki zuten, eta urte erdiko epean zirkulazioaren auziari behin betiko irtenbide bat ematea jarri zuten helburutzat. Ez zuten halakorik lortu. Kosovok 2008an aldarrikatu zuen independentzia, baina Serbiak ez zuen aitortu erabaki hori, ezta nazioarteko hainbat estatu eta erakundek ere; tartean, Txina, Errusia, NBE eta Espainia.]]> <![CDATA[Pelosi, Taiwan eta Txinaren sua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2022-07-31/pelosi_taiwan_eta_txinaren_sua.htm Sun, 31 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2022-07-31/pelosi_taiwan_eta_txinaren_sua.htm
Txinak hamarkadotan argudiatu du Taiwan bere lurraldearen parte dela —nahiz eta ez duen horren kontrolik—, eta Xik esana du Txina eta Taiwan —ofizialki, Txinako Errepublika— «berriz elkartuko» dituela, eta gaineratu hori indarkeriaren bidez ere egingo luketela, «beharrezkoa balitz». Aldi berean, Pekin saiatu da irla hori bakartzen eta nazioarteak Taiwani edonolako zilegitasunik ematea eragozten.

Horregatik, Txinako Gobernuak ez du begi onez ikusten Pelosiren bisita posiblea; hain justu, aitortza moduko bat litzatekeelako. AEBetako zenbait kongresukide jada izan dira uharte horretan, baina Ordezkarien Ganberako presidente bat ez da hara joan 1997tik —Newt Gingrich errepublikanoa zen karguduna—, eta, hortaz, AEBetako politikaririk garrantzitsuenetako bat dela kontuan harturik, Pekinek «probokaziotzat» luke Pelosi Taiwanen gelditzea, Txinako Atzerri Ministerioak asteon adierazi duenez —AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentea persona non grata da Txinarentzat—.

Egunotan gerta daitekeenaren aurrekari bat 1995ekoa da, garai hartan Taiwango presidente zen Lee Teng-hui AEBetara joan zenekoa. Pekin asko haserretu zen bidaia horrengatik, eta misilak Taiwango itsasora botata erantzun zuen —Pentagonoak eremu horretara zenbait gerraontzi bidali zituenean utzi zion hori egiteari—.

Pelosiren bisita posibleaz, Bidenek Xiri erantzun zion AEBek Taiwani buruz duten iritzia ez dela aldatu, eta, beraz, «Txina bakarraren» printzipioa defendatzen dutela oraindik ere —bi herrialdeek 1979an harreman diplomatikoak berriz ezarri zituztenean hasi zen hori egiten—. Hori bai, AEBetako presidenteak Txinakoari ohartarazi zion Washington «statu quo-a aldatzeko alde bakarreko saiakera ororen eta Taiwango itsasarteko bakearen eta egonkortasunari azpijokoa egitearen kontra» dagoela.

Halere, Bidenen hitz horiez haratago, ez dago argi zein den Etxe Zuriaren egiazko jarrera Asiako irla horren inguruan, hilabeteotan nahiko anbiguo mintzatu baita testuinguru posibleez: AEBetako presidenteak, esaterako, bitan ziurtatu du bere herrialdeak militarki esku hartuko lukeela Txinak Taiwani eraso egingo balio, baina haren gobernuak berehala gezurtatu izan ditu adierazpen horiek. Hori bai, AEBek asmoa dute oraindik ere Asiako irla horren arma hornitzaile nagusia izateko.

Une txarra Pekinentzat

Barrura begira, Pelosiren bisita posiblea ez litzateke unerik egokienean gertatuko Txinako Gobernuarentzat. Herrialdeko buruzagiak abuztuan dira elkartzekoak urteroko bilera bat egiteko, Beidaihen, eta hor eztabaidatuko dituzte herrialdeko aferarik garrantzitsuenak.

Gainera, udazkenean, Txinako Alderdi Komunistak 20. Kongresua egingo du, eta, horretan, Xik hirugarren agintaldia eskuratu nahi du. Hortaz, AEBetako Ordezkarien Ganberako presidentearen bisita kolpe gogor bat izango litzateke Txinako presidentearen lidergoarentzat.

