<![CDATA[Andoni Imaz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 26 Aug 2019 05:18:47 +0200 hourly 1 <![CDATA[Andoni Imaz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Macronek Amazoniako suteei heldu nahi die G7koen goi bileran]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-08-24/macronek_amazoniako_suteei_heldu_nahi_die_g7koen_goi_bileran.htm Sat, 24 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-08-24/macronek_amazoniako_suteei_heldu_nahi_die_g7koen_goi_bileran.htm
Macron ez da izan gaiari buruz kezka adierazi duen bakarra; Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak bat egin du harekin. Merkeli sutea «ikaragarria eta beldurgarria» iruditu zaio, eta hark ere nabarmendu du G7koek landu beharreko gaia dela. Bolsonarok behin eta berriz adierazi du ez duela gainontzeko herrialdeak tartean sartzerik nahi.

Frantziak eta Irlandak EB Europako Batasunaren eta Mercosurren arteko merkataritza ituna bertan behera uzteko asmoa adierazi dute, eta Finlandiak EBri proposatu dio utz diezaiola Brasilgo haragia inportatzeari, Bolsonarori erantzute aldera. Dena dela, EBk suteei aurre egiteko laguntza eskaini die Brasili zein Boliviari. Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak ere «kezka handia» du gai horren inguruan: «Klima larrialdi betean, onartezina da munduko biodibertsitate eta oxigeno iturri handi bat alferrik galtzea».

Nazioarteko presioari erantzunez, Bolsonarok atzo adierazi zuen armada bidaliko duela Amazoniara. INPE Brasilgo Espazioaren Ikerketarako Institutu Nazionalak zabaldutako datuen arabera, Brasilen suteak %83 ugaritu dira aurten, iazko datuekin alderatuta. Amazonian suteak ohikoak dira urteko sasoi honetan, baina aurtengo igoerak alarma guztiak piztu ditu nazioartean. Brasilen bertan ere liskarrak sortu dira: Rede Sustentabilidad alderdiak Ricardo Salles Ingurumen ministroa auzipetzeko eskatu dio Auzitegi Gorenari, ingurumen politiketan arduragabekeriaz jokatzea leporatuta.

Bolsonarok GKE gobernuz kanpoko erakundeen kontra egin du hasieratik, iradokita haiek direla sutearen erantzuleak. GKEk, ordea, gogor erantzun diote presidenteari. Amazon Watch erakundeak deforestazioa zuzenean lotu du Bolsonaroren «ingurumen diskurtsoarekin», Amazonia esplotatzearen eta gune babestuen zaintza jaistearen alde agertu izan baita hura. «Nekazariek eta abeltzainek uler dezakete presidenteak basoei su emateko lizentzia ematen diela, inpunitate osoarekin».

Lur-jabeak jopuntuan

Amazoniako sutearekin, ingurumen erakundeek hauspoa eman diete hainbat teoriari. Zenbait erakundek jasotako informazioaren arabera, dozenaka ekoizlek su eman zieten beren lurrei aldi berean, Bolsonarori babesa adierazteko. Raul do Valle WWF Naturarentzako Mundu Funtseko Brasilgo Gizarte eta Ingurumen Justiziako zuzendariak kontatu zuen hori: «Lur-jabeek erabaki zuten Suaren eguna sortzea, eta basoei su ematea, ganaduarentzat bazka landatzeko lekua izateko gero».

Bien bitartean, Kolonbiako Gobernuak proposatu die Brasili, Boliviari, Ekuadorri eta Peruri proiektu bat egitea guztien artean, suteari aurre egin, eta prebentzio lanak koordinatzeko. Agenda bateratu bat sortu nahi dute klima larrialdiari eta deforestazioari elkarrekin aurre egiteko, Ricardo Jose Lozano Kolonbiako Ingurumen ministroaren esanetan.]]>
<![CDATA[Lotzen dituen soka tenkatuz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/014/001/2019-08-24/lotzen_dituen_soka_tenkatuz.htm Sat, 24 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1917/014/001/2019-08-24/lotzen_dituen_soka_tenkatuz.htm transkontinentala da. Asian dago herrialdearen zatirik handiena -%97-, baina Turkiak Europa izan du eredu Otomandar Inperioaren garaiaz geroztik. 1923. urtean aldarrikatu zuten Turkiako Errepublika, eta hark 1959an eskatu zuen Europako Ekonomia Erkidegoko kide izatea. 60 urte igaro dira ordutik, eta Turkiak EB Europako Batasunean sartu nahian dihardu du oraindik. Azken hamarkadetan egin dituzte prozesua azkartzeko saiakera batzuk, baina Turkia EBn sartzeak errotiko aldaketak ekarriko lituzke herrialdeko sektore guztietan. Barne eta kanpo gatazkek, gainera, EBren arbuioa eragin izan dute, eta bi aldeek elkarrengandik urrundu izana aurpegiratu diote elkarri azken hilabeteetan.

Suleiman Demirel Turkiako presidente (1993-2000) eta lehen ministro (1965-1971, 1975-1977, 1977-1978, 1979-1980, 1991-1993) izandakoak zera esan zuen behin: «Eskatuko bazenit Turkiako egoera hitz bakarrean azaltzeko, esango nizuke: 'Ona'. Eskatuko bazenit Turkiako egoera bi hitzetan azaltzeko, esango nizuke: 'Ez ona'». Horrelakoa izan da herrialdearen eta EBren arteko harremana ere. Kooperazio harremana izan dute beti: aduana batasuna sinatu zuten 1963an, eta ordutik Turkiak oztoporik gabe parte hartu du Europako merkatuan. Gainera, bi aldeek migrazio ituna sinatu zuten 2016an, eta, haren bidez, urteotan EBk Turkiara bueltan bidali ditu herrialde horretatik batasuneko lurraldera -ia denak Greziara- iritsi diren errefuxiatuak. Dena dela, azkenaldian Turkiak zalantzan jarri du akordio hori. Gainera, EB ez da Turkiaz guztiz fio: giza eskubideak urratu izana egozten dio, eta herrialdea kidetzat onartzeko prozesua blokeatuta dago duela hiru urte ingurutik.

Europako Batzordeak Turkia EBn sartzeko herrialde hautagai izendatu zuen 1999an, herrialdeak Europako Batasuneko kide oso izateko eskaera egin eta hamabi urtera. Sartzeko negoziazioak, ordea, 2005ean hasi ziren, Kroaziaren negoziazioekin batera; Balkanetako herrialdea EBko kidea da 2013az geroztik. Negoziazioak aurrera egiteko, Turkiak acquis delakoa onartu behar zuen; hau da, EBko 130.000 orrialdeko lege multzoa. Acquis-a bere horretan aplikatu beharra dago, eta hori ezin da negoziatu; zera negoziatzen da, noiz eta nola ezarriko diren arauak. Prozesuak ez zuen zaratarik atera hamar urtean, harik eta 2016an lehertu zen arte. Norabide guztietako mugimenduak izan ziren: migrazio akordioa lotu eta lau hilabetera, uztailean, Recep Tayyip Erdogan presidentearen aurka estatu kolpe bat jotzen saiatu ziren. Handik gutxira, Europako Parlamentuak babestu egin zuen Europako Batzordearen eskaera, eta bertan behera utzi zituen Turkia EBn sartzeko negoziazioak, gobernuak estatu kolpea gelditzeko erabilitako «neurriz kanpoko errepresioagatik». Urrats bat aurrera, eta bi atzera: bi aldeak elkarrengandik urrundu besterik ez dira egin ordutik.

Istanbulgo Yldiz Unibertsitate Teknikokoko ikerlari bat da Cigdem Nas, Zientzia Politikoen eta Nazioarteko Harremanen sailekoa. Haren hitzetan, Turkiaren eta EBren arteko harremanak «ez aurrera ez atzera» daude egun. Ez dirudi EBk atal berririk ireki nahi duenik Turkia kide izateko negoziazioan; are gehiago, Europako Batzordeak erabaki berri du Turkia zigortzea Zipreko kostaldean zulatzeagatik. Herrialdearen hegoaldean dagoen uhartetik gasa ateratzea leporatu diote. Hortaz, Nasek «zalantza eta pesimismoa» nabarmenduko lituzke egoera azaltzeko: «Turkian uste dute EBko kide izatea ona litzatekeela herrialdearentzat, baina etsipena ere badago, EBk herrialdea tratatu duen moduagatik». Gainera, hainbeste urteren ondoren, Turkiako Gobernuak ez ditu ezarri EBk eskatutako aldaketak.

Erdogan lehen ministroa zen 2004an, Europako Batzordeak negoziazioa abiatzea erabaki zuenean. Egungo presidentea herrialdea EBn sartzearen aldekoa zen orduan, eta zenbait erreforma jarri zituen martxan, batasunak eskatutako neurriak betetzeko. Lehenagoko gobernuek atzeratzen utzi zuten prozesuari heltzeko asmoa adierazi izan zuen. Erdogan lehen ministro zela, Turkiako Gobernuak heriotza zigorra kendu zuen, eta adulterioa kriminalizatzen zuen legea ezabatu. Indigenen hizkuntza eskubideak babesten zituzten zenbait lege ere sustatu zituen. Prozesua bideratu zutela zirudien.

Nasentzat, «gauzak asko aldatu dira ordutik». 2016ko estatu-kolpe saiakera mugarria izan zen, baina Turkiak beste zenbait gatazka ere kudeatu behar izan ditu: besteak beste, Ziprerekin duen harreman txarrak prozesua moteldu zuen, eta PKK Kurdistango Langileen Alderdiaren aurkako operazio militarrak areagotu izanak ez die mesederik egin. 2012an, Erdoganek esan zuen 2023. urterako Turkia EBko kide izango zela; egun, data hori ez da oso errealista.

Europa erreferentea da

Nasek «larritasuna eta kezka» sumatzen dizkio EBri, batasuna kritikoa baita Turkiarekin «demokraziari, giza eskubideei eta legeari» dagokienez. Bestalde, errepublika eratu zenetik sekularra den arren, turkiar asko musulmanak dira, eta horrek, Nasen ustez, «sumindu» egiten ditu EBko zenbait herrialde. «Turkiak 80 milioi biztanle ditu, gehienak musulmanak; lau milioi errefuxiatu; egiturazko arazoak; eta inguru ezegonkorra, Siria, Irak eta Iranekin». Ez dira EBko kideak erakartzeko osagairik egokienak. Gainera, ikerlariaren ustean, EBk «zalantza» gehiago ditu egun estatu kide berriak onartzeko brexit-a ate joka duen honetan.

Duela urtebetera arte, Turkia larrialdi egoeran egon zen bi urtez, 2016ko estatu-kolpe saiakeraren ondotik. Turkiako armadako talde bat indarrez boterea hartzen saiatu zen, eta Erdoganek erantzun egin zuen: egun haietan hirurehun hil eta 2.000 zauritu baino gehiago egon ziren, eta gobernuaren eraikin nagusiak bonbardatu egin zituzten. Erdoganek ehiza hasi zuen: 40.000 pertsona atxilotzeko eta 15.000 irakasle kanporatzeko agindu zuen. Guztira 160.000 pertsona baino gehiago bota dituzte lanetik azken hiru urteotan. Horrek ez dio mesederik egin Turkiaren irudiari, baina EBk egindako kritikak ere ez zaizkio gustatu Turkiako Gobernuari.

Dena dela, Europa Turkiaren «eredu nagusia» izan da inperioaren garaitik, eta egun ere erreferentea da «gobernu, demokrazia eta eskubide» aldetik, Nasen ustean. Nahiz eta kide izateko prozesuak «sinesgarritasuna» galdu duen herrialdean, Europa turkiarren «erakargune nagusia» da oraindik. Turkiako biztanleen %61ek Turkia EBn sartzea nahi dute, Nasek aipatutako duela gutxi egindako inkesta baten arabera: «bizi maila, ongizate ekonomikoa, eskubide demokratikoak eta zirkulazio askatasuna» dira EBri lotzen dizkioten balio nagusiak.

Ekonomiak pisu nabarmena izan du Turkiaren eta EBren arteko harremanean: Turkiaren esportazioen erdiak EBko merkatura joaten dira, eta atzerriko inbertsioaren bi herenak ere EBtik jasotzen ditu. EBk ere badu interesa hori horrela izan dadin: Turkiak «legez kanpoko migrazioaren eta inguruko segurtasun mehatxuen» aurka egiten laguntzen dio. Halere, herrialdeak Errusiarekiko lotura estutu du, gas naturalagatik eta energia nuklearragatik; beraz, interes guztiak jarri behar izaten ditu balantzan: «Herrialdearena, Mendebaldearena eta Errusiaren gisako bestelako potentziena». Nasek uste du Errusiarekiko duen «dependentziak» ez diola onurarik ekarriko Turkiari, eta hobe duela Mendebaldearekin duen harremana txartzen ez utzi.

