<![CDATA[Arantxa Iraola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 12 Apr 2021 03:37:14 +0200 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Iraola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bizkaiko gimnasioek helegitea jarriko dute eremu gorriko murrizketen aurka]]> https://www.berria.eus/albisteak/195978/bizkaiko_gimnasioek_helegitea_jarriko_dute_eremu_gorriko_murrizketen_aurka.htm Thu, 08 Apr 2021 12:57:49 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195978/bizkaiko_gimnasioek_helegitea_jarriko_dute_eremu_gorriko_murrizketen_aurka.htm Bilbok eta Gipuzkoa osoak gainditu dutela tasa hori. ]]> <![CDATA[Errenteriako Udalak baliabide gehiago eskatu ditu baheketarako]]> https://www.berria.eus/albisteak/195926/errenteriako_udalak_baliabide_gehiago_eskatu_ditu_baheketarako.htm Wed, 07 Apr 2021 15:31:17 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195926/errenteriako_udalak_baliabide_gehiago_eskatu_ditu_baheketarako.htm ]]> <![CDATA[Norekin, non eta nola hil: beti ez dago hautatzerik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2021-04-07/norekin_non_eta_nola_hil_beti_ez_dago_hautatzerik.htm Wed, 07 Apr 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2021-04-07/norekin_non_eta_nola_hil_beti_ez_dago_hautatzerik.htm
Hego Euskal Herrian diharduten hainbat profesional bat datoz ohartarazpen horrekin. Berriki, adibidez, Eutanasiaren Legearen harira, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik adierazi du Osakidetzan zainketa aringarriak «bikainak» direla, baina badira bestelako iritziak ere. «Gabeziak» agerikoak direla salatu du, adibidez, arta aringarrietako profesionalen elkarte Arinduz-eko lehendakari Alberto Melendezek: «Egun ez dago bermatzerik bizitzaren amaierako pairamendua arinduko dela, zientziak ematen dituen baliabide guztiekin».

Non. Usu ezin da aukeratu non hil, Melendezen ustetan. «Erietxeetan hiltzen den gaixo kopurua, Euskal Autonomia Erkidegoan, oro har, estatuko batezbestekoa baino handiagoa da. Datuak aztertzen direnean, nazioartean-eta ere, harrituta geratzen dira. Pazienteen %25 etxean hiltzen dira; %75, erietxean. Ehuneko oso handia da». Eta harrigarria: «Estatistiken arabera, jendeak nahiago du etxean hiltzea». Esplikatu duenez, ordea, ez da bermatzen nahi den orotan desira gauzatzeko erarik: «Euskadin ez dago behar bezalako egiturarik aringarrietan horretarako». Hutsune handia deritzo: «Izan ere, etxean pazientea bere erara egon daiteke... Ospitalean bat gehiago zara; hango protokoloen arabera ibili behar duzu».

Ana Baños Sesma Zainketa aringarrien Nafarroako Palian elkarteko lehendakaria da; azaldu du igaro urteotan etxean hiltzeko hautua egin duten pazienteei «laguntzea» dakarren eredu bat garatu dutela. Hein batean, atzera buelta bat da, nagusituta egon den korronte bat baretzea bilatzen baitu; bere neurrira ekartzea, Bañosen hitzetan: «Oro har, XX. mendearen amaieran egin zen jendea ospitaleetara eramatera hiltzeko prozesurako». Esplikatu du lehen mailako arreta oinarri San Juan de Dios erietxearen laguntzarekin etxean arreta emateko garatu duten programa «garrantzitsua» dela, eta ematen dela aukeratzeko modua: «%70 erietxean hiltzen dira; %30, etxean».

Atzerapausoak

Norekin. Melendezek esan du heriotzako unean ondoan nor izango den ere ezin dela beti aukeratu, eta horretan bereziki atzerapausoak ekarri dituztela COVID-19aren ondoriozko bakartze neurriek. Kritikatu du izurriaren lehen erasoan osasun sistema hainbat egoeratan gaindituta egotea uler bazitekeen ere arazoak bideratzeko neurriak ez zirela behar bezain azkar heldu: «Jendea bakarrik hil da, eta eragotz zitekeen». Salatu du, gainera, halakorik gehiago ez gertatzeko neurriak oraindik ez daudela orokortuta: «Ez dago homogeneotasunik hartu diren neurrietan. Egoera mingarriak ikusten dira oraindik». Bañosen ustez ere «sufrimendu» handia egon da bakartze neurrien ondorioz: «Beldurrak, uneko larritasunak, ekarri du ikuspegi etiko eta humanotik eztabaidagarriak diren erabakiak hartzea».

Eta nola? Erabaki al daiteke nola hil? Ezkorra da Melendez: «Sufrimendu handiarekin hiltzen den jendea bada oraindik». Arloko profesionalak aspaldi ari dira, oro har, beren arreta arlorako «espezializazioa» eskatzen, «erreferente» izango diren unitate espezializatuak eskatzen. Osakidetzako artari so, ezkorra da Arinduz-eko ordezkaria: uste du zainketa sistema oso bat egituratzeko dagoela, eta horrek bakarrik uzten dituela profesional asko. «Onkologian, lehen arretan eta beste alor batzuetan jende asko ari da zainketa aringarrietan, baina erreferenteak falta zaizkie».

