<![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 27 Feb 2021 09:57:40 +0100 hourly 1 <![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Koherentzia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/002/2021-02-27/koherentzia.htm Sat, 27 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/002/2021-02-27/koherentzia.htm
Ezin ukatu daiteke nolabaiteko koherentzia egon badagoela. Jende asko hasia zen esaten Altsasun gertatutako liskar famatua norbaitek grabatu izan balu, Linaresekoa bezala, emaitza oso ezberdina zitekeela. Badirudi ezetz. Berdin litzateke agintearen kontrako erasoa, antza denez.

Ikasi beharko genuke polizia bat inoiz ez dagoela zerbitzutik kanpo. Juan Carlos erregea bezala. Erregea beti errege. Bizitza pribaturik ez du, eta, hortaz, nondik ez dakigun diru guztia jaso zuenean, errege moduan jaso zuen. Galderarik?]]>
<![CDATA[Harrobia dago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/002/2021-02-26/harrobia_dago.htm Fri, 26 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/002/2021-02-26/harrobia_dago.htm
Bitxia zait jendea axola ez zaion gauzetan ez sartzeko aldarria eta dena azken detaileraino jakin nahi izatea nola egiten duten bateragarri. Bat saiatuko da enteratzen lagun baten lagun baten lagunari galdetuta. Bitartean, jokabide estrainioaren atzean zer dagoen asmatu nahian entretenitzen gara. Batek xantaia kasua irudikatzen du. Beste batek ludopatia. Hirugarren batek banaketa arazotsua. Laugarren batek tranpa jarri diotela uste du, ez du argi nork, gertukoak ala aurkari politikoak; izan ere, bere ustez, lehendakaritzarako hautagai indartsua izan zitekeen. Bosgarrenak inoiz ez du parte onekotzat jo.

Nire ustez, (H)ilbeltza euskal nobela beltzaren astean bertan atera izana ezin da kasualitatea izan. Talentu berriak generoan sartzera xaxatzeko kanpaina da.]]>
<![CDATA[Festaurre]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2021-02-25/festaurre.htm Thu, 25 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2021-02-25/festaurre.htm
Ederregiak espero ditugu, aurre-erreserbak eginez ia, orgietarako azpiko jantziak atontzen. Adiskideren bat topatzen dudan hurrengoan, aldiz, Nazioarteko Diru Funtsak atera berri duen txostena aipatuko diot, pandemiaren ostean sozial iskanbilen bolada iragarriz.

Festaurrean gaudelakoan eta, sinesgarriago, gerraurrean gaude.]]>
<![CDATA[Merkatu ondasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-24/merkatu_ondasuna.htm Wed, 24 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-24/merkatu_ondasuna.htm
Zer inporta zait niri Konstituzioak edo dena delakoak eskubidea bermatzea, jasotzen dudan soldataren ehuneko gero eta handiagoa, emantzipatzea eta duin bizitzea ezinezko bihurtzeraino, hartzen badit alokairuak? Eskubide guztiak merkatu ondasun berregituratuko dituzten eguna hurbilago da. Hezkuntzaz eta osasunaz dagoeneko salgai moduan mintzo dira toki guztietan, eta defendatzaileek ere haien errentagarritasuna erabili behar dute argudio.]]>
<![CDATA[Entzutekoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/002/2021-02-23/entzutekoak.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/002/2021-02-23/entzutekoak.htm play sakatu dut eta kalitate eskaseko soinua abiatu da, baina berehala gelditu behar izan dut. Ez dut sabelik izan. Esaldi bat edo beste ikusi dut hortik. Eguna luzea da eta, notiziei begira bizi naizenez, zaila da ez-entzun honetan luze jarraitzea. Baina ez dut nik bilatuko. Ez-entzun honetan esan dut, hitza asmatuta-edo. Kasu honetan, eta torturez ari garela, ezjakintasunaz hitz egitea ez dagoelako. Horregatik, uste dut, ez ditut entzun behar.

