<![CDATA[Beñat Mujika Telleria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 27 Oct 2021 03:28:34 +0200 hourly 1 <![CDATA[Beñat Mujika Telleria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Migratzaileek ez dute osasun sistema gertuko ikusten»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/006/001/2021-09-18/migratzaileek_ez_dute_osasun_sistema_gertuko_ikusten.htm Sat, 18 Sep 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1864/006/001/2021-09-18/migratzaileek_ez_dute_osasun_sistema_gertuko_ikusten.htm
Tesia osatu berri duzu. Zergatik aukeratu zenuen gai hori?

Munduko Medikuak gobernuz kanpoko erakundean ibili naiz boluntario moduan. Bertan urte asko daramatzate migratzaileekin lan egiten osasun zerbitzuetarako sarbideen alde. Tesi bat egin nahi nuela ikusita, haiekin hitz eginda erabaki nuen lantzeko gai egokia zela; arazoa ezagutzeko eta gaian sakontzeko.

Nongo eta nolako datuak landu dituzu?

Euskadiko Munduko Medikuak elkarteak badauka doako klinika bat, eta datu informatizatuak jasotzen dituzte. Nik 2007tik 2017ra bitarteko datuak hartu ditut, aldian behingo analisiak egiteko eta politika desberdinek osasun sistema publikoan duten eragina ikusteko. Horretaz gain, doako klinikara etortzen ziren emakume migratzaileei itxarongelan galdetzen nien ea nirekin hitz egin nahi zuten datu horiek jasotzeko. Osasun arloko profesionalak ere elkarrizketatu nahi izan nituen, bi aldeetatik informazioa lortzeko.

Zer errealitate aurkitu duzu?

Gure helburu nagusia zen etorkinek dituzten oztopoak aurkitzea. Hainbat traba mota identifikatu genituen. Lehenik, langa pertsonalak. Jaioterriaren arabera oztopoak ez dira berdinak migratzaile guztientzat: ez dute hizkuntza bera, ezta azal kolore bera ere. Bestalde, osasun sisteman lan egiten duten langileak daude: ezin dugu ukatu gizarte estrukturalki arrazista batean gaudela, eta osasun arloko profesionalek ere zama arrazista hori dugu barneratuta. Ondorioz, etorkinak ez dira beti tokiko herritar baten modu berean tratatzen, zoritxarrez. Ezjakintasuna ere badago: langileek batzuetan ez dakite zein arauk ezartzen duen migratzaileen arreta, bertakoena baino konplexuagoa delako; horregatik, batzuetan, osasun sistemara legez sar daitekeen jendea kanpoan geratzen da.

Azkenik, ikusi dugu migratzaileek ez dutela osasun sistema gertuko ikusten; ez informatzera joateko, ezta arta jasotzera joateko ere. Askok ez dute gaztelaniaz edo euskaraz hitz egiten, eta aurrean duten pertsonak agian ez du bere jatorrizko hizkuntza hitz egiten.

Zein zailtasun izaten dituzte migratzaile horiek?

Tesia egoera administratibo irregularra duten pertsonengan zentratu nahi izan genuen, sinbolikoki pisu handia baitu bertan bizileku bat izateak. Horren ondorioz, migratzaile askok ez dute osasun sistemara hurbildu nahi ere, uste baitute pertsona irregular gisa identifikatuko dituztela.

Genero indarkeria jasaten duten migratzaileengan ere jarri nahi izan genuen arreta; izan ere, emakume horiek identifikatzeko beldur bera izaten dute, edo, besterik gabe, tratu txarrak ematen dizkien gizonaren zuzeneko mehatxuen beldur dira. Horrela, doako kliniketara joatea hautatzen dute, funtsezko osasun arreta ematen baitiete.

Genero faktoreak aipatzen dira ikerketan. Emakumeek gizonezkoek baino arazo gehiago dituzte arta jasotzeko orduan?

Ez bereziki. Biek zailtasun berberak dituzte hizkuntzari, kulturari edo arrazakeriari dagokienez. Generoari buruz ari garenean, genero indarkeria jasaten duten emakumeak azpimarratzen ditugu. Ez dute zertan arazo gehiago izan, baina badute osasun sistemaren premia handiagoa, adibidez, sexu eta ugalketa osasunarekin lotuta.

2012ko dekretuen bidez, ordura arte osasun arreta normalizatua jasotzen zuten etorkinei baldintza zorrotzagoak ezarri zizkieten, eta egoera administratibo irregularrean zeudenei osasun arreta ukatu zieten. Zer aldatu da 2012az geroztik?

Lege araudiak pisu handia du. Elkarrizketetan ikusi dugu aldaketa horiek guztiak okerrera egiteko izan direla, batez ere bi gauzatan: batetik, osasun sistemara sartzeko baldintzak zaildu direlako, eta, bestetik, ezjakintasun handia ekarri dutelako. Legeak aldatzen direnean, erabiltzaileak eta osasun arloko profesionalak nahastu egiten dira, normala denez. Horregatik, ezjakintasun hutsagatik, osasun sistemarako eskubidea duten pertsona asko ez dira sisteman sartu.

Izurria iritsi zenetik, lehen arreta kolapsatua edo mugatua egon da. Eraginik izan al du migratzaileengan?

Bai, argi eta garbi. Horrek harresi bat ekarri du lehendik zituzten hesi guztien aurrean. Aurrez aurre zituzten arazoak areagotu egiten dira telefonoz, batez ere hizkuntzagatik.

Bi migratzaile hil dira Bidasoa ibaian itota azken hilabeteetan. Boluntariotzan ere egon zarenez, nola ikusi duzu hori?

Erizaina eta boluntarioa naizen aldetik, harritu egiten nau etortzen den jendearen bizi baldintzak hain eskasak izateak. Askotan, bizilekurik ere ez dute, aterpetxean lo egiten dute baimenduta dagoenean, eta bestela kalean egiten dute lo, taldeka edo banaka. Ikusi dudan egoera oso kaskarra da. Bizitza baten bila datoz, eta tragedia bat da halako arriskua duten egoeretan murgildu behar izatea.]]>
<![CDATA[Erronka berri bat euskaraz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/009/001/2021-08-29/erronka_berri_bat_euskaraz.htm Sun, 29 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1898/009/001/2021-08-29/erronka_berri_bat_euskaraz.htm
Proiektua uztailean aurkeztu zuten, Donostian. «Euskara biziberritzeko eta hiztunen arteko berdintasuna sustatzeko garaian, esperimentazio gune erreferentziala bilakatzeko» helburua du. Laborategiak Errenteriako (Gipuzkoa) Torrekua eraikinean izango du behin-behineko egoitza, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz gogoetaren barruan sortutako «proiektu estrategikoetako» bat da. Badalaben sinetsita daude euskara «gizarte inklusibo, bizigarri eta erresilienteago bat eraikitzeko tresna» dela, eta horretarako beharrezkoak direla «berrikuntza eta esperimentazioa».

