<![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 07 Jul 2020 06:02:25 +0200 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Galizian, A Mariña eskualdea itxi dute hainbat positibo atzeman ondoren]]> https://www.berria.eus/albisteak/183875/galizian_a_marina_eskualdea_itxi_dute_hainbat_positibo_atzeman_ondoren.htm Mon, 06 Jul 2020 16:00:25 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183875/galizian_a_marina_eskualdea_itxi_dute_hainbat_positibo_atzeman_ondoren.htm Katalunian ere itxialdia ezarri dute Lleida probintziako beste eskualde batean. Han, 200.000 pertsona dira berrogeialdian jarritakoak, baina, Galizian ez bezala, gutxienez hamabost egun egongo direla iragarri du Generalitateak. ]]> <![CDATA[HDZk irabazi ditu legebiltzarrerako bozak, agintean den alderdiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/183867/hdzk_irabazi_ditu_legebiltzarrerako_bozak_agintean_den_alderdiak.htm Mon, 06 Jul 2020 12:10:48 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183867/hdzk_irabazi_ditu_legebiltzarrerako_bozak_agintean_den_alderdiak.htm <![CDATA[Eskuin muturrak izan dezake Kroaziako gobernua osatzeko giltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/024/001/2020-07-05/eskuin_muturrak_izan_dezake_kroaziako_gobernua_osatzeko_giltza.htm Sun, 05 Jul 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1946/024/001/2020-07-05/eskuin_muturrak_izan_dezake_kroaziako_gobernua_osatzeko_giltza.htm
Zentro-ezkerreko koalizioak zerrendaburu sozialdemokratarengan, 40 urteko Davor Bernardicengan, du itxaropena. Baina, hark bozak irabazita ere, ez dirudi koalizioak parlamentuan gehiengoa lortzeko adina babes izango duenik. Beraz, Mozemo ezkertiar ekologistaren laguntza beharko luke gobernua osatu ahal izateko.

Errazagoa luke gobernua osatzea orain arte agintean izan den Andrej Plekovic lehen ministroaren zentro-eskuineko HDZ alderdiak. Betiere, eskuin muturreko DP Mugimendu Abertzalearen eskariak betetzeko prest badago. Miroslav Skoro buru duen zerrendari botoen %15 iragartzen dizkiote azken inkestek, nahikoa legebiltzarrean ordezkaritza lortu eta zentro-eskuina gobernura heltzeko giltza bilakatzeko. Skorok, ordea, baldintza argi bat jarri dio HDZri koalizioa osatzeko: Plekovic ez den beste lehen ministro bat hautatzea. Orain arteko gobernuburua moderatuegitzat du DPk.

Naziei gorazarre

Skoro bera HDZko diputatu izan zen tarte batez, 2008an. Baina alderdia utzi zuen, urte hartako abenduan presidentetzarako bozetara aurkezteko, independente gisa. Botoen %24 eskuratu zituen aldi hartan. Handik gutxira sortu zuen DP, «kontserbadore ustelen alternatiba» gisa.

«Egun, gertutasuna adierazten baduzu Ustasharekn [1929 eta 1945 artean Kroazian agindu zuen eskuin muturreko mugimendua, nazien gertukoa], ziur egon zaitezke boto ugari jasoko dituzula», azaldu du Ivor Sokolicek, Londresko Ekonomia Eskolako irakasleak. DPren jarrerak baieztatu egiten du Sokolicek esandakoa. Skorok berak behin baino gehiagotan esan izan du II. Mundu Gerra garaian Kroaziako Jasenovac kontzentrazio esparruan hildako judu, serbiar eta ijitoak, kopuru ofizialetan agertzen direnak baino gutxiago direla. HDZrekin Kultura ministro izandako eta egun DPren zerrendetan doan Zlatko Hasanbegovicek esana da nazien aliatu izan zen Kroaziako Estatu Independentearen porrota «orain arteko tragedia nazionalik handiena» izan zela.

Inkesten iragarpena bete eta Skororen alderdiak parlamentuko 151 eserlekuetatik hamabost lortzen baditu, oso litekeena da HDZk haren baldintzak onartzea, boterera heltzearen truke. Adituek ohartarazi dute, ordea, bien arteko aliantzak zentro-eskuina are eskuinerago lerratzea ekar dezakeela. «Azken urteetan, apurka bada ere, Kroaziak eskuinerantz egiten jarraitu du, emakumeen eta gutxiengoen eskubideak murriztuz. Skororen alderdiak pisu handiagoa hartzen badu, gobernuaren agenda gogortu egingo da, eta nabarmen egingo du atzera», azaldu du Sokolicek. Baina azken urteetako ustelkeria kasuek lau urtean HDZko bederatzi ministrok eman behar izan dute dimisioa, bi bloke nagusietatik kanpo begiratzera bultzatu ditu herritarrak, eta alderdi txikiagoen artean eskuin-muturra izan da jende gehien erakarri duena.

