<![CDATA[Berria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 17 Apr 2021 17:12:03 +0200 hourly 1 <![CDATA[Berria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[BAFTA sariak: ‘Nomadland’ nagusi, lau sarirekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/196142/bafta_sariak_nomadland_nagusi_lau_sarirekin.htm Mon, 12 Apr 2021 15:15:47 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/196142/bafta_sariak_nomadland_nagusi_lau_sarirekin.htm <![CDATA[Altuna eta Mariezkurrena, finalerdietara]]> https://www.berria.eus/albisteak/196078/altuna_eta_mariezkurrena_finalerdietara.htm Sat, 10 Apr 2021 20:12:46 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/196078/altuna_eta_mariezkurrena_finalerdietara.htm <![CDATA[Adam Zagajewski poeta poloniarra hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/195288/adam_zagajewski_poeta_poloniarra_hil_da.htm Mon, 22 Mar 2021 12:55:40 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/195288/adam_zagajewski_poeta_poloniarra_hil_da.htm elkarrizketatu zuen Iñigo Astizek. «Liluratu egiten nau», esan zuen, «giza historian nola dauden bi hari, elkarri lotuta doazenak: bata da gerren, iraultzen eta abarrekoen historia, eta bestea da edertasunaren historia. Gutxitan gurutzatzen dira, elkarrekiko paralelo doazen bi korridore balira bezala. Galdera eternoa da: nola da posible bi elementu horien bizikidetza?». Lviv hirian (gaur egungo Ukrainan) jaio zen Adam Zagajewski 1945ean. Bigarren Mundu Gerraren ostean Poloniako Gliwice hirira lekualdatu zuten haren familia. Krakovian egin zituen filosofia eta psikologia ikasketak. Lehendabiziko poema liburuak Komunikat (1972) zuen izenburua, eta CiepÅÃ'Â'o, zimno (Beroa eta hotza)aurreneko eleberriak (1975). Stanislaw Lem idazlearen eta Roman Ingarden literatur teorialariaren adiskidea izan zen. Agintari komunistek 1976an Zagajewskiren liburuak argitaratzea debekatu zutenean, Houstonera (AEB) joan zen irakasle lanetan, eta ondoren Parisera, 1982an. Ez zen Krakoviara itzuli 2002ra arte. «Niretzat, poesia da», adierazi zion Adam Zagajewskik Iñigo Astizi, «gogoetaren eta edertasunaren beste bizitza horretara iratzartzen gaituen esnagarri gisako bat, baina ez gaituena apartatzen benetako bizitza historiko eta ekonomikotik. Poesiak, beste edozein artek bezala, osoago egiten gaitu, beste dimentsio hori eskaintzen digulako».]]> <![CDATA[Ez da zalerik izango kopako finalean]]> https://www.berria.eus/albisteak/195091/ez_da_zalerik_izango_kopako_finalean.htm Wed, 17 Mar 2021 21:41:59 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/195091/ez_da_zalerik_izango_kopako_finalean.htm :12.000-15.000 zale liratekedenera.Bileran izango dira, bi klubetako ordezkariez gain, Luis Rubiales federazioko presidentea, Jose Maria Arrabal Andaluziako Juntako kirol idazkaria eta Espainiako Kirol Kontseilu Goreneko ordezkaria. Orain arte, Kopan bertan, talde apalen estadio batzuetan zaleei utzi izan zaie sartzen, baina edukiera murriztuta, eta, betiere, leku bakoitzaren egoera kontuan hartuz. Gauzak garbi utzi zituztenak hemengo agintariak izan ziren, berriki iragarri baitute ez direlafinala ikustera joango. Bide horretatik jo du Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako eledunak ere: "Ez da garai egokia jendea estadioetara joatera bultzatzeko".]]> <![CDATA[Hautatu dituzte 111 Akademiaren sarirako bost finalistak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195053/hautatu_dituzte_111_akademiaren_sarirako_bost_finalistak.htm Tue, 16 Mar 2021 16:31:44 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/195053/hautatu_dituzte_111_akademiaren_sarirako_bost_finalistak.htm Nobela errealista bat (Elkar), Uxue Alberdiren Dendaostekoak (Susa), Luis Garderen Aireportuko musika (Alberdania), Idoia Garzesen Mendiko gaitza (Elkar) eta Pello Lizarralderen Argiantza (Erein). Bost izenburu horien artean dago 2020ko 111 Akademia saria eskuratuko duen literatur lana. Urtarriletik otsail amaiera bitarte egindako bozketan boto gehien jaso duten liburuak izan dira horiek, eta martxoaren 26ra bitarte babesik handiena lortzen duenak jasoko du aurtengo saria. Jakina, baldin eta bost lan horietako batek botoen %40 bereganatuko balitu; bestela, boto gehien lorturiko bien artean egingo dute azken galdeketa. Irakurleek ematen dituzte 111 Akademia sarirako botoak, eta horrexek ezaugarritzen du, hain zuzen, saria. Azken urteko literatur uztatik bost lan horiek hautatzeko, 92 kidek eman dute euren botoa, baina, antolatzaileen arabera, kopuru horrek gora egin ohi du hurrengo galdeketa txandetan. Aurreko urteetan, honako literatur lan hauek jaso dute 111 Akademiaren saria: Karmele Jaioren Aitaren etxea-k (Elkar), iaz; Harkaitz Canoren Fakirraren ahotsa-k (Susa), 2018an; Uxue Alberdiren Jenisjoplin-ek, 2017an; Kirmen Uriberen Elkarrekin esnatzeko ordua-k (Susa), 2016an; eta Katixa Agirreren Atertu arte itxaron -ek (Elkar), 2015ean.]]> <![CDATA[EHZ jaialdia uztailaren 2tik 4ra egingo dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/194356/ehz_jaialdia_uztailaren_2tik_4ra_egingo_dute.htm Mon, 01 Mar 2021 13:57:33 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/194356/ehz_jaialdia_uztailaren_2tik_4ra_egingo_dute.htm bertan behera utzi behar izan zuten azkenean.]]> <![CDATA[Jose Grazenea margolaria hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/193797/jose_grazenea_margolaria_hil_da.htm Wed, 17 Feb 2021 14:39:04 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/193797/jose_grazenea_margolaria_hil_da.htm <![CDATA[Pablo Hasel Lleidako Unibertsitatean itxi da]]> https://www.berria.eus/albisteak/193697/pablo_hasel_lleidako_unibertsitatean_itxi_da.htm Mon, 15 Feb 2021 09:06:10 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/193697/pablo_hasel_lleidako_unibertsitatean_itxi_da.htm

