<![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 13 Apr 2021 16:39:14 +0200 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Fukushimako ur kutsatuak itsasora botako ditu Japoniak]]> https://www.berria.eus/albisteak/196179/fukushimako_ur_kutsatuak_itsasora_botako_ditu_japoniak.htm Tue, 13 Apr 2021 10:19:49 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/196179/fukushimako_ur_kutsatuak_itsasora_botako_ditu_japoniak.htm ehun aldiz gainditzen du segurtasun arauek baimentzen duten kutsadura maila, eta hainbat ur biltegik, 20.000 aldiz. Nazioartetik berehala heldu dira kritikak. Tokioren asmoen aurka agertu direnen artean daude Txina, Hego Korea eta AEBak. Txinak salatu du erabakia «erabat arduragabea» dela, eta ohartarazi du neurriak hartuko dituela. Erabakiaren aurka agertu da Japoniako Greenpeace erakundea ere. «Japoniako Gobernuak huts egin die berriz ere Fukushimako herritarrei. Erabaki du, inolako argudiorik gabe, Ozeano Barea hondakin erradioaktiboekin kutsatzea. Eskuragarri dagoen teknologia baliatu eta ur erradioaktiboaren arriskua gutxitu beharrean, aukerarik merkeenaren aldeko apustua egin du», gaitzetsi du Kazue Suzukik, Greenpeaceko Japoniarako klima aldaketa eta energia arduradunak.]]> <![CDATA[Marokoko Poliziak Espainiaratu egin du Helena Maleno ekintzailea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-04-13/marokoko_poliziak_espainiaratu_egin_du_helena_maleno_ekintzailea.htm Tue, 13 Apr 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-04-13/marokoko_poliziak_espainiaratu_egin_du_helena_maleno_ekintzailea.htm
«Iazko apiriletik 37 eraso, heriotza mehatxu eta jazarpen jasan ditut; Poliziak jarraitu egin dit, entzuketak egin dizkidate, eta bitan saiatu dira indarrez nire etxean sartzen», salatu zuen Malenok, eta eraso horien atzean egotea egotzi zien Espainiako Polizia Nazionalaren Dokumentu Faltsuetarako eta Legez Kanpoko Immigraziorako Unitate Zentralari eta Marokoko Poliziari. «Nire bizitza eta nire alabarena arriskuan jarri dituzte hilabeteotan».

Malenok gogorarazi zuen bi estatuek aitortu dutela haren lana ez dela delitua, baina, hala ere, kriminalizatu egin dutela urte hauetan guztietan: «Nire aurkako eta nire familiaren aurkako mehatxuak etengabeak izan dira azken hilabeteetan». Eskertu egin zuen Espainiako Gobernuak eta, batez ere, Eskubide Sozialen ministro Ione Belarrak emandako laguntza, baina nabarmendu zuen «estatuaren estolderiek» eta giza eskubideen aldeko ekintzaileen aurkako jazarpenak pisu handiagoa dutela.

2002an jaio zen Caminando Fronteras plataforma, migratzaileei laguntzeko eta haien aurka egiten diren giza eskubideen urraketak salatzeko helburuz. Elkarteak hasieratik gainditu behar izan ditu arazoak, Maria Rollan kideak BERRIA-ri azaldu dionez: «Oztopoak jarri dizkigute gure lanean hasiera-hasieratik. Malenori dagokionez, 2012an hasi ziren bere lana ikertzen, eta auzitara eraman zuten. Baina, gerora, bertan behera geratu ziren haren aurkako salaketak, eta giza eskubideen alde egiten ari zen lana aitortu zioten». Arazoak ez ziren hor amaitu, ordea, eta jazarpena beste era batekoa bihurtu zen orduan. «Bide administratiboetatik jo zuten, haren lana kriminalizatzeko helburuz, eta ukatu egin zioten Marokon egoteko baimena, baita atzera bota ere erabaki horren aurka jarritako helegiteak. Deportazioa bera oso gogorra izan da. Ez zioten azaldu zergatik kanporatu zuten, ez eta ere noiz arte egon beharko zuen Marokotik kanpo», azaldu du Rollanek.

Maleno Bartzelonara eraman zuten hegazkinez, eta bidaian ez zioten aukerarik eman behar zituen botikak hartzeko, ez eta maskara aldatzeko ere: «Ordu asko ziren, baina ez zioten utzi». Kanporatze horrek eragin zuzena izan du plataformaren lanean ere, Malenoren lana oinarrizkoa baitzen taldearentzat. Horri gehitu behar zaio pandemiak asko zaildu duela migratzaileekin egin beharreko lana: «Finean, administrazioek osasun krisia baliatu dute giza eskubideen alorrean ari garen taldeei oztopo gehiago jarri ahal izateko».

