<![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 17 Aug 2022 08:36:55 +0200 hourly 1 <![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ipuinetako otsoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/018/003/2022-07-31/ipuinetako_otsoak.htm Sun, 31 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/018/003/2022-07-31/ipuinetako_otsoak.htm beldurgarria. Festa giroan emandako ziztada horien atzean dagoen motibazioa ere ez dago argi. Menpekotasun kimikoa erdiestea da hipotesirik plausibleena. Ziztada jasotzen duena ziztadaren zimikoa sentitu eta gutxira zorabiatzen delako. Edarian deus bota ez dezaten nork bere edalontzia zaintzeko ohitura zabaldu izanak metodo honetara eraman du?

Haurrentzako ipuin klasikoetan bezala, arrisku handiek mehatxatzen gaituzte gauetan edo bakarrik ibiliz gero. Inguruan ditudan gurasoen kezkek tristatzen naute. Zenbat gauzetan aurreratu dugun gizarte moduan, baina honetan, neska gazteek (ez bakarrik haiek, baina batez ere) jasan behar dituzten arrisku atabiko hauetan deus gutxi. Kontzientzia bai hartu dugu, gizarte moduan, horrelakoak gertatzeko erantzukizuna ez dela gauez ateratzen den errugabearena, arriskua ez dela gauetik ezin berezizko ondorioa, otsoena baizik, zeinek, dagoeneko dakigunez, ez duten bakarka eraso egiten.]]>
<![CDATA[Oporretan nora?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-30/oporretan_nora.htm Sat, 30 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-30/oporretan_nora.htm
Jendeak, ezagutu berritan, non eta zertan lan egiten duzun jakin nahi izaten du. Lan anbiguo batekin erantzutea baino ez dugunok (hots, lanbide bat zeinetatik ez den ongi eratorri ahal zenbatekoak dituzun irabazkinak, besteak beste, urtetik urtera eta are hiletik hilera gorabehera asko izan ditzakeelako) jakin badakigu ez dela jendetasun hutsa, jarraian etorri ohi delako kontragaldera, ea horrekin bizibidea atera daitekeen, ea bestelako lanik (egin behar) duzun, eta abar.

Lan (eta ondorioz diru sarrera) finkoa dutenak, teorian bai, baina praktikan ez dira beti ulerkor agertzen besteek egin beharreko malabarismoekin. Duintasunari, esaterako, estetikari, osotasunari errazago eutsi ahal zaie ezetz esateak ez dizunean hila hondatzen.]]>
<![CDATA[Estatu trafikatzailea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/018/003/2022-07-29/estatu_trafikatzailea.htm Fri, 29 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1896/018/003/2022-07-29/estatu_trafikatzailea.htm
Mugaz alde honetan ikusi dugu. Villarejo komisarioaren audioek egiaztatu dute lehenagotik mundu guztiak esaten eta uste zuen guztia. Dakizunaz ezin zara benetan eskandalizatu, eskandalizatuarena egin arren. Erantzuna, beraz, mugatua da, baita eragina ere, nahi gabe teatrotxoan parte harrarazten dizulako. Audio horietako batean azaltzen dute nola eraitsi zuten Juan Carlos Monedero, Euskal Herrian Poliziak droga sartzen zuela esanez egindako adierazpen zahar batzuk haren kontra erabilita. Ausartzea ere!

Egunotan, mugaz beste aldeko film bat ematen ari dira, hemengo establishment-ak ukatutako hainbat kontu pantailara daramana. Frantziar estatua bera, ustez drogaren kontrako gerran, droga trafikatzaile handiena izatera iritsi zen. Beste estatu bateko estolderietako GAL erakundearekiko harremanak ere agertzen dira filmean. Berriz eskandalizatuarenak egiteko aukera emanen digu filmak aspaldian eskandalizatutakooi eta ez ikusiarena egiteko inoiz ezer ikusi nahi ez zutenei.]]>
<![CDATA[Gerra dokumentalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/003/2022-07-28/gerra_dokumentalak.htm Thu, 28 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/003/2022-07-28/gerra_dokumentalak.htm Sonanbuluak: Europa nola joan zen 1914an gerrara. Toki batean baino gehiagotan ikusi dut ongi aipatuta, oraingoa ulertzeko, gerraren bide arriskutsuan behera ia oharkabean nola irristatzen ari garen ulertzeko, giltza batzuk ematen dituelakoan. Gehien harritu nauena da gatazka honi buruz, lerroburu eta izen handi pare bat alde batera, zeinen gutxi jakin dudan orain arte. Ez dut uste denboran urrunago dagoelako bakarrik denik. Edo nire interes faltagatik.