Bizitzaren amaierako prozesuetan arta aringarriek duten garrantzia nabarmendu du Bañosek, gogora ekarrita familientzat ere sarri abaroa izaten direla: «Doluan ere laguntzen dute».]]>
<![CDATA[Araban eta Gasteizen itxialdi perimetrala ezarriko dute bihartik]]> https://www.berria.eus/albisteak/195866/araban_eta_gasteizen_itxialdi_perimetrala_ezarriko_dute_bihartik.htm Tue, 06 Apr 2021 14:23:08 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195866/araban_eta_gasteizen_itxialdi_perimetrala_ezarriko_dute_bihartik.htm <![CDATA[Txertoak jartzeko gune handietan aurrera egingo du Osakidetzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/006/001/2021-03-31/txertoak_jartzeko_gune_handietan_aurrera_egingo_du_osakidetzak.htm Wed, 31 Mar 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1874/006/001/2021-03-31/txertoak_jartzeko_gune_handietan_aurrera_egingo_du_osakidetzak.htm
Donostian, martxan dago Illunbekoa; Bilbon, gaur hastekoak dira Casillan; eta Gasteizen, horretarako era dagonean, Lakua frontoian jarri nahi dute beste bat. Orotara, egun 150 txertaketa gune jartzeko bidean daudela adierazi zuen Osasun sailburuak; 25ekin hasi zirela, eta sarea trinkotzen ari direla. Jaurlaritzaren orain arteko estrategiaren defentsa egin zuen; horri esker adinekoen egoitzetan egoiliar denak bi dosiak jasota daudela esan zuen. Donostian, atzo, Anoetan ere jarri zuten txertaketak egiteko gune bat; Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Realaren arteko akordio baten emaitza izan zen. Lehen itzulian, 9.500 pertsona txertatu nahi dituzte hor; aldundiarekin lotura duten okupazio zentroetako langile eta erabiltzaileak dira.

Oraindik, 80 urtetik gorako herritarrak txertatzen ari dira bereziki Osakidetzako profesionalak. Horiei etxetik hurbil txertatzeko era ematen dietela azaldu zuen Sagarduik, eta etxera ere joan zaizkiela askori. Poliki-poliki 65 urtekoei eta hortik beherakoei ere deiak egiten hastea da helburua; SMS mezuen bidez deituko dute. Populazio orokor hori txertatzeko erabili nahi dira, bereziki, txertaketarako gune handiak.

Bestalde, Espainiako Osasun Ministerioak erabaki du AstraZe enecaren adin muga malgutzea; 65 urtetik gorako «ezinbesteko langileei» ere ezartzea erabaki du. Osasun Publikoko batzordean hartu zuten erabakia atzo iluntzean, eta gaur erkidegoekin batera txertaketa plan berritua onartzea espero dute. Txertaketa erritmoa bizkortzea da helburua. Plan berrituan dosi bakarreko Janssen txertoa ere aipatzen da. Apirilaren amaierarako iristea espero da, eta, Moderna eta Pfizerri lotuta, lau txerto mota emateko estrategia onartzekotan da Espainiako Osasun Ministerioa.]]>
<![CDATA[Txertoa jartzeko gune handien fasea ireki nahi du Osakidetzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195633/txertoa_jartzeko_gune_handien_fasea_ireki_nahi_du_osakidetzak.htm Tue, 30 Mar 2021 13:47:24 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195633/txertoa_jartzeko_gune_handien_fasea_ireki_nahi_du_osakidetzak.htm ]]> <![CDATA[Ez da ulertzen erraza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/002/2021-03-30/ez_da_ulertzen_erraza.htm Tue, 30 Mar 2021 00:00:00 +0200 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/002/2021-03-30/ez_da_ulertzen_erraza.htm
Ostalaritzaren alde keinu horiek eginda ere, agerikoa da ezinegona arloko profesionalen eta enpresaburuen partetik. Kalean dira berriro: protestan. Ez da ulertzen erraza dema hori bideratze aldera zergatik ez diren erabaki eta neurri zuztarrekoagoak hartu; zergatik hitz egin den horrenbeste osasun krisi honetan aisialdiaz, beste eremu batzuk ia ahaztuta, eta, hala ere, ez diren neurri eraginkorragoak hartu ostalariek beren jarduna gerarazteko, beste modu batean egiteko. Ez da ulertzen, halaber, zergatik ez diren hobeto eta gehiagotan esplikatu toki itxietan egiten diren jardueren arriskuak; inori errurik bota gabe, baina ahoa irekita maskararik gabe toki itxi batean egoteak, ezinbestean, arrisku batzuk dituela gogora ekartzeko.

