<![CDATA[Andoni Egaña | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 15 Oct 2019 11:14:39 +0200 hourly 1 <![CDATA[Andoni Egaña | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Lehertzera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/033/001/2019-10-15/lehertzera.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/033/001/2019-10-15/lehertzera.htm
Katalunian igualtsu. Laister lehertu behar du. Gaur iluntzerako hor nonbait. Iragarria dago hau ere, epaitegiek eguraldiak berak baino sekretu gutxiago baitute gaur egun. Ongietorria izango da aldaketa hau ere. Bi urte luzez iraun du hego haizeak zenbaitentzat, eta ia sinetsarazi digute ez dela ezer gertatzen, berez pasatuko den oldarraldi txoroa izan zela duela bi urteko hura, «normala» dela politikari eta gizarte eragileak kartzelan sartuta edukitzea.

Gaur iluntzean, eguraldia lehertzen denean, kaleak bustitzeko adina euri egingo du hemen doi-doi. Katalunian giroa lehertuko da ordea. Denboralea izango da han seguru-seguru eta herritarrek bihurtuko dituzte kaleak errio.]]>
<![CDATA[Bi ordu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/021/001/2019-10-13/bi_ordu.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/021/001/2019-10-13/bi_ordu.htm
Bi urte luzean, esnatu eta lehen lana zutabe hau idaztea izan dut. Gaur banituen lehenagokoak. Goizeko zortziak eta laurdenetik ia-ia bi orduan telebistari begira egon naiz. Ikusi egin nahi nuen nire begiz. Eta ikusi dut. Ez da entretenigarria izan, baina bai zirraragarria. Eliud Kipchogeren berrogeita bi kilometro pasatxoei begira, Samuel Eto'o futbolariaren esaldia zetorkidan gogora: «Beltzek bezala egingo dut korrika zuriak bezala bizi ahal izateko».

Urteak dira, asko, hogeitik gora, lagun kuadrillan gaia maiz samar ateratzen genuela: «Ezagutuko al dugu guk pertsona maratoia bi ordutik behera burutzen?». Erritmoak, ibilbideak, oinetakoak, elikadura... izaten ziren eztabaidan aipagai. Xehetasun horietan katigatuak, ez ginen konturatzen erantzuna askoz ere gordinagoa eta xinpleagoa zela, humanoagoa derrigor. Ezagutu? Batzuek bai eta besteek ez. Hori da bizitza.]]>
<![CDATA[Orinala]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-12/orinala.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-12/orinala.htm
Beste belaunaldi bat iritsi da gerora. Kontatu beharrik ez dutenena. Jo eta ma geratu nintzen lagun kuadrilla bat afaltzera joan eta zerbitu berri ziguten platerekoari taldeko batek argazkia atera zion lehen aldi hartan. Ez zen platerekoan pentsatzen ari. Eta okerragoa: kamera mihi, ez zuen menuaren kontaketa egitearen plazeraz -esajerazioaz, gezur txikiez, nahi dena azaldu eta komeni dena gorde...- inoiz gozatuko.

Urak bere bidea egiten du eta ez urak bakarrik. Pentsatzekoa zen. Ikusi dut argazki bat gurasoek bidalia, bi urte eskaseko haur baten orinaleko lehen mokordoarena ere. Txalo, txalo! Originala zen. Orinala.]]>
<![CDATA[Erasoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/001/2019-10-11/erasoa.htm Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/001/2019-10-11/erasoa.htm
Idazkariak bekozkoa jarri dio Elkarteko atean azaldu denean. Presaka eman dizkio azalpenak. Itxoin egin beharko dutela, eskuz ari direla garai batean bezala, baimenak banan-banan egiten. Hamar milatik gora. «Jendeari ahaztu egin zaiok eskulana zer den!». Zibereraso bat izan dela. «Ezin hasiko haiz galdezka hori zer den, berak natural-natural bota dik eta!». Hackerrak hiru Udali, Jaurlaritzari eta enpresaren bati ere eraso diela. «Akerrak! Esaten nian bai nik errezildarrak ez zirela urruti ibiliko!». Datuak itzultzeko erreskatea eskatzen dutela, baina ez diru xehean, bitcoinetan baizik. «Oraintxe hasi ninduan eurora ohitzen eta!».