Argi dago foku mediatikoari eustea ez dutela gerra guztiek berdin erraz. Ukrainakoak lortu du, tarteka ahultzen bada ere. Voguek nor eta Annie Leibovitz Kievera bidali du Zelenskitarren argazkiak egitera. Horrek iradokitzen dit telebistako programazio aldaketa bizi dezakedala nire zahartzaroan, oraindik balego telebistarik.]]>
<![CDATA[Gazte kuadrilla bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/014/003/2022-07-27/gazte_kuadrilla_bat.htm Wed, 27 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1896/014/003/2022-07-27/gazte_kuadrilla_bat.htm décalage baliogabetzaile batekin iristen zaidalako sentsazioa. Lasaigarria dut, desfasaturik geldituta ere, aski dudala nire garaikideekin egunera jartzeko ahaleginarekin.

Etsia hartu dut ondoko gazte kuadrilla, beraiekin ibiltzeari utzi dioten beste adiskide batzuez luze aritu arren, ez baita nire dokumentazio arlora lerratu, ezta lerro artean irakurrita ere. Sinetsita nengoen gazte guztiak GKS eta IAk sortu behar omen duten alderdiaz mintzatuko zirela, nahiz eta igerilekuaren ez-lekuan izan. Hortaz idatzi diren azken artikulu guztiak leitu ditut burutik buru, esfortzu handiak eginda diferentzien sotilezian ez galtzeko. Behar da gero! Ernairen ordezkari pare baten azken elkarrizketan, esaterako, leitu dut ez dagoela «bi antolakundeen artean zerikusirik, proiektu politikoak guztiz desberdinak dira, baita horiek lortzeko estrategiak ere».

Uretan sartu-irten bat egin eta liburua berrartu dut.]]>
<![CDATA[Justizia itxura]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/002/2022-07-26/justizia_itxura.htm Tue, 26 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/002/2022-07-26/justizia_itxura.htm
Espainiako presidentea bihar da Poloniara joatekoa, non Pablo Gonzalez atxilo duten otsailetik, esan bezala, akusazio formalik inon aurkeztu gabe, hots, teknikoki bahituta, esan genezake. Uste duzue Sanchezek esku hartuko duela nortasun agiri espainiarra duen baten alde? Logikoa litzateke, baina aspaldian darabilten logika gerra logika da, non aurreko guztiak gutxi balio duen.

Pablo Gonzalezen kasuak, harekin justizia itxura gutxienekoa ere ez gordetzeko ardurak, europar demokraziaren defizita erakusten digu, eta gerran gaudela eta ondorioak ekonomiatik hara doazela.]]>
<![CDATA[Demokrazia turistikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/019/003/2022-07-24/demokrazia_turistikoa.htm Sun, 24 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/019/003/2022-07-24/demokrazia_turistikoa.htm
Horrela jarrai zezakeen urteetan, baina kontuari beste buelta bat ematea bururatu zitzaien agintariei. Eta turistek berek izanen balute botoa emateko eskubidea? Bertakoak ezinen ziren gehiagotan kexatu haien kontra hartutako erabaki polemikoez. Gehiengoak hitz eginen luke. Eta toki guzti-guztietan turista gehiago egoten da bertako biztanleak baino (honen zergatia ulertzen zaila bada ere). Plan biribila, beraz. Azken orduko egokitze batzuk izan ditu sistemak, bozkatzeko eskubidea nork duen hobeki zehazte aldera, gutxieneko gastu bateko faktura edo jatetxe edo hotel baten erreserba aurkeztu behar zen botoarekin batera, baita bertakoa izanda ere.]]>
<![CDATA[Ingeles ala italiarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/002/2022-07-23/ingeles_ala_italiarra.htm Sat, 23 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/012/002/2022-07-23/ingeles_ala_italiarra.htm
Solaskidea ezagututa, galdera ez zen orokorra, politikoa baizik. Orokorra izan balitz, nork nahiago lukeen ingelesa izan? Politikoa izanda, zer esan jakin gabe gelditu nintzen. Boris Johnsonek eta Mario Draghik, biek ala biek, kargua galdu izana eta krisia irailera arte luzatu beharra ez dakit aski den biak erkatzeko.

