<![CDATA[Arantxa Iraola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Feb 2019 00:19:46 +0100 hourly 1 <![CDATA[Arantxa Iraola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[GuraSOSek salatu du ez direla errausketako isuriak «etengabe»neurtuko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2019-02-19/gurasosek_salatu_du_ez_direla_errausketako_isuriak_etengabeneurtuko.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2019-02-19/gurasosek_salatu_du_ez_direla_errausketako_isuriak_etengabeneurtuko.htm
Herritarrei azpiegiturari buruzko informazioa ezkutatzen ari zaiela salatu dute maiz GuraSOS elkarteko arduradunek. Atzo jakinarazitako albistea horren adibide argitzat dute. Batetik, salatu zuten informazio horri «konfidentzial» izendapena eman diotela azpiegituraren sustatzaileek, eta agirian bertan, gainera, ezkutatuta dagoela argibidea: «Letra oso txikian eta dokumentu erantsi batean dago datu hori». Lehengo astean ere salatu zuten gardentasun falta; are gehiago, esan zuten «komunikazio plan konfidentzial» bat dagoela: iritzi publikoan aldeko jarrera zuztartzea luke helburu.

Teknologia onenak, iraunkorra, eragin ekonomiko positiboa... GuraSOSen arabera, tankera horretako ideiak «behin eta berriz» zabaltzearen poderioz, tapatu egin nahi dira azpiegituraren gabeziak. Horiek horrela, garrantzitsua iruditzen zaie proiektuaren kontra egitea, eta horretarako kalera irtetea. Hain zuzen ere, protesta bat dute deitua larunbat honetarako Donostian; errauste plantaren egitasmoa geratzeko eskatuko dute. Mobilizazioa «adostasunaren aldeko aldarri masibo bat» izatea nahi dute. Antiguako tuneletik abiatuko da martxa, 17:00etan.]]>
<![CDATA[Zubietako errauste plantako isuri toxikoak ez direla "era iraunkorrean" neurtuko salatu du GuraSOSek]]> https://www.berria.eus/albisteak/162985/zubietako_errauste_plantako_isuri_toxikoak_ez_direla_era_iraunkorrean_neurtuko_salatu_du_gurasosek.htm Mon, 18 Feb 2019 14:13:55 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162985/zubietako_errauste_plantako_isuri_toxikoak_ez_direla_era_iraunkorrean_neurtuko_salatu_du_gurasosek.htm komunikazio plan" bat abian dela, "konfidentziala" hura ere, iritzi publikoan errausketaren aldeko jarrerak zabaltzeko. Guztiz arbuiagarritzat dute. "Osasun publikoko arduradunak informazio faltsua zabaltzen ikusteak osasun bermeetan izugarri larriki eragiten du". Horiek horrela, GuraSOSek larunbat honetan Donostian errauste plantako lanak eteteko eskatzeko egingo duten mobilizazioan parte hartzera deitu du. Protesta "adostasunaren aldeko aldarri masiboa eta anitza" izatea nahi dute. 17:00etan abiatuko da, Antiguako tuneletik.]]> <![CDATA[Trenbide sarea moldatzen bada tren lasterra bazter daitekeela defendatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1958/015/001/2019-02-17/trenbide_sarea_moldatzen_bada_tren_lasterra_bazter_daitekeela_defendatu_dute.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1958/015/001/2019-02-17/trenbide_sarea_moldatzen_bada_tren_lasterra_bazter_daitekeela_defendatu_dute.htm Tren sozial baten alde! AHTrik ez! leloa zabaldu zuten, Erdi Aldea Trenaren Alde taldeak antolatuta.Trenbideak hobetuta, abiadura handikorik egin gabe, zerbitzu ona eman daitekeela argudiatu zuten.

Deialdiaren harira, tren lasterraren kontrako iritzia hedatu dute hainbat taldek. Protestarekin bat egin dute hainbat udalek ere. ELA, LAB, CGT, Steilas eta ESK sindikatuek, esaterako, ohar bateratu bat atera dute. Gogorarazi dute Europako Kontuen Auzitegiak iaz auzitan jarri zituela abiadura handiko sareak, txosten batean: «Onartu zuen kasu askotan egokiagoa dela dauden trenbideak hobetzea». Horiek horrela, tren lasterrik gabeko «alternatiba» bat aldarrikatzeko konpromisoa berretsi dute. Salatu dute instituzioen «murrizketak» ugaritu egin direla urteotan, eta ataka horretan jokabide «lotsagabea» dela bidean «minutu gutxi batzuk» aurreztea ekarriko duten bidaiak egin ahal izateko trenbideak eraikitzea.

Sustrai Eraikuntzak ere bat egin du deialdiarekin: «Trenbide sarearentzako konponbide bat lor daiteke Nafarroan egungo tren sarea erabilita; hori hobetuta, eta errailak bikoiztuta. Hori da, hain justu, guk dugun proposamenaren muina». Konponbide on bat dela pentsatzen dute; AHTarekin alderatuta, abantailaz josia: «Erraza eta merkea».

Etenik ez da

«Hemen ez da deus amaitzen. Jarraitu egingo dugu», adierazi zuten Bruselan bat eginda AHTaren aurkako eragileek. Protestan jarraitzeko ipinita dauden hurrengo ekitaldiak Altsasun (Nafarroa) eta Gasteizen izango dira; martxoaren 30ean eta maiatzaren 18an, hain zuzen ere.]]>
<![CDATA[Asteotan Gasteizen zazpi legionela kasu atzeman direla eta, sorburua argitu nahian dabil Osakidetza]]> https://www.berria.eus/albisteak/162933/asteotan_gasteizen_zazpi_legionela_kasu_atzeman_direla_eta_sorburua_argitu_nahian_dabil_osakidetza.htm Sat, 16 Feb 2019 08:42:08 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162933/asteotan_gasteizen_zazpi_legionela_kasu_atzeman_direla_eta_sorburua_argitu_nahian_dabil_osakidetza.htm <![CDATA[Tren lasterraren aurkako aldarria zabaldu dute Tafallan]]> https://www.berria.eus/albisteak/162939/tren_lasterraren_aurkako_aldarria_zabaldu_dute_tafallan.htm Sat, 16 Feb 2019 07:46:09 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162939/tren_lasterraren_aurkako_aldarria_zabaldu_dute_tafallan.htm <![CDATA[Franco ateratzeko xedean, irmo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/005/001/2019-02-16/franco_ateratzeko_xedean_irmo.htm Sat, 16 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1891/005/001/2019-02-16/franco_ateratzeko_xedean_irmo.htm
Justizia ministro Dolores Delgadok eman zuen atzo gobernuaren asmoen berri. Nabarmendu zuen familiak ezingo dituela eraman, inondik inora ere, Francoren gorpuzkiak Almudenako katedralera -Madrilen dago, hiriaren erdialdean-. Nahi hori adierazi izan du sendiak, baina gobernuak lehendik ere esana du ez zaiola batere egokia iruditzen hautu hori: Francoren hilotza han dagoela jakinda, «ordena publikoko arazoak» sortzeko arriskua ikusten du. Francoren aztarnak toki horretara eramanda Memoria Historikoaren Legea ez litzatekeela beteko adierazi zuen atzo Delgadok, aukera legokeelako han diktadorea «duintzeko» keinuak egiteko. Aintzat hartu behar da, gorpuzkiak lekuz aldatzeko albistearekin batera, eta ultraeskuina inoiz baino hanpatuago dabilela, hauspotu egin direla diktadura zuritzen duten ahotsak ere.