Laborategiaren helburuen eta diseinuaren gogoeta 2018an abiatu zuten Gipuzkoako Aldundiak, Langunek, Elhuyarrek, Emunek eta Soziolinguistika Klusterrak. Lan askoren ondoren, aurten garatu da proiektua, eta, aurkezpen egunean azaldu bezala, Laborategiak hiru emaitza bilatuko ditu: batetik, euskara indartuko duen «ekosistema eraberritu eta aberatsagoa» lortzea, «etengabe» sortzen diren egoera eta espazio berrietan euskara presente egon eta erabili dadin; bestetik, «gizarte proposamen ausartak gauzatzea, bide berriak irekiko dituzten proiektu berritzaileak euskaraz abiarazi daitezen»; eta, azkenik, «euskarazko bizipen zirraragarriak sorraraztea, testuinguru plural eta digitaletan».

Proiektuaren sorrera azaltzeko asmoz, parte hartuko duten hiru eragilerekin mintzatu da BERRIA: Imanol Larrea Soziolinguistika Klusterreko zuzendaria, Olatz Emuneko zuzendaria eta Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusia. Klusterra eta Emun hasieran murgildu ziren egitasmoan; Kontseilua geroago sartu zen, baina sinetsita dago bere ekarpena «lagungarri» izango zaiola Badalabi.

Esperimentatzeko espazioa

Olatz Olasoren aburuz, bi urte eta erdiko prozesu baten emaitza da Badalab. «Denbora honetan, laborategia izango dena irudikatzen jardun dugu, Gipuzkoako Foru Aldundiarekin elkarlanean». Argi dauka Badalab ez datorrela orain arteko ezer ordezkatzera. Haren hitzetan, hizkuntzen biziberritzeak berrikuntzaren eta esperimentazioaren premia du, eta Badalabek «esperimentatzeko espazio seguru bat eskaini nahi dio euskara biziberritzeko erronka duen orori».

Horretarako, bi arrazoi nagusi ikusten ditu: batetik, urteetan esperimentatutako praktikak indartu nahi dituztela, «esaterako, lan munduaren euskalduntzea»; eta bestetik, erronka berriak sortzen ari direlako euskararen biziberritzearen inguruan. «Erronka batzuen inguruan salto kualitatiboak emateko garaia iritsi da; esperimentazioa beharrezkoa izango dugu, eta gune hori sortzeko gure ekarpena egin nahi izan dugu Emunen», adierazi du bertako zuzendariak.

Soziolinguistika Klusterra ere 2018an hasi zen proiektu horren lehen pausoetan parte hartzen. Imanol Larreak hitz onez gogoratu du orain arteko bidea. «Ordu asko eta eztabaida osasungarri askoren ostean topatu genuen bidea». Klusterreko zuzendariaren hitzetan, «zerbait berria» behar zela pentsatzen zuten, «baina ez orain arte egin dena beste leku batean egiteko, baizik eta orain arte egin ezin ziren gauza horiek egiteko». Euskara egoera eta espazio berrietara eramateko asmoz, gaur egun asko lantzen ari diren «ideiak eta egiteko moduak» laborategira ekarri nahi dituzte, «gure hizkuntzarentzat berriak direnak».

Eskarmentuaren ekarpena

Larreak azaldu duenez, Klusterraren ekarpena ikerketetan oinarrituko da, «esperimentazioaren oinarrian dagoen osagai bat baita ikerketa». Aurrez eginak dituzten azterlan horiek Badalaben esku jarriko dituzte, eta berariaz egin beharko diren horietan ere parte hartuko dute. «Hamabost urte daramatzagu ikerketaren munduan lanean, eta Badalabentzat gure esperientzia aberasgarria izango da», gaineratu du zuzendariak.

Kontseilua, berriz, ez da hasieratik proiektuan egon. Hala ere, Bilbaoren arabera, proiektu hori «bete-betean» lotzen zaio Kontseiluak elkarlanean lan egiteko abian jarri duen Batuz aldatu jardunbide berriari. Euskalgintzako eragileen bilgune nagusia izanik, bazkideen «eskarmentua eta gogoa» laborategiaren esku jarriko dituztela azpimarratu du idazkari nagusiak. Izan ere, hainbat sektoretan diharduten eragileak daude Kontseiluan: hezkuntzan, enpresetan, hedabideetan, kulturan, zientzian, helduen euskalduntzean... «Badalabek lantzea aurreikusten duen eremuetan ekarpenak egiteko kapitala eskainiko dugu».]]>
<![CDATA[Behartutako desagertzeen biktimentzat «egia» eskatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2021-08-28/behartutako_desagertzeen_biktimentzat_egia_eskatu_dute.htm Sat, 28 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2021-08-28/behartutako_desagertzeen_biktimentzat_egia_eskatu_dute.htm
Argitu gabeko desagertzeei dagokienez, zazpi zenbatu ditu Foro Sozialak. Horien artean ezagunenak dira Eduardo Moreno Bergaretxe Pertur (1976an desagertua) eta Jose Miguel Etxeberria Alvarez Naparra (1980an). Horiez gainera, Coruñako (Galizia) hiru gazteren auzia ere jaso dute: Jose Humberto Fouz, Jorge Juan Garcia eta Fernando Quiroga Donibane Lohizunen (Lapurdi) desagertu ziren, 1973an. Dokumentatutako beste bi biktimak Tomas Hernandez eta Jean Louis Larre dira; 1979an eta 1983an desagertu ziren, hurrenez hurren.

Geroago aurkitu diren biktimen zerrendan ere zazpi dira. Joxean Lasa eta Joxi Zabalaren, Mikel Zabalzaren eta Jon Anzaren kasuak dira ezagunenak. Bernardo Bidaola Txirrita-ren desagertzea ere jaso dute, 1976koa. Espainiako bi polizia ere ageri dira: Jesus Martinez eta Jesus Maria Gonzalez 1976an desagertu ziren.