Okerreko estrategia

Zagrebeko Politika Zientzietako irakasle Dejan Jovicen iritziz, Plekovic lehen ministroak atzerrian bere irudia leundu badu ere, etxean eta batez ere alderdi barruan okerreko estrategia hautatu du: «Loratzen utzi ditu muturreko nazionalistak, era horretan alderdi txikiagoetara joatea eragotziko zuelakoan. Haien jarrera moderatzeko asmoa zuen, beste talde batzuetara mugituz gero muturrekoago bilakatuko zirelakoan». Baina ez du asmatu. DPren zerrendetan daudenetatik gehienak HDZko militante ohiak dira.

Bestalde, gerra garaiko etsaigoak bizirik daude oraindik Kroazian, eta, egun, herrialdean oso zabaldurik dago serbiarren aurkako diskurtsoa (biztanleen %5 inguru dira). Hala, DPk behin baino gehiagotan egotzi izan dio Plekovici gutxiengo serbiarra ordezkatzen duen alderdi batekin koalizioa osatu izana.

Hala ere, Plekovic bera izan zen maiatzean hauteskundeak aurreratzea erabaki zuena. Besteak beste, koronabirusak eragindako osasun krisiaren kudeaketak handitu egin zuelako haren sostengua bi hilabeteko berrogeialdiaren ostean, ia batere kasurik ez zegoen herrialdean. Baina herritarren babesa ez zen izan erabakia hartzeko arrazoi bakarra. Izan ere, adituen aurreikuspenen arabera, udazkenean hasiko dira nabaritzen pandemiak eta murrizketek eragindako krisi ekonomikoaren ondoriorik gogorrenak. Hala, ekonomiak %10 egingo duela atzera iragartzen dute ikerketek.]]>
<![CDATA[Macronek Jean Castex aukeratu du Frantziako lehen ministro izateko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/020/001/2020-07-04/macronek_jean_castex_aukeratu_du_frantziako_lehen_ministro_izateko.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1872/020/001/2020-07-04/macronek_jean_castex_aukeratu_du_frantziako_lehen_ministro_izateko.htm
Macronek onartu egin zuen orain arte gobernuburu izan denaren erabakia, eta datozen egunetan iragarri beharko du nortzuek osatuko duten gobernu berria. Hori erabaki bitartean, lanean jarraituko du Philippek berak eta haren taldeak. Hala jakinarazi zuen haren bulegoak.

Lehen ministroaren erabakiaren ostean, bertan behera geratu zen atzo egitekoa zuten ministroen kontseilua. Datorren asteazkenean egingo dute hurrengoa, eta litekeena da horren aurretik iragartzea Macronek nortzuek osatuko duten gobernu berria. Dagoeneko iragarri duena lehen ministro berriaren izena izan da, Jean Castex. Kontserbadorea da , eta, orain arte, Prades herriko alkatea izan da (Ipar Katalunia) katalan hiztuna da.

Le Monde egunkariak aurreratu zuenez, Nicola Reve izango litzateke Castexen kabineteburu berria. Revel Eliseoko idazkariorde izan zen François Hollande presidente zela.

Eliseoko idazkari

Macronek Castex hautatu zuen apirilean, pandemiaren ostean konfinamendutik ateratzeko neurriak kudea zitzan. Ez da lehen aldia gobernuan kargu bat duela. Xavier Bertrand ministro zela, haren esanetara aritu zen, Osasun Ministerioan lehenik eta Lan Ministerioan jarraian. 2011ko otsailean Eliseoko idazkari laguntzaile izendatu zuten, Nicolas Sarkozy agintean zela.

Castexen izena lehendik ere egon da Macronen ahotan. 2018an, esaterako, Gerard Collomb Barne ministroa ordezkatzeko hautagaietako bat izan zen. Azkenean, Christophe Castaner sozialista ohia hautatu zuten kargurako.

Castexek berak gustura hartu du izendatzea. Pradesko Udalaren atari digitalean argitaratutako ohar batean jakinarazi du lehen ministroaren karguan egoteak alkatetzan jarraitzea oztopatuko balio udal batzordean jarraituko lukeela. «Badakit egoera berezian dagoela gure herrialdea, eta horregatik onartu dut eskaintza», idatzi du buruzagi kontserbadoreak.

Macronen bost urteko agintaldia hasi zenetik, hamazazpi ministrok dimititu dute; azkena Philippe bera da. Lehen ministroak kargua utzita, Macronek ez du oztoporik gobernuan aldaketak egiteko. Alde horretatik, udal bozetan nabarmen garaile izan diren berdeek dagoeneko jakinarazi dute ez dutela parte hartuko gobernu berrian. EELVko eurodiputatu David Cormanden esanetan, Macronen gobernuaren helburuen artean ez dago ekologia, ez eta gizarte gaiak ere.

