<![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 13 Aug 2022 12:22:57 +0200 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Elizegi Egilegor | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Itun nuklearraz EBk proposaturikoa onargarritzat jo du Teheranek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-13/itun_nuklearraz_ebk_proposaturikoa_onargarritzat_jo_du_teheranek.htm Sat, 13 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-13/itun_nuklearraz_ebk_proposaturikoa_onargarritzat_jo_du_teheranek.htm
Adierazpen ofizialik ez dute egin oraingoz aldeek, baina, Iranen gertuko iturri batek onartu duenez, Teheranek onargarritzat jo du proposamena, nahiz eta orain sakon aztertu behar duen, azken erabakia hartu aurretik. The Wall Street Journal egunkariak zabaldutako informazioaren arabera, 2015eko ituna berriz indarrean sartu aurretik, Teheranek IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren «kezkak» argitu beharko lituzke, eta hori egindakoan AEBek eta elkarrizketetan parte hartu duten beste kideek eskatuko liokete IAEAri Iranen programa nuklearrari buruzko ikerketa amaitzeko.

Teheranek bonba nuklearra sortu nahi zuelako kezkak bultzatuta sustatu zuten Mendebaldeko potentziek 2015eko ituna. Haren bidez, bermatu nahi zuten helburu baketsuetarako erabiliko zuela soilik jarduera nuklearra. Jarduera mugatzearen truke zigor ekonomikoak kendu zizkioten. Testuingurua aldatu zen, ordea, 2018an. Urte hartan, AEBek utzi egin zuten ituna, eta orduan presidente karguan zen Donald Trumpek zigor ekonomikoak ezarri zizkion Teherani, akordioa «muinean okerra» zela argudiatuta. Erabakiak ia erabat indargabetu zuen ituna. AEBetan gobernua aldatzearekin batera, baina, berriz hasi zituzten elkarrizketak.

Orain, AEBek, Iranek, Alemaniak, Frantziak, Erresuma Batuak, Errusiak eta Txinak akordioa onartu eta baldintzak betetzen badituzte, estuasunean jarriko lukete nazioarteko agentzia, hark Teheranen elkarlanari buruz egiten duen balorazioaren araberakoa izango litzatekeelako ituna berriz indarrean sartzea, edota bertan behera geratzea.

Atzera egiterik ez

Urte eta erdi da akordioari buruzko negoziazioak hasi zituztela. Bitarte horretan, krisiak, eztabaidak eta akusazioak izan dira nagusi, eta Teheran bere programa nuklearra indartuz joan da. «Negoziatu zitekeena negoziatu dugu, eta hau da azken emaitza», ohartarazi zuen EBko diplomaziaburu Josep Borrellek joan den astelehenean Twitter sare sozialean zabaldutako mezu batean. Washingtoni ere agortu zaio pazientzia, eta, Estatu Departamentuko iturrien arabera, Etxe Zuria akordioa sinatzeko prest dagoen arren, EBk jasotako baldintzen arabera behar du izan.

Mendebaldea ez da fidatzen Iranek bere programa nuklearrean atzera egingo duenik, trukean zigor ekonomikoak murriztuko badizkiote ere. Baina bada itxaropenerako arrazoirik. Azken elkarrizketetan, Irango Gobernuak amore eman zuen bere eskari nagusitatik bitan: AEBek Irango Guardia Iraultzailea «terroristen zerrendatik» kentzea; eta Joe Biden presidenteak bermatzea hurrengo gobernuak ez duela ituna bertan behera utziko, Trumpek aurreko legealdian egin bezala. Akordioan jasota legoke Teheranen hirugarren eskari nagusia, hau da, IAEAk duela hiru urte zabaldutako ikerketa bertan behera uztearena.

Dena den, alde guztiek hitzarmena onartuko balute ere, hilabeteak beharko lirateke hura indarrean sartzeko. Bestalde, IAEAk ohartarazi du Teheranek uranio aberastua murriztuko balu ere baduela nahikoa jakintza bonba nuklear bat egiteko.

Irango Gobernuan denak ez datoz bat proposamenarekin. Kontserbadoreenek argudiatzen dute Mendebaldeari men egiteak ondorio politikoak ekarriko dituela, eta onartezintzat jo dute Guardia Iraultzailea zerrenda beltzetik ateratzeko eskarian atzera egin izana.]]>
<![CDATA[Arma nuklearrei buruzko dokumentuen bila sartu zen FBI Trumpen etxera]]> https://www.berria.eus/albisteak/217023/arma_nuklearrei_buruzko_dokumentuen_bila_sartu_zen_fbi_trumpen_etxera.htm Fri, 12 Aug 2022 12:35:51 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/217023/arma_nuklearrei_buruzko_dokumentuen_bila_sartu_zen_fbi_trumpen_etxera.htm presidente ohiaren etxeko miaketak eragindako zurrunbilo politikoa. The Washington Post egunkariak zabaldu duenez, arma nuklearrekin lotutako dokumentuen bila joan zen FBI Ikerketa Bulego Federala Donald Trumpen Mar-a-Lagoko etxera. Ez dago argi, ordea, bilatzen ari ziren hori aurkitu ote zuten. AEBetako fiskal nagusi Merrick Garlandek eman zuen miaketarako beharrezko agindua. Fiskala ikertzen ari da presidente ohiak dokumentu klasifikatuak eraman ote zituen bere etxera Etxe Zuria utzi zuenean. Izan ere, AEBetako legediaren arabera, gorde egin behar dira AEBetako presidente baten gutunak, oharrak, mezu elektronikoak, faxak eta beste hainbat komunikazio. Baina urte hasieran, AEBetako Artxibo Nazionalen eta Dokumentuen Administrazioak hamabost dokumentu kutxa berreskuratu zituen presidente ohiaren etxetik, Trumpek berak aitortu zuenez. Buruzagi errepublikanoak, hala ere, bere aurkako «sorgin ehiza» salatu du, argudiatuz 2024ko presidentetzara aurkeztea eragozteko «kanpaina bat» egiten ari dela Alderdi Demokrata. Errepublikano askok bat egin dute haren salaketarekin, eta iragarri dute auziaren inguruko ikerketa bat eskatuko dutela, agintaldi erdiko bozetan Ordezkarien Ganberako gehiengoa berreskuratzen badute. Bien bitartean, kritikak isilarazte aldera, miaketa agindua publiko egiteko eskatu dio Garlandek Justizia Departamenduari. Berdin egin du Trumpek berak. Estatuburu ohiak badu aginduaren ale bat bere esku, baina orain artean ez du publiko egin. ]]> <![CDATA[Baztertuetan baztertuenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2022-08-12/baztertuetan_baztertuenak.htm Fri, 12 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2022-08-12/baztertuetan_baztertuenak.htm
Testuinguru horretan, emakumezkoak dira egunerokoan oztopo gehien dituztenak. AI Amnesty Internationalen Heriotza pauso geldian txostenaren arabera, azken hamabi hilabeteotan ia erabat desagerrarazi dute emakumeen hara-hona ibiltzeko askatasuna, eta itxi egin dituzte neskentzako bigarren hezkuntzako eskolak. Horrez gain, emakume eta gizonek debekatua dute elkarrekin lan egitea, eta haur parkeak ere sexuen arabera bereizi dituzte.

