<![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 21 Aug 2019 15:38:59 +0200 hourly 1 <![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Abuztuko mahatsak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-31/abuztuko_mahatsak.htm Wed, 31 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-31/abuztuko_mahatsak.htm
Gero, denbora batez, baretuko da guztia. Crescendoak etena ezagutuko du, lehenik eta behin espainafar eskuinak, eginahalak eginda ere, ezin izanen duelako, momentuz, ezer gehiago egin, dirudienez, beste lau urtez boteretik at ez gelditzeko. Bururatuko zaie zerbait, baina abuztutik bueltan. Zalantza gehiago dut beste guztiei zerbait planifikatu ahalko duten Navarra Sumaren trunpiloa zatitzeko. Onena, agian, ezer ez egitea da.

Portugalen bada esaera zahar bat, gutxi gorabehera honela itzul genezakeena: «Abuztua eta mahats biltzea ez dator egunero, urtean behin baizik, batzuen alde eta beste batzuen kalte». Edonola, beste errefrau batek dioen bezala: «Sasoiak helduko ditu mahatsak».]]>
<![CDATA[Maleta egitean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-07-30/maleta_egitean.htm Tue, 30 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-07-30/maleta_egitean.htm
Aitorraldia Arnaldo Otegik ireki du. Politikariek gauzak egin baino lehen (edo egin ordez) iragartzeko azkenaldiko moda liburuen eremura iritsi da. Bost liburu eramanen omen ditu berak. Guztiak gaztelaniazkoak izateak baztertxoak harrotu ditu, publikoak horrelako aitorpenen azken helburua jendearen aurrean ongi gelditzea dela ulertu baitu; eta politikari abertzale bat nola izanen da eredugarri, gezurra izan arren, euskarazkorik aipatu gabe?

Garai batean uste nuen urtean zehar egin gabekoak egiteko tartea zela oporraldia. Denborarekin ohartu naiz kontrakoa dela. Udarako utzitakoak benetan egin nahi ez dituzunak izaten dira. Udan aspertzeko unerik ez zuelako libururik leitzen ez zuela aitortutako Iruñeko alkate ohi horrek bezala. Norberago gara udan. Logikoa, aspertzea ni, eta zerrendarik ez ematea.]]>
<![CDATA[Apokalipsia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-07-28/apokalipsia.htm Sun, 28 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-07-28/apokalipsia.htm
Gianni Vattimori orain gutxi irakurri diodan elkarrizketa bat ekarri zidan gogora. «Guztiak eztanda egin baino lehenago espero dut hiltzea», zioen titularrak. Filosofoarenak ez dirudi itxaropenez betetako gogoeta etorkizuneko belaunaldientzat. Gainean ditugun arazoen eta ekarriko dituzten ondorioen aurrean gero eta gehiagotan entzuten dut: «Hori ez dut nik ikusiko; eskerrak». Agian, denbora gutxiagoaren kontzientzia gero eta handiagoa dute nire ingurukoek. Gehienek, Vattimok bezala, seme-alabarik ez. Agian, mundua aldatzearen aldeko utopiak neutralizatzeko hartutako lan eskerga fruitua ematen hasi da.]]>
<![CDATA[Kroma]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-07-27/kroma.htm Sat, 27 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-07-27/kroma.htm
Museoaren sarreraren erdia edo laurdena kobratuta, ez legoke kroma bat jartzerik kanpoan? Pantaila berdearen aurrean argazkia atera eta, ilara askoz laburragoaren ostean, Gioconda hashtag Artlover zabaltzeko sareetan?]]>
<![CDATA[Pirrit eta Porrot]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-26/pirrit_eta_porrot.htm Fri, 26 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-26/pirrit_eta_porrot.htm spoiler: besteak du) iritzi publikoan helaraztea, porrota bera ekiditea baino. Horregatik, hitzarmen posiblea lortu ahal izaterainoko azken uneak, azken orduak, hedabideetan adierazpenak eginez, agiritxoak filtrarazten, iritzia bideratu nahian xahutu dituzte, eta ez mahaian baten inguruan. Iban Zalduak txiolandian esan bezala, garaiaren marka dirudi: «Egindakoak baino axola gehiago du esandakoak. Guztiari buruzko prentsaurrekoak eskaintzearen temarekin bezala. Lehenago, gauzak egiten ziren, aurretik iragarri gabe. Orain iragartzen dira, baita egiten ez direnean ere».

