<![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 28 Jan 2022 04:27:41 +0100 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Marokok gizon bat hil eta adingabe bat zauritu ditu bonbardaketa batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/208883/marokok_gizon_bat_hil_eta_adingabe_bat_zauritu_ditu_bonbardaketa_batean.htm Thu, 27 Jan 2022 17:55:59 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208883/marokok_gizon_bat_hil_eta_adingabe_bat_zauritu_ditu_bonbardaketa_batean.htm Polisarioak argi utzi du nazioartea dela urratsa egin behar duena, eta argi esan zer norabide hartu nahi duen: Marokoren okupazioa onartu, edo deskolonizazio prozesua bultzatu, eta sahararren eskubideak errespetarazi. Torturak Marokoko epaitegi batek lau urteko kartzela zigorra ezarri zien atzo Smarako kanpalekuetan atxilotutako bi gazteri, Abidin Mohamed Fadeli eta Laaroussi Brahim Salami. Marokoren aurkako azken futbol partidan Aljeriaren garaipena ospatzeagatik atxilotu zituzten bi gazteak. Haien familiek salatu dute torturatu egin dituztela.]]> <![CDATA[Johnsonen geroa ebatziko duten agiriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/014/001/2022-01-27/johnsonen_geroa_ebatziko_duten_agiriak.htm Thu, 27 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1873/014/001/2022-01-27/johnsonen_geroa_ebatziko_duten_agiriak.htm
Boris Johnson lehen ministroak berak esana du argitara emango dituela txostenean jasotako ondorioak, hura jaso eta «berehala», eta jarraian agerraldia egingo duela Komunen Ganberan. Hain zuzen ere, astero bezala, alderdikideen eta, batez ere, oposizioko kideen galderei erantzun zien atzo Westminsterko saioan. Hasieran, zabaldu zen gobernuburuak orduan emango zuela txostenaren berri, baina ez da hala izan.

Komunen Ganberako saioan laboristek ez zuten aukerarik galdu Johnsonen aurka jotzeko. Alderdi horren buruzagi Keir Starmerrek lehen ministroari egotzi zion legebiltzarrari gezurretan aritu izana aurreko hilabetean esan zuenean berak ez zuela araurik urratu, eta dimisioa emateko eskatu zion, beste behin.

Starmerrek «lotsagarritzat» jo zuen Polizia lehen ministroa ikertzen aritzea, eta salatu zuen haren «gaizkide» direla gobernuko kideak ere, ez diotelako azalpenik eskatu lehen ministroari. Johnsonek, ordea, ukatu egin zituen akusazioak, eta ikerketa haren tokia hartzeko baliatu nahi izatea egotzi zion Starmerri.

Bestalde, nabarmentzekoa izan zen Alderdi Kontserbadoreko diputatuen jarrera. Izan ere, ez zuten hitzik egin abian den ikerketaz, baina aurreko agerraldietan eurak ere kritiko agertu izan dira gobernuburuaren jokabidearekin. Toryek behin eta berriz berretsi dute «erabat independentea» izan dela Grayren ikerketa, eta hartan jasotakoetan ez duela beste inork esku hartu. Horiek hala, gerta liteke hura argitara atera eta gutxira kontserbadoreek eurek Johnsonen aurkako konfiantza mozio bat aurkeztea, eta hura dimititzera behartzea. Erresuma Batuko hainbat hedabidek ez dute baztertzen astea amaitu baino lehen gertatzea hori.

Itxialdi garaian lehen ministroaren eta gobernuaren egoitzetan egindako festek eragin dute Erresuma Batuko Gobernuaren azken krisia. Izan ere, hango hedabideen arabera, dozenaka lagun elkartu ziren batzar horietan, gobernuak berak toki itxietan bi pertsona baino gehiago biltzea debekatua zuenean, pandemiaren garairik okerrenean.

Hasieran, Johnsonek ukatu egin zuen festa horietan egon izana, baina aurten aitortu behar izan du baietz, parte hartu zuela, betiere nabarmenduta «lan bilerak» ziren ustetan joan zela. Hala, agintariak ikerketaren ondorioak ezagutu arte itxaroteko eskatu die batzuei eta besteei.

Garai erabakigarrian dator Grayren dokumentua. Izan ere, kontserbadoreak beherantz doaz inkestetan —azken galdeketen arabera, bozak orain egingo balira laboristentzat izango lirateke botoen %41,5 eta kontserbadoreentzat %31—, eta maiatzean tokiko hauteskundeak egingo dituzte Erresuma Batuan.

Boz horietara aurkeztekoak dira aurten lehen legealdia duten diputatu asko, eta ikerketa honek bultza ditzake horiek Johnsonen aurka, karguari eutsi ahal izateko. Gobernuburuaren sostengua, baina, gain behera zen lehendik ere, haren agintaldiko zutabe nagusiak, brexit edo Europako Batasunetik ateratzeko ekinbideak izandako gorabeheren ondorioz.