Orain Sanchezen gobernuak hasi duen ekinaldiak bidean zer eragozpen dituen ikusi beharko da hemendik aurrera. Orain arteko prozesua «zaila» izan dela onartu zuen atzo Delgadok; kritika asko jaso dituzte, eta hainbat helegiteri egin behar izan diete aurre. Francoren familiak prozesua geraraz dezakeen kezka adierazi zuten atzo, esaterako, hainbat iturrik; inoiz ez dute leku aldaketa errazteko jarrerarik erakutsi, eta Auzitegi Gorenari gobernuaren erabakiak gerarazteko eskatuko diotela adierazi dute aste honetan bertan. Erorien Haranean dagoen komunitate erlijiosoko prioreak ere -beneditarrak dira- trabak ipini ditu hainbatetan, eta auzitan jarri du gobernuaren jardunbidea. Justizia ministroak atzo defendatu zuen, hala ere, hartzen ari diren erabakiak ongi txertatzen direla Memoria Historikoaren Legearen barruan, eta aurrera egitea espero dutela.

Hainbat hedabidek atzo jakinarazi zutenez, Francoren gorpuzkiak dauden tokitik ateratzeko plana prest du gobernuak. 3.700 euro pasatxoko aurrekontua izango lukete lanek, eta egiten errazak lirateke: garabi batekin hilarria altxatu, eta gorpua atera egingo lukete, beste toki batera eramateko. Leku aldaketa egiteko astirik egongo den ez dago argi, ordea, bozak aurreratuta azken hatsean baitago legealdia.

Frankismoaren ikurra

Francoren diktaduraren ikur esanguratsuenetarikoa da Erorien Harana; 1958an inauguratu zuten, erregimen betean, eta, hura kudeatzen duten monje beneditarren artxiboen arabera, 33.833 gorpu daude haraneko kripta, hobi komun eta mausoleoetan. Tartean, Hego Euskal Herriko 1.300dik gora errepublikazaleren gorpuzkiak daude; bakan batzuk senideen oniritziarekin eraman zituzten hara, baina asko, inori deus esan gabe. Francoren aginduz egin zen, eta, diktadura zuritu nahi dutenek «adiskidetzeari egindako monumentu» bat izan zela esaten badute ere, Memoria Historikoaren legeak jomugan du. Diktadorea ez ezik, han hobiratuta dago Falangearen sortzailea ere: Jose Antonio Primo de Rivera. Ohorezko toki bat dute biek haraneko basilikan.]]>
<![CDATA[Luzatutako aurrekontuetatik at geratutako hiru neurri, aurrera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1854/011/001/2019-02-15/luzatutako_aurrekontuetatik_at_geratutako_hiru_neurri_aurrera.htm Fri, 15 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1854/011/001/2019-02-15/luzatutako_aurrekontuetatik_at_geratutako_hiru_neurri_aurrera.htm
Ez kritikarik gabe. EAJk eta EH Bilduk negoziazio luzeak izan zituzten aurrekontuen gaineko akordio bat hitzartzeko, azkenean ez ziren gauzatu, eta ahalegin antzu haien lorratza agerikoa izan zen atzo. Iker Casanovak hartu zuen hitza EH Bilduren izenean. Hiru lege proiektuak lantzeko orduan gainerako taldeei «erabaki ahalmena» ukatu zaiela salatu zuen. Zuzenketarik aurkezteko erarik ez zaiela eman esan zuen, eta botoak eskatzeko orduan erakutsi zuen «apaltasuna» falta izan zaiola Azpiazuri bidean. «Apaltasuna bukaerarako utzi ez bazenute, agian akordioa izango genuke gaur», egotzi zion. Kritika adierazi, eta bozketetan ez parte hartzea erabaki zuten. Ondorioz, ezin izan zen jakin zer jarrera hartzeko asmoa zuen EH Bilduk itunpeko eskolei zuzenduriko neurrian; zalantza zegoen auziaren inguruan, baina ez zen argitu.

Ezezkorik gabe

DSBEari buruzko proposamenak aldeko 37 boto jaso zituen, bederatzi ezezko, 11 abstentzio. Errentaren %3,5eko igoera ekarriko du. Funtzionarioen lansariaren igoerak jaso zuen atxikimendurik handiena: 46 aldeko boz izan ziren, eta hamar abstentzio. Elkarrekin Podemoseko ordezkariek proposatzen den soldata igoera «gutxienekoa» zela argudiatu zuten eta ezinbestekoa dela horren alde egitea; era berean, oro har, Jaurlaritzaren partetik «negoziatzeko» nahirik ez dutela ikusi salatu zuten: horregatik, hain justu, abstentzioa. Itunpeko eskoletako langileen soldatak %2,25 emendatzea ekarriko du azken neurriak. 37 boz jaso zituen alde, 11 ezezko eta bederatzi abstentzio. PPko legebiltzarkide Antonio Danboreneak defendatu zuen abstentzioa argudiatuz «baliabide urriegiak» dituztela itunpeko eskolek, eta soldaten igoeraz aparteko neurriak behar direla.]]>
<![CDATA[Onartu dira aurrekontuen luzatzearen harira Eusko Legebiltzarrean aurkeztutako hiru lege proiektuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/162839/onartu_dira_aurrekontuen_luzatzearen_harira_eusko_legebiltzarrean_aurkeztutako_hiru_lege_proiektuak.htm Thu, 14 Feb 2019 07:09:34 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162839/onartu_dira_aurrekontuen_luzatzearen_harira_eusko_legebiltzarrean_aurkeztutako_hiru_lege_proiektuak.htm datozen hilabeteotarako hamar greba egun dituzte antolatuta.]]> <![CDATA[Bozak irabaziz gero, EH Bilduk erraustegiaz galdetuko die gipuzkoarrei]]> https://www.berria.eus/albisteak/162795/bozak_irabaziz_gero_eh_bilduk_erraustegiaz_galdetuko_die_gipuzkoarrei.htm Wed, 13 Feb 2019 14:43:58 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162795/bozak_irabaziz_gero_eh_bilduk_erraustegiaz_galdetuko_die_gipuzkoarrei.htm <![CDATA[«Minaren» aurkako izenpeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2019-02-12/minaren_aurkako_izenpeak.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2019-02-12/minaren_aurkako_izenpeak.htm
Argazki esanguratsua izan zen; izan ere, Espainiako Kongresuan tramitatzen ari dira eutanasiaren gaineko lege proiektu bat: praktika hori legeztatzea proposatzen du. PSOEk aurkeztu zuen, uztailaren 2an ontzat jo zen testu hori aintzat hartzea, eta iragan urriaren 25ean lortu zen ez onartzea PPk legearen kontra aurkeztutako osoko zuzenketa. Ondorioz, aurrera egin zuen. Bozketetan, bi alderdi bakarrik azaldu dira legeztatzearen kontra: PP eta UPN.