Caminando Fronteras taldeak bazuen itxaropenik gobernuek, bai Marokokoak eta bai Espainiakoak, nolabaiteko babesa helaraziko ziotela, baina gaur arte ez dute inolako erantzunik jaso. «Gobernuek ez dute urratsik egin. Orain, gure itxaropena herritarrak dira. Espero dugu gaur [atzo] abiatu dugun kanpainak aurrera egiteko balioko duela», esan du Rollanek. Hala, taldeak eskatu zion Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi eten dezala Malenoren aurkako jazarpena, eta aitor dezala migratzaileen alde egiten ari diren lana. Idatziak hainbat erakunderen babesa jaso du dagoeneko; besteak beste, Torturaren Aurkako Nazioarteko Erakundearena, Intermon Oxfamena eta Front Line Defenders taldearena.]]>
<![CDATA[Gutxienez 34 migratzaile hil dira Djibutiko kostaldean, haien ontzia hondoratuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/196143/gutxienez_34_migratzaile_hil_dira_djibutiko_kostaldean_haien_ontzia_hondoratuta.htm Mon, 12 Apr 2021 14:20:54 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/196143/gutxienez_34_migratzaile_hil_dira_djibutiko_kostaldean_haien_ontzia_hondoratuta.htm <![CDATA[Marokok kanporatu egin du Helena Maleno ekintzailea]]> https://www.berria.eus/albisteak/196139/marokok_kanporatu_egin_du_helena_maleno_ekintzailea.htm Mon, 12 Apr 2021 13:47:37 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/196139/marokok_kanporatu_egin_du_helena_maleno_ekintzailea.htm <![CDATA[Poliziak gazte afro-amerikar bat hil du tiroz Minnesotan]]> https://www.berria.eus/albisteak/196131/poliziak_gazte_afro_amerikar_bat_hil_du_tiroz_minnesotan.htm Mon, 12 Apr 2021 12:20:09 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/196131/poliziak_gazte_afro_amerikar_bat_hil_du_tiroz_minnesotan.htm Derek Chauvin polizia ohia epaitzen ari dira asteotan haren hilketagatik. Floyd diru faltsua erabiltzea egotzita atxilotu zuten Minneapolisen, esku-burdinak jarrita zituela eta lurrean etzanda zeukatela, Chauvinek hainbat minutuz estutu zion lepoa belaunarekin, nahiz eta Floydek esan ezin zuela arnasa hartu. Floyd ez da, hala ere, Poliziak hildako afro-amerikar bakarra. Poliziaren indarkeria neurtzen duen Mapping Police Violence elkartearen arabera, iaz segurtasun indarrek hildakoetatik %28 afro-amerikarrak ziren, nahiz eta horiek herritarren %13 soilik izan.]]> <![CDATA[«Oxigeno faltagatik hil zen Floyd»]]> https://www.berria.eus/albisteak/196010/oxigeno_faltagatik_hil_zen_floyd.htm Fri, 09 Apr 2021 11:47:52 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/196010/oxigeno_faltagatik_hil_zen_floyd.htm George Floyd afro-amerikarraren hilketagatik. Martin Tobin pneumologo eta zaintza berezietan aditua denak deklaratu zuen atzoko saioan, eta, haren arabera, drogen kontsumoak ez zuen zerikusirik izan Floyden heriotzan. Aldiz, heriotza eragin zioten beste lau arrazoi zehaztu zituen: Chauvinek ezkerreko belauna hainbat minutuz Floyden lepo gainean eduki izana, gizona buruz behera eduki izana tarte horretan, eskuineko belauna bizkar gainean zuen bitartean, eta eskuburdinek eragindako presioa. «Oxigeno faltagatik hil zen Floyd», berretsi zuen medikuak, fiskaltzaren argudioekin bat eginez, eta defentsako abokatuarenak baztertuz. Azken horren argudio nagusia da droga kontsumoak zuzeneko eragina izan zuela heriotzan, izan ere, fentanilo eta metanfetamina arrastoak aurkitu zizkioten soinean. Tobinen iritziz, baina, pertsona osasuntsu bat ere hil egingo zen, egoera berean jarriz gero: «Floydek erritmo normalean hartzen zuen arnasa konortea galdu aurretik, eta, aldiz, gaindosi bat jasan izan balu, haren erritmoa mantsoagoa izango zatekeen». Tobinekin bat etorri zen Louisvilleko Polizia Departamentuko kirurgialari Bill Smock ere, zeinak nabarmendu baitzuen bideo irudietan Floyd erne ageri dela atxiloketaren unean, eta hori ikusita bazter daitekeela gaindosi baten ondorioz hil izana. Maiatzaren 25ean hil zuten George Floyd, 46 urteko gizonezko afro-amerikarra. Hura atxilotzen parte hartu zuten lau poliziak, Derek Chauvin, Thomas Lane, J Alexander Kueng eta Tou Thao kargugabetuta eta auzipetuta daude egun; Fiskaltzak bigarren graduko erailketa eta bigarren graduko giza hilketa egozten dizkio Chauvini -40 urte arteko kartzela zigorra ezar diezaiokete-, eta hari lagundu izana beste hirurei. ]]> <![CDATA[Errusiak behin-behineko base militar bat eraiki du Ukrainako mugatik gertu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/014/001/2021-04-09/errusiak_behin_behineko_base_militar_bat_eraiki_du_ukrainako_mugatik_gertu.htm Fri, 09 Apr 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1870/014/001/2021-04-09/errusiak_behin_behineko_base_militar_bat_eraiki_du_ukrainako_mugatik_gertu.htm
Martxo amaieratik tentsioa handituz joan da Errusiaren eta Ukrainaren artean. Bi estatuek Donbass inguruetan tropak hedatzea egotzi diote elkarri, eta Ukrainako militarren eta milizien arteko borroketan gutxienez zortzi soldadu hil dira orduz geroztik —24 urtea hasi zenetik—, azkena ostegun goizaldean bertan, tiroz. Egoera horretan, ezusteko bisita egin zuen atzo Volodimir Zelenski presidenteak. Gerra frontera egindako bidaian Zelenskik berretsi zuen NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzea dela gatazka amaitzeko «irtenbide bakarra». Errusiak, baina, ohartarazi zion halakorik egiteak egoera okerragotuko zuela.

Putin, berriz, Alemaniako kantziler Angela Merkelekin jarri zen harremanetan. Moskuk zabaldu zuenez, «kezka» agertu zion Merkelek tentsioa handitu egin delako. Errusiako presidenteak, ordea, Kievi egotzi zion erantzukizun osoa, eta 2014an eta 2015ean sinatutako Minskeko Akordioekiko konpromisoa berretsi zuen. Hitzarmen haietan su-eten bat adostu zuten bi aldeek, baina, hala ere, erasoak etengabeak izan dira, eta bi aldeek ituna urratzea egotzi diote elkarri.

Testuingurua okerrera egiten ari dela ikusita, Kieven izan zen atzo Poloniako Atzerri ministro Zbigniew Rau. Hark Ukrainaren jarrera defendatu zuen, eta ohartarazi herrialdeak «bere burua defendatzeko eskubidea» duela, gatazka okertu izanaren erantzukizuna milizia errusiazaleei egotziz. Baina bileraren helburu bakarra ez zen izan Donbasseko egoeraz hitz egitea. Mahai gainean izan zituzten gaien artean egon zen Ukraina EBn sartzeko prozesua ere.

Etengabeko urraketak

Su-etena gainbegiratzeaz arduratzen den ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundearen misio bereziak jasotako datuen arabera, apirilaren hasieratik 1.500 eraso egin dituzte Lugansken eta Donetsken. Kievek Errusia egin du gertatzen ari den guztiaren erantzule, eta ESLAra jo du laguntza eske. Herenegun egin zuten bilera alde guztiek, baina aurrerapausorik gabe amaitu zen. Soilik Moskuko ordezkaritzak egin zuen agerraldia, eta adierazi ez duela zertan azalpenik eman bere mugen barruan egiten dituen mugimendu militarren inguruan.