Alderdi batzuek eta besteek izan dezaketen babesa ez ezik, politikariekiko fedea ere beherantz doa. Ipsos etxeak argitaratutako azken galdeketen arabera, herritarren laurdenek ez lukete sinetsiko politikariengan. 2016tik jaso den daturik okerrena da.]]>
<![CDATA[Ordu erabakigarriak Johnsonentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/208834/ordu_erabakigarriak_johnsonentzat.htm Wed, 26 Jan 2022 15:39:22 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208834/ordu_erabakigarriak_johnsonentzat.htm Poliziak atzo zabaldutako ikerketa oztopatzen ez badute. Dena den, hura jaso eta berehala ondorioak ezagutaraztea litzateke Londresen asmoa, betiere, «segurtasun arazorik» ez bada. «Oso argi esan dugu ondorioak jakinaraziko ditugula. Baina ez dakigu zer jasotzen duen txostenak, eta gerta liteke, adibidez, segurtasunarekin lotutako auziak jasotzea, eta horiek ezagutarazteko arazoak izatea. Baina ondorioak bai, ondorioak argitaratuko ditugu», azaldu du Liz Trussek, Atzerri gaietarako idazkariak. Boris Johnson lehen ministroak berak esan du argitara emango dituela txostenean jasotako ondorioak, hura jaso eta «berehala», eta jarraian agerraldia egingo duela Komunen Ganberan. Hain zuzen ere, astero bezala, alderdikide eta, batez ere, oposizioko kideen galderak erantzun ditu gaur parlamentuko saioan. Hasiera batean zabaldu da orduan emango zuela gobernuburuak txostenaren berri, baina ez da hala izan. Hala ere, gertuko iturriek ez dute baztertzen arratsaldean lehen ministroak ezohiko agerraldi batera deitzea. Hala ez balitz, bihar arte itxaron beharko litzateke. Parlamentuko saioan laboristek ez dute aukerarik galdu Johnsonen aurka jotzeko. Laboristen buru Keir Starmerrek legebiltzarrari gezurretan aritu izana egotzi dio lehen ministroari, aurreko hilean esan zuenean berak ez zuela araurik urratu, eta dimisioa emateko eskatu dio beste behin. «Lotsagarritzat» jo du oposizioko buruak Polizia lehen ministroa ikertzen aritzea, eta salatu du haren «gaizkide» direla gobernuko kideak ere, ez diotelako lehen ministroari azalpenik eskatu. Johnsonek, ordea, ukatu egin ditu bere aurkako akusazioak, eta ikerketa haren tokia hartzeko baliatu nahi izatea egotzi dio Starmerri. Aldiz, nabarmentzekoa izan da Alderdi Kontserbadoreko diputatuen jarrera. Izan ere, ez dute hitzik egin abian den ikerketaz, baina aurreko agerraldietan eurak ere kritiko agertu izan dira gobernuburuaren jokabidearekin. Kontserbadoreek behin eta berriz berretsi dute «erabat independentea» izan dela Grayren ikerketa, eta han jasotakoetan ez duela beste inork esku hartu. Horiek hala, gerta liteke hura argitara atera eta gutxira kontserbadoreek eurek Johnsonen aurkako konfiantza mozio bat aurkeztea, eta hura dimititzera behartzea. Erresuma Batuko hainbat hedabidek ez dute baztertzen astea amaitu baino lehen gertatzea hori. Itxialdi garaian lehen ministroaren eta gobernuaren egoitzetan egindako festek eragin dute Erresuma Batuko Gobernuaren azken krisia. Izan ere, dozenaka lagun elkartu ziren batzar horietan, gobernuak berak toki itxietan bi pertsona baino gehiago biltzea debekatua zuenean, pandemiaren unerik okerrenean. Johnsonek ukatu egin zuen hasieran festa horietan egon izana, baina aurten aitortu behar izan du baietz, parte hartu zuela, betiere nabarmenduta «lan bilerak» ziren usteetan joan zela. Hala, burua makurtu eta barkamena eskatu behar izan du lehen ministro kontserbadoreak oposizioa baretze aldera, baina ez du dimisioaz hitzik egin; aldiz, ikerketaren ondorioak ezagutu arte itxaroteko eskatu die batzuei zen besteei. Une erabakigarrian dator Grayren dokumentua. Izan ere, kontserbadoreak beherantz doaz inkestetan -azken galdeketen arabera, bozak orain egingo balira laboristentzat izango lirateke botoen %41, 5 eta kontserbadoreentzat %31-, eta maiatzean eskualdeko hauteskundeak egingo dituzte Erresuma Batuan. Boz horietara aurkeztekoak dira aurten lehen legealdia duten diputatu asko, eta ikerketa honek bultza ditzake horiek Johnsonen aurka, karguari eutsi ahal izateko. Gobernuburuaren sostengua, baina, gainbehera zen lehendik ere, bere agintaldiko zutabe nagusiak, brexit edo Europako Batasunetik ateratzeko ekinbideak izandako gorabeheren ondorioz. Alderdi batzuek eta besteek izan dezaketen babesa ez ezik, politikariekiko fedea ere beherantz doa. Ipsos etxeak argitaratutako azken galdeketen arabera, herritarren laurdenak ez luke politikariengan sinetsiko. 2016tik jaso den daturik okerrena da.]]> <![CDATA[Downing Streeteko festak ikertuko ditu Poliziak]]> https://www.berria.eus/albisteak/208792/downing_streeteko_festak_ikertuko_ditu_poliziak.htm Tue, 25 Jan 2022 15:11:38 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208792/downing_streeteko_festak_ikertuko_ditu_poliziak.htm urtarrilaren erdian aitortu zuen berak ere hartu zuela parte lehen konfinamenduaren garaian Downing Streeten eginiko festa batean. Erresuma Batuko Komunen Ganberan onartu zuen gertatutakoa, urtarrilaren 11n. Ordea, festan egon izana nahasketa baten ondorio izan zela esan zuen Johnsonek; hala azaldu zuen hitza hartu duenean. «Lan kontu bat zela uste nuen», adierazi zuen. Polemika piztua da Erresuma Batuan. Ikerketa bat ere bada abian, argitzea helburu duena nork antolatu eta parte hartu zuen festa haietan. Haren emaitzak aste honetarako espero zituzten hasieran, baina orain atzeratu egingo da txostena, Poliziak ikerketa amaitu bitartean. Sue Gray gobernuko idazkariorde eta txostengileak berak segurtasun indarren esku utzi ditu orain arteko ondorioak. ]]> <![CDATA[NATOko kideek gerra hegazkinak eta ontziak bidali dituzte Europa ekialdera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2022-01-25/natoko_kideek_gerra_hegazkinak_eta_ontziak_bidali_dituzte_europa_ekialdera.htm Tue, 25 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2022-01-25/natoko_kideek_gerra_hegazkinak_eta_ontziak_bidali_dituzte_europa_ekialdera.htm
Itsasoz bestaldera, hainbat iturrik zabaldu dute AEBak ere prest daudela Europa ekialdera tropak bidaltzeko. Iturri horien arabera, joan den larunbatean Camp David base militarrean egindako bileran, armadaburuek proposatu zuten Ukraina inguruko herrialdeetara 1.000-5.000 soldadu inguru bidaltzea. Kopuru horiek, baina, hamar aldiz handiagoak lirateke Errusiarekiko gatazka okertuko balitz. Azken erabakia Joe Biden presidenteak hartu beharko luke.