Egiaren premia

Foro Sozialak nabarmendu du halako desagertzeak «terrorea eragiteko estrategia bat» ere izan zirela: «Segurtasunik eza ez da mugatzen desagertutako pertsonaren hurbileko ahaideengana, bere komunitateari eta gizarte osoari eragiten dio». Senideen oinazea ere gogorarazi du: «Senitartekoa non dagoen ez jakiteak sortzen duten mina eta sufrimendua izugarriak dira, eta sendatzen oso zailak». Biktimen familiei egia jakiteko eskubidea zor zaiela uste du Foro Sozialak. «Euskal jendarte osoaren ardura da».

Arrizabalagak eta Altzelaik oroitarazi dute bi premisak gidatzen dutela beren lana: biktima guztiek dutela «egia eta justiziarako eskubidea», eta «urraketa berak maila berean» aitortu behar direla. «Bizikidetza demokratikoaren eraikuntzan aurrera egiten jarraitzeko urrats garrantzitsuak dira».]]>
<![CDATA[Arreta psikiatrikoa jaso duten nerabeen kopurua %50 handitu da pandemian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1954/004/001/2021-08-25/arreta_psikiatrikoa_jaso_duten_nerabeen_kopurua_50_handitu_da_pandemian.htm Wed, 25 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1954/004/001/2021-08-25/arreta_psikiatrikoa_jaso_duten_nerabeen_kopurua_50_handitu_da_pandemian.htm
Lan horretarako, Basurtuko Unibertsitate Ospitalera iritsi diren kasuetan oinarritu dira. Bertan dago nerabeen ospitaleratze psikiatrikoetarako Bizkaiko unitate bakarra. Gainera, bertan dago lurralde osoan kasu gehien hartzen dituen psikiatriako larrialdietarako unitatea ere.

Neskak izan dira azken urtean arreta psikiatrikoa jasotzeko ospitaleratu behar izan diren nerabe gehienak. «Anorexia nerbiosoa sarriago agertzen da nesken artean, eta mutilak baino gehiago ospitaleratzen dira ideia suizidengatik edota jokabide autolitikoengatik». Arrazoiak bilatze aldera, adituek adierazi dute itxialdiak «etorkizunaren aurreko zalantzak» areagotu zituela nerabeen artean, eta ziurgabetasun horrek «antsietate larria» eragin die nerabe askori.

Bizkaiko datuak deigarriak dira, txostenean jaso dutenez: 2020an aurreko urtean baino %153,33 nerabe gehiago ospitaleratu behar izan dira anorexia nerbiosoaren ondorioz arreta psikiatrikoa jasotzeko. Gainera, ohartarazi dute paziente horien egoera oso txarra izaten ari dela: «Desnutrizio larria izaten dute, eta luzaroan egon behar izaten dute arreta psikiatrikoan».

Aurkezpen prentsaurrekoa

Jaurlaritzak atzo aurkeztu zuen prentsaurrekoan Gazteak eta pandemia. Adituen begiradak izeneko txostena. Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabal eta Euskadiko Gazteriaren Kontseiluko presidente Maialen Olabe agertu ziren prentsaurrekoan. Gazteen egoera aztertzeko bildu ziren bi erakundeetako ordezkariak, eta aipatutako txostena ere aurkeztu zuten.

Horren harira, gazteen konpromisoa eta jarrera «arduratsua» ere azpimarratu zuten; Artolazabalek azaldu zuenez, azken hilabeteetan Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak hainbat tresna jarri ditu abian pandemiak gazteengan duen eragina ezagutzeko eta aztertzeko.

Esate baterako, atzo aurkeztutako ikerlanaz gain, Gazteen Euskal Behatokiak 13.000 egile ingururen 26.000 aipamen baino gehiago aztertu zituen 2020ko martxoaren 1etik 2021eko maiatzaren 31ra bitartean blogetan, online komunikabideetan eta Twitterren, Euskal gazteria pandemiaren garaian, online monitorizazioa izeneko txostena egiteko.

Olabek eta Artolazabalek «arduratsuak izaten jarraitzera» animatu zituzten herritarrak, eta, ikasturte hasiera dela-eta, txertoa jartzearen garrantzia gogorarazi zuten: «Txertoarekin normaltasunera itzuliko gara. Bidea hori dela ulertzen badugu bakarrik amaituko dugu izurria».]]>
<![CDATA[Sarek mobilizaziora deitu du ostiralerako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/007/001/2021-08-24/sarek_mobilizaziora_deitu_du_ostiralerako.htm Tue, 24 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1907/007/001/2021-08-24/sarek_mobilizaziora_deitu_du_ostiralerako.htm Ibilian-ibilian etxerako bidean ekinaldiaren barruan. Manifestazioa 19:30ean abiatuko da, Plaza Eliptikotik, eta bertan egongo dira Bilboko konpartsak ere.

Osasun egoera dela-eta, Bilbon ez da festarik ospatuko, baina egun horiek «ahal den neurrian» gozatzeko esan du Sarek: «Baita urrun daudenek ere». Horrekin lotuta, Bilboko eta Bizkaiko herritar guztiak deitu ditu datorren ostiraleko manifestazioan parte hartzera. «Jaiak eta aldarriak bat dira, eta salbuespen legedia atzean utzi eta graduen progresioa gauzatu dadin, mobilizatzen jarraitu behar dugu», adierazi dute.

Sareren iritziz, pandemiak aldaketa ugari eragin ditu herritarren bizimoduan, baina euskal presoen auziari dagokionez, etapa berri bat ekarri du. «Osasun egoeraren ondorioz etorri diren aldaketek argi izpi bat ere ekarri dute urte zail honetan».

Urruntze politika amaitzeko «urrats esanguratsuak» egin direla azpimarratu du presoen eskubideen aldeko plataformak. Halere, presoak etxeratzeko asko falta dela adierazi dute. Batetik, euskal preso «gehienak» Euskal Herritik kanpo daudelako, eta, bestetik, graduen progresioa preso guztiei «era normalizatuan» ezartzea «behar-beharrezko tresna» delako prozesu hori garatzeko.

