<![CDATA[Antton Iturbe | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 17 Sep 2019 08:38:36 +0200 hourly 1 <![CDATA[Antton Iturbe | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Eskerrik asko, Mr. Zorn]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/030/002/2019-07-30/eskerrik_asko_mr_zorn.htm Tue, 30 Jul 2019 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/1884/030/002/2019-07-30/eskerrik_asko_mr_zorn.htm John Zorn: 'Bagatelles Marathon' I eta II

Lekua: Kursaal auditoriuma. Egunak: uztailaren 27a eta 28a.

Harrotasunez, pittin bat hunkituta eta merezimendu osoz jaso zuen John Zornek Donostiako Jazzaldiaren saria, Bagatelles Marathon ekitaldiaren igandeko saioa hasi aurretik. Baina une horretan, eta bere ibilbide osoan egin duen moduan, bere kolaboratzaile eta lagunak ez zituen alde batera utzi eskerrak emateko garaian. «Musika jendearen arteko komunikazioan eta elkarlanean oinarritzen da. Sari hau nirekin lan egin duten artista guztiei ere badagokie. Batak bestearen beharra dugu bizitzeko». Hala baita, eta agian inoiz baino garbiago, bi saio luzeetan banatuta aurkeztu zigun Bagatelles proiektu eder honetan. Zornek idatzitako konposizioen (edo hobeto esanda, musika inprobisatzeko estrategien) interpretaziorako 22 artistaren arteko 14 konbinazio pasatu baitziren Kursaaleko agertokitik.

Zorn bera izan zen, saxoari putz eginez, ekitaldiari hasiera eman ziona, Masada laukotearekin batera; eta berak eman zion bukaera ere, Marc Ribot, Trevor Dunn eta Kenny Grohowskiren saioaren zuzendari gisa amaitzeko agindua eman zuenean. Berak aurkeztu zuen saio bakoitza, eta, eskaintzaren zabaltasuna eta aniztasuna izugarria izan arren, bere inspirazioa eta aztarna pertsonal nahasezina sumatu ahal izan genuen une oro. Edozeinek jota ere, bere musikak arrisku sentsazio deseroso eta aldi berean guztiz liluragarria eragiten du beti. Izugarrizko zorroztasunez eraikitako egitura konplexu bat dirudi, artisten erabaki, keinu, ufada edo kolpe bakar baten ondorioz erabateko forma berri batera mutatzeko gai, erronka berriak planteatuz eta musikariak bere onena ematera behartuz aldi oro. Edo hori irudikatzen dut nik behintzat neure buruan, Zornekin elkarlanean aritzen direnean artista guztiek erakusten duten maila gorena ikusirik.

Bagatelles Marathon ez da salbuespena izan, eta Donostian eman zituen bi saioetan adibide oso ederrak utzi zizkigun berriz ere. Maila tekniko horren altua izan zuten saioen artean bata edo bestea gailentzean, eragin handia dute norberaren gustu eta joera pertsonalek eta unean uneko baldintzek. Masadaren jazz dotoretik hasita, Triggerren hardcore basatira, edo Gyan Riley eta Julian Lageren gitarra akustiko delikatu zoragarrietara, eta Brian Marsellaren pianoren uhar sonoro geldiezinera, denek eman zizkiguten gozamenerako aukera franko. Baina nire ikuspegitik, Sylvie Courvoisierrek pianoz eta Mark Feldmanek biolinez, hain modu txundigarrian uztartu zituzten teknika, soinu bitxien sorrera, eta musikaren diskurtsoa eta dinamika, edozein jazzalditan ikusi dudan unerik handienen artean jarriko nukeela, baita Mary Halvorsonen gitarra ahalguztidunaren ekarpen bakoitza ere.

Halere, azken saioan, Zorn zuzendari moduan musikariei etengabe desafio eginez, zirikatzaile, gozatuz eta gozaraziz ikusteak ez du parekorik. Punkaren eta hardcorearen freskotasun eta intentsitatez eta jazz abangoardiaren zorroztasunez eta abenturarako grinez 80ko eta 90eko hamarkadetan New Yorkeko Knitting Factorytik historia aldatuko zuen musika handi horren sormen unera eraman gintuen berriz ere. Eskerrik asko, Mr. Zorn.]]>
<![CDATA[Sortzaile kitzikari nekaezina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/028/001/2019-07-26/sortzaile_kitzikari_nekaezina.htm Fri, 26 Jul 2019 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/1872/028/001/2019-07-26/sortzaile_kitzikari_nekaezina.htm
Bihar eta etzi, artistaren ibilbide txundigarri horren beste kapitulu batez gozatzeko aukera izango da Donostiako jazzaldian, Bagatelles izeneko maratoi moduko bi saiotan. Zornen beraren esanetan, Bagatelles «musika atonalean oinarritutako konposizioa» bilduma da. «Hirurehun piezak osatzen dute. Hiru hilabetean idatzi nituen, eta pixkanaka zuzenean aurkeztu beharreko proiektu bat zela ohartu nintzen. Bilduma osoa jo ahal izateko hogeita bi talde gonbidatuko ditut, eta bakoitza ordu erdiz arituko da gutxi gorabehera».

Donostiakoa bertsioa mugatua izango da, baina, hala ere, hamalau talde eta 50 konposizio entzuteko aukera izango da. Horixe da aurrez esan daitekeen guztia, John Zornen konposiziorako eta elkarlanerako teknikek inprobisazio eta jokurako eremu zabalak irekitzen baitituzte. «Inprobisazio musikari bat kitzikatu nahi baduzu, ezin dizkiozu xehetasun eta argibide guztiak finkatuta eman. Nire buruan Bagatelles pieza horien eta, esaterako, Berlin hiriko paisai urbanoaren artean alderik ez dago. Biak melodiak dira. Inprobisatzaile edo jazz musikari batek melodia hori hartu eta bere erara landu eta adieraziko du. Horixe da Bagatelles...», dio aurkezpen moduan egin duen bideoan.

Argi eta garbi edo ezin misteriotsuago, bakoitzaren irudimena da muga bakarra. Ekitaldian parte hartu izan duten musikariek esandakoek ere misterioa eta erakargarritasuna areagotzen dute. «Bagatelles honen bitartez, izaki bizidun bat eman digu Johnek», esan du Marty Ehrlichek. Jim Black bateria jotzaileak kontatu du super heroi batekin lan egitera zihoan ume baten antzera sentitu zela, eta Mary Halvorson gitarra jotzaile handiak jotzen hasi zenetik bukaeraraino prozesu osoa ikaragarrizko intentsitatez eta energiaz bizi izan zuela gogoratu du. Beharbada, eta erdi txantxetan bada ere, Brian Marsella piano jotzailea da ikuspunturik zorrotzena ematen duena: «Musika eskola klasikoetan, klasikoa jazz musikari baten moduan jotzen nuela esaten zidaten, eta eskola modernoetan, berriz, jazza musikari klasikoen erara jotzen nuela. Beraz, John Zornek pieza hauek niretzat idazteko zain egon naiz nire bizitza guzian [kar-kar]».

Hala baita. Zorn mugan bizi izan da beti, estiloen arteko mugan, konbentzio eta erregela guztien mugan, entzulegoaren pazientzia, jasangarritasun eta lilura handienaren arteko mugan, baita bideragarritasun ekonomiko eta osasun mentalaren mugan ere. Baina aurrera atera da beti, bere erara, bere kasa, eta izugarrizko eragina izan eta izango duen lana uzten ari da.