Gainera, gatazka piztuko den beldur, Erresuma Batuko eta AEBetako gobernuek atzo iragarri zuten Ukrainan dituzten enbaxadak husten hasiak direla, eta herritarrei eskatu zieten ez zezatela herrialde hartara bidaiatu. Enbaxadetako langileen erdiak etxeratzea da haien asmoa, argudiatuta Errusiak «edonoiz» jo dezakeela Ukrainaren aurka eta, hori gertatuko balitz, ezinezkoa izango dela langileak handik ateratzea.

Kievek berak «goiz» iritzi zion halako urrats bat egiteko. EB Europako Batasuneko diplomaziaburu Josep Borrellek, berriz, nabarmendu zuen Bruselak ez duela halakorik egingo: «Oraingoz ez dugu ikusten nahikoa arrazoirik horretarako». Hain zuzen ere, AEBetako Estatu idazkari Antony Blinken EBko Atzerri ministroekin bildu zen atzo, Ukrainako krisiaz eztabaidatzeko. Bilera horretan iragarri zuen Bruselak 1.200 milioi euroko laguntza emango diola Kievi, gatazkari aurre egiteko «larrialdi neurri» gisa, halakorik balego. Hala azaldu zuen Europako Batzordeko buru Ursula von der Leyenek berak.

Baina Kieventzako laguntza ekonomikoak ez ezik, Atzerri ministroek mahai gainean jarri zuten Errusiari zigor ekonomikoak ezartzeko aukera ere, betiere Moskuk erasora joko balu. Atzerri ministroek Moskuren jarrera gaitzetsi zuten komunikatu batean, eta egotzi zioten «Europaren segurtasuna arriskuan» jartzea. Hala, Kieven aurkako «mehatxuak» eteteko eskatu zioten, eta mugako tropak erretiratzeko. Bruselaren ikuspegia Moskurenaren erabat kontrajarria da; izan ere, EBk bere mugetan «eragin eremu bat» eraikitzea egozten dio Putinen gobernuari.

Tentsioak gora egin du azken asteetan inguru hartan, baina Moskuk berak berretsi du ez duela Ukraina inbaditzeko asmorik, nahiz eta 100.000 soldadutik gora izan mugan eta gehiago bidaltzea baztertu ez. AEBek, NATOk eta Vladimir Putin presidentearen gobernuko kideek hasiak dituzte elkarrizketak, krisia bideratzeko asmoz. Bilerek, baina, ez dute emaitzarik eman orain arte.

AEBek eta NATOk Errusiari egozten diote Ukrainako muga militarizatzea. Moskuk ukatu egin ditu bere kontrako salaketak, baina ohartarazi du ez duela onartuko NATOko armak eta tropak bere mugetaraino hedatzea, eta eskatu du aliantza 1997ko mugetara itzultzea eta ekialderago zabaltzeari uko egitea. Nazioarteko erakundeak, baina, erantzun dio estatuen erabakia dela aliantzan sartu edo ez eskatzea, eta azken hitza erakundeko kideek dutela, eta ez beste gobernu batek. Hala, joan den larunbatean heldu ziren Kievera AEBek bidalitako 90 tona arma.

Lehendik ere sartu dira Errusiako indarrak Ukrainan. 2014an, Errusiako armadak Krimeako penintsula hartu zuen, eta handik gutxira erreferendum bat antolatu zuten, non herritarren %97k Errusiaren zati izatearen alde bozkatu zuten. Mendebaldeak legez kanpokotzat jo zuen bozketa hura.

Donbassko gerra

Oraindik gerran daude Donbass eskualdean ere, non Moskuk babestutako milizia errusiazaleek zati bat kontrolatzen duten —14.000 pertsona hil dira borrokak piztu zirenetik—. Horiek hala, atzo Londresek Moskuri leporatu zion Kieven ere haren aldeko gobernu bat ezarri nahi izatea.

Ekialdetik ere heldu dira salaketak. Donetskeko Herri Errepublikak gaitzetsi du Kiev erasoaldi bat prestatzen ari dela Donbass eskualdearen aurka. Matxinoen arabera, Ukrainako militarrei agindu diete beren postuetan jarraitzeko, eta erietxeetan sendagiria ematen ari zaizkie tankeetako gidariei. «Jaso ditugun informazioen arabera, Erresuma Batuak trebatutako indar berezietako 40 kide inguru Avdeevka hirirantz doaz [Donetsketik 40 kilometrora], eremua aztertzeko asmoz», salatu dute matxinoek.

2015ean sinatu zuten bi aldeek su-etena, baina borrokak ez dira erabat eten.]]>
<![CDATA[NATOko kideek tropa gehiago bidali dituzte Europa ekialdera]]> https://www.berria.eus/albisteak/208738/natoko_kideek_tropa_gehiago_bidali_dituzte_europa_ekialdera.htm Mon, 24 Jan 2022 17:55:14 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208738/natoko_kideek_tropa_gehiago_bidali_dituzte_europa_ekialdera.htm <![CDATA[Estradizioaren aurka helegitea jartzeko aukera izango du Assangek]]> https://www.berria.eus/albisteak/208742/estradizioaren_aurka_helegitea_jartzeko_aukera_izango_du_assangek.htm Mon, 24 Jan 2022 14:08:01 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208742/estradizioaren_aurka_helegitea_jartzeko_aukera_izango_du_assangek.htm <![CDATA[Errusiak AEBei eskatu die NATO 1997ko mugetara erretiratzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2022-01-22/errusiak_aebei_eskatu_die_nato_1997ko_mugetara_erretiratzeko.htm Sat, 22 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2022-01-22/errusiak_aebei_eskatu_die_nato_1997ko_mugetara_erretiratzeko.htm
Bilera hasi aurretik iragarri zuen Moskuk zeintzuk izango ziren bere eskariak urrats bat atzera egitearen truke: NATO Ipar Atlantikorako Itunaren Erakundeak atzerriko tropak, armak eta ekipamendua erretiratzea 1997an kide ez ziren herrialdeetatik, besteak beste Errumania eta Bulgariatik —mugimendu hori egingo balitz, Varsoviako Ituneko mugetara itzuliko lirateke bi aldeak—.