«Salbuespen neurriak»

Hil honen 3an Gasteizko kaleak aldarrikapenez bete ondoren, joan den larunbatean Donostian egin zuten manifestazioa. Bilbo zapalduko du orain plataformak Ibilian-ibilian etxerako bidean egitasmoaren barruan, «oraindik indarrean dauden salbuespenezko neurriak atzean utzi eta lege arrunta aplikatu» dadila aldarrikatzeko.]]>
<![CDATA[Mendekotasunaren itxaron zerrendan zeuden 1.424 lagun hil dira aurten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-21/mendekotasunaren_itxaron_zerrendan_zeuden_1424_lagun_hil_dira_aurten.htm Sat, 21 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-21/mendekotasunaren_itxaron_zerrendan_zeuden_1424_lagun_hil_dira_aurten.htm
Nafarroako itxaron zerrendetan, berriz, 116 herritar hil dira zazpi hilabeteotan, eta horietatik 112k aitortua zuten prestazioa jasotzeko eskubidea, baina jasotzeko zain zeuden. Gainera, beste lau pertsona mendekotasun mailari buruzko ebazpena noiz emango zain zeuden.

Espainiako Eskubide Sozialen Ministerioak atzo argitaratu zituen datu horien arabera, beraz, batez beste mendekotasuneko itxaron zerrendan zeuden zazpi herritar hil dira egunero Hego Euskal Herrian, urtarriletik uztailera bitartean. Gainera, azpimarratzekoa da Hego Euskal Herrian mendekotasun sistemaren onuradunen kopurua nabarmen txikitu dela. 345 pertsona gutxiago izan dira sistema horren onuradunak: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 266, eta Nafarroan, berriz, 79.

Gizarte Zerbitzuetako Zuzendarien eta Kudeatzaileen Elkarteak emandako datuen arabera, iaz 2.720 herritar hil ziren Hego Euskal Herrian mendekotasuneko itxaron zerrendan zeudela.]]>
<![CDATA[«Gure aurkikuntza txertoen osagarri izan daiteke»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/004/001/2021-08-20/gure_aurkikuntza_txertoen_osagarri_izan_daiteke.htm Fri, 20 Aug 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1864/004/001/2021-08-20/gure_aurkikuntza_txertoen_osagarri_izan_daiteke.htm
Zehazki, zein aurkikuntza egin duzue?

Gu minbizia ikertzen duen EHUko talde bat gara. Lankidetzak ditugu mundu osoan, baita ikerkuntza lerro desberdinak ere. Ikerkuntza lerro batean molekula jakin batzuk ikertzen ditugu, eta lankidetza dugu Bordeleko Iserm Frantziako Ikerketa Institutu Nazionalarekin. Furina da ikertzen ditugun proteinetako bat, eta funtzio garrantzitsua betetzen du minbizi batzuetan aurrera egiteko.

Pandemia hasi zenean, ordea, Bordeleko taldeko buru Majid Khatibek deitu zidan esanez furina hori agertzen zela SARS-CoV-2 birusaren infekzio prozesuan, eta begirada horrekin ikertzen hasi ginen. Labur azaltzeko: birusak arantza itxurako proteina bat dauka, eta, zelulekin elkartuz, gure gorputzean sartzea lortzen du.

Nola egin duzue aurkikuntza hori? Zuk eta zure ikertaldeak minbizia ikertu ohi duzue…

Guk gure jakintza mugitu dugu minbizitik SARS-CoV-2aren infekziora. Modeloak apur bat aldatu ditugu, eta aurrez ikertu ditugun konposatuak begirada berri batekin ikertu ditugu, jakiteko infekzioa eragotz daitekeen edo ez. Finean, ikusi duguna da ikertzen ari ginen proteina batek eragina duela infekzio prozesuan, hau da, bi prozesuetan ageri dela proteina hori. Hortik bideratu dugu gure ikerkuntza afera honetan laguntzeko asmoz, gure jakintza baliagarria izan zitekeelakoan.

Hau adibide argi bat da ikusteko naturak tresna bakar bat erabil dezakeela funtzio desberdinak egiteko. Gu ez gara ez biologoak ez mikrobiologoak, baina biologo zelularrak gara, eta tresna horiek aztertzeko gai gara.

Nola jarraitu du ikerketak?

Mila konposatu aztertu behar izan genituen simulazio informatiko bidez, eta, horietatik, hogei onenekin gelditu ginen. Horien artean, esperimentu biologikoak egiten hasi ginen, eta bost izan dira eraginkorrenak. Sulkonazola batez ere. Gaur egun onddoen aurkako ukendu moduan erabiltzen da. Horrek ez du esan nahi ukendu moduan erabiliko denik birusaren aurka; seguruenik, ez da horrela izango, baina oraindik ez dakigu nola administratu beharko litzatekeen.

Koronabirusaren tratamendu bat aurkitzeko lehen urratsa izan daiteke?

Ez dakit lehen urratsa den, baina ez bakarra. Gehiago ere badaude, eta hori garrantzitsua da. Nire ustez, bakar bat egotea baino eraginkorragoa da asko eta desberdinak egotea. Orain ikusten ari gara txertoen kasuan txerto batzuk pertsona jakin batzuetan ez direla eraginkorrak. Gure aurkikuntzarekin berdin pasa daiteke, pertsona batzuetan izan daiteke eraginkorra, eta beste batzuetan, ez. Berdin gerta daiteke beste tratamendu batzuekin ere. Beraz, zenbat eta tratamendu gehiago egon, eraginkorra izateko aukera handiagoa dago.

Zenbat denbora eman duzue ikerketa honetan?

Bost eta sei hilabete inguru egon gara horrekin buru-belarri. Kontuan hartu behar da pandemiak hasieran gogor jo zuela, eta geldirik egon gara hasierako bizpahiru hilabeteetan, laborategiak ere itxita baitzeuden. Gero, martxan jarri ginen, eta lehenengo emaitzak sei hilabeteren buruan izan ditugu.

Zertarako balioko luke?

Txertoen osagarri moduan balioko du. Txertoek ez daukate %100eko eraginkortasunik, hori bagenekien aurretik ere. Horrek esan nahi du bi dosiak jasota ere badagoela jende kopuru bat kutsatu egin dena, eta ospitaleetan eta ZIUetan dagoena. Ehunekotan oso gutxi da, baina milioika pertsonatan, asko. Horregatik, aurkikuntza honen helburua da txertoak eraginik egin ez dion jendearengana edo gaixotasuna larritasun maila batekin pairatu duenarengana iristea.