Ezinezkoa da lerro gutxi batzuetan ibilbide horren nondik norako guztiak ematea, eta lan handia eskatzen du bere izenean argitaratu dituen disko guztiak entzun eta ezagutzeak ere. Zaleek, ordea, haren izaera, jarrera, pentsamoldea eta inguruko artistengan eta entzuleengan eragiten duen inspirazioa maite dute, eta horixe da haren katalogoko edozein izkinatara joanda ere, aurkitutakoa entzutea beti zirraragarri bilakarazten duena.

Askotakoriko elkarlanak

Zorn Manhattango apartamentu berean bizi da 1977tik, disko bilduma erraldoi batez inguratuta, etengabe eta obsesiboki lanean. Hiriko downtown musika eszena esperimentalaren sustatzaile nagusietakoa izan da tarte horretan, bai musikari gisa, baita Knitting Factory, Tonic eta antzeko kontzertu aretoetako nahiz Tzadik diskoetxeko kudeatzaile bezala ere. Era guztietako musikariekin aritu izan da elkarlanean, eta zuzenean aritzeko edo diskoak grabatzeko ahalbideak eman dizkie, eta beti (edo ia beti), izugarrizko lan etika eta eraginkortasunari esker, dirurik ez galtzeko eta modu duin batean ordaindu ahal izateko gai izan da.

Bide horretan, hamaika dira goraipatzeko moduko grabaketak, baina sarrerako ateren baten bila dabilenarentzat, agian, The Big Gundown (Enni oMorriconeri eskainia, eta Enniok berak oso preziatua duena) eta Spillane lanak, Naked City eta Painkiller taldeak, Masada Quartetekin grabatutako zuzenekoak eta Duchamp, Margerite Duras, Antonin Arraud eta beste hainbat gogoko artistei eskaini dizkien ganberarako konposizio klasikoen seriea nabarmendu daitezke. Edozein eratara eta edozein lekutatik hasita ere, goxo ala mingarri, joku batean bezala, mugak, musikarenak eta norberarenak, bultzatzea eta apurtzea da beti gakoa eta plazerra.

Laurie Anderson musikari ospetsuak behin esan zuen, Zornekin lan egin zuen lehen aldian, hark proposatutakoa inoiz entzundako gauzarik tentelena iruditu zitzaiola, baina behin probatutakoan, erabat aske sentitu zela, eta musikarekiko zuen ikuspegia betirako aldatu zitzaiola. Berarekin lan egitea esperientzia bizia eta neketsua izatea, eta, era berean, merezi duen zerbait dela sentiaraztea gustatzen zaio Zorni. Bihar eta etzi haren ondoan arituko diren Mary Halvorson, Marc Ribot, Kris Davis, Julian Lage, Dave Douglas, Joey Baron eta abar luzeak erabat ados izango dira seguru asko. Halaber, publikoaren esku egongo da beren buruak esperientziaren esku uztea eta esperientziak merezi izatea eragitea.]]>
<![CDATA[«Inprobisatzaile batek funtsezkoa du belarri irekiak izatea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/025/001/2019-06-06/inprobisatzaile_batek_funtsezkoa_du_belarri_irekiak_izatea.htm Thu, 06 Jun 2019 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/1855/025/001/2019-06-06/inprobisatzaile_batek_funtsezkoa_du_belarri_irekiak_izatea.htm
Euskal Herrian izan al zara aurretik? Eta Kaiola festibalaren berri bazenuen etorri aurretik?

2007an Guggenheim museoan jo nuen, Björkekin batera; hori izan da dena orain arte. Aritza Landaluze [antolatzailea] 2015ean jarri zen nirekin harremanetan lehenengo aldiz, eta ordudanik nire agendan hutsune baten bila ibili gara. Festibalean joko zuten artistak nortzuk izango ziren jakin gabe erabaki nuen etortzea, Aritzaren berotasunak bultzatuta. Ezusteko galanta eta oso atsegina izan da gero kartelean halako artista handiak topatzea.

Bakarka eta Christine Abdelnourrekin batera arituko zara. Nola moldatuko zara bakoitzerako?

Helburua bera da bi kasuetan; ahalik eta musikarik onena egitea, besterik gabe. Oinarri horretatik abiatzen da dena. Baina, jakina, egoera bakoitza ezberdina da, eta une batetik bestera etengabeko erabakiak hartzera bultzatzen zaitu. Christine Abdelnourrekin, berak sortutako soinuei erreakzionatuz joko dut, gure bi instrumentuen arteko uztarketan batuketa hutsa baino handiagoa den soinu izaki bat sortzeko asmoz. Bakarka, ordea, nire instrumentu soilaz banda oso baten soinua sortzen saiatuko naiz.

Sarritan musikarekin lotzen ez diren erreminta eta material txundigarriak erabiltzen dituzu zuzenekoetan. Zer dakarzu poltsan oraingo honetan?

Harriak, zurezko blokeak, gomazko sokak eta metalezko hainbat pieza dauzkat, besteak beste. Gure inguruko gauza guztiak dira zilegi horretarako; haien bidez soinu interesgarria sortu ahal izatea da hizpide bakarra. Tira, hori, eta maletan kabitzea ere bai, noski!

Zure grabaketa eta saio gehientsuenak guztiz inprobisatuak dira, eta, beraz, unean sortu eta gozatu ondoren, errepikaezinak dira. Hala izanik, zentzurik ba al du saio bat grabatzea eta formatu fisikoan argitaratzea?

Musikari bat inprobisatzen ikusten duzunean, artelan bat bere sormenaren unean ikusteko aukera duzu, eta hori oso esperientzia indartsua da. Baina bertan sortutako musikak badauka une horretatik kanpo existitzea ere, eta era horretan esanahi berri eta ezberdinak har ditzake. Inoiz zuzenean ikusi ez ditudan musikariek egindako disko zoragarri pila dago, eta horiek entzun ahal izatea oso eskertzeko gauza dela deritzot, une oro errealitate ezberdinak azaltzen baitira.

Hamaika aldiz inprobisatu duzu Paul Flaherty, Akira Sakata eta Bill Orcutt musikariekin, eta hala jarraitzen duzu. Nola lortzen duzu errepikatzeko arriskua saihestea eta zirrarari eustea?

Inprobisatzaile batek funtsezkoa du belarri irekiak izatea. Beste musikariekin jotzen dudan bakoitzean, esaten ari direna gero eta sakontasun handiagoz entzuten saiatzen naiz. Pertsonak etengabe aldatzen ari gara, eta nire bizitzan jazo den orok eragina izan dezake hurrengo saioan. Nirekin jotzen duten musikarien musika biziki maite dut, gainera, eta horri esker zirraragarria zait beti, eta ez naiz pilotu automatikoan erortzen. Hala ere, bion arteko eta zeure buruarekiko konfiantza hazi egiten da urteen poderioz, eta, konfiantza horren mugak gainditzen saiatzen ez bazara, gauza bera errepikatzearen tranpan eror zaitezke. Funtzionatzen duela, edo gutxienez behin funtzionatu zizula gogoratzen baituzu. Baina orduan testuinguru oso jakin batean funtzionatzeak ez du inola ere esan nahi oraintxe bertan funtzionatuko duenik. Beraz, zentzuzkoagoa da pilatu duzun esperientzia eta konfiantza tranpolin baten modura erabiltzea eta are ederragoa izan daitekeen hutsera jauzi egitea.