Ulertzen zailak diren egoerak ekarriko ditu, gainera, azken erabakiok hartzeko erabili den moduak. Konfinamendu perimetralak sustatzen ari da Labi; estrategia horren eraginkortasuna zelakoa den ez dago argi, baina oraindik ere ulertzen zailagoa izango da aste honen amaiera aldera: izan ere, larunbatean zehaztu zuten zer herri geratuko diren konfinamendu egoera horretan, eta Aste Santua igaro arte ez da berrikusiko. Ostalarien eta opor giroko planen mesederako zehaztapen bat izan da hori ere itxura batean, baina ondo ikasita behar luke lezioak: birusaren hedapena ez da geratuko egun horietan, eta mapa hori motz gera liteke aurki benetako errealitatea zein den deskribatzeko.]]>
<![CDATA[Zer muga daude Hegoaldean? Azken neurriei buruzko zazpi galdera]]> https://www.berria.eus/albisteak/195494/zer_muga_daude_hegoaldean_azken_neurriei_buruzko_zazpi_galdera.htm Sat, 27 Mar 2021 07:18:48 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195494/zer_muga_daude_hegoaldean_azken_neurriei_buruzko_zazpi_galdera.htm <![CDATA[Populazioaren %4,1 txertatuta dagoela esan du Europako Batzordeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/005/001/2021-03-26/populazioaren_41_txertatuta_dagoela_esan_du_europako_batzordeak.htm Fri, 26 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1891/005/001/2021-03-26/populazioaren_41_txertatuta_dagoela_esan_du_europako_batzordeak.htm
Heldu den hiruhilekoan kopuru horiek handitzeko asmoa dute; onbidean, Pfizer, Moderna, Johnson &Johnson etaAstraZeneca botika konpainiek hitzartutako konpromisoak betetzen badituzte, 360 milioi dosi gehiago izango dituztela esan zuen. Johnson & Johnson konpainiaren txertoa dosi bakarrekoa da, eta uste dute txertatzeei aparteko bultzada emango diela txerto horrek.

Hala eta guztiz ere, txertoen ekoizpena bizkortzea da orain EBren helburuetako bat, eta goi bileran, hain zuzen ere, horretarako erabakiak zehaztu nahi dituzte estatuburuek. Ikusi egin beharko da, ordea, zer lortzen duten: AstraZeneca botika etxearekiko harremana gaiztotuta dago, Erresuma Batuarekin ere tentsioak agerikoak dira, eta ez dago batere argi zer bide hartuko duten bileran erabakitakoek.

Europan bakarrik ez

Txertoen esportazioaren harira sortu diren kritikei buruzko argibideak ere eman zituen atzo Ursula von der Leyenek. Datuak eman zituen horretarako: 77 milioi esportatu dira. 31 milioi izan dira baliabide urriagoak dituzten herrialdeetan txertoak banatzen dituen nazioarteko Covax programara bideratzeko, eta gainerakoak, beste herrialde batzuetarako.

EBk esportazioak murriztu behar dituela dioten iritziekin bat egin zuen atzo Europako Parlamentuko presidente David Sassolik. «Ezin dugu xaloak izaten jarraitu», azaldu zuen. Europako Batasunerako txertatze kanpainekin bakarrik ez dela pandemia onbideratuko nabarmendu zuen atzo, hala ere, Von der Leyenek: «Ez du ezertarako balioko».

AEBek era erakutsi zuten atzo txertaketan aurrera egiteko asmo irmoa: Joe Bide presidenteak agindu zuen maiatza amaitu aurretik 200 milioi dosi banatuko dituztela. Agintea hartu berritan, ehun milioi dosi banatzeko konpromisoa erakutsi zuen, eta orduan egindako iragarpenen gainetik jardungo dutela adierazi du orain.

Immunitate ziurtagiriak

Immunitate ziurtagiriei dagokienez, Europako Parlamentuak ere egin zuen atzo horiek martxan jarri ahal izateko urrats bat. Izan ere, ziurtagiri horiek onesteko larrialdizko prozedura erabiltzearen alde egin zuten bozketa batean: 468 parlamentarik eman zuten aldeko boza, 203k aurkakoa, eta hamasei abstenitu ziren.]]>
<![CDATA[Aste Santuaren ostean 70-79 urte artekoak txertatzen hastekoak dira Nafarroan]]> https://www.berria.eus/albisteak/195395/aste_santuaren_ostean_70_79_urte_artekoak_txertatzen_hastekoak_dira_nafarroan.htm Wed, 24 Mar 2021 17:26:35 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195395/aste_santuaren_ostean_70_79_urte_artekoak_txertatzen_hastekoak_dira_nafarroan.htm <![CDATA[Osakidetzak baheketa bat egingo du Lazkaon]]> https://www.berria.eus/albisteak/195377/osakidetzak_baheketa_bat_egingo_du_lazkaon.htm Wed, 24 Mar 2021 09:26:39 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195377/osakidetzak_baheketa_bat_egingo_du_lazkaon.htm <![CDATA[EMAk ez du «behin betiko» baztertu AstraZenecaren txertoaren eta odolbildu arriskuaren arteko erlazioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/195339/emak_ez_du_behin_betiko_baztertu_astrazenecaren_txertoaren_eta_odolbildu_arriskuaren_arteko_erlazioa.htm Tue, 23 Mar 2021 13:22:17 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/195339/emak_ez_du_behin_betiko_baztertu_astrazenecaren_txertoaren_eta_odolbildu_arriskuaren_arteko_erlazioa.htm <![CDATA[«Esaten zaigu errieta egiten ari garela; ez da asmoa inondik ere»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/001/2021-03-20/esaten_zaigu_errieta_egiten_ari_garela_ez_da_asmoa_inondik_ere.htm Sat, 20 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/001/2021-03-20/esaten_zaigu_errieta_egiten_ari_garela_ez_da_asmoa_inondik_ere.htm


Olatu bat bestearen atzetik dator. Zer egiten da gaizki?

