<![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 17 Jun 2019 00:50:28 +0200 hourly 1 <![CDATA[Angel Erro | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ahotsak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2019-06-16/ahotsak.htm Sun, 16 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1957/023/003/2019-06-16/ahotsak.htm
Berez, Kahloren aurkikuntza da bakanagoa, ez baikenion ahotsa ezagutzen. Mexikar margolariaren inguruan dagoen mitomania gorabehera (gehiegizkoa, marka baten erakuskeriaren antz handikoa), irudipena dut haren ahotsaren kontua nabarmendu gabe igaroko dela, jendeak, baita zaleenek ere, ez ikusi eginda. Esatari profesional baten ahots eder eta hotza da audioarena, bere ustezkoegia. Nekez egiten du bat zabaldu duten artista tormentatuaren irudiarekin.

Arestiren ahotsak, bere olerkiak errezitatuz lehenagotik ezagutzen genuenak, berriz, arranditsu eta solemnea den arren, bera ere paperetik leitzen ari bada ere, badu tonu zalantzati bat (sinonimoen segidan erakusten duenez), magnetofonoaren beste aldean, etorkizun lauso honetan, entelegatuko duen euskaldunik izanen ote den (eta nolakoa) itauntzen duena.]]>
<![CDATA[Alkate jaun-andreak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-06-15/alkate_jaun_andreak.htm Sat, 15 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-06-15/alkate_jaun_andreak.htm
Atsedenaldia esan dut, eta toki askotan beldur gara atzeraldia ez ote den izanen. Nahiago genuke atsedenaldi hutsa balitz. Hauteskundez hauteskunde politikari guztiak berdin direla, agintean nor dagoen berdin dela esaten duten herrikideek (batzuk ongi gertukoak) gero eta gehiago harritzen naute. Non bizi dira? Auzokide pobrerik eta ondorengorik gabeko presente beti-berdin eta hesitu batean?

Gaur lau urteko ilusio eta lanik onena opatzeko eguna da. ]]>
<![CDATA[Analogikoki]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-06-14/analogikoki.htm Fri, 14 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-06-14/analogikoki.htm
Hong Kongeko protesten ostean, manifestariek ilara luzeak osatu dituzte, metroa hartzerako, bono txartela erabili beharrean, billete bat txanponez erostean. Analogikoki manifestatu eta gero, ez zuten arrasto digitalik utzi nahi. Digitalaren ondorioak beti baitira analogiko. Hori behintzat argi behar dugu.]]>
<![CDATA[Tira ahala tira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/003/2019-06-13/tira_ahala_tira.htm Thu, 13 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/021/003/2019-06-13/tira_ahala_tira.htm New York Timesek erabaki du, Trump eta Netanyahuri buruzko tira batek bazterrak (batez ere bazter sionistak) nahasi ondoren, nazioarteko edizioan tira komikoa argitaratzeari uztea. Notizia biak, bakoitza bere modura eta bere neurrian, ez dira bihotz altxagarriak. Bigarrenak batez ere zuzentasun politikoaren nagusigoa akre pare batez handitu du. Hedabide publikoetan idazten dugunok (eta, suposatzen dut, marrazten dutenek ere) badakigu zuri noiz izan, agian ongiegi jakin ere; ausardiaren norainokoa neurtu eta geure buruarekin negoziatu behar izaten dugu, askotan merkeegi negoziatu ere; baina arriskutsu deritzot, ez marrazkilari jakin bat, sail oso baten desagerpenari, batez ere errealitateari umorez heltzen diola aintzat hartuta. Jakin badakigu umorea ez dela errugabea. Propaganda politikorako erabili da maiz edo beti. Toki askotan editorial bat bezain pisukoa da tira satirikoa. Erraz iritsi ohi da irakurleengana. Konektatu eta itsaskorra da. 1.200 karaktereko txaplata baino zabalgarriagoa.