Christine Abdelnourrekin batera egin duzun diskoan, ehundurak arakatzen dituzue gehienbat, eta, bakoitzak bere instrumentuaren eremuak ezezagunerantz bultzatuz, bion arteko gune komun oso ederrak aurkitzen dituzue. Baina nola deskribatuko zenuke izan duzuen prozesua? Eta ba al duzu horrekin lanean jarraitzeko planik?

Orain hamar urte ezagutu nuen Christine, eta ikaragarrizko inpaktua izan du beti nigan. Saxo batetik ezinezkoak diruditen soinu harrigarriak ateratzeko gai da, baina soinu horien musikaltasunak txunditzen nau benetan. Teknika musikaren zerbitzura jartzen du guztiz. Entzuten dituzun eta haiekin elkarlanean aritu zaren musikariak zeure irakasle handienak bilakatzen dira. Berarengandik ikasitakoak nire musikan erabiltzen saiatu naiz, eta saiatzen jarraitzea espero dut, zuzeneko saio eta disko gehiagoren bitartez.

Paul Flaherty eta Joe McPhee moduko artista beteranoak horren langile ikustean, ematen du zeuk ere antzeko bide bati jarraituko diozula. Adinean gora joana ahala, baduzu artistaren bat eredu moduan?

Marshall Allen. 90 urtetik gora izanda, oraindik muturreko musika bikaina egiteko gai da. Norberaren soinua eraikitzeko garaian, adinak ez du zertan faktore erabakigarria izan. Aipatzen dituzunek ere inork baino energia handiagoz betetzen dituzte aretoak nonahi. Haien antzera, nire ildoa musika inprobisatu ederra egin ahal izateko benetako eta funtsezko elementuak zeintzuk diren aurkitzea izango litzateke, eta horren ondoren distrakzioa baino ez diren gainontzekoak ahaztu ahal izatea .

Musika esperimental inprobisatuaren mundua sare sendo bat eraikitzen ari da, nazioarteko artista, entzule, sustatzaile eta aretoz osatua eta soinu berrienganako kuriositatean eta elkarri laguntzean oinarritua. Ados zaude?

Bai, guztiz gainera! Bota dituzun kontzeptu horiek —errespetua, soinu berrienganako kuriositatea, eta elkarri laguntzea— funtsezkoak dira kultura bizirik eta mugimenduan mantentzeko. Horiek ezean, musika museo baten eduki bilakatzen da; edo hilerri batena.]]>
<![CDATA[«Gune herrikoi oso itxietara zuzentzen dut begirada»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/028/001/2018-07-27/gune_herrikoi_oso_itxietara_zuzentzen_dut_begirada.htm Fri, 27 Jul 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/1857/028/001/2018-07-27/gune_herrikoi_oso_itxietara_zuzentzen_dut_begirada.htm Dónde estás María? (Soundway, 2017) disko berria aurkeztuko du gaur, Donostiako Dabadaba aretoan (21:00). Labur esanda, Hego Amerikako doinu eta erritmo herrikoien eguneratze bitxi, aurrerakoi eta umorez betea eskaintzen du taldeak. Alvarezen hitzetan, denborarekin aldatuz joan da Meridian Brothers proiektua: «Nire ideia musikalekin jolasteko laborategi moduan jaio zen, eta pixkanaka talde edo esperimentazio gune kolektibo bat bilakatu da. Iraganeko elementuak museoen esparrutik etorkizunera eraman nahi ditugu, eta, horretarako, herri kulturako estilo eta grabaketa zaharren errepliketan oinarritzen gara».

Hori dela eta, baliteke ohiko kolonbiar cumbia saio bat espero dutenek ezusteko galanta jasotzea. Aldi berean, arrazoi beragatik, proposamen artistiko aurrerakoien jarraitzaile diren asko ez dira gerturatuko. Zuen proposamena erdibideko eremu gris eta oso aberats batean mugitzen da, eta, sarri, entzuleak nahasteko arriskua izan lezake.

Entzuleriari esango nioke komunikazio maila ezberdinak daudela. Batzuetarako, hor dira erritmoa eta festa, eta, beste batzuetarako, tinbre, estilo eta orkestra esperimentazioak. Bakoitzak bere izaera eta gusturako maila egokia aurkitu behar du, eta, behin komunikazioa gertatzen denean, Meridian Brothersen unibertsoaren ateak irekiko zaizkio.

Herri doinuak testuinguru berrietan erabiltzeak nolabaiteko eztabaida etikoak sortzen ditu sarritan; batik bat purismoa, bidegabeko jabetzea, benetakotasuna eta antzeko kontzeptuak oso aintzakotzat hartzen dituztenek eraginda. Baina artistaren barneko egian oinarritzen denean, emaitza oso zirraragarriak ematen dituen uztarketa da.

Ez dut batere garbi artistikoki ni nor naizen edo zer egiten duen Meridian Brothersek. Gainera, uste dut artea mendebaldeak akademikoki eta estetikoki oso ondo definitutako eta inposatutako kontzeptua dela. Niretzat, Meridian Brothersek egiten duen musika energia mota bat da, eta energia hori kultur kanal jakin batzuetan bideratzen da. Horren adibide dira kontzertuaren inguruko errituala edo disko formatu fisikoaren ingurukoa. Biek kanal moduan funtzionatzen dute, eta haien barnean kodifikatuta mugitzen da energia. Cumbia neuk erabiltzen dudan kodea litzateke, kasu honetan.

Beste alde batetik, ez naiz herri kultura baten parte; nire kultura hiri handi batekoa da, eta hor azaltzen da dilema, nire jatorrikoak ez diren musikak egiten baititut. Nire jatorrikoak balira, rock edo EDM doinuak behar lukete, mundu global zibilizatu batenak, azken batean. Ordea, gune herrikoi, oso itxi, oso ghetto modukoetara zuzentzen dut begirada, eta kanal hori erabiltzen dut musikaren bitartez energia moduan adierazi nahi dudana bideratzeko.

Irudikatutako folklore ideia erabili izan duzu noizbait. Zer da?

Orain dela hogei urte inguru sortutako zerbait da. Hasiera batean, inozentzia osoz eta hitzaren esanahia benetan ezagutu gabe ere, neuk ekoiztu eta folklore izan nahi zuten doinuak izendatzeko aproposa iruditu zitzaidan. Era berean, rock eta akademia munduan egiten ari ziren gauzez aldentzeko bultzada eman zidan. Denboraren poderioz, antzaldatuz joan da, eta, egun, existitzen diren folklore musika, eskola eta ghettoak hartzen ditu oinarritzat, eta, Meridian Brothersen ikuspegi arrotzetik begiratzean, faltsuak edo irudikatuak bihurtzen ditu.

Emaitzak alde batera utzita, lan izugarria egiten ari zara kolonbiar herri musika arakatzen Meridian Brothersen edo Ondatropica moduko proiektuetan.