Talibanek aurtengo martxoaren 21ean iragarri zuten bigarren hezkuntzako ikasleak udaberri horretan bertan itzuli ahal izango zirela klasera; bi egun geroago, ordea, jakinarazi zuten soilik mutilak itzuliko zirela. Kolpea gogorra izan zen oso lehendik ere genero arrakala izugarria duen herrialde batean —2021eko abuztuan, soilik neska nerabeen %37k zekiten idazten eta irakurtzen, eta mutil nerabeen %66k—. Ordurako, ikasleek ikasturte oso bat galdua zuten pandemiaren ondorioz.

Unibertsitateek zabalik jarraitu zuten, baita neskentzat ere, baina hor ere aldatu egin zituzten arauak: neskek gorputz osoa estalia behar zuten, geletan ezin ziren neskak eta mutilak nahastu, eta soilik emakumezko irakasleek irakatsi ahal zieten neskei. Ondorioz, alor askotan emakumezko irakasle nahikorik ez dagoenez, askok bertan behera utzi behar izan dituzte ikasketak.

Lan arloan ere ate asko itxi dira emakumeentzat. Ez dago emakumeei lan egitea debekatzen dien legerik, baina oztopoak, batzuetan, hain dira handiak, ezen ezinezko bilakatu baitute. Indarrean diren arauen arabera, gizonek ezin duten alorretan soilik lan egin dezakete emakumeek, edo «gizonezkoen lana» ez den kasuetan: esaterako, emagin gisa edo etxeak garbituz. Enpresa pribatuetan, askatasuna handiagoa da, baina ez erabatekoa, talibanak agintean diren artean inor gutxik kontratatu nahi baititu haien arauak urratzen dituzten enpresak.

Horrek guztiak zuzeneko eragina du familien diru sarreretan. Munduko Elikadura Programak otsailean zabaldutako datuen arabera, diru sarrera nagusia emakumeena duten familia guztiek dauzkate elikadura segurtasuneko arazoak, eta %85ek «muturreko neurriak» hartu dituzte janaria lortzeko. Tartean, alaba adingabeak ezkontzea.

Talibanak agintera heldu aurretik ere, adingabeko nesken behartutako ezkontzen kopurua munduko handienetako bat zen: 18 urte bete aurretik ezkondu zituzten emakumeen %28. Iazko abuztutik ez da ezkontza horiei buruzko ikerketarik egin, baina gobernuz kanpoko erakundeek jasotako lekukotzek iradokitzen dute ugaritu egin direla, familia askorentzat ezkontza horietatik eskuratutako ezkonsaria delako aurrera egiteko irtenbide bakarra. Datu bat: Ghor, Herat eta Badghis probintzietan galdekatutako hiru familiatik batek ez du baztertzen aukera hori.]]>
<![CDATA[«Erregimenak gerra deklaratu die neska gazteei»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2068/003/002/2022-08-12/erregimenak_gerra_deklaratu_die_neska_gazteei.htm Fri, 12 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/2068/003/002/2022-08-12/erregimenak_gerra_deklaratu_die_neska_gazteei.htm
Zergatik erabaki zenuen Afganistandik ihes egitea?

Jada ezin nintzen lanera joan; ezin nintzen gizonezko lankideekin elkartu; ezin nuen ikasketekin jarraitu. Ia ez neukan nora joan. Horregatik, aukera sortu zenean, ihes egin nuen.

AEBetan egon arren, zure ikasleekin harremanetan jarraitzen duzu. Zein egoeratan daude?

Ikasle bati galdetu nion behin nola sentitzen zen, mundu guztiak esaten zuelako arriskutsua zela eskolara joatea, talibanak jazarri egiten zitzaizkielako edota zigortu egiten zituztelako aurpegia estalia ez bazuten, edo gizonezko batek laguntzen ez bazituen; hark erantzun zidan hala eta guztiz ere eskolara joateko beharra zuela. Hori da Afganistango benetako errealitatea. Egungo erregimenak gerra deklaratu die Afganistango neska gazteei, arrazoirik gabe.

Lagun bat duela hilabete irten zen Afganistandik, ile apaindegi batean bizarra mozten zegoela talibanek jipoitu ondoren. Emakumezko lagun asko ditut Pakistango mugan bisa jaso zain daudenak, ez dutelako egon nahi itolarria eragiten dien herrialde batean. Nire familiak ere ihes egitea erabaki du. Etengabe urratzen dituzte giza eskubideak: milaka dira desplazatuak, soldadu ohiei jazartzen zaizkie, ez dago segurtasunik. Egia da jada ez direla bonbak erortzen, baina jendea gerran balego bezala sentitzen da: ez dira aske eskolara joateko, ez lanerako; ez dago lan merkaturik; ekonomia hondoratua dago; eta gazteek alde egin nahi dute, itota sentitzen baitira.

Talibanek, ordea, diote denbora eta laguntza behar dutela herrialdea eraikitzen hasteko.

Nik jakin nahi dudana da nork laguntzen ote zien herrialdea bonbardatzen eta eskolak erretzen ari zirenean; nola lortu zuten diru hura guztia? Eta zergatik ez zuten diru hori erabili herrialdea berreraikitzeko? Bestalde, ez zuten denborarik behar izan mutilentzako eskolak irekitzeko, are gutxiago gizonei lanera itzultzeko baimena emateko. Beraz, zergatik behar dute denbora edo dirua emakumeen kasuan?

Talibanek herrialdea saldu dute garaipen politiko baten truke. Esaten dute ez dutela dirurik, baina, orduan, nola joaten dira hegazkinez Norvegiara nazioarteko elkarrizketetara? Nola joaten dira Qatarrera familiarekin elkartzera? Hegaldiak har ditzakete, baina ezin diete emakumeei utzi lanera joaten, ezin dute egoera ekonomikoa hobetzeko neurririk hartu. Arazoa ez da dirua, hori eskuratu dezaketelako nazioartearen bitartez, giza eskubideak bermatzen badituzte betiere. Ez da denbora kontua ere; zenbat denbora behar izan zuten AEBek eskolak irekitzeko? Hiru hilabete?

Hala ere, badirudi nazioartea harremanak normaltzearen aldekoa dela.