Horretan datza errelato delakoa. Amairik gabeko hauteskunde giroan paratzen gaitu horrek (XXI. mendea hauteskunde kanpaina etenik gabea izaten ari da). Batek pentsa lezake iritzi publikoaren diktadurapean bizi garela. Analisi okerra litzateke. Kontakizun delakoa ez baita arazo errealak dituen jende arruntarentzat idazten. Norbaitek argitu beharko zigun nor den (emaitza bera baino garrantzi handiagoa ematen zaion) fikziozko konstruktu horren irakurle inplizitua, jasotzailea.]]>
<![CDATA[Nongoa zara?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-07-25/nongoa_zara.htm Thu, 25 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-07-25/nongoa_zara.htm konpañeroek bakarka utzi zuten aragoiar nafar madrildarra, hemendik aurrera herrikide ohia «diputada vasca» izendatzeko baimena emanez.

Herrikide ohiez ari garela, jakin nahiko nuke Javier Marotok zer erantzunen lukeen galdera bera eginen balu Sanchezek Senatuan, lurraldeen ordezkapen ganberan, hain zuzen. Segoviako senatari hautatu berri baitu arabar ohia Gaztelako parlamentuak, lege iruzurra dirudien presazko erroldatzea tartean dela. Erroldan bost urte lehenagotik exijitu nahi zuen Marotok Araban gizarte zerbitzuak erabili ahal izateko. Patuak zer ekarri dion.]]>
<![CDATA[Txirogailuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-24/txirogailuak.htm Wed, 24 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-24/txirogailuak.htm Big data ez da geroko kontua. Oraintxe bertan ari zaizkigu mezu bideratuak zabaltzen, bakoitzari berea.

Nire kasuan, norbaitek, hor barrutik, uste du komeniko zitzaidala aplikazio bat jaistea, jatetxe edo dendetan zakarretara bota behar duten janaria merkeago eskuratzeko (esan gabe doa, iragarkian nire kontzientzia ekologikoari egiten diotela deia, hobeki senti nadin), eta beste aplikazio bat, beste iragarki batean, etxean omen dudan logela hutsa alokairuan jartzeko (jende zoragarria ezagutzeko parada izateaz gain, neure kapritxoak ordaintzeko aukera ere emanen didala iradoki dit, ez dezadan pentsa diru eskasiagatik izan daitekeenik).

Luxuzko produktuen bilaketak egiten hasi naiz. Nago honek ere pobretzat salatzen duela neure burua; oraindik ez dut aldaketarik nabaritu iristen zaizkidan iragarkietan. Ohitzen hasi beharko dugu. Nork daki, agian egunen batean... ]]>
<![CDATA[Nostalgia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-23/nostalgia.htm Tue, 23 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-23/nostalgia.htm Stranger Things telesaileko azken denboraldia. Erabakitzeke dugu zein izanen dugun hurrengoa. Aurrekariak ikusita (aurretik Pose izeneko telesaila eta Parchis haur-taldeari buruzko dokumentala ikusi ditugu), oso litekeena da 80ko hamarraldian kokatutako zerbait izatea. Berez, ez nuke inoiz esanen tipo nostalgikoa naizenik, baina argi eta garbi patroi bat dago hor atzean.

Seme-alabak dituzten lagun batzuei, Marvelen egokitzapen berriak eta Disneyk haragizko aktoreekin edo animaliekin egiten ari den remake-ak hizpide, Hollywood lantzen ari den nostalgia aipatu nien, horrelako proiektuek zinemarako sarrerak erosten dituzten gurasoak dituztela helburu arrazoitu nahian. Kontra egin zidaten guztiek. Inork ez du nostalgikoa izan nahi. Baina hortik egun gutxira, The Goonies filmaren 30. urtemuga dela kausa, zinema aretoetan berriz emanen dutela eta elkarrekin ikustera joateko, umeekin. Egia da, erakuts ditzaket whatsappak.