Errusiako presidentetzarako eledun Dmitri Kozakek, berriz, oharra helarazi zion Ukrainako Gobernuari, esanez «beste Srebrenica bat» egiten badute Donbass eskualdean «lagundu beste aukerarik» ez dutela izango: «Ukrainak ekintza militarrak hasten baditu, haren amaiera izango da». Aldi berean, garrantzia kendu zien AEBetako presidente Joe Bidenen azken egunetako adierazpenei —Bidenek iragarri du Errusiak erasora jotzen badu, Ukrainaren alde egingo dutela—.]]>
<![CDATA[Epaile eta diputatuen aurkako sexu abusuen salaketak ahalbidetuko ditu Australiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195966/epaile_eta_diputatuen_aurkako_sexu_abusuen_salaketak_ahalbidetuko_ditu_australiak.htm Thu, 08 Apr 2021 13:11:06 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195966/epaile_eta_diputatuen_aurkako_sexu_abusuen_salaketak_ahalbidetuko_ditu_australiak.htm <![CDATA[Errusiak behin-behineko base militar bat eraiki du Ukrainako mugatik gertu]]> https://www.berria.eus/albisteak/195977/errusiak_behin_behineko_base_militar_bat_eraiki_du_ukrainako_mugatik_gertu.htm Thu, 08 Apr 2021 09:55:32 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195977/errusiak_behin_behineko_base_militar_bat_eraiki_du_ukrainako_mugatik_gertu.htm tentsioa handituzjoan da Errusia eta Ukrainaren artean. Bi estatuek Donbass inguruetan tropak hedatzea egotzi diote elkarri, eta Ukrainako militarren eta milizien arteko borroketan gutxienez zortzi soldadu hil dira orduz geroztik -24 urtea hasi zenetik-, azkena ostegun goizaldean bertan, tiroz. Egoera horretan, ezusteko bisita egin du Volodimir Zelenski presidenteak. Gerra frontera egindako bidaian, Zelenskik berretsi du NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzea dela gatazka amaitzeko «irtenbide bakarra». Errusiak, baina, ohartarazi dio halakorik egiteak egoera okerragotuko lukeela. Putin, berriz, Alemaniako kantziler Angela Merkelekin jarri da harremanetan. Moskuk zabaldu duenez, «kezka» agertu dio Merkelek, tentsioa handitu egin delako. Errusiako presidenteak, ordea, Kievi egotzi dio erantzukizun osoa, eta 2014an eta 2015ean sinatutako Minskeko Akordioekiko konpromisoa berretsi du. Hitzarmen haietan su-eten bat adostu zuten bi aldeek, baina, hala ere, erasoak etengabeak izan dira, eta bi aldeek ituna urratzea egotzi diote elkarri. Testuingurua okerrera egiten ari dela ikusita, Kieven izan da gaur Poloniako Atzerri ministro Zbigniew Rau, Ukrainako Gobernuak gonbidatuta. Rauk berak Ukrainaren jarrera defendatu du, eta ohartarazi herrialdeak «bere burua defendatzeko eskubidea» duela, gatazka okertu izanaren erantzukizuna milizia errusiazaleei egotziz. Baina bileraren helburu bakarra ez da izan Donbasseko egoeraz hitz egitea. Mahai gainean izan dituzte gaien artean egon da Ukraina EBn sartzeko prozesua ere. Etengabeko urraketak Su-etena gainbegiratzeaz arduratzen den ESLA Europako Segurtasun Lankidetzarako Antolakudearen misio bereziak jasotako datuen arabera, apirilaren hasieratik 1.500 eraso egin dituzte Lugansken eta Donetsken. Kievek Errusia egin du gertatzen ari den guztiaren erantzule, eta ESLAra jo du laguntza eske. Herenegun egin zuten bilera alde guztiek, baina aurrerapausorik gabe amaitu zen. Soilik Moskuko ordezkaritzak egin zuen agerraldia, eta adierazi zuen ez duela zertan azalpenik eman bere mugen barruan egiten dituen mugimendu militarren inguruan. Errusiako presidentetzarako eledun Dmitri Kozakek, bestalde, ohar bat helarazi dio Ukrainako Gobernuari, esanez «beste Srebrenica bat» egiten badute Donbass eskualdean, «lagundu beste aukerarik» ez dutela izango: «Ukrainak ekintza militarrak hasten baditu, haren amaiera izango da». Aldi berean, garrantzia kendu die AEBetako presidente Joe Bidenen azken egunetako adierazpenei -Bidenek iragarri du Errusiak erasora jotzen badu, Ukrainaren alde egingo duela-.]]> <![CDATA[Azken egunean 4.100 hildakotik gora utzi ditu COVID-19ak Brasilen]]> https://www.berria.eus/albisteak/195906/azken_egunean_4100_hildakotik_gora_utzi_ditu_covid_19ak_brasilen.htm Wed, 07 Apr 2021 19:02:30 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195906/azken_egunean_4100_hildakotik_gora_utzi_ditu_covid_19ak_brasilen.htm <![CDATA[Estatuburuen utzikeria salatu du AIk bere urteroko txostenean]]> https://www.berria.eus/albisteak/195924/estatuburuen_utzikeria_salatu_du_aik_bere_urteroko_txostenean.htm Wed, 07 Apr 2021 17:03:17 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195924/estatuburuen_utzikeria_salatu_du_aik_bere_urteroko_txostenean.htm <![CDATA[Transexual adingabeentzako tratamenduak debekatu ditu Arkansasek]]> https://www.berria.eus/albisteak/195907/transexual_adingabeentzako_tratamenduak_debekatu_ditu_arkansasek.htm Wed, 07 Apr 2021 14:53:39 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195907/transexual_adingabeentzako_tratamenduak_debekatu_ditu_arkansasek.htm <![CDATA[Estatu kolpetik bi hilabetera, egoerak okerrera egin du Myanmarren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-04-01/estatu_kolpetik_bi_hilabetera_egoerak_okerrera_egin_du_myanmarren.htm Thu, 01 Apr 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-04-01/estatu_kolpetik_bi_hilabetera_egoerak_okerrera_egin_du_myanmarren.htm
Estatu kolpea eman baino egun batzuk lehenago hasi ziren atzerritarrak herrialdetik irteten, eta EB Europako Batasunaren kasuan, esaterako, 1.400 europar daude oraindik han. Haietako askok urteak daramatzate han, eta beldur dira zer gertatuko den han dituzten enpresa eta negozioekin. «Emaztea hangoa dut, eta ez du joan nahi. Gauetan militarrak kalez kale ibiltzen dira, eta tiro egiten dute jendea beldurtzeko», azaldu die izena eman nahi ez duen haietako batek albiste agentziei.