Mugako zaindaria

Turkiak eta EBk «legez kanpoko migrazioa kontrolatzeko» akordio bat sinatu zuten 2015ean, eta, 2016an, eta batzordeak sei bilioi euro eman zizkion herrialdeari, «Siriako errefuxiatuei laguntzeko proiektuetarako», Nasen hitzetan. Kooperazioak aurrera jarraitzen duen arren, bertan behera utzi dute migratzaileak «berriz onartzeko akordioa» -alegia, Greziara «legez kanpo» iritsitako migratzaileak Turkiara eramatekoa-; «ez zuen funtzionatzen». Ikerlariarentzat, kooperazioak eta Turkiak mugak indartzeko hartu dituen neurriek eragin positiboa izan dute orokorrean, hala ez delako berriz ere gertatuko 2015ean izandakoaren moduko «errefuxiatuen exodorik».

Turkiako bisaren «liberalizazio prozesua» migratzaileen akordioarekin batera garatu zuten, baina, Nasen ustean, ez ditu espero zituzten emaitzak eman. Turkiako herritarrek Schengen eremurako bisa izatea nahi zuen gobernuak; hau da, Europako edozein herrialdetara nahieran sartzeko aukera. Oraingoz, EBk eskatutako 72 irizpideetatik 66 bete ditu, eta Nasek uste du «zaila» dela guztiak betetzea.

Funtsean, Turkiak EBren mugako zaindariaren lana betetzen du. Nasen ustean, batasunaren asmoa da estatus hori bere horretan mantentzea: «Ideia nagusia da Turkia bizilaguntzat izatea, babestuko duen bazkidetzat». Erdoganen gobernuarentzat, Turkia «Europaren parte» da, baina ez dirudi egun EBra hurbiltzeko aukerarik duenik. Gauza batzuk ez dira hainbeste aldatu Demirelen garaitik: egoera ona eta ez ona izan daiteke aldi berean.

Bihar: Mikroestatuak.]]>
<![CDATA[Italiako gobernu krisia «laster» konponduko da: M5Sk izan lezake giltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2019-08-23/italiako_gobernu_krisia_laster_konponduko_da_m5sk_izan_lezake_giltza.htm Fri, 23 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2019-08-23/italiako_gobernu_krisia_laster_konponduko_da_m5sk_izan_lezake_giltza.htm
Hilabete hasieran, Salvinik hautsitzat jo zuen Legak M5Srekin zuen gobernu koalizioa, eta Giuseppe Conte lehen ministroak dimisioa eman zuen asteartean. Ordutik, Nicola Zingaretti PDko buruak gobernu berria osatzeko borondatea erakutsi du. Argi adierazi ditu bere asmoak: «aldaketa gobernua» egin nahi du M5Srekin. Orain arte, Zingaretti sozialdemokrata oposizioko burua izan da; PDk kolpe gogorra jaso zuen iazko hauteskundeetan, eta diputatuen erdiak baino gehiago galdu zituen. Orain, abaguneaz baliatzen ari da bozik gabe gobernua sortzeko.

Dena dela, PDko buruak ez du uste gobernua «nola hala» osatu behar dutenik: M5Srekin «gobernua osatzeko baldintzarik ez badago, hauteskundeak dira irtenbide naturala, eta PD haietarako prest dago». Anbiguoagoa izan da Luigi di Maio M5Sko presidentea. Hark adierazi du badutela «gehiengo bat» sortzeko aukera, eta horretarako negoziatzen ari direla, baina ez du PD aipatu. Halere, ez du hauteskunderik nahi: «Ekonomiak kezkatzen gaitu». Urtea amaitu baino lehen egin behar dute aurrekontua, eta garaiz ibili nahi du.

Eskuina bozen alde

PDk eta M5Sk bat egitearen aurka daude zenbait, alderdi batean zein bestean. Gainera, Salvinik bien arteko tartea handitu nahi izan du: M5Sri eskaini dio gobernua elkarrekin osatzeko berriro: «Lanerako gogoa badute, Lega horretarako sortu zen. Ezezkoa baiezko bihurtzen bada, ez dut gorrotorik gordeko». Halere, berretsi zuen hauteskundeak direla haren aukera nagusia.

Legarekin batera Zentro-eskuineko koalizioa deritzona osatzen duten alderdiak ildo beretik aritu dira. Fratelli d'Italia alderdi ultranazionalistako Giorgia Melonik esan du gobernu berria osatzekotan iazko bozen emaitzak beharko lukeela abiapuntu. Uste berekoa da Silvio Berlusconi, Forza Italiako burua: «Zentro-eskuineko gehiengo bat behar da, italiarrek sentitzen dutenarekin bat egingo duena».]]>
<![CDATA[PD M5Srekin negoziatzen ari da, udazkeneko bozak saihesteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-08-22/pd_m5srekin_negoziatzen_ari_da_udazkeneko_bozak_saihesteko.htm Thu, 22 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-08-22/pd_m5srekin_negoziatzen_ari_da_udazkeneko_bozak_saihesteko.htm
Matteo Salvini Lega eskuin muturreko alderdiaren buruak helburu argia zuen Giuseppe Conte lehen ministroaren aurkako zentsura mozioa aurkeztu zuenean, hilaren hasieran: hauteskundeak nahi zituen. Alde ditu inkestak, eta lehen ministro izan nahi du. Contek dimisioa eman zuen herenegun, eta bi aukera besterik ez daude orain: gobernu berria osatu, ala hauteskundeetara deitu. Itxura batean, Salvini bera da hauteskundeak nahi dituen bakarra, eta haren kontra ikusten du mundua: «Orain sortutako edozein gobernu Legaren aurka ariko da», adierazi zuen atzo.

Italiako zenbait hedabideren arabera, Mattarella presidenteak ez du atsegin Legaren eta M5Sren arteko giro zakarra, eta gobernu berri bat osatzea izango da haren helburua, legealdia agortu artean egin beharreko lanak egin ditzan; besteak beste, datorren urteko aurrekontua onartu.

PDren eta M5Sren koalizio gobernuak dirudi aukerarik errealistena. Nicola Zingaretti PDko idazkari nagusiak horretarako asmoa erakutsi du, eta bost puntuko dokumentu bat bidali dio Luigi Di Maio buru duen M5Sri. Leialtasuna EB Europako Batasunari; errotiko aldaketak migrazio politikan, «elkartasun, legezkotasun eta segurtasun printzipioetan oinarrituta»; jasangarritasunerako garapena; ekonomia eta gizarte programa berria, birbanaketan sakontzeko; eta demokrazia parte hartzailearen onarpen osoa. Gako horietatik abiatuta hasi nahi du PDk M5Srekin elkarrizketa.

«Gobernu berritzaile baliagarri bat» osatzeko prest dago Zingaretti. M5Sko kide batek La Repubblica egunkariari adierazi zionez, adostasunerako dokumentua «oso lausoa» iruditu zaie: «Mahukak zabalak dira, eta guztiek nahi dutena jar dezakete barruan». Ez da erantzun ofizialik egon, baina bost puntuen artean, azkena gatazkatsua izan daiteke. M5S sistemaren aurkako diskurtsoarekin sortu zen, eta demokrazia zuzena du printzipiotzat. Alderdiak gaur egingo ditu adierazpenak, Mattarellarekin elkartu ondoren.

Di Maiok indarra galdu du Salvinirekin zuen koalizio gobernua erortzean, baina haren alderdiak esan du «buruzagi politikoaren inguruan elkartuta» daudela; «monolito bat gara». Conte hauta dezakete lehen ministro berriz, iritzi publikoan egun Di Maiok baino pisu handiagoa duelakoan? Zingarettik ez du horretarako asmorik: «Haustura behar dugu, programan zein izenetan».

Gobernu berrirako elkarrizketa hasi berritan, PDk hartu du gidaritza, orain arte oposizioburu izan den alderdiak; Legak irabazi zituen iazko hauteskundeak, nahiz eta M5Sk boto gehiago jaso. Salvinik atzo gogorarazi zuen parlamentuko talderik handiena dela haiena, eta aukera guztiak aztertuko dituztela gaur Mattarellarekin elkartu aurretik. Halere, errepikatu du hauteskundeak aurreratzea dela aukerarik onena, eta egongo dela aurrekontua onartzeko denbora.

G7ra, krisi betean

Egun korapilatsuak izaten ari dira Italian, baina, gobernu krisia konpondu bitartean, Miarritzera (Lapurdi) bidali beharko dute norbait asteburuan, G7 goi bilerara. Erroma agendarik gabe joango da hara, eta oraindik ez du jakinarazi zein ordezkari bidaliko dituen. Giovanni Tria jarduneko Ekonomia ministroa Di Maiorekin elkartu da azken egunotan, Europaren egoeraz aritzeko.

Iaz, jarrera argirik gabe joan zen Italia G7ra, eta tirabira askoko harremana izan du ordutik gainontzeko kideekin. Errusia berriro taldean onartzearen alde agertu zen Conte, baita EBk zigorrak kentzearen alde ere. Migrazio gaietan, ez du harreman ona Frantziarekin, ezta Bruselarekin ere, ekonomia kontuetan.]]>
<![CDATA[Zeharo hautsi da Italiako Gobernua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2019-08-21/zeharo_hautsi_da_italiako_gobernua.htm Wed, 21 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2019-08-21/zeharo_hautsi_da_italiako_gobernua.htm Open Arms ontzia atxiki, eta migratzaileak Lampedusan lehorreratzeko. Hala, ziklo berri bat hasiko da herrialdean, eta Sergio Mattarella presidenteak emango du hurrengo pausoa. Alderdiekin elkartuko da gaur, ikusteko ea badagoen gobernu berri bat osatzeko aukerarik. Hala ez bada, bozetara deitu beharko du.

Atzo, gobernu krisiaz eztabaidatzeko saio bat egin zuten Italiako Senatuan, Matteo Salvinik, Lega eskuin muturreko alderdiaren buruak, Conteren aurkako zentsura mozioa aurkeztu ondotik. Contek debatea hasi baino lehen hartu zuen hitza: «Orain arte gertatutakoek eskatzen dute gobernua hemen etetea». Krisiak abuztuaren hasieran egin zuen eztanda: Salvinik hautsitzat jo zuen gobernu koalizioa, eta hauteskundeak eskatu zituen. Legaren eta M5S Bost Izar Mugimenduaren koalizioa maiatzetik egon da gobernuan, nahiz eta bi indarren arteko harremanak ez diren onak izan. Salvinik alde ditu inkestak, eta aukera aprobetxatu nahi du, hauteskundeak aurreratuz gero lehen ministro izango delakoan.

Contek gogor egin zuen Salviniren aurka: oportunismoarekin eta «arduragabekeria instituzionalarekin» jokatzea leporatu zion, herrialdea «ziurgabetasun politiko eta finantzariora» eraman izanagatik. Salvinik ez zuen erantzuteko aukera galdu: adierazi zuen Legak ez diola beldurrik «aulkiak galtzeari», eta hauteskundeak eskatu zituen berriro.

Hilaren hasieran, Salvinik koalizioa hautsi, eta zentsura mozio bat aurkeztu zuen arrapaladan; hauteskundeak aurreratzea behartu nahi zuen kosta ahala kosta. Halere, M5Sk eta PD Alderdi Demokratak bat egin zuten haren asmoak gelditzeko. Mozioa bertan behera geratu zen, eta Senatuko eztabaidara deitu zuten.

Hemendik aurrera, litekeena da M5S eta PD elkartzea Lega boteretik kanpo uzteko. Izan ere, hauteskundeak aurreratzekotan, bi alderdiek ez lukete emaitza onik izango, inkesten arabera. Legak eta M5Sk euren arteko arazoak konpontzea eta koalizioa berregitea da hauteskundeak saihesteko beste aukera.

'Open Arms', Lampedusara

Alderdien ordezkariak Senatuan zirela, mugimendu ugari egon zen Open Arms GKEaren Open Arms ontziaren inguruan. Astebete eman du Lampedusa uhartearen parean, lehorreratzeko baimenaren zain. Azkenean, atzo, Patronaggio fiskalburua ontzian izan zen, Italiako hedabideek jakinarazi zutenez, eta horren ondoren hartu zuen erabakia: ontzia atxiki, eta 84 migratzaileak Lampedusan lehorreratu.

Efe agentziaren arabera, ontziak gutxienez bi aste egin beharko ditu Italian, fiskaltzak zigor kodearen 328. artikulua urratu ote den ikertu bitartean; artikulu horrek funtzionario publikoei sei hilabete eta bi urte arteko espetxe zigorra ezartzen die «justizia, segurtasun publiko, ordena publiko, edo higiene edo osasun arrazoiengatik» ezarritako betebeharrei muzin egiteagatik.