Inork ez du nostalgikoa izan nahi. Baina taldean gaudela (eta are bikotean ere) zaila da saihesten. Nostalgia eritasun korporatiboa da. Askoren artean eraikitako gezurra. Berez, bakarka gaudela, (modu horretara) existitu ez zen zerbaiten, zorionaldi baten, inguruan.]]>
<![CDATA[Legitimazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/013/003/2019-07-21/legitimazioa.htm Sun, 21 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/013/003/2019-07-21/legitimazioa.htm
Europako mugetan ere, artista holandarrari, libre badago, edo besteren bati, eskatu beharko zitzaion artelan bat egin zezan, gure bizimodu isolatu eta pribilegiatuaren prestigio-emaile, hildako etorkinen gorpuekin. Zerbait garesti eta fina.]]>
<![CDATA[Ilargia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/003/2019-07-20/ilargia.htm Sat, 20 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/003/2019-07-20/ilargia.htm
Ordukoan, ilargia zapaltzea, makromatxismo erakustaldi bat izateaz gain, gerra hotzaren luzapen garestia izan zen; XX. mendearen historia, bere laburrean dagoeneko izugarria, erredimitzeko saioa; teknologiaren gurtzearen aldare edo mugarri ezartze urruna; garai performatikoaren gailurra.

Orain, beste gauza bat da. Nostalgiaren bazka, batez ere. Kultur ekoizkin askorekin gertatu bezala, revival edo remake batekin mehatxatzen duena. Zer zentzurik luke itzultzeak? Lehen emakumea hara bidaltzea aski arrazoi litzateke? Dagoeneko ez dirudi Lur planetaren B plantzat ere balio digunik. Urrunago landatu dugu utopia, Marten edo. Ilargia txikiegi gelditu zaigu.

Gainera (horri buruzko artikulu hutsal bezain luzeak argitaratu dira egunotan, gure arinkeria elikatzeko), ilargiari usain txarra dario, bertan egondakoek diotenez, bolbora errearen kiratsa. Gurean bezala.]]>
<![CDATA[Ezeztapena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-07-19/ezeztapena.htm Fri, 19 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-07-19/ezeztapena.htm
Lehenengo eta behin, ongi irudikatzen du gauza guztien judizializazio gero eta orokortuagoa (gertuago ere ikus dezakeguna, ikurrina udal bateko balkoira ateratzearen inguruan, esaterako...). Ematen du ia edozein erabaki edo ekintzaren atzetik etorri behar duela epaile batek berretsi ala atzera botatzera. Herritarrentzako bermea gabe, gehiengoaren interesen kontra doa ez gutxitan, epaileen hierarkia nork eta nola ezarrita dagoen gauza jakina baita.

Bigarrenik, erabaki judizial horien sakoneko hutsaltasunaren adibidea ere bada. Kataluniaren populazioaren ordezkariak diren parlamentarien gehiengoak arbuiatu du Espainiako erregeak gatazka katalanean jokatu duen rola. Legalki posiblea izan ala ez, iritzi hedatu hori egon badago. Uste izanen dute ebazpen bat baliogabetuta ezeztatzen dela jendearen, gehiengoaren ustea ere? Badirudi baietz.]]>
<![CDATA[Adinarekin jolas]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2019-07-18/adinarekin_jolas.htm Thu, 18 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2019-07-18/adinarekin_jolas.htm
Norberarena baino gatazkatsuagoa izaten da maitasunak denborarekin duen harremana. Nire bikotekidearen eta bion argazki bat aukeratu eta gure betirako promesen eremura eraman ditut geure buruak. Mingarria da zimur eta ile urdinez jositako begitarte horietara iristerako bide malkartsua, balizkoz betea, irudikatzea. Kontrako norabideari ekin diot eta, errealismoa zio, beste argazki bateko gu-ri elkar ezagutu baino lehenagoko gaztetasun distiranta eskaini diot. Are mingarriagoa egin zait inoiz eduki gabekoa galdutzat jotzearen zorabioa.

Maitasunaz gehiago erakutsi dit aurpegi-ezagutzaren goi-teknologia poliziala jendarteratzen duten argazki pare batek John Donneren poema batek baino. Aski ez banu bezala, ama zena ekarri dut gaurkora, zahartzarora. Gero, Euskal Herriko maparekin saiatu naiz; ez diot parte oneko iritzi emaitzarik ez agertzeari.]]>
<![CDATA[Beste bat izan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2019-07-17/beste_bat_izan.htm Wed, 17 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2019-07-17/beste_bat_izan.htm Mendebaldearen kultur historia laburra: «Virgiliok Homero izan nahi zuen./ Horaziok Pindaro izan nahi zuen./ Ovidiok Safo izan nahi zuen./ Dantek Virgilio izan nahi zuen./ Alaskak santa izan nahi zuen».