Alde batetik, hasi nintzen, italiarrek hautetsontzietan iritzia agertzeko aukera izanen dute, lehen ministro berria nor izanen den erabakitzeko. Hori berez ez dago gaizki, Draghiren erorketa kalkulu politikoek eragin badute ere, eta hori ez dago hain ongi. Batez ere espektatibak zein diren aintzat hartuta. Meloniz eta Salviniz maiz entzunen dugu egunotan. Johnson ordezkatzea, berriz, toryen alderdi barruan ebatziko dute, ez britaniarren bozek. «Beraz?», estutu naute. Gaur erantzuteko hitzartu dut.]]>
<![CDATA[500 urte atzera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2022-07-22/500_urte_atzera.htm Fri, 22 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/013/002/2022-07-22/500_urte_atzera.htm
Jane Goodall, primateekin egindako lanaz aski ezaguna den etologo britainiarra (etologiarena ere ez doa lehen begiratuan iruditu ahal den ildotik), plazara atera da berriz, edo atera dute, aski ordu txarrean atera ere, World Economic Forum delakoan ingurugiroak nozitzen dituen arazoez iritzi (eta konponbidea) ematera ausartu delako, agerian utzita zerbaitean aditua izateak ez dizula edozer gairen gainean iritzi autorizatua emateko gaitasuna ematen (ez bazara zutabegilea, noski).

«Mintzagai ditugun kontu klimatiko hauek guztiak», esan du, «ez lirateke arazo izanen, populazioa duela 500 urtekoa balitz». Hara. Malthusiar bat, bizirik. Ez dago argi baieztapen hori nora eraman nahi zuen, planetaren ajeak arintzeko bere burua boluntario eskaintzen ari ote zen duela 500 urteko bizi itxaropena hirukoiztu duen andre hau. Edo ingurugiroa suntsitu duen kolonialismoak eta kapitalismoak bete-betean eztanda egin baino lehenagoko baldintzak berrezartzeko iradokitzen ari ote zen.]]>
<![CDATA[Lekaime gaitzitua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-21/lekaime_gaitzitua.htm Thu, 21 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-21/lekaime_gaitzitua.htm
Nik kostata. Auzo lotsa pasarazten didatelako halakoek. Batzuek lekaimearen irrigarri zabaldu dute. Beste batzuek erlijioak jendeari moral sexuala inposatzeko duen temaren adibidetzat.

Inork ez du planteatu, musu gabe, adineko andreak gelditu nahi zuena argazki saioa izan zitekeela. Iragarki kanpainen gehiegizko sexualizazioaren kontra oldartzen ari zela. Edo hiriaren dekadentziaren/pobreziaren erabilera sentsazionalista boikotatu nahi zuela (luxuzko produktuak zergatik saltzen dizkigute maiz autoen hilerrietan edo antzeko tokietan aurpegi arraroak, ustez lizunak, jartzen dituen modelo gazte baten bitartez?). Nork esaten digu mojak ez zuela konpainia handien ohiko pinkwashing-a gelditu nahi? Edo maitasun lesbikoa heteroen morbo begiradatik libratu?]]>
<![CDATA[Botak jantzita hil]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-20/botak_jantzita_hil.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-20/botak_jantzita_hil.htm
Antonio Guterres Nazio Batuen Erakundearen Idazkari Nagusiak, ez ingurugiroaren militante zahar edo gazte batek, esan berri du ultimatum tonuaz: «Aukera bakarra dago. Ekintza kolektiboa edo suizidio kolektiboa. Gure esku dago». Bakoitzak zer aukeratuko lukeen erraza da asmatzen. Baina asmatuko genuke kolektiboki, gizarte moduan, zeren alde eginen dugun. Ni ez naiz batere baikorra. Ikusiak ikusi eta ezikusiak susmatu.

Hau buruan etorri zait botak jantzita hil eginen garelakoa (edo irudi belikotik zezenzalera pasatuta, «ate handitik joanen gara»). Berez, ohoreari dagokion irudia da, zailtasun handi bati aurre egiten dion balentria heroiko bati. Gaizki darabilt, beraz. Gure balentria «antz-azturak hobiraino» gordetzea izanen baita, damurik ibili arren banaka.]]>
<![CDATA[Txerrizainaren egiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-19/txerrizainaren_egiak.htm Tue, 19 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/014/002/2022-07-19/txerrizainaren_egiak.htm
Dudarik gabe, guztiak testuingurua behar du, eta gauzak nondik esaten diren ere aintzat hartzeko kontua da, informazio, baieztapen edo iritzien norabidea inoiz ez baita errugabea ez baldintzagabea.

