<![CDATA[Andoni Egaña | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 13 Jul 2020 16:54:31 +0200 hourly 1 <![CDATA[Andoni Egaña | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zaintza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2020-07-13/zaintza.htm Mon, 13 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2020-07-13/zaintza.htm
Azken asteotan semeek «utzi» diote tarteka kalera ateratzen. Baina nahi baino gutxiagotan. Beraietako norbaitekin baino ez zela irtengo adostu zuten. Tranpa txikiren bat egin du, baina beti ere ezkutuka, semeen errietaldiaren beldur.

Trumoi-hotsak esnatu du gaur. Eta presaka gosaldu ondoren, prestatzen hasi da. Badaki goizeko hamarretarako bi seme etxean izango dituela hauteslekura laguntzeko prest. «Ez irten!» hura «igandean joan egin behar da» bihurtu da azken egunotan. Badaki bi semeen joera politikoa desberdina dela, eta laguntza premiarik ez zuenean ere «laguntzera» etortzen zitzaizkiola bere botoaren norabidean eragin nahian. Badaki bi semeek ez dakitela bere botoa beti berea izan dela, eta ez dela inoiz ez seme batek ez besteak nahi zukeen zakura joan. Badaki aurten ere berdin jokatuko duela. Ez dezake asko, baina asko daki.]]>
<![CDATA[Itomena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/025/001/2020-07-12/itomena.htm Sun, 12 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/025/001/2020-07-12/itomena.htm
Entzun egingo diezu zuk, zenbat eta lagunago orduan eta arreta handiagoz, zenbat eta adiskideago, orduan eta urte gehiagoz. Arrazoia emango diezu gehienetan, ulertzen duzula bere ezinegona esango. Baina gero, apartatzean, sorbalda egonkorraren ordez buru ibiltaria hasiko zaizu lanean: «Ño! Ba ez duk hain zaila ere. Irtenbidea beti zagok. Malko-xukatzaile izan den sorbalda hau bera ere etxetik zetorrek eta etxera ziak».

«Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko Euskaraburuak kargua uztea erabaki du». Ez luke hala behar, baina atentzioa ematen du. Sakoneneko arrazoietan sartu gabe, gauza bat daukat argi. Itota sentitu, eta etxerako bidea hartzen asmatzen duenak arnasa ematen dio jendarte honi.]]>
<![CDATA[Molestatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2020-07-11/molestatu.htm Sat, 11 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2020-07-11/molestatu.htm selfie bat egiten hasi, estropezu egin, eta atzerantz amiltzen denaren heriotza baino absurdoagorik gauza gutxi da. Harrapa ezin daitekeena ere atxiki egin nahi —unea, norbera, sare sozialen miresmena...—, eta denak ihes egin.

Ennio Morricone konpositore italiarrak oso bestelako bidea hautatu du. «Ni, Ennio Morricone, hil egin naiz» esaldiarekin hasita eman digu, labur, bere heriotzaren albistea. Azaltzen du lagun eta senitartekoekiko maitasuna; azaltzen, emaztearekiko maitemina. Baina testu labur horretan harriarazten gaitu, hileta-elizkizun arranditsurik ez burutzearen asmoa arrazoitzeko moduak: «Ez dut molestatu nahi».

Molestatu hitzak baditu ertzak. Mole edo molekula-ren izter-lehengusua da. Pisua, zama, karga... adierazten du. Norbait molestatzea haren bizkar gainean pisua ezartzea da. Horrixe egin nahi izan dio uko Morriconek. Bere xume itxuran, heriotza ordurako ez ezik, filosofia sakona da bizitzarako ere. Deus atxiki nahi ez duenak oro harrapatzeko aukera handiagoak izan ditzake. Ni, behintzat, haren musikak harrapatu ninduen. Oroiminak jotzen nauenean, euli-giro den udako arratsaldeetan, herriko zine zaharraren parean pasatzean... gogora etortzen zait. Lurra arin gertatuko zaiolakoan...]]>
<![CDATA[Egonezina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2020-07-10/egonezina.htm Fri, 10 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2020-07-10/egonezina.htm
Esango nuke sortzaile ez den edonorentzat ere aldatu egin direla ekintza-denbora neurriak. Batetik gutxiago egiteko bestetik gehiago behar da. Terraza batean esertzeko mahaia garbitu zain zaudenean; dendara sartzeko txandan jarri behar duzunean; kalean zoazela inoren gainera ez amiltzeko pausajea mantsotu behar duzunean... bestelako errealitate baten aurrean zaudela jabetuko zara. Txanpon beraren bi aurpegiak: ezinegona sentitzen duzulako geratzen zara, edo gerarazten zaituztelako ezinegona sentitzen duzu.