Kritikak oposiziotik

Oposizioak gogor kritikatu du Philippen ondorengoa aukeratzeko modua. «Amaitu da ezinegona: eskuineko ministroa eskuineko beste ministro batek ordezkatuko du. Presidenteak ez du nahi berari itzala egingo dion inor. Herrialdea etorkizunerako prestatu beharrean, bere hurrengo agintaldirako kanpaina prestatzen ari da», kritikatu du Julien Bayou ekologistak.

LRko diputatu Eric Ciottik ere agintea kolokan jar dezaketenak baztertzea egotzi dio Macroni: «Aginte osoa eta autoritarioa eskuratzeko beste urrats bat izan da». Izan ere, azken inkesten arabera, herritarren %57k babesten zuten Philippe; Macronek, aldiz, frantsesen %51ren sostengua izango luke.]]>
<![CDATA[Khaxoggiren hilketa argitzeko epaiketa hasi dute Turkian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/022/001/2020-07-04/khaxoggiren_hilketa_argitzeko_epaiketa_hasi_dute_turkian.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1873/022/001/2020-07-04/khaxoggiren_hilketa_argitzeko_epaiketa_hasi_dute_turkian.htm
2018ko urriaren 2an, Khaxoggi Saudi Arabiaren Istanbulgo (Turkia) kontsuletxean sartu zen, eta ez zen inoiz handik atera. Eraikinean sartu eta hemezortzi egunera, Riadek aitortu zuen kazetaria kontsuletxean hil zela. Orain, fiskaltzak bizi guztiko kartzela zigorrak eskatu ditu auzipetu guztientzat.

Akusatuen artean daude informazio zerbitzuetako zuzendariorde Ahmed al-Asiri eta printze oinordekoaren aholkulari ohi Saud al-Qahtani. Biei egozten diete «aldez aurretik prestatutako homizidio bat bultzatzea, asmo izugarriekin». Khaxoggi torturatu eta hil izana egozten diete beste hemezortzi auzipetuei.

Saudi Arabiaren arabera, kazetaria «eraikinean zeuden pertsona batzuekin borrokatu ostean» hil zen. Saudi Arabiak berak bost lagun hiltzera zigortu zituen hilketarekin zerikusia zutelakoan, baina absolbitu egin zuten Saudi Arabiako printze oinordekoaren aholkularia. Izan ere, fiskaltzaren arabera, ez zegoen «Khaxoggi hiltzeko asmorik, akusatuak eta hildakoak ez zeudelako etsaituta».

Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak, aldiz, beste bertsio baten berri eman zuen: kazetaria «modu basatian» hil zutela, eta haren heriotza «aldez aurretik planifikatu» zutela; planifikazio lanetan parte hartua izango zen, beraz, Saudi Arabiako printzea. Hark, baina, hasieratik ukatu du hilketarekin inolako zerikusirik izatea.

NBEren lekukotza

Epaiketan lekuko gisa deklaratuko dutenen artean izango da Agnes Callamard, epaiz kanpoko exekuzioetarako NBEren ordezkari berezia. Khaxoggiren hilketa ikertzeko talde berezi bat izendatu zuen Nazio Batuen Erakundeak, eta talde horretako kide izan zen Callamard.