Birus hau ezezaguna da guztiontzat; gizartearentzat, osasun zerbitzuentzat, mundu osoarentzat. Eta ez da Euskadin gertatzen ari den gauza bat; gorabehera horiek ez dira Euskadin bakarrik gertatzen. Horrek ez du esan nahi gauzak ezin ditugula hobeto egin, e? Baina nik uste dut gizarte guztiak ikusten duela hori: hau mundu guztian gertatzen ari dela, eta birusaren izaerak baduela eragina, hein handi batean, mugimendu horietan. Beti esan izan dugu: «Birus hau zirrikitu guztietatik sartzen da». Beste birus batzuek badituzte egoera batzuk aldaketak izateko: dela tenperatura, direla urteko aroak... Honek erakutsi digu, ordea, aroek-eta gutxi eragiten diotela. Zirrikitu bat uzten bada, hortik sartzen da.

Zer ikasi du administrazioak? Non dira hobetu beharrekoak?

Asko ikasi dugu arakatzen. Aztarnari talde sendoa dugu, eta lan hori hobetuz joan da denborarekin. Ikasi dugun beste gauza bat zera da: biztanleriari gure zerbitzuak zelan eman, eta zelan ahalegindu ez bakarrik COVID-19ari aurre egiteko beharrezkoak diren zerbitzuak ematen, baizik eta osasun sistema ahalik eta ondoen mantentzen, bestelako osasun problema batzuei ere erantzuteko. Zer ikasi dugu administrazio bezala, horrez gain? Bada, ematen duela luzaroan egongo garela birusarekin, eta harekin bizitzen ikasi beharko dugula.

Zero COVID estrategien aldeko ahotsak badira, bestelakoak...

Nahiko genuke, gainerako guztiek bezala, esatea lor dezakegula zero COVID egoera. Baina bideak erakusten digu hori ez dela erraz lortzen, eta, baliabide guztiak jarrita ere, gorabeherak izaten direla. Eta ez da aitzakia bat, baina zera esan behar da: hau ez da Euskadin bakarrik gertatzen ari, eta beste guztiak zelan dauden ere kontuan hartu behar da. Irtenbide magikoren bat balego, denok jarriko genuke abian.

Aztarnarien lana aipatu duzu. Haien lana aztertuta, zer ikasi da? Non kutsatzen da jendea?

Batetik, ikasi dugu edozein zirrikitutatik sartzen dela birusa. Bestetik, ikasi dugu, era berean, gure defentsak bazter uzten ditugunean gertatzen direla kutsatzeak, hau da, prebentzio neurriak betetzen ez ditugunean. Hori arlo desberdinetan gerta daiteke.

Halaxe da, baina prebentzio neurriak ezartzen direnean ez al zaie batez ere erreparatzen aisialdiarekin lotutako jarduerei? Ez al da inkoherentzia bat jende askorentzat alor hori hain zurrun kontrolatzea eta, esaterako, gero lan eremuan edo garraio publikoan ez sumatzea hain argi neurri horien eragina?

Gogoratu zer esan dudan: neurriak erlaxatzen ditugunean edo betetzen ez ditugunean izaten dira kutsatzeak. Eskoletan, adibidez, oso ondo joan da; baina neurriak oso zorrotzak dira. Aldiz, aisialdian ezberdin portatzen gara. Eta gu ez gara ari inori errurik egozten, ezta inolako alorrik diskriminatzen ere. Baina aztarnarien bidez antzematen duguna da erlaxatzen garenean kutsatzen garela.

Baina ematen dituzuen datuen arabera, jatorri ezezagunekoak dira kasu asko...

Jatorri ezezaguneko kasu asko daude, galdetzen bada non gertatu zen. Zergatik edo zelan eman ziren galdetuta, nahiko dakigu. Ebidentzia horra: neurriak betetzen ez baditugu, kutsatu egiten gara.

Asintomatikoei testak egiten ari dira zenbait tokitan: taldekako PCRak-eta, adibidez. Halakoekin hasteko planik bai?

Gu beti gaude ikusten zer gehiago egin daitekeen, eta baliabide berriak martxan jar daitezkeen ere bai. Gure zientzialariak horien jarraipena ere egiten ari dira. Baina ez dezagun ahaztu gauza bat: halako tresnek argazki finko bat ematen dute. Egun batean, eta momentu batean. Beraz, horien eraginkortasunak badu muga bat: gaur atera dugun argazkiak bihar ez digu balio. Eta gero kontuan hartu behar da, era berean, norberaren bizitzan duen eragina. Badago neke bat eta, zera: «Berriro deitu naute! Beste proba bat egin behar dut orain!». Ez da bakarrik, beraz, zer egin dezakegun: bakoitzarengan zer eragin duen ere aztertu behar da. Baina, zalantzarik gabe, ezagutu ahala, bide berriak ireki daitezke.

Zientzialariak aipatu dituzu. Uste duzu erlazio joria izan duzuela komunitate zientifikoarekin, edo elkarlanerako errezelo puntu batez aritu zaretela?