Pablo Hasel Lleidako Unibertsitatean giltzapetu da:

ð;ÂÂ;ÂÂÃ'¾ÂÂÂÂÃ'Â"ÂÂÂÂÃ'¦ "Lehertu egin beharko dute ni atxilotzeko eta espetxeratzeko"

Ostiralean amaitu zen kartzelan sartzeko Auzitegi Nazionalak ezarri zion 10 eguneko epea.

Elkartasun osoa.#PabloHaselLibertad pic.twitter.com/olyMEQ2QWO - ASKATASUN TAUPADAK (@aurrerabolie) February 15, 2021 Hasel babesteko unibertsitatean itxi direnek barrikadak antolatu dituzte eraikinaren barruan, atxiloketa oztopatzeko.

Eta kanpoko errepideak ere moztu dituzte, Mossoen operazioaren zain. ]]>
<![CDATA[Trump errugabetzat jo du AEBetako Senatuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/193575/trump_errugabetzat_jo_du_aebetako_senatuak.htm Sat, 13 Feb 2021 22:40:11 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/193575/trump_errugabetzat_jo_du_aebetako_senatuak.htm akusazioak argudiatu du iragan hilabetekoa «antolatua» izan zela, azaroko presidentetzarako hauteskundeak baino «bost-sei hilabete lehenago hasita». Jamie Raskin kongresukideak esan du Trump «komandante burua izatetik bultzatzaile burua izatera pasatu» zela; agintari ohiaren defentsak, berriz, adierazpen askatasunean jarri du arreta bezeroaren jarrera azaltzeko. Ustekabeko lekukoa Azken saioan, bozketa atzeratuko zela eman du aditzera Senatuaren ustekabeko erabaki batek: epaiketara lekuko gehiago deitzea onartu du, demokraten eta bost senatari errepublikanoren eskariz. Akusazioak Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoak deklaratu dezala galdegin du, hark atzo adierazi zuelako Trump Kapitolioari eraso egin ziotenen alde lerratu zela, erasoa gertatu zen egunean bertan, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruarekin telefonoz izan zuen elkarrizketa batean. Trumpen abokatu Michael van der Veenek salatu egin du Senatuak lekuko gehiago deitzeko aukera onartu izana, eta berak orduan ehun lekuko gehiago deitu beharko dituela ohartarazi du. «Orain azken argudioak entzuteko unea da, kontzientziaren arabera bozkatzekoa», esan du abokatuak. Azkenean, eta epaiketa hainbat astez luzatu zitekeela ikusita, erdibideko akordio batekin itxi dute eztabaida, akusazioak eta defentsak, impeachment-ak aurrera jarrai zezan. Akusazioak eta defentsak adostu dute Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoaren testigantza gehitzea ordura arte bildutako probei, baina, defentsak nahi bezala, lekuko gehiago deklaratzera deitu gabe. Herrera Beutlerrek atzo adierazi zuenez, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruak esan zion Trump Kapitoliora sartu ziren erasotzaileekin lerratu zela, urtarrilaren 6an, erasoaren egunean, McCarthyrekin berarekin izan zuen telefono dei batean. Haren arabera, dei horretan, Trumpek baztertu egin zuen erasotzaileei Kapitoliotik irteteko eskatzea eta erasoa bertan behera uzteko exijitzea. «Badirudi hauteskundeengatik zu zaudena baino haserreago daudela», esan omen zion presidente ohiak McCarthyri. Herrera Beutlerrek ohar bat kaleratu du, Trumpen eta McCarthyren arteko elkarrizketa horren lekuko izan zirenei mintzatu zitezela eskatzeko. «Ezer gehitzeko baldin baduzue, orain da garaia». Alderdi Errepublikanoko zenbait senatarik ohartarazia zuten iritzia alda zezaketela aurkezturiko frogak «pisutsuak» balira, baina, Herrera Beutlerren hitzak ez dira nahikoa izan Trumpen kontrako boto nahikoa biltzeko. AEBetako presidente ohia bi aldiz epaitu duten lehen agintaria bilakatu da. Iragan urtean egin behar izan zion aurre lehen epaiketari, «botere abusua eta Kongresuaren lana oztopatzea» leporatu ziotenean, baina Senatuak errugabea zela bozkatu zuen, Alderdi Errepublikanoak zuen gehiengoari esker. .]]> <![CDATA[PEN Translates sarietako bat eman diote 'Miñan'-i]]> https://www.berria.eus/albisteak/193442/pen_translates_sarietako_bat_eman_diote_mintildean_i.htm Wed, 10 Feb 2021 15:32:40 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/193442/pen_translates_sarietako_bat_eman_diote_mintildean_i.htm argitalpena, eta arrakastaz zabaldu da liburua ordutik. Horren erakuslea da ingelesera eraman izana ere; eta, hain, zuzen, Little brother itzulpenari eman dio saria orain English PEN elkarteak. Timberlake Wertenbakerrek itzuli du liburua ingelesera. Elkartearen itzulpen sari nagusietako bat da egileek jaso dutena, PEN Translates sarietako bat. Hamalau herrialdetako eta hamabi hizkuntzatako lanak izan dira sarituak aurten, askotariko generotakoak. Lehen aldiz jaso dute aipamena Gineako, Aljeriako eta Benineko literatur lanek, eta sarituen artean dago, halaber, turkieratik, kurdueratik eta alemanetik itzulitako fikzio kurduaren bilduma bat. English PENen webgunean kontsultatu daiteke sarituen zerrenda osoa. Arzallusekin eta Balderekin Ahomentan saileko elkarrizketa bat ere argitaratu zuen BERRIAk iazko udan.]]> <![CDATA[Mugako pasabideen itxiera dela eta, herritarrentzat konponbideak aurkitzeko eskatu du Euskal Elkargoak]]> https://www.berria.eus/albisteak/192258/mugako_pasabideen_itxiera_dela_eta_herritarrentzat_konponbideak_aurkitzeko_eskatu_du_euskal_elkargoak.htm Thu, 14 Jan 2021 10:06:15 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/192258/mugako_pasabideen_itxiera_dela_eta_herritarrentzat_konponbideak_aurkitzeko_eskatu_du_euskal_elkargoak.htm