Baimenik gabe eta txapelari hazka atera da. Gehiegi aldatzen ari da mundua. Etxera joko du zuzenean. Gosea ere joan egin zaio.]]>
<![CDATA[Ziegatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2019-10-10/ziegatik.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2019-10-10/ziegatik.htm Kartzelako patioa. Kolore laruei kolore arreek gain hartzen dieten koadro bakarretakoa izango du...

San Pablok kartzelatik idatzi omen zituen bere gutunik ezagunenak; Marco Poloren bidaiei buruz bere ziega-lagunari esker dakigu; bere Printzearen gorabeherak kartzelan zegoela kontatu zizkigun Maquiavelok; zerga-biltzaile zela Miguel de Cervantesi poltsan eskua —bakarra, jakina—sartzea leporatu zioten eta kartzelan zegoela hasi zen Don Quijote gorpuzten; Kartzelako koadernoak utzi zizkigun Antonio Gramscik; Gandhi, Nelson Mandela... asko eta ezagunak dira kartzelan buruturiko lan handiak utzi dizkigutenak. Eta alde batera makurtu naizela pentsatuko balu norbaitek, gogora ekarri beharko dugu Adolf Hitlerrek ere bere borroka zein zen kartzelatik eman zuela aditzera.

Jon Bienzobas euskal presoaren margolanekin Galdakaoko kultur etxean jarri duten erakusketak sortu dituen mokokada guztiak ez dira aisa ulertzekoak. Ez dut baloraziorik egingo. Emandako datuak aski dira...]]>
<![CDATA[Beldurra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-09/beldurra.htm Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-09/beldurra.htm
«Argazkian ateratzeko ezezkoa eman diguten pertsona gehienen arrazoia beldurra izan da, testuak dioenarekin guztizko adostasuna adierazi arren», zioten herenegun Hondarribiko alardean andreen parte hartzea babestuz azaldu ziren gazte talde batekoek. Besteren beldurra beti da errespetagarri. Halere, beldurrak dabilenak jakin behar luke gehien-gehienetan letorkeenaren ustea okerragoa izaten dela gero datorrena baino; behar luke jakin gailur tankera hartzen duen muinoa baino ez dela beldurra, eta gehienetan desio dugun hura beste aldean egoten dela.

Beldurrak ere badu, izan, bere geografia. Kurduari barregarri ere irudituko zaio horrelako kontu batengatik beldurra sentitzen duenaren jarrera. Trumpek eskuak garbitu eta alde egin duen garaian, Erdogan inbasio planak lotsarik gabe iragartzen hasi den sasoian, beldurra ez da muino soila. Eta erresistentziarako prestatzen ari dira, halere...]]>
<![CDATA[Ikusi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-08/ikusi.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-08/ikusi.htm ikusten dakiena ez da egonean egoten. Interesa da gakoa. Gustuko lanean beti ikusiko duzu zerbait.

Mariasun Landak Galtzerdi suizida idatzi zuen garaian ezagutu nuen ama bat Galtzerdi salataria-ren istorioa abian ipini zuena. Parranda baten ostean ohe ertzetik bere buruaz beste egin zuen galtzerdi bakan bat semearen logelako mesanotxepean uztea erabaki zuen, jaso gabe, semeak noiz jasoko. Semeak galtzerdia ikusi zuenerako, pasatu ziren aste batzuk, eta galtzerdiak ia bazekien oinez eta hasia zegoen hizketan. Ama! zen ikasi zuen lehen hitza...

