<![CDATA[Ane Eslava | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Oct 2021 20:17:15 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ane Eslava | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zinetika jaialdiak 23 film programatu ditu Iruñean, Donostian eta Bilbon]]> https://www.berria.eus/albisteak/204753/zinetika_jaialdiak_23_film_programatu_ditu_irunean_donostian_eta_bilbon.htm Tue, 19 Oct 2021 19:43:22 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/204753/zinetika_jaialdiak_23_film_programatu_ditu_irunean_donostian_eta_bilbon.htm <![CDATA[Dinamika berri bat, Nafarroaren geroari buruz eztabaidatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2021-10-17/dinamika_berri_bat_nafarroaren_geroari_buruz_eztabaidatzeko.htm Sun, 17 Oct 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2021-10-17/dinamika_berri_bat_nafarroaren_geroari_buruz_eztabaidatzeko.htm
Maitane Eraso eta Ani Morales bozeramaileen hitzetan, kezka batetik abiatu dute egitasmoa: «Larrituta gaude Nafarroako autogobernu galerarekin; gobernu zentralaren, Bruselaren, merkatuen eta multinazionalen aurrean gero eta botere politiko ahulagoa dugula ziurtatzen dugu». Nafarroako gizartea «bere burua gobernatzeko gaitasuna» galtzen ari dela adierazi dute.

Ondorio horretara iritsi dira Nafarroako Foru Hobekuntza indarrean sartu zenetik berrogei urte betetzear diren honetan, eta burujabetzaren gabezia gertakari horrekin lotu dute. Izan ere, Nafarroan ez zen egin estatutua bozkatzeko erreferendumik, eta hori «konpondu beharreko defizit demokratikotzat» dute.

Foru Hobekuntzari buruzko txosten batean gogora ekarri dutenez, bere garaian negoziazioaz arduratu zen taldea honako hauek osatu zuten: Espainiako Gobernuko Rodolfo Martin Villa ministroak, eta Nafarroako zazpi diputatuk; UCDko lau ordezkarik, PSOEko bik eta UPNko batek. «Hala, erabat baztertuta geratu ziren ados ez zeuden bi diputatuak, eta parlamentuko ordezkaritzaren heren bat», salatu dute.

Ordezkari horiek urtebetez jardun zuten bileretan. Nafarroako eta Madrilgo negoziatzaileak 1982ko martxoan jarri ziren ados Foru Hobekuntza izango zenaren edukiari buruz. Akordioa, azkenean, 1982ko abuztuaren 16an onartu zen. «Gardentasunik gabeko prozesu baztertzaile» hori bukatzeko, testua ez zen erreferendumera eraman. «Nafarroa izan zen bere estatutua eta bere eskumenen zein erakundeen araubidea modu demokratikoan onartu ez zituen lurralde historiko bakarra».

Indarrean egon den berrogei urteetan, Foru Hobekuntzak ez du aldaketa nabarmenik izan; baina plataformako kideek uste dute egungo Nafarroaren eta duela berrogei urtekoaren artean ezberdintasun handiak daudela: «Jendarte feministago batean bizi gara, laikoagoa, ekologistagoa eta anizkunagoa; egoera politiko, ekonomiko eta sozial kaskarraz sakonki arduratzen dena».

Horiek horrela, Foru Hobekuntzaren negoziazioari buruzko «herri kontakizun bat» sortzeko garaia dela aldarrikatu dute, eta, horrekin batera, baita Nafarroaren orainaldiari eta geroari buruz eztabaidatzekoa ere. Gainera, eztabaida hori «beldurrik gabe» egin behar dela azpimarratu dute, «aurretiazko muga guztiak alboratuz», bat izan ezik: «Gure herriari bere oraina eta etorkizuna modu demokratikoan erabakitzeko gaitasuna ukatzen diona».

Jardunaldiak egingo dituzte

Hemendik aurrera, eztabaida sustatzeko, lan jardunaldiak egingo dituzte Nafarroako hogei herritan, dinamika «josi eta zabaltzeko» eta ekarpenak jasotzeko. Nafarroako gizarteari erronkan parte hartzeko deia egin diote, eztabaida ahalik eta «anizkunena, gardenena eta parte hartzaileena» izan dadin. Eragile kultural, sindikal, sozial, politiko eta instituzionalek parte hartzearen garrantzia ere nabarmendu dute.

Dinamikaren gogoetak manifestu batean bildu dituzte, eta www.na21.org webgunean irakur daiteke, baita testuari atxikimendua eman ere. 108 pertsonaren sinadura babes dutela hasi dute bidea; horien artean daude, esaterako, Mikel Soto, Ane Zaldua, Patxi Zamora, Joseba Compains, Presen Zubillaga, Julieta Itoiz edota Begoña Zabala.]]>
<![CDATA[Nafarroa XXI dinamika sortu dute, Foru Hobekuntzaren inguruko «herri kontakizun bat» sortzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/204616/nafarroa_xxi_dinamika_sortu_dute_foru_hobekuntzaren_inguruko_herri_kontakizun_bat_sortzeko.htm Sat, 16 Oct 2021 17:42:19 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/204616/nafarroa_xxi_dinamika_sortu_dute_foru_hobekuntzaren_inguruko_herri_kontakizun_bat_sortzeko.htm www.na21.org webgunean irakur daiteke, baita atxikimendua eman ere. Oraingoz ehun pertsona inguruk sinatu dute; horien artean daude, esaterako, Mikel Soto, Txutxin Almingol, Ane Zaldua, Patxi Zamora, Joseba Compains, Julia Itoiz edota Begoña Zabala.]]> <![CDATA[Irudiekin kritika egiteko lengoaiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/022/001/2021-10-16/irudiekin_kritika_egiteko_lengoaiak.htm Sat, 16 Oct 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1872/022/001/2021-10-16/irudiekin_kritika_egiteko_lengoaiak.htm Pseudología fantástica izena jarri dio; izenak patologia psikologiko bati egiten dio erreferentzia: gaitzak zera eragiten du, pertsonak bereak balira bezala hartzea ikusi dituen edo kontatu dizkioten gauzak. «Nik antzeko zerbait egin dut: museoko bilduma neureganatu eta interpretazio aske bat egin», dio De Middelek. Erakusketak lau atal ditu: Tender Puentes proiektuarekin egin duen Aleatoris Vulgaris; museoan 2015ean erakutsi zuen Man Jayen proiektua; eta Afronautas, Party eta Cucurrucucú serieak. 2022ko martxora arte egongo dira ikusgai.

De Middelek gaur egun artearen tresnak eta lengoaiak erabiltzen ditu adierazteko, eta errekonozimendua jaso du bere lanagatik besteak beste, Espainiako Argazkilaritza Sari Nazionala jaso zuen 2017an, baina urte batzuk baino ez daramatza horretan: aurretik, fotokazetaritzan aritu zen hamar urtez. «Arte Ederrak ikasi nituen, baina kazetaritzara joan nintzen, ez bainuen ulertzen arte garaikidea; nik jendearengana iritsi nahi nuen, eta, horretarako, lengoaia irisgarriak behar nituen», azaldu du erakusketaren aurkezpenean. Ordea, lan horrek gatazka bat sortzen zion: «Hedabideentzat lan egitean, gauzak modu aseptikoan kontatzen nituen, eta falta zitzaidan nire iritzia ematea». Ondorioz, proiektu pertsonalagoak sortzen hasi zen, eta lengoaia kritikoa garatzen.

Prozesu horretan sortu zuen sona eman zion seriea: Afronautas (2012). Istorio erreal batetik abiatu zen, «anekdota txiki batetik»: Zambiak 1964an aurkeztu zuen programa espazial batetik. Egitasmoak huts egin zuen, eta ez dago irudirik, baina egiazkoa izan zen, eta De Middelek irudimenaren eta ironiaren bitartez irudikatu du. Afrikari buruz iristen zaizkigun argazkiek sortzen dituzten irudi faltsuetan eta estereotipoetan oinarritu da, eta estereotipo horiek muturrera eraman ditu, kritika egiteko eta mezu sakonagoak proposatzeko. Seriea mugarria izan zen haren ibilbidean, eta artista original eta ausart gisa erakutsi zuen; orain, museoko Dorrea aretoan ikus daiteke.

Areto horretan dago ikusgai, halaber, Party (2013) seriea. Azaldu duenez, Txinan igarotako garai batean egindako argazkiekin osatu du, Maoren Liburu Gorria (1964) abiapuntu gisa hartuta: «Bidaia horretatik irudi askorekin itzuli nintzen, eta zentzu bat emateko Maoren Liburu Gorria hartu nuen erreferentziatzat. Liburuaren lehen orrian party hitza agertzen da, alderdi politikoa-ri erreferentzia eginez, baina hitzak festa esanahia ere izan dezake. Horrek laburbiltzen zuen hilabete horietan Txinan egin nuen hausnarketa nagusia: ofizialki herrialde komunista dela, baina, funtsean, ez dela. Esanahi horrekin jokatu nuen, eta herrialdearen nire irudikapena eratu nuen, nire iritzia emateko, Txinan tipikoa den zentsura erabiliz». Testuaren zati gehienak ezabatu ditu, esaldi batzuk bakarrik utziz, argazkiekin batera, «Txinako hiritar zintzoarentzako premisak eguneratuz».