NBEko ordezkari bereziak iruzurtzat jo zuen Saudi Arabiak egindako ikerketa. Callamardek salatu zuen ez zutela ahaleginik egin «benetako erantzuleak» aurkitzeko: «Ez ziren saiatu auzipetzen, ordea, ziurrenik epairik gabeko exekuzio bat izan zena bultzatu, sustatu eta ezkutatu zutenak, tartean ziurrenik printze oinordekoa bera».]]>
<![CDATA[Jean Castex izango da Frantziako lehen ministro berria]]> https://www.berria.eus/albisteak/183752/jean_castex_izango_da_frantziako_lehen_ministro_berria.htm Fri, 03 Jul 2020 13:25:36 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183752/jean_castex_izango_da_frantziako_lehen_ministro_berria.htm Le Havreko alkatetzarako hautagaitza aurkeztu zuenean zabaldu ziren zurrumurruak baieztatu ditu Edouard Phillippe lehen ministroak, Emmanuel Macron presidenteari gobernuaren dimisioa aurkeztuz. Philippe ez zegoen eroso gobernuburu karguan, eta hala adierazi zuen udal hauteskundeetarako kanpainan: «Alkatetzara zenbat eta lehenago itzuli, orduan eta hobeto». Macronek onartu egin du orain arte gobernuburu izan denaren erabakia, eta datozen egunetan iragarri beharko du nortzuek osatuko duten gobernu berria. Hori erabaki bitartean, lanean jarraituko du Philippek berak eta haren taldeak. Hala jakinarazi du haren bulegoak. Lehen ministroaren erabakiaren ostean, bertan behera geratu da gaur egitekoa zuten ministroen kontseilua. Datorren asteazkenean egingo dute hurrengoa, eta litekeena da horren aurretik iragartzea Macronek nortzuek osatuko duten gobernu berria. Dagoeneko iragarri duena lehen ministro berriaren izena izan da, Jean Castex. Errepublikanoa da Castex, eta orain arte Prades herriko alkatea. Le Monde-k aurreatu duenez, Nicola Reve izango litzateke Castexen kabineteburu berria. Revel Eliseoko idazkariordea izan zen François Hollande presidente zela. Macronek bera hautatu zuen apirilean, pandemiaren ostean konfinamendutik ateratzeko neurriak kudea zitzan. Ez da lehen aldia gobernuan kargu bat duela. Xavier Bertrand ministro zela, haren esanetara aritu zen Osasun Ministerioan lehenik eta Lan Ministerioan jarraian. 2011ko otsailean Eliseoko idazkari laguntzaile izendatu zuten, Nicolas Sarkozy agintean zela. Macronen bost urteko agintaldia hasi zenetik 17 izan dira dimisioa aurkeztu duten ministroak; azkena, Philippe bera. Lehen ministroak kargua utzita, Macronek garbi du bidea gobernuan aldaketak egiteko. Alde horretatik, udal bozetan nabarmen garaile izan diren berdeek dagoeneko jakinarazi dute ez dutela parte hartuko gobernu berrian. EELVko eurodiputatu David Cormanden esanetan, Macronen gobernuaren helburuen artean ez dago ekologia, ez eta gizarte gaiak ere. Koronabirusaren ondorioz aginduriko berrogeialdian, Philipperen ospea nabarmen handitu zen herritarren artean, Macronenarekin konparatuz gero; erretreten erreforman ere, lehen ministroak izan zuen presidenteak baino garrantzi handiagoa, eta, hortaz, Macronek protagonismo galdua berreskuratzea du helburu datozen asteetan jakinaraziko dituen aldaketen bidez.]]> <![CDATA[Khaxoggiren hilketa argitzeko epaiketa hasi dute Istanbulen]]> https://www.berria.eus/albisteak/183754/khaxoggiren_hilketa_argitzeko_epaiketa_hasi_dute_istanbulen.htm Fri, 03 Jul 2020 12:31:38 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183754/khaxoggiren_hilketa_argitzeko_epaiketa_hasi_dute_istanbulen.htm <![CDATA[Guaidok kudeatuko du Venezuelak Ingalaterrako Bankuan duen urrea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1841/018/001/2020-07-03/guaidok_kudeatuko_du_venezuelak_ingalaterrako_bankuan_duen_urrea.htm Fri, 03 Jul 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1841/018/001/2020-07-03/guaidok_kudeatuko_du_venezuelak_ingalaterrako_bankuan_duen_urrea.htm
Venezuelak Ingalaterrako Bankuan gordetako urrea blokeatuta geratu zen AEBek eta Erresuma Batuak Maduroren gobernuaren aurkako zigorrak onartu ostean. Londresek, Washingtonek bezala, Juan Guaido oposizioko burua jotzen du herrialdeko «ordezkari zilegitzat», eta aldarrikapen horretan oinarritu da Auzitegi Nagusia ere ebazpena hartzeko. Auzitegiaren arabera, Erresuma Batuak zilegitasuna Guaidori aitortu dionez, hura buru duen Batzar Nazionalak Venezuelako Banku Zentralerako izendatutako ordezkaritzari dagokio urrea kudeatzea ere —orotara 31 tona urre lirateke, hau da, 1.450 milioi dolar inguru—.

Auzitegi Nagusiko magistratuaren arabera, Erresuma Batuko justiziak ezin du erabaki legezkoa ote den Guaidok Banku Zentralerako aukeratutako zuzendaritza batzordea, nahiz eta Caracasko Auzitegi Nagusiak hura baliogabetzat jo.

Guaidok berak txalotu egin du erabakia, eta ohartarazi du chavismoak «helburu gaiztoetarako» erabili nahi duela urrea. «Ustelkeria are gehiago zabaldu besterik ez dute egingo». Maduroren gobernuaren arabera, ordea, COVID-19ak eragindako pandemiaren aurka egiteko baliatu asmo zuten urrea

Helegitea

«Errealitateari entzungor» egitea egotzi dio gobernuaren abokatu Sarosh Zaiwallak Londresko magistratuari. «Guaidok izendatutako Venezuelako Banku Zentraleko batzorde deitutako horretako kide bakar bat ere ez da egon Venezuelan azken urteetan. Aldiz, Maduroren gobernuak erabateko kontrola du herrialdean eta bertako instituzioetan, eta, beraz, soilik berak berma dezake dirua giza laguntzarako erabiliko dela». Hala, Zaiwallak Londresi leporatu dio eragotzi egin nahi duela dirua NBEren Garapen Programa sustatzeko eta elikagaiak erosteko erabiltzea. «Venezuelako herritarren bizitza arriskuan dago, eta erabaki honek are gehiago atzeratuko du laguntzaren kudeaketa», salatu du abokatuak.

