<![CDATA[Berria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 28 Jan 2021 16:56:48 +0100 hourly 1 <![CDATA[Berria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Mugako pasabideen itxiera dela eta, herritarrentzat konponbideak aurkitzeko eskatu du Euskal Elkargoak]]> https://www.berria.eus/albisteak/192258/mugako_pasabideen_itxiera_dela_eta_herritarrentzat_konponbideak_aurkitzeko_eskatu_du_euskal_elkargoak.htm Thu, 14 Jan 2021 10:06:15 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/192258/mugako_pasabideen_itxiera_dela_eta_herritarrentzat_konponbideak_aurkitzeko_eskatu_du_euskal_elkargoak.htm

Zaindaririk ez dagoenez, norbaitek Lizuniagako bidea ireki du eta ibilgailuak nahi bezala pasatzen dira berriz... pic.twitter.com/yPfdBjQI8L - Franck Dolosor (@FranckDolosor) January 14, 2021 Urtarrilaren 14tik aitzina, Pirinio Atlantikoetako Prefeturak hala erabakirik, Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko pasabide hauek itxiko dira: Sara (Lapurdi). Lizuniagako lepoa; Lizarietako lepoa; Sarako bidea (Berruet bentaren heinean). Hendaia (Lapurdi). Merkantzien zubia; Hendaia eta Hondarribia (Gipuzkoa) lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria. Baigorri (Nafarroa Beherea). Izpegiko lepoa. Aldude (Nafarroa Beherea). Aldudeko ibarreko pasabidea. Larraine (Zuberoa). Iturzaetako lepoa.]]> <![CDATA[Assangeri ukatu egin diote baldintzapean aske geratzea, «ihes egiteko arriskua» argudiatuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/191895/assangeri_ukatu_egin_diote_baldintzapean_aske_geratzea_ihes_egiteko_arriskua_argudiatuta.htm Wed, 06 Jan 2021 18:59:12 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191895/assangeri_ukatu_egin_diote_baldintzapean_aske_geratzea_ihes_egiteko_arriskua_argudiatuta.htm Epaileak astelehenean eman zuen estradizioaren aurkako ebazpena. «Assange ikusita izan dudan inpresioa da depresioak jota eta etsita dagoen gizon batena, eta etorkizunak zer ekarriko ote dion beldur den gizon batena», adierazi zuen. Argudiatu zuenez, AEBen estradizio eskaerak baldintza guztiak betetzen dituen arren, Washingtonek ezingo luke bermatu akusatuak bere buruaz beste egingo ez duenik. «Assangek ez lituzke izango Belmarsheko segurtasun handiko espetxeak eskaintzen dizkion segurtasun neurriak, eta AEBek zerrendatutako neurriek ez dute bermatzen hark bere buruaz beste egingo ez duenik». Ebazpena ezagutu bezain pronto, Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko. AEBetako Gobernuak hamabi eguneko epea du helegitea aurkezteko. Virginiako fiskaltzak (AEB) 175 urteko kartzela zigorra eskatzen du kazetariarentzat, baina Etxe Zuriak zehaztu du horietatik lau eta zortzi urte artean bete beharko lituzkeela. Assangeren abokatuek ohartarazi dute, ordea, horiek Coloradoko segurtasun handiko espetxe batean beteko lituzkeela seguruenik,han bakarturik igaroko lituzkeela eguneko ordu gehienak, eta horrek haren osasuna okertzea eragingo lukeela.]]> <![CDATA[Ez dute kargurik aurkeztuko Jacob Blakeren aurkako tiroketarengatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/191864/ez_dute_kargurik_aurkeztuko_jacob_blakeren_aurkako_tiroketarengatik.htm Wed, 06 Jan 2021 07:54:52 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191864/ez_dute_kargurik_aurkeztuko_jacob_blakeren_aurkako_tiroketarengatik.htm Iazko abuztuaren 23an izan zen, AEBetako Wisconsin estatuko Kenosha hirian. Poliziarekin eztabaidan ari zela, Blake bere hiru alabak zituen autorantz zuzendu zen, eta polizia batek bizkarrean tiro egin zion, zazpi aldiz. Beltza da Blake, eta zuria, berriz, Rusten Sheskey, tiro egin zion polizia. Bularretik behera elbarri utzi zuen Blake. Polizia zuri batek Minneapolis hirian George Floyd hil eta hiru hilabete eskasetara izan zen Blakeren aurkako tiroketa, eta horrek berpiztu egin zituen arrazakeriaren aurkako mobilizazioak, baita istiluak ere. Bereziki larriak izan ziren abuztukoak. Eskuin muturreko taldeek dei egin zuten Black Lives Matter eta arrazakeriaren aurkako taldeek deitutako mobilizazioen aurka jotzera, eta bi manifestari tiroz hil zituzten horietako batean. Kyle Rittenhouse eskuin muturreko jarraitzaileari leporatu zizkioten hilketak. Tiro egiten grabatu zuten. 