Ordutik, ordea, geratuta dago tramitazioa; hala deitoratu dute usu eutanasiaren alde diharduten elkarteek, PP eta Ciudadanos trabak jartzen ari direla esan dute; atzo PSOEko diputatu Jesus Maria Fernandezek kritika hori bera berretsi zuen: salatu zuen bi alderdiak ari direla «blokeo» lanetan. Zuzenketen fasea «behin eta berriz» luzatzen ari direla esan zuen, eta Ciudadanosek, bereziki, argitu egin beharko lukeela zergatik ari den jarrera horretan; behin testuaren tramitazioaren aldeko boza eman eta gero, paradoxikotzat dute.

Urak aski nahasita daude Espainiako politikagintzan; Vox alderdia lortzen ari den indarraren ondorioz hainbat jarrera kontserbadoretan gotortzen ari dira talde eskuindarrak. Ciudadanosen jokabidea horrekin lotuta dagoela pentsatzen dute sozialistek. Haiek, baina, ukatu egin dute blokeo lana; dena den, azalpen lausoak eman dituzte gaiaz. Francisco Igea parlamentariak atzo gogora ekarri zuen haiek aurretik bizitzaren amaierako zaintzak bermatzeko lege bat aurkeztu zutela —ez du eutanasia egiteko aterik zabaltzen testuak; aurretik badira antzeko legeak—, Espainiako Senatuan tramitatzen ari direla egun testua, eta lege hori taxuz lantzen jarraitzea ezinbestekoa iruditzen zaiela eutanasiaren gaian sakontzen hasi aurretik.]]>
<![CDATA[Maribel Tellaetxearen familiak Madrilera eraman du eutanasiaren aldeko eskea]]> https://www.berria.eus/albisteak/162705/maribel_tellaetxearen_familiak_madrilera_eraman_du_eutanasiaren_aldeko_eskea.htm Mon, 11 Feb 2019 18:48:26 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162705/maribel_tellaetxearen_familiak_madrilera_eraman_du_eutanasiaren_aldeko_eskea.htm <![CDATA[ZUZTARTUTA, ETA LORATUTA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1990/002/001/2019-02-10/zuztartuta_eta_loratuta.htm Sun, 10 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1990/002/001/2019-02-10/zuztartuta_eta_loratuta.htm
Loretan dago Seaska, baina ez da samurra izan horra heltzeko bidea. Batetik, aurreiritzi asko apurtu behar izan dituzte. 1960ko hamarraldiaren azken arnasan, askoren begietan bitxikeria bat zirudien haurrak azpiratutako hizkuntzan hezi nahi zituzten aita-ama haien nahiak. «Ikastolak izan ziren euskara erdian jartzen zuten lehenetariko egitura: hori garai hartan ez zen ulertzen. Izan ere, hainbat hamarkadatan haurrak zigortu egin zituzten frantses eskoletan euskaraz mintzatzeagatik: horiek horrela, guraso asko lotsarazi egin zituzten euskaldun izateagatik». Hortik errezeloak. «Ez zen ulertzen inportantziarik ez zuen hizkuntza hori bat-batean erdian jartzea. Eta ulertzen zutenek askotan ulertzen zuten kontrako iritzi batekin». Baina aurki hasi zen gora egitura berria. «Arrakasta erabatekoa izan zuen». 1969an hasi zuten bidea, bost umerekin: «Baiona-Miarritze eta Arrangoitzen aritu ziren, toki egokia ezin atzemanik». Aurki, emendatzea: «1978rako, 400 ikasle zituen».

Beste mota bateko eragozpenak hasi ziren orduan: administrazioak ipinitakoak zentralismo erabatekotik. «Lehen Hezkuntza ireki zenean, Frantziak bere artilleria guztia atera zuen, eta debekuekin hasi ziren...». Eta susmo ilunak hauspotzeko baliatu zuten abagunea. «Garai hartako prefet batek esan zuen, adibidez, frantses txarrekin ezin zela euskaldun onik egin... Egin ziren adierazpenak, era berean, erranez frantsesa zela Frantziako hizkuntza bakarra eta ikastoletan basatien pedagogia bat egiten zela». Ordutik zer gertatu da? Nola ulertu ikastolek izan duten hazkundea? Gaur egun gizartean irabazi duten ospea?

Mugarri askok zedarritutako bidea dela uste du Gorostiagak: 1992ko ekaina du, esaterako, gogoan. «Lehen aldiz Seaskako ikasle talde batek baxoa gainditzea oso garrantzitsua izan zen. Izan ere, lehenago gurasoak beldurtu egiten ziren sarri: ama ikastolara eramaten zituzten haurrak, baina, gero, ja Lehen Hezkuntzan, beldurtu egiten ziren: 'Zer gertatuko da nire seme edo alabarekin euskaraz ikasten badu?'. Baina garai haiek pasatu ziren, gaur egun ja ikasleen ehuneko ehuna pasatzen da ama eskolatik Lehen Hezkuntzara». Bigarren hezkuntzarako hautua ere gehienek egiten dute, eta emaitza oso onak lortzen dituzte. Harrera on horretaz jabetuta, «ikastola berriak irekitzeko politikari» irmo eutsi diote urteotan. Arrakastatsu. Ikasle oso gutxirekin zabaldu dituzte usu, baina aurki bete dituzte. «Esan izan digute: 'Erotuta zaudete... Nola ireki dezakezue ikastola bat bi ikaslerekin?'. Baina eskaintza ematen den ber, eskaera handitu egiten da», azaldu du Gorostiagak. «Eskaintza hurbiltzeak erraztu egin du, gainera, jendearen erabakia. Herrian bertan baduzularik ikastola bat, jendeak barneratua du haurra euskalduna izatea nahi badu ezinbestekoa dela ikastolan izatea... Beraz, gaur egun arrakasta hori argi eta garbi ari da handitzen. Azken urteotan, haur kopurua jaisten ari da, eta gu ari gara hazten; merkatuaz ariko bagina, erran ahalko genuke ari garela merkatu parteak irabazten». Hazkundea, batez ere, Lapurdin da agerikoa. Ezin bestela. «Kontuan hartu behar dugu Ipar Euskal Herriko populazioaren %80 Lapurdin bizi dela; Lapurdin, eta, gainera, kostaldean». Baina datu baikorrak edonon dira: «Zuberoan, esaterako, eskola guztiak hartzen baditugu, pribatuak eta publikoak, eskolarik handiena ikastola da, Sohütako ikastola».