Taiwanek, oraingoz, zera esan du: edonor «ongi etorria» dela, bisitarik egin nahi izanez gero.]]>
<![CDATA[Ukrainako hiru portuk zerealak esportatzeko lanak hasi dituzte berriz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/011/001/2022-07-28/ukrainako_hiru_portuk_zerealak_esportatzeko_lanak_hasi_dituzte_berriz.htm Thu, 28 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1840/011/001/2022-07-28/ukrainako_hiru_portuk_zerealak_esportatzeko_lanak_hasi_dituzte_berriz.htm
Errusiak, Ukrainak, Turkiak eta Nazio Batuen Erakundeak iragan ostiralean sinaturiko akordioaren arabera, Itsaso Beltzean korridore bat zehaztu beharko dute ontzi horiek modu seguruan nabigatzeko. Gainera, itun horrek zera ere aurreikusten du: Errusiako eta Ukrainako armadek erasorik ez egitea ez ontziei, ez portuetan.

Oleksandr Kubrakov Ukrainako Azpiegitura ministroak iragan astelehenean esan zuen asteon hasiko liratekeela laboreak ateratzen, eta atzo gehitu zuen B plana erabiliko luketela Errusiako armadak portuei eraso egiten jarraituko balu: «Lehenago ere egin dugu. Hau da, Danubioko portuak erabiltzea, baita trenbideak ere, ahalik eta zereal gehiena kargatuta».

Zehazki, Kubrakovek aste hasieran azaldu zuen hiru milioi tona zereal esportatuko dituztela hilero —25 milioi tona daude blokeatuta portu horietan—, eta, horri esker, 979.000 milioi euro jasoko dituztela. Kievek aurreikusi du lehen ontzia Txornomorskeko portutik ateratzea, eta, dena ongi badoa, hurrengoak Odesakotik eta Pivdennikotik irtengo dira, Juri Vaskov Azpiegitura ministrordeak joan den astelehenean azaldu zuenez; hirurak Odesa eskualdean daude —herrialdearen hegoaldean—, Ukrainako armadaren kontrolpean. Turkiako funtzionario anonimo batek Reuters berri agentziari asmo hori berretsi zion atzo, «datozen egunetan, aste honetan» hasiko direlakoan laborea berriz ateratzen.

Ukrainak esportazio operazioak berriz hasi dituztela jakinarazi aurretik, Turkiak adierazi zuen martxan jarri dutela Istanbulgo koordinazio zentroa. Ituna sinatu zuten herrialdeetako eta erakundeetako ordezkari zibilek eta militarrek osatzen dute talde hori.