Atzerritarrak ez dira herrialdetik irten nahi duten bakarrak. Thailandiako mugan gehiengoa den karen etniako milaka herritarrek auzoko estatura ihes egin zuten armada ingurua bonbardatzen hasi zenean. Zenbaki ofizialen arabera, 2.500 lagunek igaro zuten bi herrialdeen arteko muga, baina gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute Bangkokek kanporatu egin dituela haietako gehienak. Thailandiako Gobernuaren arabera, «beren kabuz» itzuli ziren iheslariak Myanmarrera, eta herrialdean geratzea erabaki zuten 500 lagun han daude oraindik. Bestelako bertsioa da KWO Karen Emakumeen Elkarteak zabaldu duena. Erakundearen esanetan, Thailandiako segurtasun indarrek 1.100 adingabe inguru kanporatu dituzte; horietatik 500 inguru, atzo bertan.

Thailandiara ez ezik, Txinara eta Indiara ihes egiten ahalegindu dira beste batzuk. Pekinek, ordea, zorroztu egin ditu mugako segurtasun kontrolak, koronabirus kasu gehiago atzeman dituztela argudiatuta. Indiara, berriz, gutxienez 300 lagun igaro ziren joan den asteburuan.

Zigor neurriak

Hainbat herrialdek, besteak beste AEBek eta Erresuma Batuak, junta militarraren aurkako neurri ekonomikoak hartu dituzte azken egunetan. Washingtonen kasuan, bertan behera utzi dute 2013an adostutako merkataritza akordioa. Hala iragarri zuen astelehenean AEBetako Merkataritza Harremanetarako ordezkari Katherine Taik. Erabakia, ordea, sinbolikoa da eraginkorra baino gehiago. Izan ere, AEBekin merkataritza harremanak dituzten estatuen zerrendan 84. postuan legoke Myanmar —1.200 milioi euroko salerosketak egin zituzten iaz—.

Bada, ordea, beste neurri bat junta militarrari kolpe gogorragoa jo diona: haiek kudeatutako bi holding zerrenda beltzean sartu izana. AEBetako Altxorraren Departamentuak zabaldutako informazioaren arabera, militarrek herrialdearen ekonomiaren zati handi bat kontrolatzen dute bi holding horien bitartez: besteak beste, natur baliabideen kudeaketa, alkohola eta tabakoaren salmenta edota eraikuntza lanak. Zigor neurriak indarrean sartu zirenetik blokeatuta geratu dira holding horiek AEBetan dituzten ondasun oro. Etxe Zuriarekin hitzartuta, antzeko neurriak hartu ditu Erresuma Batuak ere.

Mendebaldeak ez ezik, ekialdeko hainbat estatuk ere neurriak iragarri dituzte junta militarraren aurka. Japoniak, zeina herrialdeari laguntza ekonomiko handiena ematen dion herrialdea den, iragarri du bertan behera utziko dituela garapenerako laguntzak, eta soilik «behar-beharrezkoak» direnei eutsiko diela. Hala ere, iragarri du ez duela, oraingoz, zigor neurririk hartuko. Ez da ahaztu behar Japoniak harreman ekonomiko estuak dituela Naypyidawrekin, eta enpresa japoniar ugari daudela han.