Seaskako familien soslaia ere zabaltzen ari da. «Garai batean familia euskaldunak ziren, batez ere, eta frantses familia gutxi. Egun, aldiz, behar dugu inkesta bat egin, baina ikastola gehienetatik datorren inpresioa da, tokian tokiko berezitasunak aparte, gehiengo bat frantsesez hitz egiten duten familietatik heldu dela. Hori nola esplikatzen da? Garai batean lotsarazi zituzten aitatxi-amatxi haiek ez zieten transmititu euskara beren haurrei, eta orain haietako hainbatek sentitu dute nolabaiteko falta bat...». Mirentxu Ibargaraik ia bi hamarkada daramatza Seaskan irakasle, eta argi ikusi du berak ere: guraso askoren artean «eskasa» atzeman du. «Euskara ez ikastearen eskasa dute hainbatek. Eta nahi dute beren haurrek euskara ikastea». Ikastolan. «Frogatuta dago ikastola dela euskara ongi ikasten den tokia; gutxienez, besteetan baino hobeto ikasten da». Seaskako presidente Paxkal Indori nabarmengarria iruditzen zaio gizartean pertzepzio hori egotea: «Bai politikoki eta bai gizartean irabazi ditugu hainbat bataila; hori erratea inportantea da. 50 urteotako lanak aski ondorio onak izan ditu».

«Naturalki», ikastolara

Eboluzio horren ondorioz, kanpotik Euskal Herrira bizitzera heldutako hainbat familia ere «naturalki» ikastolarako urratsa egiten ikusten dituzte maiz orain. Gorostiagak esan du, gainera, Seaskan nor direla sentitzen dutela gurasoek, eta erakargarria dela hori askorentzat. «Egun, gurasoen gehiengoak ikusten du haurrak eskolan uzten dituztela zineman utziko balituzte bezala: kontsumitzeko gauza baten gisan. Eta guk oraindik ulertzen dugu hezkuntzarako gune bat dela ikastola, eta, hezkuntzarako gune bat den unetik, gurasoek ere zeresana badutela...». Beharrak bultzatuta, lehen lerroan egon behar dute, gainera, Seaskako gurasoek: dirua biltzeko ahaleginetan usu. Guraso askorentzat, Seaskarako sarbidea izan da ikastolek hezkuntzako premia bereziak dituzten haurrekin egiten duten lana ere. Soslai horretako ikasleek «etengabe» gora egin dute.

Ezin uka, zailtasunak ere ekarri ditu ikasle erdaldunen etorrerak. Ibargaraik sarri ikusten ditu horiek bere eguneroko jardunean. «Orain ikastoletan sartzen diren familia berriek, haur ttipiek, etxetik ez dute euskara jaso: frantsesez mintzo dira, proportzio gero eta handiagoan». Azken urteotan, ikasle kopurua handitu ahala, areagotu egin da hori. «Ikusi dut alimaleko diferentzia horretan. Orain, Haur Hezkuntzako gela batzuetan ez da benetako murgiltzerik; hogei haur inguru dira, eta bat edo bi dira euskaraz dakitenak. Hori da gure zailtasun handia gaur egun: euskara ikasi egin behar dute, eta bakarrik bi helduk [irakaslea eta laguntzailea] gelan euskaraz hitz eginez... Kasik karikatura bat da hori, baina erakusten du egoera». Berria Seaskan. «Garai batean, gehiengoa euskalduna zen; etortzen zelarik familia bat erdalduna, haurra sartzen zen gelan, eta handik hiru hilabetera euskara ikasia zuen». Zailagoa da gaur egun. «Zenbaitetan, 5-6 urte dituzte haurrek, eta ez dakite oraindik ongi euskaraz: hor dugu garai honetan Seaskan gure korapilo nagusia, eta beste ereduetan ere bai; elebidunetan, bistan da».

Seaska egituratzearekin batera, urteotan euskararen presentzia handitu egin da gainerako sareetan ere -publikoan eta katolikoan-; bada eredu elebiduna, eta, haur txikienentzat, badira murgiltze bidezko esperientziak. Hein handian, ikastolen arrakastak eta horiek apurtutako aurreiritziek ekarri dute aldaketa hori. Eta erretratu berri bat ekarri dute, gero eta euskaldunagoa. Ama eskoletan, ikasleen %21 murgiltze ereduan ari dira egun; %25,5 elebidunean. Lehen Hezkuntzan, murgiltzean ari dira %9; elebidunean %27. Gorostiagak aitortu du beste sareen ekarpena, baina uste du ikastolek ezinbesteko tokia betetzen dutela: argi du, adibidez, gainerako zentroak murgiltzean egiten ari diren esperientziak ez direla osoak. «Gainera, 6 urterekin, irakurtzen hasten diren adinean, elebidun izatera pasatu beharko dute... Izan ere, Frantziarentzat dogma bat da ikasleek lehenik frantsesez ikasi behar dutela irakurtzen». Bat dator Indo: koska handia dago oraindik proiektu horien eta Seaskaren artean. «Gure proposamenean, bakarrak gara», azaldu du: «Finean, euskaran osoki errotua den eskola ikastola da Iparraldean». Eta datuek erakusten dute hautu horren aldeko «gosea»: agerikoa. Inkesta Soziolinguistikoan -2016. urtekoa da azkena- galdetu zitzaienen %20k adierazi zuten murgiltze eredua nahi luketela beren umeentzat; 1996an %7 ziren. Hautu elebiduna egiten dutenak ere igo egin dira hamar urteotan: %34tik %41era.

Egokitu beharra

Ez dute «nostalgietan» bizi nahi, uste dute emendatzeak aukera eder bat dakarrela, eta haur erdaldunak hezteko erarik egokienaren bila ari dira orain Seaskan. Ibargarai: «Helburua da lehen urteetan indar guztia ematea hizkuntzaren ikaste horri. Horretarako metodo berriak eta tresna berriak saiatzen ditugu, eta irakasle batzuk trebatzen ari dira ahalik eta eraginkorrena izateko euskara ikasteko prozesu hori». Aparteko ahalegina egin behar dute haur horien gurasoekin ere, haiek ahalegin horretara erakartzea ezinbestekoa baita. «Badira hamar bat urte familia berriei, harrera egiten diegunean, biziki argi esaten diegula euskara ez badute etxetik jasotzen ikastola ez dela aski izango euskara ongi ikasteko... Horretarako, biziki-biziki errepikatzen diegu guraso horiei izan behar dutela benetako proiektu bat, eta familian gogoetatu behar dutela gero ikastolatik kanpo ere hainbat tokitan, hainbat jardueratan eta, haurrek euskaraz jarduteko era izan behar dutela. Batzuek oso ongi ulertzen dute: haur horiek askoz ere azkarrago ikasten dute». Indok argi du eboluzio horrek ezinbestean heldu behar zuela. «Gure garapen planaren ondorioa da: argi. Euskaldundu behar dira erdaldunak herri bat euskalduntzeko». Euskaraz ariko den mundu oso bat eskaini behar zaie horretarako, eta uste du aintzat hartzekoa dela Seaskak horretan ere egiten duen ekarpena. «Eta hori ontsa da, baina ez da hori gure egitekoa: baizik eta eskolatzea». Eta harago daude beste hainbat aldagai esanguratsu, errealitate soziolinguistikoaren baldintzagarri. Politika oso bat beharrezkoa da.