17 urte zituen orduan, eta 18 dauzka orain. Sei kargu aurkeztu dituzte gaur Rittenhouseren aurka Kenoshako konderriko auzitegian, eta ez dela errudun deklaratu du. Tony Evers Wisconsingo gobernadoreak Guardia Nazionaleko 500 soldadu mobilizatu ditu gaurko, berriz ere istiluak sortu daitezkeelakoan. ]]> <![CDATA[Tabakaleraren 'Cybernetics of the poor' erakusketa Europako urteko hamar onenen artean aukeratu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/191666/tabakaleraren_039cybernetics_of_the_poor039_erakusketa_europako_urteko_hamar_onenen_artean_aukeratu_dute.htm Tue, 29 Dec 2020 15:47:51 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/191666/tabakaleraren_039cybernetics_of_the_poor039_erakusketa_europako_urteko_hamar_onenen_artean_aukeratu_dute.htm Cybernetics of the Poor: Tutorialak, ariketak eta partiturak erakusketa Europako arte garaikideko hamar erakusketa onenen artean hautatu du Frieze aldizkari britainiarrak 2020an. Arte eta kultura garaikideko alorrean lider den aldizkariak urtero egiten duen hautaketan, Tabakalerakoabeste bederatzi erakusketarekin batera dagozerrendan: besteak beste Parisko Pompidou zentroak, Erromako Arte Garaikideko Museoak, MACROk, eta Alemaniako Arte Garaikideko Zentro Nazionalak etaHaus der Kulturen der Weltekantolatutakoak. Edurne Ormazabal Tabakalerako zuzendari nagusiakbalioa eman dio arte garaikidearen esparruan eragin handiena duten aldizkarietako batek egindako aukeraketari: «Frieze sektorean ospe handiena duen nazioarteko argitalpena da, eta horrelako aintzatespena bultzada handia da Tabakalera arte garaikidearen esparruan sorkuntza eta erakusketa zentro gisa nazioartean kokatzeko». Diedrich Diederichsen kultura kritikari eta komisario alemaniarrak eta Oier Etxeberria Tabakalerako arte garaikidearen arloko arduradunak komisariatutako erakusketak zibernetikaren eta artearen artean historikoki izan diren lotura moduei buruzko azterketa planteatzen zuen.
1991n sortutako Frieze aldizkariak aurrekaririk gabeko urte batean kokatudu argitaratu duen zerrenda, «zerbait positiboa izan bazuen, statuquo-a birpentsatzeko aukera eman zitzaigula izan zen. Gure lehentasunak berriz ebaluatzera eta gure ezagutzak hedatzera eraman gintuen, lehen puntu itsuak genituen arloetan. Zentzu askotan, 2020ak ezjakintasuna desikasteko ikasgai batzuk ekarri ditu, eta arteak ere lagundezake horretan». Tabakalerak eta Kunsthalle Wienek (Austria) elkarlanean ekoitzitako Cybernetics of the Poor erakusketamartxoaren 6an inauguratu zen, Tabakalerak COVID-19ren ondorioz ateak itxi baino astebete lehenago, eta 6.000 lagunek bisitatu zuten ekainean ireki zenetik abuztuaren amaierara arte. Erakusketak Vienan eta Donostian 2019an egin zen nazioarteko mintegiaren izen bera du. Lankidetza horretatik sortu zen erakusketa proiektu hau, abenduaren 18an Vienako Kunsthallen ireki zena eta 2021eko martxoaren 28ra arte bisitatu ahal izango dena. Lankidetza horrek, pieza artistiko berrien ekoizpenari bide emateaz gain, euskal artista batzuen lanak Vienan ikusgai jartzeko aukera eskaini du. Artearen elkarguneak eta sistema zibernetikoak aztertzen dituen erakusketak tokiko eta nazioarteko 24 artistaren lanak ikusteko aukera eskaintzen zuen, eta bilduma pribatuetatik, galerietatik eta museoetatik (Madrilgo Reina Sofia Arte Zentro Nazionala edo Lyongo Arte Garaikideko Zentroa) zetozen piezak eta Austriako Kultura Foroak (Madril) eta Flanders State of the Artek parte hartu zuten.]]>
<![CDATA[Gazteen begietatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2053/008/001/2020-12-06/gazteen_begietatik.htm Sun, 06 Dec 2020 00:00:00 +0100 Berria https://www.berria.eus/paperekoa/2053/008/001/2020-12-06/gazteen_begietatik.htm Euskaldunon Egunkaria-ri buruz? Zer dakite eta zer ez? Badute oroitzapenik? Zer oroitzapen? Galdera horiek erantzun dituzte Egunkaria sortu ostean jaiotako BERRIAko hainbat kazetari gaztek.]]> Euskaldunon Egunkariaren sorreraren 30. urteurrena oroitzeko. Hainbat bider idatzi eta kontatutakoari beste begi batzuekin erreparatzeko beharragatik, eta belaunaldi arteko transmisioarekin kezkatuta, Egunkaria sortu ondoren -alegia, 1990eko abenduaren 6aren ondoren- jaiotako BERRIAko langileen esku utzi du gaiaren lanketa, edukiak pentsatzen hasi eta eduki horiek gauzatzen buka. Euskarazko egunkari bat zerotik sortzeak eragindako jakin-mina ase nahi izan dute, Egunkaria-k kazetaritza eta euskalgintza mailan utzitako arrastoa aztertu, eta, orriotan memoria ariketa kolektibo bat eginez, hamar kazetariren bizipen, oroitzapen eta sentimenduak jaso dituzte. Baita haren ekarpenaren inguruko inkesta egin ere, Egunkariarekin hasi eta BERRIAraino euskarazko egunkari nazional bakarrean agertu izan diren hainbat sektoretako ordezkarien artean. Ariketa kolektibo baten emaitza da honako hau.