Zaindaririk ez dagoenez, norbaitek Lizuniagako bidea ireki du eta ibilgailuak nahi bezala pasatzen dira berriz... pic.twitter.com/yPfdBjQI8L - Franck Dolosor (@FranckDolosor) January 14, 2021 Urtarrilaren 14tik aitzina, Pirinio Atlantikoetako Prefeturak hala erabakirik, Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko pasabide hauek itxiko dira: Sara (Lapurdi). Lizuniagako lepoa; Lizarietako lepoa; Sarako bidea (Berruet bentaren heinean). Hendaia (Lapurdi). Merkantzien zubia; Hendaia eta Hondarribia (Gipuzkoa) lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria. Baigorri (Nafarroa Beherea). Izpegiko lepoa. Aldude (Nafarroa Beherea). Aldudeko ibarreko pasabidea. Larraine (Zuberoa). Iturzaetako lepoa.]]> <![CDATA[Assangeri ukatu egin diote baldintzapean aske geratzea, «ihes egiteko arriskua» argudiatuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/191895/assangeri_ukatu_egin_diote_baldintzapean_aske_geratzea_ihes_egiteko_arriskua_argudiatuta.htm Wed, 06 Jan 2021 18:59:12 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191895/assangeri_ukatu_egin_diote_baldintzapean_aske_geratzea_ihes_egiteko_arriskua_argudiatuta.htm Epaileak astelehenean eman zuen estradizioaren aurkako ebazpena. «Assange ikusita izan dudan inpresioa da depresioak jota eta etsita dagoen gizon batena, eta etorkizunak zer ekarriko ote dion beldur den gizon batena», adierazi zuen. Argudiatu zuenez, AEBen estradizio eskaerak baldintza guztiak betetzen dituen arren, Washingtonek ezingo luke bermatu akusatuak bere buruaz beste egingo ez duenik. «Assangek ez lituzke izango Belmarsheko segurtasun handiko espetxeak eskaintzen dizkion segurtasun neurriak, eta AEBek zerrendatutako neurriek ez dute bermatzen hark bere buruaz beste egingo ez duenik». Ebazpena ezagutu bezain pronto, Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko. AEBetako Gobernuak hamabi eguneko epea du helegitea aurkezteko. Virginiako fiskaltzak (AEB) 175 urteko kartzela zigorra eskatzen du kazetariarentzat, baina Etxe Zuriak zehaztu du horietatik lau eta zortzi urte artean bete beharko lituzkeela. Assangeren abokatuek ohartarazi dute, ordea, horiek Coloradoko segurtasun handiko espetxe batean beteko lituzkeela seguruenik,han bakarturik igaroko lituzkeela eguneko ordu gehienak, eta horrek haren osasuna okertzea eragingo lukeela.]]> <![CDATA[Ez dute kargurik aurkeztuko Jacob Blakeren aurkako tiroketarengatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/191864/ez_dute_kargurik_aurkeztuko_jacob_blakeren_aurkako_tiroketarengatik.htm Wed, 06 Jan 2021 07:54:52 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191864/ez_dute_kargurik_aurkeztuko_jacob_blakeren_aurkako_tiroketarengatik.htm Iazko abuztuaren 23an izan zen, AEBetako Wisconsin estatuko Kenosha hirian. Poliziarekin eztabaidan ari zela, Blake bere hiru alabak zituen autorantz zuzendu zen, eta polizia batek bizkarrean tiro egin zion, zazpi aldiz. Beltza da Blake, eta zuria, berriz, Rusten Sheskey, tiro egin zion polizia. Bularretik behera elbarri utzi zuen Blake. Polizia zuri batek Minneapolis hirian George Floyd hil eta hiru hilabete eskasetara izan zen Blakeren aurkako tiroketa, eta horrek berpiztu egin zituen arrazakeriaren aurkako mobilizazioak, baita istiluak ere. Bereziki larriak izan ziren abuztukoak. Eskuin muturreko taldeek dei egin zuten Black Lives Matter eta arrazakeriaren aurkako taldeek deitutako mobilizazioen aurka jotzera, eta bi manifestari tiroz hil zituzten horietako batean. Kyle Rittenhouse eskuin muturreko jarraitzaileari leporatu zizkioten hilketak. Tiro egiten grabatu zuten. 