Joan zen igandean Kilometroak Zarautzen. Eredu berrien bila, molde zaharreko azkenengoa. Ez da kasualitatea niri emakume batek kontatu izana. Jende samaldaren tartean badoaz hamar-hamabi urteko hiru mutil eta bi neska, mutilak aurretik eta neskak atzetik, poltsa bana eskuetan, zakarrak jasotzen. Eta, makurtzen zen bitartean, neska batek besteari kexua: «Joe! Es que mutilek ez dute ezer jasotzen!»]]>
<![CDATA[Zeharka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/023/001/2019-10-06/zeharka.htm Sun, 06 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/023/001/2019-10-06/zeharka.htm
Lehengo batean, berriketaldi patxadatsuan geundela, adiskide batek kontatu zigun amak nola esaten zion umetatik: «Ez ahaztu, inoren etxera zoazenean, atea beti hankaz jo behar duzula». Kosta egin zitzaidan harrapatzea; gurekin zegoen hirugarren lagunari, bota zuenak xehe-mehe azaldu behar izan zion esamoldea. Ba ote modu politagorik inoren etxeko atera esku hutsik ez dela azaldu behar adierazteko! Laister, «esku-hutsik ez joan»-ek ere metafora maila izango du, eta «beti zerbait eraman!» agindu beharko dugu, «oparitxo edo detaileren bat» erantsiz.

Zeharkako hizketa moduan trebatzea eskueran izan ez duenak errazago sartzen du hanka. Grazia egiten didate zerbait esan eta hurrengo egunean ez zela hura esan nahi zutena dioten politikariek. Azken kasua Díaz Ayuso eta erretako elizena izan da. Baina ez da oraingoxea joera. Bizkaitarra da amaren aholkua azaldu zigun laguna: bizkaitarra da José Luis Corcuera ere. Hark, entzuna izango zuen noizbait inoren atea hankaz jo beharraren hori. Bere erara interpretatu zuen Barne ministro zela.]]>
<![CDATA[Eskuluze]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-05/eskuluze.htm Sat, 05 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-05/eskuluze.htm
Nik ere baditut, ordea, zuri-beltzeko irudiak, usain min eta zoko zaporekoak. Ez eskolan. Bai soldadutzan, esaterako. Soldadu beteranoek iritsi berriei egiten zizkieten novatadak ezin nituen eraman. Hilabete batzuk lehenago beraiei egin zizkietelako gero besteei egiteak ez zuen zentzurik. Novatadak egiten zituzten soldaduak ez ziren konturatzen Armadak nola erabiltzen zituen. Eguneko hogeita lau orduak luzeak dira tropa oso bat kontrolatu ahal izateko. Tropa horren zati bati sinetsarazi egiten zioten bazuela boterea. Eta agintaririk ez zegoen leku-orduetan beteranoak bihurtzen ziren, oharkabean, kontroladore, zigor-jartzaile, agintari... krudel.

Ikastetxe Erlijiosoetako Abusuen biktimek taldea osatu dute Nafarroan. Kuarteleko soldadu beteranoen jokaera ekarri didate gogora Pello Senosiainen hitzek. Berak dioenez, frankismoaren garaian ikastetxe erlijiosoetako apaizak arduratzen ziren «haurren tolesgabetasuna eta inozentzia errotik erauzteaz». Borreroak baditu milaka aurpegi. Eta beste hainbat eskuluze.]]>
<![CDATA[Kaligrafia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2019-10-04/kaligrafia.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2019-10-04/kaligrafia.htm Bastarda. Sasiko zetorkidan burura gaztelerazko bastarda entzutean. Memoriaren zokoren batean aurkitu nuen bastardilla izeneko letra mota bat ere bazela, gerora etzana deitu izan dioguna...

Jose Frantzisko Iturzaeta getariarra kaligrafo ospetsua izan zen XIX. mendean. Irun, Donostia eta Tolosan gaztaroa eman ondoren, Madrilera jo zuen. Han, berak sorturiko idazketa metodoak arrakasta handia izan zuen. Liburu bat baino gehiago argitaratu zuen letra moduez, baina ezagunena segur aski Arte de escribir la letra bastarda española izan zen. Eta ez didazue ukatuko azken bi hitzok elkarren segidan irakurtze hutsa irribarretxo bat lapurtzeko adina badela gaur egun.