Julen Aperribai
Hori besterik ez

Oin puntak lurrera heltzen ez zaizkion haur bat sukaldeko aulki batean eserita, aurrean euskarazko egunkari bat duela. Estanpa polita da, eta politegia ere bada, iradoki dezakeena esan nahi izateko. Izan ere, horixe besterik ez da: haur bat euskarazko egunkari baten aurrean. Egunero ikusten duen eta aspaldi etxekotu duen objektu bat da berripaper hori harentzat. Azaleko titular nagusiak baino gehiago liluratuko du objektuaren formak; juntaduretan hatzak sartuko ditu, eta konturatuko da orriak elkarren gainean jarrita eta horiek erditik tolestuta hartzen duela objektuak osotasuna.

Haurra bizi izan den artean bizi izan da egunkari hori ere. Ez du ezagutu aurreko hutsa, ezta hutsa betetzea zer-nolako lorpena izan zen irudikatu ere. Ez da gai jakiteko parean dituen argazkietan gorbata jantzita ageri diren zenbaitek euskaraz esan ote duten egunkariak euskaraz esan duen hori; ezta gorbatadun horiek beraiek euren hitzak jasotzen dituen berripaper hori babestu ez, eta, are, haren aurka egin zutela ere. Ez da gauza zatiketa administratiboak bera ere zenbateraino zatitzen duen gogoetatzeko, eta aurrean duen orriak zatiketa horri izkin egiten diola jabetzeko. Hatz puntak listuz bustitzen ari da, gurasoek egiten duten moduan.

Haur bat euskarazko egunkari baten aurrean. Hori besterik ez, eta hori guztia. Erakusten duena baino gehiago ezkutatzen duen irudi bat.

Aitor Biain
Hartzak memorian

Bederatzi urteko mutil koskor bat Durangoko Azokaren izkin batean haserre, gurasoek panpina bat erosi nahi ez ziotelako. 2001. urtea zen, eta aste batzuk lehenago Euskaldunon Egunkariak AEBren aurkako erasoa ekarri zuen lehen orrialdean. Ez zen nolanahiko azala izan, panpina hura edozelakoa ez zenez: Kamiltxo zen, euskaraz egiten zuen lehen panpina. «Kaixo, laguntxo. Ni Kamiltxo naiz, Pirinioetako hartza. Nola duzu izena?», esaten zuen ezkerreko hanka zapalduz gero. Dozenaka haurren adiskide izateko munduratu zuten hartza, euskarazko jolasak artean urriak zirenean. «Kamiltxo gure ekarri txikia da euskararen normaltasun prozesuan», azaldu zuten panpinaren sortzaileek aurkezpenean. Kasketaldiari esker etxeratu zuen hartza mutikoak.

Erronkariko mendietan bizi zen Euskal Herriko azken hartza hartu zuten oinarri panpina sortzeko: Camille. Gerora izan dira hartz gehiago ere; ale bakan batzuk baino ez, nolanahi ere. Tartean, ehiztari batek tiroz hil zuen Cannelle, Pirinioetan jaiotako azken hartz arre emea. Egunkaria bortxaz itxi eta urtebetera hil zuten. Bada, hartzak Pirinioetara itzuli bitartean, haien memoria bizirik iraunarazi zuen Kamiltxok dozenaka haurren oroimenean. Mutil koskor hark orain BERRIA egunkariko jardunarekin Euskaldunon Egunkaria-ren memoriari eusten dion modu berean.

Maider Galardi F. Agirre
Xingola

Iz. Oihal edo ehunezko zerrenda luze eta mehea.

Nire gurasoen gogoan ere ez nengoen, baina Euskaldunon Egunkaria sortu zen gauean aurkitu ziren lehenengoz. Bost urte geroago jaio nintzen, eta bost geroago ikasi nuen irakurtzen, sukaldeko mahaian -esaten dutenez- berripapera leitzen-edo. Erabili ditugu egunkariaren orriak mahai hori bera akuarelarekin ez zikintzeko. Eta akordatzen naiz hiru urte geroago zortzi urte bete berriko haur haren inpresioa: gurasoen eskutik gora begira jendez gainezka dagoen kaleari, ahizpa txikia alboan, eta «Xingola askatu!» oihuka biak.

Noizkoa da zinta horren lehen korapiloa? Eta zenbatetan egon gara tentatuta xingola horretatik askatzeko?

Jaio nintzen eguneko azaleko argazkitan gizonak bakarrik ageri dira, eta orain maite dut egunkari hau nola azalberritzen den igandero. Bigarrenez ikasi nuen irakurtzen duela lau urte, gaur lankide ditudanen betaurrekoetatik. Belaunaldikide diren horiekin hitzez zikindu nahi ditut mahaiak orain, eta Euskaldunon Egunkaria-n aritutako feministekin ere aurkitu naiz bidean -eta egiten dut bidea haiekin-.

Askatu gintezke zintaz, edo batzuetan helduko gaitu estu; eta, halere, ze aberasgarria ahizpak alboan txirikordak eta korapiloak egiten jarraitzea oihal edo ehunezko zerrenda luze eta mehe hori indartzen segitzeko.