Ez nuke nik inoiz esango gure aldetik errezelo puntu bat egon denik. Momentu guztietan gu izan gara elkarrizketetan haiekin, eta oso-oso adi eman diren iritzi guztiei; batzuk sistema barruan daude, beste batzuk sistematik at, baina gu ireki-irekiak egon gara iritzi guztietara. Ez bakarrik orain; beste batzuetan ere bai. Gero, iritzi ezberdinak egon daitezke, eta guk ere gure inguruan zientzialariak ditugu, eta gero hor erabakiak datoz. Batzuetan, batzuen gustukoak dira; beste batzuetan, besteen gustukoak.

Kultura zientifikoan ongi hezitako gizarte baten garrantzia argi dago. Kultura zientifikoaren irizpideei atxikita jardungo duten agintariena ere bai. Alde horretatik, erabakien zergatia azaltzean-eta, komunikazioan asmatu al da? Izan dira kritikak.

Gerta daiteke diozun hori, edo gerta daiteke, era berean, orain arte ez diogula horri behar duen garrantzia eman. Egiten ibili gara, baina ez hori plazaratzen.

Bizitza errotik aldatu behar bada, horren zergatia ondo azaltzea derrigorra da, ezta?

Bai, eta, batez ere, jakitea eta buruan izatea gure gizartea heldua dela...

Bai, baina askotan dagoen sentipena da, batez ere, errieta egiten zaiola gizarteari...

Bai, kritika asko egiten zaizkigu.

Baina hori asko errepikatzen da.

Asko errepikatzen da batzuetan. Beste batzuetan, gauzak gizarte heldu bati zuzenduz bideratzen ditugunean, kritika kontrakoa da, esanez hor ez dela dena azaltzen. Eta dena azaltzen da: azaltzen da aurrean duzunak ere ulertzen duelakoan. Izan ere, diren bezala tratatu behar dira pertsonak: haien eskumena da informazioa izatea, baina baita heldutasunez tratatuak izatea ere.

Baina usu jazo da: datuak okertu orduko nabarmentzen dira kaleko edanak, edo arau-hausteak. Seguruenera, aldagai gehiago ere badaude datuen atzean...

Beti, beti. Faktore bakar bat ez dago inoiz: inoiz ere ez. Baina administraziotik hainbat gauza gogoratzen ditugunean, esaten zaigu errieta egiten ari garela, eta ez da hori asmoa, inondik ere. Egunotan, adibidez, nik hitz egin dut gure aztarnariek adierazten digutenari buruz...

Bai, esan duzu hainbat kutsatuk ez dutela ematen kontaktuen berri. Baina hor ere aldagai sozialak kontuan hartu behar dira. Prekario dagoenarentzat, umeen zaintza nola bideratu ez dakienarentzat, ez dira egoera errazak. Egiturazko arazo horiei ere erantzun beharko zaie, ezta?

Hor gauza bi esango nituzke. Batetik, konturatu behar dute zer egoeratan gauden, eta zer dagoen jokoan, eta jokoan dagoena bizitza da. Hori da garrantzitsuena. Egoera ekonomiko bereziak, larriak, nik uler ditzaket, baina horien guztien gainetik bizitza dago; norberarena, eta ingurukoena. Eta, bestetik, Euskadin baditugu gizarte zerbitzu oso aurreratuak, eta badaukagu sare oso sendo bat horrelako kasuetan ere lagundu ahal izateko. Eusko Jaurlaritza ez da ari Osasun Sailean bakarrik lanean, eta badakigu egoera den-denak ezingo ditugula konpondu, baina neurri asko ipinita dauzkagu bidean.

Abian da txertaketa kanpaina. Bigarren dosia bermatzeko, txertoak gordetzera egin du Jaurlaritzak. Kritikak egin zaizkio. Hautu egokitzat daukazue oraino?

Erakutsi da txertoen arloan egokia izan zela gure erabakia, eta gutxi zabaldu da hori gizartean. Ez da ikusi zelakoa izan den bilakaera. Ingurura begira, eta ez naiz ari ezer asmatzen, zelan daude beste leku batzuetan? Nik aspirina bat ematen badizut, zer nahi duzu: dosi egokia ematea, ezta?

Baina ikerketa askok diote dosi bakar batek ere babesa ematen duela, eta hori aintzat hartu duten estrategiak ere egon dira, izurriaren larritasunak hori eskatzen duela argudiatuta...

Nik ez dut kritikatuko horrelako estrategiarik, inondik ere ez, gainera. Denok helburu bera dugu: ahalik eta gehien babestea gure gizarteak. Baina zer kolektibo jarri genituen aurrena? Ahulenak. Horiek babes osoa behar dute. Bestalde, guk, txertoak jartzeaz gain, bizitzen jarraitu dugu.

AstraZenecaren txertoekin eginiko txertaketak eten egin dira. Zientziaren ikuspegitik akatsa izan dela esan dute askok...

Hartu den erabakia zuhurtziaren ondorioa izan da; guztiok nahi dugu txertoa segurtasunez eta eraginkortasunez eman. Batzuek esan dute ezetz, baina beste ebidentzia batzuk daude hor, edo ebidentzia izan daitezkeenak; aztertu egin behar ziren.

Zuen kalkuluen arabera, noizko taldeko immunitatea?

Noiz izango dugu nahikoa txerto?

Zuek izango dituzue kalkuluren batzuk eginda, ezta?