17 urte zituen orduan, eta 18 dauzka orain. Sei kargu aurkeztu dituzte gaur Rittenhouseren aurka Kenoshako konderriko auzitegian, eta ez dela errudun deklaratu du. Tony Evers Wisconsingo gobernadoreak Guardia Nazionaleko 500 soldadu mobilizatu ditu gaurko, berriz ere istiluak sortu daitezkeelakoan. ]]> <![CDATA[Tabakaleraren 'Cybernetics of the poor' erakusketa Europako urteko hamar onenen artean aukeratu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/191666/tabakaleraren_039cybernetics_of_the_poor039_erakusketa_europako_urteko_hamar_onenen_artean_aukeratu_dute.htm Tue, 29 Dec 2020 15:47:51 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191666/tabakaleraren_039cybernetics_of_the_poor039_erakusketa_europako_urteko_hamar_onenen_artean_aukeratu_dute.htm Cybernetics of the Poor: Tutorialak, ariketak eta partiturak erakusketa Europako arte garaikideko hamar erakusketa onenen artean hautatu du Frieze aldizkari britainiarrak 2020an. Arte eta kultura garaikideko alorrean lider den aldizkariak urtero egiten duen hautaketan, Tabakalerakoabeste bederatzi erakusketarekin batera dagozerrendan: besteak beste Parisko Pompidou zentroak, Erromako Arte Garaikideko Museoak, MACROk, eta Alemaniako Arte Garaikideko Zentro Nazionalak etaHaus der Kulturen der Weltekantolatutakoak. Edurne Ormazabal Tabakalerako zuzendari nagusiakbalioa eman dio arte garaikidearen esparruan eragin handiena duten aldizkarietako batek egindako aukeraketari: «Frieze sektorean ospe handiena duen nazioarteko argitalpena da, eta horrelako aintzatespena bultzada handia da Tabakalera arte garaikidearen esparruan sorkuntza eta erakusketa zentro gisa nazioartean kokatzeko». Diedrich Diederichsen kultura kritikari eta komisario alemaniarrak eta Oier Etxeberria Tabakalerako arte garaikidearen arloko arduradunak komisariatutako erakusketak zibernetikaren eta artearen artean historikoki izan diren lotura moduei buruzko azterketa planteatzen zuen.
1991n sortutako Frieze aldizkariak aurrekaririk gabeko urte batean kokatudu argitaratu duen zerrenda, «zerbait positiboa izan bazuen, statuquo-a birpentsatzeko aukera eman zitzaigula izan zen. Gure lehentasunak berriz ebaluatzera eta gure ezagutzak hedatzera eraman gintuen, lehen puntu itsuak genituen arloetan. Zentzu askotan, 2020ak ezjakintasuna desikasteko ikasgai batzuk ekarri ditu, eta arteak ere lagundezake horretan». Tabakalerak eta Kunsthalle Wienek (Austria) elkarlanean ekoitzitako Cybernetics of the Poor erakusketamartxoaren 6an inauguratu zen, Tabakalerak COVID-19ren ondorioz ateak itxi baino astebete lehenago, eta 6.000 lagunek bisitatu zuten ekainean ireki zenetik abuztuaren amaierara arte. Erakusketak Vienan eta Donostian 2019an egin zen nazioarteko mintegiaren izen bera du. Lankidetza horretatik sortu zen erakusketa proiektu hau, abenduaren 18an Vienako Kunsthallen ireki zena eta 2021eko martxoaren 28ra arte bisitatu ahal izango dena. Lankidetza horrek, pieza artistiko berrien ekoizpenari bide emateaz gain, euskal artista batzuen lanak Vienan ikusgai jartzeko aukera eskaini du. Artearen elkarguneak eta sistema zibernetikoak aztertzen dituen erakusketak tokiko eta nazioarteko 24 artistaren lanak ikusteko aukera eskaintzen zuen, eta bilduma pribatuetatik, galerietatik eta museoetatik (Madrilgo Reina Sofia Arte Zentro Nazionala edo Lyongo Arte Garaikideko Zentroa) zetozen piezak eta Austriako Kultura Foroak (Madril) eta Flanders State of the Artek parte hartu zuten.]]>
<![CDATA[Gazteen begietatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2053/008/001/2020-12-06/gazteen_begietatik.htm Sun, 06 Dec 2020 00:00:00 +0100 Berria https://www.berria.eus/paperekoa/2053/008/001/2020-12-06/gazteen_begietatik.htm Euskaldunon Egunkaria-ri buruz? Zer dakite eta zer ez? Badute oroitzapenik? Zer oroitzapen? Galdera horiek erantzun dituzte Egunkaria sortu ostean jaiotako BERRIAko hainbat kazetari gaztek.]]> Euskaldunon Egunkariaren sorreraren 30. urteurrena oroitzeko. Hainbat bider idatzi eta kontatutakoari beste begi batzuekin erreparatzeko beharragatik, eta belaunaldi arteko transmisioarekin kezkatuta, Egunkaria sortu ondoren -alegia, 1990eko abenduaren 6aren ondoren- jaiotako BERRIAko langileen esku utzi du gaiaren lanketa, edukiak pentsatzen hasi eta eduki horiek gauzatzen buka. Euskarazko egunkari bat zerotik sortzeak eragindako jakin-mina ase nahi izan dute, Egunkaria-k kazetaritza eta euskalgintza mailan utzitako arrastoa aztertu, eta, orriotan memoria ariketa kolektibo bat eginez, hamar kazetariren bizipen, oroitzapen eta sentimenduak jaso dituzte. Baita haren ekarpenaren inguruko inkesta egin ere, Egunkariarekin hasi eta BERRIAraino euskarazko egunkari nazional bakarrean agertu izan diren hainbat sektoretako ordezkarien artean. Ariketa kolektibo baten emaitza da honako hau.