Hulusi Akar Turkiako Defentsa ministroak azaldu zuenez, Istanbulgo zentroa Ukrainako portuetatik ateratzen diren ontziak gainbegiratzeaz eta koordinatzeaz arduratuko da. Horiek egingo duten bidaiez, berriz, Akarrek esan zuen oraingoz ez dutela minarik kenduko Itsaso Beltzean, baina, horretarako beharrik balego, gaineratu zuen «modu koordinatuan» egingo luketela.]]>
<![CDATA[Ukrainako hiru portuk zerealak esportatzeko lanak hasi dituzte berriz]]> https://www.berria.eus/albisteak/216466/ukrainako_hiru_portuk_zerealak_esportatzeko_lanak_hasi_dituzte_berriz.htm Wed, 27 Jul 2022 17:17:02 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216466/ukrainako_hiru_portuk_zerealak_esportatzeko_lanak_hasi_dituzte_berriz.htm iragan ostiralean sinaturiko akordioaren arabera, Itsaso Beltzean korridore bat zehaztu beharko dute ontzi horiek modu seguruan nabigatzeko. Gainera, itun horrek zera ere aurreikusten du: Errusiako eta Ukrainako armadek erasorik ez egitea ez ontziei, ez portuetan. Oleksandr Kubrakov Ukrainako Azpiegitura ministroak iragan astelehenean esan zuen asteon hasiko liratekeela laboreak ateratzen, eta gaur gehitu du B plana erabiliko luketela Errusiako armadak portuei eraso egiten jarraituko balu: «Lehenago ere egin dugu. Hau da, Danubioko portuak erabiltzea, baita trenbideak ere, ahalik eta zereal gehiena kargatuta». Zehazki, Kubrakovek aste hasieran azaldu zuen hiru milioi tona zereal esportatuko dituztela hilero -25 milioi tona daude blokeatuta portu horietan-, eta, horri esker, 979.000 milioi euro jasoko dituztela. Kievek aurreikusi du lehen ontzia Txornomorskeko portutik ateratzea, eta, dena ongi badoa, hurrengoak Odesakotik eta Pivdennikotik irtengo dira, Juri Vaskov Azpiegitura ministrordeak joan den astelehenean azaldu zuenez; hirurak Odesa eskualdean daude -herrialdearen hegoaldean-, Ukrainako armadaren kontrolpean. Turkiako funtzionario anonimo batek Reuters berri agentziari asmo hori berretsi dio gaur, «datozen egunetan, aste honetan» hasiko direlakoan laborea berriz ateratzen. Ukrainak esportazio operazioak berriz hasi dituztela jakinarazi aurretik, Turkiak adierazi du martxan jarri dutela Istanbulgo koordinazio zentroa. Ituna sinatu zuten herrialdeetako eta erakundeetako ordezkari zibilek eta militarrek osatzen dute talde hori. Hulusi Akar Turkiako Defentsa ministroak azaldu duenez, Istanbulgo zentroa Ukrainako portuetatik ateratzen diren ontziak gainbegiratzeaz eta koordinatzeaz arduratuko da. Horiek egingo duten bidaiez, berriz, Akarrek esan du oraingoz ez dutela minarik kenduko Itsaso Beltzean, baina, horretarako beharrik balego, gaineratu du «modu koordinatuan» egingo luketela. Kostin diputatua, fiskal nagusi Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak Andri Kostin diputatua proposatu zuen fiskal nagusiaren kargurako, eta parlamentuak baiezkoa eman dio, gaur, izendapen horri. 450 diputatuetatik 299ren babesa jaso du Kostinek, Ukrinform albiste agentziak azaldu duenez; fiskal nagusi berria Zelenskiren alderdikoa da, Herriaren Zerbitzarikoa. Ukrainako presidenteak hilaren 18an kaleratu zuen Irina Venediktova, karguan Kostinen aurrekoa, baita Segurtasun Zerbitzuko buru Ivan Bakanov ere. Biei «euren eginbeharrak oker betetzea» egotzi zien.]]> <![CDATA[Ostiral Santuko Akordiorako ezinbesteko pieza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/010/002/2022-07-26/ostiral_santuko_akordiorako_ezinbesteko_pieza.htm Tue, 26 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1898/010/002/2022-07-26/ostiral_santuko_akordiorako_ezinbesteko_pieza.htm
UUP Ulsterko Alderdi Unionistak ohar baten bidez jakinarazi zuen, atzo, buruzagi unionista zena «gaixotasun labur baten» ondorioz hil zela; 77 urte zituen. Trimble 1995ean izendatu zuten UUP indar politikoko lider, eta Ipar Irlandako bake negoziazioetan parte hartu zuen buruzagi unionista nagusia izan zen. Elkarrizketa horietan lorturikoari esker, Bakearen Nobel saria jaso zuen 1998an, SDLP Alderdi Sozialdemokrata Laboristako John Humerekin batera.

Deigarria izan zen jarrera aldaketa hori, gaztea zela antzeko saiakera baten kontra agertu baitzen: 1973ko Sunningdale Akordioa. Bost urte geroago sartu zen UUP alderdian, baina Belfasteko Queen's Unibertsitatean lanean jarraitu zuen akademiko gisara, 1990ean Erresuma Batuko Komunen Ganberarako diputatu aukeratu zuten arte; une horretan, politikan erabat sartzea erabaki zuen.

Besteak beste, ezagun egin zen Drumcree gatazkarengatik: 1995ean, DUP Alderdi Demokratiko Unionistako buruzagi Ian Paisleyrekin batera gidatu zuen Orangeko Ordenaren desfile bat, Portadownen, nahiz eta herri horretako katolikoak horren kontra agertu ziren, haien auzo batzuetatik pasatu behar zelako.

Finean, Trimble unionismoaren sektore gogorrenean hasi zen, eta, azkenean, unionismoa errepublikanoekin batera bake akordio bat sinatzera eraman zuen; horri esker, botere partekatuko sistema ezarri zuten.