Irri eginarazi, goiza poztu, baina tarteka zipoztu ere egin behar dizu zintagile on batek.]]>
<![CDATA[Badantzuzu?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/003/2019-06-12/badantzuzu.htm Wed, 12 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/003/2019-06-12/badantzuzu.htm
Astelehenean, ohi bezala, gai arinez aritu gara bostok. Guraso dira ia guztiak. Batek leitu du (eguneko notizia da) badirela zortzi urterekin pornografia kontsumitzen duten umeak. Zazpi urte ditu haietako baten alaba nagusiak. Horrelakoek Skolae bezalako hezkuntza programen beharra azpimarratzen dutela bota dut nik orduan. Ondorengo isiltasunak mindu dit eta ia eskertu dut hitz beste egin duenean ikastolakumeak.]]>
<![CDATA[Ordezkariak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-06-11/ordezkariak.htm Tue, 11 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-06-11/ordezkariak.htm
Erresuma Batuan alderdi kontserbatzailearen militanteek aukeratuko dute lehen ministroa nor izanen den. Aldizkari batek haien profilaren nolakoa argitaratu du: %44, 65 urtetik gorakoak dira (%15, 75etik gorakoak); %71 gizonezkoak dira; %42 Ingalaterrako hegoaldean bizi dira; %85 klase ertainekoak edo altukoak dira; %15ek baino ez du aberastasunaren birbanaketan sinesten; %77k uste dute gazteek ez dituztela britaniar balore tradizionalak errespetatzen.

Demokrazia birpentsatu, birsortu eta birziklatzeko tenorea da.]]>
<![CDATA[Koldarrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/022/003/2019-06-09/koldarrak.htm Sun, 09 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/022/003/2019-06-09/koldarrak.htm
Iraganean, berdintasunezko hezkuntza programa horren alde egiteaz gain, aurreko gobernuak koldar jokatu zuela salatu zuen, eskola gutxi batzuetara baino ez eramanez. Koldarkeria hitza gogorra da. Zuhurtzia du baliokide ederragoa. Ikusitakoak ikusi, bai, ausartu behar zuten. Erraza da esaten. Horregatik, Txibite andreak Skolae programa defendatu eta zabalduko duen egunaren zain nago (gogotik txalotuko dut), batez ere, berriz errepikatuko dut, hura erredaktatzen lagundu eta tutoretzat jardun duten hamar pertsona auzitegietara eraman dituzten honetan, ez dakit zehazki zer akusaziopean, baina sorgin ehiza argian.

Eskuinaren presio eta jazarpen ideologikoaren kontra ez ditut oso fuerte ikusten, baina batek daki. Alternatiba askoz beldurgarriagoa da. Aitortzen dut, horretan bainaiz koldarra.]]>
<![CDATA[Estatu auzia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-06-08/estatu_auzia.htm Sat, 08 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/022/003/2019-06-08/estatu_auzia.htm previously known as «galtzaileen hitzarmenak») prestatu bitartean, Nafarroan sozialistei eskatu die UPN, PP eta C's-en gobernua ahalbidetzeko, zergatik eta (ezetz asmatu) Nafarroa estatu auzia delako.

Arratsean beste estatu-auzikideekin geratu da zerbait hartzeko, hiritar normalak balira bezala.]]>
<![CDATA[Klasikontzi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-06-07/klasikontzi.htm Fri, 07 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/018/003/2019-06-07/klasikontzi.htm
Lehena Lisboako D. Maria II Antzoki Nazionaleko zuzendari artistikoa den Tiago Rodriguesen Sopro antzezlan bitxia. Bertan taula gainera igo du antzoki horretako Cristina Vidal oroitarazle edo hitz-emaile zaharra, bere buruarena eginez. Beltzez jantzita agertzen da eta berarengan oinarritutako obrako antzezleei testua oroitarazi edo «putz» egiten die, desagertzear den ofizioan pilatu dituen pasadizoak eta haien gaineko gogoeta existentzialak aktoreek aletzen dituzten ahala.

Igandean Richard Straussen Capriccio opera ikusi nuen. Ezustean harrapatu ninduen hemen ere oroitarazle bat (honako hau ere zaharra eta tragikomikoa) agertzeak: Monsieur Taupek, oso rol txikian, hiru minutuko esku hartzean aurreguneko auzi guztiak («Ez naiz azalean ibiltzen. Mundu magiko baten subirano ikusezina naiz. Ni loak hartuz gero, aktoreak isildu eta publikoa esnatzen da. Huts egitean baino ezin naiz famatu») azaldu ditu, askoz laburtuago. Berretsi naiz neure klasikontzikerian.