Paradoxak zer diren, Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak legegintzaldi honetako lehen batzar nagusia burutuko du larunbatean, non eta Iturzaeta ikastetxean. Joan dadila ongi. Arnasguneen premia dugu. Sasi guztien gainetik.]]>
<![CDATA[Ezagutza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-03/ezagutza.htm Thu, 03 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2019-10-03/ezagutza.htm
Ezagutza ona ez denik ez dizu inork esango hotz-hotzean. Baina ideiak ez dira denak onak. Eta ideia bat mutur-muturrera eramanak ekar ditzake kalte handiak. Zenbat eta ikasketa gutxiago-bertsolariago ideia zaharkituari eutsi izan balitzaio, transmisioa eteteko arrisku handia zegokeen eta jardueraren etorkizuna bera zalantzan egongo zatekeen egun.

Ezagutza komenigarri ez dela pentsatzea ekar dezake zenbait ideia txarrek. Horrelako zerbait gertatzen ari da Nafarroan. Elebakartasunaren apologia atzerakoia egiten ari dira batzuk berdintasunaren izenean. Hori bai: herritar eleanitzez osaturiko jendartea defendatuko dute teorian. Baldin eta aniztasuna frantsesa, ingelesa edo alemanaren eskutik baldin badator. Eta orain, gainera, arrazoi dutela pentsatuko dute.]]>
<![CDATA[Parkean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-02/parkean.htm Wed, 02 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-02/parkean.htm
Kanaria irletariko batean, Tenerifen, argindarrik gabe geratu dira bederatzi orduz joan den igandean. Eguerdiko ordu batetik gaueko hamarrak arte ia milioi bat lagun ohiko dituzten gauzak egin ezinik. Garajetik autoa ezin atera; igogailurik erabili ezin; labe elektrikorik ere ez; beste mila gailu derrigor itzalita... Bederatzi ordu ez da hainbeste, baina bai aski energiarekiko zenbateko menpekotasunean bizi garen jabetzeko.

Arratsaldeko funtziorako zinema sarreren dirua itzuli egin behar izan zieten umeei. Aladin ikustera zihoazen, eta jeinua ezin agertuta ibili zen. Argindarrik ezak sorturiko kaosean, zinema arduradunaren hitzek eman didate atentzioa: «Tira... Horrelako kontuak ongi ere etortzen dira tarteka. Esaterako, parkeak umez bete ziren». Ez litzateke ideia txarra nazioartean «argindarrik gabeko» egun bat izendatzea. Arrazoi txatxuagoengatik burutzen dituzte...]]>
<![CDATA[Casablanca]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-01/casablanca.htm Tue, 01 Oct 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-10-01/casablanca.htm
Ez dio inork begiradarik tinkatu goiz osoan. Ez dio inork argazkirik edo sinadurarik eskatu. Ez da inor oihuka hasi bera iritsi denean. Lasai ibili da Donostian batetik bestera. Akaso, noizbait, bizitzako uneren batean, eskertuko zukeen norbait hurbildu eta bera lanaz galdezka hasi izana. Baina badaki hori ezinezkoa dela. Azken batean, zientzialaria da...

Demagun bigarren honek Serge Haroche duela grazia eta orain zazpi urte Fisikan Nobel saria eman ziotela. Joan zen asteko Zinemaldiaren glamourrak eta bere laborategiko lan isilak badute, ordea, topo egiten duten leku bat. Hoteleko sarreran nortasun agiria hartu dion langileak harriduraz galdetu dio: «Casablancan jaioa al zara?». Baietz erantzun dio. Eta harro erantsi: «Bateratsu heldu ginen mundura filmari emandako Oscar saria eta biok».]]>
<![CDATA[B aldea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/022/001/2019-09-29/b_aldea.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/022/001/2019-09-29/b_aldea.htm
Jose Luis Korta Orioko traineruaren entrenatzaile zen bolada haietako batean Benito Lertxundi han izaten zen entrenamenduei begira, zale zintzo, fin-fin. Bien arteko berriketaldi batean zertan dabilen galdetu dio Kortak Benitori, eta honek disko bat prestatzen ari zela, grabatzen hasi aurretik utziko ziola CD bat bere iritzia jakiteko. Utzi dio CDa. Handik egun batzuetara berriz egin dute topo eta kantariak kirolariari: «Zer, Jose Luis, entzun al duk? Gustatu al zaik?». Eta Kortak, kasete eta biniloetara ohitua ordura artean, leial erantzun zion: «Bai. Entzutea lortu dudan aldea asko gustatu zaidak. Baina bestea… eginahalak eginarren ez diat entzuterik lortu».