Bake itunaren ondoren, Ipar Irlandako lehen ministro izendatu zuten, eta 2001eko hauteskundeetan gutxigatik eutsi zion gobernuburu karguari. 2002an, dimisioa eman zuen postu horretatik, eta, 2003ko bozetan, Paisleyk aurrea hartu zion; gerora, 2005eko Erresuma Batuko Komunen Ganberarako bozetan jarlekua galdu ondoren, dimisioa eman zuen UUPko buruzagitzatik. 2006tik Lorden Ganberako kide zen, eta 2007an utzi zion Ipar Irlandako Asanbleako diputatu izateari.

Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko kide egin zen, eta, azken urteetan, Israelen aldeko lobby lanean ibili da Jose Maria Aznar Espainiako presidenteak sortu zuen Israelen Lagunak ekinbideko kide gisa, eta brexit-eko erreferendumean Europako Batasuna uztearen alde egin zuen kanpaina.

Bakeagatik oroitua

Irlandako politikariek bakea lortzeko lanagatik goraipatu zuten, atzo, buruzagi unionista izandakoa.

Doug Beattie UUPren egungo buruzagiaren arabera, Trimble «politikari adoretsu bat» izan zen: «Bakerako aukerari heltzea erabaki zuen [...]. Betiko lotuko dute Belfasteko Akordiora eraman zuten negoziazioetan erakutsitako buruzagitzarekin».

Adamsek, berriz, atzo oroitarazi zuen Trimblek «erronka handiei» egin ziela aurre UUP negoziazio mahaira eraman eta bakea sinatzeko konbentzitu zuenean, eta horregatik eskerrak eman zizkion berriz ere: «Ez da gutxietsi behar Davidek Ostiral Santuko Akordioa eta mende laurdeneko bake erlatiboa lortzeko egindako kontribuzioa».

Michelle O'Neill Sinn Feinen presidenteorde eta alderdiaren Ipar Irlandako buruzagiak ere goraipatu zuen Trimble 1998ko negoziazioengatik, eta esan zuen hark eta haren familiak «harro» egon beharko luketela utzi duen legatuarengatik.

Erresuma Batuaren Ipar Irlandako ministro Shailesh Varak, aldiz, «bakearen defentsagatik» oroitu zuen buruzagi unionista zena, eta, Erresuma Batuko Gobernuaren izenean, esan zuen lidergoa erakutsi zuela bake elkarrizketetan.]]>
<![CDATA[Ukrainak esan du asteon hasiko dela zerealak esportatzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2022-07-26/ukrainak_esan_du_asteon_hasiko_dela_zerealak_esportatzen.htm Tue, 26 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2022-07-26/ukrainak_esan_du_asteon_hasiko_dela_zerealak_esportatzen.htm
Kubrakovek atzo jakinarazitako datuen arabera, Ukrainak hiru milioi tona zereal esportatuko ditu hilero, eta, horri esker, 979.000 milioi euro jasoko ditu. Hori koordinatzeaz arduratuko den Istanbulgo zentroa (Turkia), printzipioz, bihar jarriko dute martxan; hori bai, ez du izango eskumenik Ukrainako itsasoan aritzeko, Azpiegitura ministroaren arabera Kiev arduratuko baita «kudeaketaz eta prozesua bermatzeaz».

Ukrainako Gobernuak aurreikusi du lehen ontzia Txornomorskeko portutik ateratzea, eta, dena ongi badoa, hurrengoak Odesakotik eta Pivdennikotik (Juzhne hiria) irtengo lirateke, Juri Vaskov Azpiegitura ministrordeak atzo azaldu zuenez; hirurak Odesa eskualdean daude, Ukrainako armadaren kontrolpean. Kubrakovek ez zuen eperik finkatu, baina Vaskovek adierazi zuen espero dutela «datozen 24 orduetan» ekitea berriz esportazioei.

Errusiak, Ukrainak, Turkiak eta NBEk iragan ostiralean sinaturiko akordioaren arabera, Itsaso Beltzean korridore bat zehaztu beharko dute ontziek modu seguruan nabigatzeko; joan den otsailaren 24an Errusiako armadak hasitako inbasioaren ondoren bi herrialdeetako armadek minak jarri baitzituzten Itsaso Beltzean —harrezkeroztik dago indarrean esportazioen blokeoa—.