«Eguna luze eta urtea labur» gertatzen omen zaio edadetuari. «Eguna labur eta itxialdia luze» gertatu zitzaigun askori. Horrelaxe gabiltza. Nahas-mahasean. Jakin gabe «musika den denboraren edo denbora den musikaren sekretuaren jabe». Baina egia da. Geuk ikusi dugulako.]]>
<![CDATA[Tarteak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-09/tarteak.htm Thu, 09 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-09/tarteak.htm
Hitz lauz idatzitako poesia da hori, ordea. Azken boladan, errealitateak beste bide batzuetatik garamatza. Edertasunaren distantzia atzendu, eta harremanen distantzia finkatzea da egungo premia. Aski ikertua eta zehaztua zegoen lau distantzia motaren hori: distantzia intimoa, 0,45 metrotik behera; distantzia pribatua, 0,45 metrotik 1,2ra; distantzia soziala, 1,2 tik 3,5era; distantzia publikoa 3,5etik 7 metrora.

Birusaren eraginez, bi muturretako distantziak, intimoa eta publikoa, ez dira nabarmen aldatuko. Baina tarteko bien distantziak aldatu behar ditugula esan digute. Distantzia pribatuak distantzia sozialaren neurriak hartu beharko ditu. Hots, lagunak ezagun soil bihurtu eta bilera informalak bilera formal. Ez da erraza izango. Baina egiteko modukoa da. Ikasia den oro desikas omen daiteke...]]>
<![CDATA[Puntta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-08/puntta.htm Wed, 08 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-08/puntta.htm
Ez dakit zergatik etorri zaidan gogora gaur goizean George Best. Akaso, dirua-sexua egiten zuen loturarengatik eta nire burmuinean badabilelako ideia mailara iristen ez den okurrentzia printza bat, biak lotzen dituena. Bada esaldi bat zabar-uneetan entzun ohi dena: «Zakilaren tamainak ez du axola. Puntta da inportantea. Gainerako guztiak bultzatzeko bakarrik balio du». Sexua ekonomiara ekarrita, esaldi horren senide bikia osa genezake: «Diru kopuruak ez du axola. Hileroko lehen mila eta berrehun euroak dira garrantzitsuak. Gainerako guztiak bultzateko bakarrik balio du».

Pandemia garaiotan, hori ikasi ez duenak ez du asko ikasi. Hori bai: puntta hori guzti-guztiok ziurtatua behar genuke.]]>
<![CDATA[Konformidadeaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-07/konformidadeaz.htm Tue, 07 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-07-07/konformidadeaz.htm Derrigor hor daukagu; komun hitzarekin gertatzen da; mesanotxe hitzarekin ere bai. Gazteleraz ari zarela esazu deskuidatuta hiruretakoren bat, eta iseka egingo dizute. «Horrela esaten zenutelako esaten dugu guk horrela. Zuei ahaztu egin zaizue. Guri ez», zuritu beharko duzu zeure burua...

Konformidade hitzarekin tankerako zerbait gertatzen da. Guk hitzetik hortzera erabiltzen dugu. Gutxienetan adostasuna adierazteko: «Eman egingo diot nire konformidadea». Maizago egoerarekiko etsipen onartua azaltzeko: «Konformidadea da zoriontsu bizitzeko modu bakarra». Tarteka, kausa-ondorioen arteko oreka azpimarratzeko: «Soldataren konformidadean gastatu beharko dugu». Bitartean, gaztelerazko hiztunek oso atzendua daukate ditxosozko hitza. Etsipen onartua azaltzeko premia gorria ez du, ordea, haizeak eraman. Eta ordezko esamolde bat aurkitu behar izan diote. Bide luzea egin du aski denbora laburrean es lo que hay-k.