Nazioarteko komunitateak azkar ahazten du; gainera, gizonezkoak dira agintari gehienak, eta gizonak beti daude edozertarako prest boterea eskuratzearen truke. Ez dut uste boterea ona denik, ondasunzale bilakatzen zaituelako; nahi duzuna lortutakoan, ez duzu gehiago atzera begiratzen. Litekeena da nazioarteak hori bera egitea. Izan ere, jada ez du interesik Afganistanen; ez dute inor erreskatatzeko beharrik. Afganistan ez dago modan, ez ditu egunkarietako lerroburuak betetzen. Beraz, bai: ziurrenik nazioarteak zilegitasuna emango die talibanei.

Eta zer etorriko da gero?

Nazioarteak talibanen gobernua onartzen badu, ez da erraza izango; ondorioak izango ditu, baina, aldi berean, zenbait baldintza betearazi beharko dizkio: eskolak zabaltzea, emakumeentzako lanpostuak bermatzea, giza eskubideen urraketak murriztea... horiek gabe nazioarteak ezin ditu normaldu talibanekiko harremanak, gainontzean ontzat ematen ariko bailitzateke oinarrizko giza eskubideen urraketak, emakumeak lanera joan ezin izatea...

Uste duzu egoera bestelakoa zatekeela AEBek beste era batera jokatu izan balute?

Talibanak argazki osoaren zati bat besterik ez dira. Ez dugu ahaztu behar azken hogei urteotan gerra jauntxoak egon direla boterean, eta haiek ere arazoaren parte ziren: gaizkile taldeak zuzentzen zituzten, droga trafikoan aritzen ziren... Horrekin ez dut esan nahi haiek gaiztoak zirenik, eta hauek zintzoak, ez. AEBek okerreko jendea jarri zuten boterean, eta, hogei urtez, hildakoak eta eskubide urraketak jasan behar izan ditugu. Horrela heldu ziren talibanak boterera, herritarrei esan zietelako gerra jauntxoak kendu eta justizia ekarriko zutela. Baina, orain, aurreko gobernua egiten ari zen gauza bera egiten ari dira.

AEBek hobe izango zuten gerra jauntxoei zilegitasunik eman ez baliete, eta Dohako akordioa sinatu ez balute. Baina berandu da atzera egiteko. Orain AEBek afganiarrei utzi behar diete herrialdea kudeatzen, eta boterea indarrez eskuratu dutenei zilegitasuna ukatu.]]>
<![CDATA[Trumpek ez ditu erantzun New Yorkeko fiskal nagusiaren galderak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-11/trumpek_ez_ditu_erantzun_new_yorkeko_fiskal_nagusiaren_galderak.htm Thu, 11 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-11/trumpek_ez_ditu_erantzun_new_yorkeko_fiskal_nagusiaren_galderak.htm
Buruzagi errepublikanoak salatu zuen «AEBetako inoizko sorgin ehizarik handiena» dela bere aurka abiatutakoa. Maiatzean Trumpen abokatuek salatu zuten «arrazoi politikoek bultzatutako auzia» zela New Yorkekoa, eta eskatu bertan behera uzteko. Auzitegiek, ordea, atzera bota zuten eskaria.

Bestalde, FBI AEBetako Ikerketa Bulego Federalak ez du agerraldirik egin, ez eta Justizia Departamentuak ere. Oraindik ez dago argi zeren bila joan ziren herenegun segurtasun indarrak AEBetako presidente ohi Donald Trumpek Mar-a-Lagon (Florida) duen etxera, nahiz eta hainbat iturrik zabaldu duten dokumentuz beteriko hainbat kaxa atera zituztela eraikinetik. Ikerketa bera isilpean egin dute orain arte, eta badirudi hala jarraituko duela oraingoz; izan ere, Justizia Departamentuak ez du iragarri buruzagi errepublikanoaren aurkako neurririk.

Polizia federala ikertzen ari da ea presidente ohiak dokumentu klasifikatuak eraman ote zituen bere etxera Etxe Zuria utzi zuenean. Izan ere, Presidentetzaren Erregistroen 1978ko Legearen arabera, gorde egin behar dira AEBetako presidente baten gutunak, oharrak, mezu elektronikoak, faxak eta beste hainbat komunikazio, eta, ikerketatik gertuko iturrien arabera, Trumpen etxetik ateratako dokumentuen artean klasifikatutakoak zeuden. Hala, delitu federal bat egin duela frogatuko balitz, hiru urte arteko kartzela zigorra edota inhabilitazioa jaso ditzake.