Bat-batean nik ere osatu dut Gaurko espainiar politikaren laburpena: Pedro Sanchez Albert Rivera bat da. Eta Albert Rivera, funtsean, Pablo Casado bat. Eta azken hau, Santiago Abascal nahi bat. Ezkerrari ere aplika dakioke beharbada, Iglesias (beti izan) delako ataka txarretatik bizirik atera den horietako biziraule bat, Pedro Sanchez bezala, baina honen arrakastarik gabe, hortzekin jaioa ematen du eta.

Euskal kulturari ere hedatzen hasi baino lehen (bertsolariek idazle, idazleek sukaldari, sukaldariek...?), lehen betebeharra dut aitortzea nik beti Uxue izan nahi izan dudala, Uxue Apaolaza, noski.]]>
<![CDATA[Kuria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-07-16/kuria.htm Tue, 16 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-07-16/kuria.htm desadostasuna adieraztera joatea, garrasika. Kuria kalea, Iruñea hiriaren hipotalamoa, biziki maite dudan arren (aurtengo kroketa onena bertan jan dut), ez nintzen joanen. Beste hiri bateko udal gobernu berriaren kontrako manifa batera joateko proposatu zidaten. Uko egin nion. Nik hor zer esanik ez dut, baina, batez ere, herritarrak mintzatu dira, bozetan. Neurri zehatz baten kontra kexa naiteke, baina beste alkate bat paratzeko aukera hemendik lau urtera dugu berriz. Horregatik (eta gorrotoak aurpegiera izugarri itsusten duelako; agitpropa egitekotan, ez etxekalterako), ez nintzen Kuriara joanen. Badut zertan ados ez egon, arrazoiak pilatuko zaizkit legealdian zehar, baina, analisiak analisi, irentsi behar dut herrikideek erabakitakoa.

Kuriara ez joateko ditudan arrazoien artean, bakarra ez da Maiak zerrendari gehitu nahi diona. Festak baloratzeko prentsaurrekoan aditzera eman du guztia grabatuta dagoela, «investigación y calificación penal»-aren zain. Aurkakotasuna kriminalizatzeko bidean beste urrats bat, nora daraman ongi dakiguna.]]>
<![CDATA[Une zehatza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-07-14/une_zehatza.htm Sun, 14 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-07-14/une_zehatza.htm Stromboli sumendiak eztanda egin duen unea jasotzen baita. Seguruenik, idazle erromatarrak baino babes tarte handiagoarekin (besteak beste, pantailaren bestaldean bainago) ikusi dut beheranzko ke ibai zuria, ezin ikusizko isuri baten emaitza dirudiena, eta, bat-batean, zazpigarren segundoan, goranzko ke zutarri lodiago eta izugarriagoa, belzkara, denbora gutxian irlaren tamainaren halako bi hartu duena.

Esperientzia bertatik bertara ez bizitzearen zaputzaldia bideoaren izenak arindu dit: Il momento esatto dell'eruzione dello Stromboli ripreso dallo yatch Gioisa Solaris one 44. Erupzioaren zirrara, yate batean egoteak eskaintzen dizun sortasunetik, deskribatuko duen olerki baten izenburua ematen du. Siziliako irlarik garestienaren sumendia sutan ikusi dut, Plinio Gazteak sentituko zuenarekin ameskerian ibili naiz, baina orain benetan irrikatzen dudana inork idatzi gabeko poema izenburudun hori irakurtzea da.