Beste kezka bat ere badute: Seaskako ikasleek, behin ikastolako jarduna bukatuta, euskaraz ikasten jarraitzeko aukera oso gutxi dituzte. Aspaldiko aldarria dute Hegoaldeko unibertsitateetarako eta goi mailako eskoletarako sarbidea erraztea. «Trabak» handiak dira egun. Gorostiagari ezinbestekoa iruditzen zaio horiek kentzea. Eta, hain justu, onartu du, hainbat dei etsiren ostean, azken hilabeteotan Hegoaldeko hainbat eragilek -Eusko Jaurlaritzak, EHU Euskal Herriko Unibertsitateak eta MU Mondragon Unibertsitateak- elkarrizketarako jarrera ona erakutsi dutela. «Aterabideak» ebaztea espero du orain. Bidea osatzen jarraitzeko. «Familiek 18 urtez egin dute sekulako lana beren haurrek euskaraz ikasteko, eta, gero, bat-batean, ikasleak joango dira frantses hezkuntzara? Ez da logikoa. Potentzial handi batek segi dezake euskaraz ikasten». Jomuga bat dute: «Helburua litzateke hamar urteren bueltan bi ikasletik batek jarraitzea bere ikasketak euskaraz». Badira xede gehiago: baxoa eta brebeta -bigarren hezkuntza amaierako etsaminak- euskaraz osoki egin ahal izateko aldarria ere, esaterako, aspaldikoa da, eta usu errepikatu behar dute oraino. Lanbide heziketan ere ari dira -bi ikasketa mota eskaintzen dituzte-, eta indartu egin nahi dute.

Parisera begira

Baliabideak beharko dituzte. Eta eskas izan dituzte gehienetan. Aurten ere, ikasturtea protesta artean hasi zuten, aski irakasle postu ez zutela eta. Indok onartu du egun sostengua badutela Ipar Euskal Herrian egituratutako erakundeen partetik -EEP, Euskal Hirigune Elkargoa eta departamendua-. «Ulertu behar da Seaskak sekulako eragin soziala eta politikoa ukan duela 50 urteotan. Dudarik gabe, babes instituzionala bada, eta zor zaion babesa da hori». Parisen ikusten ditu oztopoak: «Egun dugun etsaia Parisen dago». Gobernuan. «Hain jakobinoak dira!». Beti izan da traba ikuskera hori. Askatasuna, berdintasuna eta senidetasuna. Indok maiz pentsatzen du Frantziak usu hanpatuta nabarmentzen dituen printzipioen gainean. «Harrigarria da berdintasun hori nola ulertzen duten Parisen. Hain kolonialistak dira kulturalki non errazki pentsatzen ahal duten frantses kultura euskal kultura baino gehiago dela, eta, nolabait ere, badirela azpikultura batzuk». Horren muineko paradoxa biluzi beharra ikusten du: «Azpikultura bat dela pentsatzen bada, orduan pentsa daiteke badirela azpijende batzuk ere, eta hor berdintasuna suntsitzen da».]]>
<![CDATA[Kristau Eskolan eta IZEAn beste hamar greba egiteko deia egin dute sindikatuek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/008/001/2019-02-09/kristau_eskolan_eta_izean_beste_hamar_greba_egiteko_deia_egin_dute_sindikatuek.htm Sat, 09 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/2108/008/001/2019-02-09/kristau_eskolan_eta_izean_beste_hamar_greba_egiteko_deia_egin_dute_sindikatuek.htm
Greben atariko, hilabete honetan bertan manifestazio handi bat egin nahi dute: otsailaren 28an izango da. Negoziatzeko borondatea agerian utzi nahi dute bertan, baina elkarrizketa «serio» bat eskatzen dute; esan dute patronalek eduki «hutsalak» proposatu dituztela orain arte, eta horrela nekez egin daitekeela aurrera. Hamar urte daramatzate lan ituna eguneratu gabe, eta, besteak beste, urteotan langileen erosahalmena %12 inguru urritu dela argudiatu dute. Lan zamak arintzea ere badute eskakizunen artean, 0-3 adin tarteko umeekin diharduten langileen premiei bereziki erreparatzea, eta, ikasle kopurua apaldu ahala eskoletan egin beharko diren aldaketen harira, beharginak lekuz aldatzeko akordioak hitzartzea.

Kristau Eskolak eta IZEAk 215 ikastetxe dituzte Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; 9.000 behargin ari dira sarean, eta 100.000 ikasle. Haur eta gaztetxo horien gurasoek hainbat aldiz adierazi dute kezka langileen protesten harira; familien eguneroko martxa aztoratzen dute, eta eskola ordu asko ari dira galtzen haurrak. Ohar bat plazaratu zuten atzo ere; gatazkan gailentzen ari diren debate «antzuez» ohartarazi zuten.]]>
<![CDATA[Indarkeria matxistarengatik auzipetuei zaintza ukatzeko bidea ireki du legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/albisteak/162550/indarkeria_matxistarengatik_auzipetuei_zaintza_ukatzeko_bidea_ireki_du_legebiltzarrak.htm Thu, 07 Feb 2019 13:35:09 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162550/indarkeria_matxistarengatik_auzipetuei_zaintza_ukatzeko_bidea_ireki_du_legebiltzarrak.htm
Behin proposamena tramiterako onartuta, gero horren gaineko zuzenketak egiteko era izango dute gainerako taldeek. PSE-EEko parlamentari Alexia Castellok, esaterako, nabarmendu du «findu» beharreko aldagaiak ikusten dituztela; muinean bat datoz, hala ere, ororen gainetik umeen eskubideak lehenesteko helburuan. EAJk aldeko botoa eman badu ere, Amaia Arregi parlamentariak azaldu du egungo legediak ahalbidetzen duela indarkeria matxista kasuetan zaintza partekatua kentzea erasotzaileari. Elkarrekin Podemoseko Eukene Aranarentzat, berriz, euskal administrazioek ez diete «behar bezala erantzuten» indarkeriaren biktimen beharrei. PPko Nerea Llanosen ustez, legea aldatzeko orduan «tentuz» aritu beharko dute taldeek, egiten dituzten aldaketak Espaniako Konstituzioaren aurkakoak izan ez daitezen. Epai irmorik gabe 2015eko ekainaren hondarrean onartu zuten Eusko Legebiltzarrean zaintza partekatuaren inguruko legea, kritika eta zalantza askoren ostean. EH Bilduk aurka bozkatu zuen, PSE-EE abstenitu egin zen, eta EAJk, PPk eta UPDk aldeko boza eman zuten. Lege haren hauspo izan ziren hainbat eragile. Herri ekinaldi legegile baten fruitua izan zen egitasmoa -Kidetza guraso bananduen federazioaren bidez ailegatu zen parlamentura-, eta desadostasun keinuak egin zituzten egun hartan legebiltzarrean; izan ere, jatorrizko testua aldatu egin zuten legea tramitatzeko prozesuan, eta legeak ebazten du zaintza partekatua baldintza batzuen arabera ematea: ez du lehenesten kasu orotan. Testu hori aldatuko dute orain, propio testuan idatzita uztekozaintza partekaturako eskubidea ukatuko zaiela indarkeria matxistarengatik auzipetutako gurasoei.