Andoni Imaz
Paperezko orri bat

Egunkari bat Egunkaria izatearen abantaila da egunkari hitza Egunkaria-rekin batera ikasi baduzu nahita ere ezingo diozula Egunkaria-n pentsatzeari utzi egunkari entzuten duzun aldiro. Horrek ez zuen aho-korapilo bat izateko asmorik, nahiz eta gorputzeko nahasteak ere saihetsezinak diren kasu horretan. Berripaper bat irudikatzen duzu jardun oso baten azpi-azpian.

Paperak denari eusten omen dio. Puskatu egin dezakezu, eta tolestu, eta birrindu, eta biribilkatu, eta zapaten barruan sartu.

Gero jakin duzu Euskaldunon ere bazela, Euskaldunon zela Egunkaria bezainbat. Paper guztiak ez dira berdinak. Sua piztuta mantendu nahi baduzu, egurra bota behar diozu, eta paperak balio dezake, paperak denari eusten baitio, zer esanik ez besteren paperek, paper guztiak ez baitira berdinak.

Margotzeko ere balio dezake, nahiz eta gauza batzuek baduten lehendik beren kolorea. Zeruaren urdina eta eguzkiaren horia, horiexek berarenak. Parte txarreko kontuak, baina, beltzez idazten dira, eta lehen bi zeuden lekuan hiru daude orain. Urdina, horia, beltza. Euskaldunon Egunkaria aurrera. Paretan itsatsita dago folio hori oroimenaren zoko batean. Zeharka ikusitako gauzek ere laguntzen dizute bidea egiten, eta tarteka konturatzen zara zuk ere paper koxkorrak daramatzazula zapatetan.

Ainhoa Larretxea Agirre
Etxea

1996ko maiatzaren 15ean «Ongi etorri, Ainhoa» paratzen zuen iragarki bat agertu zen Euskaldunon Egunkaria-ko 32. orrian. Sei urte zeramatzan ordurako amak bertan lanean. Bertze lau egin zituen ondotik.

Bortz urte nituen Egunkaria itxi zuten egunean. Beraz, ia alferrikako lana da itxiera ez den bertze oroitzapenen bila ibiltzea. Ez dut egun hura zehazki gogoan, baina gogoan dut Donostian egunkariaren alde egindako manifestazioa. Nola joan ziren gurasoak bertara, eta nola geratu ginen anaia eta biok amama eta aitaitaren baserrian. Nola izan genuen manifestazioaren berri telebistaren bidez. Nola ekarri zidan amak Egunkaria Libre jartzen zuen eranskailua, eta zeinen harro ibiltzen nuen nik arropa denetan. Nola bazuten amak eta aitak kamiseta urdin bat: Egunkaria Libre paratzen zuen. Aski gogoan dut hori, nahiz eta orduan ez ulertu zer zen Egunkaria, are gutxiago zergatik behar zuen libre.

Bortz urterekin ez nekien egunkari bat zer zen. Denborarekin osatu da memoriaren puzzlea. Denborarekin ikasi dut egunkaria, etxekoa bainoago, etxe zati bat ere bazela gurean, eta hori indarrez kendu zigutela. Denborarekin ikasi dut zein izan zen eragindako mina, eta zein izan diren ondorioak. Denborarekin ikasi dut egunkaria irakurtzen, eta idazten.

Ia hamar urtez amarentzat etxe izan zena nirea ere bada orain.

Maria Ortega Zubiate
Umezurtz izan ez gaitezen

Gure etxean ez da inoiz egunkaririk irakurri, ez euskaldunona ez erdaldunena. Baina, zerbait irakurtzekotan, ez da euskaraz izaten, prezeski. Nik ez dut gogoan Egunkaria-rik, ez itxierarik, ez hori salatzeko manifestaziorik. Alde horretatik, umezurtz hazi nintzen. Edo horrela sentitu izan naiz beti, behintzat.

Ni, jaio, euskaldun jaio nintzen, baina nire izate hori nondik zetorren jakin gabe. Ni euskal jaio, eta izateko, egile horien lana ezagutu gabe. Fakultateko klaseetan aipatzen zituzten euskalgintzako hainbat eta hainbat izen ezezagunak ziren niretzat, eta Interneten begiratu behar izaten nituen. Ezkutuan, noski. Eta horrela heldu nintzen, nondik nentorren jakin baina ulertu gabe, lehengo horiek egindakoa egitera.

Nik ez nuen ezagutzen euskal kazetaritza, euskalgintza. Nire bizitzako parte ez balira bezala jokatu nuen harik eta fakultatean beraien izenekin eta historiarekin parez pare topatu arte. Eta orduan ulertu nuen.

Euskalgintzako testuinguruan umezurtz naizen honek bidea eginda aurkitu nuen. Beraien izenak arrotz zitzaizkidan horiek lautu zidaten bidea. Euskara plazara, estilo liburuetara, eta estilo liburuetatik jendearen ezpainetara eraman zuten ero horiek bilakatu zuten euskal kazetaritza aukera erreal niretzat. Are gehiago, aukera natural bihurtu zuten. Eta hori dena, nik jakin gabe.

Badirudi hain umezurtz ere ez nintzela hazi.

Peru Azpillaga
Elastikoa

Konplexua da oroitzapenen ganberan batek topa ditzakeen altxorren zergatia ulertzea. Urteen poderioz, memorian gordeta dauden bizipenak lausoago ageri arren, badira, denboraren igaroari jaramonik egin gabe, buruan iltzatuta geratzen diren irudi eta pasarteak. Horregatik, interesgarria izaten da, noizbehinka, oroitzapenen ganberako atea irekitzea; inoiz ez baita jakiten zer aurki daitekeen beste aldean.

