<![CDATA[Edu Lartzanguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 24 Nov 2020 01:16:31 +0100 hourly 1 <![CDATA[Edu Lartzanguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Txertatzea ez dela derrigorrezkoa izango esan du Illak]]> https://www.berria.eus/albisteak/190081/txertatzea_ez_dela_derrigorrezkoa_izango_esan_du_illak.htm Sat, 21 Nov 2020 12:49:51 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/190081/txertatzea_ez_dela_derrigorrezkoa_izango_esan_du_illak.htm <![CDATA[Iruñeko emakume batek eraso transfoboa salatu du Bartzelonan]]> https://www.berria.eus/albisteak/190080/iruneko_emakume_batek_eraso_transfoboa_salatu_du_bartzelonan.htm Sat, 21 Nov 2020 11:47:19 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/190080/iruneko_emakume_batek_eraso_transfoboa_salatu_du_bartzelonan.htm <![CDATA[Pinak paparrean edo maskaran jarri dituzte dagoeneko 147.000 euskaltzalek]]> https://www.berria.eus/albisteak/190029/pinak_paparrean_edo_maskaran_jarri_dituzte_dagoeneko_147000_euskaltzalek.htm Fri, 20 Nov 2020 11:56:51 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/190029/pinak_paparrean_edo_maskaran_jarri_dituzte_dagoeneko_147000_euskaltzalek.htm

Gaur #Euskaraldia ren bigarren edizioa jartzen da martxan.11 egunez euskararen hedapena bultzatzeko ega bere erabilera sustatzeko ekimen indartsua!Ahobizi paperean zein belarriprest rolean, erabili dezagun gure hizkuntza, ezer baliotsuagorik ezingo baitiegu utzi gure ondorengoei! - Ignacio Arakistain (@ignacio_arakis) November 20, 2020 Baina badira dagoeneko euskaraz bizitzeko zailtasunen berri eman dutenak. Gabirel Ezkurdiak elkarrizketa honen berri eman du: «-Egunon. -Buenos dias!! -Gero arte. -Adiossss!». Gaineratu duenez, «ez da ohitura kontua. Ez da "edukaziño" arazoa. Borondate eza da. Erdararen aldeko militanteak dira!».

Aldaketa sumatu dute dagoeneko Errenteriako Udalean. «Lehendabizikoz gara bozeramaileen batzordean guztiak euskal hiztun. Udal bizitzan euskaraz aritzeko baldintzei dagokienez dena aldatzen du horrek, eta Euskaraldiak aldaketa finkatzeko tresna ezin hobea eskaintzen digu», adierazi du Aizpea Otaegi Mitxelena alkateak. «Horregatik gara arigune». Badira, ordea, artiketaren mugak nabarmendu dituztenak. «Euskaraldia ez da nahikoa. Egun batzuetako ahaleginak etengabekoa izan behar du, bai herritarren aldetik, eta baita, bereziki, erakunde, agintari, enpresa, sindikatu eta oro har eragileen aldetik ere», idatzi du, Iruñetik, Twitterren erabiltzaile batek. ]]>
<![CDATA[Euskal Herrian eginiko optika zuen galduriko sateliteak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189935/euskal_herrian_eginiko_optika_zuen_galduriko_sateliteak.htm Wed, 18 Nov 2020 07:13:49 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189935/euskal_herrian_eginiko_optika_zuen_galduriko_sateliteak.htm <![CDATA[Narrazio erotikoen lehiaketa antolatu du 'Kaixomaitia.eus'-ek]]> https://www.berria.eus/albisteak/189874/narrazio_erotikoen_lehiaketa_antolatu_du_039kaixomaitiaeus039_ek.htm Tue, 17 Nov 2020 16:54:18 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189874/narrazio_erotikoen_lehiaketa_antolatu_du_039kaixomaitiaeus039_ek.htm <![CDATA[Konpromisario guztiak banatuta, Bidenen garaipena sendotu da]]> https://www.berria.eus/albisteak/189230/konpromisario_guztiak_banatuta_bidenen_garaipena_sendotu_da.htm Mon, 16 Nov 2020 16:45:13 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189230/konpromisario_guztiak_banatuta_bidenen_garaipena_sendotu_da.htm ]]> <![CDATA[Koronabirusaren heroiak, etxeko sofatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/189827/koronabirusaren_heroiak_etxeko_sofatik.htm Mon, 16 Nov 2020 07:35:31 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189827/koronabirusaren_heroiak_etxeko_sofatik.htm Iragarkia zabaldu eta gutxira, kaleetatik kendu egin zuen turismo bulegoak. Hainbatek iraingarritzat jo zuten. Afixa «lotsagarria» zela esan zuen Berlingo alkate Michael Mueller SPD alderdi sozialistako kideak. Herrialdean dagoeneko 12.500 pertsona baino gehiago hil ditu gaitzak, horietako 62 azken 24 orduotan, datu ofizialen arabera.]]> <![CDATA[Allende erorarazteko AEBek harturiko erabakia azaleratu dute agiri ofizialek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/018/001/2020-11-13/allende_erorarazteko_aebek_harturiko_erabakia_azaleratu_dute_agiri_ofizialek.htm Fri, 13 Nov 2020 00:00:00 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/paperekoa/1877/018/001/2020-11-13/allende_erorarazteko_aebek_harturiko_erabakia_azaleratu_dute_agiri_ofizialek.htm
Richard Nixon errepublikanoa zen orduan Etxe Zuriko maizterra. Agiriek erakusten dutenez, urte horretako azaroaren 5etik 9ra, bolo-bolo ibili zen Allenderen gaia Washingtongo botereguneetan. Elkarrizketa horietako protagonista nagusietako bat Henry Kissinger orduko Segurtasun Nazionalerako aholkularia izan zen. Harentzat, Allenderen gobernua «kontinente honetan inoiz gertaturiko erronkarik larrienetako bat» zen, azaroaren 5ean bidalitako mezuetako batean adierazi zuenez. Arazoa AEBen eta Txileren arteko harremanez haragokoa zela esan zion Nixoni, eta ohartarazpena egin zion: «Horrekin zer egin ebaztea, baliteke aurten hartu beharko duzun erabakirik historikoena eta zailena izatea».