Egia itxura tamainan duen pasadizo hori etortzen zait burura klima larrialdia dela-eta manifestazioetan txartelek diotena ikustean: «Ez dago B planetarik». Eta hori bai egia borobila dela. Gazteak ohartu dira. Gaitz erdi. Gure belaunaldikoak ohituak geunden alde bat bukatzean buelta eman eta bestea jartzen…]]>
<![CDATA[Motoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-28/motoak.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-28/motoak.htm
Kalera irten eta begirada bat botatzea aski da belaunaldi bakarrean gauzak zenbat aldatu diren jabetzeko. Lehen edade batetik aurrerakoek etxean geratzeko joera izaten zuten. Orain, kalean dabiltza asko. Eta azken berrogei urteotan egoera irauli duen gailuaren goraipamen gutxitxo egiten dugula iruditzen zait. Igogailuak lehen nekeza, ia ezinezkoa zena ahalbidetu egin du. Igogailuari esker, errazagoak dira etxetik kalerako sarrera-irteerak eta horrek ohituren aldaketa ekarri du.

Moto berezi horiek berriz, zer esanik ez! Sartu-irtenak ez ezik samurtu egin zaie ibilia adinekoei. Gure kaleetan gero eta ohikoagoak dira aitona-amona motorizatuak. Askotan, ordea, joritasunak konplikazioa ere badakar. Lehen oinezko-bizikleta-autoen artean sortzen ziren gatazkei patineteena erantsi behar zaie. Eta laster batean moto berezi horiengatik hasiko gara xextran. Izan naiz pare bat tupustekoren lekuko. Azken-igurtziaren ideia bera ere aldatuz doa...]]>
<![CDATA[Lege]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-27/lege.htm Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-27/lege.htm mileurista esamoldea. Errealitate garratz bati izena jarri zion. Egun, mendea adin nagusitasunera heldua, mila euroren muga hura askorentzat desira ere bihurtu da.

Gipuzkoako Foru Aldundiaren ikerketa lan baten ondorioa argia da: azken sei urtean pobrezia larria jasaten dutenen kopurua ez da urritu. Kronifikatu egin da gaitza. Lanik eza; lanean ari direnen prekarietatea; soldata negargarriak; alokairuen prezioa... Etorkizun ederra!

Agintariei ahoa bete-bete egiten zaie «berdintasuna», «justizia», «etorkizuna»... eta gisako hitz anpulosoekin. Zinemaldian herenegun ikusi genuen zein den irtenbidea. Zapi berdeetan idatzirik azaldu zuten Argentinan abortua legezkoa, segurua eta doakoa izan dadin aldarria. «¡Que sea ley!». Hitzik larrienek eta asmorik onberenek baino eragin handiagoa luke gizartean sortzen diren arrakalak berdintzeko orduan ere joera horrek. «Izan dadila lege!».]]>
<![CDATA[Ostatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2019-09-26/ostatua.htm Thu, 26 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2019-09-26/ostatua.htm
Ezaguna da 1986an gertatua. Zinemaldiak gonbidaturiko izarretariko bat zen Luise Rainer. Antolatzaileek Aieteko jauregia ostatu gisara erabiltzea pentsatu zuten. Han egin zioten lekua Luiseri. Honek, ordea, jauregi hura Francoren egoitza izan zela jakin zuenean ez zuen bertan minutu bakar bat ere igaro nahi izan. Beste ostatu batera eraman zezaten eskatu zuen, apalagoa bazen ere. «Ez dut Franco bizi izan zen leku berean egon nahi. Jauregian sartzean tristurak irentsi nau». Pentsa urteotan zein sufrikario izan duten Erorien Haranean hobiraturiko milaka errepublikazaleren ondorengoek!