Eskerrik asko, baina ez da nirea bakarrik. Ondatropicaren barnean, Quantic da bideratzaile nagusia, eta hor da Pirañas taldeko Pedro Ojedak egiten duen lana ere. Metodo ia zientifikoa jarraitzen dudala esango nuke: musika parametro musika bat aukeratu, eta muturreraino garatzen saiatzen naiz; grabaketa zaharrak eta artista ezezagunen lanak ikertu, eta egungo teknikekin lantzen eta nahasten ditut gero.

Arakatze lan horri jarraituz, Mendebaldean aurreiritzi franko ditugu oraindik Hego Amerikako herri musikekin. Azkenaldi honetan, bereziki bortitza da reggaetoiaren gaineko arbuioa, oso bidegabea izan litekeena. Zer ikuspegi duzu zuk?

Reggaetoia egungo musika estilo agerikoena da, eta, beste estilo guztiek bezala (vallenatotik hip-hop edo rockera), badauka alderdi ultrakomertziala, eta hori da gehiengoak ikusten duena. Baina historia oso sakona du, eta oso ondo errotutakoa, gainera. Benetako herri musika da, Hego Amerikako XXI. mendeko herri musika, esango nuke nik. Korronte modernoei eta egungo teknologiei ezin hobeto egokitzen zaie, gainera, eta, horrexegatik ere, icebergaren puntaren azpian dagoena ahaztu egiten da sarri. 90eko hamarkadaraino iristen da iceberg hori, eta dembow, guarapo, paipa, uraba edo salsa chocoana moduko milaka azpi-estilo iragankor baina guztiz zintzo eta sakon garatzen ari dira Latinoamerika osoan zehar. Aipatu duzun aurreiritzi horrek azaleko irakurketa bat eragiten du, eta hitz batzuen izaera misogino edo oldarkorraz baliatzen da estilo eta kultura oso bat politikoki gaitzesteko. Baina izaera bereko hitzak badira estilo guztietan, baita guztiz errespetagarriak eta museoetako eduki direnetan ere; bluesean, kasurako.

Umorea nahitaezko elementua da Meridian Brothersen, ezta?

Umorea ez da kanpotik ekartzen dugun eta arrazionalki erabiltzen dugun osagai bat; gure lanaren egituran barnean dator, lantzen ditugun herri musiken muinean baitago, eta, sarritan, musika sortzaile baita. Mendebaldeko ikuspegitik, arte jarduera serioa eta umorea banatuta daude, eta batak bestea erreminta moduan erabiltzen du. Ikuspegi herrikoian, ez da horrela; umorea funtsezko elementu eragile eta eratzailea da, eta horixe da Meridian Brothersek erabiltzen duen ikuspegia.]]>
<![CDATA[Belarriak ondo ireki]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2018-06-24/belarriak_ondo_ireki.htm Sun, 24 Jun 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2018-06-24/belarriak_ondo_ireki.htm
Lerro hauek idaztean, tarte horretan eta oro har, musikarekiko izan dudan harremana oso antzekoa izan dela jabetu naiz. Hainbeste disko eta kontzertu entzun eta ikusi ondoren, benetan kitzikagarria eta berria izango den ezer ez dudala inoiz aurkituko pentsatu dut batzuetan. Dagoeneko pilatu ditudan disko guztietan bizitza guztirako nahiko eta sobera musika dudala eta gehiago ez dudala behar esan diot neure buruari orduan. Baina ez, zorionez, goizago ala beranduago eta gutxien espero nuenean, ezustekoa azaldu da, doinu edo artista batek nire arreta deitu du, eta nire aurreiritzi guztiak hankaz gora jarri ditu. Irudimenak eta sormenerako eta komunikaziorako beharrak ez du amaierarik.

Horixe izan da nire zutabe guztietan igorri eta partekatu nahi izan dudana. Nire aurkikuntza txiki horiei ataritxo bat ematen saiatu naiz, irakurleengana iritsi eta baten bati antzeko sentsazioak eragingo dizkion itxaropenarekin. Horrexegatik ere, zutabegilez aldatzeko garaia iritsi dela erabaki dugu, eta hauxe izango da nire azken zutabea. Ikuspegi eta erronka berriak izango dituzue udatik aurrera. Itxaropenik ez galdu inoiz, eta belarriak ondo ireki.]]>
<![CDATA[Senyawa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-06-10/senyawa.htm Sun, 10 Jun 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-06-10/senyawa.htm Calling The New Dogs film laburrean eta izen bereko disko liluragarrietan aditzera ematen den legez, indonesiar bikoteak antzinako trantze moduko dantza eta exorzismo erritualak soinu esperimentazio bortitzenarekin modu ezin zirraragarriago eta ederragoz nahasten ditu. Era horretan, azken lauzpabost urteetan bere grabazioetara eta, bereziki, bere zuzeneko emanaldietara gerturatu den oro aho bete hortz utzi dute. Baina oraindik eta harrituago geratu gara elkarrizketa eta artikuluen bitartez pittin bat gehiago arakatu eta Rully Shabara eta Wukir Suyradiren istorioaz jakin ahal izan dugunok.

Alde batetik, Senyawaren egungo egoitza den Jogja hiriak 90eko hamarkadaren bukaeratik, noise, elektronika, pop, metal, punk eta hardcoretik abiatuz, era guztietako soinu esperimentalak lantzen dituen artista komunitate zabala eta anitza izan duela irakurri baitugu. Eta bestalde, Shabararen eta Suryadiren nekazari jaioterri txikian, kuda lumping izenez oihu eta espasmo inprobisatu eta basatien artean ematen diren trantze moduko posesio erritualak eguneroko gauza direla jakin baitugu, eta bertako musikariek zabortegietatik ateratako gong eta xaflak kolpatuz egiten dituztela bere akonpainamendu guztiz hipnotikoak. «Punka baino punkagoa», beraiek dioten bezala. Horixe eraman zuten Jogjara, eta hogei urtez Indonesiako kaleetan antzeztu dute ondoren. Horixe zabaldu dute mundura, musika jarduera berriak eta, aldi berean, inor baino zaharragoak ekarri, eta hitzik gabe utzi gaituzte.

Musika hau entzutean, iruditzen zait ohiko indargune ekonomikoetatik at geratzen diren herrialdeetako kultura, oraindik ere, sarritan, kolonial ikuspegiz eta nagusitasun konplexuz hartzen dugula. Lapurretaz aritzen gara, baina hori esatean, garatu gabeko tribu basati gaixoen txutxeri dekoratiboen irudi bat dugu buruan. Nork lapurtzen du nor, eta nork eragiten du nor? Nor da berria, nor zaharra eta nor garatua? Kultura gauza bizia eta nahasia da, etengabe aldatzen eta eraldatzen dena; hala behar du, eta ez txutxeria.]]>
<![CDATA[25]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/047/002/2018-05-27/25.htm Sun, 27 May 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/047/002/2018-05-27/25.htm Enforcement lehen 12 hazbetekoaren atzetik, beste zortzi argitaratu zituzten urtebeteko epean. Bai azalean, baita barnean ere, antzeko ildo estetiko misteriotsuari jarraitzen diote guztiek. Hezurdura hutseko techno gordina, zuzena, eta aldi berean zehaztasun ñimiñoeneraino zaindutakoa. Bederatzi diskoetan zabaldutako substantzia likidoa, beti bera eta beti ezberdina. Diskoen galleta guztietan, mikroskopioz ateratako irudietan oinarritutako antzeko estetika grisa. Ehunduren ñabardurak kode sekretu baten giltzak bailiran, musika bera bezalaxe. Disko hauei esker aurkitu nuen techno musika, baita betirako maitemindu ere. 25 urteren bueltan, arras ezagunak izan arren, lehen eguneko esperientzia berritzaile eta harrigarri berbera eragiten dute nigan. Antzemanezina zait, oraindik ere, artefaktu magiko hauek gorpuzten duten egituraren misterioa.