Hitzarmen horrek zera ere aurreikusten du: Errusiak eta Ukrainak erasorik ez egitea ez ontziei, ez portuetan —Turkiako eta NBEko funtzionarioak egongo dira Ukrainako portuetan akordioak babestutako eremuak zehazteko—. Iragan larunbatean gertaturikoak, ordea, zalantza piztu du Moskuk ituna errespetatuko ote duen, Errusiako armadak Odesako portua bonbardatu baitzuen; Kieven arabera, zerealen biltegiak ez zuen kalterik jasan.

Sergei Lavrov Atzerri ministroak, ordea, atzo adierazi zuen ez dagoela «oztoporik» laboreak ateratzeko, joan den asteburuko erasoa Ukrainako armadaren «azpiegitura militarren kontrakoa» izan zelakoan. Are, Lavroven ustetan, iragan astean sinaturiko lauko akordioak ez dio eragozten Errusiari Ukrainaren kontra eraso egiten jarraitzea. Ideia bera helarazi zuen Dmitri Peskov Kremlinen bozeramaileak: «Erasoek ez dute eragin eta ez dute eragingo [esportazioak] abiatzea».

Erreferendumak

RIA berri agentziaren arabera, Errusia erreferendumak prestatzen ari da Ukrainan kontrolpean dituen Kherson eta Zaporizhia eskualdeen etorkizunaz erabakitzeko.

Zaporizhian Errusiak izendaturiko gobernuko kide Vladimir Rogoven arabera, bi galdeketa horiek irailean egingo lituzkete, eta herritarrek erabaki ahalko lukete Errusiaren parte bilakatu nahiko luketen; 2014an Krimean erabilitako bide orri bera litzateke.]]>
<![CDATA[David Trimble hil da, Ostiral Santuko Akordiorako ezinbesteko pieza]]> https://www.berria.eus/albisteak/216385/david_trimble_hil_da_ostiral_santuko_akordiorako_ezinbesteko_pieza.htm Mon, 25 Jul 2022 22:41:36 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/albisteak/216385/david_trimble_hil_da_ostiral_santuko_akordiorako_ezinbesteko_pieza.htm Michelle O'Neill Sinn Feinen Ipar Irlandako egungo buruzagiak ere goraipatu du Trimble 1998ko negoziazioengatik, eta esan du hura eta haren familia «harro» egon beharko liratekeela utzi duen legatuarengatik. Erresuma Batuaren Ipar Irlandako ministro Shailesh Varak, aldiz, «bakearen defentsagatik» oroitu du buruzagi unionista zena, eta, Londresen izenean, esan du lidergoa erakutsi zuela bake elkarrizketetan.]]> <![CDATA[Hagako auzitegiak esan du baduela eskumena rohingyen kasua aztertzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2022-07-23/hagako_auzitegiak_esan_du_baduela_eskumena_rohingyen_kasua_aztertzeko.htm Sat, 23 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2022-07-23/hagako_auzitegiak_esan_du_baduela_eskumena_rohingyen_kasua_aztertzeko.htm
Gambiak aurkeztu zuen salaketa etnia musulmanaren kontrako jazarpenaz, 2019ko azaroan, baina Myanmarrek esan zuen herrialde horrek ezin zuela kasu hori NBE Nazio Batuen Erakundearen auzitegira eraman. Epaileek, ordea, argudiatu dute genozidioei buruzko 1948ko hitzarmena sinatu zuten estatu guztiek egin dezaketela hori, eta, beraz, Nazioarteko Justizia Auzitegiaren jurisdikzioa dela horretaz aritzea.

Horiek horrela, Hagako auzitegiak bi aldeen argudioak entzuteari ekingo dio orain, eta ustezko genozidioari buruzko prozesu judizialaren parte horrek zenbait urte iraungo du. Horren amaieran hartuko dituen erabakiak eta zigorrak lotesleak dira, baina Nazioarteko Justizia Auzitegiak ez du modurik horien inplementazioa ziurtatzeko. 2020ko urtarrilaren 23an, auzitegi berberak Myanmarri agindu zion neurriak har zitzala rohingyak genozidiotik babesteko; behin-behineko erabaki bat da, oraingo prozesuaren amaierako ebazpena eman arte.