Oraindik ez du argia ikusi, baina jarri zarete harremanetan industriarekin, patenteak garatzeko eta merkaturatzeko. Zer esan nahi du horrek? Zein urrats egin behar dira hemendik aurrera?

Aplikazio berri hau patentatu egin dugu, bai. Horretara behartuta sentitu gara, gerora begira farmazia industriatik datorren bazkideren bat nahi badugu babestera behartzen gaitu eta. Babes hori gabe, inor ez litzateke etorriko horretan aurrera egitera. Orain, entsegu klinikoetarako sarreran gaude, eta bazkideak behar ditugu. Gu oinarrizko ikerkuntza talde bat gara, orain arte egin duguna egiteko gaitasuna daukagu, eta gure jakintza arloa da, baina hemendik aurrera entsegu klinikoetan sartzea beharrezkoa da. Ez diruarengatik bakarrik, baizik eta gauzak nola egin eta nola zuzendu behar diren jakiteko. Gaur egun komertzial moduan ari gara bazkide bila.]]>
<![CDATA[«Babes juridiko» eske, berriz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1947/004/001/2021-07-31/babes_juridiko_eske_berriz.htm Sat, 31 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1947/004/001/2021-07-31/babes_juridiko_eske_berriz.htm
«Inork ez daki zein izango den birusaren hurrengo kontraerasoa. Izurria ez da amaitutzat jo behar oraindik, eta tresna guztiek eskuragarri egon behar dute», ohartarazi zuen atzo Urkulluk biltzar horretan. Joan den astean ere izurriaren inguruan jarduteko baliabideak eskatu zizkion eskutitz bidez Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi. Baliabide horien artean zeuden, besteak beste, etxeratze agindua ezartzeko aukera izatea eta kalean nahitaez maskara jarri beharra argi eta garbi zehazteko eskaria. Horiek egiteko aukerarik ez zion ireki Sanchezek Urkulluri, eta muga horien barruan zorroztu behar izan zituen lehengo astean Labi Babes Zibileko Planaren aholku kontseiluak izurriari aurre egiteko neurriak : adibidez, metro eta erdiko distantzia mantendu ezin denean maskara jantzi behar dela zehaztu zuen, jardun komertzial, sozial eta kultural guztien itxieren aurreratu, eta lokal eta instalazioetan gehieneko edukiera %35era murriztu zuen. Baina ezin izan zuen gehiago egin; hortik aurrerakoak, «gizalegea» oinarri, herritarrei egindako eskeak izan ziren; esaterako, gauetan kalean ez ibiltzeko eskatu zuten.

Urkulluk Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoera epidemiologikoa aztertu zuen atzoko agerraldian. Herritarren % 73,3k txertoaren dosi bat hartu dute, eta %68,2k, berriz, pauta osoa. Hala ere, lehendakariaren iritziz, «egoera ez da ona», Delta aldaeraren agerpena dela eta. «Ziurrenik, goizegi hartutako erabaki batzuek borroka garaia baino lehen irabazi izanaren irudipena eragin dute herritarrengan», zehaztu zuen. Eta ataka zail horretan egonda ere autonomia erkidegoek «oztopoak» dituztela gogoratu zuen: «Gaueko joan-etorriak mugatzeko, jendea elkartzea eragozteko, edo itxiera perimetralak egiteko». Horregatik, horiek egin ahal izateko «babes juridikoa» eskatu zuen berriro: «Egun ez dugu horrelako estaldurarik, eta beharrezkoa da oraindik». Oroitarazi zuen erkidegoek halakoak proposatu dituztenean justiziak askotariko erantzunak eman dituela, eta ezin dutela bide hori erabili.

Era berean, Urkullu kritiko mintzatu zen Presidenteen Biltzarraren funtzionamenduarekin, «foro hori ez dago jasota ez Konstituzioan, ez Gernikako Estatutuan», eta aurrez «prestatzeko bilerarik egin gabe» deitu izana kritikatu zuen. Ia bezperara arte duda izan zen Urkullu bilerara joango zen, eta Kontzertu Ekonomikoaren gainean lortutako akordio baten ostean eman zuen baiezkoa azkenean. Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek, berriz, esan zuen, «oso positiboa» iruditu zitzaiola atzoko bilera, eta Espainiako Gobernuarekin «koordinazio» ona dutela nabarmendu zuen.

Funtsen banaketa

Urkulluk Espainiako Gobernuari eskatu zion «aurretiko kontsulta» egiteko autonomia erkidegoei «susperraldirako» Europako funtsen banaketari ekin aurretik; azpimarratu zuen «eredu sozioekonomikoaren eraldaketa» lehenetsi behar dela.]]>
<![CDATA[Osakidetzak autodiagnostikorako test positiboez abisatzeko esteka du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1974/004/002/2021-07-31/osakidetzak_autodiagnostikorako_test_positiboez_abisatzeko_esteka_du.htm Sat, 31 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1974/004/002/2021-07-31/osakidetzak_autodiagnostikorako_test_positiboez_abisatzeko_esteka_du.htm
Orain arte ez zegoen protokolorik indarrean, eta positibo ematen zutenek etxean gelditu beharra zeukaten, eta osasun zentrora deitu. Farmazialariek behin eta berriro eskaini dute euren burua positiboen komunikazioan laguntzeko, baina haiek «aintzat hartu gabe» aritu direla adierazi du elkargoko zuzendariak. Hala ere, oraindik ere PCR bat egin beharko da positibo horiek guztiz baieztatzeko.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan testok etxean egin beharko dira. Ezin dira egin farmazian bertan. Nafarroan, aldiz, farmazietan egiten diren probak farmaziak berak jakinarazten ditu.

Esteka kontaktu estuentzat

Bestalde, Osakidetzak ostiral honetan jakinarazi duenez, COVID-19an positibo eman duen norbaitekin kontaktu estua izan dutenak Internet bidez jar daitezke harremanetan Osakidetzarekin, eta ordua eska dezakete proba diagnostiko bat egiteko. Horrela, hemendik aurrera, Interneten jarritako inprimaki bat betetzeko aukera izango dute egoera horretan daudenek. Neurri horrek aztarnarien lana «erraztuko» duela esan dute, eta proba diagnostikorako sarbidea «azkarragoa» izango dela.