AEBekiko harremanak «garai arriskutsu eta kritikora» heldu direla ohartarazi zuen Moskuko diplomaziak, eta elkarrizketa «sakonak» eskatu zituen. Horrez gain, urratsak egitea galdegin zien AEBei eta bere aliatuei, «segurtasuna bermatzeko».

Bestelakoa da AEBen ikuspuntua. Blinkenen esanetan, ituna «defentsarako» erakunde bat da, «erabateko gardentasunez» jokatzen duena; ez, hala, Errusia. «Azken urteetako arazoa ez da NATO. Bertako kide direnek beren borondatez egin dute urratsa. Errusiak eraso zion Ukrainari; Errusiak jo zuen Georgiaren aurka. Errusiak ditu tropak Moldavian, herriaren borondatearen aurka. Errusia da Europako segurtasunari erronka jo diona», ohartarazi zuen AEBetako Estatu idazkariak. Dena den, bilera osteko agerraldian iragarri zuen beteko dutela Moskuk eskatutakoa, eta idatziz erantzungo dietela haren galderei, beranduenez datorren astean. Horrez gain, Etxe Zuriak ez zuen baztertu AEBetako presidente Joe Biden eta Errusiako presidente Vladimir Putinen arteko bilera bat egitea ere. «Europa eta AEBak prest daude Errusiarekin aurrez aurre egoteko, hark edozein bide aukeratzen duela ere», esan zuen Blinkenek. Errusiarekin «harreman egonkorragoa» eraikitzea litzateke Washingtonen asmoa, baina asmo horien arrakasta Moskuren esku dagoela nabarmenduz.

Elkarren zain

Ez batak, ez besteak, ez zuten urratsik egiteko borondaterik agertu. Etxe Zuriak esan zuen Moskuk egin behar dituela urratsak, eta hark, berriz, ez duela mugimendurik egingo Bidenen gobernuak bere eskariei erantzun bitartean. Errusiako Atzerri Ministerioak ohartarazi zuen ez dela elkarrizketa mahaian eseriko soilik Mendebaldeari interesatzen zaizkion gaiez hitz egiteko: «Errusiak beharrezko pausoak eman ditu, baina trukean mespretxua besterik ez dugu jasotzen. Orain garrantzitsua da konfiantzazko giro batera itzultzea, normaltasuna ezartzea, itxuraz bada ere. Baina beharrezkoa da hegemonia ametsak alde batera uztea, onartezina baita egungo errealitate geopolitikoa».

Lavrovek ukatu zuen Moskuk Ukrainari eraso egiteko asmoa duela, eta nabarmendu herrialdean desegonkortasuna baldin badago «barne arazoen ondorio» dela. «Gaur ez dut entzun inolako argumenturik AEBek Errusia eta Ukraina arteko mugako auziaz duten jarrera argitzen duenik. Gure kezka benetako egitateekin lotuta dago: Ukrainara bidalitako armak eta trebakuntzan adituak diren militarrak», adierazi zuen bilera osteko agerraldian. AEBak, baina, ez dira fidatzen haren esanez, eta frogak eskatu zituzten, mugan dituen 100.000 soldaduak erretira ditzala eskatuz: «Badira gauza batzuk begi bistakoak direnak. Nazioarteak sinestea nahi badute, soldaduak mugatik kendu beharko lituzkete, eta bide diplomatikoetatik jo»]]>
<![CDATA[NATOko tropak Errumania eta Bulgariatik erretiratzeko eskatu die Errusiak AEBei]]> https://www.berria.eus/albisteak/208627/natoko_tropak_errumania_eta_bulgariatik_erretiratzeko_eskatu_die_errusiak_aebei.htm Fri, 21 Jan 2022 18:47:16 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208627/natoko_tropak_errumania_eta_bulgariatik_erretiratzeko_eskatu_die_errusiak_aebei.htm <![CDATA[Otsailetik aurrera, Austriak 3.600 eurorainoko isuna jarriko die txertatuta ez daudenei]]> https://www.berria.eus/albisteak/208580/otsailetik_aurrera_austriak_3600_eurorainoko_isuna_jarriko_die_txertatuta_ez_daudenei.htm Thu, 20 Jan 2022 13:14:15 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208580/otsailetik_aurrera_austriak_3600_eurorainoko_isuna_jarriko_die_txertatuta_ez_daudenei.htm <![CDATA[«Deskolonizazioaz ari ote garen argitu behar du NBEk»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/014/001/2022-01-20/deskolonizazioaz_ari_ote_garen_argitu_behar_du_nbek.htm Thu, 20 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1864/014/001/2022-01-20/deskolonizazioaz_ari_ote_garen_argitu_behar_du_nbek.htm
Zer iritzi duzu NBEren mandatari bereziak Magrebera egindako bidaiaz?

Eskualdea ezagutzeko egindako lehen urratsa izan da. Haren lana da Maroko eta Fronte Polisarioa gerturatzea, kontuan izanik auzian inplikatutako auzoko herrialdeen jarrera ere. Agindua NBEko Segurtasun Kontseiluarena da, baina De Misturaren bidaiak ez du zerikusirik aurreko ordezkariek egindakoekin, testuingurua erabat desberdina delako. Duela urtebete baino gehiago armada sahararra eta Marokoko indar okupatzaileak borrokan ari dira, eta horrek areagotu egin du eskualdeko bi estatu nagusien arteko krisia, Maroko eta Aljeriaren artekoa.