Serie nagusia, erakusketarako berariaz sortu duena, Aleatoris Vulgaris da. Ausazkotasunaren ideian arakatzen du, eta De Middelen orain arteko lana baino askoz ere kontzeptualagoa da, «ia performatiboa». Museoko argazki bildumatik abiatu zen seriea sortzeko, baina landu ohi dituen artxiboak baino «ordenatuagoa» zegoela ikusi zuen, eta, bere begirada proiektatu ahal izateko, ordena «hankaz gora» jarri beharra sentitu zuen.

Hala murgildu zen ausazkotasunari buruzko ikerketan: «Bildumako argazki bakoitzak zenbaki bat duenez, bilduman esku hartu ahal izateko, ausazko zenbakiak bilatzen hasi nintzen, gero zenbaki horiei lotutako irudiak lantzeko. Eta konturatu nintzen ausazkotasunaren munduan ikerketa gai handi bat dagoela, oso interesgarria; ausazkotasuna, berez, ezinezkoa baita».

Ausazko bost zenbakitako multzoak bilatu zituen, hainbat modutara, gero obra talde horiek lantzeko. Zenbakiak eskatu zizkion, esaterako, Indiako guru bati, Londresko Tate Gallery museko argazkilaritza komisario ohiari eta Londresen topatu zuen sorgin senegaldar bati; bingoko kartoiak pareta batean jarri zituen eta zenbakiak seinalatzeko labana bat botatzen aritu zen; zortearen galletetan bilatu zituen... Ausaz hautatutako zenbaki multzoak ordezkatzen dituzten irudiekin collageak sortu ditu, eta collageak marrazki bihurtu ditu gero. Emaitza museoaren 0. aretoan ikus daiteke.

Indarkeria marrazkietan

Areto horretan beste bi serie daude: Cucurrucú (2016) eta Man Jayen (2015). Lehena sortzeko, Mexikoko Alerta! egunkariko argazki artxiboa erabili du. Krimenen eta halako gertaeren irudiak dira, eta, horietan oinarrituta, 200 marrazki sortu ditu. Rantxeretatik hartutako esaldiak gehitu dizkie, komikiaren tankerako irudiak sortuz. Adierazi duenez, «erantzun emozionala» disolbatu nahi izan du, gertakari bat irudikatzeko moduak izan dezakeen eraginaz hausnartzeko: «Indarkeriazko ekintza bat ikusten duzunean, trauma eragin diezazuke; ekintza horren argazki bat ikusten baduzu, trauma txikiagoa izango da, baina inpaktua izango du; eta marrazki batean ikusten baduzu, ia ez duzu nabarituko».

Man Jayen-en, berriz, abenturazale talde batek 1911n Islandia eta Groenlandia arteko Jan Mayen uhartea «berraurkitzeko» asmoz egin zuen espedizio baten irudi eta bideoetan oinarritu da. «Zientzialariak zirela esan zuten itsasoratu ahal izateko, baina burgesak ziren, dirudunak, abentura baten garaikurrarekin itzultzeko asmoa zutenak», azaldu du. Ez zuten lortu uhartera iristerik, baina, bidaia erregistratzeko zinematografo bat zeramatenez, iritsi izana antzeztu zuten, beste uharte batean. Hortik abiatuta, De Middelek «eszenaratzearen eszenaratze bat» osatu du.

Pieza guztietan, beraz, «bertsio ofizialak manipulatu» ditu, gauzei buruz duen ikuspegia emateko, geruza eta irakurketa asko izan ditzaketen irudien bitartez.]]>
<![CDATA[Gaur irekiko dute Bilboko Kafe Antzokia]]> https://www.berria.eus/albisteak/204167/gaur_irekiko_dute_bilboko_kafe_antzokia.htm Thu, 07 Oct 2021 09:53:42 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/204167/gaur_irekiko_dute_bilboko_kafe_antzokia.htm Mikel Urbeltz: «Sareak egiteko leku bat da hau; garrantzitsua da itzultzea» Baina Eusko Jaurlaritzak osasun larrialdia indargabetu du, eta bertan behera utzi ditu ordutegiei eta edukierei lotutako neurriak. Ondorioz, 19 hilabeteren ondoren, heldu da Kafe Antzokia berriz zabaltzeko eguna: gaur irekiera ekitaldia egingo dute, Dantza dezagun berriro lelopean. 22:30etik 04:30etara egongo da zabalik antzokia, eta Dj Bullek girotuko du gaua. Sarrera doakoa da, baina erreserba egin beharra zegoen, eta iragarpena egin eta ordubete ingurura bukatu dira tokiak. Ostiralean eta larunbatean, berriz, 22:30etik 06:00etara irekiko dute antzokia, eta sarrerak kafeantzokia.eus webgunean eskuratu daitezke. 25. urteurrena 1995eko abenduaren 15ean abiatu zuten Kafe Antzokiaren proiektua, Bizkaiko hiriburuko euskaldunentzako «arnasgune» bilakatzeko helburuarekin. Egunak eta gauak kulturaz eta aisialdiaz bete nahi zituzten, eta hiru zutaberekin osatu zuten proiektua: ostalaritza zerbitzua, askotariko kultur egitasmoak -kontzertuak, antzerkia, dantza, hitzaldiak, aurkezpenak…- eta gaueko aisialdia. Urbeltzen arabera, urtean 300 ekitaldi inguru egiten dituzte, eta, guztira, urteotan 7.200 inguru egin dituzte. Gerora, kulturgintza eta euskara uztartzen dituen eredu hori zabalduz joan da, eta antzeko ezaugarriak dituzten hainbat espazio sortu dituzte Euskal Herrian. Horietako bat pandemiaren eraginez itxi behar izan zuten: Durangoko Plateruena kafe antzokia. Urbeltzek Bizkaiko Hitza-ri esan zion moduan, kolpeak «egoera ahulean» utzi ditu halako proiektuak. Alde horretatik, instituzioen babesaren premia nabarmendu zuen: «Kafe Antzokia herri ekimenetik sortu zen; juridikoki, pribatua da, baina helburuetan, zentzu publikoz beteta dago. Gaur egun, sarreren %2,4 jasotzen ditugu diru laguntzetatik. Kulturan eta euskalgintzan egiten dugun lana kontuan hartuta, ez luke horrela izan behar». Pandemia betean, iazko abenduan, Kafe Antzokiak 25 urte bete zituen. Ezin izan zuten nahiko luketen moduan ospatu, eta 25+1 urteurrena ospatzeko asmoa adierazi zuten, baita beste 25 urte irauteko desioa ere.]]> <![CDATA[«Sareak egiteko leku bat da hau; garrantzitsua da itzultzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/029/001/2021-10-07/sareak_egiteko_leku_bat_da_hau_garrantzitsua_da_itzultzea.htm Thu, 07 Oct 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1864/029/001/2021-10-07/sareak_egiteko_leku_bat_da_hau_garrantzitsua_da_itzultzea.htm Dantza dezagun berriro lelopean. Mikel Urbeltz arduraduna pozik azaldu da euskaldunen komunitatea berriro elkartuko delako Kafe Antzokiko «plaza irekian».

Pandemiaren hasieratik egon da itxita Kafe Antzokia, baina, azkenean, heldu da berriz irekitzeko ordua. Zer sentsaziorekin eman duzue albistea?

Poztasun handiz, noski. Esperoan geunden, eta luzea egin zaigu: urte eta erdiz izan da Kafe Antzokia itxita, eta ez da garai gozoa izan. Azkenean, zabaltzeko esperantzak gauzatu dira, eta, gainera, edukieraren %100ean; musukoarekin, baina iritsiko da momentua hori ere joango dena. Beraz, pozik, berreskuratuko ditugulako berriz ere gure ekitaldiak eta gure jendea; etxekoak, baina baita lagunak, bezeroak eta ikus-entzule guztiak ere. Guztiak itzuliko dira berriz plaza ireki honetara.

Irekiera festa egingo duzue, Dantza dezagun berriro lelopean. Nolakoa izango da?

Gau girokoa izango da, DJ-ekin, jendearekin... Gau bat, baina berezia; hain zuzen ere, lehenengo gaua delako. Gaueko aisiarekin hasiko gara, eta ostegun [gaur], ostiral eta larunbatean irekiko dugu. Datorren asteazkenean zabalduko ditugu eguneko zerbitzuak; barne antolaketagatik erabaki dugu horrela egitea. Orduan hasiko gara gosariak, bazkariak-eta ematen. Kontzertuak eta halakoak, berriz, 21etik aurrera egiten hasiko gara. Lehenengoa Rudigerrena izango da, 21ean; 23an Audiencek eta Arimak joko dute; 30ean Luke Winslow-Kingek eta Roberto Lutik… Egitarau osoa webgunean dago. Dena den, gerta daiteke 21a baino lehenago egotea kontzerturen bat antolatzeko aukera; edukiera %100ekoa izango dela konfirmatu denez, horrek ekar dezakeelako birak berraktibatzea, kontzertu gehiago izatea...

Egitaraua prest edukitzeak esan nahi du aurreikusten zenutela orain zabaltzeko aukera izatea?

Bai, aukera gertu ikusten genuen. Edozein kasutan, gu geldirik ez gara egon, jarraitu dugu lanean, adi, egin beharreko lanak egiten. Eta programazioa hor egon da; aldiro berritzen genuen, kontzertuak bertan behera gelditzen zirelako, baina programazio posible bat beti egon da, edozein momentutan zabalduz gero, azkar kontzertu bat izateko.

Etsigarria izango da atzera eta aurrera ibiltzea...

Bai, etsigarria eta nekagarria. Eta taldekideentzat, teknikarientzat... jende askorentzat. Jendea honen esperoan zebilen, lan egiteko aukera izateko, eta artistak, arlo artistikoan egindakoak erakusteko ere bai; diskoak edo antzezlanak, adibidez.