FBIk herenegun Mar-a-Lagoko etxea miatzeko baimena jaso izanak frogatzen du badela delituren bat egin den zantzurik, eta horren frogak lirateke etxean topatutako dokumentuak. Hori hala balitz, bidea zabalik izango lukete bestelako ikerketa bat zabaltzeko, argudiatuta dokumentu klasifikatu horiek horretarako baimenduak ez dauden pertsonen eskuetatik igaroak izan daitezkeela.]]>
<![CDATA[Trumpek uko egin dio New Yorkeko fiskal nagusiaren galderei erantzuteari]]> https://www.berria.eus/albisteak/216951/trumpek_uko_egin_dio_new_yorkeko_fiskal_nagusiaren_galderei_erantzuteari.htm Wed, 10 Aug 2022 18:22:08 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216951/trumpek_uko_egin_dio_new_yorkeko_fiskal_nagusiaren_galderei_erantzuteari.htm New Yorkeko ikerketa dela eta. Ikertzen ari dira Trumpen familiaren higiezinen enpresak bere jabetzen balioak faltsutu ote zituen mailegu mesedegarriak lortu eta zerga gutxiago ordaintzeko. Trump gaur bildu da ikerketa daraman New Yorkeko fiskal nagusiarekin, Letitia Jamesekin. «New Yorken nago gaur [atzo] gauean. Bihar [gaur] bilduko naiz New Yorkeko fiskal nagusi arrazistarekin AEBetako inoizko sorgin ehiza handienarekin jarraitzeko», txiokatu zuen atzo buruzagi errepublikanoak. Maiatzean Trumpen abokatuek salatu zuten «arrazoi politikoek bultzatutako auzia» zela New Yorkekoa, eta eskatu bertan behera uzteko. Auzitegiek, ordea, atzera bota zuten eskaria. Azkenean, ordea, estatuburu ohiak uko egin dio fiskal nagusiaren galderei erantzuteari. «Nire abokatuaren aholkuz eta beste arrazoi batzuk direla medio, ez diet erantzun AEBetako Konstituzioak herritarrei aitortzen dizkien eskubide eta abantailen inguruko galderei», idatzi du Trumpek Twitter sare sozialean. Bestalde, FBI AEBetako Ikerketa Bulego Federalak ez du agerraldirik egin, ez eta Justizia Departamentuak ere. Oraindik ez dago argi zeren bila joan ziren atzo segurtasun indarrak AEBetako presidente ohi Donald Trumpek Mar-a-Lagon (Florida) duen etxera, nahiz eta hainbat iturrik zabaldu duten dokumentuz beteriko hainbat kaxa atera zituztela eraikinetik. Ikerketa bera isilpean egin dute orain arte, eta badirudi hala jarraituko duela oraingoz; izan ere, Justizia Departamentuak ez du iragarri buruzagi errepublikanoaren aurkako neurririk. Polizia federala ikertzen ari da ea presidente ohiak dokumentu klasifikatuak eraman ote zituen bere etxera Etxe Zuria utzi zuenean. Izan ere, Presidentetzaren Erregistroen 1978ko Legearen arabera, gorde egin behar dira AEBetako presidente baten gutunak, oharrak, mezu elektronikoak, faxak eta beste hainbat komunikazio, eta, ikerketatik gertuko iturrien arabera, Trumpen etxetik ateratako dokumentuen artean klasifikatutakoak zeuden. Hala, delitu federal bat egin duela frogatuko balitz, hiru urte arteko kartzela zigorra edota inhabilitazioa jaso ditzake. FBIk Mar-a-Lagoko etxea miatzeko baimena jaso izanak frogatzen du badela delitua egin den zantzurik, eta horren frogak lirateke etxean topatutako dokumentuak, legearen arabera AEBetako Artxibo Nazionalen eta Dokumentuen Administrazioaren esku egon beharko luketenak. Hori hala balitz, Polizia Federalak bidea zabalik izango luke bestelako ikerketa bat zabaltzeko, argudiatuta dokumentu klasifikatuak horretarako baimenduak ez dauden pertsonen eskuetatik igaroak izan daitezkeela. «Antolatutako kanpaina bat» Sare sozialetan zabaldutako mezuetan bere aurka «antolatutako kanpaina bat» salatu du buruzagi errepublikanoak, eta berdin egin dute haren gertukoek ere. Trumpen eledun Taylor Budowichen esanetan, FBIren operazioa, «inoiz gertatu gabea» izateaz gain, «zentzugabea» ere bada: «Botereari eusteko demokraten ahalegin etsiek batu eta handitu egin dute mugimendu kontserbadorea». Budowichi ez zaio arrazoirik falta. Azaroan egingo dituzte agintaldi erdiko hauteskundeak AEBetan, eta horietarako hautagaiak aukeratzen ari dira egunotan alderdiak. Errepublikanoetan, primarioak egin zituzten atzo Wisconsinen eta Connecticuten, eta bietan Trumpek babestutako hautagaiak gailendu dira. Wisconsinen, Tim Michelsek garaitu egin du Rebecca Kleefisch gobernadore izandakoa -Mike Pence presidenteorde ohiaren babesa zuen horrek, besteak beste-. Eraikuntza alorrean aritzen den enpresari bat da Michels, eta oraindik 2020ko bozetan iruzurra izan zela diotenetako bat. Buruzagi errepublikanoak milioika dolarrekin lagundu du Michelsen kanpaina, zeinak, beste hainbat ideiaren artean, abortuaren erabateko debekua defendatu duen. Egungo gobernadore demokrata, Tony Evers, izango du aurrez aurre Michelsek. Gauza bera gertatu da Connecticuten ere: Pencek eta buruzagi errepublikano moderatuagoek sostengatutako hautagaiak, Themis Klaridesek, galdu egin du. Han, Leora Levy izan da garaile: Trumpen gertukoa hori ere. Gaur jakinarazi dituzte Washingtonen joan den astean egindako primarioen emaitzak, eta Joe Kent izan da garaile. Jaime Herrera Beutler zuen aurkari. Ordezkarien Ganberako kidea da Beutler, eta Kapitolioaren aurkako erasoaren ostean Trumpen aurkako epaiketa politikoa egitearen alde bozkatu zuen, beste hamar kiderekin batera. Trumpek berak komunikatu batean zoriondu zuen Kent, eta «demokraten esanetara» jarri izana egotzi zion Beutlerri. Orduan oraindik estatuburu zena auzipetzearen alde bozkatu zuten hamar ordezkari errepublikanoetatik soilik bik jaso dute nahikoa babes agintaldi erdiko bozetara aurkeztu ahal izateko. Gobernadore izateko lehiari dagokionez, berriz, sei estatutan atera dira garaile estatuburu ohiak babestutako hautagaiak: Wisconsinen, Connecticuten, Arizonan, Michiganen, Georgian eta Pennsylvanian. Connecticut ez beste estatu guztiek Trumpen alde egin zuten 2016ko bozetan, baina Joe Biden hautagai demokrataren alde lau urte geroago. Adituek aurreikusi dute estatu horiek erabakigarriak izango direla beste behin 2024an. ]]> <![CDATA[Dozenaka migratzaile desagertu dira Egeo itsasoan, txalupa iraulita]]> https://www.berria.eus/albisteak/216945/dozenaka_migratzaile_desagertu_dira_egeo_itsasoan_txalupa_iraulita.htm Wed, 10 Aug 2022 13:46:40 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216945/dozenaka_migratzaile_desagertu_dira_egeo_itsasoan_txalupa_iraulita.htm <![CDATA[Al-Fatahren adar armatuko bi kide eta adingabe bat hil ditu Israelek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/001/2022-08-10/al_fatahren_adar_armatuko_bi_kide_eta_adingabe_bat_hil_ditu_israelek.htm Wed, 10 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/001/2022-08-10/al_fatahren_adar_armatuko_bi_kide_eta_adingabe_bat_hil_ditu_israelek.htm
Al-Nabulsi bere etxean gotortuta zegoen, Al-Fatahko beste zenbait kiderekin batera, Israelgo indarrak heldu zirenean. Sarekada hasi aurretik, milizianoak bideo bat zabaldu zuen sare sozialetan hauxe esanez: «Ez entregatu zuen armak. Segada bat egin didate, eta martiri bilakatuko naiz». Tel Aviven esanetan, lehergailuak aurkitu zituzten haren etxean.

Joan den uztailean ahalegindu ziren azken aldiz Al-Nabulsi hiltzen. Israelek ustez hura ezkutatzen zen etxea bonbardatu zuen, baina ez zegoen bertan. Bi palestinar hil ziren sarekada hartan, Al-Aqsako Martirien Brigadako kideak biak.

Zisjordaniako saltokiak itxi, eta egun osoko greba egitera deitu zuen Al-Fatahren adar armatuak. Nablusen eta inguruko hirietan protestak izan ziren, Al-Aqsako Martirien Brigadak deituta, eta hainbat palestinar atxilotu zituzten mobilizazio horietan.