Inprimaki horretan datu pertsonalak eta harremanetarako datuak sartu behar dira. Horrez gain, hainbat galdera egiten dira: txertoa jarrita daukaten ala ez argitu behar da, eta kutsatutako pertsonarekin izandako azken harremanaren data eta harreman mota zehaztu. Gainera, Osakidetzak azpimarratu du kontaktu estua izan duten horiek bakartu egin beharko dutela proba diagnostikoa egin arte.]]>
<![CDATA[Autodiagnostikorako testak, salgai arrakastatsua ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1964/005/001/2021-07-30/autodiagnostikorako_testak_salgai_arrakastatsua.htm Fri, 30 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1964/005/001/2021-07-30/autodiagnostikorako_testak_salgai_arrakastatsua.htm Egia auzoko Mendiaraz Farmazian egiten du lan Lierni Mendiarazek, Donostian. Izurriak hartu duen bidea dela-eta, sinistuta dago test horiek lagungarri izango direla pandemiari aurre egiteko: «Batez ere, osasun zentroak gainezka dauden honetan». Farmazialariaren hitzetan, testak «berehala» bukatzen dira: «bosgarren olatuagatik edo udako oporrengatik», baina jendeak zailtasunak ditu testok aurkitzeko orduan. «Guk ere ezin ditugu nahi bezainbesteko eskaerak egin. Ez genuen espero hainbesteko eskaririk». Marka askotako testak daude, eta farmazia bakoitzak bere prezioa jartzen du. Azpimarratu du Europako Batasunak «gutxienez %97ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea» duten testak erabiltzea gomendatzen duela. Galdera ugari Mendiarazen arabera, farmaziara doazen erosleek asko galdetzen dute testen inguruan: «Batez ere, proba nola egin behar den eta positibo emanez gero nola jokatu behar duten jakiteko». Testa egitea «erraza» dela esan du. Makilatxoa sudurreko bi zuloetan sartu behar da; «ez gehiegi, bizpahiru zentimetro». Ondoren likidoa dagoen hodi batean sartu behar da lagina, eta bertan ondo nahastu. Nahasketaren tanta bat bota behar da plaka batean, «haurdunaldiko test bat izango balitz bezala», eta 15-30 minutuan emaitza ematen du: «Marra gorri bakarra emaitza negatiboa denean; bi marra positiboa denean». Testokin, ordea, positibo edo negatibo faltsuak ager daitezke. Oraingoz, ez dago erarik teston emaitzak zuzenean Osakidetzari jakinarazteko. Miguel Angel Gastelurrutia Gipuzkoako Farmazialarien Kolegioko zuzendaria da, eta azpimarratu du beraiek eskua luzatu diotela Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari: «Etengabe eskatu diogu aukera eman diezagula test horiek egiteko eta horrela guk emaitzak Osakidetzari zuzenean jakinarazteko. Nafarroan horrela egiten da, eta gustatzen zaigu eredua». Azken orduko aldaketa bat egon dela adierazi du: «Orain arte, positibo eman dutenek osasun zentroetara deituz jakinarazi behar zuten. Orain, ordea, Osasun Sailak esteka bat jarri du erabiltzaileen eskura, positiboek datuak sartu eta jakinarazteko». Gastelurrutiarentzat, testok baliagarriak dira, «azalpenei jaramon eginez gero»: izan ere, akatsak detektatu izan dituzte testak egiteko moduetan. «Eta arazo bat da, halaber, ezin dugula kontrolatu positiboak Osakidetzari jakinaraztea». ]]> <![CDATA[Jaurlaritzak euskararen erabilera sustatu nahi du kirolean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1935/009/001/2021-07-24/jaurlaritzak_euskararen_erabilera_sustatu_nahi_du_kirolean.htm Sat, 24 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1935/009/001/2021-07-24/jaurlaritzak_euskararen_erabilera_sustatu_nahi_du_kirolean.htm
Euskararentzako eremuak irabazi beharra azpimarratu zuen Zupiriak agerraldian. Eskolan euskaraz ikasten duten haur eta gazteek askotan ez baitaukate erraztasunik eskolaz kanpo euskara erabiltzeko. Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak euskaratik kirol arloan egindakoa aztertu duela onartu zuen sailburuak, eta gaian eskarmentua duten adituengana jotzea erabaki zuten. Horregatik, Jaurlaritzaren iritziz, aisialdian eta formalak ez diren eremu funtzionaletan euskararen erabilera zabaltzeko gakotzat hartu dute kirola. «Kirolak egiten du haur eta gazteentzat eskolaren eta kirolaren arteko zubi lana», adierazi du Zupiria sailburuak.

Planak kirolean aritzen diren 18 urte arteko gazteen entrenatzaileen prestakuntzan eragin nahi du batez ere, entrenatzaile-ikasketak euskaraz bultzatuz. «Entrenatzaileak eta epaileak euskaraz formatzea oso garrantzitsua da, haiek baitira gazteengan gehien eragiten dutenak kirolean», adierazi du sailburuak.

Plana garatzeko lau oinarri

Kirolean euskara sustatzeko planak lau oinarri nagusi ditu. Batetik, kirolean erreferente diren entrenatzaile eta epaileak euskaraz trebatu asmo dituzte, horrela gazteen euskararen erabilera modu naturalean handitzeko. Oinarrizko mailetan, kategoria baxuenetan aritzen direnak izango dira lehentasuna. Bestetik, gazteek entrenatzaileekin, epaileekin eta beste jokalariekin dituzten harremanetan euskararen erabilera areagotu nahi dute. Jaurlaritzak emandako datuen arabera, gaur egun entrenatzaile-jokalari harremanean erabiltzen da euskara gehien, eta jokalarien arteko harremanetan gutxien. Ondoren, teknologia berriak txertatuz, eduki interaktiboen alde egin nahi dute entrenatzaileen trebakuntza prozesuetan. Adibidez, lana erraztu dezaketen material eta kirol-metodologien inguruko tresna digitalak baliatuz. Azkenik, plan horren bidez, klubetan euskararen erabileraren aldeko kontzientzia pitzaraztea eta klubek euskara planak sustatzea lortu nahi dute.