Hemeretzi hilabete igaro dituzue ateak ireki gabe. Zein izan da galera?

300 ekitaldi inguru galdu dira. Kafe Antzokiak urtean egiten ditu 150 musika kontzertu, eta beste 150 horiek denetarik dira: prentsaurrekoak, liburu eta disko aurkezpenak, umeentzako ekitaldiak, hitzaldiak, bertso saioak, antzerkia, dantza... Horiek guztiak urte eta erdian galdu egin dira, eta horrek hutsune bat sortu du. Horrez gain, ekonomikoki ere galera handia izan da, Kafe Antzokiaren moduko lokal batek gastu finkoak dituelako. Nahiz eta langile guztiak ABEEan izan, gastu batzuk saihestu ezinak dira, eta galera izan da.

Kopuruetatik harago, hutsuneak zer galera ekarri du?

Euskal kulturarentzako eta euskararentzako plaza bat da hau, komunitatea trinkotzeko ere balio duena. Kontzertuak izaten dira oso entzutetsuak, eta hala izan daitezela, baina gauza garrantzitsu asko daude hemen: jendea biltzeko eta sareak egiteko leku bat da Bilboko euskaldunentzat. Horrek garrantzi handia dauka; hilabete hauetan eten bat izan du horrek, eta garrantzitsua da itzultzea, hori berreskuratzea.

Gainera, Kafe Antzokiak 25 urteko ibilbidean irabazia du erreferentzia, eta hainbat artistarentzako galera bat izan da. Artisten eta publikoaren arteko konexioa guztiz garrantzitsua da, eta ez badaude halako tokiak, ez da gertatzen. Badira beste kanal batzuk, noski, baina zuzenekoek indar handia dute, konexio hori bakarrik zuzenekoetan gertatzen delako.

Osasun krisiak proiektuan eragin duen ahultasuna ikusita, zer eskatzen diezue instituzioei?

Orain arte beti eskatu izan duguna. Pentsatzen dugu gure indarrarekin aurrera egingo dugula beti; baina Kafe Antzokia herri ekimenetik sortu zen, eta, pribatua izan arren, guk egiten dugun lan honek izaera publikoa du, herriaren, komunitatearen, euskararen eta euskal kulturaren alde egiten dugulako. Eta gure helburuak lortzeko, gure indarraz gain, diru laguntza gehiago jasoko bagenitu, zentimetroka aurreratu beharrean metroka aurreratuko genuke. Beraz, eskatzen dugu egiten dugun lanari aitortza egitea, instituzioek kontuan hartzea, eta laguntza gehiago ematea, posible den heinean. Horrela helburuak gertuago egongo lirateke.

Kafe Antzokiak 25 urte bete zituen iaz. Ezin izan zenuten nahiko zenuketen moduan ospatu, baina 25+1 urteurrena ospatuko zenutela iragarri zenuten. Horrekin aurrera jarraituko duzue?

Bai, aurrera egingo dugu, eta ospatuko dugu. Abenduaren 15ean izango da, Kafe Antzokia ireki zeneko egunean. Urtero ospatzen dugu urteurrena egun horretan, baina, iazkoa 25.a izanda, berezia izango zen, eta ezin izan genuen egin. Horregatik, aurten gauza bereziak egongo dira, eta laster iragarriko ditugu.]]>
<![CDATA[Demode, Deabru Beltzak, Ansa eta Sanzol saritu dituzte Max sariek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2183/024/002/2021-10-06/demode_deabru_beltzak_ansa_eta_sanzol_saritu_dituzte_max_sariek.htm Wed, 06 Oct 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/2183/024/002/2021-10-06/demode_deabru_beltzak_ansa_eta_sanzol_saritu_dituzte_max_sariek.htm Kutsidazu bidea Ixabel obrak musika ikuskizunik onenaren saria jaso du Espainiako Arte Eszenikoetako 24. Max sarietan. Joxean Sagastizabalen izen bereko nobela oinarri hartuta sortutako musikala da, eta duela urtebete estreinatu zuten, 2020ko urriaren 15ean, Arriaga antzokian. Han jaso zuten Max saria herenegun gauean Joli Pascualena eta Patxi Barco zuzendariek, eta desio bat adierazi zuten: 2022an kultura oinarrizko ondasun gisa aitortua izan dadila.

Ez da hori saritutako euskal konpainia bakarra. Deabru Beltzak taldearen Symfeuny obrak kaleko ikuskizunik onenaren saria jaso zuen, konpainiak 25 urte betetzen dituen urte berean. Ikuskizunak piroteknia, dantza eta musika uztartzen ditu. Saria jasotzeko orduan taldekideak hunkituta azaldu ziren halako sari bat beren hirian jasotzeagatik.

Iratxe Ansak emakume dantzaririk onenaren saria jaso zuen, Igor Bacovichekin osatzen duen Metamorphose Dance konpainiarekin sortutako Al desnudo ikuskizunagatik. Otsailean estreinatu zuten lana, Arriagan bertan.

Baina guztien artean nabarmendu zen lana Alfredo Sanzolen El bar que se tragó a todos los españoles izan zen: bost saritarako izendatua zegoen, eta hiru jaso zituen; espazio eszenikoaren diseinurik onenarena, antzerki ikuskizunik onenarena eta antzerki egiletzarik onenarena. Espainiako Zentro Dramatiko Nazionalak ekoitzitako lana da, eta 1963an apaizgoa utzi eta AEBetara bidaiatzea erabakitzen duen apaiz nafar baten bizitza kontatzen du. Sanzolen aitaren bizitzan oinarritua dago.

Ohorezkoa, Cuervorentzat

Calixto Bieitok zuzendu zuen gala, eta parte hartzaileen artean izan ziren, besteak beste, Bernardo Atxaga idazlea, Jon Maia bertsolaria, Miren Gaztañaga aktorea, Adriana Bilbao dantzaria eta Yogurinha Borova musikari eta performerra. Gemma Cuervo aktore katalanak ohorezko saria jaso zuen; alaba Cayetana Guillen Cuervok eman zion. Galaren aldarrikapen nagusia izan zen arte eszenikoek bizirik jarraitzen dutela krisia hasi zenetik urte eta erdi igaro ondoren, eta aitortza merezi dutela.

Aurten, 439 ikuskizun aurkeztu zituzten sarietarako; lehen fasean, 190 hautatu zituzten, eta 37 iritsi ziren finalera. Guztira, hogei sari banatu zituzten.]]>
<![CDATA[Demode Produkzioak, Deabru Beltzak, Iratxe Ansa eta Alfredo Sanzol saritu dituzte Max sarietan]]> https://www.berria.eus/albisteak/204126/demode_produkzioak_deabru_beltzak_iratxe_ansa_eta_alfredo_sanzol_saritu_dituzte_max_sarietan.htm Tue, 05 Oct 2021 10:07:35 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/204126/demode_produkzioak_deabru_beltzak_iratxe_ansa_eta_alfredo_sanzol_saritu_dituzte_max_sarietan.htm <![CDATA[Gaztetxeak defendatzera dei egin dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/010/001/2021-09-12/gaztetxeak_defendatzera_dei_egin_dute.htm Sun, 12 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1944/010/001/2021-09-12/gaztetxeak_defendatzera_dei_egin_dute.htm Antolatzerik ez espaziorik gabe lelopean egin zuten martxa. Auzoa poliziaz josia zen, baina ez zen istilurik izan.

Manifestazioak Arrotxapeko hainbat kale zeharkatu zituen, eta hustu eta hesitu berri duten gaztetxearen eraikinaren aurretik ere igaro zen. Han bi lagunek pankarta bat zabaldu zuten, eta txalo ugari jaso zituzten. Martxaren amaieran Mila esker eta Borrokak darrai mezuak zeramatzan pankarta bat jarri zuten, eta gaztetxeko batzarreko bi kidek komunikatu bat irakurri zuten. Bertsolariak eta musikariak ere izan ziren amaierako ekitaldian.

Gaztetxeen eta antzeko espazioen aurkako erasoak zenbait mugimendu «antolakuntzarako baliabiderik gabe» uzten ari direla salatu zuten gaztetxeko batzarreko kideek; «espekulatzaileen gaitasunen aurrean ahul» daudela. Horiek «estatua, legea eta polizia» haien alde dutela salatu zuten; dirua dutela «armatzat», eta «masa komunikabideak haien alde» dituztela. Horren aurrean, «indarrak metatzearen» garrantzia nabarmendu zuten: «Gu txikiak gara, baina handiak potentzian».

Horrekin lotuta, elkartasuna adierazi zioten husteko arriskuan den Gasteizko zentro sozialistari, eta Hazparneko (Lapurdi) Ttattola gaztetxeari, berriz, aurrera egiteko «animorik handienak». Oro har, halako guneak defendatzeko deia egin zuten: «Antolakuntzarako aukeren murrizketaren aurrean, ezinbestekoa da espazio hauen aldeko borrokan aurrerapausoak ematea». Erraki sareari eskerrak eman zizkioten, halako guneen alde egiten ari den lanagatik.