Egun indarrean dagoen legearen arabera, gurasoei halako murrizketak ezartzeko, haien kontrako «sententzia irmoak» behar dira, edo, gutxienean ere, epaileak biolentzia mota horren «zantzu sendoak» argudiatu behar ditu: horrelakorik gabe ere neurriak hartzea du helburu orain EH Bilduren proposamenak.

Erasotzaileen %97

Testua birmoldatzeko arrazoi sakonak daudela argudiatu du EH Bilduko ordezkariak aldaketaren aldeko zioetan. «Hainbat azterketak diote indarkeria matxistarengatik urruntze agindua duten gizonezkoen %97k epailearen aldetik haurren bisita erregimena onartua dutela eta hainbat kasutan zaintza partekatua ere bai», adierazi du. Halaber, gogorarazi du hainbat erakundek abisu emana dutela adingabeek halako egoeretan usu izaten duten «babes falta» dela eta. «Ikusten da instantzia judizialetatik berehalako neurririk hartzen ez bada indarkeriazko aitatasunari onespena ematen zaiola». Horren ondorioak aski larriak direla ohartarazi du: «Ezin dugu inola ere onartu azkenaldian adingabeen aurrean jazotako emakumeen hilketak, adingabeen hilketak edo haurrei egin zaizkien jazarpen sexual edo psikologiko larriak bezalako kasurik berriz gertatzerik».]]>
<![CDATA[Indarkeria matxistarengatik auzipetuei zaintza ukatzeko era irekiko du legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2148/003/001/2019-02-07/indarkeria_matxistarengatik_auzipetuei_zaintza_ukatzeko_era_irekiko_du_legebiltzarrak.htm Thu, 07 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/2148/003/001/2019-02-07/indarkeria_matxistarengatik_auzipetuei_zaintza_ukatzeko_era_irekiko_du_legebiltzarrak.htm
Egun indarrean dagoen legearen arabera, gurasoei halako murrizketak ezartzeko, haien kontrako «sententzia irmoak» behar dira, edo gutxienean ere epaileak biolentzia mota horren «zantzu sendoak» argudiatu behar ditu: horrelakorik gabe ere neurriak hartzea bilatzen du orain aldaketak. Jone Goirizelaiak sinatu du aldaketa proposamena. Euskal Herrian bertan berriki andre eta adingabeei «ondorio oso mingarriak» utzi dizkieten bortxazko eraso larriak jazo direla esan du, eta aurre egin behar zaiola horri.

Zaintza bakarrik ez

Testu berriaren bidez, zaintza partekatua ukatzeko ez ezik, legea erabili nahi dute bortxa matxistagatik auzipetuta dauden gurasoei seme-alabekin komunikatzeko eskubidea ukatzeko ere. «Eskubide hori epailearen erabakiz bertan behera utzi ahalko da», azaldu du EH Bilduko ordezkariak proposatu duen erreforman. Ororen gainetik, aldaketa horien bidez «adingabeen eskubideen berme eta babesak kontuan hartu» behar direla adierazi du. Erantsi du antzeko neurriak Europako hainbat tokitan hartuta daudela, eta Espainiaren administraziopeko erakundeek oraindik horrelako araurik ebatzi ez badute ere, aukera bultzatu egin behar dela: «Eusko Legebiltzarra lehena litzateke».

Behin proposamena tramiterako onartzen bada, gero horren gaineko zuzenketak egiteko era izango dute gainerako taldeek. PSE-EEko ordezkariek, esaterako, atzo nabarmendu zuten «findu» beharreko aldagaiak ikusten dituztela koalizio abertzaleak proposatu duen testuan; muinean bat datoz, hala ere, ororen gainetik umeen eskubideak lehenesteko helburuan. Abstentzioaren aldeko hautua eginda, legea onartu zenean «bakarrik» geratu zirela esan zuten atzo, eta haien ekarpena egiteko modua ikusten dutela orain erreforma honetan.

Erasotzaileen %97

Testua birmoldatzeko arrazoi sakonak daudela argudiatu du EH Bilduko ordezkariak aldaketaren aldeko zioetan. «Hainbat azterketak diote indarkeria matxistarengatik urruntze agindua duten gizonezkoen %97k epailearen aldetik haurren bisita erregimena onartua dutela eta hainbat kasutan zaintza partekatua ere bai», adierazi du. Halaber, gogorarazi du hainbat erakundek abisu emana dutela adingabeek halako egoeretan usu izaten duten «babes falta» dela eta. «Ikusten da instantzia judizialetatik berehalako neurririk hartzen ez bada, indarkeriazko aitatasunari onespena ematen zaiola». Horren ondorioak aski larriak direla ohartarazi du: «Ezin dugu inola ere onartu azkenaldian adingabeen aurrean jazotako emakumeen hilketak, adingabeen hilketak edo haurrei egin zaizkien jazarpen sexual edo psikologiko larriak bezalako kasurik berriz gertatzerik». Iaz gertatu ziren kasuen artean, esaterako, aparteko oihartzuna izan zuen Maguette Mbeugouren hilketak. Bilbon izan zen; senarrak hil zuen, lepoa moztuta, bikotearen umeak etxean zirela. Bikotekidearen aurkako salaketa jarria zuen andreak epaitegian.]]>
<![CDATA[Ipar Euskal Herriko kultura «inarrosten» jarraitu nahi du Seaskak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/007/002/2019-02-06/ipar_euskal_herriko_kultura_inarrosten_jarraitu_nahi_du_seaskak.htm Wed, 06 Feb 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1960/007/002/2019-02-06/ipar_euskal_herriko_kultura_inarrosten_jarraitu_nahi_du_seaskak.htm Goazen! telesailaren azken atala proiektatuko dute. Eta hilaren 16an, Miarritzen, kontzertu batean ariko dira bost talde; horien artean, Willis Drummond eta Berri Txarrak.

Seaskako arduradunek nahi dute urtemuga hauspo izatea, hazten jarraitzeko, zentroen eta gizartearen arteko «lokarri soziala» indartzeko, eta Ipar Euskal Herriko kultura «inarrosten» jarraitzeko.