Julen Aperribai
Hori besterik ez

Oin puntak lurrera heltzen ez zaizkion haur bat sukaldeko aulki batean eserita, aurrean euskarazko egunkari bat duela. Estanpa polita da, eta politegia ere bada, iradoki dezakeena esan nahi izateko. Izan ere, horixe besterik ez da: haur bat euskarazko egunkari baten aurrean. Egunero ikusten duen eta aspaldi etxekotu duen objektu bat da berripaper hori harentzat. Azaleko titular nagusiak baino gehiago liluratuko du objektuaren formak; juntaduretan hatzak sartuko ditu, eta konturatuko da orriak elkarren gainean jarrita eta horiek erditik tolestuta hartzen duela objektuak osotasuna.

Haurra bizi izan den artean bizi izan da egunkari hori ere. Ez du ezagutu aurreko hutsa, ezta hutsa betetzea zer-nolako lorpena izan zen irudikatu ere. Ez da gai jakiteko parean dituen argazkietan gorbata jantzita ageri diren zenbaitek euskaraz esan ote duten egunkariak euskaraz esan duen hori; ezta gorbatadun horiek beraiek euren hitzak jasotzen dituen berripaper hori babestu ez, eta, are, haren aurka egin zutela ere. Ez da gauza zatiketa administratiboak bera ere zenbateraino zatitzen duen gogoetatzeko, eta aurrean duen orriak zatiketa horri izkin egiten diola jabetzeko. Hatz puntak listuz bustitzen ari da, gurasoek egiten duten moduan.

Haur bat euskarazko egunkari baten aurrean. Hori besterik ez, eta hori guztia. Erakusten duena baino gehiago ezkutatzen duen irudi bat.

Aitor Biain
Hartzak memorian

Bederatzi urteko mutil koskor bat Durangoko Azokaren izkin batean haserre, gurasoek panpina bat erosi nahi ez ziotelako. 2001. urtea zen, eta aste batzuk lehenago Euskaldunon Egunkariak AEBren aurkako erasoa ekarri zuen lehen orrialdean. Ez zen nolanahiko azala izan, panpina hura edozelakoa ez zenez: Kamiltxo zen, euskaraz egiten zuen lehen panpina. «Kaixo, laguntxo. Ni Kamiltxo naiz, Pirinioetako hartza. Nola duzu izena?», esaten zuen ezkerreko hanka zapalduz gero. Dozenaka haurren adiskide izateko munduratu zuten hartza, euskarazko jolasak artean urriak zirenean. «Kamiltxo gure ekarri txikia da euskararen normaltasun prozesuan», azaldu zuten panpinaren sortzaileek aurkezpenean. Kasketaldiari esker etxeratu zuen hartza mutikoak.

Erronkariko mendietan bizi zen Euskal Herriko azken hartza hartu zuten oinarri panpina sortzeko: Camille. Gerora izan dira hartz gehiago ere; ale bakan batzuk baino ez, nolanahi ere. Tartean, ehiztari batek tiroz hil zuen Cannelle, Pirinioetan jaiotako azken hartz arre emea. Egunkaria bortxaz itxi eta urtebetera hil zuten. Bada, hartzak Pirinioetara itzuli bitartean, haien memoria bizirik iraunarazi zuen Kamiltxok dozenaka haurren oroimenean. Mutil koskor hark orain BERRIA egunkariko jardunarekin Euskaldunon Egunkaria-ren memoriari eusten dion modu berean.

Maider Galardi F. Agirre
Xingola

Iz. Oihal edo ehunezko zerrenda luze eta mehea.

Nire gurasoen gogoan ere ez nengoen, baina Euskaldunon Egunkaria sortu zen gauean aurkitu ziren lehenengoz. Bost urte geroago jaio nintzen, eta bost geroago ikasi nuen irakurtzen, sukaldeko mahaian -esaten dutenez- berripapera leitzen-edo. Erabili ditugu egunkariaren orriak mahai hori bera akuarelarekin ez zikintzeko. Eta akordatzen naiz hiru urte geroago zortzi urte bete berriko haur haren inpresioa: gurasoen eskutik gora begira jendez gainezka dagoen kaleari, ahizpa txikia alboan, eta «Xingola askatu!» oihuka biak.