Capriccio bera Antonio Salieriren lan baten remake bat da.]]>
<![CDATA[Mikrotik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-06-06/mikrotik.htm Thu, 06 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-06-06/mikrotik.htm 2 urte, 4 hilabete dokumentala egiteko diru funtsak lortu diren egun berean, mikromezenasgoaren baliabidera jotzen ari den beste dokumental baten berri izan dut; bigarrena Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundeari buruzkoa (erdal izenaz ezagunagoa: Gesto por la Paz) izanen da, dirua lortzera. Ezinbestean lotu ditut biak eta aldi berean baita bi mugimenduak ere. Aurka eginen dit baten batek, baina funtsean ez ziren elkarren hain ezberdinak izan.

Garai bateko erretratua osatzera datoz biak, 80ko hamarraldi amaieran abiatzen dena. Biek, antza denez, behetik sortutako gogoratu nahia azaleratzen dute. Eta argi dago orain dela horretarako une egokia. Hau bezalako lan gehiago beharko genituzke. Memoria ariketa egin beharra dugulako. Ez dugu denok guztietan dirua zertan jarri (erakundeek bai jokatu beharko lukete eskuzabal, eta denon dirua horretara ere bideratu), baina bai saiatu beharko genuke guztiok ikusten, guztiok pozten horrelako ekimenen aurrean. Datozela gehiago. Ahalik eta kalitate handikoenak. Ahaztu gabe lekukotasunak (ahalik eta zokoratuenak) eta haiek zabaltzea dela muntakoa. Bigarrenak diru funtsa lortuko duen egun berean hirugarren baten berri izanen ahal dugu.]]>
<![CDATA[Euskararik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/002/2019-06-05/euskararik_ez.htm Wed, 05 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/002/2019-06-05/euskararik_ez.htm
Ez dut zerrenda bakarrari edo beste hizkuntzek duten besteko puntuazioa euskararentzat exijitzeari uko egin beharko geniola esan nahi. Ortzik libra nazala! Hori bai, aukeran, nahiago dut horretan galdu, hezkuntzan euskarazko lerroak ugaritzearen truke, hor baitago etorkizuna. Argi beharko genuke. Dena den, badakit bataila fronte bat abandonatzeak bietan atzera egitea ekar dezake.]]>
<![CDATA[Gutxiago falta da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/002/2019-06-04/gutxiago_falta_da.htm Tue, 04 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/002/2019-06-04/gutxiago_falta_da.htm
Beharbada ez dago Espainiaren politikaren ildo hegemonikoa (eskuindarren marko teorikoa) nafar sozialistek baino gehiago nozitzen dutenik. Nafar abertzaleek boterea eskura dezaketela erakutsi dute. Nafar sozialistek eskuin batua bainoago behar lukete horretarako. Baina nola lortuko dute nagusitzea lau urtean behin ahultzen badituzte goitik, sinesgarritasuna galarazita? Politikaren Tantalo nafarrak.

Oraingoan ez bada, badakite hemendik lau urtera (gutxiago falta da!) berriro izanen direla irrelebante.]]>
<![CDATA[69]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/028/003/2019-06-02/69.htm Sun, 02 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/028/003/2019-06-02/69.htm Egunero hasten delako, argitaratu zuenetik ere (edizio berriarekin ospatu du Erein argitaletxeak; irakurleek hura irakurriz; Donostia Kulturak eta Beñat Sarasolak hainbat ekitaldi antolatu dituzte; EHUko Udako Ikastaroek udako ikastaro bat). Ospatu dituzte aurten Raul Guerra Garridoren Cacereño eleberriaren 50 urteak ere. Aurtengo Korrikak euskara batuaren mendeurren erdia luzatu du Txillardegi omenduz. Seaskako ikastolek (eta toki askotako ikastola gehiagok ere) aurten egin dituzte berrogeita hamar urte. Ekain kobaren aurkintzak, Fontes Linguae Vasconum aldizkariak eta Eroskik ere. Nazioartean, ilargira iristea edo Stonewalleko istiluek.