Zer mezu eman dio Fronte Polisarioak NBEren mandatari bereziari?

Guk jarraitzen dugula independentzia aldarrikatzen eta haren alde borrokatzen. Marokok 56 urte daramatza gure herria okupatzen, eta statu quo bat eman nahi dio okupazioari, Mendebaldeko Sahararen baliabideak ustiatuz. Hori lortu ahal izateko, xantaia egiten die gatazkan esku hartu dezaketen estatuei. Horregatik uste dugu oso egoera konplexu baten aurrean daudela nazioartea, Europako Batasuna, eta, batez ere, Espainia, ezin dutelako onartu Marokok NBEren agendan dagoen deskolonizazio auzi bat desagerraraztea, lurralde okupatu baten gainean bere subiranotasuna aldarrikatuz. Horrek oso aurrekari arriskutsua ezarriko luke.

Horregatik guztiagatik, mandatari bereziari esan diogu laguntzeko prest gaudela, eta, Marokorekin zuzeneko elkarrizketak hasi nahi baditu, gu han izango garela. Betiere, ahaztu gabe saharar herriaren izenean goazela, eta haren independentziarako eskubidea defendatzera joango garela.

Alde horretatik, Marokok ere argi utzi du bere jarrera: autonomia da, gehienez, Mendebaldeko Saharari aitortuko diona.

Espero izatekoa zen, Maroko botere okupatzailea baita, eta, beraz, aukera hori eskaintzen du irtenbide gisa; guk, berriz, independentzia defendatzen dugu. Baina bada indarrean den egitasmo bat: NBEren bake plana, nahiz eta hautsita dagoen 2020tik. Bide orri horrek jasotzen du saharar herriak erabaki behar duela Marokoren eta gure proposamenaren artean. Hori da guk eskatzen dugun autodeterminazio eskubidea. Beste kontu bat da Marokok galtzeko beldurra duela, eta ez duela galdeketarik egin nahi. Hor NBEri dagokio esku hartzea; bitartekaritza haren lana da. NBEk, Segurtasun Kontseiluak eta nazioarteak beren lana egiten ez duten bitartean, nazioarteko legea urratzen ari dira, Marokoren okupazioa babesten dutelako.

Zer urrats egin behar lituzke NBEk gatazka bideratzeko?

Onartu behar du, behin betiko, testuinguru berri batean gaudela, eta saharar herriak egina duela azken 29 urtean erakutsi duen bakearen aldeko apustua, baina Marokok apustu hori baliatu duela lurraldea okupatzen jarraitzeko, erreferenduma antolatzea xede zuen NBEren misioaren rola ezeztatzeko —okupazio horren bermatzaile bilakatu baita—, eta, bien bitartean, natur baliabideak lapurtzen jarraitzeko, eta horiek nazioarteari presio egiteko baliatzeko, haren politikei aurre egiten dien edonor isilaraziz.

NBEk ulertu behar du egoera irauli egin dela, eta gerra bat piztu dela, eta saharar herria prest dagoela borrokan jarraitzeko bere borondatea inposatu arte. Horrek, noski, areagotu egin du eskualdeko bi estatu nagusien arteko tentsioa, eta NBEren betebeharra da esku hartzea hori geldiarazteko. Horregatik, proposamen berri bat ekarri behar du. Izan ere, nazioarteko legediaz eta oinarrizko giza eskubideez ari gara hemen. Orain, beren helburua bada alderdi ahulena, alegia, gu, behartzea nazioarteko zuzenbidea urratzen duen zerbait onartzera, alferrik ari dira.

Baina bitarte honetan guztian egon da bide orri bat, eta ez da bete. Zer aldaketa beharko luke hurrengo proposamenak Fronte Polisarioaren baiezkoa jasotzeko?

Deskolonizazioaz eta nazioarteko zuzenbideaz ari ote garen argitu behar du NBEk. Haien asmoa bada hau barne gatazka gisa aurkeztea, eta sinetsaraztea Polisarioak Marokori bere lurren zati bat kendu nahi diola, oso oker daude. Izan ere, hori da oraintxe bertan nazioartean zabaltzen ari direna. Ez dugu ahaztu behar 84 herrialdek aitortua dutela SEAD Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa, eta Afrikako Batasuneko kide dela. Estatu batek beste baten aurka egindako erasoaz ari gara, amaitu gabeko deskolonizazio prozesu batez, eta hori amaitzeko beharrezkoa da herriak askatasunez erabakitzea. NBEk uste badu ez dela hori gatazka ulertzeko modua, esan dezala argi.

Espainia ere bada gatazka horren zati. Zer iritzi duzu Madrilek azken urteetan egindako politikez?