Baieztapena badakarte, bai, baina jakiteko berririk ez. Intxaurrondon gertatutako izugarrikeriak ukatuko dituenik bada? Jakiteko berrik ez, baina gutxienez baieztapena dira. Norentzat, baina? Halako baieztapen sonoroa behar zutenak dira arreta gutxiena eginen diotenak, ezikusi handiena, edo ez entzun handiena eginen diotenak, iraganaren izara zuria, orrialde-pasa, ozenen aldarrikatuko dituztenak, norbaitek hartara estutuz gero. Tira, haiek ere ez zuten baieztapenik behar. Argudioak pixka bat aldatu beharko dituzte, beharbada. ]]>
<![CDATA[Nor bere herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2021-02-21/nor_bere_herrian.htm Sun, 21 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2021-02-21/nor_bere_herrian.htm funtziona.

Mugimendua pandemiak murriztua dugun honetan, eta batez ere justu orain urtebete atzerrian nengoelako oroitzapenak bultzatuta, inkontzienteki hasi naiz ingurukoa, betiko moduan gabe, bestela begiratzen. Villavesan sartu, baina, ohiko konfiantza eta asperduraren ordez, neure burua irudikatu dut hori bera ezustez egiten. Nora eramanen ninduela ahazteak esfortzu txiki bat eskatu dit. Exotiko iritzi diet, eta maitagarri, nire herrikideen hazpegi aurpegiei, eta horrek lagundu uste dit neu ere normalean jota naukan monotoniaren azpiko dirdira gordearen arrastoa ikuskatzen.

Hain turista gutxi ibiltzeari ere pribilegio iritzi diot. Zer polita den Iruñea. Hemen biziko nintzateke, loteria egokituz gero. Inguruan badaude hiri ospetsuagoak, baina hemen zoriontsu izatearen aukera arrotz batek baino ezin du susmatu. Esperientzia luzatu nahi izan dut, zer gehiago sentiaraziko zidan jakiteko irrikatan, baina ezagun batek gelditu nau, neurera ekarrita.]]>
<![CDATA[Demokrazioa osoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-20/demokrazioa_osoa.htm Sat, 20 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-20/demokrazioa_osoa.htm
Demokrazia osoa, demokrazia betea, are demokrazia oso-betea, demokrazia hiperreala, demokrazia itself, demokrazia betegina, demokrazia premium, demokrazien demokrazia, peak democracy, goren gradurainoko demokraziya, Perikles bera ere plazerrez korritzeko moduko demokrazia omen da Espainiakoa, behin eta berriz gogoratzen digutenez. Azkena, Sanchez presidentea bera, Hasel raperoaren espetxealdiak eragin dituen erantzunen kontrako adierazpenetan: «En una democracia plena,como es España, la violencia es inadmisible».

Hausnartzeko moduko hitzak, ez hainbeste indarkariaren onargarritasunari dagokionez, nola demokraziaren beraren ezaugarriei dagokienez. Zerk egiten du demokrazia bat osoa. Zer eskubide (zenbat eskubide) bazter utz daite(z)keen demokrazia ez-bete batean? Horrelako batean bageunde nork abisatuko zigun? Zenbat galdera eta zenbat demokrazia gutxi!]]>
<![CDATA[Argindarrez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/003/2021-02-19/argindarrez.htm Fri, 19 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/003/2021-02-19/argindarrez.htm
Burura etorri zaidan lehen irudia hozkailuko janaria ustelduta izan da. Agur esan, eta zain egon naiz auzokoak alde egin arte, ni ere, etorritako bidetik, joateko kalera. Ez nau sei solairuak (belauna gaizki dudala) igotzeak hainbeste kikiltzen, nola etxean konexiorik gabe zer eginik ez dudala susmatzeak. Ez nago ziur ordenagailu eramangarria kargatuta dudan. Irakurtzea nuke, baina baita kalean ere, tabernara jaitsi dudan liburua nirekin baitut.