Bestalde, Zaiwallak nabarmendu du Boris Johnson lehen ministroaren gobernuak Guaidoren aldeko jarrera agertu badu ere ez dituela eten Madurorekiko harremanak, eta beraz ezin litekeela esan ez duenik haren agintea onartzen. Hala, adibide gisa jarri du Londresek ez duela kanporatu Madurok Erresuma Baturako aukeratutako enbaxadorea, eta Caracasen jarraitzen duela Johnsonek Venezuelara bidalitakoak ere.

Londresko Auzitegi Nagusiak hartutako erabakiak ondorioak izango ditu Caracasek Alemaniako Deutsche Bankekin duen beste auzi batean ere. Berlingo kasuan, urrea trukatu ostean eskuratutako 120 milioi dolar dira jokoan daudenak. Hemen ere auzitegiek erabaki behar dute nork duen hura kudeatzeko eskumena.]]>
<![CDATA[Preso independentista katalanei hirugarren gradua emango diete]]> https://www.berria.eus/albisteak/183700/preso_independentista_katalanei_hirugarren_gradua_emango_diete.htm Thu, 02 Jul 2020 21:33:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183700/preso_independentista_katalanei_hirugarren_gradua_emango_diete.htm <![CDATA[Herritarren %77,92k egin dute Putinen agintaldia luzatzearen alde]]> https://www.berria.eus/albisteak/183709/herritarren_7792k_egin_dute_putinen_agintaldia_luzatzearen_alde.htm Thu, 02 Jul 2020 12:37:39 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183709/herritarren_7792k_egin_dute_putinen_agintaldia_luzatzearen_alde.htm <![CDATA[Ehunka lagun atxilotu dituzte Segurtasun Legearen aurkako protestetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2020-07-02/ehunka_lagun_atxilotu_dituzte_segurtasun_legearen_aurkako_protestetan.htm Thu, 02 Jul 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2020-07-02/ehunka_lagun_atxilotu_dituzte_segurtasun_legearen_aurkako_protestetan.htm
Txinak debekatu egin zituen manifestaziook «osasun arrazoiak» argudiatua, baina, hala ere, goizean goiz ehunka lagun bildu ziren Causeway Bay inguruan. Poliziak ur kanoiekin eta negar gasarekin sakabanatu zituen manifestariak, eta 300 pertsona inguru atxilotu zituen; gutxienez bat, gauerdian indarrean sartu den Segurtasun Legea baliatuta, zeinak hiru urte eta bizi guztiko kartzela zigorrak aurreikusten dituen «herrialdearen segurtasuna kolokan» jartzen dutenentzat.

Hong Kongeko gobernu autonomoko buru Carrie Lamek nabarmendu zuen «iraganeko hutsen ondorioa» dela Txinak onartutako Segurtasun Legea: «Hong Kongeko Gobernuak ez du jakin ulertarazten herrialde bat, bi sistema eredua, eta, beraz, ezin izan du behar bezala kudeatu egoera. 23 urte igaro dira [Erresuma Batuak hiria Pekinen esku utzi zuenetik], baina ez gara gai izan segurtasunerako legedia bat bultzatzeko. Hong Kongek huts egin du hezkuntzan ere, eta ez da gai izan gazteei herri honen historia eta kultura irakasteko, ezta gobernu zentralarekiko harremanak bideratzeko ere. Horrek bultzatu du krisia, eta muturreko elementuak ugaritzea eragin du».

Hasieratik babestu du Lamek Segurtasun Legea, eta berdin egin zuen atzoko agerraldian ere, argudiatuz batzuetan «giza eskubideak eten» egin behar direla «egonkortasuna bermatzeko». John Lee Ka-chiu Segurtasun arduradunak ohartarazi zienmanifestariei ez zezatela «marra gorria» zeharkatu, eta jakinarazi zuen Poliziak unitate berezi bat osatu duela Segurtasun Legea urratzen duten kasuak identifikatzeko.

Estradizioa

Iaz, protestak zirela medio, gobernu autonomoak bertan behera utzi behar izan zuen Hong Kongen onartu asmo zuten Estradizio Legea. Pekinek, baina, Segurtasun Legea baliatu du hori bera indarrean sartzeko, alegia, Poliziak eskumena izango du lege hori baliatuta atxilotzen dituztenak Txinara estraditatzeko. Atzo bertan atxilotu zuten lehen herritarra Segurtasun Legea baliatuta; hain zuzen, Hong Kongen independentziaren aldeko bandera bat eramateagatik.

Horrez gain, atzo publiko egindako lege berriaren arabera, Txinako segurtasun indarrek esku hartu ahal izango dute «auzi gatazkatsuetan», betiere Hong Kongeko agintariak «horiek kudeatzeko gai» ez badira. Legeak «sezesio, altxamendu eta terrorismo» delituak zigortzea du helburu, baita atzerrikoen esku hartzearekin prestatutako «konspirazioak» ere. Hala, Hong Kongen Poliziako talde berezi bat sortuko da halako delituak ikertzeko eta legea «betearazteko».