Igandean hauteskundeak. Dirudienez, es lo que hay betean murgilduta gaude. Ez diot egoerari konformidaderik eman nahi.]]>
<![CDATA[Ezarria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/027/001/2020-07-05/ezarria.htm Sun, 05 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/027/001/2020-07-05/ezarria.htm
Loturak argi ezarri zizkiguten bitartean, askatasun printzak geure kabuz hartzen saiatu ginen. Nork ez zuen noizbait arautua apurtu? Tranpatxoak. Bekatu txikiak. Ezarritako ordutegitik kanpo ibili, gutxigatik bazen ere; udalerriaren mugak gainditu, askogatik ez bazen ere; egunean behin irten beharrean bi aldiz irten; premiazkoa zen joan-etorriren bat premiazkoa zena baino gehixeago luzatu...

Orain, askatasun handiagoa eman digutenean, loturaren mugak non jarri ez dakigula dirudi. Guztiok batera eta toki bereetara ateratzeko joerari ezin izan diogu uko egin. Jai-egitaraurik ez bada ere, jai egingo dugu, tropelean, beti bezala. «Askatasuna ezarri»digutela pentsa daiteke. Ez da oximoronik maiztuena. Eta ez da debeku-isun kontua ere. Gure izaeraren irrigarritasuna bistarazten du. Besterik ez. Gu geu ohitu egin gara, baina demagun beste planeta batetik heldu berri den norbaitek honako kasu hau ikusten duela: humano bat egunero-egunero gimnasiora doana eta beti pipertuta iristen dena autoa aparkatzeko tokia aurkitzea kosta egin zaiolako. Burutik eginak gaudela pentsatuko luke segur aski. Ez litzaioke arrazoirik faltako.]]>
<![CDATA[Zabormendi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/025/001/2020-07-04/zabormendi.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/025/001/2020-07-04/zabormendi.htm base-ei. Serantes, Hernio eta Zaldiaran dira izendatuak. Hiru mendi gailurrotan emango dituzte hauteskunde mitinak. Bakoitzak nahi lukeenerako adina ematen du proposamenak. Poetikaren ikuspegitik, «oinarri-gailur» antitesia erabiliz, lor dezakete lelo polit askorik: «Gure oinarria, gailurra» edo «gure gailurra, oinarria» edo dena delakoa.

Epikaren ikuspegitik, Hernio dela eta, eskura dute hango haitzetan erromatarrei aurre egindako aspaldiko euskaldun haien mitoa hauspotzea; edo Serantes dela eta, gerra zibilaren ihes zihoazen errefuxiatu haiek ikusten zuten azken mendiaren aipamena egitea; edo Zaldiaran dela eta, bertako antenak aitzakia, komunikazioaren eta garapenaren goraipamena egin dezakete...

Kanpainetan batasunak beti du usain gozoa, ordea. Probintzia bakoitzeko mendi bana hautatu ordez hauta zezaketen mendi bakar bat, hiru herrialdeen mugatik aski gertu dagoena, eta mitin bakar erraldoia burutu. Ez zen oso mendi ezaguna duela gutxi arte. Izena ere ez nago ziur Zabormendi edo Zaldibarmendi duen. Baina horretarako poetika eta epikaz gain etika ere aintzat hartu behar litzateke. Eta ez da garairik egokiena etikarentzat.]]>
<![CDATA[Ondoren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-03/ondoren.htm Fri, 03 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-03/ondoren.htm
«Zuek zer moduz?» galdetzen didatenean, osasunaren inguruko derrigorrezko azalpenen ondoren bizibideari dagozkionak aipatzen hastean, geure buruaren taxista-lana urritu egin zaigula erantzuten dut, eta neurri batean eskertzen dudala joan-etorri gutxiago izatea. Geure buruen idazkari lana, aldiz, ugaldu egin zaigu. Dena da zurrunbilo. Saio bat bertan behera geratua. Tatxoia agendan. Beste bat bertan behera geratua baina irailerako atzeratu dena. Beste tatxoi bat. Ezetz, handik gutxira. Iraila azkartxo izango dela, eta abenduko ostiralak libre dauzkazun. Beste tatxoi bat eta lau marra galdera-ikurdun. Txukunurruti samarra beti izan naiz, baina sekula ez dut hain agenda narratsik osatu...

Hertzainak-en «udaberri berririk...» hura akats txiki bat ala azertu handi bat izan zen ez dakit. Nahiko nukeena da hurrengo udaberria berria izatea, eta ez beste udaberri bat.]]>
<![CDATA[Egurastu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-02/egurastu.htm Thu, 02 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-02/egurastu.htm egurastu.