Esate baterako, zutabe hau idazteko, Egunkaria-ren 30. urteurrena buruan nuela sartu nintzenean, ezusteko handia hartu nuen. Leihotxo batetik sartzen zen argi-izpiak armiarma sareak baino ez zituen uzten begi-bistan. Hutsik zegoen. Desengainu ona eraman nuen. Atzera eginarazten dizuten dezepzio horietako bat. Egunkaria itxi zutenean zazpi urte baino ez nituen nik: beraz, zer topatzea espero nuen? Itxiera baino ez nuen ezagutu, eta, hala ere, ez ditut manifestazio jendetsuak gogoratzen. Ez nintzen kontziente Espainiako poliziak zuen torturatzeko abileziaz. Ez nuen herri oso baten ahoa estaltzeak sortzen duen itolarri egoera gogaikarria bizi izan. Beraz, zer egon zitekeen bertan? Bada, hala ere, sinetsita nengoen zerbait topatu behar nuela. Batera eta bestera, bazterrak miatzen hasi nintzen, urduri; eta, hara non, kamiseta zahar bat topatu nuen paretan eskegita. Aitarena zen. Bertan, 7 urte nituenetik, iltzatuta eraman dudan lelo bat ageri zen: Egunkaria Libre.

Nire belaunaldiak akaso ez du aitaren kamiseta hori jantzi. Gu ez gara iraganeko oroitzapenenen parte izan; ganbara BERRIA dugu ordea, kamiseta hartan iltzatuta bizirik iraun zuen ametsari bultzada berri bat emateko.

Maddi Ane Txoperena Iribarren
Leku bat

Duela gutira arte, gure gurasoen etxeko gela bateko paretan Hemendik At taldearen poster bat egon da eratxikia. Gure haurtzaroaren parte izan ziren biak: Xingola eta Hemendik At. Eta biak biltzen zituen Egunkaria-ren umeontzako gehigarriak, egunkari papereko bi orriko posterrean. Anaiaren afixek ordezkatu dute orain, baina ez genuen zakarretara bota. «Honekin zer, neskak?», galdetu zigun amak ahizpari eta bioi. «Gorde, gorde!», dudarik gabe. Diogenesen sindromea? Erromantikotasuna? Artxibo historikoa?

Egun belarriprest den ama hori bera egin omen zen Egunkaria-ko harpidedun, ez dakit noiz. Ez dakit zehatz zergatik, ez baitut uste irakurtzen zuenik militantziagatik?-. BERRIA ere bere izenean jasotzen hasi ginen Egunkaria itxi zutenean, eta nik bezperako edo egun batzuk lehenagoko- aleak eramaten nituen Baionako lizeoranzko autobusean, goizaldeko ordu aspertuak entretenitzeko. Nork erranen zion orduan Medikuntza ikastea amesten zuen neska gazteari irakurtzen zuen lekuan idatziko zuela noizbait?

Martin Ugalde Kultur Parkeko bazkalondoko elkarrizketetan behin edo behin atera izan da galdera, izanen ote ginatekeen kazetari bertze egunkari edo komunikabide batean. Nik argi dut erantzuna: ez nuen Kazetaritza ikasi; idaztea gustatzen zait; eta euskaraz baino ezinen nuke idatzi. Egunkaria existitu ez balitz, hain segur, ez nintzateke kazetaria. Idazlea, ez dut uste.

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria
Distortsiotik eraikitako oroitzapenak

Euskaldunon Egunkaria itxi zutenean 6 urte nituen. Goxoki pakete bana eskuan, denda izkina batean eserita geunden lehengusuok. Gogoan ditut momentu hartako irudiak. Jendetzaren erdian, itxialdia salatzeko manifestazioaren eguna zen. Ezer gutxi ulertu arren, gehiengoak egiten zuena imitatzen genuen. Oihuka genbiltzan: «Ibarretxe, non zaude!». Trenean egin genuen itzulerako bidaia, Zumarragarako noranzkoan. Are, akorduan dut herriko azoka egun batean erosi zidaten kamiseta ere. Zuria zen, eta barazki bizidun batzuk zituen irudian. Hala ere, abisu bat: distortsiotik eraikitako oroitzapenak dira nireak.

Ez da erraza izan ariketa honi eustea. Inguruko dozenaka gazteren eran, itxierarekin lotzen ditut nire oroitzapenak. Pieza solteek osatzen dute memoria, eta, horiek ongi osatu nahian, sarera ere jo behar izan dut bilaketa lanak egitera. Hala ezean, testu honek gehiago izan zezakeen ideien kaosetik errealitatetik baino. Aitortza bat ere egin behar dizuet. Kamiseta zuri hartan, barazki bizidunak egon beharrean, pertsonen eta txondor baten marrazkiak ageri ziren. Imajinazio gehiegiren emaitza, akaso.

6 urteko haurraren ikuspegitik eraikitako oroitzapenek, beraz, adierazten dute umeak ere badirela nor gogoratzeko, eta gertatutakoa, era batera edo bestera bada ere, ulertzeko. Orain, haietako asko dira proiektu horren jarraipenari bultzakada goxoz eusten dabiltzanak.

Distortsionatuta bada ere, ondo iltzatuta gera daitezela oroitzapen horiek.