Plana osatu dut. Terraza batean liburua amaitu, liburutegian itzuli. Bidean libreta eta bolaluma erosi. Gaurko zutabea aurreratuko dut, bertan gogoeta eginez tresna elektronikoekiko dugun mendekotasun geldiarazleaz, eskuz idaztearen beroaldian. Ez dut uste ordu biak baino lehen bidaliko dudanik.]]>
<![CDATA[Isiltzen direnak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-18/isiltzen_direnak.htm Thu, 18 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-18/isiltzen_direnak.htm Qui tacet» hasten den esaerara. Orain gutxi ikusi dugu berriz: Kataluniako hauteskundeetako emaitzak analizatzean independentziaren aldekoek %50eko langa gainditu izanaz oso pozik ez dauden batzuek berehala jo dute, abstentzioa ere kontuan hartuta, aukera separatistak %27,6koa baino ez direla, tranpa nabarmena eginez, bozkatzera joan gabeko guztiak inplizituki beste ideologia batekoak direla iradokiz, burujabetza zaletasuna eta abstentzioa bateraezinak bailiran berez. Hala kontabilizatzen dutenek ez ohi dituzte konstituzionalisten datuak modu berean ematen.

Nago %27,6ko datua ez dela erraz desagertuko. Nafarroako eskuinak hitzetik hortzera darabilen leloa da Iruñean %3k baino ez duela euskaraz hitz egiten (hizkuntz gutxituaren babes urria gehiago murrizteko argudio gisa), ikerketa soziolinguistiko batek kaleko erabileraren datu hori eman zuelako, erdaldunekin edo isilik zebiltzanak zenbatu gabe eta elebakartzat hartuta, jakina.]]>
<![CDATA[Dragoi teknikoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-17/dragoi_teknikoak.htm Wed, 17 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2021-02-17/dragoi_teknikoak.htm
Kontakizun laburrak Matteo Renziren goranahiaz edo ezinikusiaz hitz eginen digu. Berak ireki omen du Italiako krisi politikoa, hain azkar itxi dena. Kontakizun zabalagoek Europako funts ekonomikoak aipatzen dituzte, zeinek kudeatuko dituen. Diruaren jabeek aukeratu dute eta lasaitu dira. Ez da istorio originalegia. Hura entzunda, batek pentsa lezake gorri arriskutsua zela Conte. Ez da hainbeste behar. Lerrokatzetik gutxi aterata ere, jai duzu. Gauza hauek badaezpada ere egiten dira.

Orain teknikoak omen dira funtsak kudeatzeaz arduratuko direnak, erabaki teknikoak hartuko dituztenak. Garai batean tekniko hitzak jendea lasaitzen zuela pentsatzea ere. Tekniko bat izan da Draghi Goldman Sachs inbertsio taldean. Tekniko aritu da Europako Banku Zentralean ere. Lehen ministro teknikoa da orain. Aukeratu dituen ministroak ere teknikoak dira, banketxeetatik eta enpresa handietatik aukeratuak. Pizten duen antipatia ere teknikoa da, neurtua, errentagarria.]]>
<![CDATA[(Des)oroituz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/002/2021-02-16/desoroituz.htm Tue, 16 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/002/2021-02-16/desoroituz.htm
Oker ez banago, kereilak ez du ibilbide luzeegia izanen. Historialari serioa da Mikelarena (1936an Nafarroan izandako garbiketa politikoari buruzko bere saiakerak Euskadi Saria eskuratu zuen orain bost urte) eta horrek dokumentuetan oinarritzen dela esan nahi du. Del Burgok aitonaren «izen ona» auzitegian gorde nahi izateak desoroimena eta nafar onen mitoa luzarazi nahi ditu, eskutik doaz-eta.]]>
<![CDATA[Maitemindua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2021-02-14/maitemindua.htm Sun, 14 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2021-02-14/maitemindua.htm maiteminak maitasunak zauritua edo amodioak oinazetua esan nahi duela, and I think that is beautiful.

Orotarikoaren datak pentsarazi dit euskal hitza ez ote dagoen zinemak berak eraginda edo, Orixe eta Andima Ibiñagabeitia zinema areto batean irudikatzen ez baditugu, sustraiak ez ote dituen maitasun erromantikoaren gaineko ikuspegi masokistan. Maitasunez sufritzearen irudia betikoa da? Gazte jendeari, batez ere mutilei, maiz aditzen diet (telebistan ematen duten hitzordu saio batean) beldur diotela maitemintzeari, asko sufriarazi dituelako amodioak, emakumeek asko sufriarazi dituztela aditzera emanez sentiberatzat pasarazi nahian.