Gerora ikasiko zenuen ez dela hitz berria, Iztuetaren garaietarako erabiltzen zela. Esan nahi duela «haizetara atera» edo horrelako zerbait, eta egurastu egin daitekeela pertsona , baina baita arropa, etxe-zokoren bat edo lurra bera ere eta medikuek, osasungarri zelako, gaixo batzuei egurasteko agintzen zietela.

Bakoitza bere ordutegian, maiatzean kalera ateratzen hasi ginen unean, «egurastera» irten ginela esatea sekula baino zehatzagoa zatekeen. Iritsi da, ordea, uztaila. Eta ez dugu aski egurastearekin. Orain «deskonektatu» egin behar dugu. Eta «pilak kargatu». Eta horretarako ez da aski ezkaratzetik irten eta bueltaxka bat ematearekin. Joan egin behar da; eta itzuli. Eta nire zalantza da: egurasteaz haragoko zerbaiten premia sentitzen hasi ginelako jo behar izan genuen gaztelerara, ala zerbait hori gaztelaniaz izendatzen ikasi genuen unetik hasi ginen eguraste soilaz haragoko premiak sentitzen?]]>
<![CDATA[Iraganean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-01/iraganean.htm Wed, 01 Jul 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-07-01/iraganean.htm
Ez naiz atzoetsia. Baina guri ere garrantzitsu oro aspaldi gertatu zitzaigula iruditzen zait tarteka. Eusko Ikaskuntzak eta Euskaltzaindiak ehun urteak jiratu dituzte; Donostiako Musika Hamabostaldiak laurogeiak beteak ditu; Zinemaldiak ia hirurogeita hamar; hirurogeiren bueltan dabiltza Txillardegiren edo Arestiren lehen lanak, kooperatibak, Ikastolen mugimendua edo Euskal Kantagintza Berritzat izendatu zutena; Zeledonek hirurogeita hiru beteko ditu; Udako Euskal Unibertsitateak mende erdia ez du urrun... Marijaia bera ere ez da ezagutu genuen gaztetxo hura. Berrogeita bi egitera doa.

Aspaldi sortuak dira gure kulturarentzat muineko zaizkigun ekimen guztiak? Espero dut berrogei urte barru izango dutela sentsazio bertsua. Esango dutela: «Lehen bai! Sortu zituzten Euskaraldia, Euskal Herria Zuzenean, Mintzalaguna... eta gu orain zertan gabiltza?»]]>
<![CDATA[Kafea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-06-30/kafea.htm Tue, 30 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-06-30/kafea.htm
Hanka txindurrituak luzatzen ari ginela, esertzen hasi gabe geundela, bueltan ziren anfitrioi-gidariak eskuetan plastikozko edalontziak zituztela. Autoetarantz jo zuten zuzenean. Dei egin ziguten: «Goazen! Autoek badute kafe-edalontziak kokatzeko lekua!». Eta gu, esaneko, autoetara sartu ginen eta segi genuen hau ikusi eta besteari begiratu, kafeari zurrutadatxoak eginez.

Pandemiatik bueltan —bueltarik balu— nolako mundu klasea nahi genukeen galdetzen digutenean, kafe hartaz gogoratzen naiz. Nahi dugu mundu bat non kafea izango den likido beltz bero bat, batetik bestera presarik ez eta presaka gabiltzan bitartean hartzen duguna, edo nahi dugu mundu bat non kafea den berriketaldia, harremana, astia, aisia...? Ekonomiak eta osasunak hortxe egiten dute talka: kafea hartzeko moduan.]]>
<![CDATA[Patua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2020-06-28/patua.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2020-06-28/patua.htm
Ba omen zen buruzagi militar erromatar bat Marcelo izenekoa. Kartagotarren aurkako gudan oso gutxitua eta etsia omen zeukan bere gudari saldoa. Aurrera egin eta azken borrokaldia jokatu edo atzera jo ihes. Erabakia hartu beharra zegoen. Bildu zituen bere gerlariak eta erabakia Jainko-Jainkosen esku uztea erabaki zuela iragarri zien. Txanpona airera bota eta alde bat irtenez gero gerrara joko zuten eta bestea irtenenean, etxera. Borrokarako deia egin zien txanponak. Eta gerlari gutxitu eta etsi haiek, patuaren esanetan itsu-itsuan sinisturik, irabazi egin zuten borrokaldi hura. «Ez da giza indarrik patuaren kemenari aurre egin diezaiokeenik», bota zion harro bere kapitainetako batek Marcelori garaipena ospatzeko egin zuten afarian. Marcelok ez zion deus erantzun. Irribarre egin zuen. Sartu eskua sakelan eta txanpon trukatua erakutsi zion. Bi aldeak zituen berdinak...