Gambiaren salaketaren atzean zera dago: Myanmarko armadaren operazio militar batek etnia musulmaneko 730.000 pertsona baino gehiago behartu zituela Bangladeshera erbesteratzera, 2016ko urritik 2017ko abuztura —eraso horietan gutxienez 6.700 pertsona hil zituzten—. NBEren 2018ko misio batek ondorioztatu zuen rohingyen kontrako eraso horietan «genozidio ekintzak» egon zirela, eta Ameriketako Estatu Batuen Estatu idazkari Antony Blinkenek antzeko adierazpena egin zuen, joan den martxoan.

Gobernuz kanpoko erakundeen eta etnia musulmanaren sostengu taldeen arabera, Myanmarrek ez du aurrerapausorik eman etnia musulman horretako pertsonak babesteari dagokionez. Haien egoera zaila da; esaterako, ez dute herritartasunik, ezta mugimendu askatasunik ere.]]>
<![CDATA[Yvan Colonnaren heriotzari buruzko txostena, datorren asterako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/012/001/2022-07-22/yvan_colonnaren_heriotzari_buruzko_txostena_datorren_asterako.htm Fri, 22 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1892/012/001/2022-07-22/yvan_colonnaren_heriotzari_buruzko_txostena_datorren_asterako.htm
Joan den martxoaren 2an, Arlesko presondegian (Okzitania) zegoela, jihadismoagatik zigortuta zegoen beste preso batek militante independentista ezaguna zena jipoitu zuen —Claude Erignac prefetaren hilketagatik espetxeratu zuten—. Colonna koman utzi zuen, eta militantea hiru aste geroago hil zen, Marseillako ospitale batean (Okzitania). Gertakari horrek sekulako protestak eragin zituen Korsikan, eta mugimendu nazionalistak heriotza horren inguruko «egia» eskatu du harrez geroztik.

Besteak beste, autonomistek eta independentistek gertaturikoaz zenbait ikerketa eskatu zituzten, eta horietako bat egiteaz arduratu da IGJ Justiziaren Ikuskaritza Nagusia; justiziarekin zerikusia duten zerbitzuak ikertzeaz arduratzen da, Frantziako Justizia Ministerioaren izenean. Colonnaren heriotzaren kasuan, argitu beharko luke erasotzaileak zergatik izan zuen aukera Colonna zortzi minutuz jipoitzeko kartzelako langileen esku hartzerik gabe.

Darmaninek atzo azaldurikoaren arabera, Bornek datorren astean jasoko ditu IGJren ondorioak, baina ez zuen argitu berehala aterako dituzten argitara. Hori bai, Frantziako Barne ministroak berretsi zuen «gardentasunez» jokatuko dutela auzi horretan.

Bilerak, sei astean behin

Colonnaren aferaz gain, bi aldeak egutegiaz mintzatu ziren atzo, eta adostu zuten sei astean behin elkartzea; gainera, hitzordu bakoitzean gai jakin bat landuko dute.

Hortaz, aldaketarik ezean, hurrengo negoziazioak irailaren 16rako aurreikusi dituzte —gaur eta bihar jarraituko dute atzokoa, Korsikan—, eta eredu ekonomiko eta sozialaz arituko dira. Urtea amaitzerako, beraz, beste bi izango dituzte; besteak beste, hizkuntzaz eta kulturaz aritzeko.

Iragan martxoan, bi aldeek zera esan zuten elkarrizketen helburuez: beharrezkoa dela «irtenbide politiko global bat» lortzea uhartearentzat. Darmaninek, hori berresteaz gain, Frantziako Gobernuaren marra gorriak finkatu zituen berriz ere atzo: «Korsika errepublikan» egon behar dela eta ezezkoa «herritarren bi kategoria sortzeari».

21 lagunek osatzen dute Korsikako ordezkaritza: besteak beste, Gilles Simeoni Korsikako Kontseilu Exekutiboko presidenteak, Marie-Antoinette Maupertuis Korsikako Asanbleakoak, ganbera horretako lau talde parlamentarioetako presidenteek eta uharteak Frantzian eta Europan dituen zazpi parlamentariek —lau diputatuek, bi senatariek eta eurodiputatuak—.