Itziar Ugarte Irizar
Lurraren itzala

Denbora izango da akaso gure bizileku bakarra, benetakoena. Baina badu dohaina eta amarrua edozein unetan dilatatu edo konprimatzeko, eta zein nekeza den distantzia horietara egitea. Lekuekin ere gertatzen da: hau dena lehen soro zabal bat baino ez zen esaten dizute, baina zuk beti platanondoak eta etxebizitza jada ez hain berriak ikusi dituzu hor, beste inon ez baina hemen den lur eremu honetan.

Berez, 30 urtek ez dirudite hainbeste, atzo da ia, eta, hala ere, nola aldatu den lurra. Esaten dute esperientziak beste ezerk ez duela eraldatzen bat. Hor egoteak. Bertatik bizitzeak. Zerbait handia egitearen sentsazio une horiek ugariagoak ziren garaien ondotik heldu garelakoan nago, ordea, eta aldatzen du begirada. Aldatzen du egoteko modua. Beti ezagutu dugu gertuan ordura arte existitzen ez zena, amets huts zena. Ez geunden han, eta, hala ere, horrek ere egin gaitu gu.

Lauso, baina itxierari lotuta datorkit Euskaldunon Egunkaria-ren bueltako lehen akordua niri ere.

Goizean goiz aurpegi larriak sukaldean eta iluntzean giza katea herrian. Aitarekin atera ginen ahizpa eta biok, oinez eskuak bi aldetara luze, eta uste dut ama ere ikus dezakedala lantokitik atera berri, zuzenean kateko beste puntu batera batzen. Aurpegi ezagun mordoxka bat zenbait esku harago, eta ez horren ezagunak honantzago.