Serge Gainsbourgek kanta bat eskaini zion 1969ari, euskal talderen batek bertsionatu beharko lukeena, hainbeste zor diogu urteari.]]>
<![CDATA[Coetzee galdu dugu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/002/2019-06-01/coetzee_galdu_dugu.htm Sat, 01 Jun 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/002/2019-06-01/coetzee_galdu_dugu.htm La muerte de Jesús jatorrizko izenburuarekin, ingelesez idatzia, baina gaztelaniazko itzulpena joko du originaltzat eta munduko beste hizkuntza guztietara itzultzeko abiapuntutzat, baita ingelesezko bertsiorako ere.

Euskaldunok ez dugu zertaz poztu, gaztelaniaren hegemonia linguistikoaren mendean gauden neurrian, jakin baitakigu aukera horrek ez duela nagusikeria ideologikoa guztiz baztertzen eta pluraltasun kulturala guztiz bermatzen. Mailatxo bat baino ez du jaitsi (nahi izan) Coetzeek. Agian ez zion inork (eta hor beharko lukete Etxeparekoek) bere jatorrizko autoretza euskarara ekartzeko proposamen edo eskaintza mamitsurik egin. Meettok argitaletxeak Coetzeeren azkenaldiko lanak euskaratuak ditu (Jesusen haurtzaroa eta Jesusen eskola egunak). Ea neguko merkatuan beste Nobel saridun bat eskuratzerik dugun.]]>
<![CDATA[Estrategak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-05-31/estrategak.htm Fri, 31 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/015/003/2019-05-31/estrategak.htm Ubi sunt? Aspaldian ordezkatu arren, egunotan gogora etortzen zaizkit maiz, eta baita, 2015eko hauteskundeen ondoren, Iruñera lehen aldiz igo nintzeneko sentsazioa ere. Sinetsita nengoen hari buruzko zutabea idatzia nuela, baina ez dut aurkitu. Orduko eta oraingo sentsazioei buruz idazteko asmoa neukan. Bilatu bitartean, horrelakoetan beti gertatzen den moduan, beste zerbait topatu dut. Orduko maiatzaren 27ko zutabea, Xakea izenekoa. Kopiatuko dut, nirea bainoago, Unai Garbisuren gogoetak biltzen nituelako bertan:

«Irudipena dut laster ahaztuko zaigula Nafarroan lortu diren emaitzen ezegonkorra. (...). Ciudadanos UPDrekin hitzarmena egin ez eta banatuta aurkeztu izana, lehenak boto gutxiengatik eserlekurik lortu ez izana, UPNren ziklo beheranzkoa, Podemos alderdi berriaren agerpena, botoak toki askotatik jasoaz, baita analistek erregimenaren alderdiak deitzen dituzten horietatik ere... Matea oraindik urrun da, oso. Eta susmoa dut, hau nire uztakoa da, gurean inor ez dagoela prest peoi bat ere sakrifikatzeko».]]>
<![CDATA[Bozen isuria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/002/2019-05-30/bozen_isuria.htm Thu, 30 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/020/002/2019-05-30/bozen_isuria.htm
Bozen isuriari buruzko azalpen asko ibili dira, nire ustez lasaigarri moduan funtzionatzen dutenak, ihes egindakoak itzul baitaitezke. Boto likidoarena ere aipatzen da. Horri buruzko ezeri aurre egin nahi gabe, irudipena izan dut gaur (edo deitu ezkortasunaldia), berez, inork ez duela bozik aldatzen (EAEn bai, EAJrantz). Hemen, abstentziora jotzen duen jendea txandakatu egiten dela. Tuteran, %50,6k bozkatu du Navarra Suma, 2015ean baino ia %22k gehiago UPN. Orain lau urte, desilusionaturik, etxean gelditutakoak itzuli dira. Uste dut hemen argiago dugula noren kontra bozkatu, noren alde baino. ]]>
<![CDATA[Eskuin arduragabea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-05-29/eskuin_arduragabea.htm Wed, 29 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/016/003/2019-05-29/eskuin_arduragabea.htm Adiós, Madrid Central». PSNko Maite Esporrinen «Agur, Asiron» (euskaraz jatorrizkoan, burlaize euskarafobikoz) ekarri dit gogora.