Gobernuz kanpoko erakundeen eta atzerriko albiste agentzien kudeaketa «sendotu beharra» ere jasotzen du Txinak onartutako legeak, eta zehazten du Hong Kongeko instituzio guztiek «elkarlanean» aritu beharko dutela Txinako segurtasun indarrekin. Pekingo Poliziak erabateko askatasuna izango du Hong Kongen, eta, haren funtzionamendua sekretupekoa izateaz gain, ez da auzitegien menpe egongo.

Londresen gonbita

Erresuma Batuko Gobernuak iragarri du prest egongo litzatekeela Hong Kongeko hiru milioi herritarri britainiar pasaportea ematera, eta haiek eta haien senideak bost urtez herrialdean hartzeko. Epe hori amaituta, urtebete gehiago luzatu ahal izango lukete babes eskaria, eta, ondoren, herritartasuna eskatu ahal izango lukete. «Hong Kongeko herritarrekiko konpromiso historikoa dugu, eta, hori dela-eta, egoerari lotutako neurri bereziak hartu ditugu», azaldu du Dominic Raab Atzerri ministroak. Erresuma Batuan igaroko luketen lehen bost urteetan, euren eskubideak mugatuak izango lirateke. Londresek ez du argitu haien senideek zer estatus izango luketen tarte horretan.

Boris Johnson lehen ministroak ere gogor jo du Txinako Gobernuaren aurka, eta ohartarazi du ezen, «orain arteko bide beretik» jarraitzen badu, epe jakin batez Erresuma Batuan bizi eta lan egiteko aukera emango dietela Hong Kongeko herritarrei. Egun, eskualde autonomoko 350.000 herritarrek dute Erresuma Batuko pasaportea, eta beste 2,5 milioik lor dezakete.]]>
<![CDATA[Gutxienez 300 manifestari atxilotu dituzte Hong Kongen]]> https://www.berria.eus/albisteak/183643/gutxienez_300_manifestari_atxilotu_dituzte_hong_kongen.htm Wed, 01 Jul 2020 18:32:26 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183643/gutxienez_300_manifestari_atxilotu_dituzte_hong_kongen.htm hiru urte eta bizi guztiko kartzela zigorrak aurreikusten dituen «herrialdearen segurtasuna kolokan» jartzen dutenentzat. Hong Kongeko gobernu autonomoko buru Carrie Lamek nabarmendu du «iraganeko hutsen ondorioa» dela Txinak onartutako Segurtasun Legea: «Hong Kongeko Gobernuak ez du jakin ulertarazten Herrialde bat, bi sistema eredua, eta, beraz ezin izan du egoera behar bezala kudeatu. 23 urte igaro dira [Erresuma Batuak hiriak Pekinen esku utzi zuenetik], baina ez gara gai izan segurtasunerako legedia bat bultzatzeko. Hong Kongek huts egin du hezkuntzan ere, eta ez da gai izan gazteei herri honen historia eta kultura irakasteko, ezta ere gobernu zentralarekiko harremanak bideratzeko. Horrek bultzatu du krisia, eta eragin du muturreko elementuak ugaritzea». Hasieratik babestu du Lamek Segurtasun Legea, eta berdin egin du gaurko agerraldian ere, argudiatuz batzuetan «giza eskubideak eten» egin behar direla «egonkortasuna bermatzeko». John Lee Ka-chiu Segurtasun arduradunak ohartarazi die manifestariei ez dezatela «marra gorria» zeharkatu, eta jakinarazi du Poliziak unitate berezi bat osatu duela Segurtasun Legea urratzen duten kasuak identifikatzeko. Estradizioa Iaz, protestak zirela medio, gobernu autonomoak bertan behera utzi behar izan zuen Hong Kongen onartu asmo zuten Estradizio Legea. Pekinek, baina, Segurtasun Legea baliatu du hori bera indarrean sartzeko, alegia, Poliziak eskumena izango du lege hori baliatuta atxilotzen dituztenak Txinara estraditatzeko. Gaur bertan atxilotu dute lehen herritarra, Segurtasun Legea baliatuta; hain zuzen, Hong Kongeko bandera independentista eramateagatik.]]> <![CDATA[COVID-19ak hamar milioi pertsona kutsatu eta 500.000 hil ditu munduan ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/019/001/2020-06-30/covid_19ak_hamar_milioi_pertsona_kutsatu_eta_500000_hil_ditu_munduan.htm Tue, 30 Jun 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1857/019/001/2020-06-30/covid_19ak_hamar_milioi_pertsona_kutsatu_eta_500000_hil_ditu_munduan.htm <![CDATA[Milioi erdi hildako eragin ditu COVID-19ak munduan]]> https://www.berria.eus/albisteak/183535/milioi_erdi_hildako_eragin_ditu_covid_19ak_munduan.htm Mon, 29 Jun 2020 09:45:59 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183535/milioi_erdi_hildako_eragin_ditu_covid_19ak_munduan.htm <![CDATA[Abstentzio historikoa Frantzian]]> https://www.berria.eus/albisteak/183529/abstentzio_historikoa_frantzian.htm Sun, 28 Jun 2020 21:19:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183529/abstentzio_historikoa_frantzian.htm <![CDATA[Bigarren itzulian aukeratuko dute Poloniako presidentea]]> https://www.berria.eus/albisteak/183532/bigarren_itzulian_aukeratuko_dute_poloniako_presidentea.htm Sun, 28 Jun 2020 18:51:29 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183532/bigarren_itzulian_aukeratuko_dute_poloniako_presidentea.htm <![CDATA[Kanpoan dago giltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/020/001/2020-06-28/kanpoan_dago_giltza.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1942/020/001/2020-06-28/kanpoan_dago_giltza.htm
Duela hilabete sartu zen lehian Varsoviako alkatea, eta hasieran erraz gailenduko zela zirudien arren, adituen iritziz, irudi liberalegia du Poloniako gizarte kontserbadorearentzat. Askok hiriburuko eliteko kidetzat daukate, eta atzerriko eraginen menpekotzat jotzen dute. «Badu noski talenturik, eta ikuspegi europarreko intelektuala da; baina horrek ez du zertan abantaila bat izan hauteskunde hauetan», nabarmendu du Gazeta Wyborcza egunkariko kazetari Adam Michnikek. Dudaren aldekoek «atzerriko interesen esanetara» aritzea egozten diote Trzaskowskiri, besteak beste LGTBI komunitatearen eskubideak aldarrikatu izan dituelako.