Horien artean dago Jean-Christophe Angelini PNC Korsikako Nazioaren Alderdiko idazkari nazionala, baina azken orduan atzoko bilkuran ez izatea erabaki zuen, Avanzemu talde parlamentarioak bidali behar zuen ordezkaritza kopuruaren inguruan izandako barne desadostasunengatik —Angelini horko presidentea ere bada—.

Ohar baten bidez, Avanzemuk azaldu zuen ez zela «mesfidantza» keinu bat izan, baizik eta «hegemoniarako joera duten maniobrekiko gaitzespena».]]>
<![CDATA[«Bokazio historikoa» jokoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-07-20/bokazio_historikoa_jokoan.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-07-20/bokazio_historikoa_jokoan.htm <![CDATA[FLNCk eragina izan nahi du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/003/001/2022-07-20/flnck_eragina_izan_nahi_du.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1972/003/001/2022-07-20/flnck_eragina_izan_nahi_du.htm
Oraindik asko falta da erantzunak izateko, baina, bitarterako, argi dagoena da talde armatua oso ezkor agertu dela egungo egoeraren irakurketa egitean. Ez die ezta izaera «historikoa» aitortzen ere uhartearen etorkizun instituzionalaz bihar abiatuko dituzten solasaldiei; are, badirudi FLNC ez dela ia inorekin fio, hilaren 11n argitara atera zuen komunikatuan Frantziako Estatua, Gilles Simeoni Korsikako gobernuburua eta haren ingurukoak gogor kritikatzen baititu orain arte izan duten estrategiarengatik eta aurrerapausorik ezagatik.

Iazko hauteskundeez geroztik agintetik kanpo daude talde armatuari eta bere estrategiari erabateko sostengua eman dieten independentistak, eta horrek ere eragina izan du FLNCren azken erabakietan. Oro har, ordea, arrazoiak harago doaz, komunikatu horretan zehatz esan zutenez: «Argi dago ez garela gure herria bere lurretan jasaten ari den heriotza programatuaren begirale pasiboak izango».

FLNCk, oraingoz, bigarren etxebizitzen kontrako erasoetan jarri du arreta, eta, horien bidez, pixkanaka presioa handitzen aritu zaio Simeoniri. Korsikako gobernuburua oso jakitun zegoen indarkeriaren itzuleraren aukeraz, 2015etik hona hainbatetan aipatu baitu aukera hori; haren kasuan, batez ere Parisi presio egiteko, baina baita armarik gabeko estrategia nahi zuelako ere.

Besteak beste, testuinguru horrek mugimendu nazionalistaren arrakasta elektorala ekarri du berekin, eta uharteko errealitate politikoaren sakoneko eraldaketa bat; ez, ordea, autonomisten eta independentisten aldarrikapen historikorik, talde armatuak oroitarazi zuen modura. Horregatik esan zion FLNCk Simeoniri bere «erantzukizunaren neurria» hartzeko, honako helburuak lortze aldera: «Korsikako herriaren aitortza ofiziala», «berehalako eta aldi baterako autonomia politiko bat» eta «autodeterminaziorako sarbidea bost urteko epean».

Darmaninen ohartarazpena

Korsikaren autonomiari buruzko negoziazioak hasiko dituzte iragan martxoan Yvan Colonnaren heriotzaren harira izandako protesten ondorioz. Hilabete horretan tentsioa erabatekoa izan zen uharteko politikan eta kaleetan, eta presio horri esker lortu zuten nazionalistek Parisi hainbatetan eskaturiko elkarrizketa. Besteak beste, Gerald Darmanin Barne ministro eta Frantziako Gobernuaren negoziatzaileak baldintza hau jarri zuen: indarkeria amaitzea.

Hori kontuan harturik, baliteke FLNCren itzulerak mesederik ez egitea bihar hasiko dituzten elkarrizketei, eta Darmaninek berak errealitate hori argudio gisa erabiltzea negoziazioak blokeatzeko.