Fiskalak erabakia jakinarazi aurretik, ontzia Lampedusara bidean zen, baina urrutiago zuen helmuga: Espainiako Gobernuak adierazi zuen armadaren Audaz ontzia Italiako uhartera bidean zela, Open Arms ontzian esperoan zeuden migratzaileak Balearretan (Herrialde Katalanak) lehorreratzen laguntzeko.

Lampedusan bukatuko da ontziaren bidea. «Azkenean, akabo amesgaiztoa», idatzi zuen GKEak Twitterren. Oscar Camps GKEaren sortzaileak adierazi zuen ontzia atxikitzea migratzaileen «osasuna eta segurtasuna lehenesteko» ordaindu beharreko «kostua» dela.]]>
<![CDATA[Dimisioa eman du Conte Italiako lehen ministroak]]> https://www.berria.eus/albisteak/170175/dimisioa_eman_du_conte_italiako_lehen_ministroak.htm Tue, 20 Aug 2019 08:44:07 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/albisteak/170175/dimisioa_eman_du_conte_italiako_lehen_ministroak.htm Conteren aurkako zentsura mozioa aurkeztu zuen hilaren 9an, eta hartaz eztabaidatzekoak ziren gaur Senatuan. Debatea hasi baino lehen hartu du hitza lehen ministroak: "Orain arte gertatutakoek eskatzen dute gobernua hemen etetea". Krisiak abuztuaren hasieran egin zuen eztanda, politikariak oporretan zirela: Salvinik hautsitzat jo zuen gobernu koalizioa, eta hauteskundeak eskatu zituen. Legaren eta M5S Bost Izar Mugimenduaren koalizioa maiatzetik egon da gobernuan, nahiz eta bi indarren arteko harremanak ez diren onak izan. Salvinik alde ditu inkestak, eta hori aprobetxatu nahi du, hauteskundeetara deitu, eta lehen ministro izateko. Contek gogor egin du Salviniren aurka: oportunismoarekin eta "arduragabekeria instituzionalarekin" jokatzea leporatu dio, herrialdea "ziurgabetasun politiko eta finantzariora" eraman izanagatik. Salvinik ez du hari erantzuteko aukera galdu: adierazi du bere alderdiak ez diola beldurrik "aulkiak galtzeari", eta hauteskundeak eskatu ditu berriro. "Italiarrek Italiako herriari soilik erantzungo dion gobernu bat nahi dute, eta ez Merkeli edo Macroni erantzungo diona", esan du Legako buruak. Orain, Mattarella presidenteari dagokio hurrengo pausoa ematea. Contek gaur bertan aurkeztuko dio dimisioa, eta presidentea alderdi politikoen ordezkariekin elkartuko da, gobernu berri bat osatzeko aukerarik dagoen ikusteko. Hala ez bada, Salvinik eskatutakoa bete beharko du, eta hauteskundeak aurreratu.]]> <![CDATA[Beste mundu bat sortzeko plaza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-08-20/beste_mundu_bat_sortzeko_plaza.htm Tue, 20 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-08-20/beste_mundu_bat_sortzeko_plaza.htm
Globalizazioaren aurkako mugimendua, edo altermundialismoa, ez zen sortu 1999. urtearen amaieran Seattlen (AEB), baina mugarri garrantzitsua izan zen ordukoa. MME Munduko Merkataritza Erakundearen ordezkariak bilera egitekoak ziren han, azaroaren 30ean, baina bertan behera geratu zen azkenean, manifestazioengatik. Protestariek MMEri egotzi zioten merkataritza askean atzera egin izana, eta adierazi zuten bilera horren asmoa estatu boteretsuenei merkataritzaren gaineko kontrol handiagoa aitortzea zela.

Bileraren bezperan abiatu zen manifestazio jendetsua: 50.000 pertsona elkartu ziren, Internet bidez egindako deialdiari erantzunez. Seattle gudu zelaia zen: hiriaren izenarekin jolastuz, Battle of Seattle deitu izan zaio egun horietan gertatutakoari. Polizia oldartu egin zitzaien manifestariei, eta bileraren inguruko guneak blokeatu zituen. Larrialdi egoera ezarri, eta gune militarizatu bat osatu zuten hirian, manifestariak bakartzeko. Ordutik aurrera, horrelakoak sortzea ohikoa izan da kontragailurretan. Denera, 500 lagun baino gehiago atxilotu zituzten.

Seattleko kontragailurra globalizazioaren aurkako mugimenduaren sortze ekintzatzat jo izan da. Orduko arrakastarengatik, mugimenduak bide oparoa egin zuen ondorengo urteetan. 2000. urtean, Pragako kontragailurrak NDF Nazioarteko Diru Funtsaren eta Munduko Bankuaren arteko bilera atzeratzea lortu zuen. 2001ean, Munduko Foro Soziala sortu zen, eta lehenengo bilera egin zuten Porto Alegren (Brasil); mundu osoko 12.000 pertsona elkartu ziren. Ordutik, urtero egin izan da Munduko Foro Soziala, globalizazio kontrahegemonikoaren bidez bestelako etorkizun bat sortzeko asmoz. Ordukoa da Beste mundu bat posible da leloa.

2001. urtean, gainera, Munduko Bankuak aldatu egin zuen Bartzelonan egitekoa zen bilera: 300.000 pertsona elkartu ziren haren aurkako protestan. Hilabete geroago egin zuten inoizko kontragailur garrantzitsuenetako bat, Genovan (Italia). Han izan zen Alvarez, G8aren goi bileraren aurka protesta egin zuten 150.000 ekintzaileen artean. Poliziaren errepresio gogorra jasan zuten: carabinieri batek tirokatuta hil zen Carlo Giuliani ekintzailea.

Alvarezen ustean, garai hartan bazegoen «ezkerraren ikuspuntutik munduan irtenbide berri bat bilatzeko behar latza». Ezkerra gaur egun baino perspektiba hobearekin sumatzen zuen: «Nolabaiteko hausnarketa kolektibo global bat zegoen: ordura arteko borroka sistemak agortuta zeudela». Mende hasieran eratutako mugimendu sozialen «hauspo berri bat» sortu zen. Ezkerraren indartze edo alternatiben bilatze garai garrantzitsu horretan egin zen Genovan G8koen goi bilera eta haren aurkako kontragailurra.

Lehen hildakoa

«Sortzen ari zen ezker eta esperantza berri horren aurrean, kontraeraso bat izan zen, kapitalaren aldetik». Genovan egin zuten, Italian; gizarte mugimenduek indar handia zuten han. «Izugarrizko jendetza ginen, eta izugarrizko oztopoak jarri zizkiguten: lau kilometroko hesi bat egin zuten hiru kontainer bata bestearen gainean jarrita, barruan bakartu nahi izan gintuzten».

Internet bidezko hedabide alternatiboak sortzen ari ziren garai hartan. 2001ekoa da Wikipedia bera. Genovako kontragailurra garrantzi handiko unea izan zen haientzat, Alvarezen ustean: «Espazio komunikatibo alternatiboa batzen zuen gune oso bat sortu zen, gero poliziak, eraso egin, eta goitik behera txikitu zuena. Munduan sekulako oihartzuna zabaltzen zuen motor bat zen».

Orokorrean, traba handiak jarri zizkien Italiak kontragailurrean parte hartu zutenei: «Saiatu ziren sakelakoak itzaltzen gune osoan, jendea ez zedin koordinatu; mugak itxi zituzten toki guztietan, Italiara ezin zen inondik sartu; saiatu ziren Italiaren barne mugimendua ere ekiditen; eta, halere, ezkerraren izugarrizko erakustaldi bat izan zen». Poliziak, ordea, gogor erantzun zuen. «Erakutsi zuen ez zegoela prest ezertarako». Errepresio bortitza izan zen, eta gazte bat hil zuten tiroz. «Bakarra izan zen, eta inork ez daki oso ondo zergatik izan zen bakarra; benetako sarraskia izan zen».

2000ko hamarkadaren hasierako globalizazioaren aurkako mugimenduak apurtu egin zuen globalizazio harmonikoaren ideiarekin, eta zilegitasuna kendu zien G8, G20, MME, Munduko Bankua, NDF eta halako kapitalismoaren ikurrei. Altermundialismoak nazioarteko elkartasuna antolatu zuen, eta Seattlen eta Genovan, besteak beste, langileen eta gazteen mobilizazio eta bateratze handiak lortu zituen.

Ondorengo urteetan, baina, hauspoa galdu zuen mugimenduak. Kaleko presioak ez zituen hasierako emaitzak lortzen, eta goi bileraz goi bilera antolatzeko estrategiari ez zioten bide luzerik ikusi mugimenduaren zenbait aitzindarik. Batzuek altermundialismoari eraginkortasunik eza leporatu izan diote; besteek G20ak G8aren aurrean indarra hartu izana lorpentzat jotzen dute.

2008ko krisiak areagotu egin zuen erakundeenganako konfiantza falta, eta kapitalismoaren aurkako mugimenduak tokian tokiko borrokak izan zituen: 2011n, esaterako, M-15 mugimendua sortu zen Espainian, eta Occupy Wall Street New Yorken.

Dena dela, duela bi urte, kalean nazioarteko indar erakustaldia egin zuen altermundialismoak, Hanburgoko (Alemania) kontragailurrean. G20koen goi bileraren aurkakoa izan zen, azken urteotako jendetsuena: kapitalismoa errotik jarri zuen zalantzan berriz, krisiaren osteko garaian, eta Europaren bihotzetik.

'Ongi etorriak infernura'

Mugimenduaren hasierako kontragailur handien oihartzuna izan zuen Hanburgokoak. Ongi etorriak infernura izan zen haren leloa. Manifestaziorik jendetsuenetan 12.000 pertsona zenbatu zituen Alemaniako Poliziak. Han izan zen Xabier Lasa mugimendu internazionalistako kidea. Haren ustean, kontragailurra ez da soilik hiruzpalau egunean egiten den protesta bat, prozesu oso bat baizik: «Askotan, gailur bat dela ikusten da: agintariak paseoan datoz hiru egunean, badoaz, eta denak berdin jarraitzen du. Ez da horrela».

«Hainbat borroka borroka bakarraren barruan kokatzeko gaitasunak» harritu zuen gehien Lasa. Haren ustean, zilegi diren eta ez diren borroken arteko bereizketa egiten da askotan, erabilitako moldeen arabera, eta Hanburgoko kontragailurrean lortu zen horri buelta ematea: «Denak etsai beraren aurka ari gara borrokan, bakoitza bere moldeekin, baina inork bestearena zalantzan jarri gabe». Manifestazio asko egin ziren, era askotakoak; protesta irudimentsuak izan ziren nagusi.

Hanburgoko herritarrak ere protagonista izan ziren egun horietan. St. Pauli langile auzoak «guztiz G20aren aurkako posizioetan» zeuden, eta elkartasuna adierazi zieten haren aurkako ekintzaileei: hango futbol taldeak kanpatzeko tokia utzi zien kanpotik joandakoei, eta elizek ere lorategiak utzi zizkieten. Gainera, abokatuak eta medikuak prest zeuden, edozer gertatuta ere. Guztira 200 pertsona baino gehiago atxilotu zituzten, eta horiekiko elkartasunean ere lan handia egin zuten, Lasaren hitzetan: «Elkartasuna jarriko nuke erdigunean, eta zaintza lana ere bai, askotan ahaztu egiten den hori guztia».

Lasaren ustean, horrelako goi bilerak «puntu nabarmendu bat dira Mendebaldeko herrialdeen egituratzean». Iruditzen zaio «sistema kapitalista heteropatriarkal honek» ordezkatzen duen guztia ordezkatzen dutela goi bilerek, eta horien kontra egitea bilerek ordezkatzen duten horren guztiaren kontra egitea dela. Miarritzeko goi bilerari dagokionez, «Euskal Herriak bizi dituen zapalkuntzen adibide garbia da zazpi agintariak setiatutako Miarritze batean elkartzea» haren ustean, eta elkartasunerako deia egiten du, datozenetarako: «Aurten guri tokatu zaigu, baina datozen urteetan beste batzuei tokatuko zaie, eta, gure herrian bezala, besteetan ere lanean jarraitu behar da agintariek sortu nahi duten mundua eraldatzeko».]]>
<![CDATA['Open Arms' Italiako uretan dago, porturatzerik izango duen ez dakien arren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-08-15/open_arms_italiako_uretan_dago_porturatzerik_izango_duen_ez_dakien_arren.htm Thu, 15 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-08-15/open_arms_italiako_uretan_dago_porturatzerik_izango_duen_ez_dakien_arren.htm Open Arms ontziari Italiako uretan sartzeko ezarri zion debekua. Lazioko Lurralde Auzitegi Administratiboak ebatzi zuenez, ontzia «ageriko zailtasun egoera batean» dago, eta barruan dauden pertsonek berehalako osasun arreta behar dute. Inoiz ez bezalako erabakia hartu zuen auzitegiak: adierazi zuen «salbuespenezko larrialdi egoerak» ontziari Italiako uretan sartzeko baimena ematea justifikatzen duela.