Bitartean, oraindik preso daude otsailera arte agintean zeuden NLD Demokraziarako Liga Nazionaleko kideak: besteak beste, Aung San Suu Kyik, Bakearen Nobel saridun izandakoa. 75 urteko buruzagia bakartuta egon da estatu kolpea eman ostean atxilotu zutenetik. Ez da lehen aldia espetxeratzen dutena: aurrez hamabost urte egin zituen etxeko atxiloaldian, «segurtasuna eta bakea kolokan» jartzeaz akusatuta.]]>
<![CDATA[Watergateko lapurretaren antolatzaileetako bat hil da: Gordon Liddy]]> https://www.berria.eus/albisteak/195685/watergateko_lapurretaren_antolatzaileetako_bat_hil_da_gordon_liddy.htm Wed, 31 Mar 2021 16:56:02 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195685/watergateko_lapurretaren_antolatzaileetako_bat_hil_da_gordon_liddy.htm <![CDATA[«Ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik»]]> https://www.berria.eus/albisteak/195680/ez_genituzke_migratzaileak_gelditu_behar_babestu_baizik.htm Wed, 31 Mar 2021 09:24:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195680/ez_genituzke_migratzaileak_gelditu_behar_babestu_baizik.htm Hormako zirrikituen bila Pandemia heldu zenean, muga itxi egin zuten, eta asilo eskariak eten. Horrez gainera, prozedurak hasiak zituzten horiek guztiak Mexikora itzularazi zituzten, Migratzaileentzako Babes Programa baliatuta. Horren arabera, AEBek asilo eskaria tramitatzen zuten bitartean, eskatzaileak Mexikon itxaron behar zuen. Ondorioz, egun batetik bestera milaka lagun pilatu ziren mugan: batzuk oraindik asiloa eskatzeko zain, eta besteak euren eskarien erantzunaren zain. Hala, Mexiko iparraldeko muga itxi zutenean, dena gelditu egin zen. Baina Erdialdeko Amerikan arazoak ez ziren amaitu, eta jendeak ez zion utzi hegoaldeko muga igarotzeari. Nahiz eta Mexikok segurtasun neurriak zorroztu. Ezer aldatu da demokratak AEBetako gobernura helduz geroztik? Orain, asilo eskaria aurkeztu eta Mexikon zain zeuden horiek AEBetan sartzen hasiak dira, betiere, prozedura bat betez, eta UNHCRren [Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria] eta IOMren [Nazioarteko Migrazio Erakundea] laguntzarekin. Bestalde, [Donald] Trumpen garaian, bakarrik heltzen ziren haur eta nerabeak euren sorterrira edo Mexikora itzularazten zituzten. Orain, berriz, AEBetan geratzen dira, eta asiloa tramitatzen diete. Horrek harrabots handia eragin du, ikusten baititugu milaka haur zain ageri dituzten irudiak, baina hori ez da txarra, alderantziz. Kontua da kopuru handietan heltzen ari direla, eta haurren kasuan prozedura desberdina dela, adingabe bat ezin delako atxilotze gune batean egon 72 orduan baino gehiagoan, eta, ondorioz, gobernuak behin-behineko harrera gune duinak jarri behar izan baititu. Joe Biden presidentetzara iritsi izanak eragin du nolabaiteko erakartze efektua? Egia da Mexikoko aldean jende asko etorri zela mugara, adingabeak hartzen hasi zirenean. Lehendik Mexikon zeuden familia asko mugara gerturatu ziren. Tijuanan, esaterako, pasabidera hurbildu ziren, eta han kanpatu zuten, muga irekitzean lehenak sartuko zirela pentsatuz. Horrek osasun eta segurtasun arazoak sortzen ditu; kanpaleku horretan, lehen, lau denda zeuden, eta, orain, 300 ere badaude. Mila lagun baino gehiago pilatzen dira inguru horretan, oso baldintza txarretan, ez dutelako inolako baliabiderik. Hori guztia, pandemia egoera batean, kezkagarria da. Azken asteetan nabarmen handitu da muga bakarrik igarotzen duten adin txikikoen kopurua. Nola heltzen dira hara? Batzuetan, gurasoek edo ezagunen batek eramaten ditu, eta gertu daudenean bakarrik uzten dituzte, eta, beste askotan, tamalez, pertsonen trafikoan aritzen direnek eramaten dituzte. Egoera honetan, horiek irabazten dute gehien. Egoera zaila da, haurrak babesgabe daudelako. Esaterako, duela egun batzuk, lehendik AEBetan zegoen familia baten deia jaso nuen. Familiak alaba ekartzea erabaki zuen. Alaba nerabea zen, eta bazekiten mugara heldua zela, baina ez zekiten besterik. Imajina zenezake zer nola sentituko ziren. Neska hori trafikatzaile batek eraman zuen mugara, baina ez zekiten gehiagorik. Zorionez, guk erakunde gisara instituzioetara jo genezake, eta horri esker jakin ahal izan genuen neska mugako patruilaren esku zegoela. Baina pentsa ezazu zer egoeratan egon behar duten guraso batzuek horretarako prest egoteko, hau da, beren seme-alabak ezezagunen esku uzteko. Arrisku hori hartzen dute, euren sorterrietan arriskua handiagoa delako. Ez da lehen aldia milaka migratzaile mugan pilatzen direna. Zer gertatu da aurrez iritsitakoekin? Haietako batzuk muga gurutzatzea lortu zuten, eta hasi zituzten asilo eskariak; beste batzuk orain ari dira gurutzatzen. Badira prozedurak hasi zain jarraitzen dutenak ere, zerrendan euren txanda noiz ailegatuko zain, baita Mexikon babesa eskatzea erabaki dutenak ere, eta gutxiengo bat sorterrira itzuli da. Orain sartu direnetako batzuekin harremanetan gaude, eta diote merezi izan duela urte bat, bi edo, kasu batzuetan, hiru itxarotea, baina ez dira ohartzen bidearen hasieran daudela oraindik. Hala ere, ez dugu ahaztu behar haietako askok familia dutela AEBetan, eta hemen bakarrik daudela, soilik erakundeok eskaintzen diegun laguntza dute, Mexikoko Gobernuak ez dielako ezer ematen. Zer egoeratan daude Mexikon geratzea hautatu dutenak? Egoera oso prekarioan geratzen dira. Aldea handia da lan egiteko baimena lortzen dutenen eta ez dutenen artean. Tijuanan, adibidez, lana egon badago, baina paperik ez dutenek ezin dute lan egin. Hala ere, aitortu beharra dut ez dela erraza, Erdialdeko Amerikatik datozenen aurkako bazterketa baitago. Aurreiritziak oso zabalduta daude; jendeak uste du denak mara edo gaizkile taldeetako kideak direla. Mexikoko Gobernuaren aurkako kritika ugari egin dira hegoaldeko mugako segurtasuna zorroztu duelako. Mexikoko Gobernua oso oker dago uste badu era horretan AEBei laguntzen diela. Egia da Etxe Zuriak beti hartu izan duela estu Mexiko, hark bere hegoaldeko muga zaindu dezan. Orain ere, AEBetako Gobernuak txertoak eman dizkio Mexikori, ziurrenik segurtasun neurri horien truke. Baina guk uste dugu gauzak beste era batera egin beharko liratekeela, ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik. Baina egiten duena eginez, nazioarteko akordioa guztiak urratzen ditu, bai asiloari dagozkionak, baita bestelakoak ere. Egin beharko lukeena da Mexikon geratzeko behin-behineko baimena eman iparraldera gurutzatu nahi duten horiei guztiei. AEBetan politikak aldatzen ari dira, baina muga ez dute egun batetik bestera zabalduko. Migratzaileei geldiarazten ahalegintzeak ez du ezertarako balio, migrazioa ura bezalakoa baita, beti aurkitzen du tarteren bat. Jende hori ez da nahi duelako joaten ari, beste aukerarik ez duelako baizik. Mugak itxiz lortzen duten bakarra da jende hori arriskuan jartzea, orduan giza trafikoan aritzen direnengana jo beste aukerarik ez baitute. Estrategia bateratu bat beharko litzateke herrialdeen artean? Bai, noski. Egoera ez da berdina Mexiko iparraldeko mugan eta hegoaldekoan. Mexikok AEBekin hitz egin beharko luke iparraldeko egoera kudeatzeko, eta Guatemala eta beste herrialdeekin hegoaldekoa kudeatzeko. Duela aste batzuk Bidenek iragarri zuen «laster» jarriko zutela abian norberak bere herrialdetik asiloa eskatu ahal izateko aukera. Horrek lagunduko luke? Bai, zalantzarik gabe. Betiere, prozedurak azkartzen badituzte, zeren, orain arte bezala bi eta hiru urte itxaron behar bada erantzun bat jasotzeko, ez du ezertarako balioko. Oraingo arazoa da, lehen ez bezala, familia osoak eta haurrak ari direla muga gurutzatzen, eta hori erronka handia da herrialde guztientzat, ez baitaude prestatuta halako egoera bati aurre egiteko. Oso argi geratu da, halaber, Mexikoko Gobernuak ez dituela bere erantzukizunak bete, eta gizarte zibileko erakundeen esku utzi duela lan guztia, eta alderantziz behar luke. Nazioarteko agentziek ere euren prozedurak eguneratu beharko lituzkete, beste testuinguru batzuetarako prestatuak izan zirelako, eta egungo egoera erabat desberdina delako. Pertsonak jarri beharko lituzkete migrazio politiken erdigunean. Gaur egun, politika horiek interes asko hartzen dituzte kontuan, baina ez pertsonen duintasuna eta segurtasuna.]]> <![CDATA[«Ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2021-03-31/ez_genituzke_migratzaileak_gelditu_behar_babestu_baizik.htm Wed, 31 Mar 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2021-03-31/ez_genituzke_migratzaileak_gelditu_behar_babestu_baizik.htm
Zein da AEBetan sartu nahi duen norbaitek bete beharreko prozedura?

Lehen, zerrendak osatzen zituzten mugara heltzen zen jende guztiarekin, eta, behin horiek osatuta, iragartzen zuten zenbat jende pasatuko zen eskariak aurkeztera. Ez zion axola egun horretan ehun edo mila lagun heldu izana; 25entzat soilik bazuten tokia, lehen 25ak igaroko ziren, besteek beste gau bat igaro beharko zuten zain. Zerrenda horietan, egunak joan ahala 9.000 izen ere egon zitezkeen.