Irudiak eragin zidan inpaktuagatik gogoratuko dut ziurrenik. Itzal luze hura kale argien artetik, lehen soro, gero asfalto izandako lurraren gainetik.]]>
<![CDATA[Aske utzi dute Oier Oa euskal preso ohia]]> https://www.berria.eus/albisteak/190310/aske_utzi_dute_oier_oa_euskal_preso_ohia.htm Thu, 26 Nov 2020 14:55:46 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/190310/aske_utzi_dute_oier_oa_euskal_preso_ohia.htm <![CDATA[Puigdemont ez da zerrendaburu izango hauteskundeetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/189632/puigdemont_ez_da_zerrendaburu_izango_hauteskundeetan.htm Wed, 11 Nov 2020 09:18:06 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189632/puigdemont_ez_da_zerrendaburu_izango_hauteskundeetan.htm <![CDATA[Gazteluetako irakasle ohia ez kartzelatzea erabaki du Bizkaiko Probintzia Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189515/gazteluetako_irakasle_ohia_ez_kartzelatzea_erabaki_du_bizkaiko_probintzia_auzitegiak.htm Mon, 09 Nov 2020 18:09:11 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189515/gazteluetako_irakasle_ohia_ez_kartzelatzea_erabaki_du_bizkaiko_probintzia_auzitegiak.htm <![CDATA[Iñaki Bilbao erietxera eraman dute, «arnasa hartzeko arazo larriekin»]]> https://www.berria.eus/albisteak/189516/inaki_bilbao_erietxera_eraman_dute_arnasa_hartzeko_arazo_larriekin.htm Mon, 09 Nov 2020 09:13:44 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189516/inaki_bilbao_erietxera_eraman_dute_arnasa_hartzeko_arazo_larriekin.htm gose eta komunikazio greban egon ondoren, gose eta egarri greba abiatu zuela iragarri zuen AEMk duela zazpi egun. Euskal presoaren aldeko egitasmoak «areagotzeko eta indartzeko» deia egin du amnistiaren aldeko mugimenduak.]]> <![CDATA[Dock of The Bay jaialdia ekainera arte atzeratu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/189394/dock_of_the_bay_jaialdia_ekainera_arte_atzeratu_dute.htm Fri, 06 Nov 2020 16:58:51 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189394/dock_of_the_bay_jaialdia_ekainera_arte_atzeratu_dute.htm <![CDATA[Herriko tabernen auziagatik, Urrutikoetxea Espainiaratzea berretsi du Frantziako Kasazio Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189276/herriko_tabernen_auziagatik_urrutikoetxea_espainiaratzea_berretsi_du_frantziako_kasazio_auzitegiak.htm Wed, 04 Nov 2020 17:08:58 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189276/herriko_tabernen_auziagatik_urrutikoetxea_espainiaratzea_berretsi_du_frantziako_kasazio_auzitegiak.htm euroagindu eskaera onartu zuen joan den irailaren 30ean Parisko Dei Auzitegiak, baina helegitea ezarri zuten haren abokatuek. Haien iritziz, euroaginduak ez zuen oinarrizko prozedura errespetatu. EFEren arabera, Frantziako Kasazio Auzitegiak ez ditu haien argumentuak onartu. Halere, ez dute berehala Espainiaratuko, Frantziako Estatuan beste epaiketa batzuk dauzkalako oraindik. Baltasar Garzon epaileak 2005eko otsailaren 28an auzipetu zuen Urrutikoetxea Herriko tabernen auzian (35/02 sumarioa); Juan Jose Ibarretxe Jaurlaritzako lehendakariak bozetara deitu eta Eusko Legebiltzarra desegitearen ondorioz Urrutikoetxeak legebiltzarkide izateari utzi eta astebetera. Garzonek 2001eko uztailean Ekineko ustezko hainbat lagun auzipetzean hura «Ekineko gune nazionalaren arduradun» gisa jo zuen arren, ezin izan zuen prozesatu, foruduna baitzen. Instrukzio epailearen arabera, KASen ordezkoa zen Ekin, ETA barruan zegoen eta haren «bulego politikoa» zen, eta ezker abertzalearen zuzendaritza eta kontrol lanak egiten zituen.Herriko tabernenauziko operazioa 2002ko apirilean agindu zuen epaileak. 35/02 sumarioko ahozko epaiketa 2013ko urrian hasi zen, Auzitegi Nazionalean, eta 36 lagun eseri ziren akusatuen aulkian. Urrutikoetxea 2002ko udazkenetik ihesian zen, eta ez zuten epaitu. Zortzi eta hamabi urte arteko espetxe zigor eskaerekin ekin zioten epaiketari, eta sententziak (2014) urtebete eta hiru urte arteko kartzela ezarri zien hogei laguni: HBko eta Batasuneko zortzimahaikideohiri, «ETAren fronte instituzionala» osatzea, erakunde armatuko kide izatea etaherriko tabernensarea kontrolatzea egotzita; etaherriko tabernenzatiko hamabi auzipeturi, elkarteen bidez «ETAren egitura»finantzatu eta laguntzeagatik. Defentsak Gorenera jo zuen, eta horrek 2015ean kartzela urteak jaitsi egin zituen, gehienezko zigorra bi urtetik behera jarrita; horrela, Gorenaren epaiaren ostean zigortutako inor ez zuten sartu preso. Beste bi eskaera Urrutikoetxea Espainiaratzeko lau eskaera izan dira orotara hura atxilotu zutenetik: bi euroagindu eta bi estradizio eskaera. Uztaileangizateriaren kontrako krimenaren akusaziopean egindako euroagindu eskaera atzera bota zuen Parisko Dei Auzitegiak; zehazki, Madrilgo aireportu Barajasen ETAk 2006ko abenduaren 30ean egin zuen atentatuari zegokiona -bi zibil hil zituen erakunde armatuak-. Bi estradizioei buruzko erabakiak ematekoak ditu oraindik. Bata Luis Hergueta Michelin enpresako buruaren erailketarekin lotua da (1980an ETApm-k hartu zuen bere gain, eta Urrutikoetxea ez zen erakunde horretako kide izan), eta bestea, 1987ko Zaragozako atentatuarekin lotua da -Urrutikoetxeak errana du ez zuela zerikusirik izan-. Horrez gain, beste bi prozedura ditu Frantzian, ETAko kide izatea leporatuta. 2005-2006ko prozesuari lotutako otsailera atzeratu zuen Parisko Dei Auzitegiak osasun egoeragatik. 2010-2013ko prozesuari lotutakoa aldiz berriz instrukziora bidaltzera erabaki zuen Parisko Zigor Auzitegiak. Alaitz Aramendi ere Espainiaratzea ebatzi du epaileak Bestalde, Parisko Dei Auzitegiko epaileak deliberatu du Alaitz Aramendi ere Espainiaratzea, 40 urteko zigorra bete dezan. Halere, agindu hori ez da beteko Frantziako justiziak ezarritako hemezortzi urteko zigorra bete arte. Otsailean da zigorra betetzekoa. Defentsako abokatuek helegitea aurkez dezakete. Aramendik 42 urte dauzka, eta 2007ko irailean atxilotu zuten. 2017an Espainiaratu zuten, 2005eko atentatu baten harira epaitu zezaten.]]