Noizkoa da zinta horren lehen korapiloa? Eta zenbatetan egon gara tentatuta xingola horretatik askatzeko?

Jaio nintzen eguneko azaleko argazkitan gizonak bakarrik ageri dira, eta orain maite dut egunkari hau nola azalberritzen den igandero. Bigarrenez ikasi nuen irakurtzen duela lau urte, gaur lankide ditudanen betaurrekoetatik. Belaunaldikide diren horiekin hitzez zikindu nahi ditut mahaiak orain, eta Euskaldunon Egunkaria-n aritutako feministekin ere aurkitu naiz bidean -eta egiten dut bidea haiekin-.

Askatu gintezke zintaz, edo batzuetan helduko gaitu estu; eta, halere, ze aberasgarria ahizpak alboan txirikordak eta korapiloak egiten jarraitzea oihal edo ehunezko zerrenda luze eta mehe hori indartzen segitzeko.

Andoni Imaz
Paperezko orri bat

Egunkari bat Egunkaria izatearen abantaila da egunkari hitza Egunkaria-rekin batera ikasi baduzu nahita ere ezingo diozula Egunkaria-n pentsatzeari utzi egunkari entzuten duzun aldiro. Horrek ez zuen aho-korapilo bat izateko asmorik, nahiz eta gorputzeko nahasteak ere saihetsezinak diren kasu horretan. Berripaper bat irudikatzen duzu jardun oso baten azpi-azpian.

Paperak denari eusten omen dio. Puskatu egin dezakezu, eta tolestu, eta birrindu, eta biribilkatu, eta zapaten barruan sartu.

Gero jakin duzu Euskaldunon ere bazela, Euskaldunon zela Egunkaria bezainbat. Paper guztiak ez dira berdinak. Sua piztuta mantendu nahi baduzu, egurra bota behar diozu, eta paperak balio dezake, paperak denari eusten baitio, zer esanik ez besteren paperek, paper guztiak ez baitira berdinak.

Margotzeko ere balio dezake, nahiz eta gauza batzuek baduten lehendik beren kolorea. Zeruaren urdina eta eguzkiaren horia, horiexek berarenak. Parte txarreko kontuak, baina, beltzez idazten dira, eta lehen bi zeuden lekuan hiru daude orain. Urdina, horia, beltza. Euskaldunon Egunkaria aurrera. Paretan itsatsita dago folio hori oroimenaren zoko batean. Zeharka ikusitako gauzek ere laguntzen dizute bidea egiten, eta tarteka konturatzen zara zuk ere paper koxkorrak daramatzazula zapatetan.

Ainhoa Larretxea Agirre
Etxea

1996ko maiatzaren 15ean «Ongi etorri, Ainhoa» paratzen zuen iragarki bat agertu zen Euskaldunon Egunkaria-ko 32. orrian. Sei urte zeramatzan ordurako amak bertan lanean. Bertze lau egin zituen ondotik.

Bortz urte nituen Egunkaria itxi zuten egunean. Beraz, ia alferrikako lana da itxiera ez den bertze oroitzapenen bila ibiltzea. Ez dut egun hura zehazki gogoan, baina gogoan dut Donostian egunkariaren alde egindako manifestazioa. Nola joan ziren gurasoak bertara, eta nola geratu ginen anaia eta biok amama eta aitaitaren baserrian. Nola izan genuen manifestazioaren berri telebistaren bidez. Nola ekarri zidan amak Egunkaria Libre jartzen zuen eranskailua, eta zeinen harro ibiltzen nuen nik arropa denetan. Nola bazuten amak eta aitak kamiseta urdin bat: Egunkaria Libre paratzen zuen. Aski gogoan dut hori, nahiz eta orduan ez ulertu zer zen Egunkaria, are gutxiago zergatik behar zuen libre.

Bortz urterekin ez nekien egunkari bat zer zen. Denborarekin osatu da memoriaren puzzlea. Denborarekin ikasi dut egunkaria, etxekoa bainoago, etxe zati bat ere bazela gurean, eta hori indarrez kendu zigutela. Denborarekin ikasi dut zein izan zen eragindako mina, eta zein izan diren ondorioak. Denborarekin ikasi dut egunkaria irakurtzen, eta idazten.

Ia hamar urtez amarentzat etxe izan zena nirea ere bada orain.

Maria Ortega Zubiate
Umezurtz izan ez gaitezen

Gure etxean ez da inoiz egunkaririk irakurri, ez euskaldunona ez erdaldunena. Baina, zerbait irakurtzekotan, ez da euskaraz izaten, prezeski. Nik ez dut gogoan Egunkaria-rik, ez itxierarik, ez hori salatzeko manifestaziorik. Alde horretatik, umezurtz hazi nintzen. Edo horrela sentitu izan naiz beti, behintzat.

Ni, jaio, euskaldun jaio nintzen, baina nire izate hori nondik zetorren jakin gabe. Ni euskal jaio, eta izateko, egile horien lana ezagutu gabe. Fakultateko klaseetan aipatzen zituzten euskalgintzako hainbat eta hainbat izen ezezagunak ziren niretzat, eta Interneten begiratu behar izaten nituen. Ezkutuan, noski. Eta horrela heldu nintzen, nondik nentorren jakin baina ulertu gabe, lehengo horiek egindakoa egitera.