Allende «marxista gogor eta kementsua» zela adierazi zuen Kissingerrek, eta AEBen oso aurkakoa. Txilen estatu sozialista eta marxista ezarriko zuela, eta, besteak beste, Sobietar Batasunarekin eta Kubarekin batera AEBek Amerikan zuten itzala ahultzen saiatuko zela ohartarazi zion. Horregatik, Allenderen agintea sendotzea eta egonkortzea galaraztea aholkatu zion. Pentagonoak eta CIAk Allende etsaitzat definitu zuten. Zerbitzu sekretuetako buru Richard Helmsek txosten bat aurkeztu zuen, eta Txileko militarrek Allendek kargua hartzea galarazteko eginiko saio zapuztuen berri eman.

Orduan, domino fitxen doktrina dogma zen Washingtonen. Horren arabera, herrialde batek sozialismoaren aukera eginez gero, horrek berekin ekarriko luke beste batzuk banan-banan erortzea atzetik. Azaroaren 6an, Kissingerren eta Helmsen txostenetan oinarrituta, Nixonek adierazi zuen militarrak zirela egoerari buelta emateko aukera. «Militarrak dira gure eraginpeko boteregunea. Lagundu egin behar diegu». Txilez harago, Brasilgo eta Argentinako militarrak ere gogoan zituela esan zuen Nixonek. «Latinoamerikan ezin diegu pentsatzen utzi ihes egiteko aukera dutela».

Kezkatuta zegoen Nixon, herrialdeotako politikari berriekin: «Beste kumaldi batekoak dira. Amerikaren [AEBen] kontrakotasuna erabiltzen dute agintera heltzeko. Allenderekin zintzo ari garela eman behar du azalean, baina gogor jokatuko dugu bestela».

Bilera berean egon ziren Melvin Laird Defentsa idazkaria eta barne politikaren arduradun William Rogers ere. «Ahal dugun guztia egin behar dugu Allenderi kalte egin eta hura agintetik kentzeko», adierazi zuten.

Botoen bidez lehena

Latinoamerikan boterera botoen bidez heldu zen lehenengo marxista izan zen Allende. Txileko Alderdi Sozialistaren sortzaile eta kide izan zen urte luzez. Hainbatetan aurkeztu zen Txileko presidentetzarako, baina, azkenean, 1970ean lortu zuen, ezkerreko alderdien Unidad Popular koalizioaren eskutik. Industria handia nazionalizatzeko eta langileen bizi baldintzak hobetzeko neurriak hartu zituen boterera heldu zenean. Baina eskuinak antolaturiko boikot kanpainei aurre egin behar izan zien.

Militarrek, AEBen sostenguarekin, estatu kolpea jo zuten 1973. urteko irailaren 11n. Allendek uko egin zion kargua uzteari, eta presidentearen jauregian bere buruaz beste egin zuen, militarren esku ez erortzeko.

Txile militarren diktadurapean egon zen 1990. urtera arte. Neoliberalismoaren esperimentu gunea bihurtu zen. Diktadurak gutxienez 3.000 herritar hil eta desagerrarazi zituen.