PAN Palestinako Aginte Nazionaleko presidente Mahmud Abbasen eledun Nabil Rudeinehk gaitzetsi egin zuen sarekada, eta Tel Avivi leporatu zion «aurrez aurreko baten bila» aritzea: «Gatazka honek jarraitzen badu, matxinada bat piztuko da, eta horrek ondorio lazgarriak izango ditu».

«Helburuak beteta»

Gazako su etenak indarrean jarraitzen zuen atzo. Israelgo lehen ministro Yair Lapidek ziurtatu zuen herenegun gauean «erasoaldiaren helburuak bete» dituztela, eta ohartarazi zuen «Israel arriskuan» jartzen duen edonork «bere bizitzarekin» ordainduko duela. «Terrorismoaren aurkako zero tolerantzia politikarekin jarraituko du Israelek».

Lehen ministroaren arabera, Israelek «ahalegin berezia» egin zuen asteburuko bonbardaketetan zibilik ez hiltzeko —45 pertsona hil ziren, eta horietatik hamabi ziren Jihad Islamikoko kideak—, baina, aldi berean, berretsi zuen ez dutela barkamenik eskatuko «bere jendea» defendatzeagatik.]]>
<![CDATA[Al-Aqsako Martirien Brigadako bi kide eta adingabe bat hil ditu Israelek Zisjordanian]]> https://www.berria.eus/albisteak/216908/al_aqsako_martirien_brigadako_bi_kide_eta_adingabe_bat_hil_ditu_israelek_zisjordanian.htm Tue, 09 Aug 2022 13:12:10 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216908/al_aqsako_martirien_brigadako_bi_kide_eta_adingabe_bat_hil_ditu_israelek_zisjordanian.htm Gazako su etena indarrean dago oraindik. Israelgo lehen ministro Yair Lapidek ziurtatu zuen atzo «erasoaldiaren helburuak» bete dituztela, eta ohartarazi zuen «Israel arriskuan» jartzen duen edonork «bere bizitzarekin» ordainduko duela. Hala esan zuen Lapidek telebistan egindako agerraldian: «Terrorismoaren aurkako zero tolerantzia politikarekin jarraituko du Israelek». Lehen ministroaren arabera, Israelek «ahalegin berezia» egin zuen asteburuko bonbardaketetan zibilik ez hiltzeko -45 pertsona hil ziren, eta horietatik hamabi ziren Jihad Islamikoko kideak-, baina, aldi berean, berretsi du ez duela barkamenik eskatuko «bere jendea» defendatzeagatik.]]> <![CDATA[Trumpen aurka zabaldutako auziak]]> https://www.berria.eus/albisteak/216914/trumpen_aurka_zabaldutako_auziak.htm Tue, 09 Aug 2022 12:10:55 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216914/trumpen_aurka_zabaldutako_auziak.htm ustez Etxe Zuritik ateratako dokumentu klasifikatuen ikerketa ez da buruzagi errepublikanoaren kontra zabaldutako bakarra.]]> <![CDATA[Su etena onartuta, Gazarako sarrera-irteerak zabalduko ditu berriz ere Israelek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/010/001/2022-08-09/su_etena_onartuta_gazarako_sarrera_irteerak_zabalduko_ditu_berriz_ere_israelek.htm Tue, 09 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1901/010/001/2022-08-09/su_etena_onartuta_gazarako_sarrera_irteerak_zabalduko_ditu_berriz_ere_israelek.htm
Menia indarrean zela, erietxeetan zuten atzo arazo nagusia. Hainbat egunez botika hornidurarik gabe eta argindar mozketekin egon ostean, kolapsatzear zen Shifako erietxea, Gazako handiena. Gainera, abuztuaren 2az geroztik, Tel Avivek ukatu egin die eskualdetik irteteko baimena Gazatik kanpo tratamendua jaso behar duten gaixo larriei, nahiz eta edizio hau ixteko orduan Israelek iragarri zuen «egun gutxiren buruan» zabalduko duela Erezeko pasabidea.

Jihad Islamikoak meniari jarritako baldintzetako bat izan da Israelen preso dauden zenbait kide aske uztea. Haietako batek, Khalil Awawdehek, 140 egun daramatza gose greban, Tel Avivek atxilotze administratibopean jarri zuenez geroztik —modu horretan atxilotuak kargurik gabe izan ditzake preso Israelek—. Bigarrena litzateke Bassam al-Saadi, zeina segurtasun handiko espetxe batean duten, joan den astean Zisjordanian egindako sarekadan atzeman zutenetik. Israelek, baina, ukatu du inor aske uzteko «konpromisorik» hartu izana, nahiz eta «presoen egoeraz» hitz egiteko prest agertu. «Galdu nahi ez dugun aukera bat dugu aurrean. Aurrera egin nahi dugu, eta ez mugatu Jihad Islamikoarekin su eten bat sinatzera», nabarmendu zuen Segurtasun Publikorako ministro Omer Bar-Levek.

Erantzukizun eske

Zisjordanian egindako sarekadak «mendekua» ekarriko zuelako ustea jarri zuen aitzakiatzat Israelek Gaza bonbardatzeko. Erasoak Jihad Islamikoko hainbat buruzagi zituen berez jomugan. Gazako Osasun Ministerioaren arabera, ordea, hamabost adingabe daude hildakoen artean. Tel Avivek Jihad Islamikoa jo du horien hilketen erantzuletzat. «Jihad Islamikoak 1.100 suziri jaurti zituen zibil israeldarren aurka; horietatik berrehun inguru Gazan erori ziren, eta zibil palestinar errugabeak hil zituzten, tartean, tamalez, haurrak», salatu zuen Gilad Erdanek, herrialdeak NBE Nazio Batuen Erakundean duen ordezkariak, eta NBEren Segurtasun Kontseiluari eskatu zion taldearen aurkako zigor neurriak hartzeko.