Husteko prozesua

Iruñeko Lehen Instantziako 4. epaitegiak Arrotxapeko gaztetxea hartzen zuen eraikina husteko agindua eman zuen abuztuko lehen egunetan, eta irailaren 2an burutu zuten prozesua Espainiako Poliziak, Foruzaingoak eta Udaltzaingoak. Espazioa hustu zuten, eta kanpoan protesta egiten ari zirenen aurka oldartu ziren. Sei atxilotu, dozenaka zauritu, eta hainbat identifikatu izan ziren operazioan. Atxilotuak aske utzi zituzten hurrengo egunean, kautelazko neurririk gabe. Kausa judiziala irekia dute, ordea: Nafarroako Auzitegi Nagusiak jakinarazi zuenez, desordena publikoak eta lesioak eragitea, eta poliziei eraso egitea leporatuta ikertuko dituzte.

Gaztetxeko batzarrak azaldutakoaren arabera, La Caixak, Iruñeko Udalak eta Juslaberri enpresak gaztetxearen aurkako salaketa jarri zuten, eta epaiketa hiru aldiz atzeratu ondoren, urtarrilean egin zuten. Salatu zutenez, kostu judizial handiak erreklamatzen zizkieten, baina akordio bat lortu zuten, horiek txikitzeko.

Gaztetxea husteko operazioaren hurrengo egunean, Iruñeko Udalak ohar batean adierazi zuen eraikina hustu eta eraitsi ostean «eremuaren urbanizazioa burutu» ahalko duela. Zehazki, etxebizitzak eraiki nahi ditu, gaztetxearen eraikinean eta aldamenekoetan. Abandonatutako lantegiak dira gehienak, eta udala bera da horietako baten jabea. Baina udalak berak aitortzen zuen plan hori 2007an onartu zutela, duela hamalau urte. Alegia, udalak hamarkada oso batez geldirik egondako plana berreskuratzeko asmoa du orain. «Jabedunek espazioa objektu soil bilakatu nahi dute kapitala metatzen jarraitzeko helburuarekin», salatu zuten gaztetxeko kideek atzo.

Irailaren 3an —hustearen hurrengo egunean— bost urte bete ziren Arrotxapeko gaztetxeak ateak ireki zituenetik, «antolakuntzarako espazioen beharra agerikoa» zen garai batean, gaztetxeko kideen esanetan. «Ordutik, auzoko gazte eta ez hain gazteen espazioa izateaz gain, Iruñerriko antolakunde eta eragile ugarirentzako ezinbesteko azpiegitura izan da». Hori dela eta, elkartasuna antolatzearen garrantzia nabarmendu zuten. «Hamaika aldiz erori» arren, «hamabi aldiz altxatzeko» asmoa agertu zuten, «antolakuntzaren defentsan, auzoarentzako espazio baten alde».]]>
<![CDATA[Nafarroako Bertsolari Txapelketa, urriaren 2tik azaroaren 28ra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/030/001/2021-09-12/nafarroako_bertsolari_txapelketa_urriaren_2tik_azaroaren_28ra.htm Sun, 12 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1872/030/001/2021-09-12/nafarroako_bertsolari_txapelketa_urriaren_2tik_azaroaren_28ra.htm
Bertsolariak zortzi saiotan arituko dira, beste hainbeste herritan; Izaban ez ezik, Tafallan (urriaren 9an, kultur etxean), Zangozan (urriaren 10ean, Karmengo entzunaretoan), Donezteben (urriaren 16an, zineman), Altsasun (azaroaren 1ean, Iortia kulturgunean), Berriozarren (azaroaren 6an, entzunaretoan) eta Leitzan ere (azaroaren 14an, herriko aretoan) izango dira saioak. Egitasmoa lurralde osora zabaltzeko apustuari jarraituz, bi herrik lehen aldiz hartuko dute txapelketaren saio bat: Izabak eta Zangozak.

Saio horietan sailkatutako zortzi bertsolariak, berriz, Iruñeko Anaitasuna kiroldegian elkartuko dira, azaroaren 28an. Horien artetik izendatuko dute aurtengo Nafarroako txapelduna, eta, harekin batera, Bertsolari Txapelketa Nagusian arituko diren Nafarroako beste lau ordezkariak ere hautatuko dituzte.

Parte hartzaileen artean «aniztasuna» egongo dela nabarmendu dute antolatzaileek. Izan ere, parte hartzaile berriak izango dira —Aitor Irastortza, Idoia Granizo, Ekhiñe Zapiain, Urko Gartzia eta Ekain Alegre—; baina baita eskarmentua dutenak ere, eta horien artean txapelketetan parte hartu izan duten baina hura utzia zuten hiru bertsolari izango dira: Xabier Silveira, Erika Lagoma eta Oier Lakuntza. Egungo txapeldunak ere parte hartuko du, Julio Sotok.

Zaletasuna sustatzea

Txapelketaren ohiko helburuei aurten erantsi zaio osasun krisiak egindako egoerari erantzutekoa. Izan ere, jakina da izurriak moteldu egin duela bertso plaza, eta agerian utzi kulturgintzaren hauskortasuna. Hori dela eta, Nafarroako Bertsozale Elkarteak are garrantzitsuagoa ikusten du aurten egitasmoa. Plaza biziberritzeko bere alea jartzea ere izango du xede txapelketak, eta, horrekin batera, gainerako antolatzaileak gauza bera egitera bultzatzea.

Horrez gain, urtero bezala, txapelketak bertsolaritza sustatu nahi du zaletasuna dagoen tokietan, eta zaletasuna handia ez den tokietan, berriz, bertsolaritza eta Nafarroako bertsolariak ezagutarazi. Aldi berean, bertsolariei goi mailako plazak eskaini nahi dizkie, haiei protagonismoa emanez; izan ere, elkartekoek nabarmendu duten moduan, herrialdean antolatzen dituzten saio askotan ez da nafar bertsolaririk egoten. Topagunea izateko asmoa ere izango du: bertsolaritzaren alde lanean ari diren guztiak elkartzeko gunea; «nafar bertsolaritzaren ekosistema elikatu eta saretzekoa».

Txapelketa osasun neurrietara egokituta egongo da: aretoetan jende kopuru mugatua sartuko da, ikus-entzuleek maskara jantzita izango dute eta distantziak mantenduko dira. Elkarteak nabarmendu du Nafarroako Bertsolari Txapelketa ekitaldi garrantzitsua bilakatu dela Nafarroako euskal kulturarentzat; emaitza hori, baina, ez da bat-batean lortutakoa: «Urte osoan egindako lan isilaren fruitua da, eta bertsolaritza transmititzeko egindako lan eskergaren ondorio zuzena».]]>
<![CDATA[Gaztetxeak defendatzera dei egin dute Arrotxapean]]> https://www.berria.eus/albisteak/203042/gaztetxeak_defendatzera_dei_egin_dute_arrotxapean.htm Sat, 11 Sep 2021 21:13:57 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/203042/gaztetxeak_defendatzera_dei_egin_dute_arrotxapean.htm <![CDATA[Nafarroako Bertsolari Txapelketa urriaren 2tik azaroaren 28ra egingo dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/203002/nafarroako_bertsolari_txapelketa_urriaren_2tik_azaroaren_28ra_egingo_dute.htm Sat, 11 Sep 2021 13:58:56 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/203002/nafarroako_bertsolari_txapelketa_urriaren_2tik_azaroaren_28ra_egingo_dute.htm <![CDATA[Hiri garaikideen erronkak aztergai, hiru egunez, Iruñean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/027/001/2021-09-09/hiri_garaikideen_erronkak_aztergai_hiru_egunez_iruean.htm Thu, 09 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1907/027/001/2021-09-09/hiri_garaikideen_erronkak_aztergai_hiru_egunez_iruean.htm Nahi dugun hiria goiburupean, eta hiru egunez nazioarteko hainbat adituren hitzaldiak hartuko ditu. Parte hartzaileen artean egongo dira Mohan Munasinghe Bakearen Nobel sariaren 2007ko irabazlea eta aurtengo Pritzker saria jaso duen Anne Lacaton.

Arkitektura eta Gizartea fundazioak antolatzen du egitasmoa, eta Baluarte du egoitza nagusia. Han aurkeztu zuten kongresua atzo Jose Maria Ezkiaga zuzendariak eta Patxi Mangado fundazioaren patrono fundatzaileak. Ezkiagaren esanetan, fundazioaren asmoa da bi elementu horiek, arkitektura eta gizartea, berriz konektatzea. Bide horretan antolatzen dituzte nazioarteko kongresuak bi urtean behin, 2010etik. Oraingoan, arazoetan arreta jarrita begiratuko diote hiriari, baina ikuspegi «itxaropentsu» batetik: kritikara mugatu beharrean, konponbideak proposatuz. Ardatz horrek lotuko ditu hitzaldiak, Ezkiagaren arabera: «Horregatik du zentzu baikorra kongresuaren izenburuak: nahi dugun hiri hori egin, egin daitekeela uste dugulako».

Landuko dituzten arazo nagusien artean, honako hauek daude: hirien kontrolik gabeko hazkundea, espazio publikoaren balioaren galera, ekitate falta, klima aldaketa edota autoaren lehentasuna. Horiei helduko diete, galdera bat oinarri hartuta: «Zer hiri nahi dugu eta nola eraiki nahi dugu?».

Mangadok azpimarratu duenez, fundazioan ez dute arkitektura bera helburu gisa ulertzen, baizik eta «jendea hobeto bizitzea» xede duen tresna gisa. Alde horretatik, publikoaren zentzua aldarrikatu nahi dute kongresuan, «hiria guztiena dela», ideia hori 2008ko krisiaz geroztik atzera egiten ari dela sinetsita: «Botere publikoak atzera egin du, eta hiriaren zati handi bat esku pribatuetan dago, gero eta gehiago. Horrek atzerapausoak ekar ditzake hiriaren kalitatean ere».