Nik ez nuen ezagutzen euskal kazetaritza, euskalgintza. Nire bizitzako parte ez balira bezala jokatu nuen harik eta fakultatean beraien izenekin eta historiarekin parez pare topatu arte. Eta orduan ulertu nuen.

Euskalgintzako testuinguruan umezurtz naizen honek bidea eginda aurkitu nuen. Beraien izenak arrotz zitzaizkidan horiek lautu zidaten bidea. Euskara plazara, estilo liburuetara, eta estilo liburuetatik jendearen ezpainetara eraman zuten ero horiek bilakatu zuten euskal kazetaritza aukera erreal niretzat. Are gehiago, aukera natural bihurtu zuten. Eta hori dena, nik jakin gabe.

Badirudi hain umezurtz ere ez nintzela hazi.

Peru Azpillaga
Elastikoa

Konplexua da oroitzapenen ganberan batek topa ditzakeen altxorren zergatia ulertzea. Urteen poderioz, memorian gordeta dauden bizipenak lausoago ageri arren, badira, denboraren igaroari jaramonik egin gabe, buruan iltzatuta geratzen diren irudi eta pasarteak. Horregatik, interesgarria izaten da, noizbehinka, oroitzapenen ganberako atea irekitzea; inoiz ez baita jakiten zer aurki daitekeen beste aldean.

Esate baterako, zutabe hau idazteko, Egunkaria-ren 30. urteurrena buruan nuela sartu nintzenean, ezusteko handia hartu nuen. Leihotxo batetik sartzen zen argi-izpiak armiarma sareak baino ez zituen uzten begi-bistan. Hutsik zegoen. Desengainu ona eraman nuen. Atzera eginarazten dizuten dezepzio horietako bat. Egunkaria itxi zutenean zazpi urte baino ez nituen nik: beraz, zer topatzea espero nuen? Itxiera baino ez nuen ezagutu, eta, hala ere, ez ditut manifestazio jendetsuak gogoratzen. Ez nintzen kontziente Espainiako poliziak zuen torturatzeko abileziaz. Ez nuen herri oso baten ahoa estaltzeak sortzen duen itolarri egoera gogaikarria bizi izan. Beraz, zer egon zitekeen bertan? Bada, hala ere, sinetsita nengoen zerbait topatu behar nuela. Batera eta bestera, bazterrak miatzen hasi nintzen, urduri; eta, hara non, kamiseta zahar bat topatu nuen paretan eskegita. Aitarena zen. Bertan, 7 urte nituenetik, iltzatuta eraman dudan lelo bat ageri zen: Egunkaria Libre.

Nire belaunaldiak akaso ez du aitaren kamiseta hori jantzi. Gu ez gara iraganeko oroitzapenenen parte izan; ganbara BERRIA dugu ordea, kamiseta hartan iltzatuta bizirik iraun zuen ametsari bultzada berri bat emateko.

Maddi Ane Txoperena Iribarren
Leku bat

Duela gutira arte, gure gurasoen etxeko gela bateko paretan Hemendik At taldearen poster bat egon da eratxikia. Gure haurtzaroaren parte izan ziren biak: Xingola eta Hemendik At. Eta biak biltzen zituen Egunkaria-ren umeontzako gehigarriak, egunkari papereko bi orriko posterrean. Anaiaren afixek ordezkatu dute orain, baina ez genuen zakarretara bota. «Honekin zer, neskak?», galdetu zigun amak ahizpari eta bioi. «Gorde, gorde!», dudarik gabe. Diogenesen sindromea? Erromantikotasuna? Artxibo historikoa?

Egun belarriprest den ama hori bera egin omen zen Egunkaria-ko harpidedun, ez dakit noiz. Ez dakit zehatz zergatik, ez baitut uste irakurtzen zuenik militantziagatik?-. BERRIA ere bere izenean jasotzen hasi ginen Egunkaria itxi zutenean, eta nik bezperako edo egun batzuk lehenagoko- aleak eramaten nituen Baionako lizeoranzko autobusean, goizaldeko ordu aspertuak entretenitzeko. Nork erranen zion orduan Medikuntza ikastea amesten zuen neska gazteari irakurtzen zuen lekuan idatziko zuela noizbait?

Martin Ugalde Kultur Parkeko bazkalondoko elkarrizketetan behin edo behin atera izan da galdera, izanen ote ginatekeen kazetari bertze egunkari edo komunikabide batean. Nik argi dut erantzuna: ez nuen Kazetaritza ikasi; idaztea gustatzen zait; eta euskaraz baino ezinen nuke idatzi. Egunkaria existitu ez balitz, hain segur, ez nintzateke kazetaria. Idazlea, ez dut uste.

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria
Distortsiotik eraikitako oroitzapenak

Euskaldunon Egunkaria itxi zutenean 6 urte nituen. Goxoki pakete bana eskuan, denda izkina batean eserita geunden lehengusuok. Gogoan ditut momentu hartako irudiak. Jendetzaren erdian, itxialdia salatzeko manifestazioaren eguna zen. Ezer gutxi ulertu arren, gehiengoak egiten zuena imitatzen genuen. Oihuka genbiltzan: «Ibarretxe, non zaude!». Trenean egin genuen itzulerako bidaia, Zumarragarako noranzkoan. Are, akorduan dut herriko azoka egun batean erosi zidaten kamiseta ere. Zuria zen, eta barazki bizidun batzuk zituen irudian. Hala ere, abisu bat: distortsiotik eraikitako oroitzapenak dira nireak.