Asteburu honetan toki batean baino gehiagotan irakurri ditut Consuelo Ordoñezen adierazpenak, Consuelo Ordoñezen egiak, Alderdi Popularra (ETAren) terrorismoaren biktimez egiten ari den erabilpen politiko espurioaren kontra, esaterako, Espainiako Kongresuak (EH Bilduren babesarekin) onartutako Memoria Demokratikoaren Legea deslegitimatzen saiatzeko.

Jende askok gauza bera esan lezake, baina jende guztia ez da Alderdi Popularreko zinegotzi eraildako baten arreba. Egia egia da, egia da, baina egia deseroso batzuei ezikusia ez egitera ausartzen direnek ematen diote balio handiagoa.]]>
<![CDATA[Talde bortxaketak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/020/003/2022-07-17/talde_bortxaketak.htm Sun, 17 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/020/003/2022-07-17/talde_bortxaketak.htm
Harira. Zer esan nahi dute azken urteetan ugaritzen ari diren (edo desestaltzen hasi garen) talde bortxaketa horiek guztiek? Neure buruari galdetzen diot matxismoak (eta matxismoaren goren agerpena izan daitekeen sexuzko indarkeriak) utzi ote dion kontu indibidual bat izateari. Mugimendu feministak ekarri dituen aldaketa eta hausnarketa bide berriek gizonezkoaren pribilegioa berez talde pribilegio bat dela ondorioztatzera eraman ditu? Gainbehera baten azken adierazgarria izanen ahal da.]]>
<![CDATA[Alarmak eta abar]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/020/003/2022-07-16/alarmak_eta_abar.htm Sat, 16 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1892/020/003/2022-07-16/alarmak_eta_abar.htm
Horregatik, aitortu behar dut pixka bat sumindu naizela leitu dudanean Euskaltelek etxebizitzentzako alarmen negozioan sartu behar zuela. «Zu ere, nire seme?», edo horrelako zerbait botatzeko tentazioak hartuta. Baina gorago jo behar izan dut arranguraka. Ez dakit lasaigarria ala kezkagarria ote zaidan.

Zergatik dago mundu guztia interesatuta denok etxean alarma bat jar dezagun? Ez da eskaintza errugabea. Ongi arduratzen dira beldur gaitezen. Berberak dira alarmak saldu eta telebistetan beldurra sakatzen digutenak. Haienak ere badira okupazioa deabrutzeko notizia ustez neutralak. Beldurra gutxitan da neutrala. Beste edozein bezalako salerosgaia da beldurra.

Notizia berberean iragartzen digute, alarmez gain, Euskaltelek energia berdea, telemedizina eta epe laburreko kredituak saltzeko/eskaintzeko asmoa duela. Ongizatezko gizartearen apokalipsiaren lau zaldunak. Ezinen dugu esan gero ez digutela abisuzko adarra lehenagotik jo, ongi altu jo ere.]]>
<![CDATA[Kasu praktikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/018/003/2022-07-15/kasu_praktikoa.htm Fri, 15 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1892/018/003/2022-07-15/kasu_praktikoa.htm
Erantzun beharreko lehen galdera da hirian ordezkaritza politikorik ez duen alderdi batek halako erabaki baten kontra jo dezakeen? Legalki bai, antza, hala egin eta onartu baitiote, baina zilegitasun gutxi duela ematen du. Beste galdera batzuk: zer babestu nahi du Voxek? Eraikina ala haren izenaren atzean egon daitekeena? Badu eraikin horrek balore estetiko berezirik? Esan genezake zahar den oro dela berez babesgarri? Nork eta nola gidatu behar luke hiri baten garapen urbanistiko-estetikoa?