Gaur bete dira bi aste Open Arms GKE gobernuz kanpoko erakundearen ontziak lehen erreskatea egin zuenetik; 147 migratzaile daramatza barruan. Nazioarteko eta Maltako uretan eman dituzte egunak, porturatzeko baimena emango zien herrialde baten zain. Italia zuten gertuen, baina Salvinik Espainiara joateko esan zien, ontzia han erregistratuta dagoelako. Maria Jesus Monterok, Espainiako jarduneko Ogasun ministroak, atzo adierazi zuen Open Arms-ek «lehenbailehen» joan behar zuela «Italiako portu seguru batera». Auzitegiak ez zuen lehorreratzeko porturik aipatu, baina ontzia Lampedusa uhartera bidean da.

Lehorreratzeko argibiderik zehaztu ez duen arren, auzitegiak lurraldearen uretan sartzeko baimena eman dio ontziari, «behar handiena duten pertsona erreskatatuei berehalako laguntza eman diezaieten». Salviniren aurkako beste gezi bat jaurti zuen hala: Giuseppe Contek, Italiako lehen ministroak, hari eskatu zion ontzian zihoazen haurrak lehorrera eramateko; Salvinik ezetz erantzun zion, gainontzeko proposamen guztiekin egin bezala. Atzo, Barne ministroak Estatu Kontseiluari urgentziaz elkartzeko dei egin zion, erreskate ontziari beste debeku bat ezartzeko: «Open Arms Libiako eta Maltako uretan egon da, eta jendea sistematikoki erreskatatu du Italiara eramateko helburu politikoarekin», adierazi zuen.

Open Arms GKEaren ustean, Italiak «nazioarteko zuzenbidea urratu duela» onartu du Lazioko auzitegiak atzoko erabakiarekin. Auzitegiak mediku txostena, txosten psikologikoa eta misioaren arduradunaren hitzak aztertu zituen ontziaren egoera desblokeatu duen erabakia hartzeko.

Izan ere, bi aste itsasoan nora joanik gabe egoteak baditu bere arriskuak. Oscar Camps Open Arms GKEaren zuzendariaren esanetan, tentsioa areagotu egin da ontziko errefuxiatuen artean: «Zaurituak edo hildakoak egon litezke». Janaria, eguzkitan edo itzaletan egotea, zein komunera joateko ilaran jartzea gatazka iturri izan daitezke, haren hitzetan. Gainera, migratzaile batzuk gose greban daude. «Indarkeria eztanda» batek ez luke harrituko, baina «guztia tragedia bilakatuko luke».

Auzitegiak Open Arms ontziarentzat soilik indargabetu du Salviniren debekua; Italiako uretan ez sartzeko aginduak indarrean jarraitzen du dokumentaziorik gabeko migratzaileak barruan dituzten gainerako ontzientzat. Neurri horrek milioi bat eurorainoko isunak aurreikusten ditu debekuari muzin egiten diotenentzat. Open Arms GKEak debekuaren kontrako helegitea aurkeztu zuen, eta helegite hori aintzat hartu du Lazioko auzitegiak.

Bi ontzi denboralean

Open Arms-en antzera, Mediterraneoan ehunka lagun erreskatatuta, portu seguru batean sartzeko baimenaren zain dago Ocean Viking itsasontzia. SOS Mediterranee eta Mugarik Gabeko Medikuak GKEena da hura, eta 356 migratzaile daramatza barruan. Italiara eta Maltara gerturatzen ari da. Denboralea iragarri zuten bart gauerako, eta ontziko eskifaiak migratzaileen egoeraren inguruko kezka adierazi zuen atzo. Salviniren esanetan, Open Arms-en eta Ocean Viking-en jokabideak agerian uzten dute «plan bat» dagoela abian, Italiako portuak ireki eta herrialdea «Europaren errefuxiatu kanpaleku» bihurtzeko.

Campsek ere larrituta hitz egin zuen atzo eguraldi iragarpenaz. Haren hitzetan, Lampedusa uhartearen «babesa» bilatzea da Open Arms-en lehentasuna; auzitegiak erabakiaren berri eman zuenean, 30 miliara zegoen ontzia. Open Arms GKEaren zuzendariak espero du irtenbidea «ordu batzuetako kontua» izatea, eta ez «egunetakoa». Ontzia Italiako uretan sartu orduko, migratzaileak ebakuatzeko eskatuko du, osasun arrazoiengatik, baina ez du Italiaren legea urratzeko asmorik: «Erabateko legezkotasuna bilatuko dugu».

Atzo, Wolfgang Doldekin eman zuen prentsaurrekoa Campsek. Dold Alemaniaren enbaxadorea da Espanian. Campsek adiarazi zuen Angela Merkel Alemaniako presidentearekin eta Emmanuel Macron Frantziakoarekin hitz egin duela. Pedro Sanchez Espainiako jarduneko presidentearekin ez da elkartu oraindik. Zuzendariak espero du hiru herrialde horiek migratzaileak hartzeko bat egingo dutela; haiengana jo zuen joan den astean. Europako Batzordeak ez du negoziazio formalik hasi oraindik, baina egunak daramatza estatu kideekin hizketan, Open Arms-en lehorreratzea adosteko helburuarekin.]]>
<![CDATA[NBEk Europa hegoaldeko estatuei eskatu die migratzaileak hartzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/013/001/2019-08-11/nbek_europa_hegoaldeko_estatuei_eskatu_die_migratzaileak_hartzeko.htm Sun, 11 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1942/013/001/2019-08-11/nbek_europa_hegoaldeko_estatuei_eskatu_die_migratzaileak_hartzeko.htm Ocean Viking ontziak —Aquarius-en ordezkoak— 80 migratzaile baino gehiago jaso zituen Libiako kostaldean; bezperan, 85 erreskatatu zituen. Orain, 160 migratzaileak hartuko dituen herrialde baten zain daude; Italiak adierazi die haien lurretara joateko debekua. Open Arms GKEaren izen bereko ontziak beste erreskate bat egin zuen atzo: 39 pertsona hartu zituen. Ontzian astebete eman duten 121 errefuxiatuei gehituta, hark ere 160 migratzaile daramatza egun. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak Espania, Italia eta Malta interpelatu zituen, irtenbide eske: «Eskualdeko herrialdeei eskatzen diegu pertsona guztiak lehorreratzeko, eta babesa behar dutenei asilorako aukera emateko».

Erreskatearen ostean, Oscar Camps Open Arms GKEko zuzendariak esan zuen jarraituko dutela Mediterraneoan hondoratzeko arriskuan diren ontziak salbatzen: «Itsasoan gauden erakunde humanitariook eutsi egingo diogu, eta dekretuek, isunek, jokabide kodeek [Italiako Gobernuak onartu du bat] eta politikariek ez digute bizitzak salbatzea galaraziko». Open Arms ontziak hamar egun daramatza nazioarteko uretan, Lampedusa (Italia) parean, lehorreratzeko zain.

Hiru operaziotan jaso dituzte 160 migratzaileak: abuztuaren 1ean, 55; hilaren 2an, 69, nahiz eta hurrengo egunean hiru pertsona ebakuatu zituzten, osasun arazoengatik; eta atzo, 39. «Europa ahanzkorrak ez die uzten arriskuan dauden pertsona hauei bide seguruak hartzen. Hala, Europak krimen antolatuari ematen dizkio», esan zuen Campsek.

Atzo erreskatatu zituzten 39 errefuxiatuak Maltaren uretan jaso zituzten. Campsek bideo batean azaldu zuen Maltako agintariek GKEari eskatu ziotela arriskuan zegoen ontziari laguntzeko. Migratzaileak Open Arms-en zeudenean, Maltako armadaren itsasontzi bat joan zen ontzira, eta erakundeari adierazi zioten herrialdearen uretan erreskatatutako 39ak eramango zituela; ez gainontzeko 121ak, ordea.

Maltako Gobernuaren arabera, armadak hasia zuen errefuxiatu horiek erreskatatzeko operazioa, baina Open Arms aurreratu egin zitzaien, Malta Today egunkariak azaldu zuenez. Joseph Muscat lehen ministroak esan zuen herrialdeak ezin dituela haren uretan jaso ez dituzten 121 migratzaileak hartu: «Maltak bere gain har dezake soilik bere ardura, beste irtenbiderik ez dagoen artean».

Open Armsek Twitterren adierazi du Maltaren eskaintza partziala «onartezina» dela, eta «segurtasun arazo larriak» eragin dituela itsasontzian. Matteo Salvini Italiako Barne ministroak debekatu egin die migratzaileak erreskatatu dituzten ontziei Italian lehorreratzea, eta Espainiako Gobernuari pasatu dio Open Arms-eko errefuxiatuak hartzeko ardura, ontzia han erregistratuta baitago. Madrilgo gobernuak erantzun dio itsasoko nazioarteko zuzenbideak adierazten duela ontziak hurbilen dagoen portura jo behar duela.

Biderik hilgarriena

David Sassoli Europako Parlamentuko presidenteak gutun bat bidali dio aste honetan Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko jarduneko presidenteari, eta Open Arms-en blokeoarekin «berehala» amaitzeko eskatu dio. Migratzaileei laguntzeko esan zion, ondoren «banaketa ekitatiboa» egiteko.

Ocean Viking ontziak bide bera egingo duela dirudi. Egun bakarrean 160 migratzaile erreskatatu ondoren, inor ez dago haiek hartzeko prest. Salvinik Oslo ohartarazi du, ontzia Norvegiakoa baita: «Legeak ez du Italia behartzen identifikatu gabeko migratzaile klandestinoak jasotzera». Joran Kallmyr Norvegiako Justizia eta Immigrazio ministroak telebista publikoan adierazi zuen errefuxiatuak «Afrikara, Tunisiara edo Libiara» eraman behar lituzketela atzera.

Italian eta Maltan lehorreratzeko, EB Europako Batasuneko estatu batek migratzaileak hartzeko eskaera egin behar du aurrez. Open Armsek Alemaniari, Espainiari eta Frantziari eskatu die esku hartzeko; oraingoz, Espainia izan da ezetz esan duen bakarra.

IOM Nazioarteko Migraziorako Erakundearen arabera, munduan heriotza gehien eragiten duen migrazio bidea da Mediterraneo itsasoa: gutxienez 840 lagunek galdu dute bizia han urtea hasi zenetik. Ongi Etorri Errefuxiatuak elkarteak elkarretaratzea egin zuen atzo Bilboko Moiua plazan, Italiako eta Maltako gobernuen «ezezko kriminala» salatzeko eta herrialdeei eskatzeko harrera egin diezaietela.]]>
<![CDATA[Aldaketarako itxaropenik gabe]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/002/001/2019-08-10/aldaketarako_itxaropenik_gabe.htm Sat, 10 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1982/002/001/2019-08-10/aldaketarako_itxaropenik_gabe.htm
Ekainean, hauteskundeen lehen itzulian, ez zen irabazle garbirik izan. Botoen %26 lortu zuen Torres hautagaiaren UNE Itxaropenaren Batasun Nazionala alderdi sozialdemokratak, eta haren atzetik geratu zen Giammatteiren Vamos kontserbadorea (%14). Hurrengoak PHG Alderdi Humanista (%11) eta MLP Herrien Askapenerako Mugimendua (%10) izan ziren. Guztira, hemeretzi alderdik hartu zuten parte hauteskunde orokorretan. Orain, bi hautagai besterik ez daude: Giammattei espetxe zuzendari ohia eta Torres enpresaria.

Biek bide luzea egina dute politikan: aipatutako lehenengoaren laugarren hauteskundeak izan dira aurtengoak, eta hurrenaren bigarrenak. Duela lau urte, Torresek bigarren itzulian galdu zuen Moralesen aurka, baina Giammatteik ez du arrakasta handirik izan aurtengo hauteskundeetara arte.

Lehen itzulian, zenbaitek «iruzurraz» hitz egin zuten. Hautagai batzuei ez zieten utzi parte hartzen, —Aldana fiskal ohiari, besteak beste—, eta parte hartu zuten beste batzuei legea ez bete izana egotzi zieten. Marielos Chang politologoa da, eta irakaslea, Francisco Marroquin unibertsitatean. Haren esanetan, «klientelismo dinamikak» egon ziren hauteskunde prozesuan. Presidente izateko bi hautagaiak dinamika horien parte direla uste du: «Bi presidentegaiek errepikatzen dituzte babes eta klientelismo dinamikak; haien arteko alde bakarra da nork bere interes taldeari egiten diola mesede».

Giammatteik Perez Molina espetxeratuaren eta Moralesen aldekoen babesa du. Hura buru duen Vamos alderdia iraganeko Lider eta Patriota alderdien «birziklatzea» da, Changen hitzetan. Alderdi horien buruak espetxean daude egun. Giammattei 2007an aurkeztu zen herrialdeko presidente izateko lehenengoz, eta, ordutik, lau urtean behin egin du saialdia; emaitza kaskarrak izan ditu, orokorrean.