Basic Channel, harresia bota berri zen 90eko hamarkadako Berlin zirraragarrian, bunker moduko klub erdi klandestino haien oinordekoa da ezbairik gabe, baina baldintza haiek gainditzeko gai izan da. Ernestusek eta Von Oswaldek ez zuten beren izena eman nahi garai hartako elkarrizketetan, eta kazetariei, arren, beren hitzak ez grabatzeko eskatzen zieten. Egun, askoz ezagunagoak izan arren, ekoizten dituzten doinu eta kolaborazio guztietan itzalean mantentzen dira beti, musikari bere kabuz espresatzen, arnasa hartzen, hazten, nahasten eta aldatzen utziz eta jatorrizko jarrera anonimo hari eutsiz.

Egungo musika elektronikoa ikusgarritasun zabalagoa eskuratzen ari den heinean, industria korporatibistaren tranpan erortzen ari da sarritan. Produktu finko, identifikagarri, eroso eta salgarri bihurturik, entretenigarri kamutsa baino ez da. Ernestus eta Von Oswalden musika mugarik gabeko izaki aldakor eta kutsakorra da, ordea, eta gaur, agian inoiz baino gehiago, gauzak beste era batera izan zitezkeela eta oraindik ere izan daitezkeela gogorarazten digute. Entzun arren.]]>
<![CDATA[Isiluneak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/036/002/2018-05-13/isiluneak.htm Sun, 13 May 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/036/002/2018-05-13/isiluneak.htm Zwischen (Bitartean) piezari aurtengo sormen lan zirraragarrienetako bat deritzot. Hamabi pertsonaia publikok elkarrizketetan emandako erantzunetan oinarritutako soinu poesia moduko hamabi collage biltzen ditu. Baina esandakoaren esanahia ez da hemen gakoa, hitzen arteko hutsuneak baizik. Arnasa hartu, eta hurrengo hitz edo esaldia bilatzeko zalantza horretan igortzen ditugun soinu partikula ez-semantikoak, hain zuzen ere. Hizlariaren erretorikarako gabezia edo akastzat hartzen ditugun horiexek berak, poesiarako faktore eta osagarri bilakatu ditu Jan Jelinekek bere eskuetan. Haien anplitude eta frekuentziek kitzikatutako sintetizadore batek sortutako soinuekin nahastu ditu gero, bere ohiko trebezia eta maisutasunez, edertasun bitxi guztiz liluragarriko hamabi collage hauek osatzeko.

Slavoj Zizeketik Lady Gagara, hizlariak kontu handiz izan dira aukeratuak. Hizlari trebeak dira denak, ez baitago hemen txantxa errazerako inongo asmorik. Ustezko isilune horietan, esanahia da isiltzen den gauza bakarra. Entzungarri geratzen diren hasperen, onomatopeia eta marmarrak nolabaiteko gorputz hizkuntza arkaiko baten osagaiak bihurtzen dira collage hauetan. Esanahi guztiz ezberdinak eta berriak iradokitzen dituzte orain, eta geure interpretazioa ere, geure barnean hizkuntza arkaiko horren dekodifikadorea berpiztuko balitz bezala, guztiz ezberdina eta pertsonala izan daiteke.

Ahotsa da gure instrumenturik zaharrena, eta bai hitz egiterakoan eta bai hainbat abestitan ere, hitzezko esanahien igorle izatera murrizten dugu sarritan, bere espresio ahalmena zein zabala izan daitekeen ahaztuz. Joan La Barbaratik Mursegora, han eta hemen, beraien ahotsa edo besteen grabaketak erabiliz, espresiobide horiek arakatu eta irekitzen ari diren artistak baditugu zorionez. Antzinakoena izanda ere, agian ezezagunena baitzaigu, eta asko dugu (ber)ikasteko oraindik.]]>
<![CDATA[Tamesis]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-04-29/tamesis.htm Sun, 29 Apr 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-04-29/tamesis.htm Oyster bonu txartel bat darama ,eta metroko ateak irekitzen dizkio blip hots elektronikoz. Kalerantz abiatu, eta ibairantz gerturatzen da, txartela esku artean duela oraindik. Ibaiertzeko petrilean geratu, eta, besoa luzatuz, txartela uretara botatzera doala dirudi. Irudia eten egiten da instant batez, eta, berriz agertzean, txartela desagertu da dagoneko. Ibaira bota edo poltsikoan gorde ote duen ezin jakin. Trip hop kutsuko doinu lauso eta misteriotsu batez jantzitako hitzak: «Begiak irekitzeko eskatzen badidazu, itxita mantenduko ditut... pentsamenduak barnean gordetzen ditut... ez zara ni aurkitzeko gai izango... oyster-ean Parlamentuko Etxeen parean nago... Ahaztua izateko eskubidea nuela uste nuen».

Abestiaren kantari eta egileak Lolina du izena, eta, dagoeneko, bai bakarlari moduan bai Hype Williams bikoteko partaide moduan, hamar bat disko plazaratu ditu. Edo hala uste dugu zaleok behintzat, berataz ezer gutxi baitakigu, eta diskoak benetan nork grabatu dituen ziurtasun osoz jakiterik ere ez baitago. Bertan aurkitzen den musika liluragarri, bitxi, ebatziezin hori, enkriptatutako ehunka mezu gordetzen dituela eta haiek banan-banan bakarrik azalaraz daitezkeela dirudi. Bere musika ederrari hitz egiten utziz «ahaztua» izateko eskubidea aldarrikatzen du Lolinak, eta, oraingo honetan, inoiz baino era esplizituagoaz azaldu digu bere jarrera.

Baina, oraingoan, guri bidaltzen digun mezua da agian sendoena. Geuk ere tren horretara igo, gure oyster txartelak ibaira bota, eta zorioneko mundu digital honen radarretik alde egin baitezakegu. «Ahaztuak» izateko beldurrak eusten gaitu beti, baina, aldi berean, aurrera egiteko behar geroz eta handiagoa sentitzen dugu. Ez da bakarra eta ez da lehena, eta, ebazpen magikorik ez badakar ere, kezka hori Lolinak baino era ederragoz eta koherenteagoz azaldu duenik ez dago, nire ustez. Haren hitzak nire egin, eta zutabe honetara ekartzeko nahiko eta sobera.]]>
<![CDATA[Stockhausen hari musikalean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-04-15/stockhausen_hari_musikalean.htm Sun, 15 Apr 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-04-15/stockhausen_hari_musikalean.htm
Ilargi Agirrek, ale berean, John Cage konpositore aurrerakoiak idatzitako 4'33— «isiltasun osoko» piezak sorrarazitako harridura, ezinegon eta, sarritan, mespretxuaz dihardu. Eta biak irakurtzean, David Stubbsen liburuaren izenburua datorkit burura: Musikari beldur. Zergatik onartzen dugu Rothko eta ez Stockhausen?. Hala da eta. Itziarrek dioenarekin ados baldin banago ere, musikaren kasuan oraindik eta nabariagoa dela esango nuke. Rothkoren poster bat ofizina batean aurki dezakegu lasai asko, baina bere garaikide diren Cage edo Stockhausen-en piezak «hari musikalean» egotea erabat pentsaezina da. Musika eta soinua oso modu mugatu eta arautu batean esperimentatzera ohitu gara; sarritan, «ondo pasa beharreko» aitzakiaz, artistarekiko errespetu handirik erakutsi gabe gainera, eta hortik ateratzen bagaituzte, galduak gara, ez dugu ezer «ulertzen», eta amore ematen dugu: «Hori ez da musika».