Pandemia heldu zenean, muga itxi egin zuten, eta asilo eskariak eten. Horrez gainera, prozedurak hasiak zituzten horiek guztiak Mexikora itzularazi zituzten, Migratzaileentzako Babes Programa baliatuta. Horren arabera, AEBek asilo eskaria tramitatzen zuten bitartean, eskatzaileak Mexikon itxaron behar zuen. Ondorioz, egun batetik bestera milaka lagun pilatu ziren mugan: batzuk oraindik asiloa eskatzeko zain, eta besteak euren eskarien erantzunaren zain. Hala, Mexiko iparraldeko muga itxi zutenean, dena gelditu egin zen. Baina Erdialdeko Amerikan arazoak ez ziren amaitu, eta jendeak ez zion utzi hegoaldeko muga igarotzeari. Nahiz eta Mexikok segurtasun neurriak zorroztu.

Ezer aldatu da demokratak AEBetako gobernura helduz geroztik?

Orain, asilo eskaria aurkeztu eta Mexikon zain zeuden horiek AEBetan sartzen hasiak dira, betiere, prozedura bat betez, eta UNHCRren [Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria] eta IOMren [Nazioarteko Migrazio Erakundea] laguntzarekin. Bestalde, [Donald] Trumpen garaian, bakarrik heltzen ziren haur eta nerabeak euren sorterrira edo Mexikora itzularazten zituzten. Orain, aldiz, AEBetan geratzen dira, eta asiloa tramitatzen diete. Horrek harrabots handia eragin du ikusten baititugu milaka haur zain ageri dituzten irudiak, baina hori ez da txarra, alderantziz. Kontua da kopuru handietan heltzen ari direla, eta haurren kasuan prozedura desberdina dela, adingabe bat ezin delako atxilotze gune batean egon 72 orduan baino gehiagoan, eta, ondorioz, gobernuak behin-behineko harrera gune duinak jarri behar izan baititu.

Joe Biden presidentetzara iritsi izanak eragin du nolabaiteko erakartze efektua?

Egia da Mexikoko aldean jende asko etorri zela mugara, adingabeak hartzen hasi zirenean. Lehendik Mexikon zeuden familia asko mugara gerturatu ziren. Tijuanan, esaterako, pasabidera hurbildu ziren, eta han kanpatu zuten, muga irekitzean lehenak sartuko zirela pentsatuz. Horrek osasun eta segurtasun arazoak sortzen ditu; kanpaleku horretan, lehen, lau denda zeuden, eta, orain, 300 ere badaude. Mila lagun baino gehiago pilatzen dira inguru horretan, oso baldintza txarretan, ez dutelako inolako baliabiderik. Hori guztia, pandemia egoera batean, kezkagarria da.

Azken asteetan nabarmen handitu da muga bakarrik igarotzen duten adin txikikoen kopurua. Nola heltzen dira hara?

Batzuetan, gurasoek edo ezagunen batek eramaten ditu, eta gertu daudenean bakarrik uzten dituzte, eta, beste askotan, tamalez, pertsonen trafikoan aritzen direnek eramaten dituzte. Egoera honetan, horiek irabazten dute gehien.

Egoera zaila da, haurrak babesgabe daudelako. Esaterako, duela egun batzuk, lehendik AEBetan zegoen familia baten deia jaso nuen. Familiak alaba ekartzea erabaki zuen. Alaba nerabea zen, eta bazekiten mugara heldua zela, baina ez zekiten besterik. Imajina zenezake zer nola sentituko ziren. Neska hori trafikatzaile batek eraman zuen mugara, baina ez zekiten gehiagorik. Zorionez, guk erakunde gisara instituzioetara jo genezake, eta horri esker jakin ahal izan genuen neska mugako patruilaren esku zegoela. Baina pentsa ezazu zer egoeratan egon behar duten guraso batzuek horretarako prest egoteko, hau da, beren seme-alabak ezezagunen esku uzteko. Arrisku hori hartzen dute, euren sorterrietan arriskua handiagoa delako.

Ez da lehen aldia milaka migratzaile mugan pilatzen direna. Zer gertatu da aurrez iritsitakoekin?

Haietako batzuk muga gurutzatzea lortu zuten, eta hasi zituzten asilo eskariak; beste batzuk orain ari dira gurutzatzen. Badira prozedurak hasi zain jarraitzen dutenak ere, zerrendan euren txanda noiz ailegatuko zain, baita Mexikon babesa eskatzea erabaki dutenak ere, eta gutxiengo bat sorterrira itzuli da. Orain sartu direnetako batzuekin harremanetan gaude, eta diote merezi izan duela urte bat, bi edo, kasu batzuetan, hiru itxarotea, baina ez dira ohartzen bidearen hasieran daudela oraindik.

Hala ere, ez dugu ahaztu behar haietako askok familia dutela AEBetan, eta hemen bakarrik daudela, soilik erakundeok eskaintzen diegun laguntza dute, Mexikoko Gobernuak ez dielako ezer ematen.

Zein egoeratan daude Mexikon geratzea hautatu dutenak?

Egoera oso prekarioan geratzen dira. Aldea handia da lan egiteko baimena lortzen dutenen eta ez dutenen artean. Tijuanan, adibidez, lana egon badago, baina paperik ez dutenek ezin dute lan egin. Hala ere, aitortu beharra dut ez dela erraza, Erdialdeko Amerikatik datozenen aurkako bazterketa baitago. Aurreiritziak oso zabalduta daude; jendeak uste du denak mara edo gaizkile taldeetako kideak direla.

Mexikoko Gobernuaren aurkako kritika ugari egin dira hegoaldeko mugako segurtasuna zorroztu duelako.

Mexikoko Gobernua oso oker dago uste badu era horretan AEBei laguntzen diela. Egia da Etxe Zuriak beti hartu izan duela estu Mexiko, hark bere hegoaldeko muga zaindu dezan. Orain ere, AEBetako Gobernuak txertoak eman dizkio Mexikori, ziurrenik segurtasun neurri horien truke. Baina guk uste dugu gauzak beste era batera egin beharko liratekeela, ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik. Baina egiten duena eginez, nazioarteko akordioa guztiak urratzen ditu, bai asiloari dagozkionak, baita bestelakoak ere.