Hain zuzen ere, NBEren Segurtasun Batzordeak ezohiko bilera egin zuen atzo iluntzean, Txinak, Frantziak, Irlandak, Norvegiak eta Arabiar Emirerri Batuek eskatuta. Hasieran ateak itxita zuten egitekoa saioa, baina, azken orduan, Israelgo eta Palestinako ordezkariek mintzaldiak baimendu zituzten. Erdanek ohar argia helarazi zion batzarrari bilera hasi baino ordu batzuk lehenago: «Bilera honetatik Jihad Islamikoaren aurkako zigorrak ez den besterik irteten bada, oker larria izango da. Israelek terroristen aurka egin du, ez herritarren kontra».]]>
<![CDATA[«Zenbat aldiz bonbardatu behar dute Gaza nazioarteak zerbait egin dezan?»]]> https://www.berria.eus/albisteak/216874/zenbat_aldiz_bonbardatu_behar_dute_gaza_nazioarteak_zerbait_egin_dezan.htm Mon, 08 Aug 2022 14:28:42 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216874/zenbat_aldiz_bonbardatu_behar_dute_gaza_nazioarteak_zerbait_egin_dezan.htm Indarrean da Israelek eta Jihad Islamikoak adostutako su etena Hiru eguneko bonbardaketen ondoren, su etena hitzartu dute Israelek eta Jihad Islamikoak. Nola dago orain Gaza? Bonbardaketak izugarriak izan dira, baina egoera honetatik okerrena ez da hori. Edateko urik eta argindarrik gabe gaude; erietxeetan ez dute nahikoa baliabide zaurituak artatzeko. Israelek utzi dio bonbak jaurtitzeari, baina palestinarrak hiltzen ari da. Erasoaren aurretik ere, argindarra etengabe eteten zuten, baina joan den larunbatetik geldirik dago Gazako argindar planta bakarra, Israelek utzi egin diolako erregaia bidaltzeari. Egunean, gehienez ere lau orduz dugu argindarra, eta beste hamasei orduz ilunpean egon behar dugu. Horri gehitu behar diogu bonbardaketek kalte handiak eragin dituztela azpiegitura zibiletan, batez ere edateko ura eta argindarra banatzeko sareetan. Ez dugu ezer, eta ezin ditugu gure oinarrizko beharrak ere ase. Bonbek etxeak suntsitu dituzte; horietako asko azken erasoaldiaren ondoren eraikiak ziren, eta orain berriz eraiki beharko dira, baina horretarako ere ez daukagu materialik. Janaria ere ez da sartzen, Israelek blokeatuak dituelako hornigaiak sartzeko pasabideak. Blokeoa, baina, ez da berria. Hamabost urte daramatza Gazak itxita. Bai, baldintza hauetan bizitzen daramatzagu urteak. Espetxe bilakatu dute eskualdea. Ez dago hemendik irteteko modurik Tel Aviven baimenarekin ez bada. Aurrera egiten dugu besterik egiten ez dakigulako, baina inork ez luke modu honetan bizi behar. Oinarrizko eskubiderik txikiena ere urratu egiten zaie palestinarrei: haurrak ezin dira eskolara joan, ez daukagu osasun zerbitzurik, ez askatasunik... Baduzue nazioartearen laguntzarik? Ez. Lotsagarria da nazioartearen jarrera. Isilik daude, beste aldera begira. Errusiak Ukrainaren aurka jo zuenean, berehala altxatu ziren guztiak, eta bitartekaritza lanetan hasi ziren, eta Kievi laguntzen. Baina gurekin ez da berdin. Ez dute interesik Israelen aurka joateko. Zenbat aldiz bonbardatu behar dute Gaza nazioarteak zerbait egin dezan? Hor dituzu 2012ko eta 2014ko erasoaldiak: herritarrak etxean hil zituzten, hondakin artetik jaso genituen ehunka zibilen gorpuak, eta zer egin zuten agintariek? Isilik geratu. Zenbat aldiz jo dugu Nazioarteko Zigor Auzitegira? Zer egin dute? Ezer ere ez. Ez dugu eskatzen Israel bonbardatzeko: Giza Eskubideen Ituna errespeta dezatela, besterik ez; Genevan hitzartutakoa bete dezatela. Erresuma Batuak, Alemaniak, Frantziak, Espainiak esku hartu izan dute beste hainbat gatazkatan, hasi Indiatik eta Myanmarreraino; salatu dituzte gerra krimenak, eta eskatu dituzte zigorrak. Baina palestinarrok, antza, ez gara besteak bezalakoak: gu hiltzen utz gaitzakete. Noiz arte iraun dezake egoera honek? Norbaitek esku hartu ezean, guk etsi arte. Baina ez dugu etsiko; beste urte bat egingo dugu, eta haren atzetik beste bat, eta gero beste bat. Jarraituko dugu urraketak salatzen, eta gertatzen ari dena dokumentatzen, hori baita gure lana.]]> <![CDATA[FARCeko disidenteak prest agertu dira Petrorekin hitz egiten hasteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-05/farceko_disidenteak_prest_agertu_dira_petrorekin_hitz_egiten_hasteko.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2022-08-05/farceko_disidenteak_prest_agertu_dira_petrorekin_hitz_egiten_hasteko.htm
Veraren esanetan, bake akordioa sinatzeari uko egin eta borroka armatuari eutsi zioten disidenteek konpromisoa hartu dute bi aldeko su eten bat adosteko «testuinguru egokia» sortzeko. Mezuan gaineratu dute Petro bera eta Francia Marquez presidenteorde hautatua direla «herriaren nahien benetako ordezkariak», eta iragarri jadanik izendatu dutela elkarrizketak zuzenduko lituzkeen ordezkaria: Ivan Lozada gerrillaria.

Miguel Botachek zuzendutakoa litzateke eskaintza egin duen taldea. Botache bera joan den maiatzaren 4an hil zuten, Kolonbiarekin muga egiten duen Venezuelako estatu batean. Talde horrekin bat egin dute beste zenbait disidentek ere.

Bogotak ez zion atzo eskaintzari erantzun. Ordea, joan den uztailaren 10ean, Ivan Duqueren gobernuak zabaldu zuen Vera hil zutela herrialdearen hegoaldean egindako operazio batean, baina haren gorpua ez zen agertu. Hori dela eta, armadak iragarri du ikertuko duela bideoa egiazkoa den, edo Veraren heriotza baino lehen grabatua izan ote litekeen.

Vera, Ivan Mordisco ezizenez ezagunagoa, 32 urtez aritu zen FARCen, eta 2016ko bake akordioen aurka agertu ziren lehen buruzagietako bat izan zen; disidentzien buru bilakatu zen hala. Botacheren heriotzaren ostean, hark hartu zuen lehen frontearen buruzagitza, eta hego-ekialdeko operazioen ardura.

Elkarrizketak ELNrekin

FARCeko disidenteena ez da izan Petrok azken asteetan jaso duen eskaintza bakarra. ELN Nazioa Askatzeko Armadak joan den uztailaren 5ean iragarri zuen gobernu berriarekin negoziazioak hasteko prest dagoela. Eliecer Chamorro buruzagiak sinatutako oharraren arabera, gerrillak badu esperantza aurreko gobernuek hitzartu eta bete ez zituzten akordioak beteko dituela Petrok. «Elkarrizketak izan ditugu azken bost gobernuekin, Ivan Duquerenarekin izan ezik, hark uko egin baitzion adostutakoa betetzeari. Orain berriz hasiko gara», zioen idatziak.