Kontua beste bide batzuetatik eramanda: Badaude gehiago hazi ezin diren hiriak? Zergatik ematen dute hiri guztietako auzo berriek elkarren berdinak? Loiolako kuartel oraingoz babestuarentzat ez legoke hirugarren irtenbiderik, Ander Gortazar arkitektoak Twitterren iradokituaren bidetik, eraikin militar izatetik eraikin zibila izaterako proiektu imajinatiboren bat?]]>
<![CDATA[Bizpahiru aldiz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2022-07-14/bizpahiru_aldiz.htm Thu, 14 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2022-07-14/bizpahiru_aldiz.htm
Betiereko itzulera honen adibideetako bat batzuk dagoeneko Altsasu Bi deitzen hasi diren Kuria kaleko kasua izan liteke. Edo lakio urdinaren berrerabilpen politikoan. Historia eta istorioak bitan (edo bizpahiruzpalautan) ez direlako berez errepikatzen, norbait horretara ahalegintzen ez bada.]]>
<![CDATA[Sinesgaitzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2022-07-13/sinesgaitzak.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2022-07-13/sinesgaitzak.htm
Mundu guztiak egiten omen du, zergatik ez guk ere? Aldaketa edo larritasun klimatikoaren inguruan esanak esan, orain ditugun bezalako beroaldi zikliko gehiegizkoen aurrean baino ez gara gure adierazpen, gure argudio eta gure kezkak sinesten ari. Beraz, Change.org-en sinatutakoa benazkoa ote? Gauza bera Errusiako gasarekiko menpekotasunaz gure agintariak esaten ibili direnarekin. Mehatxuak mehatxu eta zigor ekonomikoak zigor, gure (alegia, Europaren) egitasmoa zena, Errusiari gasa erosteari uztearena, haize puxika bat baino funts gutxiagoko erretorika zen, orain beldurrez baikara Errusiak bere buruari ez ote dizkion aplikatuko guk agindutako zigor horiek.

Plano txikian ere, erabaki txarrek eta norabiderik gabeko kudeaketak nire herriko alkateari faktura pasaraziko diola barra-barra esan, baina azkenean sinetsiko ez bagenu bezala aritu.]]>
<![CDATA[Hain Iruñea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2022-07-12/hain_iruea.htm Tue, 12 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2022-07-12/hain_iruea.htm
Eta tabernetan Iruñeari buruz filosofatu: iruindarrok gauza batek batzen gaitu beste ezeren gainetik, Iruñearekiko gorroto sekretu eta gutxitan aitortu batek. Lehen objekzioei nola erantzun ere badakit. Poetikoki. Miguel D'Ors-en poema ezaguna errezitatzen dut gaztelaniaz: «Eta guztia hain negu eta hain Iruñea». Onartzen hasten dira. Badakitela poetak zer esan nahi duen «hain Iruñea» horrekin. Toponimo hori ordezkatzekotan ez zela sinonimo baikorregia izanen.

Gorroto komun hori agerikoa egiten da batez ere sanferminek bertakoengan eragiten duten erreakzioan. Badira sanferminak zeruraino laudatuko dizkizunak («inongo festarik onenak»), Iruñea zenbat aldatzen den azpimarratuta. Sanferminak maite dituzte egun batzuez Iruñeak ez baitu Iruñea ematen. Hiritik egunotan alde egiten dutenek, berriz, badakite Iruñea berez inoiz ez dela bere buruaren antzekoagoa sanferminetan baino, eta horregatik badoaz.

Batzuek Iruñea eta Pamplonaren arteko aldeaz hasten zaizkit. Beste batzuek trago edo arrasto bat eskaintzen, aringarri edo isil nadin.]]>
<![CDATA[Nazionalizatzeaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/021/002/2022-07-10/nazionalizatzeaz.htm Sun, 10 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/021/002/2022-07-10/nazionalizatzeaz.htm
Paradoxak paradoxa, zer pentsa behintzat eman beharko liguke. Espainiak isun kuantitatiboki altua, konparatiboki irrigarria jarri die eraikuntzaren inguruko sei enpresa handiri, hogeita bost urtez haien artean adostu dutelako zein deialditara aurkeztu, konkurrentzia hondatuta. Bitxia da kapitalismoaren logikak eraman dituelako merkatu askearen legea hautsi eta konkurrentziarik gabeko prezio bakarra ezartzera. Isunak alde batera, irtenbide logiko bakarra eraikuntza publikoaren enpresa sortzea litzateke, baina horrek izen txarra du, beldurgarria, komunista-edo.]]>
<![CDATA[Sedukzioaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/002/2022-07-09/sedukzioaz.htm Sat, 09 Jul 2022 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/002/2022-07-09/sedukzioaz.htm
Gehiengoa zabaltzeko tenorean sedukzio hitzak fama txarra du. Ez baita kontrakoa zurera ekartzea, konbentzitu gabea epeltasunera edo zure kontrara ez jartzea baizik.]]>