Gaztemaniak-en proiektu berria edo antzeko beste hainbat direla, musika jendeari eta batik bat gazteei helarazteko formatu egokiaren bilaketa etengabean gabiltza, eta funtsezkoa dena ahazten ari garela iruditzen zait: entzulego horren heziketa. Musika eta, oro har, soinuaren bidez eraikitako artelana norberak bere erara hausnartzen, «ulertzen» eta, azken batean, gozatzen ikasteak ahalbidetuko digu benetako aurrerapauso bat ematea eta behingoz orainari eta etorkizunari begiratzen hastea.]]>
<![CDATA[Deluxe]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-04-01/deluxe.htm Sun, 01 Apr 2018 00:00:00 +0200 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-04-01/deluxe.htm deluxe berrargitalpenak dira agian adibide garbi eta mingarriena. Bereziki disko jakin baten demo eta baztertutako doinu guztiak, eta estudio edo zuzeneko induljentzia une bakoitza dokumentatzen duten bilduma amaiezinez ari naiz. Goitik behera entzuteak eragin dezakeen tripakadak, artistarenganako maitasuna eta mirespena handitzera baino gehiago, aspertzera, lilura galtzera eta muturrera eramanda, gorrotatzera eraman baitzaitzake. Hori gutxi balitz, ez ote da merkatuaren prezioak artifizialki puzteko estrategia hutsa?

Bilduma batek narratiba bat behar du. Existitzeko bermea ematen dion helburu eta arrazoi baten ezean, diru-xahutzaile hutsa baino ez da. Argitaratzaileen arakatze lan sendo eta sakona eskatzen du testuinguru egoki bat eraikitzeak. Artisten obrarekiko errespetu eta maitasun osoz, etekin ekonomikorik espero gabe, batzuetan dirua galtzeko ere prest egon beharra dago, eta gogorra suertatzen da. Zorionez, badira horri guztiari aurre egiten dioten musikazale amorratu eta ausartak, eta horiei esker, lerro hauek idaztera bultzatu nauten moduko bilduma-altxorrak eros eta goza ditzakegu:

Bata Holger Czukayren Cinema, 50 urtean ekoitzitako doinuen puzzle txundigarria, etengabe aldakorra, askaezina eta beti liluragarria. Bestea, Ursula K LeGuin idazleak Todd Bartonekin batera sortutako Music and Poetry Of The Kesh doinu eta poesia bilduma. Bere irudimen oparoak sortu zuen Kesh tribuaren doinu herrikoi ezin ederragoen lagina. Biziki gomendatu nahi nituzke biak, eta bide batez, bi kasu hauetan Grönland eta RVNG Intnl diskoetxeen antzera, munduan zeharreko milaka zigilu txikiak egiten ari diren lan miragarria txalotu nahi nuke nire zutabetxo honetatik.]]>
<![CDATA[Martxoak 8 eta beste guztiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-03-18/martxoak_8_eta_beste_guztiak.htm Sun, 18 Mar 2018 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/041/002/2018-03-18/martxoak_8_eta_beste_guztiak.htm Markswoman Mark, Tracey Thorn, Las Vulpes, Lolina, Mayte Martin, Linda Sharrock, Lindsay Cooper, Adris Hoyos, Heather Leigh, Holly Golightly, Poison Ivy, Holly Herndon, Iona Fortune, Tomoko Sauvage, Jackie Shane, Frances Be, Jana Rush, Jenny Hval, Jessy Lanza, Joan La Barbara, Jocy de Oliveira, Joni Mitchell, Julia Holter, Mhysa, Maki Asakawa, Letha Rodman Melchior, Klein, Klara Lewis, Junko, Colleen, Alice Coltrane, Aida Torres...

...Martxoak 8 egunero delako...]]>
<![CDATA[Ibon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/042/002/2018-03-04/ibon.htm Sun, 04 Mar 2018 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/042/002/2018-03-04/ibon.htm Entzun-erako nire lehen kolaborazioak idazten hasi nintzen, eta haien artean bereziki gogoratzen dut Ibon Errazkin eta Teresa Iturriotzi egindako elkarrizketa. Aventuras de Kirlian, Le Mans, Single eta Ibon bera bakarka... bere ibilbide luze eta oparoaren izaera guztiak maite ditut. Egun hartan, gainera, Ibonek Le Mans-en Saudade diskoaren kopia bat oparitu zidan, bere garaian (1996an) egindako grabaketa ez zuela oso gustuko eta erremasterizazio berria askoz egokiagoa zela esanez. Kontuak kontu, eta hamar urtez ezaguna nuen arren, inoiz ez bezala gozatu nuen diskoaz etxera bueltatu eta lasai entzun nuenean.

Eta beste hamar urte borobilen bueltan, Ibon berriz elkarrizketatzeko aukera izan dut, plazaratzera doan Foto Aérea bere disko berri zoragarria dela eta. 2018an, 1996an edo denboran atzerago ekoitzitako diskoa izan zitekeen hau, halakoa baita bere klasikotasun eder hilezkorra eta —Errazkinen beste lan guztien antzera— bere nortasun bitxi, nahasezin eta liluragarria.

Prentsarako oharrak Damon Krukowski Galaxie 500 taldeko partaide izandakoaren hitz batzuk dakartza, eta ezin aproposagoa iruditzen zait, gaztelaniaz argitaratu berri dioten The New Analog. Cómo escuchar y reconectarnos en el mundo digital liburua ikusita. Bertan Damonek egungo musikaren digitalizazioaren aurrean, iraganeko grabaketa eta erreprodukzio sistema analogikoen aberastasuna defendatzen du, eta egun bi mundu horiek uztartzeko (edo agian ezin uztartzeko) moduak arakatzen ditu. Digitalizazio ahalguztidunak soinua konprimitu, gorde eta elkarbanatzeko gaitasuna izugarri handitu du, baina, sarritan, horrek etengabeko lasterketa batera bultzatzen gaitu. Disko hau edo hura badut, entzun dut, bai ala ez, checklist moduko zerrenda amaigabe baten esklabo bihurtu gara, eta ez musikarekin bakarrik; bizitzako beste hainbat alorretan gauza bera pasatzen zaigu. «Gozatu, bizi, sakondu, nireganatu al dut?» moduko galdera analogikoak gehitu beharko genizkioke zerrendari.]]>
<![CDATA[Egunsentiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-02-18/egunsentiak.htm Sun, 18 Feb 2018 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-02-18/egunsentiak.htm Morau-ren Egunsentiak alperrentzat disko berria entzuten ari naiz lerro hauek idazten ditudan bitartean. Alzheimerraz gaixo duen bere amarekin ia goizero egindako ibilaldien kontakizun musikatu hunkigarria. Amaren gainbehera motel mingarri horren kide, testigu eta zaintzailearen emozio, burutapen eta oroimenen bilduma intimo eta intimista. Doinu leun, epel eta itxuraz xinple hauek nire oroimenaren ertz ezkutuenetan gordetako bizipenak pizteko ahalmen azalduezina dute.