Norbaitek esan du nik esan dudala herritarren %70 izango ditugula txertatuta udarako. Nahi adina txerto badugu, hala egingo dugu. Baina ikusi dugu ez direla bete aipatu diren epe luzeko zenbakiak; ez ditugu jaso horrenbeste txerto.

Uda aipatu duzu. Aurki hasiko dira loratzen ordurako asmoak. Iaz, normaltasun berria izeneko harekin hasi zen, eta berehala orbandu zen. Zuhurragoak izango dira aurten mezuak?

Ez aurreikuspenak bakarrik, baita norberak egiten dituen planteamenduak ere. Denok ikasi dugu hemen ez dagoela ziurtasunik: egunetik egunera begira ikusi behar dela bilakaera. Uda? Egon gaitezen egunean egunekoan; etorriko dira etorri beharrekoak.

Izan dira eskandaluak krisian, osasun sistemako arduradunen portaera desegokiak. Horiek izan dituzu momentu zailenak?

Egunetik egunera, erronka bera da: lehenbailehen bideratzea pandemia Euskadin, eta ahalik eta ondoen babestea biztanleak.

Halakoek ez dute laguntzen gizartearengana ondo heltzen...

Lanean egoteak laguntzen du, erne egoteak. Hortik urruntzen gaituen ezerk ez du laguntzen.]]>
<![CDATA[Eutanasia onestera doaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2021-03-18/eutanasia_onestera_doaz.htm Thu, 18 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2021-03-18/eutanasia_onestera_doaz.htm
Espainiako Kongresuan agerikoa da legearen aldeko jarrera; PP, Vox, UPN eta Foro Asturias bakarrik daude kontra, eta jarrera horretan irmo jarraitzeko asmoa adierazi dute: atzo bertan, Voxeko ordezkariek jakinarazi zuten, adibidez, Espainiako Auzitegi Konstituzionalera joko dutela lege horren aurka egiteko. Baina diputatuek dute legea onesteko giltza, eta hor ez dute aski babesik onespenaren kontra egiteko: okerrik ezean, gaur onartuko da, eta hiru hilabeteren bueltan indarrean egongo da legea.

Legea PSOEk aurkeztu zuen, eta gaur Kongresuan onartuko den testua jatorrian alderdi horrek atondutakoaren antzekoa da. Abenduaren 18an eman zioten lehen onespena Kongresuan, eta ordutik Senatuan egin dizkioten aldaketak «oso txikiak» izan direla adierazi du Fernando Marinek. Medikua da, eutanasia legeztatzearen alde eratutako DMD elkarteko ordezkaria. Oro har, «harago» joko lukeen lege bat nahiago luketela onartu du. Kritikoak izan dira, esaterako, autonomia erkidegoetan kasuen jarraipena egiteko atondu beharko diren berme batzordeekin, kezka baitute gobernu autonomikoetako buruzagien ildo politikoaren arabera funtzionatuko ote duten: «Horien bidez legea boikoteatzen hasten badira, auzitegietan buka dezakegu». Legeak jende askoren nahiak betetzen lagun dezakeela uste du, ordea: «Legeak erantzun bat eman ahal izango die egun eutanasia legeztatuta daukaten herrialdeetan aintzat hartzen diren kasuen %98i».

Ikuskera kritikoagoa du Koldo Martinezek. Espainiako Senatuan senataria da Geroa Baiko ordezkari gisa, eta bioetika gaietan aditua. Hantxe bertan hainbatetan adierazi du ezinegona. Ez legearen funtsarengatik: «Beharrezkoa zen. Eutanasia arautu egin behar da». Ez du ulertzen, ordea, legean, adibidez, zergatik ez zaion egin tokirik «suizidio lagunduari» ere. «PSOEk erabaki du suizidioa atzean uztea; erabaki politiko bat da». Ezin du ontzat eman: «Biak dira hiltzen laguntzeko prozesu klinikoak».