Talde armatua «ezin ezkorrago» dago solasaldi horiei begira, «toki gutxi» dagoelakoan «egiazko eraldaketa instituzionaleko anbiziorako». Eta horrek etengabeko soka bat elika dezake. FLNC kontuan hartuko duten ala ez, horrek eragina izan dezakeelako negoziazioetan eta talde armatuaren erabakietan.]]>
<![CDATA[Bake proposamenik ez, eta dirua agindu du Bidenek Palestinan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2022-07-16/bake_proposamenik_ez_eta_dirua_agindu_du_bidenek_palestinan.htm Sat, 16 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ander Perez Zala https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2022-07-16/bake_proposamenik_ez_eta_dirua_agindu_du_bidenek_palestinan.htm
Bidenek bisita labur bat egin zuen Zisjordanian, atzo. Jerusalem ekialdeko Augusta Victoria ospitalean izan zen lehenik, eta han jakinarazi zuen Etxe Zuriak 298,3 milioi euroko diru laguntza emango duela, batez ere Palestinako ospitale sarearentzat. Gero, Betleemera joan zen Abbasekin batzartzera, eta hitzordu horren osteko agerraldian adierazi zuen palestinarrek beren estatua «merezi» dutela: «Palestinar herriak estatu propio bat merezi du, independentea, subiranoa, bideragarria dena. Bi estatu bi herrirentzat. Biak sustrai sakonekin lur honetan».

Badirudi, ordea, adierazpen horrek ez duela palestinarren jarrera aldatuko, geroz eta konfiantza gutxiago baitute AEBetako Gobernuan, Israelekin duten gatazka konpontzen laguntzeko; batez ere, Trumpen agintaldi gatazkatsuaz geroztik (2016-2020). Urte horietan, presidente ohiak bultzada handia eman zien Israelgo sektore eskuindarrik gogorrenen helburuei, eta, besteak beste, Jerusalem Israelgo hiriburutzat onartu zuen 2018an, eta hara mugitu zuen AEBen enbaxada, 2019an; Biden dago orain agintean, baina karguan ez ditu haren aurrekoaren erabakiak desegin. Gainera, AEBetako presidenteak atzo aitortu zuen luze joko duela gatazka bideratzeak, eta luzera begira ez dutela aurrera egingo: «Orain negoziazioak berriz hasteko oinarririk ez dagoen arren, AEBek eta nire administrazioak ez dute amore emango bi aldeak elkarrengana hurbiltzeko helburuan».

Bidenekin izan zuen bilkuraren ostean, PANeko presidenteak auzi horretan jarri zuen arreta, prentsaren aurrean: «Bakea Palestinan eta Jerusalemen hasten da». Zehazki, Abbasek ahalegin handiagoak eskatu zizkion Bideni Israelen okupazioa amaitzeko eta Palestinako Estatuaren sorrerari ekiteko, baina AEBetako presidenteak ez zuen proposamen zehatzik mahaigaineratu, eta badirudi afera hori ez dela haren lehentasunetako bat izango datozen hilabeteetan.

Halere, PANeko presidenteak eskarien zerrenda bat helarazi zion Bideni: besteak beste, Israelen kokaguneak amaitzea, AEBek kontsuletxe bat irekitzea Jerusalem ekialdean, PAE Palestina Askatzeko Erakundea «talde terroristen» zerrendatik kentzea, eta PAEri Washingtonen berriz bulego bat irekitzeko bidea ematea.

Abu Aklehren heriotza

Isralen eta Palestinaren arteko gatazkaz gain, bi agintariek beste gai bat izan zuten hizpide: Xireen Abu Aklehen heriotza, iragan maiatzekoa.

Abu Akleh Ekialde Hurbileko kazetaririk ezagunetako bat zen, Al-Jazeera telebista katean eginiko lanarengatik; kate horrek eta PANek salatu zutenez, Israelgo armadak hil zuen, Jeninen (Zisjordania), buruan tiro eginda, Israelgo armadaren erasoaldi baten berri ematen ari zela; Israelgo Gobernuak ukatu egin du hori.

Halere, Abbasek «justizia» eskatu zuen kazetariarentzat, baita AEBen laguntza ere hilketa hori argitzeko. Bidenek erantzun zion «ikerketa oso eta garden baten» aldekoa dela, eta hori lortzeko ahaleginetan jarraituko duela.

Bien bitartean, manifestari talde batek AEBetako presidentearen bisitaren aurkako protesta bat egin zuen, eta Abu Akleh oroitzeko afixak erakutsi zituzten.]]>