Aukera dugu maitepoztu hitza 2020tik aurrera dokumentatzen hasteko Orotarikoaren hurrengo edizioetarako.]]>
<![CDATA[Hasperena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/002/2021-02-13/hasperena.htm Sat, 13 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/002/2021-02-13/hasperena.htm
Goizean etxetik ateratzean liburua nirekin ez eramateko erabakia ere premonizio bat dela ulertu dut orain. Bide osoan damutu zait sarrerako komodan utzi izana, azken uneko bulkada bati segika, harik eta metroko irakurlea ikusi dudan arte. Eramanez gero, bera edo ni behartuta egonen ginateke kointzidentzia hura seinaletzat hartzera, atzeko dilema filosofikoan edo balizko denbora paradoxan barneratzera.

Ni jaitsi beharreko geltokian jaitsi da bera ere, nik bakarrik nabaritu dudan lasaitasunezko hasperen bat boteaz nigan erreparatzean.]]>
<![CDATA[Magufoak euskaraz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2021-02-12/magufoak_euskaraz.htm Fri, 12 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2021-02-12/magufoak_euskaraz.htm Konspiranoikoak ala matxinatuak? izeneko testu batean bota ditu horrelakoak.

Esanguratsua da izenburua, aditzera ematen digulako haiek nola ikusten duten beren burua. Eta matxinada bat egon badago, baina argi eduki beharko genuke ez dela, hainbatek pentsatu nahi duten bezala, aurrerakoia, medikuntza tradizionalaren aldarrikapenak edo Iker Jimenez gasteiztarraren saioak ongi erakutsi bezala.]]>
<![CDATA[Disney euskaraz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/023/003/2021-02-11/disney_euskaraz.htm Thu, 11 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/023/003/2021-02-11/disney_euskaraz.htm Disney euskaraz izeneko talde bat, Donostiako guraso euskaldun eta euskaltzale batzuen ekimena, Eusko Legebiltzarrean egon da. 5.000 sinadura bildu dute, Disney konpainiari eskatzeko zinema aretoetan zein streaming plataforman ekoizpenak euskaraz emateko. Streaming plataformenak Disney+ delakoari egiten dio erreferentzia. Oker ez banago, guraso katalan eta katalantzaleek orobat sinaduren bidez lortu zuten euskararentzat eskatzen ari direna. Hemen besteek lortu arte ez zuen inork zirkinik egin. Ulergarria, beharbada, hizkuntz kontuetan ezezkoetara ohituegiak gaudelako. Nola hasiko ginen amerikarrei eskatzen gugan dirua gastatzeko?

Esan gabe doa bat egiten dudala Disney euskaraz egitasmoak eskatzen duen guztiarekin. Pittin bat haiengandik urruntzen nauena da «haurren hizkuntza eskubideak bermatzeko» helburuan zentratzea. Eta ez dut hau esaten, hainbatek uste bezala, Disney publiko helduentzako edukia ere badelako. Nire ustez haurrekin euskaraz eta gero gerokoak leloa sendotzen duelako baizik. Egia da hizkuntza umetan ikasten dela, baina helduek erabili ezean, jai dute ume euskaldunek. Hobe genuke guztiok (umeek barne) euskal telebistak helduentzako eduki kalitatezkoak bermatuko balitu euskaraz.]]>
<![CDATA[Tabernak bai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2021-02-10/tabernak_bai.htm Wed, 10 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2021-02-10/tabernak_bai.htm
Zergatik hitz egiten dugu ostalaritzaz orokorrean, eta ez lokalean lokaleko baldintzez? Berdin da leihorik gabeko tabernazuloa eta ongi haizeberritutakoa edo terraza bat? Ostalari elkarteek ez zuten indarra beste nonbait bildu eta gobernuen diru-laguntzak exijitu, beharbada auzitegietan ere?