2008ko krisiak hirigintzako parametro asko aldatu zituen arren, 2020koarekin ez dira arazo gehiago sortu; ordea, izurriak lehendik zeudenak azaleratu ditu, Mangadok eta Ezkiagak azaldu dutenez. «Pandemia hasi zenean behar genuena ez zen autobide edo supermerkatu gehiago. Behar genuena zen farmazia bat etxetik gertu, espazio publikoa erabili ahal izatea, espazio publikoaren eta pribatuaren arteko harremana mailakatuagoa izatea», nabarmendu du Ezkiagak. «Arazo horiekin agerian geratu da pertsonak zaurgarriak garela, bai eta hiriak ere». Uste dute ideia horrekin egin behar zaiela aurre arazoei, eta ikuspegi horrekin ekingo diote kongresuari.

Nazioarteko hizlariak

Atzo Anne Lacatonek zabaldu zuen kongresua, bideokonferentzia bidez; haren atzetik mintzatu ziren Dietmar Eberle arkitekto austriarra, Philipp Rode ekonomialaria eta Miguel Anxo Fernandez Lores Pontevedrako (Galizia) alkatea. Gaur hitza hartuko dute Ezkiagak berak, Fabienne Hoelzel arkitekto suitzarrak, Feniosky Peña-Mora Columbiako Unibertsitateko (AEB) irakasleak, Rafael Fernandez Valverde Espainiako Auzitegi Goreneko magistratuak, Maria Angeles Duran CSIC Espainiako Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko ikerketa irakasleak, Joan Clos Asval alokairuko etxebizitzen jabeen elkarteko presidenteak, Saskia Sassen Columbiako unibertsitateko katedradunak eta Daniel Ibañez Harvard Unibertsitateko (AEB) ikerlariak.

Azkenik, bihar mintzatuko dira Mar Santamaria eta Pablo Martinez Bartzelonako Arkitektura Eskolako kideak, Frances Muñoz geografo katalana, Mohan Munasinghe garapen jasangarriko Sri Lankako aditua, eta Carlos Soltxaga ekonomialari eta politikari nafarra. Hitzaldi guztiak Internet bidez ikus daitezke.]]>
<![CDATA[Hiri garaikideen erronkak aztertuko dituzte hiru egunez Iruñean]]> https://www.berria.eus/albisteak/202905/hiri_garaikideen_erronkak_aztertuko_dituzte_hiru_egunez_irunean.htm Wed, 08 Sep 2021 09:47:56 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/202905/hiri_garaikideen_erronkak_aztertuko_dituzte_hiru_egunez_irunean.htm Internet bidez ikusi ahal izango dira. Arkitektura eta Gizartea fundazioak antolatzen du egitasmoa, eta Baluarte du egoitza nagusia. Han aurkeztu dute kongresua gaur goizean Jose Maria Ezkiaga zuzendariak eta Patxi Mangado fundazioaren patrono fundatzaileak. Ezkiagaren esanetan, fundazioaren asmoa da bi elementu horiek, arkitektura eta gizartea, berriz konektatzea; horretarako sortu zuten 2008an, eta norabide horretan antolatzen dituzte nazioarteko kongresuak bi urtean behin, 2010etik. Arkitekturaren, jasangarritasunaren, eta baliabideen nahiz energiaren erabileraren arteko loturak ikertzea du helburu, unean uneko testuingurua aintzat hartuta. Oraingoan, arazoetan arreta jarrita begiratuko diote hiriari, baina ikuspegi «itxaropentsu» batetik: kritikara mugatu beharrean, konponbideak proposatuz. Ardatz horrek lotuko ditu hitzaldiak, Ezkiagaren arabera: «Horregatik du zentzu baikorra kongresuaren izenburuak: nahi dugun hiri hori egin, egin daitekeela uste dugulako». Landuko dituzten arazo nagusien artean, honako hauek daude: hirien kontrolik gabeko hazkundea, espazio publikoaren balioaren galera, ekitate falta, klima aldaketa edota autoaren lehentasuna. Horiei helduko diete, galdera bat oinarri hartuta: «Zer hiri nahi dugu eta nola eraiki nahi dugu?». Mangadok azpimarratu duenez, fundazioan ez dute arkitektura bera helburu gisa ulertzen, baizik eta «jendea hobeto bizitzea» xede duen tresna gisa. Alde horretatik, publikoaren zentzua aldarrikatu nahi dute kongresuan, «hiria guztiena dela», ideia hori 2008ko finantza krisiaz geroztik atzera egiten ari dela sinetsita: «Botere publikoak atzera egin du, eta hiriaren zati handi bat esku pribatuetan dago, gero eta gehiago. Horrek atzerapausoak ekar ditzake hiriaren eta arkitekturaren kalitatean ere». 2008ko krisiak hirigintzako parametro asko aldatu zituen arren, 2020koarekin ez dira arazo gehiago sortu; ordea, izurriak lehendik zeudenak azaleratu ditu, Mangadok eta Ezkiagak azaldu dutenez. «Pandemia hasi zenean, behar genuena ez zen autobide edo supermerkatu gehiago. Behar genuena zen farmazia bat etxetik gertu, espazio publikoa erabili ahal izatea, espazio publikoaren eta pribatuaren arteko harremana mailakatuagoa izatea», nabarmendu du Ezkiagak. «Arazo horiekin agerian geratu da pertsonak zaurgarriak garela, bai eta hiriak ere». Uste dute ideia horrekin egin behar zaiela aurre arazoei, eta ikuspegi horrekin ekingo diote kongresuari. Nazioarteko hizlariak
Anne Lacatonek zabaldu du kongresua, bideokonferentzia bidez; haren atzetik mintzatu dira Dietmar Eberle arkitekto austriarra, Philipp Rode ekonomialaria eta Miguel Anxo Fernandez Lores Pontevedrako (Galizia) alkatea. Bihar hitza hartuko dute Ezkiagak berak, Fabienne Hoelzel arkitekto suitzarrak, Feniosky Peña-Mora Columbiako Unibertsitateko (AEB) irakasleak, Rafael Fernandez Valverde Espainiako Auzitegi Goreneko magistratuak, Maria Angeles Duran CSIC Espainiako Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko ikerketa irakasleak, Joan Clos Asval alokairuko etxebizitzen jabeen elkarteko presidenteak, Saskia Sassen Columbiako unibertsitateko katedradunak eta Daniel Ibañez Harvard Unibertsitateko (AEB) ikerlariak. Azkenik, ostiralean mintzatuko dira Mar Santamaria eta Pablo Martinez Bartzelonako Arkitektura Eskolako kideak, Frances Muñoz geografo katalana, Mohan Munasinghe garapen jasangarriko Sri Lankako aditua, eta Carlos Soltxaga ekonomialari eta politikari nafarra.]]>
<![CDATA[Askatasun oihu itsaskorrak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1912/034/001/2021-09-07/askatasun_oihu_itsaskorrak.htm Tue, 07 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1912/034/001/2021-09-07/askatasun_oihu_itsaskorrak.htm Zerotik kantuak, eta arrakasta izan zuen. Ez zen taldearen garairik oparoenean izan, ez zuen izan hasierako batzuen gisako eragina, baina taldearentzat nahiz zaleentzat kantu garrantzitsua izan zen, taldeko abeslaria izandako Zuriñe Hidalgok gogora ekarri duen moduan: «Kontzertuetan nabaritzen genuen: errepiketan jendearen garrasiak neure ahotsaren gainetik entzuten ziren askotan». 2016an argitaratu zuten Zerotik kantua, taldearen hamargarren urtemugarako prestatutako Hesian diskorako (Baga Biga). Abestiak mezu zehatz bat helarazi nahi dio hartzaileari: muga ororen gainetik, «mundu zoro honetan aske» izan dadila. Hidalgok idatzi zuen abestia, eta haren asmoa zen «askatasuna» aldarrikatzea, «bizitzaren esparru guztietan»: «Teorian, pertsona guztiak askeak garelako nahi duguna izateko, nahi duguna maitatzeko, nahi dugun bezala janzteko. Baina errealitatea bestelakoa da; mugak sentitzen ditugu etengabe. Benetan askeak izateko, askatasuna geure barnean sentitu behar dugu; geure burua aske sentitu behar dugu». Bideoklipean garai horretako taldekide guztiak ageri dira, dantzan: Danel Ferreño, Iker Toral, Ane Bastida, Fran Urias, Eneko Garziandia, Beñat Larrauri eta Hidalgo bera. Jantziak eta eszenografia aldatuz doaz, eta hainbat pertsonaia irudikatzen dituzte: rock musikariak, kabareteko dantzariak, pailazoak, mimoak... Eta amaieran heltzen da unerik gorenera bideoa: taldekideak pastel tonuez jantzita ageri dira, makillaje deigarriekin; saltoka, margo pigmentuak botatzen, elkarri musukatzen eta laztantzen, une batzuetan biluzik. Hidalgok zuzendu zuen bideoklipa, eta «aniztasuna» islatu nahi izan zuen. Harentzat ere amaiera da bereziena, eta horrekin lotutako bizipen bat kontatu du: «Eskola edo institutuetan solasaldiak ematen ditudanean bideoklip hau ipintzen diet, eta bitxia da ikustea azken zatian nola erreakzionatzen duten. Asko, oraindik ere, lotsatu egiten dira, barrezka hasten dira... Esanguratsua da, erreakzio horiek pista asko ematen dizkigutelako». Kantu horrekin batera, beste zortzik osatzen zuten diskoa: Amua, Hemen naiz, Izar, Infinitoarekin, Badakit, Nahi duguna, Ezin ahaztu eta Behar zaitut. Horietako bi, Behar zaitut eta Ezin ahaztu, aspaldikoak ziren -2007koa lehena eta 2010ekoa bigarrena-, eta berreskuratu egin zituzten. Garai hartan, taldekideek aitortu zuten ordura arteko diskorik «intimoena» zela, eta kantu «sentimentalak eta pertsonalak» bildu zituztela; ohi baino gehiago «biluztu» zirela. Lan hori argitaratu zutenerako hamar urte igaroak ziren taldearen lehen urratsetatik, eta haren estiloa aldatua zen. 2006ko udan sortu zuten Hesian, Sakanan (Nafarroa), eta 2007an plazaratu zuen lehen maketa: Maite dugu (autoedizioa). Ondoren argitaratu zituzten Herriaren oihua (2008, Gor), Borrokatu eta irabazi (2010, Trololo Records), Hitzetik (2011, Oihuka-Elkar), Hemen eta orain zuzeneko diskoa (2013), Hegalak astinduz (2014, Baga Biga), Hesian (2016, Baga Biga) eta Hasiera (2018, Baga Biga). Rock, pop eta ska estiloak jorratzen zituzten nagusiki, eta beti emakume eta gizon ahotsak tartekatzen zituzten. Hastapenetan zirenean musika mota hori gorakadan zegoen, eta taldea erreferente bihurtu zen gazte askoren artean. Amaierako garaian pop-rockean kokatu ziren gehiago. Hasieran euskal gatazkarekin lotutako kontuek zeharkatzen zituzten kantu gehienen hitzak, eta gai pertsonalagoen artean maitasuna ageri zen, kutsu erromantiko nabarmenarekin. Behar zaitut kantua da horren erakusle; hitzek norbaitek beste pertsona batengan duen mendekotasuna adierazten dute: «Eta gaur/ ondoan behar zaitut berriro,/ ez naiz neure bizitzaren jabe;/ zaila egiten zait aurrera egitea,/ negar batean erori gabe». Urteekin, ordea, beste era batzuetako diskurtsoak lantzen hasi ziren, eta azken diskoetan nabarmenak dira norbere buruaren ahalduntzeari edota feminismoari lotutako aldarrikapenak. 2021aren hasieran Hesianeko kideek agur esatea erabaki zuten, hamabost urte eta zortzi diskoren ostean. «Hasiera guztiek dute amaiera bat, eta guri kantuz, izerdiz, maitasunez, borrokaz, barrez eta malkoz jositako istorio honi amaiera ematea dagokigu», adierazi zuten gutun bidez. «Emandakoarekin pozik eta jasotako guztiarekin zoriontsu» jarri zioten puntua ibilbideari. Erabakiaren berri eman ondoren BERRIAk egindako elkarrizketan, Hidalgok eta Uriasek azaldu zuten gogoeta egin ondoren konturatu zirela agian horraino iritsi zela talde gisa egin zezaketena: «Egindakoarekin pozik gaude, harro; beraz, listo. Ezer ez da betiko». ]]> <![CDATA[«Erronka da aldizkaria leku interesgarria izatea bertsolari gazteentzat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/026/001/2021-09-04/erronka_da_aldizkaria_leku_interesgarria_izatea_bertsolari_gazteentzat.htm Sat, 04 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1873/026/001/2021-09-04/erronka_da_aldizkaria_leku_interesgarria_izatea_bertsolari_gazteentzat.htm Bertsolari aldizkaria, eta, garaian garaiko ezaugarrietara egokituta, «osasuntsu» heldu da 30. urteurrenera. Hori uste du Beñat Hach Embarekek (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1989). Proiektuaren koordinatzailea da 2017tik.