Aldi berean, Derek Bailey gitarra jotzaile britaniarrak 70eko hamarkadan egindako grabaketa batzuen berrargitalpenari buruz irakurtzen ari naiz. Instrumentu berbera erabili arren, Derek Baileyren musika Andonirenaren antipodetan dagoela esan daiteke. Lehenengoak inprobisazio aske eta erabat abstraktuan oinarritu zuen bere ibilbide guztia, Europako free jazzaren musikari aurrerakoien eta eraginkorrenetako bat bilakatuz. Bere bideari ekinez, bai bakarka eta baita elkarlan intimoetan ere, Baileyk gitarra jotzeko teknika eta jarrera hain berezi, berritzaile eta sendoa eraiki zuen, musika eremu berri baten aurkitzailetzat har genezakeela. Inprobisazioa, sormenerako baliabide egiazkoenaz jotzen zuen eta harekiko zuen konpromisoa hain zen sakona, beste antzeko musikariekin ondoan oso grabaketa kopuru murritza utzi zigula. Sortzea eta entzutea une soil batean existitu zitezkeela zioen eta soinu horren betirako galera aintzakotzat hartzea bere benetako balioa ematea zela.

Baina, nire zorionerako, grabaketa hauen bitartez soinu haiek, edo soinu haren oroimenak, nigana ailegatu dira orain eta erresonantzia baten moduan nire oroimena astindu eta kitzikatzen dute, Andoniren kantu ederrek bezalaxe. 70eko hamarkadako entzuleak, neu, Andoni, Andoniren ama, geu denok... musikak elikatzen du gure oroimen kolektiboa, eta musika da handik altxor preziatuenak aurkitzeko ahalbide preziatuena. Agian baita galdutzat eman genituenak ere.]]>
<![CDATA[Deseroso]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-02-04/deseroso.htm Sun, 04 Feb 2018 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-02-04/deseroso.htm Deproduction musika, testu, marrazki eta bideoen konbinaketa da. Baina, formatu bitxiez gain, haien edukiera da benetan deserosoa eta erronkaria dena. Collage moduko konposaketa elektroniko askeak edota DJ Sprinkles izenpean egiten dituen house/techno nahasketa goxoak direla, haiei lotzen dien (batzuetan esplizituago, besteetan lausoago) mezu soziopolitiko eta sexualean datza gakoa.

Genero anbiguotasunetik askoz haratago doan queer jarrera konplexu eta koherente baten ondorio da Terreren lurrazpiko jarduera intimo eta konplikatua, eta horrek entzulearen edo hartzailearen konplizitate sendoa eskatzen du.

Bide horretatik, Deproduction-ek erabat kolokan jartzen du gure gizartean hain sakonki errotuta dugun familia kontzeptua. Gaitz guztien sendagarri eta orekatzaile moduan aurkezteak ezkutatzen duen hipokrisia eta kontrol egarria salatzen ditu bortizki. Ezin luzatu hemen, baina haren hausnarketen sakontasunak eta haren izaera ziztagarriak erabat astintzen naute, eta, behin baino gehiagotan, ahituta, gaindituta, hitz edo iritzirik ahoskatu ezinik sentitzen naiz.

Baina ez al da hori artearen benetako helburua? Noiz erabaki genuen entretenigarri hutsa eta kultur egitarau eta eraikin modernoen eduki komertzial kamutsa bihurtzea? Noiz onartu genuen haurren moduan komenigarria eta gomendagarria zer zaigun erabakitzea Facebooken algoritmoen eta kultur egitarauen babesleen eskuetan uztea? Are gehiago, noiz esan eta sinetsarazi ziguten dena gustukoa eta atsegina izan behar zaigula? Aski da: gustatu ala ez, Terre bezalako asko beharrezkoak ditugu gure inguruan.]]>
<![CDATA[Pop On!]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-01-21/pop_on.htm Sun, 21 Jan 2018 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2018-01-21/pop_on.htm brava murtxikatzen ari naizela abiatu gara Ambigura bueltan, 21:30etik aurrera, hirurok, Katza, Lon Twist eta Ibon Rodriguezekin batera DJ moduan arituko baikara bertan.

Neuk eman diot hasiera festari, eta jamaikar dub eta dancehall erritmoetan murgildu naiz erabat; azken uneetan burua atera, eta Portugalgo Principe diskoetxeko DJ Marfox eta Nidiaren doinu suspergarri pare batez amaitu dut, ederki gozatuz. Horien harira, Katzarekin komentatu eta elkarbanatu dut bai Principe bai Bristolgo Young Echo diskoetxe eta kolektibo sortzaileenganako sentitzen dugun mirespena. Bitartean, Lon eta Twist (Julen bera), Ambigun sarritan egiten duten bezala, soul, boogaloo, rhythm and blues, eta beste mila koloretako dantzarako gonbitak bota dizkigute etengabe. Etxera, belarritik belarrirako irribarrez bueltatu baino lehen, Ibonen proiektu berriak ezagutzearen irrikarako astia eduki dut, eta, Xabierrekin batera, Entzun aldizkarirako idatzitako artikuluen inguruan bizitako hainbat pasadizo zirraragarri gogoratu ahal izan dut.

Pop Pilulak fanzinearen agur festa izan da. Azken lauzpabost urteetan, pop kulturaz, zentzurik askeenean eta dibertigarrienean, euskaraz aritu ahal izateko izan dugun ataririk ederrena eta preziatuena. Ohore eta plazer handia izan da abentura txiki horretan parte hartzea, eta ziur naiz lehenago ala beranduago antzerako ekimen bat berriz abian jarriko dela. Zer kontatu, zer elkarbanatu eta zer gozatu faltarik ez dugula argi geratu zen Ambiguren berotasunean.

Pop On!]]>
<![CDATA[Jackie]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2017-12-24/jackie.htm Sun, 24 Dec 2017 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2017-12-24/jackie.htm
Haren ohiko kontu eta dotoreziaz, NumeroGroup diskoetxeak bere grabaketa guztien bilduma bat plazaratu berri du CD edo binilo bikoitz moduan, eta nekez aurkituko duzue aurtengo argitaratzeen artean hau baino musika zirraragarriagorik. Eta istorio honek egungo LGTB kolektiboen eredu eta inspiraziorako duen garrantzia ahaztu gabe, haren kalitate musikala goraipatu nahi nuke hemen. Sarritan entzuten dut diskriminazio positiboaren ondorioz kalitate eskasa duten obrei merezi ez duten garrantzia emateko arriskua dagoela. Eta tekniko eta teorikoki hala bada ere, zer pasatzen da kontrakoa gertatzen denean? Hots, Beatles/Stones garaietatik, ohiko eredu heteronormatiboen zenbatgarren artista imitatzaile antzuen ñabardurak lupaz ikertuz, hainbat lan askoz interesgarriagoak radarren azpian pasatzen utzi ditugunean? Gure gizonezko estatus erosotik erortzeko beldurraren ondorio ez al da jarrera defentsibo hori? Ireki ditzagun begiak behingoz. ]]>
<![CDATA[Genesis]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/034/002/2017-12-10/genesis.htm Sun, 10 Dec 2017 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/034/002/2017-12-10/genesis.htm osasun arazoak zirela-eta, kontzertua eta Europa osoan programatuta zuten bira bertan behera geratzen zela jakinarazi zuten antolatzaileek. Aurtengo musika kontuei dagokienez, hauxe izan da jasan dudan desengainu eta penarik handiena, zalantzarik gabe. Are gehiago, osasun arazo horiek zertan dautzan jakin ahal izan dudanean. Genesisek leuzemia baitu, eta tratamendu luze eta garestia behar du sendatzen saiatzeko. Bere jarraitzaileen artean crowdfunding kanpaina bat abiarazi behar izan dute aurre egin ahal izateko. Halakoxeak dira hainbat musikarik pairatu behar dituzten estutasunak, medikuntza sare publikoa berriz ere suntsitzera doan Trump-en Great America horretan.