Ehun eta lau urtez bizi izan zen Luise Rainer. Medikuei jaramon handirik ez egitean zetzala bere bizitza luzearen sekretua esan zuen behin. Duela berrogeita lau urteko udazken hartan nazka-nazka egin ginen «ohiko mediku taldearen» parteak entzuten. Ez zen sekula hiltzen Franco. Ia ehun eta bost urte harrapatu zituela iruditu zitzaigun...]]>
<![CDATA[Sartu-irtena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-09-25/sartu_irtena.htm Wed, 25 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-09-25/sartu_irtena.htm
Janzkeraz haratagoko zerbait da, ordea, elegantzia. Bada pertsona eleganteari buruzko definizio bat atsegin dudana: edozein bilkuratara iritsi eta inor ohartu ez, eta aldegitean denek faltan sumatzen dutena da elegantea. «Hemen nago ni!» baino hobea da «Non da?».

Donald Trumpengatik ezin esango dugu elegantea denik. Joan zen astelehenean aipaturiko definizioaren juxtu kontrakoa egin zuen beste behin ere. Ez zuen inork espero, eta han azaldu zen Nazio Batuen Erakundearen egoitzan klima larrialdiari buruzko bileran. Denak ohartu ziren iritsi zela, kazetariak, politikariak, parte hartzen ari ziren aktibistak... Berak ez zuen parte hartu. Harena ez zen sartu-irtena baino izan. Ez zuen hitzaldirik ez promesik egin. Ez zitzaien konpromisoei lotu. Hamar minuturen buruan joan egin zen. Eta inork ez zuen faltan sumatu...]]>
<![CDATA[Margul-Mintzul]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-24/margul_mintzul.htm Tue, 24 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2019-09-24/margul_mintzul.htm
Totel-motel eta margul-mintzul hasi dut astelehena, baina aspaldian irakurri gabeko lerro horiek irakurtzea aski izan dut asteari bestelako kemenez heltzeko. Ausart-zirt-zart, alegia. Batetik, ez dut oraindik Zinemaldira joaterik izan, eta, bestetik, Alejandro Amenabarren Mientras dure la guerra filmak nahikoa epel utzi ditu ikusle eta zine-adituak. Beraz, hirurogei urtetik gora dituen Salbatore Mitxelenaren Unamuno eta Abendatsen pasarte batzuk irakurtzera mugatu dut nire jakin-mina. Etxetik irten gabe; urrutira joateke. Eta egia da, askotan bitxirik bitxienak berta- bertan topa ditzakegula. Gure herriko idazle bat, gure herriko argitaletxe batean publikatu zuena eta gure herriko beste argitaletxe batek urte mordoxka gerora sarean eskura jarri ziguna. Gure hizkuntzan gainera...

«Millan Astray erretxiñak, begi bakarretik amorru aña zemai jario, garrazki eten omen zion: ¡Abajo la inteligencia! Bera adimena!». Polita kontua.]]>
<![CDATA[Zentzua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/023/001/2019-09-22/zentzua.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Andoni Egaña https://www.berria.eus/paperekoa/1928/023/001/2019-09-22/zentzua.htm muesca bat eransten zioten, harro. Guk, harrotasuna euskarara ekarrita, lorpenen bat eskuratzen dugunero, akats bat gehitu beharko genioke gure curriculumari. Badakit belarrira kriki-krakaren bat sortzen duela, baina hala behar luke.

Demagun, hatzek teklatuan irrist egin eta kriki-krakaren ordez kriki-karka idatzi dudala nahi gabe. Asmatu dut hitz bat VOXekoen jardun molestagarria definitzeko!

Askotan, akatsak irria ere sortzen du. Eta ez da gutxi. Gogoan dut gure herriko horma bateko pintada zahar hura: «Gazteria haurrera!». Atzoko BERRIAko argazki batean azaltzen zen txartel batean topatu dut beste akats bat zer pentsatua eman didana. Klima aldaketaren auzian agintarien arduragabekeria salatzeko martxak burutu dira Baionan eta Bilbon. Bilboko manifestazioan ageri den txartel batek honela dio: «Beste borrokek ez dute zentsurik hau galtzen bada». Zentzuaz ari zen, jakina, egilea. Zentsuraz ari bazen, nik uste planeta hau birrinduta ere zentsurak segi egingo duela…]]>