Bertsolaritza gorakada betean zegoen garai batean sortu zuten aldizkaria, eta 30 urte geroago esan daiteke asmatu zutela, ez?

Bai. Sortzailea Joxean Agirre izan zen. Kontatzen duenez, Bertsozale Elkarteko zuzendaritza orduan Hitzetik Hortzera-ren sorreran sartuta zegoen bete-betean; horregatik, aldizkariaren proiektua proposatu zienean, ez zuten lehentasuntzat hartu. Hala ere, Joxeanek aurrera egin zuen, eta aldizkariak oso harrera ona izan zuen: Durangoko Azokan ilarak izan ziren harpidetzak egiteko. Zuzendaritzatik ezetz esan zioten gehienak gero norbanako gisa sartu ziren administrazio kontseiluan. Ordutik, aldizkariak aldaketak izan ditu, baina oinarriak antzekoak dira.

Zeintzuk dira oinarriak, bada?

Garai hartan askoz errazagoa zen harpideak topatzea, bertsolaritzaren gorakada izugarriagatik, baina baita paperak orduan beste funtzio bat zeukalako ere. Hala ere, gaur egun, oraindik ere, oinarrian dauzkagu Euskal Herriko zazpi herrialdeetan banatutako bertsozaleak, oso ezberdinak haien artean, bertsozale komunitatea bera bezala. Saiatzen gara hedabide espezializatu eta nazional gisa ahalik eta hobekien erantzuten horri: arnasa luzeko lau zenbaki egiten ditugu urtean.

Bere garaian, bertsolariei ezohiko ertzetatik begiratzen zien aldizkariak, askotan umore tonuan. Hori aldatu egin da, ordea.

Bai, hori hasierako kontua zen: gure historiaren parte da, baina jada ez dugu bide horretatik lan egiten. Gaur egun uste dut bereizgarri nagusia dela epe luzeekin lan egiten dugula, eta, gainera, gai bakoitza lantzeko jotzen dugula horretarako aproposena iruditzen zaigun pertsonarengana. Ez gara kazetari talde finko bat: erredakzio batzordean gutxi batzuk gara, eta, tarteka, erredakzio batzorde zabalagoak egiten ditugu, jasotzeko ekarpenak, iritziak, gaiak... Saiatzen gara bertsolaritzaren munduan dabilen profil askotako jendearekin lan egiten. Uste dut patxada horrek ematen diola balio erantsia aldizkariari.

Bertsolaritza aldatuz joan da urte hauetan; aldaketetara moldatzen jakin duzuela esan daiteke, adibidez, egun eskaintzen duzuen formatu hibridoengatik.

Hori da. Paperekoa gure sorkuntza nagusia da, baina ez dugu soilik paperekoa eskaintzen. Webgunea hor daukagu, eta ez da paperean ateratzen duguna hor eskaintzeko atari soil bat; zenbait kontu ditugu, hor zabaltzen ditugunak: blogariak, podcastak… Adibidez, 30. urteurrenaren harira, bertso idatzien lehiaketa bat antolatu genuen, eta bertso sorta horiek sozializatu nahi genituen, azkenaldian bertso paperek galdu egin dutelako zuten funtzioa, eta lehiaketetara mugatu direlako. Oskar Estangak musikatu ditu, eta abesti gisa zabalduko ditugu.

Paperaren krisiari aurre egiteko, formatu berrietara egokitu da aldizkaria; halere, bilduma izaera ere badu. Hori lagungarria da paperean ere irauteko?

Gure apustua hori da: uste dugu bilduma izaera hori modu bat dela harpideak ikusteko bere bizitzako esparru bat, bertsolaritzari lotutakoa, zer bilakaera izan duen urteekin. Gure ustez, paperak kalitatezko euskarri bat ematen dio, eta horren aldekoak gara. Hala ere, aldizkari guztiak sarean jartzen ditugu, libre irakurtzeko.

Aldizkarian agertutako argazkiak ere digitalizatu dituzue. Balio handiko artxiboa izango da.

Bai, lan handia egin dugu azken bi urteetan: 10.000 argazki inguru digitalizatu, etiketatu eta igo ditugu. Argazkigintza eta diseinu aldetik, aldizkaria puntakoa izan da beti, eta jarraitzen dugu apustu hori egiten. Diseinuan Txema Garcia aritu da, eta argazkilari lanean, Conny Beireuther; eta orain Andoni Lubaki ere sarritan izaten dugu taldean. Hori erabiltzailearen esku egotea altxor handia da.

Komikigintzarekin ere apustua egin duzue azkenaldian.

Bertsozale komunitatea oso profil ezberdinetako jendeak osatzen du, eta bada talde zabal bat, zeinak bertsolaritza gustuko duen, baina baita beste kultur adierazpide batzuk ere. Komikigintza ere bada askotariko jendearengana iristeko bide bat, eta horretan gabiltza. Neguan Gaztelumendi anaiekin komiki bat publikatuko dugu: Bidea da borroka.

Bertsozale belaunaldi berriengana iristea lortu duzue?

Esango nuke iritsi garela, bereziki komiki, podcast eta halakoen bidez. Paperekoari dagokionez, etxe askotan bertsozaletasuna belaunaldiz belaunaldi pasatu da, eta etxe askotan jarraitzen dute aldizkaria jasotzen 30 urteren ondoren. Baina badugu zer asmatu. Bertsolari eta bertsozale gazteak parte hartzen ari dira aldizkarian, eta jarraitu behar dugu horretan, haientzat aldizkaria espazio interesgarria izan dadin bertsolaritza ikusten duten bezala kontatzeko. Hori izan liteke erronka nagusia.

Gaur egun aldizkaria osasuntsu dagoela esango zenuke?