Hauteskunde kanpaina abian da. Inoiz baino nabarmenago, tropa gutxitu eta etsi bati zerbait-nolabait sinistarazteko garaia. Baina hau ez da istorio soil bat. Eta gu ez gara erromatar haiek bezain sineskorrak. Edo bai. Eta oraindik Marceloren bat ibil daiteke inguruetan sakelan txanpon trukatua gorderik daukana.]]>
<![CDATA[Xahuketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2020-06-27/xahuketa.htm Sat, 27 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2020-06-27/xahuketa.htm
Hala sentiarazi nau Gipuzkoako Foru Aldundiak. Gipuzkoa Passport izeneko ez-dakit-zer bat kaleratu berri du. Okurrentzia izan zuenak ideia izan zuela igual pentsatuko zuen. Dena gertatu zait tokiz kanpoko. Hasi izenetik. Inguru hurbilaren ezagutza bultzatzeko ez zegoen nonbait bestelako izenik; segi prentsaurreko osteko argazkitik. Gezur euforia giro batean foru diputatuak udalekuetako begirale baten gorputz imintzio bera du, guztiok anima gaitezen edo. Bere atzean, berriz, modernotasun itxuraren erpinaren erpin, influencer-ak, youtuberrak eta DJa. Diskurtsoa, ostera, mendi-fonda bateko zantarra baino maiztuagoa, «bertatik bertara», «gure altxorrak deskubritu»... Pasaporte itxurako koaderno bat eman behar dit Foru Aldundiak udako nire planak egin ditzadan? Jolas adimentsuagoak beharko dira jokoan dagoena salbatzeko. Igartubeiti, flyscha, Arditurriko meatzeak, Lareo, Ekain eta Otzaurte non dauden badaki gure auzokoaren txakurrak ere. Behin eta berriz, eta berriz, azaltzen dira hitz etzanez probintziako egunkaririk salduenean!

Enteratu gara hemen txakolina egiten dela ere. Ez xahutu dirurik lerdokeriatan. Dagoena eman behar duenari, eta kito.]]>
<![CDATA[Ezaguna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/025/001/2020-06-26/ezaguna.htm Fri, 26 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/025/001/2020-06-26/ezaguna.htm
«Erakusteko baino ezkutatzeko hobea zuan hori!» beti iruditu izan zait esaldi jakintsua eta jakintsuen esaldia. Adiskide batek sarri erabiltzen zuen, zela puzker bat, korroskada bat, argazki bat, bertso bat, ateraldi bat... barruan gorde beharrekoa eta argitara emana. Gehienon kasuan, ezkutatzeko gehiago daukagu erakusteko baino, nahiz eta zu zeu izan esaldia oso purian jarri den. Behin, bertso-lehiara zihoan lagun bitxi bati hala aholkatu zion beste adiskide batek: «Saia zaitez zu zeu ez izaten!».

Hauteskunde atarian gaudenez, inkesten loraldia heldu da berriz ere eta datu batek eman dit atentzioa. Carlos Iturgaitz da zerrendaburuetan bigarren ezagunena, Iñigo Urkulluren ondoren. Bete samartua du ezaguna izatearen egungo helburu sakratu hori. Baina, aldi berean, berak du bost-sei hautagaietan baloraziorik eskasena. Ondorioa: Carlos Iturgaitz lehendakari izateko modu bakarra da ahalik eta jenderik gutxienak ezagutzea.]]>
<![CDATA[Sinetsi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-06-25/sinetsi.htm Thu, 25 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-06-25/sinetsi.htm
Daniel profetarenak grazia egiten digu orain. Kristo aurreko Babilonia hartan erregeak dekretu estu bat ezarri zuen: ezin izango zuen inork otoitzik egin. Danielek ez zuen amore eman. Ohitura zuen gisara egunean hiru aldiz errezatzen segitu zuen. Norbaitek salatu zuen arte. Atxilotu eta zigor gogorra ipini zioten. Lehoi gosetiz beteriko zulo batera bota zuten. Eta miraria gertatu zen nonbait. Lehoiek ez zioten jaramonik ere egin. Onik atera zuten zulotik eta askatasuna eta botere alorren bat eskaini zion erregeak Danieli. Ez dirudi oso zientifikoa kontuak. Hasteko, Danielek berak ematen digu pasartearen berri bere liburuan... Edozeini datorkio txisterik errazena ezpain artera: «Lehoi begetarianoak izango ziren!»