Ez da erraza izan ariketa honi eustea. Inguruko dozenaka gazteren eran, itxierarekin lotzen ditut nire oroitzapenak. Pieza solteek osatzen dute memoria, eta, horiek ongi osatu nahian, sarera ere jo behar izan dut bilaketa lanak egitera. Hala ezean, testu honek gehiago izan zezakeen ideien kaosetik errealitatetik baino. Aitortza bat ere egin behar dizuet. Kamiseta zuri hartan, barazki bizidunak egon beharrean, pertsonen eta txondor baten marrazkiak ageri ziren. Imajinazio gehiegiren emaitza, akaso.

6 urteko haurraren ikuspegitik eraikitako oroitzapenek, beraz, adierazten dute umeak ere badirela nor gogoratzeko, eta gertatutakoa, era batera edo bestera bada ere, ulertzeko. Orain, haietako asko dira proiektu horren jarraipenari bultzakada goxoz eusten dabiltzanak.

Distortsionatuta bada ere, ondo iltzatuta gera daitezela oroitzapen horiek.

Itziar Ugarte Irizar
Lurraren itzala

Denbora izango da akaso gure bizileku bakarra, benetakoena. Baina badu dohaina eta amarrua edozein unetan dilatatu edo konprimatzeko, eta zein nekeza den distantzia horietara egitea. Lekuekin ere gertatzen da: hau dena lehen soro zabal bat baino ez zen esaten dizute, baina zuk beti platanondoak eta etxebizitza jada ez hain berriak ikusi dituzu hor, beste inon ez baina hemen den lur eremu honetan.

Berez, 30 urtek ez dirudite hainbeste, atzo da ia, eta, hala ere, nola aldatu den lurra. Esaten dute esperientziak beste ezerk ez duela eraldatzen bat. Hor egoteak. Bertatik bizitzeak. Zerbait handia egitearen sentsazio une horiek ugariagoak ziren garaien ondotik heldu garelakoan nago, ordea, eta aldatzen du begirada. Aldatzen du egoteko modua. Beti ezagutu dugu gertuan ordura arte existitzen ez zena, amets huts zena. Ez geunden han, eta, hala ere, horrek ere egin gaitu gu.

Lauso, baina itxierari lotuta datorkit Euskaldunon Egunkaria-ren bueltako lehen akordua niri ere.

Goizean goiz aurpegi larriak sukaldean eta iluntzean giza katea herrian. Aitarekin atera ginen ahizpa eta biok, oinez eskuak bi aldetara luze, eta uste dut ama ere ikus dezakedala lantokitik atera berri, zuzenean kateko beste puntu batera batzen. Aurpegi ezagun mordoxka bat zenbait esku harago, eta ez horren ezagunak honantzago.

Irudiak eragin zidan inpaktuagatik gogoratuko dut ziurrenik. Itzal luze hura kale argien artetik, lehen soro, gero asfalto izandako lurraren gainetik.]]>
<![CDATA[Aske utzi dute Oier Oa euskal preso ohia]]> https://www.berria.eus/albisteak/190310/aske_utzi_dute_oier_oa_euskal_preso_ohia.htm Thu, 26 Nov 2020 14:55:46 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/190310/aske_utzi_dute_oier_oa_euskal_preso_ohia.htm <![CDATA[Puigdemont ez da zerrendaburu izango hauteskundeetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/189632/puigdemont_ez_da_zerrendaburu_izango_hauteskundeetan.htm Wed, 11 Nov 2020 09:18:06 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189632/puigdemont_ez_da_zerrendaburu_izango_hauteskundeetan.htm <![CDATA[Gazteluetako irakasle ohia ez kartzelatzea erabaki du Bizkaiko Probintzia Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189515/gazteluetako_irakasle_ohia_ez_kartzelatzea_erabaki_du_bizkaiko_probintzia_auzitegiak.htm Mon, 09 Nov 2020 18:09:11 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189515/gazteluetako_irakasle_ohia_ez_kartzelatzea_erabaki_du_bizkaiko_probintzia_auzitegiak.htm <![CDATA[Iñaki Bilbao erietxera eraman dute, «arnasa hartzeko arazo larriekin»]]> https://www.berria.eus/albisteak/189516/inaki_bilbao_erietxera_eraman_dute_arnasa_hartzeko_arazo_larriekin.htm Mon, 09 Nov 2020 09:13:44 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189516/inaki_bilbao_erietxera_eraman_dute_arnasa_hartzeko_arazo_larriekin.htm gose eta komunikazio greban egon ondoren, gose eta egarri greba abiatu zuela iragarri zuen AEMk duela zazpi egun. Euskal presoaren aldeko egitasmoak «areagotzeko eta indartzeko» deia egin du amnistiaren aldeko mugimenduak.]]> <![CDATA[Dock of The Bay jaialdia ekainera arte atzeratu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/189394/dock_of_the_bay_jaialdia_ekainera_arte_atzeratu_dute.htm Fri, 06 Nov 2020 16:58:51 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189394/dock_of_the_bay_jaialdia_ekainera_arte_atzeratu_dute.htm