Dena dela, espetxe zuzendari lanean eman zuen zeresan handien. Bi urtez izan zen Guatemalako presondegi sistemako arduradun nagusia, 2006 eta 2008 artean. Kargua hartu zuen urtean egin zuten Indioilar operazioa, Guatemalako Hiritik gertu dagoen Fraijanes herriko Pavon presondegian. Urte askoan, kontrolik gabeko eremua izan zen espetxe hura: presoek etxeak, jatetxeak, bideo jokoen aretoak eta droga ekoizteko laborategiak eduki zituzten haren barruan. 2006ko irailaren 25ean, 3.000 polizia eta militar sartu ziren barrura, kartzelaren kontrola berriz hartzeko helburuarekin. Zazpi preso hil zituzten. Giza Eskubideen Prokuradoreak adierazi zuen «exekuzio estrajudizialak» izan zirela. Orduko goi funtzionarioak auzipetu zituzten, tartean, Giammattei bera; guztiak absolbitu dituzte azkenean.

Torres 2011. urtean bilakatu zen UNE alderdiko idazkari nagusia. Urte hartan presidente izateko aurkeztu zen, baina ez zioten utzi, Alvaro Colom orduko presidentearen emaztea izan baitzen hura karguan zegoen bitartean. 2015. urtean bai, aurkeztu zen, eta botoen %35 lortu zituen bigarren itzulian.

Torresen historiak ere orban nabarmenak ditu. Hautagaiari leporatzen diote 2015eko hauteskunde kanpaina deklaratu gabeko bi milioi eurorekin finantzatu izana. Halere, fiskalburuak ez zuen haren aurkako kargurik aurkeztu aurtengo hauteskundeetarako hautagaitza ofizial egin eta hurrengo egunera arte. Changen ustean, presidentegaiak statu quo-aren eta ustelkeriaren segida ordezkatzen du: «Bere proposamena ez da egungo dinamikekin haustea, programa sozialen bitartez klientelismoa elikatzen jarraitzea baizik». Gainera, hori Giammatteirentzat aukera bat dela uste du: «Torresen aurkako botoak edonori egiten dio mesede».

Indigenak jomugan

Aldana fiskal ohia ustelkeriaren aurkako ikurra da herrialdean, hainbat politikari eta enpresariren aurkako ikerketak abiatu baitzituen Ministerio Publikoaren buru zela. Inkesten arabera, hauteskundeak irabazteko faboritoa zen, baina ez zioten parte hartzen utzi. Herrialdetik atera behar izan zuen, bera atxilotzeko agindu baitzuten. Democracy Now! albistegiari adierazi zionez, ezin da esan hauteskunde prozesua «demokratikoa» izan denik, estatua «harrapatuta» baitago.

Fiskal ohiaren aurkako presioaz aritzean, Ustelen ituna aipatu ohi du zenbaitek. Herrialdean bere interesen arabera agindu izan duen klase politikoa kokatzen dute han. Aldana baztertu egin dute, baina gizarte zein indigenen eskubideen aldeko mugimenduek ere egoera larria bizi dute. Azken urte eta erdian, nekazari indigenen mugimenduko hamalau kide hil dituzte. Hilketa bakar bat ere ez dute argitu.

Mugimendu hori erakundeetara eramateko asmoarekin sortu zuten MLP alderdia. Emaitza onak izan zituen ekaineko hauteskundeetan: Thelma Cabrera boto gehien lortu zituen laugarren hautagaia izan zen. Mugimendua alderdi bihurtzeak, ordea, areagotu egin du haien aurkako indarkeria. Estigmatizazio, jazarpen eta kriminalizazio kanpainak hauspotu egin dira.

Zenbait eragilek Cabreraren hautagaitza babestera dei egin zien herrialdeko indar aurrerakoi guztiei, abstentzioa gelditzeko asmoarekin (%38). Aldanari «samingarria» zaio ados jarri ez izana, hori baitzen «politika tradizionalari» aurre egiteko modua. «Estatu plurinazional bat behar dugu, huts egindako estatu ustel bat ordezkatzeko».]]>
<![CDATA[AEBen eta Errusiaren arteko itun nuklearra bertan behera geratu da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-08-03/aeben_eta_errusiaren_arteko_itun_nuklearra_bertan_behera_geratu_da.htm Sat, 03 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-08-03/aeben_eta_errusiaren_arteko_itun_nuklearra_bertan_behera_geratu_da.htm
NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak AEBekin bat egin du, eta Errusiari egotzi dio itun nuklearra bertan behera geratu izanaren ardura. Jens Stoltenberg idazkari nagusiak adierazi zuen NATOk ez duela «arma lasterketarik» nahi. Ildo beretik, Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak ohartarazi zuen bertan behera uzten ari direla «gerra nuklearraren balazta ordainezina».

Errusiako Gobernuaren esanetan, «AEBen ekimenez» amaitu da akordioa. Itunetik ateratzeko aitzakiatzat erabili izana leporatu die, eta adierazi du misil berriak garatzea dela herrialdearen asmo bakarra. Izan ere, akordioa bertan behera utzi berritan, AEBetako Gobernua prest dago misil kopurua handitzeko: Pentagonoak Kongresuari eskatu dio bederatzi milioi euroko aurrekontua onartzeko, orain arte akordioak debekatzen zizkien misilak garatu ahal izateko.

Itunetik ateratzea erabaki zutenean, AEBetako zenbait goi funtzionariok adierazi zuten Errusiak gurutzaldi misil baten«zenbait batailoi» dituela, baita mendebaldean ere, «Europako jomuga erabakigarriei eraso egiteko moduan». Novator 9M729 misila dago Washingtonek eta Moskuk azken hilabeteotan izan duten eztabaidaren erdian. 1.700 kilo pisatzen ditu, eta zortzi metro luze da. Dena dela, arazoa lehenagokoa da. Duela bi urte, Errusiak AEBei leporatu zien INFtik irteteko prestatzen hasiak zirela, Arizonako fabrika batean irismen laburreko eta ertaineko misilak egiten hasi zirelakoan.

Donald Trump AEBetako presidenteak bere herrialdearen eta Errusiaren arteko harremana hobetzea bilatu izan du, hitzez behintzat. Joan den asteazkenean, telefonoz aritu zen Putinekin, Siberiako sute handiaren harira. Hiru milioi hektarea sutan daude, eta Trumpek laguntza eskaini zion Putini. AEBek adierazi zuten agintariek ez zutela armen kontrolari buruz hitz egin.

Hirugarren aldagaia

Munduko bi potentzia nuklear handienen arteko ituna hautsita, ez dago argi zer bide hartuko duten herrialdeek. Pompeoren hitzetan, Trumpek «atal berri bat» hasi nahi du armen kontrolean, bi aldeko itunetatik harago. Errusiaz gain, Txina ere inguruan izan nahi du presidenteak.

Pekinek ez du inolako armagabetze itunik, eta «munduko misil indarrik handiena eta ugariena» du, AEBetako Senatuak 2017an adierazi zuenaren arabera. Izenik eman ez duen AEBetako funtzionario batek zabaldu duenez, egun Washingtonek ez luke Txinako misilen indarrari aurre egiteko gaitasunik. «Urteak beharko lituzke horretarako», 32 urtez bete baitu Errusiarekin sinatutako ituna, haren esanetan.

Alemaniak, besteak beste, begi onez ikusi du hiru aldeko armagabetze itun berri bat egiteko aukera. Duela sei hilabete, ordea, Yang Jiechi Txinako Atzerri ministroak adierazi zuen Pekinek ez diola utziko herrialdeko armada modernizatzeari. Bestalde, Armen Kontrolerako Batzordeak uste du Txina Trumpek itunetik ateratzeko erabili duen aitzakia besterik ez dela.]]>
<![CDATA[Irekitasunetik immobilismora]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2030/010/001/2019-08-01/irekitasunetik_immobilismora.htm Thu, 01 Aug 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/2030/010/001/2019-08-01/irekitasunetik_immobilismora.htm
Mohamed VI.ak arabiera, frantsesa, ingelesa eta gaztelania dakizki. Nazioarteko Zuzenbideko doktoretza lortu zuen Nizan (Frantzia). Hassan II.aren itzaletik atera nahian, Maroko «modernizatzeko» helburuarekin iritsi zen boterera. Aitaren ildoko agintariak kargugabetu, eta hark erbesteratutako preso politikoak hartu zituen. Errepresio gogorraren garaiak ikertzeko batzorde bat sortu zuen, eta milaka biktimari kalte-ordaina eman zien, nahiz eta ez zuen torturatzailerik epaitu.

2004. urtean, erregea Familia Kode berriaren bultzatzaileetako bat izan zen. Ordura arte, emakumeek tutore bat behar zuten ezkondu ahal izateko, eta, ondoren, «obedientzia» zor zioten senarrari legez. Ezkontzeko gutxieneko adina 15 urtetik 18ra igaro zen, eta emakumeek dibortzioa eskatzeko aukera dute ordutik.

Mohamed VI.ak eta haren jarraitzaileek azpiegitura handien garapenean egindako aurrerapenak nabarmendu ohi dituzte: munduko eguzki-energia instalazio handienetako bat dute, eta iaz aurkeztu zuten Afrika iparraldeko abiadura handiko lehen trena.

Hezkuntzak kezkatzen ditu herrialdeko agintariak: hiru pertsonatik bat analfabetoa da Marokon. Giza garapenak, oro har, ez du hobera egin hogei urtean, NBE Nazio Batuen Erakundearen indizearen arabera.

Marokoren arazo nagusietako bat, ordea, politikoa da: «segurtasuna» bermatzeko helburuarekin, erregeak, aitaren bidetik jarraituta, jarduera politikoak mugatzeko eginahalak egin ditu. Casablanca hirian 2003an izandako erasoen ondotik, giza eskubideen aldeko talde ugarik gaitzetsi izan dituzte hark «terrorismoaren aurka» hartutako neurriak. Gaur egun ere, prentsa askatasuna, esaterako, ez da erabatekoa. Freedom House fundazioaren rankingean, Maroko «neurri batean askea» da; orain hogei urte bezala.

Gatazkak blokeatuta daude

2011n, Udaberri Arabiarra Marokora ere iritsi zen. Horrek konstituzioa berritzera eraman zuen erregea: «izaera sakratua» galdu zuen, eta bereak ziren eskubide asko gobernuari eta parlamentuari eman zizkien. Halere, botere handia du oraindik, «burujabetza» ministroak berak aukeratzen baititu: Barne, Kanpo eta Erlijio ministroa, besteak beste.

Herrialdeak Mendebaldeko Sahararekin eta Rif eskualdearekin dituen gatazka historikoek hor jarraitzen dute. Duela hiru urte Rifeko matxinadetan atxilotutako 50 preso inguru aske utziko zituela espero zuten, baina erregeak bederatzi indultatu ditu. Protestak izan dira egunotan.

Mendebaldeko Saharako Informazio Ministerioak erantzun egin zien Mohamed VI.aren asteleheneko hitzei. Hitzaldi «gogorra» egin zuela adierazi zuen, eta «bidezko irtenbide demokratiko» baten beharrean, ministerioak haren «errepresio» politiketan «goranzko joera» sumatzen duela esan zuen. Mendebaldeko Saharakoa «legez kanpoko okupazio militarra» dela gogorarazi zuen. Independentzia erreferenduma egiteko promesa urruti geratu da, eta militante sahararren aurkako indarkeriak hor dirau. Marokoren barne gatazkak erabat blokeatuta daude.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzaren Kultura Planak bultzada eman nahi dio ikus-entzunezkoen sektoreari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/024/001/2019-07-31/jaurlaritzaren_kultura_planak_bultzada_eman_nahi_dio_ikus_entzunezkoen_sektoreari.htm Wed, 31 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1909/024/001/2019-07-31/jaurlaritzaren_kultura_planak_bultzada_eman_nahi_dio_ikus_entzunezkoen_sektoreari.htm Kultura Plana 19/22 aurkeztu zuten atzo. Bingen Zupiria sailburuak azaldu zituen lan ildo nagusiak, eta lehentasunak nabarmendu: «kulturaren oinarrian» dauden sortzaileak babestea, nazioartekotzean laguntzea, eta euskal kulturaren liburutegi digitala sortzea. Azken finean, «kulturak presentzia gehiago» izan dezan nahi du Zupiriak, eta proiekzio hori zehazteko sortu dute plana. Sailburuak legealditik harago joan nahi izan du, eta horregatik aurkeztu du 2019-2022 aldirako plana, «kultura politiken jarraitutasuna eta koherentzia» bermatze aldera.