Bideoa amaitzean, automatikoki beste bat abiarazi da, kanal berekoa: Bambina russa impara a memoria la canzone Felicità di Albano emozionando tutti. Beste poema baten premia duen beste une zehatz galkor bat.]]>
<![CDATA[Testuingurua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-13/testuingurua.htm Sat, 13 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-13/testuingurua.htm
Gogoan dut, nire euskaldun berri-berriaren lotsarako, jangelako zerbitzari dotoreak euskaraz hitz egin zidala, amak hartaratuta, eta horrek sortu zidan inpaktua, euskara bestelako egoerei lotzera ohituta.]]>
<![CDATA[Allen eta errelatoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/003/2019-07-12/allen_eta_errelatoa.htm Fri, 12 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/003/2019-07-12/allen_eta_errelatoa.htm
Kontua ez da, pentsa daitekeenaren kontra, batere hutsala, euskal sortzaileek aurre egin beharreko auzi saihetsezin horietako bat delako, gurean girotutako lan batean (oraingo edo iraganeko) bortxakeria nola agerrarazi, zer proportziotan, zenbateko hurbiltasunaz (lehen planoan ala background-ean), fokua non jarrita; nolabaiteko kanona osatzeraino.

Aldatuko dizkigu Allenek oraingo irizpide behin-behinekoak?, armak isildu diren honetan euskal idazleak egitera ausartzen ez direna eginez, hots, (euskal) gatazkarik gabeko Euskal Herri bat irudikatuta, diru-laguntzek ahoa estalitako sortzailea dela Fernando Aranburuk salatuko duen beldur-itzalik gabe? Edo, Hasier Arraizek Maitasun keinu bat besterik ez saiakeran Uribe buru duen belaunaldikoei goretsi bezala, «jende arruntaren dohain bereziak eta miseriak islatuko» ditu, zeina «azken hamarraldietan gure literatura, gizartea bera bezala, murgilduta egon den gai larriagoek» orain arteko sortzaileei saihestu omen baitie?]]>
<![CDATA[Itsaslaminak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/012/003/2019-07-11/itsaslaminak.htm Thu, 11 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1896/012/003/2019-07-11/itsaslaminak.htm sirena deitura erabili gabe, itsaslamina agertuz gero, errazagoa da euskaraz hitz egiten has dakigun irudimenean). Dagoeneko denok dakigu Disneyk haragizko (eta arrainezko?) aktoreekin berregin nahi duela Sirenatxo (edo Itsaslaminatxo?) filma eta protagonistaren rola zuri arrazakoa ez den Halle Bailley aktoreak antzeztuko duela. Jakin ala ez, denontzat susmatzekoa da horrek polemika (edo polemikatxoa?) piztu duela, ertz askotakoa: jatorrizko film, ipuin edo kondairaren ispirituaren kontrako neurria dela, arrazoi komertzialak daudela atzean, James Bond beltzarekin bezala, hobe luketela berezko pertsonaia beltzak edo beste arraza batekoak sortuko balituzte lehengoak koloreztatu beharrean. Ez nago ados bakarrean ere. Xehekeria zale norekin eta zerekin jartzen garen, salatzen gaitu. Fikzioaren etena kontrako eztarritik noiz doakigun ere bai. Filmeko gaizkile, garai batean errusiar, gaur islamistarena edonork eta edonola egin dezakeen. Berdin gertatuko da sines-garri.]]> <![CDATA[Begi keinuka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-10/begi_keinuka.htm Wed, 10 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-07-10/begi_keinuka.htm El Mundo-ko kazetari batek deitu bezala, gaytasuno-en botoa galduta ere, ekar diezaiekeen etekinak eragiten die begi dantza.

Txibite ere eskuinerantz hasi da begi-keinuka, muslari zolitzat joaz bere burua. Geroa Bai, Ezkerra eta Podemosekin jokatutako kartekin beste mahai batean enbido joko duela iragarriz. 31 ditu eskutik.]]>
<![CDATA[Zikloak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-09/zikloak.htm Tue, 09 Jul 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/003/2019-07-09/zikloak.htm
Greziakoa jakitean, aitortu behar dut, hondoan ez nau batere harritu. Politikaren ohiko zikloan pentsatu dut. Txio batean laburbildu du Mario Zubiagak: «Eskuinak krisia sortzen du. Jendeak ezkerrari ematen dio botoa. Kapitalaren Europak (Syriza bezalako) ezkerra makurrarazten du. Ezkerrak eskuineko politika egiten du. Jendeak bozkatzeri uzten dio. Eskuinak hauteskundeak irabazten ditu».

Ziklo horretako laugarren mailako azpibihurgune batean iragarrita daude hau bezalako deitorezko zutabeak ere.]]>