Teorizatu dugu pixka bat katedralaren patioan (kanpo edertasunak ahalbidetzen duen zehaztasun urriaz, eta bion atsekaberako analisi komuna bilatuz) eskuina oposizioan dagoenean, proiektu propioak aurkeztu ordez, ezkerrak egindakoa atzera botako duela esatera mugatu ohi dela. Maya jaunak ere Asironek egindako guztia (Esparzak Barkosek egina bezala) deseginen duela agindu du (amabilizazioa, Armadaren etorbidearen izenarena, Erorien Oroigarriarena...). Azkenean neurri ez-gustukoak izaten dira batzuk, baina egin beharrekoak. Eskuina (edo, bere buruari deitzen dioten moduan, «jende normala») arduragabeagoa da boteretik kanpo. Anomalia zuzentzera datoz.]]>
<![CDATA[Bi paretak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/024/003/2019-05-28/bi_paretak.htm Tue, 28 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/024/003/2019-05-28/bi_paretak.htm
Ez geunden hain okertuta ere. Ez ikusia egin diogu, zapuztaldi bakoitzerako ilusio berri bat landatzera eman gara, gero eta lur eremu murriztuagoan. Azkenean, aldi berean baldintza asko behar ziren ametsari eutsiko bagenion. Partidua ez zegoen guztiz geure esku. Espainiako ziklo politikoaren eragina askoz fuerteago nabaritzen da Nafarroan EAEn baino. Autokritiken atalean sartu beharko da hortik atera nahi edo ahal ez izana. Iaz, Ahal Dugu-ren krisia aitzakia, hauteskundeak ez deitzea. Agian honakoa zen aukera bakarra. Txibite edo Esparza presidenteek ez dute zertan izanen. Arma ahaltsua da. Pedro Sanchezi bikain etorri zitzaion: bi paretak egin ditu. Horren errebotean bizi gara oraindik.]]>
<![CDATA[Amnistia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-05-26/amnistia.htm Sun, 26 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1963/016/003/2019-05-26/amnistia.htm
Amnistiak ahanztura esan nahi du grezieraz. Delituez ari garela. Memoria historikoa, antidotoa gabe, 40 urteren buruan emandako aringarri bat. Gogora dezakegu gertatutakoa, baina epaitu ez. Inork ez du gertatua zertan ordaindu. Batzuetan ematen du ezta hautetsontzietan ere. Eta, bitartean, auzietara jo duena Esako alkatea da, andre batek dakiena bere horretan, izen eta abizen, kontatzeagatik. Edo Francoren ministro baten senideak, heriotza zigorrak sinatu zituela gogoratu duenaren kontra.]]>
<![CDATA[Lagunen lanak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-05-25/lagunen_lanak.htm Sat, 25 May 2019 00:00:00 +0200 Angel Erro https://www.berria.eus/paperekoa/1886/017/003/2019-05-25/lagunen_lanak.htm He colocado no sólo a medio Navascués, sino a media Navarra». Diputazioan. Nire inguruko lagun nafarrengan pentsatzen hasi eta, Amadeo Marcok zuzenean hor jarri ez baditu ere, kostata ateratako oposizioen bidez baizik, asko eta asko, gehienak, administraziorako lan egiten dute, batera ala bestera. Berezitasun honetaz ohartu nintzen Madrilen osatu dudan lagun taldearekin alderatuta: langile autonomo gehiago, soldatapeko asko, lan arlo bitxiagokoak, funtzionario bat edo bi. Ondorio soziologiko hauek aintzat hartuta, akaso horixe bera da gurean bizi dugun euskararekiko arbuio hain errotikoaren arrazoi nagusia, administrazio publikoetara, langile moduan sartzea on gorentzat (eta euskara, nafar guztiok omen dugun eskubide horretara iristea galarazten duen oztopotzat) jotzen baita oro har.

Euskal idazleen artean ditudan lagunengan ere pentsatu dut. Irakasle dabiltza gehienak. Euskalgintzarekin lotutako zereginen batean besteak, ni barne. Gure literatura zeren menekoa den seinale.]]>