Antzeko adinekoak diren arren, ez dut uste Trumpek Genesis ezagutuko duenik, eta, hala balitz ere, amerikar balio tradizionaleei erabateko muzina egiten dien artista immoral eta arriskutsu bat sistematik kanpo geratzeak poztu egingo luke ziurrenik.

Ezer berririk ez Genesisentzat. 1970eko hamarkadan Throbbing Gristle taldearen barnean, konbentzio guztiak hankaz gora jartzen zituen musika eta performance estilo industrial, erronkazale eta zaratatsuaren hastapenak garatu zituenetik, gerora bere gorputzean egin dituen sexu aldaketa ebakuntzetara, beti bizi izan da gizartearen muturretan, eta beti iraindu ditu (komenigarria zaien) ordena eta normaltasuna maite duten hipokritak. Bere artea bizi, eta bere bizitza artelan bihurtu duen pertsona da. Eta horren bitartez, egiten duena gustuko ez dutenei ere, artea, museo eta kultur egitarauetarako eduki entretenigarria baino gehiago, gure bizitzak molda eta bete ditzakeen indar eraldatzailea dela erakusten die; agian, handiena eta boteretsuena, eta normaltasuna inposatutako kontzeptu mugatzaile alienagarria dela.

Genesis. 2018an zure tratamenduarekin zorterik handiena opatuz. Zuretzat doa 2017ko azken zutabea.]]>
<![CDATA[Guarapo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/037/002/2017-11-26/guarapo.htm Sun, 26 Nov 2017 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/037/002/2017-11-26/guarapo.htm soundsystem-en antzera sortu ziren picó izeneko jaialdietan ditu sustraiak Guarapo musikak. Auzoetako patioetan, birziklatutako baliabide tekniko xumeez eraikitako soinu sistematan, picó selektor-ek bertako cumbia eta porro estiloko diskoak jartzen zituzten, dantza festara deituz. Pixkanaka, baliabide teknikoak hobetzen eta disko aukera zabaltzen joan ziren, marinelek AEB, Kuba eta Afrikatik ekartzen zituzten saltsa, manbo eta soukous diskoei esker. Doinu esklusiboenen eta zirraragarrienen bila, picó selektor-en artean sortutako lehian datza harrezkeroztik bizirik diharduen picotera kultura.

Egungo picoteroek, hip hop DJen break-en antzera, afrikar doinu zahar haiek sanpleatu eta loop erritmikoak berriz nahastu eta moldatuz musika pieza motzak sortzen dituzte. Gau bakoitzerako pieza esklusiboak dira, unean egindakoak eta une horretarako soilik. Guarapo da etengabe aldatzen eta bilakatzen ari den ekoizpen estilo mutante honen izena, eta berrogei laginez osatzen da Honest Jons-en bilduma.

Doinu horien argitaratzeak hainbat galdera eta kezka interesgarri sorrarazten dizkit. Jatorrizko egileek dirurik ez jasotzea bidegabetzat har daiteke, eta unean unerako egindako doinu espontaneo eta gordin batzuk binilo batean prentsatu izana kontraesana dela esan daiteke. Baina, tira, bilduma ikaragarrizko sormen erakustaldia da, eta doinu horiek Barranquillako gau giroan betirako disolbatu izan balira, haiek iradokitako gorputz dantzarien gertutasun erotikoak, izerdiz eta itsasoko lurrinaz gazitutako haize epelaren ferekak, olio finitu, espezia eta alkoholaren usain zorabiatzaile goxoak eta dantzaren zirrara sentsualek ez luteke gure azaro goibel honen izotza urtuko.

Maite Larburuk ederki zioen bezala, musikaren bitartez, iluntasuna urratzen duen argia entzun dezakegu. Baita beroa ere.]]>
<![CDATA[Buchla]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2017-11-12/buchla.htm Sun, 12 Nov 2017 00:00:00 +0100 Antton Iturbe https://www.berria.eus/paperekoa/2012/038/002/2017-11-12/buchla.htm The Kid disko berri ederra, eta haren gozamenean, azkenaldian bueltaka dudan kezka etorri zait burura. Beste arte baliabide guztiek bezala, musikak teknologiarekiko menpekotasun handia dauka. Aurrerapen teknikoek musika estiloen bilakaera baldintzatu, eta batzuetan, estilo berrien sormena ahalbidetzen dute (autotunea eta trap-arena kasurako). Bestalde, konposizio eta grabaketa lanak erraztu diren neurrian, doinu berrien ekoizpena esponentzialki hazi da azkeen urteetan. Zoritxarrez, hedakuntza horizontal eta aske horrek badu bere ifrentzua, hots, homogeneizazio geroz eta nabariago eta aspegarriagoa. Software eta aparatu elektroniko berriek ariketa gehiago bere kasa egiten dituzten neurrian, eta itxuraz erabiltzaileari menu aukeraketa infinitoa eman arren, era batera edo bestera, erosotasunaren poderioz, aukeraketa jakin batzuk egitera bultzatuta sentitzen da musikaria. Eta entzuleekin gauza bera gertatzen da. Spotify moduko plataformen geuri egokitutako abesti zerrenda prefabrikatuak oso erosoak zaizkigu. Konspiranoiko izan gabe ere, betiko korporazio erraldoien aldetik entzuleen joerak telezuzentzeko ahalmena, eta ondorioz eta gutxienez, tentazioa, egon, badagoela onartu beharra dago.

Diktadura moduko horri aurre eginez, Buchla horren software eta menuen ezean, Kaitlynek harreman fisiko hutsak eragindako akatsetan modu zoragarriz oinarritu du bere espresio pertsonala. Kezka berari erantzunez, eta teknologiari muzin egin gabe, zuzeneko saioak performance erronkari, askatzaile eta erabat pertsonalak bihurtzen dituzte Damien Dubrovnik moduko artistek. Era berean, entzuleek rol aktiboagoa hartu eta geurea egin beharko genuke esperientzia bakoitza. Teknologiaren laguntzaz gure kasa arakatu, zintzoki aukeratu eta espresatu, akatsari beldurrik izan gabe eta buru-belarri murgilduz beti.

Musika, hartzaileak entzun eta bizitzen duen unean bakarrik bizi da, eta une bakoitza da berezia eta baliotsua.]]>