Bai. Pandemiarekin beldurra izan genuen, baina uste dut oinarria badagoela, eta handitzeko marjina. Jarraitu behar dugu aldizkaria indartzen, harpide eta kolaboratzaile sarea zabaltzeko. Hori da bizirik jarraitzeko bermea.]]>
<![CDATA[Bihar abiatuko da Lizarrako 52. Antzinako Musikaren Astea]]> https://www.berria.eus/albisteak/202715/bihar_abiatuko_da_lizarrako_52_antzinako_musikaren_astea.htm Fri, 03 Sep 2021 15:26:45 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/albisteak/202715/bihar_abiatuko_da_lizarrako_52_antzinako_musikaren_astea.htm Egitaraua bihar zabalduko da, 17:00etan. Ordu horretan, Iruñeko Katedraleko kanpai joleek Lizarrako kanpai guztiak joko dituzte, jaialdia inauguratzeko. Une horretatik aurrera eskainiko dituzten kontzertu nagusien artean, lehenengoa Maite Beaumont & Al Ayre Español taldearena izango da, bihar bertan, arratsaldeko 19:00etan, Lizarrako San Migel elizan. Gainerako kontzertu nagusiak honako hauek izango dira: igandean Artefactum taldeak joko du; astelehenean Maria Cristina Kiehr & Ariel Abramovich; eta asteartean Opera Omnia; hiru horiek leku eta ordu berean, 19:00etan San Migel elizan. Asteazkenean, Jose Hernandez Pastorren txanda helduko da: 21:00etan joko du, Eunateko Santa Maria elizan. Ostiralean, hilak 10, Enrike Solinisek joko du, 17:00etan Santa Klara elizan, eta Conductus Ensemblek, 19:00etan San Migel elizan. Azkenik, larunbatean, hilak 11, La Regalada taldeak kontzertua emango du, 17:00etan San Migel elizan, eta bi ordu geroago, Nafarroako Orkestra Sinfonikoak itxiko du jaialdia, Los Llanos kulturguneko lorategietan. Proposamen bereziak Programazio orokorraren osagarri gisa, aurten jaialdiak Donejakue bidearekin lotutako zenbait proposamen berri eskainiko ditu. Hasteko, igandean, Bidean izeneko jarduera egingo dute, eta hiru talde berrik kontzertuak eskainiko dituzte: El Parnasillok, Ensemble Allettamentok eta Anacroniak. Bestalde, hilaren 8ko gauean, izarrekin lotutako proposamen bat eskainiko dute: Javier Armentia Iruñeko Planetarioko zuzendariak eta Joaquin Sevilla fisikariak zeruari buruzko azalpenak emango dituzte, 22:00etatik aurrera, Eunateko Santa Mariaren inguruan. Haien hitzekin batera, Edurne Aizpunen harparen hotsa entzungo da. Beste berrikuntza bat SMADE Belaunaldia izeneko proiektua da, «Europan antzinako musikan sortzen ari diren talentuak erakartzea» helburu duena. Hala, jaialdiak zenbait artista gazte gonbidatu ditu, euren lana erakuts dezaten, eta ikus-entzuleekin zein sektore profesionalarekin harremanetan jar daitezen. Aukeratutako taldeak dira Brezza Ensemble, Duo Montserrat Isanta & Jon Wasserman, Preterito Imperfecto, Hispana Lyrica eta Duo Sempiterno. Hilaren 7an eta 8an taularatuko dira, astearte eta asteazkenean, Lizarrako Fray Diego kultur etxean. Azken emanaldi bat ere eskainiko dute, San Migel elizan, ostegunean. Egitasmo hori Lizarrako Udalaren babesarekin antolatu dute, eta udalak 3.000, 2.000 eta 1.000 euroko laguntzak emango dizkie parte hartzaileen artean aukeratutako taldeei; sari horiekin batera, ikus-entzuleek talde bat aukeratuko dute, eta 2022ko jaialdian parte hartzeko gonbidapena jasoko du. Jaialdirako sarrerak Baluarte Fundazioaren webgunean edota leihatiletan bertan eros daitezke, baita kontzertuetako egoitzetan ere, kontzertuak hasi baino ordubete lehenagotik.]]> <![CDATA[Komikiaren Nafarroako topagune ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1941/032/001/2021-09-02/komikiaren_nafarroako_topagune.htm Thu, 02 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1941/032/001/2021-09-02/komikiaren_nafarroako_topagune.htm Sacrificio y ascensión (Sakrifizioa eta igoera) izeneko erakusketan, Kondestablearen jauregian. Azokaren inoizko erakusketarik handiena izango da, eta, hura osatzeko, artistak horma irudi bat egingo du aretoan. Kondestablearen jauregia izango da azokaren egoitza nagusia, eta han egongo dira, Rubinena ez ezik, beste erakusketa nagusiak ere. Nabarmentzekoa da Begoña Zia komikilari nafarraren omenez antolatuko dutena. Zia 2019an zendu zen, eta haren neba Jesus Ziaren ekimenez, haren lan batzuk bildu dituzte El retrato de papel (Paperezko erretratua) liburuan. Horietako batzuk erakutsiko dituzte. Omenduko duten beste marrazkilari bat Rafa Ramos da, Leo Verdura pertsonaiaren sortzailea. Ramos ez zen Nafarroan jaio, Malagan (Espainia) baizik, baina Iruñean bizi izan zen urte luzez, eta haren emaztearekin eratu zuen Leo Verdura pertsonaia, Nieves Egiluz iruindarrarekin. «Askok haurtzaroko pertsonaia kutun moduan gogoratzen dugu, eta komikietako lehen pertsonaia beganoetako bat ere izan zen», adierazi du Rodriguezek. Ramos 2000n zendu zen, eta antolatzaileei «ilusio handia» egiten die haren pertsonaia berreskuratzeak. Nabarraldek antolatu duen Imago Navarrorum izeneko erakusketan aukera egongo da Euskal Herriko zenbait komikigileren lanak ikusteko. Izan ere, talde horrek historiari buruzko bost komiki argitaratu zituen, eta horietako pieza originalak, zirriborroak eta erreprodukzioak bilduko dituzte Kondestablen. Bilduman, Joseba Larratxe Josevisky-k Eneko Aritza irudikatu zuen; Adur Larreak Inkisizioak zapaldutako Zugarramurdiko (Nafarroa) emakumeak; Asisko Urmenetak Nafarroarentzat erabakigarria izan zen garai bat, 1620. urtearen ingurukoa; Ainara Azpiazu Axpi-k Katalina Foixkoa; eta Iñaki Martinez Iñaket-ek eta Mikel Begoñak Benjamin Tuterakoa. Mahai inguru bat ere egingo dute, marrazkilari eta gidoilariekin, urriaren 1ean. Ezohiko ereduetatik gehien aldenduko den erakusketa Antonio Altarribari eskainitakoa da. Izan ere, eleberri grafikoen sormen prozesuaren faseak erakutsiko ditu, gidoitik azken emaitzara arte; horretarako, Iruñeko Arte Eskolako hamabi ikaslek Altarribaren El ala rota (Hego apurtua) liburutik abiatuta egindako interpretazioak erakutsiko dituzte. Bestetik, egitasmoaren kartela -irudian ikus daitekeena- sortu duen ilustratzaileak, Laura Perez valentziarrak, atzera begirako erakusketa bat osatuko du, eta, hilaren 9an, hiria bisitatuko du. Ohi bezala, azoka Lizarrara ere zabalduko da, bi erakusketarekin. Lehena Miguel Porto eta Fernando Llor espainiarren Subnormal. Una historia de acoso escolar (Subnormala. Eskola jazarpeneko istorio bat) lanean oinarrituta dago; bigarrenean, Donejakue bidearen ikonografia jasoko dute. Azkenik, aurten beste bi egoitzatara zabalduko dituzte erakusketak. Iruñeko Geltoki gunean, Tizak argitaratu ohi dituen bildumetako marrazki batzuk jarriko dituzte, baita bigarren eskuko komiki azoka bat ere. Karlismoaren Museoan, berriz, hainbat sortzailek gai horren inguruan egin dituzten lanak jasoko dituzte, En trazo rojo (Trazu gorriz) erakusketan. Erakusketez gain, aurtengo proposamen berezienetako bat Lucio Urtubiaren omenezko ikuskizun bat izango da: Lucio, una reflexión escénica (Lucio, hausnarketa eszeniko bat). Mikel Santos Belatz-ek 2018an argitaratutako Gerezi garaia liburuan oinarriturik, The New Jazz Colective taldeak «zuzeneko musika, ikus-entzunezko lengoaia eta Lucioren beraren hitzak» uztartzen dituen pieza bat osatu du. Gaiarre antzokian aurkeztuko dute, irailaren 23an. Antzokiaren sarreran laneko irudietako batzuk ikusi ahal izango dira, originalak eta erreprodukzioak. Bi argitalpen Aurten bi liburuxka argitaratuko dituzte azokaren testuinguruan. Nagusia Tiza elkarteak hirugarren urtez prestatu duen Zart izeneko bilduma da: topaketarekin loturaren bat duten egileen lanak jasotzen ditu. Aurreko aldietan bezala, denek gai jakin bat landu dute; aurtengoa maskara izan da. Azala Virginia Santosek sortu du, eta parte hartzaileen artean daude Patxi Huarte Zaldieroa, Joaquin Resano, Teresa Castro, Esteban Zozaia Birilo eta Aizpea Lasa, besteak beste. Beste argitalpena Parisko Komunarekin lotuta dago. Pedro Oses eta Javier Mina nafarrek Los apaches de Paris (Parisko apatxeak) bilduma argitaratu zuten 1984an, Pamiela etxearekin. Komunak aurten 150 urte beteko dituenez, egileek fanzine bat sortu dute, gertatutakoa gogoratzeko. Doan eskainiko dute, azokaren egoitzetan. «Parisen garai hartan banatzen zituzten fanzineen antzekoa izango da», azaldu du Rodriguezek. Azokaren programazioa osatzeko, tailerrak, proiekzioak, kontzertuak, sinatzeak eta aurkezpenak egingo dituzte. ]]> <![CDATA[Begoña Zia, aitzindari ezezaguna ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1967/033/001/2021-09-02/begontildea_zia_aitzindari_ezezaguna.htm Thu, 02 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1967/033/001/2021-09-02/begontildea_zia_aitzindari_ezezaguna.htm Nafarroako Komiki Azokan omenaldia egingo diote Begoña Ziari. Bi urte dira zendu zela; beraz, ezin izango du jaso. «Hark txikitatik marrazten zuen: etxean beti zebilen istorioak marrazten, gauzak adierazteko edo bere eguneroko moduan», kontatu du Jesus Ziak. 1970-1980 inguruan hasi zen bere lanak publikatzen, batez ere euskarazko argitalpenetan. Zenbait argitaletxek publikatzen zituzten aldizkarietan parte hartu zuen; besteak beste, Ereinen Ipurbeltz-en, Plazaolaren Cuatrovientos-en eta Pamielaren aldizkarian. «Josemi Goienak asko lagundu zion; hark Pamielaren liburuetako azal asko egin zituen, eta Begoña animatzen zuen». Komiki horiez gain koadroen antz handiagoa zuten ilustrazioak egiten zituela azaldu du Ziak: «Orduan, komiki aldizkari asko begiratzen genituen, eta 1980ko hamarkadan marrazkilari asko koadroak eta arte erakusketak egiten hasi zirenez, bera antzeko zerbait egiten saiatu zen». 1980ko hamarkadaren amaiera aldera, publizitatearen arlora igaro zen; lehenik Jaso agentzian, eta gero Los Iruñako etxean. Haren neba ere marrazkigintzan aritzen zen, baina 1988an Madrilera joan zen. Handik gutxira, 1991n, Begoña Ziak estudio bat muntatu zuen, eta bere kabuz hasi zen lanean, agentzietako lanak utzi gabe. 1993an, estudio bat zabaldu zuen, lagun batekin batera: Cabodevilla y Cia. «Diseinu grafikora gerturatzen ziren, eta komikitik gero eta gehiago aldentzen». 1994an, Jesus Zia Madriletik itzuli zenean, elkarrekin estudio bat muntatu zuten, gerora Cia y Cia deituko zutena. Estudio horretan ere diseinu grafikoa lantzen zuten, baina baita liburuen edizioa ere. «Eta han egon zen, kasik zendu arte». Nafarroako Komiki Azokarekin harreman berezia izan zuen; izan ere, Javier Perez de Sabalza azokako zuzendaritzako kideak 2019an ilustratzaile nafarren erakusketa kolektibo bat osatu zuen, eta Zia zen ilustratzaileetako bat. Urte berean lehenengo, Zart bilduma argitaratu zuten, eta horretan ere parte hartu zuen. Denbora gutxira hil zen; argitalpen horretakoak haren azken ilustrazioetako batzuk izan ziren. Gerora Perez de Sabalzak Jesus Zia ezagutu zuen, eta hark jakinarazi zion liburu bat publikatzeko asmoa zuela, arrebaren marrazkiekin. Gertukoentzako proiektu gisa pentsatua zuen, baina «ongi egindako» zerbait prestatu nahi zuen. «Haren lanik bereizgarriak hautatzen saiatu nintzen. Erretratu asko jaso ditut, kalean ikusten zuen edonor marrazten zuelako: jende heldua, lagunak, eguneroko irudiak, tabernak, kalea... Eta baita bozetoak ere», azaldu du Ziak. Liburuari El retrato de papel (Paperezko erretratua) izena jarri dio, «hark egin nahi izan zuen liburu baten sarrera aurkitu nuelako, eta dirudienez, liburua horrela deitu nahi zuen». Erakusketa bat Lan horretatik abiatuta, erabaki zuten marrazkilaria Nafarroako Komiki Azokan ere omentzea, Begoña Ziarena «berreskuratu beharreko izen bat» baita antolatzaileentzat. Hala, liburuan jaso dituen hainbat marrazki Kondestablearen jauregian ikusgai jarriko dituzte. Senideentzat aitortza «hunkigarria eta garrantzitsua» dela aitortu du Ziak: «Haren desagerpena kolpe latza izan zen guretzat». ]]> <![CDATA[«Perfektuak ez diren marrazkiek asko komunika dezakete»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/022/001/2021-08-24/perfektuak_ez_diren_marrazkiek_asko_komunika_dezakete.htm Tue, 24 Aug 2021 00:00:00 +0200 Ane Eslava https://www.berria.eus/paperekoa/1899/022/001/2021-08-24/perfektuak_ez_diren_marrazkiek_asko_komunika_dezakete.htm Joemak eta polasak (Elkar, 2019), iaz Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria jaso zuena. Haren lanik pertsonalena Lohia da (Pepitas de Calabaza, 2018), eta aurki beste bat argitaratuko du.