Lege osoagoa nahi luke: «Oso kalitate gutxiko legea iruditzen zait. Segurtasun juridiko urria ematen du; profesionalei begira, eta gizarteari begira, oro har». Salatu du, esaterako, ez dela behar bezala «zehazten» nork izango duen zerbitzua emateko ardura, hitzez Maria Luisa Carcedo Osasun ministro ohiak (PSOE) usu adierazi badu ere «erizainen» lana izango dela. Testuan, ordea, behin bakarrik aipatzen dira. Legearen harira ezarriko den «trebakuntza planarekin» ere kritikoa da: «Legea martxan jarri eta gero egingo da». Egiteko beste era bat nahi luke. «Zeelanda Berrian eta Australian eutanasia onartzeko legeak onartu dira berriki, eta horietan 12-18 hilabeteko epea jarri da indarrean sartzeko». «Seriotasun» handiagoa galdegin du: «Populismoa eta demagoia oso itsusiak dira, eta PSOEk eginda, oraindik itsusiagoak».]]>
<![CDATA[Ateak estutu eta astundu dira ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2065/002/001/2021-03-17/ateak_estutu_eta_astundu_dira.htm Wed, 17 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/2065/002/001/2021-03-17/ateak_estutu_eta_astundu_dira.htm Itxialdien itzalean ]]> <![CDATA[Urtea konplitu du pandemiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/194812/urtea_konplitu_du_pandemiak.htm Thu, 11 Mar 2021 07:12:15 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/194812/urtea_konplitu_du_pandemiak.htm
Aste horretan bertan itxi zituzten eskola guztiak, eta ekitaldi handiak debekatu. Martxoaren 13an, Eusko Jaurlaritzak aurrea hartu nahi izan zuen osasun larrialdia izendatuta, baina ez zuen neurri drastikorik hartu, eta Espainiako Gobernuak iluntze hartan bertan ezarri zuen alarma egoera. Konfinamendua martxoaren 15ean hasi zen Hegoaldean. Frantziako Gobernuak martxoaren 17an ezarri zuen, herriko bozen lehen itzulia egin eta gero. ]]>
<![CDATA[Baheketa bat egiteko eskatu dio Ibarrako Udalak Osakidetzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/194770/baheketa_bat_egiteko_eskatu_dio_ibarrako_udalak_osakidetzari.htm Wed, 10 Mar 2021 09:35:27 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/194770/baheketa_bat_egiteko_eskatu_dio_ibarrako_udalak_osakidetzari.htm ]]> <![CDATA[Labiren zain, Aste Santuko murrizketei so]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/008/001/2021-03-05/labiren_zain_aste_santuko_murrizketei_so.htm Fri, 05 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1887/008/001/2021-03-05/labiren_zain_aste_santuko_murrizketei_so.htm
Hainbat iturriren arabera, izurriaren datuek azken asteotan hobera egin dutela iritzita, espero da gaur Labiak arintzea herrien arteko joan-etorriak egiteko ezarrita dauden murrizketak. Aldaketa izango da; egun, kasu baimenduetan bakarrik —lanerako, ikasketetarako, zaintza lanetarako...— irten daitezke herritarrak bizileku dituzten herrietatik: soilik mugakide dituzten herrietarako egin ditzakete joan-etorriak libre, inork argibiderik eskatzeko arriskurik gabe. Arratsaldean 16:30ean dira batzordeko ordezkariak bilera egitekoak, eta gero agerraldia egingo dute erabakiak jakinarazteko.

Bide batez, atzo ezagutarazi zen Espainiako Gobernuak Aste Santura begira ondu duen plana. Osasun ministro Carolina Dariasek asteazken gauean argi utzi zuen gobernuaren asmoa ez dela inondik inora ere prebentzio neurriak sobera arintzea Aste Santuan. «Gure helburua bizitzak salbatzea da, ez asteak salbatzea». Lelo hori errepikatu zuen behin eta berriz, mugikortasuna mugatzen jarraitzeak garrantzi handia duela oroitarazi zuen, eta onena autonomia erkidego guztiek ikuspegi «homogeneo» batekin jardutea dela adierazi zuen. Zupiriak ere atzo onartu egin zuen garrantzitsua dela gobernu autonomiko guztiek «oinarrizko akordio» bat hitzartzea Madrilekin batera, eta horren araberako erantzun bateratu bat prestatzea Aste Santurako.

Efe albiste agentziak atzo zabaldu zuen Espainiako Gobernuak propio egun horietan pentsatuta prestatu duten planean zehazten dela erkidegoen arteko mugimendurik ezingo dela baimendu oraindik, eta deia egingo dela, oro har, «beharrezkoak» ez diren bidaiarik ez egiteko. Jende «pilaketak» saihestea ere proposatzen da plan horretan. Atzo arratsaldean jakin zen Osasun Publikoaren Batzordean elkarturik onetsi zutela autonomia erkidegoek, oro har, proposamen horren gaineko itun bat. Horiek horrela, Aste Santuan itxita egongo dira erkidegoak; batetik bestera ezingo da joan baldin eta baimendutako motiboren batengatik ez bada. Bide batez, etxeratze agindua ere indarrean egongo da: 22:00etarako erretiratu beharko da etxera egun horietan ere. Neurri horiek, hala ere, datorren astean berretsi beharko dituzte.

Iparraldean, neurriak oraino

Ipar Euskal Herriko intzidentzia tasa Frantziako Estatuko apalenetarikoa da gaur egun: 20 eta 50 kasu dira, 100.000 biztanleko. Hala eta guztiz ere, neurriak ez dituzte arinduko, eta etxeratze aginduak indarrean jarraituko du, 18:00etan, gutxienez lau astez. Bi hilabete dira neurri hori bete behar dutela herritarrek.