«Globalizazioaren eta uniformizazioaren garaian», kulturari garrantzia eman nahi izan zion Zupiriak atzoko prentsaurrekoan, horrek egiten duelako komunitate bat berezi, haren ustean. Sorkuntza eta sortzaileen lan baldintzak jarri nahi izan dituzte erdigunean, eta kultur ekoizpenari heldu nahi izan diote orokorrean: «Badira berez irauteko gaitasunik ez duten arlo batzuk; horiek erakundeen laguntza behar dute». Sailburuak adierazi zuen sektore publikoak «bideratu edo lagundu» behar dituela kultur proposamenak, «berritzaileak edo konplexuak» direlako, eta, hizkuntza gutxitu batek duen merkatuari begira, bestela ez luketelako existitzerik ere izango. Planak «arreta bereziz» sustatu nahi du euskaraz sortzen den kultura, «hori beste inork ez baitu egingo», Zupiriaren hitzetan. Gizonen eta emakumeen aukera berdintasuna da, hizkuntzarekin batera, Kultura Planaren zeharkako beste ardatz bat.

Planean adierazi dute kultura politikak oinarrizko hiru funtziotan azal daitezkeela: herrialdea «bere kulturaren sortzaile» izan dadin ahalbidetzea, euskal gizarteari «kultura bizitzeko» aukerak eskaintzea, eta euskaldunen memoria kolektiboa gizarteratzea. Ideia hori garatzeko, hiru azpisistematan antolatu dute plana: Sorkuntza eta ekoizpena, baldintzak hobetzeko; Kultura eskaintza, erreferentzialtasuna lortzeko; eta Memoria bizia, kultura gordetzeko, «sormen iturri» ere bilaka dadin.

Dokumentuak ez du koadro ekonomikorik; Jaurlaritzak ez ditu zenbakitara eraman zerrendatutako asmoak. Zupiriak argitu zuen hiru azpisistemen arteko oreka ezinbestekoa izango dela, baina horrek ez duela esan nahi aurrekontuak parekoak izango direnik: «Kultur eskaintza zein Memoria bizirik azpisistemek beti izango dute pisu handiagoa aurrekontu publikoetan», jasotzen du dokumentuak berak. Halere, sailburuak esan zuen plana garatzeko «harreman estua» izan dutela Ogasun eta Ekonomia Sailarekin.

1.SORKUNTZA ETA EKOIZPENA

Zupiriak sortzaileen «duintasun profesionala» izan zuen gogoan atzo; izan ere, sortzaileen lan baldintzak hobetzea da Kultura Planean jaso duten lehendabiziko helburua. Esparru publikoak «erabateko eragina» dauka kultur sisteman, dokumentuak adierazten duenez, eta, horregatik, «eredugarria» izan behar du sortzaileekiko harremanetan. Zehatzera jota, bi ekintza aipatzen ditu planak: sortzaileentzako PFEZ berezi baten aukerak «aztertzea eta lantzea», eta Espainiako Kongresuan lantzen ari diren Sortzailearen estatutuarekin «osagarri eta koherente» jokatzea hartzen dituzten neurriekin.

Kultura industrian, ikus-entzunezko alorrean antzeman dute «hazkunderako gaitasunik handiena», eta, beraz, hari lotuta egingo dute «apusturik nabarmenena». Egungo «loraldiak» bidea egin dezan, Jaurlaritzaren deialdietatik urtean film bat gehiago laguntzeko konpromisoa jaso dute planean, baita ETBk euskal film gehiagotan parte hartzekoa ere. Gainera, ikus-entzunezkoak zinemara mugatu gabe, EITBk telesailen ekoizpena sustatu beharko lukeela dio dokumentuak, eta sarerako sortutako produktuak ere «beharrezkotzat» jo ditu. Animazioaren sektorea suspertzeko asmoa ere badute.

Kultur sorkuntza nazioartera zabaltzeko, mundu osoko eragileekin harremana estutzeko helburua zehaztu du Kultura Planak: azoka gehiagotara zabaltzeko, eta munduko azoka garrantzitsuetako antolatzaileekin harremanean sakontzeko.

Kultur eta Sormen Industrietarako politiketan jauzi nabarmena eman nahi dute: Kultura Sailaren eta Garapen Ekonomikorako Sailaren arteko lankidetzan, Basque DC2 Basque District of Culture and Creativity sortuko dute, sareak sortu eta nazioarteratzeko.

2.KULTURA ESKAINTZA

Jaurlaritzak bitan banatu ditu kultura herritarrengana iritsarazteko asmoak: batetik, sare publikoak hobetu nahi ditu; bestetik, dagoeneko badauden eskaintza «erakargarriak» indartu edo eraberritu. eLiburutegia irakurketa publikorako euskal liburutegi digitala hedatu nahi dute, zinemagintzan, batez ere. Euskaraz sortutako zinemagintza osoa txertatu nahi dute, baita euskaraz bikoiztu edo azpidatzi diren filmak ere. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egiten diren zinemaldietako pelikulak jartzeko asmoa ere badute.

Gainontzean, nazioarteko proiekzioari begira, museoetako bildumak aberastu nahi ditu planak, «euskaldunon arteari lehentasuna emanez», eta arte museo nagusiak indartuz. Musikan ere izango da aldaketarik: Euskadiko Orkestra Sinfonikoari baliabideak eman nahi dizkiote nazioartera zabaltzeko, eta Euskal Herriko Gazte Orkestra eraberritu nahi dute, hogei urteko ibilbidearen ondoren.

3.MEMORIA BIZIA

Maiatzean onartu zuen Eusko Legebiltzarrak Euskal Kulturaren Ondarearen Lege berria, 1990eko araudia aldatuta, eta ondasun immaterialak besteen mailan jarri zituen horrela. Laster, Jaurlaritzak Euskadiko Dokumentu-Ondarearen eta Artxiboen Sistemaren Legea aurkeztuko du. Ondare immaterialaren babesa zabaltzen segitzeko asmoa ageri da dokumentuan: Kultura Ondarea Balioztatzeko deialdia zabaltzeko asmoa dute, baita ondare immaterialaren «mapa» marraztekoa ere. Industria ondarearen garrantzia nabarmentzen du planak.

Memoriarako erakundeen artean, Euskadiko Filmategian aurreikusi dituzte aldaketa handienak. Programazioa Bilbora eta Gasteiza zabaldu nahi dute, modu egonkorrean. Arte eszenikoen memoria jasotzeko erakunderik ez dago, ordea. Jaurlaritzak gordailu digitala sortu nahi du, orain arte hainbat elkartek eta eragilek jasotako dokumentazio guztia bateratzeko eta gordetzeko.

Dena den, Euskal Liburutegia sortzeak du anbizio handiena. «Liburutegi Nazionalaren funtzioak» beteko ditu: euskaraz sortutako, Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan ekoitzitako eta euskal gaien inguruko sormen lanak jasoko ditu. Jaurlaritzak «euskal kultura osoaren bilgune» izan dadin nahi du. Horretarako, guztientzat eskuragarria izango den atari digital bat irudikatu dute.]]>
<![CDATA[Egiazko bozketaren esperoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-07-24/egiazko_bozketaren_esperoan.htm Wed, 24 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-07-24/egiazko_bozketaren_esperoan.htm
Sanchez UP Unidas Podemosekin negoziatzen ari da gobernua, nahiz eta bezperan Pablo Iglesias UPko buruarekin izandako eztabaidak agerian utzi zituen bi aldeek ados jartzeko dituzten ezintasunak. Aurrerapausorik ez badago, Sanchezen huts egindako bigarren inbestidura litzateke oraingoa, eta bera horren jakitun da: «Beti oztopo berarekin egiten dut topo», adierazi zuen, 2016. urtean Podemosek ez baitzuen haren hautagaitzaren alde egin. Atzo, UP abstenitu egin zen, baina, bezperako eztabaidaren haserreak eraginda, azken unean erabaki zuen botoa. Izan ere, Irene Montero diputatuak kontra bozkatu zuen, telematikoki, 09:00ak baino lehen.
  UPk aitortu zuen atzo abstenitu izana «negoziazioa errazten jarraitzeko keinu bat» dela, eta «azkenera arte» saiatuko direla akordioa lortzen. Hautagaitzak, oraingoz, EAJren, EH Bilduren eta ERCren abstentzioak izango lituzke; litekeena da Compromisek alde bozkatzea azkenean. Oraingoz, PRCren babesa da ziurtzat jo daitekeen bakarra.

Sanchezen aliatuak izan daitezkeen ordezkari batzuk eman zuten hitzaldia atzo Espainiako Kongresuan, eta guztiek aurpegiratu zioten hautagaiari nahikoa ez negoziatu izana. Gabriel Rufian ERCko burua izan zen hitz egiten lehena: harentzat, Sanchez «ardurarik eta gabe» aritu zen astelehenean. «Arduragabe bat zara, edo hauteskundeak nahi dituzu, eta ez dakit zein den bietan okerrena». Rufianek adierazi zion ezin duela ziurtzat jo ERCren biharko abstentzioa -atzo aurka bozkatu zuten-, baina haiek ez dutela egoera blokeatuko.

ERC eta JxC Kataluniako alderdi independentistek elkarrekin bozkatu zuten atzo Sanchezen aurka, baina ez dute jarrera bera. Laura Borras JxCko bozeramaileak hasieratik argi utzi zuen haren taldearen ezezkoa. Borrasek kritikatu zuen Sanchezek gobernatu nahi duela, «baina entzun ez», eta horregatik saiatu dela kide posibleak «umiliatzen». Kongresuko lau eserleku hutsak espetxean dauden buruzagi independentista kataluniarrenak zirela gogorarazi zuen Borrasek, eta salatu egin zuen Espainiako Estatuaren «jazarpena».

Valentziako Compromis koalizioa abstenitu egin zen atzo, baina haiek dira Sanchezi babesa ematetik gertuen daudenak. «Presidente izan zaitezen nahi dugu, baina negozia ezazu», adierazi zion Joan Baldovi diputatuak Sanchezi. Hark babes nahikorik lortuko ez balu, azarorako deituko lituzkete hauteskundeak. Horiek «gobernu progresista baten» eta Sanchezen beraren «hilobia» lirateke, Baldovirentzat.

«Mugitu naiz pixka bat»

Coalicion Canariaren jarrera sendoagoa da: ez du UPrekin egindako akordiorik onartuko. Ana Oramas diputatuak Sanchezi esan zion haren ardura dela «inorekin ezer ez» lortu izana.

Sanchezek ez du aukerarik galtzen UPri aurpegiratzeko eserlekuez besterik ez direla arduratzen negoziazioan. «Mugitu naiz pixka bat, saiatu naiz akordio batera iristen», esan zuen. Adriana Lastra PSOEko bozeramaileak hitz egin zuen hautagaiaren ondoren, eta hark apaldu zuen Sanchezen tonu erasokorra. Aitortu zuen UP dela oraindik PSOEren «lehentasunezko bazkidea», eta haiekin ados jartzeko «borondate irmoa» dutela oraindik.

Carmen Calvo jarduneko presidenteordeak azaldu zuen PSOEk onartu duela UPko «pertsona garrantzitsu bat» izatea gobernuan. Zenbait iturrik adierazi dute Irene Montero UPko bozeramaileak presidenteordetza sozial bat izan dezakeela. Calvok esan zuen «sail oso interesgarriak» eskaini dizkiotela UPri, baina Iglesiasek bezperan esana zuen PSOEk ez ziela pisuzko ministerio bakar bat ere eman nahi. Calvok Pablo Echenique UPko negoziatzailearekin hitz egin zuen atzo, negoziazioari berriro heltzeko. Ordu batzuk besterik ez dituzte ados jartzeko. ]]>
<![CDATA[Erabakia bulegoan hartuko da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-07-23/erabakia_bulegoan_hartuko_da.htm Tue, 23 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-07-23/erabakia_bulegoan_hartuko_da.htm
Inbestidura saioa hastearekin batera, Sanchez presidentegaiak bi orduko hitzaldia eman zuen atzo goizean. Azaldu zituen haren gobernuak egin nahi dituen zenbait aldaketa eta erreforma, baina gobernua osatzeari berari eman zion garrantzi gehien; egungo egoera «desblokeatu» nahi du. Alderdi guztiei zabaldu zien mezua: «aurrera» egiten laguntzeko eskatu zien. Aipatu zuen PSOEren eta UPren arteko negoziazioa: «Asko hitz egin dugu ezberdintasunez, eta ikusten ari gara ez dela erraza elkargune bat topatzea». Hori ikusita, Sanchezek «ezkerraren promesa» bete nahi du.