Egin beharko lukeena da Mexikon geratzeko behin-behineko baimena eman iparraldera gurutzatu nahi duten horiei guztiei. AEBetan politikak aldatzen ari dira, baina muga ez dute egun batetik bestera zabalduko. Migratzaileei geldiarazten ahalegintzeak ez du ezertarako balio, migrazioa ura bezalakoa baita, beti aurkitzen du tarteren bat. Jende hori ez da nahi duelako joaten ari, beste aukerarik ez duelako baizik. Mugak itxiz lortzen duten bakarra da jende hori arriskuan jartzea, orduan giza trafikoan aritzen direnengana jo beste aukerarik ez baitute.

Estrategia bateratu bat beharko litzateke herrialdeen artean?

Bai, noski. Egoera ez da berdina Mexiko iparraldeko mugan eta hegoaldekoan. Mexikok AEBekin hitz egin beharko luke iparraldeko egoera kudeatzeko, eta Guatemala eta beste herrialdeekin hegoaldekoa kudeatzeko.

Duela aste batzuk Bidenek iragarri zuen «laster» jarriko zutela abian norberak bere herrialdetik asiloa eskatu ahal izateko aukera. Horrek lagunduko luke?

Bai, zalantzarik gabe. Betiere, prozedurak azkartzen badituzte, zeren, orain arte bezala bi eta hiru urte itxaron behar bada erantzun bat jasotzeko, ez du ezertarako balioko.

Oraingo arazoa da, lehen ez bezala, familia osoak eta haurrak ari direla muga gurutzatzen, eta hori erronka handia da herrialde guztientzat, ez baitaude prestatuta halako egoera bati aurre egiteko. Oso argi geratu da, halaber, Mexikoko Gobernuak ez dituela bere erantzukizunak bete, eta gizarte zibileko erakundeen esku utzi duela lan guztia, eta alderantziz behar luke. Nazioarteko agentziek ere euren prozedurak eguneratu beharko lituzkete, beste testuinguru batzuetarako prestatuak izan zirelako, eta egungo egoera erabat desberdina delako. Pertsonak jarri beharko lituzkete migrazio politiken erdigunean. Gaur egun, politika horiek interes asko hartzen dituzte kontuan, baina ez pertsonen duintasuna eta segurtasuna.]]>
<![CDATA[Hormako zirrikituen bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1973/002/002/2021-03-31/hormako_zirrikituen_bila.htm Wed, 31 Mar 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1973/002/002/2021-03-31/hormako_zirrikituen_bila.htm
Mexikoko Atzerri ministro Marcelo Ebrardek, aldiz, AEBen gain jarri zuen fokua, eta «inbertsio handiagoa» eskatu zien Erdialdeko Amerikan, herritarrek iparralderako bidea har ez dezaten. «Espero dugu laster elkarlanerako plan bat aurkeztu ahal izatea, NBEren [Nazio Batuen Erakundearen] parte hartzearekin», aurreratu zuen. Mexikok berak 82 milioi euroko bi proiektu jarriko ditu martxan, 18 eta 29 urte arteko gazteentzako lanpostuak sortzea helburu dutenak. Bi egitasmo horietan Washingtonek beste 1.700 milioi euro inbertituko dituen «itxaropena» agertu zuen Ebrardek. Alde horretatik, Etxe Zuriarekiko kritiko agertu da Andres Manuel Lopez Obrador presidentea, eta migratzaileen auzia «mugak itxiz eta militarizatuz» amaitu nahi izatea egotzi zion Joe Biden AEBetako presidentearen administrazioari.

Bien bitartean, Hondurastik 400 laguneko beste karabana bat abiatu berri da. Guatemalak jakinarazi du mugako segurtasuna handituko duela, haiek igaro ez daitezen. Taldea atzo abiatu zen San Pedro Sulako Gran Central autobus geltokitik Guatemalako mugatik gertu dagoen Corinto herrirantz. Taldeko kideen artean, bakarrik dauden haurrak ere badaude. «Dena galdu dugu. Pandemiaren ondorioz batzuk, eta ekaitz tropikalek eragindako uholdeen eraginez besteak. Ez dugu iparraldera joan beste aukerarik», azaldu zien kazetariei migratzaileetako batek. Mexikok eta Guatemalak ohartarazi dute dagoeneko ez dietela igarotzen utziko. Guatemalako Hiriak, gainera, larrialdi egoera ezarri du mugako 22 departamenduetatik bostetan, Alejandro Giammattei presidentearen aginduz, argudiatuz halako karabana batek «arriskuan» jarriko lukeela herritarren osasuna, «eta migratzaileena».

Hondurastik ez ezik, Unicef Nazio Batuen Haurren Laguntzarako Funtsak ohartarazi duenez, gero eta gehiago dira Kolonbiatik ere abiatuta Darién eskualdea gurutzatzen dutenak Panama zeharkatuz iparraldera jarraitu ahal izateko. Erakundearen datuen arabera, azken lau urteetan hamabost aldiz gehiago dira Panamara heltzeko bide hori aukeratu duten emakume eta adingabeak. Migratzaileentzako bide hori mundu osokoetatik arriskutsuenetako bat da, ez bakarrik oihan tropikala zeharkatzen duelako, baita narkotrafikatzaile eta gerrilla talde ugariren babesleku delako ere. «2017tik, izugarri handitu da bide hori aukeratzen dutenen kopurua: urte hartan, 109 lagunen berri izan genuen, eta, iaz 1.653 izan ziren, eta horietatik %20 inguru 18 urte baino gutxiagokoak ziren», azaldu du erakundeak ohar batean.

Nahikoa baliabiderik ez

Adingabeak iritsi eta iritsi ari dira mugaren AEBetako aldera. Washingtonek zabaldutako azken datuen arabera, joan den igandean 17.650 zeuden mugako patruilaren egoitzetan. Baina Etxe Zuriak ohartarazi du hilabeteak joan ahala handitu egingo dela kopurua, eta irailerako 158.000 izan daitezkeela muga bakarrik zeharkatu duten adin txikiko atzerritarrak.

Egoera horretan, Bidenek lehentasuntzat jo du migrazio politikak aldatzea, eta atzerritarrei aukera ematea asilo prozedura herrialdetik irten gabe hasteko. Horretarako, baina, Kongresuaren sostengua behar du, eta, gaur-gaurkoz, ez du nahikoa babesik, besteak beste, errepublikanoek ez dutelako erreformarik nahi. Errepublikanoek «migratzaileak erakartzea» egozten diote buruzagi demokratari.