> <![CDATA[Literaktum jaialdia atzeratu egin dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/189263/literaktum_jaialdia_atzeratu_egin_dute.htm Wed, 04 Nov 2020 11:18:34 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189263/literaktum_jaialdia_atzeratu_egin_dute.htm berriz ipini dituzte ezbaian kultur programazioak, eta, hala, Donostia Kulturak erabaki du hiriko literatur topaketarik nabarmenena ere oraingoz bertan behera uztea. "2021ean bueltatzeko asmo sendoa" iragarri dute arduradunek erabakiaren berri emateko oharrean. Lehendik iragarritako bi erakusketari eta haurrentzako zenbait ekitaldiri eustea erabaki du, hala ere, antolakuntzak. Barkamena eskatu du jaialdia hasi baino bi egun lehenago hartutako erabakiak sor ditzakeen eragozpenengatik, eta datozen urteetan egitasmoa "indartzeko asmoa" berretsi du.]]> <![CDATA[OLBEk bertan behera utzi du 'Alzira' operaren estreinaldia]]> https://www.berria.eus/albisteak/189204/olbek_bertan_behera_utzi_du_039alzira039_operaren_estreinaldia.htm Tue, 03 Nov 2020 10:51:03 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189204/olbek_bertan_behera_utzi_du_039alzira039_operaren_estreinaldia.htm <![CDATA[Ekhiñe Zapiainek irabazi du Nafarroako Eskolarteko Txapelketa]]> https://www.berria.eus/albisteak/189066/ekhine_zapiainek_irabazi_du_nafarroako_eskolarteko_txapelketa.htm Fri, 30 Oct 2020 21:07:43 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/189066/ekhine_zapiainek_irabazi_du_nafarroako_eskolarteko_txapelketa.htm <![CDATA[Baldintzapean aske gelditu da Fernando Alonso Abad euskal presoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/188878/baldintzapean_aske_gelditu_da_fernando_alonso_abad_euskal_presoa.htm Tue, 27 Oct 2020 18:05:19 +0100 Berria https://www.berria.eus/albisteak/188878/baldintzapean_aske_gelditu_da_fernando_alonso_abad_euskal_presoa.htm <![CDATA[Erietxera eraman dute Iñaki Bilbao euskal presoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/188682/erietxera_eraman_dute_inaki_bilbao_euskal_presoa.htm Thu, 22 Oct 2020 21:44:00 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/188682/erietxera_eraman_dute_inaki_bilbao_euskal_presoa.htm <![CDATA[Bizkaia Arenak bertan behera utzi du 'Alkarregaz' zikloa]]> https://www.berria.eus/albisteak/188624/bizkaia_arenak_bertan_behera_utzi_du_039alkarregaz039_zikloa.htm Wed, 21 Oct 2020 15:23:05 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/188624/bizkaia_arenak_bertan_behera_utzi_du_039alkarregaz039_zikloa.htm <![CDATA[Otsailaren 22 eta 23an epaituko dute Urrutikoetxea, 2005-2006ko prozesuagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/188519/otsailaren_22_eta_23an_epaituko_dute_urrutikoetxea_2005_2006ko_prozesuagatik.htm Mon, 19 Oct 2020 16:36:39 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/188519/otsailaren_22_eta_23an_epaituko_dute_urrutikoetxea_2005_2006ko_prozesuagatik.htm Lau lekuko deituak ditu Urrutikoetxearen kontrako epaiketa horretarako: Jesus Egiguren, Raymond Kendall, Gerry Kelly eta David Harland. Defentsak uste du nazioarteko prozesuetako parametroak urratzen direla auzi honetan. Frantziako Poliziak, barne txosten batean,ETAren ordezkaritzat zeukan, ez buruzagitzat eta ez etakidetzat. Bi guardia zibil esanguratsuk, liburu batean, ez zuten erakundearen zuzendaritzan kokatu 2002an berriz ihes egin zuenetik. Otsaileko epaiketa arte haren egoera zein izanen den eztabaidatu dute gaurko auzi saioan. Fiskaltzak ontzat eman du orain arte izan duen egoerarekin jarraitzea, hau da, Espainiako prozeduren arabera dituen kontrol neurriekin. Azaroaren 3an emanen du erabakia epaileak. Urrutikoetxearen kontrako bigarren auzia bai, eginen dute Zigor Auzitegian, ordurako ez baita aurreikusten lekukorik. Ostegun honetan izanen da, Parisen, 13:30etik aitzina. Etakidetzat hartuta,2011-2013an Osloko Mahaian egotea leporatzen diote auzi horretan. Urrutikoetxeak biktimen aitortza eskatu du Urrutikoetxeak asteburuanSud Ouest egunkarikoelkarrizketa bateanesan du «jende askorekin hitz egin» zuela euskal gatazka amaitzeko asmoz, «batez ere, gure barnean». Haren «hamarkadetakolana», elkarrizketan adierazi duenez, belaunaldi berrieiindarkeria egoerarik ez uztea izan zen. Aitortu du «bi aldeetan mina»eraginizan dela, eta uste du biktimenaitortza behar dela. 2005-2006an, Genevan eta Oslon aritu zen hizketan Espainiako Gobernuaren solaskideekin, ETAren ordezkari modura: «Espainiako Gobernuak, ETA erakundeak eta nazioarteko entitate bideratzaileek eskatu zuten nire parte hartzea».Azaldu du 2006ko irailean utzi zituela elkarrizketa horiek, ETAren beste ordezkari batzuekin ez zegoelako «ados». 2011-2013an, ETAk jarduera armatua amaitu ondoren, Osloko Mahaian egon zen. «Frantziatik Oslora auto diplomatiko batean eraman ninduten». Frantziak orain bi epaiketa egingo dizkiola eta, Urrutikoetxeak haren jarrera deitoratu du. «Ez ditu negoziatzaileen babeserako nazioarteko arauak errespetatzen». Joan den ostegunean, haren beste elkarrizketa bat atera zen Marianne astekarian. Atzo, Le Journal du Dimanche astekariak beste bat argitaratu zuen. Espainiako Estatuak bi euroagindu eta bi estradizio eskaera eginak dizkio Parisi. Urrutikoetxeak esan du ez duela zerikusirik Zaragozako kuarteleko1987ko atentatuarekin, eta Luis Herguetaren hilketaz (1980) gogoratu du ETApm-k hartu zuela bere gain, eta bera ez zela sekula talde horretakoa izan. ]]> <![CDATA[Emakume bat hil da moto istripu batean, Angelun]]> https://www.berria.eus/albisteak/187694/emakume_bat_hil_da_moto_istripu_batean_angelun.htm Thu, 01 Oct 2020 13:13:37 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/187694/emakume_bat_hil_da_moto_istripu_batean_angelun.htm <![CDATA[Bertan behera gelditu dira Atlantikaldiaren gaur gaueko kontzertuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/187466/bertan_behera_gelditu_dira_atlantikaldiaren_gaur_gaueko_kontzertuak.htm Sat, 26 Sep 2020 14:23:57 +0200 Berria https://www.berria.eus/albisteak/187466/bertan_behera_gelditu_dira_atlantikaldiaren_gaur_gaueko_kontzertuak.htm