Baina ez ezazu tankera horretako txisterik egin gaur egungo ezertaz. Ia ukiezina da bere txakurra gizen dagoelako dietarik gordinenean daukana; edo txakurra bere erabakiz barazkijale bihurtu dela ziurtatzen duen jabea. Eta niri, Danielenak adinako grazia egiten dit horrek. Hori bai: dena da errespetagarri. Baita bizialdia menda zaporeko supositorioa asmatu nahian eman duenaren jarduna ere.]]>
<![CDATA[Motxufak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2020-06-24/motxufak.htm Wed, 24 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2020-06-24/motxufak.htm Los asquerosos eleberriaren muina. Mutilari, osabak Lidl-en egindako erosketa iristen zaio noizean behin, eta jendartetik urrun, gutxirekin aski zaio. Gustua hartzen dio erabat bakartuta egoteari.

Baina, halako batean, berearen ondoko etxera familia bat joaten hasten da asteburuetan. Heldu, zahar, ume. Hiriko ohiturak eta trepetak dakartza jende saldoak herri isolatura, eta horrek ezkutuka zebilen mutil gaztea amorrarazi egiten du. Ezin ditu eraman bere ahal eta beharren neurrira osatu zuen unibertso txiki hartan sartzen dizkioten, txilio, ika-mika, maskota, aparailu eta gainerako. Izen bat asmatzen du hiritik herrira joandako ohitura atorrantedun haientzat: Mochufas dira beretzat. Behin eta berriz azalduko da eleberrian mochufas hitza...

Joan den asteburuan, irekialdi erabatekoa eta eguraldi eguzkitsua, batera zein bestera begiratu, inguruak mochufa-z josiak daudela jabetuko zinen. Motxufa-k erreka bazterrean; motxufa-k hondartzan; motxufa-k terrazan; motxufa-k mendian. Norbera bat.]]>
<![CDATA[Talkak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-06-23/talkak.htm Tue, 23 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2020-06-23/talkak.htm
«Guapa! Hi bai hi, emakumea!», egin zion oihu handik pixka batera gure parean hamar-hamabost metrora pasatu zen emakume bati. Bere bideari segitu zion horrek diosal moduko bat eginda. «Egia hori ere...», begiratu zidan nire onespenaren bila. Ez nion arrazoirik eman nahi izan. Ezagutzen zuen galdetu nion, ezaupideak eta bien artean egon zitekeen komunikazio koderen batek jarrera zurituko ziolakoan. Ezetz erantzun zidan, ez zuela ezagutzen.

Bizkor kondartu nuen kafea. Alde egiteko presa. Arnasa pixka bat hartzera irten eta itomena sortzen zidan arrazoiaren eta egokieraren arteko talkak, hizkuntzenak, berdintasunarenak... Irtenbidea hain katramilatsua izanik, hobeto nengoen etxean.]]>
<![CDATA[Diosala]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/027/001/2020-06-21/diosala.htm Sun, 21 Jun 2020 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/027/001/2020-06-21/diosala.htm
Diosalari dagokionez, gurearen moduko herri turistikoetan, udan gertatzen da zerbait bitxia. Gainerako urtaroetan kalean gurutzatu eta kasu egiten ez diozun hari ere diosala luzatzen diozu udan. Aski da herritarra eta, aurpegieraz baino ez bada ere, ezaguna izatea, oharkabean kasu egiteko. Buru imintzio soila; bekainen mugimendu sotila... Baina kasu. Komunitatea trinkotzeko modu bat. Trumilka datozkizu ezezagunak. Zure begiek ezagun bat harrapatzen dutenean, buruak estimuluari men egiten dio. Eta xelebrea da: iritsiko da udazkena, urrituko dira turistak, eta udan kasu egin diozun hari berriz ere ez diozu kasurik egingo.

Itxialdiak eragin zuen tankera horretako zerbait. Sarreran diosala egiten ez zenionari egin egiten zenion irteeran. Pandemiak ez du den-dena txarretik izan. Diosal kontuetan behintzat, kalea mendi bihurtu zigun.]]>