Zer dugu denok ostalaritzarekin? Zergatik denok gabiltza guztia ala ezer ez eskaka? Zergatik erakartzen ditu ostalaritzak foku gehienak? Zuek ere sumatzen zenuten hain garrantzitsua zela gure bizitzetan, gure ekonomian, geure iruditeria sinbolikoan? Europa, batez ere hegoaldean, oporgune erraldoi bihurtzen ari delako ideia barneratu dugu?]]>
<![CDATA[Futbola euskaraz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2021-02-09/futbola_euskaraz.htm Tue, 09 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2021-02-09/futbola_euskaraz.htm
Igandean Iñaki Williams agertu da La Sextako Salvados telesaioan ere, futbolean eta baita hortik kanpo ere bizi izan duen arrazismoaz hitz egiteko. Nik bi gauzak lotu ditut, inor gutxik aipatu duelako, nik ikusi dudala behintzat, Chiringuito-ko txio horretako argazkian bera agertzea eta ez beste nonbait, mikro-arrazismoa izan litekeela, doblea gainera, jokalariaren azalaren kolorea eta Espainiako iruditerian euskarak (nazionalista itxien hizkuntza horrek) sinbolizatzen duen arraza-purutasunari lotzean. «Beltz bat euskaraz. Jiji. Sekula horrelakorik».]]>
<![CDATA[Protagonista]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/024/003/2021-02-07/protagonista.htm Sun, 07 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/024/003/2021-02-07/protagonista.htm
Gertaera historikoetan non geunden eta zer egiten ari ginen elkarri galdetzen hasi ginen halako batean, bitxikeria aipagarria edo hitz-aspertua zelakoan, baina gero eta gehiagotan bilakatzen doa solasgai errepikakorra bezain alferrikakoa. Dorre bikiak erori izana edo Kataluniako independentzia, laburki bada ere, aldarrikatu izana garrantzitsuak balira bezala, norberaren bizitzaren une eta toki zehatz bati lotuta, norberaren memoria autobiografikoan integratuta, dauden neurrian.]]>
<![CDATA['Like'-ak buruan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/003/2021-02-06/like_ak_buruan.htm Sat, 06 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/003/2021-02-06/like_ak_buruan.htm
Eskuzabal diskretuaren figura guztiz desagertu da. Mesedetutakoaren esker ona ez zaigu nahikoa. Ezin dugu itxaron urteetako jokabide isilek ospe onaren emaitza beranduegi ekarri arte. Birala bihurtu da Dunkin Donuts enpresak langile bat kaleratu duela, honek zakarretara bota beharreko ehunka donutak hainbat etxegaberi eman dizkielako, ekintza ona Tik-tok plataforman ongi dokumentatuta, noski. Asko indignatu dira. Baten batek aholkatu dio (ondoren etor daitezkeen ongileei ere) horrelakoak egiten jarraitzeko, baina isilean, non ez duen iraultza bat hasi nahi eta nazioarteko enpresei eginiko barne boikot baten liderra izan. Susmoa dut ez zela hori bere asmoa, karitate hutsa baizik. Edo areago munduari erakutsi zeinen karitatetsua den, horrek zekarzkiokeen like-ak buruan.]]>
<![CDATA[Mamia beste nonbait]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2021-02-05/mamia_beste_nonbait.htm Fri, 05 Feb 2021 00:00:00 +0100 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2021-02-05/mamia_beste_nonbait.htm
Horregatik, Enrique Maiaren iragarpenak ez du tolesgabea ematen. Esan duenez, elizkizunak eta zezenketak egon zitezkeen aurten. Bakoitzak bere sanferminak bizi ditu eta argi da zer eredu duen berak buruan. Askok ez dugu uste hori denik jaietako benetako arima. Reyes Ilintxetak ongi adierazi bezala, zezenketak direla eta, itzalpeko harmailetan pentsatzen ari da, ez eguzkipeko peñetan. Garaia da peñak esnatu eta zezenketatik bereizten has daitezen. Zezenetara eta mezetara doan jendea gero eta urriagoa da. Ikusaraz dezagun, Iruñeko festak oinarria hor eduki arren, mamia beste nonbait duela, bestelakoa bihurtu dugula aspaldidanik denon artean.]]>