Joan den astean heldu zen Bogotaren erantzuna. Petrorekin Atzerri ministroaren karguan izango den Alvaro Leyvak iragarri zuen eginak dituztela lehen urratsak ELNrekin elkarrizketak hasteko: «ELNkoekin hitzartutako guztia betez joango gara; eutsi egingo diogu hasitako prozesuari». Hala ere, Bakerako ordezkari berezi Danilo Ruedak nabarmendu zuen negoziazioak hasteak ez duela esan nahi justiziarik egongo ez denik. «Ezin dugu pentsatu bake prozesuak egin daitezkeenik zigorgabetasunean oinarrituta, hemen ezer gertatu ez balitz bezala».

Juan Manuel Santos presidente zela (2010-2018) hasi zituzten negoziazioak ELNrekin, Habanan, eta han egin nahi ditu orain ere Petrok. Besteak beste, ELNko buruzagitza bertan dagoelako lehen aldiz elkarrizketak hasi zituztenetik. Alde horretatik, Leyvak salatu egin zuen AEBek uhartea «terrorismoa babesten duten estatuen zerrendan» sartu izana, ELNko kideak babesteagatik: «Horrek frogatzen du ez dituztela ezagutzen aurreko gobernuekin sinatutako akordioak».

Santosen eta ELNren arteko elkarrizketak bertan behera geratu ziren 2018 hasieran. Ondoren, Duquek kargua hartu zuenean, hitz egiteko baldintza berri bat jarri zion taldeari: bahitu guztiak askatzea eta ekintza guztiak gelditzea. 2019an, Bogotan atentatu bat egin zuen ELNk, eta gutxienez 22 pertsona hil zituen. Duquek erasoa baliatu zuen Habanari eskatzeko entrega zitzala taldeko buruzagiak; Kubako Gobernuak, ordea, entzungor egin zion eskariari, argudiatuta bake elkarrizketak hasteko hitzartutako akordioek babesten zituztela.]]>
<![CDATA[FARCeko disidenteak prest agertu dira Petrorekin hitz egiten hasteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/216757/farceko_disidenteak_prest_agertu_dira_petrorekin_hitz_egiten_hasteko.htm Thu, 04 Aug 2022 11:49:30 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216757/farceko_disidenteak_prest_agertu_dira_petrorekin_hitz_egiten_hasteko.htm <![CDATA[Hiru soldadu hil dituzte Karabakh Garaian]]> https://www.berria.eus/albisteak/216735/hiru_soldadu_hil_dituzte_karabakh_garaian.htm Wed, 03 Aug 2022 21:35:56 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216735/hiru_soldadu_hil_dituzte_karabakh_garaian.htm <![CDATA[Beste bi hilabetez luzatu dute Yemengo su etena]]> https://www.berria.eus/albisteak/216698/beste_bi_hilabetez_luzatu_dute_yemengo_su_etena.htm Tue, 02 Aug 2022 09:14:07 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216698/beste_bi_hilabetez_luzatu_dute_yemengo_su_etena.htm ekainera luzatutako su etena amaitu eta 90 minutura iragarri du NBE Nazio Batuen Erakundeko ordezkari berezi Hans Grundbergek hura luzatzea adostu dutela. Omanekin batera aritu da Grundberg bitartekari lanetan. Hala, beste bi hilabetez luzatu dute menia, urriaren 2ra arte. Tarte horretan, aldeek bete egin beharko dituzte apirileko akordioan izenpetutako puntuak: besteak beste, matxino huthien kontrolpean dauden eremuetako gobernuko langileei ordaintzea, eta eremu horien arteko errepideak zabaltzea. Saudi Arabiak zuzentzen duen koalizio militarrak ere izango du betebeharrik; tartean, matxinoen kontrolpeko portuetara erregai gehiago bidaltzea eta Sana hiribururako hegaldi gehiago baimentzea. NBEko ordezkari bereziak azaldu duenez, bi aldeak bat etorri dira akordioarekin. Grundberg itxaropentsu agertu da, eta nabarmendu du meniak ahalbidetuko duela nazio mailako su eten bat adostea eta «Yemengo herritarrek zuzendutako prozesu politikoa berriz abian jartzea». 2015ean piztu zen Yemengo gerra, eta, ordutik, ia 400.000 lagun hil ditu. Gainera, 13 milioi pertsona daude gosete larria pairatzeko zorian. Apiriletik abuztua arteko lau hilabeteok izan dira azken zazpi urteotan herritarrek izan duten gatazkarik gabeko eperik luzeena, kontuan izanik aldeek ez dituztela erasoak erabat eten.]]> <![CDATA[Diziplina espedientea ireki diete Arlesko espetxeko bi zaindariri Colonnaren heriotzagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/216526/diziplina_espedientea_ireki_diete_arlesko_espetxeko_bi_zaindariri_colonnaren_heriotzagatik.htm Fri, 29 Jul 2022 09:22:58 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216526/diziplina_espedientea_ireki_diete_arlesko_espetxeko_bi_zaindariri_colonnaren_heriotzagatik.htm martxoan hil zen, beste preso batek eraso egin ostean. Erasotzaileari «hilketa ahalegin terrorista» egotzi diote. Militante nazionalista 2003tik zegoen preso, eta bizi guztiko kartzelaldi zigorra ari zen betetzen, Claude Erignac prefetaren (1998) hilketagatik zigortu baitzuten. Gainera, DPS estatusa zuen, bereziki zainduriko presoei dagokiena, eta horrek eragotzi egiten zion Korsikako kartzela batera hurbiltzea; urteotan hainbatetan eskatu dute DPS estatusa kentzeko, baina beti ezezkoa jaso zuen. Haren hilketak zeresan handia eman zuen Korsikan eta Frantzian, eta, erasoaz geroztik, aspaldidaniko manifestaziorik eta mobilizaziorik handienak egin zituzten irlan.]]> <![CDATA[Gobernua osatzeko ezintasunak krisi politikoa piztu du Iraken]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2022-07-29/gobernua_osatzeko_ezintasunak_krisi_politikoa_piztu_du_iraken.htm Fri, 29 Jul 2022 00:00:00 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2022-07-29/gobernua_osatzeko_ezintasunak_krisi_politikoa_piztu_du_iraken.htm
Presioa handituz doa. Asteazken gauean, Muqtada al-Sadr buruzagi xiitaren jarraitzaileek hiru orduz okupatu zuten parlamentuaren egoitza, politikarien ustelkeria eta bigarren alderdi xiita nagusia denaren lehen ministrogaiaren izendatzea oztopatzeko. Protesta, baina, iaztik datorren norgehiagoka bateko azken indar erakustaldia besterik ez zen izan. Al-Sadrek berak agindu zien jarraitzaileei parlamentutik irteteko. Baina zer dago ekintza horren atzean?

XIITEN ARTEKO GATAZKA

Iazko bozetan, Al-Sadr buru duen alderdiak lortu zuen eserleku gehien parlamentuan: 74, hain zuzen. Buruzagi erlijiosoak iragarri zuen gainontzeko alderdi sunita eta kurduekin elkarlanean aritzeko asmoa zuela gobernua osatzeko. Baina eskaintza horretatik kanpo utzi zuen Al-Fatahren gertukoa den Xiiten Koordinazio Esparrua, indarrik handienetan bigarrena.