Ohikoa izaten da udaberria heltzearekin batera jende gehiago iristea AEBen hegoaldeko mugara, baina aurten, pandemiaren ondorioz, nabarmen ugaritu dira ohiko kopuruak. 2019ko maiatzean, esaterako, 11.475 adingabe atxilotu zituzten mugazainek, eta 2014ko ekainean, berriz, 10.620 adin txikiko izan ziren mugako patruilek atzemandakoak.]]>
<![CDATA[Gobernua birmoldatu du Bolsonarok]]> https://www.berria.eus/albisteak/195628/gobernua_birmoldatu_du_bolsonarok.htm Tue, 30 Mar 2021 14:13:50 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195628/gobernua_birmoldatu_du_bolsonarok.htm <![CDATA[Dozenaka zibil hil dituzte Mozambike iparraldeko Palma herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/195572/dozenaka_zibil_hil_dituzte_mozambike_iparraldeko_palma_herrian.htm Mon, 29 Mar 2021 11:41:49 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/195572/dozenaka_zibil_hil_dituzte_mozambike_iparraldeko_palma_herrian.htm aberatsa da Cabo Delgado, besteak beste petrolio eta gas putzu handiak dituelako, eta multinazional ugari daude bertan lanean. Hain zuzen ere, aberastasun horrekin, edo, zehatzago esateko, aberastasun horren irabaziekin lotzen dute adituek azken hilabeteetako indarkeriaren gorakada. Izan ere, nazioarteko enpresek eta agintariek milaka milioi dolarren irabaziak izan dituzte, baina Cabo Delgado oraindik ere Mozambikeko eskualde pobreena da.]]> <![CDATA[Eritreak erretiratu egingo ditu Tigray eskualdean dituen tropak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/018/001/2021-03-27/eritreak_erretiratu_egingo_ditu_tigray_eskualdean_dituen_tropak.htm Sat, 27 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1889/018/001/2021-03-27/eritreak_erretiratu_egingo_ditu_tigray_eskualdean_dituen_tropak.htm
Iragarpena Eritreak Tigrayn militarrak zituela aitortu eta egun gutxira heldu da. Abiyk berak joan den asteartean onartu zuen lehen aldiz Eritreak militarrak bidali zituela Etiopiaren menpeko eskualdera. Abiyren esanetan, TPLF Tigray Askatzeko Herri Fronteak Asmara eraso ostean hartu zuen Eritreak erabakia, «eraso gehiago ekidin eta herrialdeko segurtasuna bermatzeko» —lekukoek ukatu egin dute halakorik, eta salatu Etiopiarekin batera sartu zela Eritrea gatazkan—. Orain arte, baina, bi aldeek ez dute baieztatu bi armaden arteko elkarlana.

Addis Abebak eta Asmarak ez dute zehaztu Eritreak zenbat soldadu bidali zituen Etiopiara, baina, lekukoen arabera, baliteke milaka izatea. Abiyk iradoki du, ordea, litekeena dela Eritreako tropek giza eskubideen urraketak egin izana. Gobernuz kanpoko erakundeek milaka zibil hiltzea egozten diete militar eritrearrei, eta gero eta gehiago dira ikerketa independente bat eskatzen dutenak. Hain zuzen ere, herenegun Etiopiak eta NBEk adostu zuten elkarrekin ikertuko dituztela «alde guztiek egindako giza eskubideen urraketak». Aurrez, NBEren Giza Eskubideen Batzordeko goi mandatari Michelle Bacheletek alde guztiei egotzi zien Tigray eskualdean gerra krimenak egin izana: «Iturri sinesgarrietatik salaketa larriak jasotzen ari gara: generoan oinarrituriko sexu indarkeria, epaiz kanpoko hilketak, suntsiketa orokorra eta jabetza publiko eta pribatua harrapatzea».

Urraketak salatu dituzten gobernuz kanpoko erakundeen artean daude HRW Human Rights Watch eta AI Amnesty International. Nazioarteko bi erakundeek salatu zuten Eritreako soldaduek milaka zibil eta adingabe hil zituztela iazko azaroan.

Erasoaldia iazko azaroan hasi zen, Etiopiako lehen ministroaren aginduz Bakearen Nobel sariduna da, argudiatuta miliziek «arriskuan» jartzen zutela ordena konstituzionala eta herrialdeko segurtasuna. Hain zuzen ere, hainbat urteko mugako gatazka amaitu eta Eritrearekiko bake akordioa sinatu izanagatik eman zioten Abiyri Bakearen Nobel saria.

Krimen larriak

TPLFren aurkako erasoaldia hasi zutenetik Tigray eskualdea ia erabat bakartuta egon da, giza laguntza bera ere eteteraino. Ondorioz, zail da jakitea borrokek zenbat hildako utzi dituzten eta zenbat desplazatu eragin. Azken astean Etiopiako Gobernuak onartu egin du eskualdeko herritarrei giza laguntza helaraztea, baina gobernuz kanpoko erakundeek ohartarazi dute heltzen den laguntza oso eskasa dela.

Hain zuzen ere, erasoaldia hasi zenetik lehen aldiz Tigrayko errefuxiatu guneetara sartu ahal izan zen atzo UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren ordezkaritza bat. Shimelba eta Hitsatseko kanpalekuetan izan ziren erakundeko kideak, non 20.000 errefuxiatu aterpetzen ziren. «Kanpalekuak erabat suntsituta aurkitu ditugu, eta giza laguntza gordetzeko erabiltzen ziren edukiontziak arpilatuta», azaldu zuen UNHCRko bozeramaile Boris Txexirkovek. Eritrea eta Etiopiaren arteko gerratik ihesi joandako herritarrak babesten ziren kanpaleku horietan, baina Tigrayko erasoaldiaren ostean haietatik ia erdiek beste hiri batzuetara egin behar izan zuten ihes: «2.000 errefuxiatu inguruk Shiren, Mekelen, Afarren eta Addis Abeban hartu zuten babes, eta beste 7.000 inguruk Mai Aini eta Adi Harushen dauden kanpalekuetan hartu zuten aterpe. Ondorioz, azken horiek dagoeneko ez dute baliabiderik jende gehiagori laguntzeko». UNHCRko ordezkaritzak uste du gainontzeko 10.000 errefuxiatuak beste toki batzuetara ihes egin dutela, baina oraingoz ez dituzte aurkitu.

Nazio Batuen Erakundeak beste 500 lagunentzako behin-behineko dendak jarri ditu Mai Ainin eta Adi Harushen, baina dagoeneko ohartarazi dute seguruenik ez direla nahikoa izango, eurite garaiarekin batera jende gehiago helduko delako laguntza eske. Horiez gain, milaka etiopiarrek euren etxea utzi behar izan dute Tigrayko gatazkaren ondorioz. Haietako askok Eritrearen menpeko lurretan hartu dute aterpe.]]>