PSOEk hauteskunde kanpainan eta gobernuaren negoziazioan erabili duen programa xehatu zuen presidentegaiak: lan duina eta pentsioen iraunkortasuna; iraultza digitala; klima larrialdiari aurre egiteko neurriak; genero berdintasuna; gizarteko berdintasunik eza; eta Europako proiektua. Dena dela, zehaztasunak beste bide batetik iritsi ziren: lehenengo, gobernua. Sanchezek estatu itun bat proposatu zuen beste ezer baino lehen, konstituzioaren 99. artikulua erreformatzeko. Hain zuzen, presidentearen inbestidura arautzen du artikulu horrek. Presidentegaiak egunotan egin behar duen bidea zehazten du: gehiengo osoarekin irabazi beharreko lehen bozketa, gehiengo soilarekin irabazi dezakeen bigarrena, eta, bi hilabetean gobernua osatzeko babes nahikoa lortuko ez balu, berriro hauteskundeetara deitzea.

Sanchezi kateatzen ari zaio negoziazioa, eta bidea erraztu nahi luke: presidentea hautatzeko bozketa bakarra egin dadila nahi du, gehiengo sinplea lortzen duenak zuzenean goberna dezan, «etorkizuneko blokeoak» saihestuta. Pablo Iglesias UPko buruak gogor kritikatu zuen presidentegaiaren proposamena: «Konstituzioa aldatu nahi baduzu alderdi bakarreko gobernuak egiteko botoen %28rekin, adierazten duzu ez duzula akordiorik nahi gurekin, eta negoziatzen duzula beste erremediorik ez duzulako. Disimula ezazu pixka bat».

Bi alderdietako ordezkariek agerian utzi zuten negoziazioa ez dela erraza izaten ari. Joan den astean, Sanchezek adierazi zuen Iglesias kanpoan geratuz gero ez zutela arazorik izango koalizio gobernua osatzeko. Iglesiasek atzo azaldu zuen Sanchezek ez diela estatuko ministeriorik eman nahi: «Errespetua eta elkarrekikotasuna, ez dizuegu besterik eskatzen». Iglesiasek defendatu zuen ez dutela utziko «umiliatu» ditzaten, eta ez dutela onartuko gobernuan «dekorazio hutsa» izaterik. UPk «akordio integrala» nahi du.

PSOEk zer nahi duen, hori ez dago horren argi. Hasteko, gobernatu. Sanchezek abstentzioa eskatu zien PP eta Ciudadanos alderdiei, baina horiek ez dute ezkerreko gobernuaz ezer jakin nahi. «Ez gaitzazu erantzule egin akordio batera ez iristeaz, edo publiko egin nahi ez izatez», erantzun zion Pablo Casado PPko buruak presidentegaiari. «Zuretzat, beti bezain gaiztoak gara oraindik, baina ez gogorarazteko prest zaude, gure botoek zuri egingo lizuketelako mesede. Hori ezin da izan».

Bide beretik aritu zen Albert Rivera Ciudadanoseko burua, eztabaida berotzeko: haren hitzetan, Sanchezek «banda bat» eta «plan bat» dauzka, «nazionalistekin eta populistekin», hura «boterean betikotzeko». Santiago Abascal Voxeko burak azaldu zuen haren alderdia dela Sanchezen proposamenetik «urrutien» dagoena.

Kataluniaz, gutxi

Goizeko hitzaldian, Sanchezek ez zuen ia Kataluniako prozesu subiranista aipatu, baina parlamentuko gainontzeko taldeetako ordezkariek xaxatu ahala, presidentegaiak azkenean eman zuen haren ikuspuntua: Sanchezentzat, ez da «Kataluniaren eta Espainiako Estatuaren arteko gatazka bat», kataluniarrek haien artean hitz egin eta konpondu beharreko zerbait baizik. Aitortu zuen UPrekin ados jartzeko zailtasun handienetako bat dela gaia: Iglesiasi gogorarazi zion ezin dela autodeterminazioa defendatu, eta Espainian ez dagoela «preso politikorik».

Akordioa, iristekotan, ez da gaurko espero. Ostegunekoa da, ordea, Sanchez presidente izendatzeko azken aukera. Orduan, gehiengo soilarekin irabazi beharko du; hau da, baiezko boto gehiago izan beharko ditu, ezezkoak baino. Oraingoz, Sanchezen aurka bozkatuko dutela aurreratu dute PPk, Ciudadanosek, Voxek, Navarra Sumak eta Coalicion Canariak; 151 diputatuk, guztira. Alde, PSOEren 123 diputatuek eta PRCko bakarrak; UPrekin gobernua osatuko balute, haien 42 botoak ere izango lituzke hautagaitzak: 166. Junts per Catalunyak (7) ezezko botoa emango du ziur aski, eta ERCk (15), EAJk (6), EH Bilduk (4) eta Compromisek (1) adierazi dute ez dutela inbestidura «blokeatzeko» asmorik. Koalizioak balituzke aukerak.]]>
<![CDATA[Zubiak eraiki, su biak itzaltzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2069/003/001/2019-07-20/zubiak_eraiki_su_biak_itzaltzeko.htm Sat, 20 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/2069/003/001/2019-07-20/zubiak_eraiki_su_biak_itzaltzeko.htm
Heiko Maas eta Sergei Lavrov Alemaniako eta Errusiako Atzerri ministroek, hurrenez hurren, ostegunean eskatu zuten Minskeko prozesua «berpizteko», baina ez zuten zehaztu noiz izango duten aukera berriz goi bilera egiteko. Normandia formatua izena du Ukrainako ekialdeko gatazkari irtenbidea aurkitzeko osatu zuten laukote diplomatikoak: Alemania, Errusia, Frantzia eta Ukraina. 2016an elkartu ziren azkenekoz lau herrialde horietako ordezkariak, eta hurrengo bilera «behar bezala» prestatu behar dela adierazi zuen Maasek. Haren ustean, gatazkaren bilakaerak baditu «seinale positibo batzuk», baina «su-eten iraunkorra» du helburu. Errusia «zintzoki prest» dago aurrera jarraitzeko, Lavroven hitzetan, Minsken adostu zutena «guztiz betetzea» lortu arte.

Bihar abiatuko duten su-etena ez zaie nahikoa iruditzen, baina bada zerbait: Vladimir Putin Errusiako presidentearen eta Volodimir Zelenski Ukrainakoaren arteko lehen telefono deiak eman duen emaitza, hain zuzen. Presidenteek duela astebete hitz egin zuten elkarrekin, eta gerra preso guztien truke bat adostearen beharraz ere aritu ziren: 69 ukrainar nazionalista eta 208 errusiazale. Halere, baldintza bat jarri zuen Zelenskik: Errusiaren lurretan preso daudenak askatzea lehenengo. Krimeako penintsulakoak ere talde horretan leudeke, baita Errusiak azaroan atxilotu zituen 24 marinelak ere.

Azoveko itsasoan sartzear zeudela atzeman zituen Errusiak marinel horiek, Krimea inguruan, eta «muga legez kanpo gurutzatzea» egotzi zien. Giroa gaiztotu zuen gertakariak. Aste honetan bertan erabaki du Errusiako Justiziak prebentziozko atxiloaldia hiru hilabetez luzatzea. Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak esan du gaia «eguneko agendan» dagoela, baina ez dutela negoziaziorik hasi preso horiekin trukea egiteko. Auzitegian bertan, Tatiana Moskalkova Errusiako Herriaren Defendatzaileak adierazi zuen «humanoa eta zuzena» litzatekeela «kautelazko neurriak moldatzea».

Presoen trukean lehen urratsa egiteko prest agertu da Zelenski. Kirill Vixinxi kazetari errusiar-ukrainarra aske utziko du, Errusiak Oleg Sentsov zinemagile ukrainarra askatzen baldin badu. Peskoventzat, kazetaria askatzea «lehen urrats on bat» da, Kieven eta Moskuren arteko elkarrizketa berrezartzeko bidean.

Bitan banatuta

Ukrainak bost urte baino gehiago daramatza egiturazko arrakala batek zeharkatuta. Banaketa lerroak bitan zatitzen du Donbass eskualdea: iparraldea eta mendebaldea Ukrainako Estatuaren kontrolpean dago; hegoaldea eta ekialdea, berriz, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikek kontrolatzen dute. 2013ko udazkenean lehertu zen gatazka: Viktor Janukovitx orduko presidenteak erabaki zuen Errusiarekiko lotura estutzea, eta haren aurka altxatu zen oposizio nazionalista europazalea, eskuin muturrak lagunduta; boterea indarrez hartu zuten 2014ko otsailean. Horrek erreakzioa sortu zuen ekialdean: Krimeak bat egin zuen Errusiarekin, eta Ukrainako gobernu berriaren aurkakoek boterea hartu zuten Donetsken eta Luhansken.]]>
<![CDATA[Betoa jarri dio Pablo Iglesiasi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2019-07-19/betoa_jarri_dio_pablo_iglesiasi.htm Fri, 19 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2019-07-19/betoa_jarri_dio_pablo_iglesiasi.htm
Jarduneko presidenteak «koalizioa» eskaini zion zuzenean UPri, datorren astean gobernua osatzeko. PSOEren «lehentasunezko bazkidea» da UP, baina eskaintzaren epea ez da gehiago luzatuko: datorren astean inbestidurarik ez badago, gero ez da egongo koaliziorako aukerarik. Ez dago eskaintza zehatzaren inguruko adostasunik, ordea: Sanchezek adierazi zuen Iglesiasekin izan zuen azken elkarrizketan, aurreko asteko ostegunean, UPko «pertsona adituak» gobernuko kide izatea eskaini ziola hari. Iglesiasek, berriz, hedabideen bidez izan zuen proposamen horren berri, haren hitzetan.

Iglesias gobernutik kanpo geratuko balitz, Sanchezek onartuko luke PSOEren eta UPren arteko koalizio gobernu bat, profil teknikoa duten UPko kideekin ere osatua? «Zalantzarik gabe», erantzun zuen jarduneko presidenteak. UPko iturriek Efe berri agentziari adierazi zioten haientzat «aurrerapauso bat» dela Sanchezek azken proposamen hori egin izana.

Halere, UPko kide batzuek gogor kritikatu dute jarduneko presidenteak esandakoa. Irene Montero UPko bozeramaileak esandakoa zuzentzeko eskatu zion Sanchezi: «Denak ez du balio, are gutxiago elkarrekin gobernatzeko asmoa daukaten bi indar politikoren artean». Pablo Echenique diputatuak Twitter bidez erantzun zion: «Pablo Iglesiasi betoa jartzea guztioi betoa jartzea da».

Sanchezek beto horretarako bi arrazoi nagusi eman zituen atzoko elkarrizketan. Bata, «politikoa», eta bestea, «funtzionala». Arlo politikoan, Kataluniarekiko jarrerak sortzen ditu desadostasun gehien. «Espainian preso politikoak daudela entzun izan diot Iglesiasi», esan zuen Sanchezek. Ez du horrelakorik nahi gobernuan: «Espainiako demokrazia defendatuko duen presidenteorde bat behar dut». Arrazoi funtzionala azaltzeko, Errioxara jo zuen Sanchezek: «Iglesiasek ez du bermatzen bere alderdikoek hartzen dituzten erabakien gaineko ardura».

Atzo bertan, PSOEk UPrekin akordioa lortzeko erabili duen dokumentua zabaldu zuen. Lana, feminismoa, klima larrialdia eta trantsizio digitala dira puntu nagusiak. Halere, Sanchezek adierazi zuen ez dutela aukerarik izan edukiaz hitz egiteko: jarduneko presidenteak azaldu zuen Iglesiasekin izandako elkarrizketetan «denboraren %99» gobernuko karguez hizketan eman dutela; «Iglesiasenaz, bereziki». Sanchezen asmoa ez zen «elkarrizketa pribatuak airatzea», baina hori bera egin du PSOEko zuzendaritzak: Iglesiasek presidenteordetza sozial bat eta bi ministerio eskatzen dituela zabaldu zuen; Lan, Ogasun eta Komunikazio ministerioak, hain zuzen.

Kontraesanak kontraesan

Sanchezek astelehenean SER irrati katean egin zioten elkarrizketan adierazitakoaren kontrakoa esan du, hain justu: orduan azaldu zuen Iglesiasek ez diola «inoiz» presidenteorde izaterik eskatu. Kontraesanak kontraesan, Sanchezek UPren teilatura bidali nahi izan zuen pilota. Iglesiasek ez zien haren hitzei erantzun, baina zera esan zion 2016an, Sanchezen inbestidura bertan behera geratu zenean: «Ni egotea arazoa bada PSOErentzat, uko egingo diot gobernuan parte hartzeari». Ikusteko dago iritzi bera izango duen orain. Dena den, haren alderdiko militantziak hartu duen erabakia argia da: «Sanchez presidente egiteko, beharrezkoa da betorik gabeko taldeen akordio integral eta programatiko bat lortzea, koalizioko indarrek botoen araberako ordezkaritza proportzionala izanik», zioen gehienek bozkatu duten erantzunak. Betoa onartu, ala botoak lehenetsi.