Betidanik marraztu izan duzu?

Bai, guztiok marrazten dugu txikitan; batzuek marrazteari uzten diote, eta beste batzuek jarraitzen dugu. Nik jarraitu nuen, eta ogibide bihurtu.

Noiz erabaki zenuen ogibide bihurtzea?

Batxilergo artistikoa ikasi nuen, baina, lanbidea errazagoa izango zelakoan, Ikus-entzunezko Komunikazioa egin nuen. Madrilera joan nintzen lanera, baina utzi nuen; marrazkiari lotutako zerbaitetan hasi nahi nuen, bestela ez nuelako inoiz egingo. Ilustrazioa ikasi nuen, eta lanean hasi nintzen, 26 urte ingururekin.

Zure biografiak dio horren aurretik zientzien eta artearen artean erabaki behar izan zenuela.

Bai. Zientziak gustatzen zitzaizkidan, eta horretara bideratzen ninduten, ikasle ona nintzenez arteetara bideratzea desegokia zelakoan. Baina batxilergoa hasi aurretik ekarri zizkiguten txostenetan ikusi nuen artistikoan pintzelak-eta agertzen zirela, eta hori egitea erabaki nuen.

Zeintzuk izan ziren zure lehen urrats profesionalak?

Publizitate agentzia batean hasi nintzen; hezkuntzarako liburuak ere egiten nituen. 2013an, Elkarrentzat lan bat egin nuen, eta, urte berean, Etxepare saria irabazi nuen Leire Bilbaorekin batera. Sariek ikusgaitasuna ematen dutenez, deika hasi zitzaizkidan, antzeko lanak eskatuz. Literaturan murgiltzen hasi nintzen, eta hori da gehien gustatzen zaidana.

Zer motatako liburuak ilustratzea maite duzu gehien?

Poesia asko ilustratzen dut: gustuko dut oso irekia delako, irudiz beteta dagoelako, eta askatasuna ematen duelako.

Zeure kabuz sortzean, zein izan ohi da lehen txinparta?

Denetarik. Batzuetan, ikusi dudan zerbait marrazten dut: iaz, bidaia batean ikusi nuen kakalardo berezi batetik abiatu nintzen. Beste batzuetan, nola sentitzen naizen islatzen saiatzen naiz.

Ondoren, erritualik ba al duzu prozesuan?

Pixkanaka, erritual bat sortu dut, bai. Besteen testuekin lan egin ohi dudanez, testua sakonki irakurtzen dut, eta, gero, alde batera uzten dut, askatasunez marrazten hasteko. Hor ematen ditut behar diren egun guztiak. Inprobisazioan sortzen zaizkit ideiak. Bozetoak egiten ditut, eta hasieran irekitako bidea estutuz joaten naiz.

Ilustrazioa irudiekin komunikatzea dela diozu. Zergatik?

Neure burua ez dut jotzen artistatzat. Iruditzen zait artistak adierazkortasuna lantzen duela, baina nik norbaitentzat ilustratzen dut, eta hori kontuan izaten dut. Saiatzen naiz argi izaten zer komunikatu nahi dudan, eta horretarako nire baliabideak dira koloreak, formak, konposizioa... Iruditzen zait lan funtzional bat dela.

Lohia lana krisi pertsonal batek bultzatuta sortu zenuen. Zure ibilbidean mugarri garrantzitsua izango zen...

Bai, nik horrela bizi izan dut. Pauso handia izan zen niretzat. Libreago sentitzen naiz liburu hori egin nuenetik: aurretik saiatzen nintzen marrazkiak formalki eta estetikoki asko zaintzen, eta orduan ikusi nuen nire marrazteko modua koadernoetan nuen hori zela agian. Ikasi nuen perfektua ez den marrazki batek ere asko komunika dezakeela.

Nola bizi izan zenuen Iñigo Astizek Euskadi Saria jaso izana?

Oso pozgarria izan zen, laguna dudalako, eta maitasun handiz egindako lan bat izan zelako. Oso polita izan zen elkarlanean aritzea: elkarrekin ikasi genuen txikitan, eta orduan beti ibiltzen ginen elkarrekin gauzak egiten. Horretara bueltatzea izan zen.

Zer duzu esku artean orain?

Irri Mola liburua egin nuen Elkarrekin, baina oraindik ez da atera. Leire Bilbaorekin Barruko zaratak poema liburua egiten ari naiz. Beste proiektu pertsonal bat daukat, baina ezin dut gehiago esan.]]>