Plana indartzeko helburuarekin, Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak kanpaina berezi bat jarri du martxan, Euskara Bihotzetik Ezpainetara lemapean. ]]>
<![CDATA[Autodiagnostikorako testak, salgai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2021-07-21/autodiagnostikorako_testak_salgai.htm Wed, 21 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2021-07-21/autodiagnostikorako_testak_salgai.htm
Errezetarik gabeko bi test mota egongo dira salgai farmazietan: antigeno testak eta antigorputz testak. Antigeno testa infekzioa hartu eta zazpi egunera edo sintomekin hasi eta bost egunera egin behar da, karga birala altuen dagoen egunetan, hain zuzen. Test horretarako lagina sudurretik hartu beharko da, eta pertsonak, une horretan bertan, gorputzean birusaren osagaiak dituen egiaztatzen du. Kontuan izan behar da positibo faltsuak edo negatibo faltsuak atera daitezkeela karga birikoa baxua denean edo sintomarik ez dagoenean. Horregatik, Europako Batasunak gutxienez %97ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.

Autodiagnostikorako antigeno testetan positibo ematen dutenek Osakidetzari jakinarazi beharko diote, nahiz eta oraindik ez dagoen horretarako protokolorik. Beraz, positibo horien berri ematea bakoitzaren ardura izango da, eta administrazioak eskatu du horretan arduraz jokatzeko. Antigorputz autotest serologikoan, berriz, odol lagin txiki bat beharko da testa egiteko. Test mota honek bi gauza erakuts ditzake: birusarekin kontakturik izan den (nahiz eta sintomarik ez izan) edo txertoa hartu ondoren antigorputzak sortu diren. Antigorputz autotest serologikoa egiteko, txertoak ematen duen immuntatea lortu eta gero egitea komeni da, ez txertoa hartu eta berehala. Hor ere emaitza faltsuak atera daitezke, eta, horregatik, Europako Batasunak gutxienez %98ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.

Gipuzkoako Farmazialarien Kolegioko kide Olatz Cuevasen ustez, antigeno testak farmazietan saltzeak asko lagun dezake pandemiaren eboluzioan, baina protokolo baten beharra dagoela azpimarratu du. «Saltzen den test bakoitzari jarraipen bat egin beharko litzaioke; horrela, emaitza positiboa bada, Osakidetza jakinaren gainean egoteko».

Hala ere, test horiek eskuragarri egon arren, gainerako babes neurriak aintzat hartzearen eta txertaketa prozesuarekin irmo jarraitzearen garrantzia ere azpimarratu ditu. «Ikusi baita bi horiek direla neurririk eraginkorrenak».]]>
<![CDATA[«Unitate hau salto handia da guretzat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/011/001/2021-07-14/unitate_hau_salto_handia_da_guretzat.htm Wed, 14 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1871/011/001/2021-07-14/unitate_hau_salto_handia_da_guretzat.htm
Zer da abian jarri duzuen unitatea? Zer zerbitzu emango da?

Beste ikuspegi batetik heldu diogu lehen ematen genuen zerbitzuari. Dementzia eragiten duten gaixotasun asko daude, eta horiek denak tratatzeko den arren, unitatea nagusiki Alzheimerren gaixotasuna pairatzen dutenei bideratuta dago. Gaixotasun horren barruan, bakoitza fase batean murgiltzen da. Fase horietarako baliabide espezifikoak daude, eta egoiliarrak euren gaitasunen arabera artatuko ditugu. Orain, garrantzitsua izango da hilabeteak pasa ahala unitatearen balorazio bat egitea: zertan hobetu den arreta eta zer egin behar dugun hemendik aurrera. Arta bereziarekin zainduko dira egoiliarrak.

Zergatik jarri da martxan unitatea?

Alzheimerra oso gaixotasun luzea eta berezia da. Gainera, dementzia eragiten duen gaixotasun ezagunena da, eta garrantzi handia dauka. Garapena oso luzea da, eta gaixotasunaren barruan, fase desberdinak daude. Fase desberdinetan dauden egoiliarrak ezin dira berdin zaindu, eta, unitate honekin, fase bakoitzeko lana zehaztu nahi izan dugu, bakoitzari gune bat emanez. Horrela, pertsona bakoitza kontrolatuagoa egongo da.

Zein hutsune betetzen du unitateak?

Ez dut uste hutsunerik zegoenik. Beti zaindu ditugu gaixoak, baina unitate hau salto handi bat izango da. Beste begirada bat emango diogu eta hobekuntza nabarmena izango da. Entrenamendu memorialak, terapia okupazionala, estimulazio psikomotorra, musika terapia... Horrelakoak beti landu ditugu, ahal genuen neurrian, baina orain, baliabide desberdinen bidez, gehiago eta hobeto landuko da.

Senitartekoei zein mesede egingo die unitate hau sortzeak?

Senitartekoentzat oso gogorra da etxeko batek horrelako gaixotasun bat pairatzen duela onartzea, baina badakite hemen hobeto egongo dela. Zahar etxearen eta senitartekoen arteko hartu-emana garrantzitsua eta emankorra da. Egoitzara datozen egoiliarrak gaixotasuna aurreratua daukate gehienetan, eta gure laguntza behar-beharrezkoa dute. Unitate honetan, beti egingo dugu gaixotasunaren lanketa sakona, ahalik eta autonomia handiena lortzeko eta gaixotasunaren eboluzioa atzeratzeko.

Eta gaixoei?

Egoiliarren kasuan badakigu euren gaixotasunak ez duela hobera egingo; alderantziz. Hori jakinda, gure esku dago gaixotasunaren bilakaera ahalik eta gehien atzeratzea eta ahalik eta autonomia handiena lortzea.

Unitatea AFArekin batera atera da aurrera. Nolako harremana izan duzue elkartearekin?

Bai, eta beharrezkoa zen haiekin egitea. Eurek oso lan ona egin izan dute beti, gaixoekin eta senitartekoekin bereziki. Harremana oso ona izan da beti, eta gure gaitasunak batu ditugu gaixotasun gogor hau jasaten duten familiei laguntzeko. Egoitzak egoiliarren eskura jartzen ditu pazienteek beren kabuz egin ezin dituzten oinarrizko premietara bideratutako zaintzak eta programak. AFAk, berriz, informazioa, laguntza psikologikorako taldeak, trebakuntza ikastaroak eta aholkuak emango dizkiete senideei. Lehen jada garrantzitsuak ziren, baina orain rol nagusia izango dute.