Jean Castex Frantziako lehen ministroa mintzatu zen atzo arratsaldean: «Egoera ezberdinak dira departamenduz departamendu, baina egoera nahiko ona den lekuetan ere, zuhurtziaz jokatu behar dugu. Intzidentzia kolpez igotzea gerta daiteke».]]>
<![CDATA[Hilabeteotan neurriak ezingo direla guztiz arindu azaldu dute agintariek ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-03-04/hilabeteotan_neurriak_ezingo_direla_guztiz_arindu_azaldu_dute_agintariek.htm Thu, 04 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-03-04/hilabeteotan_neurriak_ezingo_direla_guztiz_arindu_azaldu_dute_agintariek.htm Errioxak iragarri du ez dituela bere mugak irekiko Aste Santuan Gerturatzen ari da Aste Santua, eta galderak gero eta ugariagoak dira orduko joan-etorrien murrizketen inguruan. Atzo autonomia erkidegoetako ordezkariak Madrilen elkartu ziren Espainiako Gobernuko agintariekin, eta horixe izan zuten hizpide. Espainiako Gobernuak, Nafarroako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren gisan, «zuhur» jokatu beharra defendatu zuen, erkidegoen arteko mugimenduak, opor sasoi horretan ere, murriztearen alde akordio bat lortzeko esperantzan. «Gure helburua bizitzak salbatzea da, ez asteak salbatzea», esan zuen Carolina Darias Espainiako Osasun ministroak. Erkidegoen arteko «dezenteko adostasuna» dago joan-etorrien murriztearen inguruan, haren arabera. Oraingoz, ez dira ados jarri, baina ondoko egunetan espero dute akordioa ixtea. Labik esango duenaren zain EAEko Babes Zibileko Planaren aholku kontseiluaren (Labi) batzorde teknikoa gaur bilduko da izurritearen bilakaera aztertzeko, eta, ondoren, bere proposamena igorriko dio bihar elkartuko den Labiren aholku batzordeari. Aztergai izango dute udalerrien itxiera perimetrala bertan behera uztea, eta probintzia bakoitzaren barruan joan-etorriak baimentzea. Horixe iragarri zuen Jonan Fernandez Labiren batzorde teknikoko koordinatzaileak, Onda Vasca irratian. Azaldu zuen mahai gainean izango dutela udalerrien arteko joan-etorriak mugatzen dituen neurria, eta litekeena dela neurri hori «aldatzea». Nolanahi ere, ohartarazi zuen autonomia erkidegoa geldialdi batean dagoela, eta ez dagoela «abentura askotarako aukerarik» oraindik ere. Gaineratu zuen «ziurgabetasun handia» dagoela datozen bi edo hiru asteetako bilakaerari dagokionez. Txertaketaren ingurukoak Osasun sistemek txertaketa planekin jarraitzen dute. Jaurlaritzak hezkuntzako profesionalei txertoa jartzearen harira, kritika egin zuen atzo Steilas sindikatuak; Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari egotzi dio txertaketa txandak ez betetzea. Halaber, «kontraesanezkoa» deritzo sare publikoko ikastetxeetako langileak Mutualiaren bitartez txertatzeari, eta sare pribatukoak Osakidetzaren bidez. ]]> <![CDATA[Nafarroan asteon 4.200 adinekori txertoa jartzeko asmoa dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1897/004/002/2021-03-03/nafarroan_asteon_4200_adinekori_txertoa_jartzeko_asmoa_dute.htm Wed, 03 Mar 2021 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1897/004/002/2021-03-03/nafarroan_asteon_4200_adinekori_txertoa_jartzeko_asmoa_dute.htm
Txertaketa sustatzeko bidean aurrerako urrats bat egin zuen atzo Osakidetzak ere: Illunbeko txertaketa gunea martxan jarri zuten. Osakidetzak jarri duen era horretako lehen gunea izan da, eta kazetariz eta argazkilariz bete zen berehala. Txertoa jartzera ere jendea agertu zen, tantaka-tantaka, bakoitza osasun sistemak aurrez emandako orduan joan baitzen. «17:00ak arte egongo gara hemen», adierazi zuten osasun sistemako arduradunek. Denera 260 pertsona inguru txertatzeko asmoa zutela jakinarazi zuten, eta aste osoan erritmo horrexetan jarraitzekoak direla. AstraZeneca konpainiaren txertoa jartzen ari zaizkie gune horretan txertatzen direnei; 55 urtetik beherakoei ematen ari zaizkie txerto hori, ez baitago behar bezala probatuta pertsona adintsuagoetan.

Illunben ere bai

Gune horretan txertoa jartzera, batez ere, irakasleak deitu dituzte. Abian da arlo horretako profesionalen txertaketa, Haur Hezkuntzan eta Heziketa Berezian ari diren hezitzaileak lehenetsita; txertaketa gune hau irekita, prozesua bultzatzera egin nahi du osasun sistemak. Beste hainbat arlo profesionaletako pertsonak ere txertatu zituzten atzo Illunben; esaterako, hainbat udaltzain. Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik atzo eginiko adierazpenetan adierazi zuen Gipuzkoan urratu duten bide hori bera Bizkaian eta Araban ere beharbada ezarriko dutela, baina esan zuen aztertu egin behar dela ondo zer egin, eta zer ikasbide ateratzen diren lehen saio honetatik. Ez zuen deus gehiago esan.

Atzo jaso zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak AstraZeneca konpainiaren txertoaren dosi gehiago, Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioak adierazitakoaren arabera. Orain arte, AstraZenecaren 49.100 dosi jaso dituzte Hego Euskal Herrian. Bestalde, Frantziako Gobernuak txerto horren dosiak 65 urtetik gorakoekin ere erabiliko dituela esan zuen atzo, Eskoziako ikerketa batek izan dituen «emaitza pozgarriak» aintzat hartu behar direla argudiatuta. Olivier Veran Frantziako Gobernuko Osasun ministroak azaldu zuen ikerketa horrek erakutsi duela «nabarmen» jaisten direla ospitaleratzeak txerto horrekin ere. Dena den, AstraZenecaren dosiak hartzeko muga 75 urtetan jarri dute; hortik gorakoei Pfizerren txertoa edo Modernarena jarriko diete.]]>