Datu batzuk eman dituzte egungo egoeraz: duela hamar urte, Ipar Euskal Herriko ikasleen %5 hartzen zituzten, eta egun, %10. Aurreikusten dute hamar urteren buruan %20era hurbilduko direla. 36 zentro kudeatzen dituzte, 430 profesional ari dira sarean, eta 3.500ndik gora ikasle dituzte.

Egungo arduradunek aparteko hitzak izan dituzte aitzindari izan zirenentzat; Argitxu Noblia, Libe Goñi, Laxaro Arandia, Mikel Muñoa, Jokin Etxeberria, Iker Gallastegi, Arrosa eta Ramuntxo Camblong, Marcelline eta Manex Pagola, Jean Etxemendi, Mikela eta Beñat Gimenez, Maite Zabala eta Maialen Iturbide, besteak beste.]]>
<![CDATA[Seaskak "borrokaz eta ametsez" betetako 50 urte bete dituela ospatuko du]]> https://www.berria.eus/albisteak/162456/seaskak_borrokaz_eta_ametsez_betetako_50_urte_bete_dituela_ospatuko_du.htm Tue, 05 Feb 2019 07:25:51 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/albisteak/162456/seaskak_borrokaz_eta_ametsez_betetako_50_urte_bete_dituela_ospatuko_du.htm <![CDATA[Kale gorria saihesteko bide iluna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2019-01-31/kale_gorria_saihesteko_bide_iluna.htm Thu, 31 Jan 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2019-01-31/kale_gorria_saihesteko_bide_iluna.htm
Horren atzeko motiboetako bat alokairuen igoera da. Unanua: «Errentak gora ari dira; ikusi izan dugu jendea iritsi izan dela 250 euro eskatzera partekatutako gela batengatik». Alokairu bat hitzartu ahal izateko baldintzak ere eragozpen dira, gero eta zorrotzagoak baitira: «Gelak alokatzeko ere nomina bat eskatzen da zenbait kasutan». Kanpo uzten ditu horrek baliabide urriekin dabiltzanak. «Ikusten dugu badela jendea, diru sarrera batzuk izan arren, ezin duena egin etxebizitza batera iristeko urratsa», berretsi du Unanuak. Alde horretatik, alokairuen igoeraz gain, beste arazo bat ere ikusi dute, gainera, azkenaldian: «Pentsioen itxiera». Diru sarrera apaldun jende askorentzat abaro izan dira urte askotan, baina desagertzen ari dira. Bizkaian etxegabeen eskubideen alde ari den Beste Bi plataformako kidea da Joseba Gaya, haien inguruetan ere arazo hori bera dutela adierazi du: Bilbon ere pentsiorik gabe geratzen ari dira, eta aukerak urritzen ditu horrek. «Turismoaren ufada agerikoa izan da; pentsio asko zeuden lehen, eta horiek era ematen zieten hainbat pertsonari duin bizitzeko. Baina orain pentsio gutxi geratzen dira, alokairuan hartzeko etxeak urritzen ari dira, eta daudenak garestiak dira». Diru iturri apalak dituzten pertsona askok ezin dute, ondorioz, hautu duin batera urratsik egin. «Pertsonetan zentratutako politika» egokiagoak gauzatu ezean, arazoak gurpil zoro horretan biraka jarraituko duela esan du Gayak.

Ugaritu egin dira azkenaldian migratzaileak: Europarako bidean Euskal Herrian pausatu dira asko, hein handi batean Frantziak mugan jarri dituen arazoek bidea motelduta. Eragileen aburuz, ordea, horiek ez dituzte etxegabeei buruzko datuak ugaritu. Ugaritzen ari dira bestela ere. Ezin uka, migratzaileak dira horietako asko. «Ugaritu egin dira atzerritik etorritako pertsona gazteak; gizon gazteak dira gehienak, 18-20 urtekoak», esan du Martinezek. Paperik ez dute gehienek, eta gurpil zoro batean sartzen ditu horrek ere, egoera irregularrak zailago egiten baitu bazterreko egoera uzten laguntzeko baliabideak eskuratzea. Zerbitzuak horien beharretara ere moldatu behar direla uste du: «Tradizionalki, kalean zegoen pertsonen soslaia zen egoera traumatiko batzuen ondorioz kalean geratu zirenena: hori zen erreferentzia. Orain, sarri soslai horretatik bestelakoak dira... Irregular izateak ekartzen dizkie maiz arazoak».

Zerbitzu gehiago behar dira

Usu nahi eta ezinean ari direla diote arloan ari direnek. Iruñean aurten, esaterako, egunero 52 lagun inguru artatzen ari dira. Justu antzean dabiltzala onartu du Unanuak. «Iaz negua oso makurra izan zen, eta aurten, oro har, iaz baino eskari gutxiago izaten ari gara, baina handituko balira, pentsiorik gabe-eta, estu ibiliko ginateke». Badakite, gainera, ez direla heltzen premian diren guztiengana. Hala moduzko konponbideetan dauden pertsona asko haien baliabideetatik at geratzen dira, eta kale gorrian dauden hainbatek ere nahiago izaten dute hantxe jarraitu. «Bada jendea ez duena etorri nahi guk eskaintzen ditugun zerbitzuetara; nahiago izaten dute zubipean geratu. Asteotan, esaterako, kezkatuta ibili gara haiekin: urak gainezka egitekotan ibili baitira hainbat tokitan», onartu du Unanuak: «Gure zerbitzuetan jartzen ditugun arauak eragozpen izaten dira zenbaitentzat, edo beste jendearekin harremanak eduki behar izateak ere atzeratzen ditu hainbat pertsona... Buruko gaitzen arazoa ere hor dago». Bat dator hutsune horiekin Gaya. «Dei ezazu Bilboko Udalera; esango dizute etxegabeentzako lekuak libre dituztela...». Behar guztiak ez dituzte, ordea, beteta ikusten: «Zergatik dago jendea kalean? Agian, ematen diren erantzunak ez dira hain egokiak».

Martinezek ere onartu du arazoak dituztela premiak asetzeko: «Zerbitzuak ez dira aski: argi eta garbi. Badira pertsonak gure hirian oinarrizko beharrak ere ase ezin dituztenak». Pertsona asko arazoan betikotuta ikustea, gainera, etsigarria dela dio: «Babes ekonomiko batzuk izan arren, etxebizitza izatea zail da jende askorentzat; eta gure zerbitzuetan jarraitzen dute...». Baliabideak zamatzen ditu horrek. «Larrialdietarako behar lukete gure eskaintzek, baina kosta egiten da jendea beste zerbitzu batzuetara pasatzea». Asko: «Gure baliabideetan dabiltzanak beste zerbitzu batzuetarako urratsa egitea bi urte inguru luzatzen da». Ondorioak ditu horrek pertsona horien bihotz-barruetan, eta etorkizuneko planetan: «Horrek eragina du: emozioetan, osasunean... Jende askok esaten digu: 'Zergatik jarraitzen dute hor? Ez dute atera nahi?'. Kosta egiten da adieraztea ez dagoela lotuta pertsonen borondatearekin, baizik eta beste espazio batzuetara iristeko aukerekin», azaldu du. «Frustrazio horrekin bizi gara; gizarteratze prozesuak abiatu nahi ditugu, baina zailtasunek eragotzi egiten digute».