Zein arrasto utzi du pandemiak horrelako gaixotasunak pairatzen dituztenengan? Eta senitartekoengan?

Harrigarria izan zen pazienteen jarrera, gure egoitzan behintzat. Adinagatik izango da seguruenik, baina gure egoiliarrek pazientzia handia izan dute, eta guk baino askoz hobeto onartu dute bizi dugun egoera. Gogorra izan da, noski; nola ez. Senideak ezin izan ziren etorri, baina egunero bidaltzen genuen gutun bat, eguneko informazioarekin. Bideo deiak ere egin genituen. Senitartekoek ere ulertu zuten egoera eta beren borondate guztia jarri zuten. Orain, apurka, bere onera dator dena. Oso pozik gaude.

Langileek nola bizi izan duzue pandemia, eta nola zaudete orain?

Zoratu egin gara. Inor ez da joan etxera, eta asko diegu eskertzeko langile guztiei, haiengatik atera baikara ataka zail horretatik. Jada denbora pasatu da gaitzak bete-betean harrapatu gintuenetik. Urte hasierarako, hobeto geunden, eta orain lasai gaude. Lan handia egin dugu denok, eta horrek bere fruituak eman ditu.]]>
<![CDATA[Gazteak, txertoa hartzeko prest]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2406/007/002/2021-07-10/gazteak_txertoa_hartzeko_prest.htm Sat, 10 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/2406/007/002/2021-07-10/gazteak_txertoa_hartzeko_prest.htm
Atzo eguerdirako konpondu zuten gauerdiko arazoa, eta nahiz eta arazo gehiago ere izan, eman zuten izena lehenengo gazteek. Minutu gutxiren buruan, ordea, Osakidetzaren hitzorduen sistema osora zabaldu zen arazoa, gazte asko ari baitziren batera eskaria egiten. Azkenean, Osakidetzak erreserba hurrenkera gordetzen zuen itxaron zerrenda bat antolatzeko hautua egin zuen. Ordu erdi baino gehiago itxaron behar izan zuten zenbait gaztek eta 20.000 pertsona baino gehiago ere egon ziren une batez zerrendan. Beren osasun zentroetara deitu zuten gazteek errazago lortu zuten hitzordua, baina hala ere, arazo ugari izanda. Beste adin tarteetan ez bezala, Osakidetzak ez die SMSrik bidali 16-29 urte arteko gazteei, eta milaka gazte batera saiatu ziren ordua hartzen. Arazoak arazo, atzo 78.300 gaztek lortu zuten ordua txertatzeko, Sagarduik iluntzean jakinarazi zuenez.

Sailburua, «pazientzia» eske

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 16-29 urte arteko 270.000 pertsona daude, eta uztaila eta abuztua bitarte denek txertoa hartzeko era izango dutela adierazi dute osasun sistemako informazio iturriek. Sailburuak argi utzi zuen aste hasieran, behin gazteei txertaketarako atea irekita ere, egun batetik bestera ezingo zirela denak txertatu. Hasieratik, Osasun Sailak «pazientzia» eskatu dio adin tarte horretan dagoen orori, eta txertaketa «iristen diren dosien arabera» egingo dela gogoratu du Osakidetzak hainbatetan.

Bitartean, Euskal Herriko gainerako herrialdeetan txertoa hartzeko atea irekia dute adin tarte horretakoek. Nafarroan, Osasunbidea joan den astetik ari da txandak ematen, eta Ipar Euskal Herrian ez dago adin irizpiderik txertoak emateko orduan. ]]>
<![CDATA[EH Bilduk Udaltzaingoa euskalduntzeko «atzerapausoak» salatu ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2021-07-08/eh_bilduk_udaltzaingoa_euskalduntzeko_atzerapausoak_salatu_ditu.htm Thu, 08 Jul 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2021-07-08/eh_bilduk_udaltzaingoa_euskalduntzeko_atzerapausoak_salatu_ditu.htm
Gainera, Udaltzaingoko sindikatuek jakinarazi dutenez, udaltzainen zuzendariak kendu egin die udaltzainei lanorduetan euskara ikasteko aukera, baita lanorduetatik kanpo egindako ikastorduak konpentsatzeko aukera ere. «Hori horrela bada, langileen eskubideen aurkakoa da zuzendariak hartutako erabaki hori», adierazi du EH Bilduk. Horregatik, udal taldeak Mikel Gotzon Santamaria udaltzaingoaren zuzendariaren agerraldia eskatu du bi erabaki horiek azaltzeko. Gainera, Euskara zinegotziari ere galdetuko dio «ea zergatik ez dituen bete» lan poltsetarako ezarri beharreko hizkuntza irizpideak kasu honetan.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak 500 toki prestatuko ditu udaran migratzaileei laguntzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2021-06-29/jaurlaritzak_500_toki_prestatuko_ditu_udaran_migratzaileei_laguntzeko.htm Tue, 29 Jun 2021 00:00:00 +0200 Beñat Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2021-06-29/jaurlaritzak_500_toki_prestatuko_ditu_udaran_migratzaileei_laguntzeko.htm
Artolazabalek Xabier Legarreta Migrazio eta Asilo zuzendariarekin batera eman zuen atzo prentsaurrekoa. Hain zuzen, Legarretak azaldu zuenez, udako planak hiru egoera posible bereizten ditu: egun berean ehun pertsona baino gehiago hartu behar izatea, 200 pertsona baino gehiago, eta 400 pertsona baino gehiago. Hirugarren egoera ohiz kanpokoa izango litzatekeela esan zuten. Era berean, sailburuak Errenteriako Gaztelutxo aterpetxearen (Gipuzkoa) garrantzia azpimarratu zuen. Adingabeen gaineko ardura duten andreei harrera egiteko erabiliko da, eta zerbitzu garrantzitsua da: «Migrazioaren draman, talderik ahulenetako bat da».

«Lankidetzaren» garrantzia

Artolazabal sailburuak erakundeen arteko lankidetzaren garrantzia nabarmendu zuen atzoko agerraldian. Haren esanetan, hori gabe herrena litzateke migratzaileei eman beharreko arta. «Erakundeen arteko mahaia osatzen duten hirugarren sektoreko organismo eta eragileen inplikazioa eta lankidetza» giltzarri direla adierazi zuen. «Batzen gaituena bilatzen dugu, begirada ahulenengan jartzeko».]]>