Espainia gatazkaren parte da, eta irtenbidearen zati izan behar du. Baina, tamalez, ez da ezer egiten ari irtenbidea aurkitzeko. NBEren babespean ezkutatzen da, eta haren ekinbideak babesten ditu, baina, politikoki eta juridikoki duen erantzukizunagatik, eta saharar herria bere sufrimenduan abandonatu duelako, rol proaktiboagoa izan beharko luke.]]>
<![CDATA[5.200 miliioi dolar eskatu dituzte COVAX programarako]]> https://www.berria.eus/albisteak/208549/5200_miliioi_dolar_eskatu_dituzte_covax_programarako.htm Wed, 19 Jan 2022 12:33:01 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208549/5200_miliioi_dolar_eskatu_dituzte_covax_programarako.htm <![CDATA[Bi hildako eragin ditu tsunamiak Tongan]]> https://www.berria.eus/albisteak/208474/bi_hildako_eragin_ditu_tsunamiak_tongan.htm Tue, 18 Jan 2022 11:31:04 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208474/bi_hildako_eragin_ditu_tsunamiak_tongan.htm <![CDATA[55 pertsona zeramatzan ontzi bat hondoratu da Mendebaldeko Saharako kostaldean]]> https://www.berria.eus/albisteak/208424/55_pertsona_zeramatzan_ontzi_bat_hondoratu_da_mendebaldeko_saharako_kostaldean.htm Mon, 17 Jan 2022 10:45:33 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208424/55_pertsona_zeramatzan_ontzi_bat_hondoratu_da_mendebaldeko_saharako_kostaldean.htm <![CDATA[El Salvadorko presidenteak iruzurtzat jo ditu duela 30 urte sinatutako bake akordioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/016/001/2022-01-16/el_salvadorko_presidenteak_iruzurtzat_jo_ditu_duela_30_urte_sinatutako_bake_akordioak.htm Sun, 16 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1942/016/001/2022-01-16/el_salvadorko_presidenteak_iruzurtzat_jo_ditu_duela_30_urte_sinatutako_bake_akordioak.htm
Baina hitzarmen haiek ez daude modu berean iltzatuta guztien oroimenean. Ez dago akordiorik kontakizunean, ezta memorian ere. Nayib Bukele egungo presidenteak bertan behera utzi ditu akordioak gogoratzeko ekitaldiak, Kongresuan bere alderdiak gehiengoa duela baliatuta. Akordio haiek «iruzurra» izan zirela dio Bukelek, eta ez zietela «inolako onurarik» ekarri herritarrei. «Ustelkeriaz betetako aro baten hasiera izan ziren, alde batera utziz herritarren oinarrizko eskubideak eta beharrak: besteak beste, osasuna, hezkuntza, etxebizitza eta justizia soziala», aldarrikatu du estatuburuak. Hala, gaurko eguna biktimak oroitzeko baliatuko dutela iragarri du, eta ez bake akordioak txalotzeko. Hala ere, ez dute ekitaldi ofizialik antolatu FMLN eta armadaren arteko borrokek eragindako 75.000 hildakoak eta 8.000 desagertuak oroitzeko.

FMLNko kideek «historia manipulatzea» egotzi diote estatuburuari, eta salatu dute akordioetan jasotako hainbat puntu urratzen ari dela gobernua, eta egungo egoera gerra zibila piztu zenekoaren antzekoa bilakatzen ari dela —pobrezia, gizarte bazterketa, eta aberastasunen banaketa desorekatua izan ziren gerra zibila piztu zuten arrazoi nagusiak, baita diktadurak bultzatutako hilketak ere—.

Egun alderdi bilakatutako gerrillak gogorarazi du itunean jaso zela «bake garaietan» militarrak gutxitu egin behar zirela, eta salatu Bukele kontrakoa egiten ari dela. «Berak soldadu kopurua bikoiztu nahi du, eta 40.000ra iritsi. Gutxinaka neurriak hartuz doa militarrak funtzio publikoetan nahasteko, nahiz eta jakin bere garaian izugarrizko lana egin behar izan zela botere banaketa lortzeko», salatu zuen Diazek, herenegun egindako agerraldi batean. FMLNko gerrillari ohiak gogora ekarri zuen 2020ko otsailean gertatutakoa. Ordu hartan, Bukelek militarrak bidali zituen Kongresura diputatuek lurralde kudeaketarako bere egitasmoa onar zezaten —hainbat diputaturen etxera ere bidali zituen militarrak haiek bozketara joango zirela bermatzeko—.

Jazarpena eta protestak

Oposizioak gogor jo du Bukeleren aurka, ez bakarrik akordioak iruzurtzat jotzeagatik, baita presidentearekiko kritiko diren kazetariei eta gobernuz kanpoko erakundeei jazartzeagatik ere. «Hitzarmenean jaso zen ez zitzaizkiola inori jazarriko, eta ez zituztela urratuko inoren giza eskubideak eta eskubide politikoak, baina hori bera ari da gertatzen orain», gaitzetsi zuen Diazek. FMLNko kideak gogora ekarri zuen, era berean, 2016an Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuela aurrez Cristianik onartutako amnistia legea, eta 2020an beste bat aurkeztu zela Kongresuan, baina Bukelek betoa jarri ziola —FMLNk ez zuen babestu, biktimen eskari guztiak jasotzen ez zituelakoan—, eta prozesu guztia bertan behera utzi. «Orain gerra krimenak ikertuko dituela dio, baina orain arte ez du ezer egin. Gatazka giroa sustatzen dabil Bukele, eta horrek ez dio inori mesederik egingo», ohartarazi zuen Diazek.

Oposizioa ez da presidentearen aurka egin duen bakarra. Gobernuaren aurkako protestak antolatu dituzte gaurko hainbat taldek. Antolatzaileen artean daude LGTBI kolektiboak, giza eskubideen aldeko erakundeak eta gerrillari ohiak, besteak beste. Gobernuaren aurka jotzeko arrazoiak ere ugariak dira: argitu gabeko desagertzeak, gardentasunik eza, feminizidioak eta bitcoina legezko jo izana.

Bukeleren aurkako protestak ez dira berriak, hala ere. Joan den urteko irailean hasi zituzten, eta geroztik maiz egiten dituzte. Gaurkoa, baina, berezia da, bake akordioen urteurrenean egingo dutela eta.]]>
<![CDATA[Jordi Cuixartek Omniumeko zuzendaritza utziko du otsailean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2022-01-15/jordi_cuixartek_omniumeko_zuzendaritza_utziko_du_otsailean.htm Sat, 15 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2022-01-15/jordi_cuixartek_omniumeko_zuzendaritza_utziko_du_otsailean.htm
Cuixartek bi agintaldi bete ditu Omniumeko presidente gisa, eta hura espetxean egon zen tartean Mauriren esku geratu ziren kudeaketa lanak, nahiz eta presidente karguan berak jarraitu. «Hasieratik elkarrekin izan ginen honetan, eta bera ere presidente izan da», esan zuen Cuixartek Mauriz galdetuta. Haren esanetan, zuzendaritza berria behar du orain erakundeak: «2017ko betaurrekoak egokitu egin behar dira 2022rako». Mugimendua zuzenduko duen talde berria otsailaren 26ko kongresuan erabakiko dute, eta hortik aurrera Cuixart aurreko lanpostura itzuliko da, Guillem Agullo eskolara.