Lerroaren beste muturrean kokatzen da PiS Dudaren alderdi aliatua. Telebistako eztabaida saio batean hauxe esan zuen Dudaren alderdikide eta diputatu Przemys?aw Czarnekek: «Utz ditzagun giza eskubideak eta gisako txorakeriak. Pertsona horiek [LGTBI komunitateko kideak] ez dira jende normala bezalakoak». Egia da Dudak berak diskurtso leunagoa duela Czarneken aldean, batez ere azken asteetan, datozen lau urteetako agintaldia kolokan ikusi duenean.

Muturreko jarrerak oposizioaren mesedetan direla iritzi diote Trzaskowskiren kanpainako arduradunek ere: «Zenbat eta gehiago bultza, bazterretik orduan eta gertuago daude, eta aukera gehiago izango ditugu kanpora botatzeko». Alderdikideen eta haren babesleen artean, ordea, oso bestela argudiatzen dute atzera egin izana. «Muturreko jarreretatik aldendu da ez duelako gizartea zatitu nahi», arrazoitu du aste honetan Radoslaw Fogiel PiSeko diputatuak.

Legea eta Justizia alderdiak «familia balioak» ditu bere kanpainako zutabe nagusietako bat, baina ez bakarra. COVID-19ak eragindako osasun krisiak eta beheraldi ekonomikoak garrantzia hartu dute bozetan. Gizarte laguntzetara diru gehiago bideratzearen alde egin dute bi hautagai nagusiek, baita azpiegituretara ere. Baina azken puntuan desberdintasun handi bat dago bien artean: azpiegitura handietan inbertitzearen aldekoa da Duda, eta txikiagoen aldeko kanpaina egin du egun Varsoviako alkate denak.

Elkarlan zaila

Polonian, estatuburuak legeak blokeatzeko eskumena du, baita proposamenak egitekoa ere, baina horiek parlamentuaren onespena behar dute aurrera egiteko. Beraz, beharrezkoa da presidentearen eta gobernuaren arteko elkarlana politikek aurrera egingo badute. Dudaren kasuan, ez da orain arte arazo handirik egon, Legea eta Justizia alderdiak gehiengoa baitu behe ganberan.

Baina, Trzaskowskik irabaziz gero, zail izango luke bere ekinaldiak aurrera ateratzea, baldin eta PiSekoen gustukoak ez badira. Alderantziz ere gertatuko litzateke, noski, kontserbadoreek gehiengoa izan arren nahitaezkoa baitute estatuburuaren onespena.