Apirilaren 28ko Espainiako Gorteetarako hauteskundeak irabazi zituen Sanchezek: 123 diputatu ditu kongresuan. Halere, talderen baten babesa behar du gobernua osatzeko. Maiatzaren 26ko udal eta foru hauteskundeetara itxarotea erabaki zuen jarduneko presidenteak, baina orduan ere ez zen ezer askorik argitu. Ciudadanos alderdiari egin zion presioa, baina Albert Riverak ez du inolako asmorik erakutsi gobernuan sartzeko. Sanchezek UPrekin negoziatzeari ekin zion gero, eta asteak eman dituzte Iglesiasek eta biek eztabaidan: jarduneko presidenteak gobernutik kanpo utzi nahi zituen aurrena, baina datozen egunetan adostu beharko dute nolako koalizioa nahi duten, izatekotan.]]>
<![CDATA[Irakeko Kurdistango eskualdeko Turkiaren kontsulordea hil dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1966/012/001/2019-07-18/irakeko_kurdistango_eskualdeko_turkiaren_kontsulordea_hil_dute.htm Thu, 18 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1966/012/001/2019-07-18/irakeko_kurdistango_eskualdeko_turkiaren_kontsulordea_hil_dute.htm Hurriyet egunkariari adierazi zion «zibil arropekin» jantzita zegoen gizon batek bi pistolarekin tiro egin zuela.

Erasoa ez du inork bere gain hartu, eta ez diote talde zehatz bati egotzi ez eskualde autonomoko agintariek, ezta Turkiakoek ere. Turkiako Atzerri Ministerioak Irakeko eta eskualde autonomoko agintariei eskatu zien «berehala» atxilotzeko erasoaren egileak. Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak Twitter bidez gaitzetsi zuen atentatua, eta haren bozeramaile Ibrahim Kalinek esan zuen «beharrezko erantzuna» emango dietela «azpikeriazko eraso honen egileei». Mevlut Çavusoglu Atzerri ministroak adierazi zuen Turkiak ordezkaritza bat bidaliko duela Arbilera, «beharrezkoa bada».

Irakeko Gobernu Federalak eta Kurdistango eskualde autonomoko agintariek ere gaitzetsi egin zuten atentatua. Duela aste batzuk Turkiak kurduen aurka hasitako erasoaldiaren ondotik iritsi zen, eta, atzoko atentatuaren erantzule bila, batzuk PKK Kurdistango Langileen Alderdiari begira jarri ziren. Turkiaren mendeko Kurdistanen eta Irakeko eskualde autonomoaren arteko mendiak dira PKK-ko gerrillarien babeslekuak, eta Turkiako indar militarrek airetik zein lurretik eraso ohi diete inguruei. Iragan ostiralean bertan, Turkiak operazio oso bat iragarri zuen, aire erasoekin eta artilleriarekin.

PKK da Turkiak inguru horretan duen etsai nagusia, eta eskualde autonomoko gobernua estu hartu izan du haiek gelditzeko. Ankarak eta Arbilen agintean dagoen alderdiak, KDP Kurdistango Alderdi Demokratikoak, PKKri egotzi izan dizkiote Turkiaren aurka egindako zenbait eraso. Joan den hilean, Hego Kurdistango Autodefentsa Indarrak izeneko taldeak eraso egin zien Turkiako militar batzuei inguru horretan. Ez zuten loturarik topatu talde horren eta PKKren artean.

Duela gutxi hartu dute kargua eskualde autonomoko presidente eta lehen ministro berriek (KDP), eta adierazi izan dute Turkiako Gobernuarekin batera lanean jarraituko dutela PKKren aurka.

Turkia erasoan

Rojnews hedabideak atzo bertan jakinarazi zuen bost gerrillari kurdu hil zirela martxoren 21ean, Turkiak egindako aire eraso batean. PKK-ko bost kide hil zituzten, tartean Serhat Amanos Varto, KCK Kurdistango Herrien Konfederazioko bozeramailea. KCK burujabetzaren aldeko plataforma zabal bat da, eta zenbait alderdi eta eragile ditu bere baitan —baita kurduak ez diren batzuk ere—; tartean, PKK.]]>
<![CDATA[Von der Leyen Europako Batzordeko presidente izendatu du parlamentuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-07-17/von_der_leyen_europako_batzordeko_presidente_izendatu_du_parlamentuak.htm Wed, 17 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-07-17/von_der_leyen_europako_batzordeko_presidente_izendatu_du_parlamentuak.htm
Von der Leyenen alderdiak, EAP Europako Alderdi Popularrak, berehala eman zuen hautagaitza babesteko asmoen berri, baina gainontzeko talde politikoen babesa kolokan egon zen azkenera arte. Parlamentuko bigarren eta hirugarren talde handienek, sozialdemokratek eta liberalek, bozketaren aurretik adierazi zuten Von der Leyenen aldeko botoa emango zutela. Azkenean, 383 parlamentarik egin zuten hautagaiaren alde. Hiru talde handien artean, 444 dira, baina 751 parlamentaritik 733k eman zuten botoa atzo. Dena den, aurrez egindako kalkuluek gutxienez 400 boto ematen zizkioten; beraz, sozialdemokraten edo liberalen boto ugarik egin zioten ihes Von der Leyeni.

Europa «elkartua eta indartsua, mendebaldetik ekialdera eta iparraldetik hegoaldera, etorkizunaren alde borroka egiteko prest, elkarren kontra egin beharrean», aldarrikatu zuen Von der Leyenek, izendapenaren ondorengo hitzaldian. Halere, atzo goizean izan zuen Europako Parlamentuan haren proiektua aurkezteko aukera. Asmo handiko hitzaldia eman zuen orduan, ordura arte erabakirik hartu ez zuten sozialdemokraten eta liberalen botoak eskuratzeko asmoz, batez ere. Anbizioz betetako proposamenak aurkeztu zituen, klima larrialdiari, herrialdeen ekonomiari eta Europako erakundeen funtzionamenduari erreferentzia eginez, besteak beste.

«Akordio berdea» nahi du Von der Leyenek: «2050. urterako, Europa klima neutraltasuna lortzen duen lehen kontinentea izatea nahi dut», adierazi zuen. Egun, Europaren asmoa da CO2 isuriak %40 jaistea 2030. urterako; «ez da nahikoa». Von der Leyenek ordurako %50 edo %55 jaitsi nahi ditu. Horretarako, promes egin du haren agintaldiko lehen ehun egunetan jarriko duela martxan aurreneko Europako Klimaren Legea, 2050. urterako dituen «asmoak lege bihurtzeko».

Klimarena ez zen izan izendatu aurreko orduetan eman zuen hitzaldiaren gai bakarra. Aipatu zituen, besteak beste, datorren hamarkadan bilioi bat eurora arteko inbertsio jasangarria mobilizatzeko plan bat, Europako gutxieneko soldata interprofesionala, Europako Parlamentuko hautetsien eta batzordeko presidentetzaren arteko lotura estutzeko batzar bat, eta balio demokratikoen eta zuzenbide estatuaren gaineko zainketa zorrotza Europako herrialde guztietan.

Ez ditu denak konbentzitu

Gainera, programa erakargarri bat aurkeztearekin batera, haren lidergoaren irudi on bat aurkezteko ahalegina ere egin zuen Von der Leyenek. 43 minutuz hitz egin zuen, ingelesez; pasarte batzuk frantsesez eta alemanez egin zituen, Europa osoari keinu bat egiteko asmoarekin. Bizipen pertsonalekin ere jantzi zuen hitzaldia: besteak beste, kontatu zuen Siriako errefuxiatu gazte bat jaso zuela behin etxean.

Antza denez, hitzaldiak balio izan zion SD Sozialisten eta Demokraten Aliantza Aurrerakoia eta Europa Berritu —lehen, ALDE— taldeetako parlamentari batzuen babesa jasotzeko. Haren jarrera europazale zorrotzak ez zituen guztiak konbentzitu, ordea. Von der Leyen Europako Batzordeko presidente izendatzearen aurka bozkatuko zutela aurreratu zuten Berdeek eta EFA Europako Aliantza Librea taldeko kideek, baita ID Identitatea eta Demokrazia talde ultraeskuindarrekoek ere. Jorg Meuthen IDren bozeramaileak zera erantzun zion Von der Leyenen hitzaldiari: «Hemen aurkeztu ditu itxura oneko promesak, baina ohiko politikari baten promesak dira, identitate bikoitzera jolasteko eta guztiak kontent uzteko».

Azkenean, lortu dute oreka: presidente sozialdemokrata izendatu dute parlamentuan, eta, oraingoan, kontserbadorea batzordean. Hala, datozen urteetan ere Europako Batzordeko presidentea ez da hauteskundeetarako aurkeztu den ordezkari bat, ezta parlamentuak bere kabuz adostutako kide bat ere. Estatu eta gobernuburuek aginte karguen banaketarako ezarri duten hautagaia izendatu dute.]]>
<![CDATA[Trumpek agindu du gaur abiatzeko migratzaileak atxilotzeko sarekada]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/013/001/2019-07-14/trumpek_agindu_du_gaur_abiatzeko_migratzaileak_atxilotzeko_sarekada.htm Sun, 14 Jul 2019 00:00:00 +0200 Andoni Imaz https://www.berria.eus/paperekoa/1942/013/001/2019-07-14/trumpek_agindu_du_gaur_abiatzeko_migratzaileak_atxilotzeko_sarekada.htm
ICEko agenteak atez ate joango dira gaur AEBetako hamar hiri nagusitan, deportazio agiriekin, migratzaileak atxilotzeko asmoz. Chicago, Los Angeles, New York eta Miami daude hiri horien artean, The New York Times egunkariaren arabera. Ez da ohikoa izaten gobernuak deportazio operazioak aurretiaz iragartzea, baina migratzaileek ihes egiteak ez du kezkatzen Trump: «Esana esana dago».

«Jendea modu ilegalean etortzen da gure herrialdera, eta guk modu legalean kanporatzen ditugu», adierazi zuen Trumpek ostiralean Etxe Zurian eman zuen prentsaurrekoan. Batez ere «kriminalak» kanporatuko dituzte gaurko iragarritako operazioan, haren hitzetan. ICEk ez du informazio zehatzik eman operazioaz; Trumpen diskurtsoa errepikatu zuen agentziak: «Immigrazio legea urratzen duten guztiak atxilotu egin behar ditugu, eta, haiek kanporatzeko agindua izanez gero, AEBetatik kanporatu».

Edozein astetan, ICEk herrialdean «legez kanpo» dauden milaka migratzaile atxilotu ohi ditu, gobernuak zabaldutako datuen arabera. Gaur ez bezala, atxiloketa gehienak aurrez jakinarazi gabe egiten dituzte. Gaur hasiko duten operazioan 2.000 familia inguru atxilotzeko asmoa du ICEk; hilero, 12.000 pertsona inguru atxilotzen ditu, mugakoak kontatu gabe. Deportatu, berriz, 7.000. Atxiloketa masiboa baino gehiago, kolpe mediatikoa izan liteke gaurko operazioaren xedea.

Trumpek bere asmoen berri eman zuenetik, hainbat hiritako alkateek —ia guztiak demokratak— nabarmendu izan dute ez dutela bat egingo ICEren deportazio asmoekin, eta telefono bidezko laguntza eskaini diete beren egoeraren inguruko informazioa nahi duten migratzaileei, beren eskubideen berri izan dezaten. Zenbait legegile demokratak ere beren burua eskaini dute migratzaileei informazioa emateko. Ohartarazi egin dituzte, eta azaldu diete ez zabaltzeko aterik ICEko agenteek epaile baten idatzizko agindua aurkeztu ezean, eta ez egiteko adierazpenik abokatu batekin hitz egin artean.

Migratzaileen aurkako politiken ikurra bilakatu da Trump, nahiz eta agintera iritsi zenean ez zuen askoz egoera hobea topatu, atxiloketei eta deportazioei dagokienez, behintzat. Barack Obamaren legealdiko lehen aroan, 400.000 migratzaile baino gehiago deportatu zituzten urtero.

Guatemalako geltokia

Trumpen helburua da AEBek Mexikorekin duten mugara asilo eske iristen diren migratzaileak geldiaraztea, eta gaur hastekoa den operazioa estrategia horren parte da. Migratzaileen atxilotze guneetako osasun baldintza kaskarrak salatu izan dituzte askok, baita mugako ofizialek haurrak beren familiengandik banatzen dituztela ere.

Bihar, Jimmy Morales Guatemalako presidentearekin elkartuko da Trump Etxe Zurian. «Immigrazioaz eta segurtasunaz» ariko dira bileran. Bi aldeek adierazi dute hitzarmen bat sinatu dezaketela agintariek, Guatemala «helmuga segurua» izan dadin asiloa eskatzen duten migratzaileentzat. Trumpek geltoki bat lor dezake AEBetara bidean.]]>