Aurrez ere esana zuen, eta atzo berretsi egin zuen buruzagi independentistak, bere asmoen artean ez dagoela politikagintzan aritzea. «Ekintzaile bat naiz, eta Omniumen eta herrialdearen esanetara egongo naiz aurrerantzean ere, baina ez politikari modura». Cuixart atzo arratsaldean zen hitz egitekoa Carles Puigdemont presidente izandakoarekin eta ERCko idazkari nagusi Oriol Junquerasekin.

2015ean hartu zuen Omniumeko idazkari nagusi kargua Cuixartek, gerora Generalitateko presidente izango zen Quim Torraren ordez. Ordurako urteak zeramatzan erakundean lanean, bazkide gisa lehenik eta presidenteorde karguan azken urteetan. 2017an behin-behinean espetxeratu zuten, urte bereko urrian egindako erreferendumari lotuta sedizioa egitea egotzita. 2019an bederatzi urteko kartzela zigorra eta beste hainbesteko inhabilitazioa ezarri zion Espainiako Auzitegi Gorenak.

Esker ona

Mugimendu eta alderdi independentistetako ordezkariek esker ona adieraz zioten atzo Cuixarti, Omniumen egindako lanagatik. Guztiak bat etorri ziren nabarmentzean erakundeko zuzendaritzan izan den denboran ahalegina egin duela mugimendua eztabaida politikoetatik at kokatzeko, eta erakunde guztiak batzeko. «Katalunia askatasunera hurbildu du haren lanak», goraipatu zuen Generalitateko presidente Pere Aragonesek. Baina gobernuburuak Mauriren lana ere eskertu zuen, esanez «garai zailetan» aginte makilari eutsi ziola. Antzeko hitzak baliatu zituen Puigdemontek ere, eta eskerrak eman zizkion egindako guztiagatik.

Orain, militanteen babesa lortzen badu, Antichek hartuko luke Cuixarten lekukoa hurrena. Filosofian doktore eta La Vanguardia egunkariko kolaboratzaile izandakoak dagoeneko onartua du eskaintza. Hura ere Omniumeko kide da 2017tik, eta gertutik ezagutzen du erakundearen lana; izan ere, azken urteotan Eskubide Zibil eta Politikoen arduraduna izan da mugimenduaren barruan. Haren hautagaitzaz galdetuta, Cuixartek ez du zalantzarik egin: «Xavier gizon kultua eta jakintsua da, baita sentibera ere. Oso ondo ezagutzen du Omnium, eta lan asko egin du isilean gure lana partekatzeko. Ziur gaude bere esku dagoen guztia egingo duela orain arte egindako lanari eutsi eta aurrera egiteko».]]>
<![CDATA[Jordi Cuixartek utzi egingo du Omniumeko zuzendaritza]]> https://www.berria.eus/albisteak/208331/jordi_cuixartek_utzi_egingo_du_omniumeko_zuzendaritza.htm Fri, 14 Jan 2022 16:00:48 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208331/jordi_cuixartek_utzi_egingo_du_omniumeko_zuzendaritza.htm bederatzi urteko kartzela zigorra eta beste hainbesteko inhabilitazioa ezarri zion Espainiako Auzitegi Gorenak.]]> <![CDATA[Ukrainako Gobernuaren webguneei eraso diete]]> https://www.berria.eus/albisteak/208339/ukrainako_gobernuaren_webguneei_eraso_diete.htm Fri, 14 Jan 2022 13:53:28 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208339/ukrainako_gobernuaren_webguneei_eraso_diete.htm Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearekin elkarrizketak amaitu berritan heldu dela. Erasotzaileek mezu bat ere utzi dute gobernuaren atarian: «Ukrainarrak!... Zuei buruzko informazio oro ezagutarazi dugu. Izan beldur eta egon okerrenaren zain. Zuen iragana, oraina eta geroa da». Mezuak aipamena egiten dio Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasunaren aurkako borrokatu zen UPA Ukrainiako Armada Matxinoari ere, eta oharrean ikus daitezke Ukrainako bandera eta mapa gainean x handi bat dutela. Oharrak erreferentzia egiten dio «Ukrainako lurralde historikoari» ere, azalpen gehiagorik eman gabe. Europako Batasuneko diplomaziaburu Josep Borrellek laguntza eskaini dio Kievi, eta «halako zerbait» espero zutela onartu du: «Ezin diogu errua inori bota frogarik gabe, baina imajinatzen genuen halako zerbait gerta zitekeela. Gure baliabide guztiak mugiaraziko ditugu Ukrainiari laguntzeko». Zuzenagoa izan da Suediako Atzerri ministro Ann Linde, eta Moskuri egotzi dio erantzukizun osoa. Lindek ohartarazi dio Vladimir Putinen gobernuari, Ukrainaren aurka jotzen badu «erantzun irmoa» jasoko duela. Errusiak 100.000 soldadu inguru ditu Ukrainaren ekialdeko mugan, eta NATOk eta AEBek esan izan dute Ukrainari eraso egiteko intentzioa eduki dezakeela Moskuk. Kremlinak, baina, nabarmendu izan du ez duela horretarako asmorik. Asteon egin duten bileran bi aldeek argi utzi dituzte beren lerro gorriak: Ukrainan dituen tropak erretiratzea nahi du Mendebaldeak; Moskuk, hori egin baino lehen, nahi du NATOk bermatzea Ukraina eta Georgia ez direla erakundean sartuko, izan ere Putinek ez ditu nahi Mendebaldeko indarrak bere etxe atarian, are gutxiago azken urteetan izandako aurrez aurrekoen ostean.]]> <![CDATA[Siriako armadako goi buruzagi bat zigortu dute torturatzeaz akusatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2022-01-14/siriako_armadako_goi_buruzagi_bat_zigortu_dute_torturatzeaz_akusatuta.htm Fri, 14 Jan 2022 00:00:00 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2022-01-14/siriako_armadako_goi_buruzagi_bat_zigortu_dute_torturatzeaz_akusatuta.htm
Akusazioaren arabera, Raslanen ardura zen presoen «tortura anker eta sistematikoak» gainbegiratzea. Fiskaltzak aurkeztutako datuen arabera, 2011ko apirila eta 2012ko iraila bitartean 4.000 preso torturatu zituzten Damaskoko Al-Khatib espetxean; horietatik 58 hil egin ziren. Gertakarien erantzule jo dute 58 urteko koronela. Akusatua errugabetzeko eskatu zuen defentsak, argudiatuta Raslanek ez zuela inoiz zuzenean parte hartu torturetan.