Gero eta makurrago

Bat dator Gaya: «Inoiz ez da aski. Eta ez da zerbitzu kontua bakarrik; politikak aldatu behar dira: etxebizitza politikak aldatu behar dira». Atzerritar zein bertako, bazterrean daudenek prekaritatea uzteko era egin behar da: bizileku duin bat izatekoa, eta, batez ere, horri eusteko baliabideak eskaintzekoa. «Izan ere, hainbat pertsonak etxebizitza baterako pausoa emanda ere, arazoak izaten dituzte horri eusteko: bazterkeria zirkuitutik kanpo egoteko». Maizter izateko baldintzak gogortuta eta eta pentsio hainbat desagertuta, gainera, lehen beltza zena oraindik ere ilunago ikusten dute: «Okerren zeudenak orain okerrago daude».]]>
<![CDATA[Andreek lan arloan jasandako hiru diskriminazio kasu salatu ditu LABek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/010/002/2019-01-29/andreek_lan_arloan_jasandako_hiru_diskriminazio_kasu_salatu_ditu_labek.htm Tue, 29 Jan 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1895/010/002/2019-01-29/andreek_lan_arloan_jasandako_hiru_diskriminazio_kasu_salatu_ditu_labek.htm
Arabako Foru Aldundiak azpikontratatutako segurtasun enpresa bateko langile batena da bigarren kasua: sexu-eraso ahalegin bat pairatu zuen lantokian, eta salaketa jarri zuen. Erasotzailea zigortu dute, koakzio delitu bat egotzi diote, eta urruntze agindu bat ezarri diote; baina, LABen arabera, enpresak ez du inolako neurririk hartu halako egoera bat berriro ez gertatzeko oinarriak ipintzeko. «Horri gehitu behar zaio, ez aldundiak ez eta enpresak ere ere ez dutela protokolo zehatzik sexu jazarpena edo sexuaren araberako jazarpena saihesteko».

«Beldurra» saihesteko

Hombres Barreira garraio enpresakoa da azken kasua. LABek salatu du bertan lanean ari zen andre batek sexu jazarpena pairatu zuela zenbait lankide eta arduradunen partetik. Bolada batean luzatu zen egoera, eta andreak salaketa jarri zuen. Enpresak, ordea, haren alde ez duela deus egin salatu du sindikatuak. «Enpresako zuzendaritza konplize bihurtu da egoera horretan, ez baitu ezer egin horri amaiera ipintzeko, langilea babesteko, erantzukizunak egokitzeko eta halako zerbait berriro gerta ez dadin neurriak jartzeko». Enpresak, gainera, langile horren datu pertsonalak jazarleen esku jarri dituela esan du, eta jazarpenak oraindik ere gehiago «iraun» duela horregatik. Halakoak salatu egin behar direla adierazi du sindikatuak. «Salaketak ipintzen dituzten emakumeak babestu, lagundu eta haien ondoan izango gaituzte». Arindu nahi diete «beldurraren» zama.]]>
<![CDATA[«Denok migratzaileak gara»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2019-01-27/denok_migratzaileak_gara.htm Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 +0100 Arantxa Iraola https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2019-01-27/denok_migratzaileak_gara.htm
Martxa Ficobatik abiatu zen, Lapurdiko mugatik oso-oso gertu;hain justu, manifestazioan batu zirenek lehenbiziko egin zuten keinua izan zen, muga igarotzea: natural-natural egin zuten migratzaile askok egin ezin dutena. Izan ere, hilabeteotan ugaritu egin dira mugan bertan egindako kanporaketak; hainbat erakundek salatu dute lege euskarririk gabe egin direla kanporaketa horietako asko, eta, gainera, «arrazakeria» agerikoa erakutsi dutela: kontrolak egin zaizkie soilik ustez migratzaile itxurako gizon eta emakumeei. Hendaian polizia etxerainoko bidea egin zuen manifestazioak; hantxe, atzean, migratzaileak atxikitzeko zentro bat dago, eta ozendu egin zituzten han migratzaileen aldeko oihuak. Polizia etxearen atarian, poliziak: dozena bat.

Aldarriak izan ziren, batez ere pertsona guztientzako aukera berdintasuna eskatzeko, EB Europako Batasuneko migrazio politikak arbuiatzeko, arrazakeria baztertu behar dela oroitarazteko eta Euskal Herriak «harrera herria» izan behar duela nabarmentzeko. Euskal Herri osoan ugaritu dira azkenaldian tankera horretako mugimenduak, baina Irunen aparteko indarra hartu du migratzaileen harrerarako propio antolatutako herritar sareak. Muga ondoan egonda, migratzaileen joan-etorria ohikoa da hirian, eta aste honetan bertan jakinarazi dute, esaterako, urte hasieratik 315 pertsonari eman behar izan dietela arta. Udatik hona indartu dute, bereziki, mugimendua, migratzaile asko noraezean zebiltzala ikusi, eta haiei oinarrizko baliabideak bermatzeko: janaria, arropa, inguruari buruzko informazioa... Behin baino gehiagotan nabarmendu dute instituzioek egin beharreko lana egiten ari direla. Manifestazio amaieran irakurri zuten oharrean, berritu egin zuten iritzi hori. «Beste behin ere, herri ekimenak aurrea hartu die instituzioei eta politikari profesionalei. Konponbideak jartzea eta arazo berririk ez sortzea eskatzen diegu: harrera duin eta integral orokorra».

'Aita Mari' ontzia gogoan

Manifestazioaren buruan joan zen pankartak Euskal Herria, harrera herria aldarria zeraman idatzita, eta migratzaileentzako eskubide osoak eskatu zituzten. Protestaren erdialdean Aita Mari ontzia martxan jartzeko eskatzeko pankarta bat eraman zuten hainbat lagunek; izan ere, propio prestatu dute itsasontzi hori Mediterraneoan salbamendu lanetan aritzeko, baina Espainiako Gobernuaren Sustapen Ministerioaren esku dagoen baimen bat falta zaio jardunbide horri ekin ahal izateko. Hainbat oihuren bidez salatu zuten egoera hori.

Mezuen artean, «faxismoaren» aurkakoak ere ozendu ziren hainbatetan. Amaierako hitzaldian ere, hanpa-hanpa dabiltzan mugimendu ultraeskuindarren arriskuaz ohartarazi zuten. Afrika etorkizunik gabe uzten duten «espoliazio eta arpilatze politika neokolonialistak» ere arbuiatu zituzten: «Horiek planetako milioika lagun miseriara edo migraziora eramaten dituzte».

]]>