Maiatzerako deitu zituen Dudak presidentetzarako bozak, orduan inkestek garaipena bermatzen ziotelako. Pandemiak, baina, bozak atzeratzera derrigortu zuen. Orain, bi aldeek onartzen dute oso tarte txikia dagoela batzuen eta besteen artean. Ondorioz, Duda buru-belarri sartu da lehian, eta aste honetan bertan Washingtonera jo du Donald Trump AEBetako presidentearen babes bila; izan ere, buruzagi estatubatuarra estimu handian dute poloniarrek.]]>
<![CDATA[Txertoa banatzeko «konpromiso politikoa» eskatu du OMEk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/021/001/2020-06-26/txertoa_banatzeko_konpromiso_politikoa_eskatu_du_omek.htm Fri, 26 Jun 2020 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/021/001/2020-06-26/txertoa_banatzeko_konpromiso_politikoa_eskatu_du_omek.htm
Tedrosek oharra igorri dio EB Europako Batasunari modu horretan. Izan ere, EBko hainbat estatu kidek, Alemania eta Frantzia tartean, botika enpresa batekin kontratua hitzartua dute txertoa lortzen duenean eurei hainbat milioi dosi eman diezaieten. AEBetan ere asko dira txertoa lortzeko lanetan ari diren botika enpresak, eta Washingtonek iragarri du 2021eko urtarrilerako prest izan ditzakeela 300 milioi dosi, baina herrialdean banatzeko. «Konpromiso politikoak ezin du soilik hitzezkoa izan. OMEk dirua behar du ikerketarako, eta baita txertoa eskuratutakoan hura banatzeko ere. Hori da benetako konpromisoa. Elkarlana da birus honi aurre egiteko modu bakarra», esan du Tedrosek.

Ikerketak orain arte bezala jarraitzen badu txertoa «urtebeteko epean» egon daitekeela azaldu du Tedrosek: «Baita azkarrago ere, ikerketentzako finantzaketa handiagoa lortuz gero». Zehaztu du dagoeneko ehun bat hautagai dituztela identifikatuak, eta haietatik lau «oso aurreratuta» daudela.

Akatsak

Pandemiaren kudeaketari buruz galdetuta, OMEko buruak ez du baztertu «hutsegiteren bat» egin izana. «Denok huts egiten dugu batzuetan, baina hortik ikasten jakiteko gaitasuna da garrantzitsuena», adierazi du, eta gogorarazi OMEk hasieratik onartu zuela batzorde independente batek bere lana gainbegiratzeko aukera. Bide batez, Txinak izandako jarrera ere defendatu du Tedrosek, eta nabarmendu du ezin zaiola leporatu berandu informatu izana gaitzari buruz, berak eman baitzuen abisua lehenengo. «Ez zen beste inor etorri gaitz beri bati buruzko informazioa zuela esanez; beraz, ezin diogu leporatu berandu ibili izana. Ez dugu ahaztu behar une oro elkarlanerako prest agertu dela Pekin, baita aditu independenteak baimentzeko eskatu genionean ere».

Pandemia amaitu osteko egoeraz ere hitz egin du Tedrosek, eta nabarmendu du nazioarteak aukera baliatu beharko lukeela «gizarte hobeago, berdeago eta berdinago bat» sortzeko. «Koronabirusak agerian utzi ditu gizarte taldeen arteko desberdintasunak. Horiek amaitzeko baliatu beharko luke aukera nazioarteak; besteak beste, lehen arretan eta gizarte laguntzan inbertsio handiagoak eginez. Osasuna ez da gastu bat; inbertsio bat da». Alde horretatik, lidergoa EBk hartu beharko lukeela iritzi dio OMEko buruak.

Herritarrei ere ahalegin bat egiteko eskatu die Tedrosek, eta ohartarazi ezin litekeela «orain arte bezala jarraitu». Haren esanetan, argi geratu da ingurumenari kalte eginez dirua aurreztea ez dela irtenbide iraunkor bat.

Hain zuzen ere, OMEko buruak europarlamentarien galderei erantzun zien egun berean jakin zen Europan gora egin dutela baieztatutako kasuek. OMEko Europarako arduradun Hans Klugen arabera, egunero beste 20.000 kasu atzematen dituzte kontinentean, eta 700 lagun inguru hiltzen dira. Denera, 2,5 milioi baino gehiago dira baieztatutako positiboak —OMEren Europa sailak 53 herrialde hartzen ditu barnean—.

Hala ere, Amerikan dago oraindik pandemiaren larriena. Azken astean, kasuak %25 eta %50 artean igo dira han, herrialdearen arabera. OMEren larrialdietarako buru Mike Ryanen esanetan, hainbat lurraldetan «transmisio komunitario iraunkor bat» mantentzea da horren arrazoia. Latinoamerikako herrialdeetan heriotza tasa Europan baino txikiagoa da, baina, halere, ia 100.000 lagun hil dira, eta okerrena heltzear egon liteke, neguan sartzear baitaude.]]>
<![CDATA[New Yorkek ezkerraren alde egin du]]> https://www.berria.eus/albisteak/183308/new_yorkek_ezkerraren_alde_egin_du.htm Wed, 24 Jun 2020 16:55:27 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183308/new_yorkek_ezkerraren_alde_egin_du.htm <![CDATA[Gutxienez sei pertsona hil dira Mexikon 7,5 graduko lurrikara batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/183266/gutxienez_sei_pertsona_hil_dira_mexikon_75_graduko_lurrikara_batean.htm Wed, 24 Jun 2020 12:21:57 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/183266/gutxienez_sei_pertsona_hil_dira_mexikon_75_graduko_lurrikara_batean.htm