Baxar al-Assad presidentearen segurtasun arduradunetako bat ere bazen Raslan, estatuburuaren aurkako protestak piztu zirenean, 2011n. Ordu hartan, segurtasun indarrek indarrez jo zuten manifestarien aurka. Haietako asko Al-Khatib kartzelara eraman, eta torturatu egin zituzten —Infernua lurrean deitzen zioten espetxeari—.

Raslanek berak ihes egin zuen herrialdetik 2012an, eta Alemanian hartu zuen babes. Koronela 2019an atxilotu zuten, Alemanian bertan, Eyad al-Gharib ofizialarekin batera. Bi militarren aurkako epaiketa 2020ko apirilean hasi zuten. Iazko otsailean lau urte eta erdiko kartzela zigorra ezarri zioten Al-Gharib berari, gizateriaren aurkako krimenak egiten laguntzeaz akusatuta.

«Lehen urratsa»

Nazioarteko giza eskubideen aldeko erakundeek txalotu egin zuten epaia. Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundeko zuzendari Balkes Jarrahren esanetan, justiziak mezu argia helarazi dio Al-Assaden erregimenari: «Inork ez dio justiziari ihes egiten. Hau lehen urratsa besterik ez da».

Epaiak badu garrantzirik, batez ere Al-Assaden erregimenaren aurka jo dutenentzat. Izan ere, aitortzen du haren agintaldian, eta haren aginduz, gizateriaren aurkako krimenak egin zirela, eta atea zabaltzen du horiek zigortzeko. Sirian torturak eta jazarpena jasan zutenetako askok Alemaniara egin zuten ihes, eta haiek izan dira Raslanen eta Al-Ghariben aurkako auzibideari bide eman diotenak.

Bost lagunek eman dute beren lekukotza auzitegian, nahiz eta salaketa 24 pertsonak sinatu. Biktimen arabera, ohikoak ziren jipoiak, deskarga elektrikoak, bortxaketak eta sabaitik hainbat orduz zintzilik edukitzea. Al-Assadek berak esan du epaiketa aztertu duela, baina ukatu egin du torturak eragin izana.

Hala ere, bidearen hasiera besterik ez da askorentzat. Giza Eskubideentzako Europako Zentroko buru Wolfgang Kalecken iritziz, zail da esatea auzi honekin justizia egin zaiela Sirian torturatutako milaka herritarrei. Baina Kaleckek ere aitortu du epaiketa honen ondorio nagusia zera izan dela, ahotsa eman izana torturatuak eta jazarriak izan direnei.

Alemaniak justizia unibertsala baliatu du auzia ikertu eta epaitu ahal izateko. Izan ere, haren arabera, jatorrizkoa ez den herrialde batean epai daitezke gerra krimenez akusatutakoak. Hala, epaiketa honek balio izan du etorkizuneko auzietarako frogak biltzeko ere. Izan ere, biktimen lekukotzez gain, akusazioak hainbat dokumentu aurkeztu ditu; besteak beste, Siriako Gobernuaren gertuko baten bidez lortutako argazkiak. Milaka hildakoren gorpuak ikus daitezke horietan, haietako asko tortura zantzuekin.

NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideetarako goi mandatari Michelle Bacheletek historikotzat jo du zigorra, eta ohartarazi du gatazkaren gainontzeko erantzuleek ere kontuak eman beharko dituztela: «Epaiketa honek berriz jarri du arreta atxilo hartutako hainbat siriarrek jasandako torturetan, tratu txarretan eta gizateriaren aurkako krimenetan. Epai honek bihurgune bat izan behar du, etorkizunean halako ankerkeriak gerta ez daitezen».

Raslanen aurkako epaiketa ez da Alemanian egingo duten azkena izango. Datorren astean hastekoa dute Siriako mediku baten aurkako auzibidea, ezkutuko espetxe bateko presoak torturatzeaz akusatuta. Alaa Musa medikuak Alemanian hartu zuen babes, Raslanek bezala, eta 2020an atxilotu zuten, gizateriaren aurkako krimenak egotzita. Siriar iheslarien eta giza eskubideen aldeko erakundeen helburua zera litzateke, Al-Assad bera epaitu ahal izatea, baina, horretarako, derrigorrezkoa da aurrez maila txikiagoko arduradunak atzematea. «Haren aurkako argudioak eta froga sendoak behar dira», azaldu du Kaleckek.]]>
<![CDATA[Bizi osorako kartzela zigorra ezarri diote Siriako koronel bati gizateriaren aurkako krimenengatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/208285/bizi_osorako_kartzela_zigorra_ezarri_diote_siriako_koronel_bati_gizateriaren_aurkako_krimenengatik.htm Thu, 13 Jan 2022 12:28:09 +0100 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/208285/bizi_osorako_kartzela_zigorra_ezarri_diote_siriako_koronel_bati_gizateriaren_aurkako_krimenengatik.htm