Al-Sadrek erraz egin zuen lehen urratsa, eta zenbait alderdi sunitaren eta Kurdistango Alderdi Demokratikoaren laguntzarekin lortu zuen bere gertuko hautagai bat ezartzea parlamentuko presidentetzan -2003tik indarrean den sistemaren arabera, sunita izan behar du parlamentuko presidenteak, xiita lehen ministroak, eta kurdua estatuburuak-.

Hurrengo pausoa estatuburua aukeratzea litzateke, hura baita ondoren lehen ministroari gobernua osatzeko agindua ematen diona. Xiiten Koordinazio Esparruak, baina, bozketa boikotatzeko adina diputatu bildu zituen, eta bertan behera geratu zen prozedura.

LEHEN MINISTROA

Azken oztopoa ez da presidentearen aukeraketa, gobernua zer alderdik zuzenduko duen baizik. Al-Sadrek dio ez duela nahi Iranek eta AEBek Irakeko politikan esku hartzerik, eta hori baliatzen du argudio gisara Xiiten Koordinazio Esparruarekin elkarlanean ez aritzeko. Izan ere, Teheranen gertukoa da azken hori. Hori izan da Al-Sadrek emandako arrazoi nagusia Mohammed Xia al-Sudaniren hautagaitza atzera botatzeko.

Baina aurrez egindako ahaleginek ere ez dute arrakastarik izan, eta, prozedura etenda zegoela ikusita, euren eserlekuak uzteko agindu zien Al-Sadrek ekainean bere alderdiko hautetsiei. Haren esanetan, ez zuen «oztopo» izan nahi gobernua osatzeko negoziazioetan.

INDAR ERAKUSTALDIA

Al-Sadren alderdiko diputaturik gabe, Xiiten Koordinazio Esparruaren esku geratu zen gehiengoa -legearen arabera, diputatu batek bere eserlekuari uko egiten badio, boto gehien lortu duten hautagaietan bigarrenak hartzen du haren tokia-, eta haiek aste honetan bertan iragarri dute lehen ministrogaiaren izena. Baina buruzagi xiitak, parlamentuko eserlekuei uko egin arren, jarraitu egin du esku hartzen, eta herenegun iluntzean behe ganberako eraikinera sartzeko agindu zien jarraitzaileei, argi utziz nork duen azken hitza.

Bi blokeen arteko ezinikusia handituz doa, eta adituak hasiak dira ohartarazten krisiak okerrera egingo duela erdibideko akordio bat erdietsi ezean. «Arazoa ez da Al-Sudani. Hura aitzakia bat besterik ez da Al-Sadrentzat Xiiten Koordinazio Esparruaren eta Irakeko sistema politiko osoaren aurka jotzeko. Gauza bera egingo zukeen beste edozein hautagairekin», azaldu dio Al-Jazeera telebistari Marsin Alshamaryk, Harvard Kennedy eskolako ikerlariak.

Al-Sadrek, bozak irabazi zituen arren, bi hereneko gehiengoa beharko luke estatuburua aukeratu ahal izateko, eta ez du halakorik, eta, estatubururik gabe, ezin gobernua osatzeko pausoak ematen hasi. Hala, buruzagi xiitak protestak sustatzeko hautua egin du, argi uzteko bera oso aintzat hartu beharrekoa dela Iraken politika egiteko garaian.]]>
<![CDATA[Kataluniako Justiziak Konstituzionalera eramango du murgiltze eredua bermatzeko legea]]> https://www.berria.eus/albisteak/216516/kataluniako_justiziak_konstituzionalera_eramango_du_murgiltze_eredua_bermatzeko_legea.htm Thu, 28 Jul 2022 09:43:52 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216516/kataluniako_justiziak_konstituzionalera_eramango_du_murgiltze_eredua_bermatzeko_legea.htm ekainean onartutako lege berria. Kataluniako Justiziak iritzi dio neurriak lehentasuna eman diola katalanari komunikazio hizkuntza gisara, «gaztelera baztertuz», eta uste du neurriak Autonomia Estatutua eta Konstituzioko hainbat artikulu urratzen dituela; besteak beste, hezkuntza eskubidea. ERCk, JxCk, PSCk eta Comukoek adosturiko arauaren arabera, ikastetxe bakoitzaren behar pedagogikoen eta egoera soziolinguistikoaren arabera erabaki beharko dute katalanaren eta gazteleraren erabilera. Beraz, saihestu egiten du hizkuntza baten edo bestearen gutxieneko orduak zehaztea. Hala, auzitegiak egotzi dio Generalitateari irakastorduen %25 gazteleraz behar zutela zioen erabakia «blokeatu» izana. Epaiak horrela dio: «Epaia derrigor bete beharrean zirelako egin zuten urgentziako legediaren erabilera desegokia». Auzitegiak egozten dio Generalitateari katalanari «lehentasuna» eman izana irakaskuntzan «komunikazio hizkuntza» gisara, eta gaztelaniaren erabilera mugatzen duela «hizkuntzaren eta literaturaren irakaskuntzara». Hala, hezkuntza lege berriak «oso bestelako murgiltze eredua» zehazten duela dio epaiak, «Konstituzioak jasotzen duen parekidetasuna urratuz». Horrez gain, salatzen du Generalitateak hizkuntzen erabilera ikastetxeen esku uzteak ezinezko egiten duela «hizkuntzen erabilerarako gutxieneko bermeak» ezartzea. Fiskaltza eta Estatuaren abokatua bat etorri dira Konstituzionalera jotzearekin; baita Generalitatea bera ere, zeinaren arabera Justizia Auzitegiak murgiltze eredu berriaren inguruko zalantzak baditu egokiena baita Konstituzionalera eramatea, eta, modu horretan, Kataluniako Gobernuak hura defendatzeko aukera izango du. ERC Esquerra Republicana, JxC Junts per Catalunya, PSC Kataluniako Sozialisten Alderdia eta Comu iragan maiatzaren 24an jarri ziren ados hezkuntza sistemaren inguruan. Irakastorduen %25 gazteleraz izateko Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren aginduari erantzuteko ituna egin zuten lau indar politiko horiek.]]> <![CDATA[Konstituzioari buruzko erreferenduma egingo dute gaur Tunisian]]> https://www.berria.eus/albisteak/216356/konstituzioari_buruzko_erreferendumaegingodute_gaur_tunisian.htm Mon, 25 Jul 2022 16:39:54 +0200 Arantxa Elizegi Egilegor https://www.berria.eus/albisteak/216356/konstituzioari_buruzko_erreferendumaegingodute_gaur_tunisian.htm