Herrialdeak oraindik ez ditu zauriak itxi. Horren lekuko dira azken hilabeteotan han gertaturiko istilu larriak. Herritarren matxinadak eraginda, diktaduraren garaiko konstituzioa ezabatzearen inguruko erreferenduma egin zuten urriaren amaieran, eta %78k baino gehiagok babestu zuten prozesu konstituziogile bati ekitea.

Txilek laugarren konstituzioa idatziko du datorren urtean, eta, aurrekoetan ez bezala —1833koan, 1925ekoan eta 1980koan—, herritarrek hautatutako batzorde batek izango du horren ardura. Gero, herritarrek berretsi beharko dute testua, bozketa bidez.]]>
<![CDATA[Allende erorarazteko AEBek harturiko erabakia azaleratu dute agiri ofizialek]]> https://www.berria.eus/albisteak/189662/allende_erorarazteko_aebek_harturiko_erabakia_azaleratu_dute_agiri_ofizialek.htm Thu, 12 Nov 2020 12:00:24 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189662/allende_erorarazteko_aebek_harturiko_erabakia_azaleratu_dute_agiri_ofizialek.htm Sekretupetik ateratako agirietako bat. &laquo;Ahal dugun guztia egin behar dugu [Allenderi] kalte egiteko eta hura erorarazteko&raquo;. NSA Archive Orduan, domino fitxen doktrina dogma zen Washingtonen. Horren arabera, herrialde batek sozialismoaren aukera eginez gero, horrek berekin ekarriko luke beste batzuk banan-banan erortzea atzetik. Azaroaren 6an, Kissingerren eta Helmsen txostenetan oinarrituta, Nixonek adierazi zuen militarrak zirela egoerari buelta emateko aukera. «Militarrak dira gure eraginpeko boteregunea. Lagundu egin behar diegu». Txilez harago, Brasilgo eta Argentinako militarrak ere gogoan zituela esan zuen Nixonek. «Latinoamerikan ezin diegu pentsatzen utzi ihes egiteko aukera dutela». Kezkatuta zegoen Nixon, herrialdeotako politikari berriekin: beste kumaldi batekoak dira. Amerikaren [AEBen] kontrakotasuna erabiltzen dute agintera heltzeko. Allenderekin zintzo ari garela eman behar du azalean, baina gogor jokatuko dugu bestela». Bilera berean egon ziren Melvin Laird Defentsa idazkaria eta barne politikaren arduradun William Rogers. «Ahal dugun guztia egin behar dugu Allenderi kalte egin eta hura agintetik kentzeko», adierazi zuten. Latinoamerikan boterera botoen bidez heldu zen lehenengo marxista izan zen Allende. Txileko Alderdi Sozialistaren sortzaile eta kide izan zen urte luzez. Hainbatetan aurkeztu zen Txileko presidentetzarako, baina, azkenean, 1970an lortu zuen, ezkerreko alderdien Unidad Popular koalizioaren eskutik. Industria handia nazionalizatzeko eta langileen bizi baldintzak hobetzeko neurriak hartu zituen boterera heldu zenean. Baina eskuinak antolaturiko boikot kanpainei aurre egin behar izan zien. Militarrek, AEBen sostenguarekin, estatu kolpea jo zuten 1973. urteko irailaren 11n. Allendek uko egin zion kargua uzteari, eta presidentearen jauregian bere buruaz beste egin zuen, militarren esku ez erortzeko. <span class="article-argazkioina">Salvador Allende Txileko presidentea (argazkiaren erdi-erdian) eta haren laguntzaileak, Moneda jauregian, armadak jotako kolpe militarrari aurre egiten. BERRIA</span> Txile militarren diktadurapean egon zen 1990. urtera arte. Neoliberalismoaren esperimentu gunea bihurtu zen. Diktadurak gutxienez 3.000 herritar hil eta desagerrarazi zituen. Herrialdeak oraindik ez ditu zauriak itxi. Horren lekuko dira azken hilabeteotan han gertaturiko istilu larriak. Herritarren matxinadak eraginda, diktaduraren garaiko konstituzioa ezabatzearen inguruko erreferenduma egin zuten urriaren amaieran, eta %78k baino gehiagok babestu zuten prozesu konstituziogile bati ekitea. Txilek laugarren konstituzioa idatziko du datorren urtean, eta, aurrekoetan ez bezala -1833koan, 1925ekoan eta 1980koan-, herritarrek hautatutako batzorde batek izango du horren ardura. Gero, herritarrek berretsi beharko dute testua, bozketa bidez.]]> <![CDATA[Euskal Herria, pertsonak mendi gisa ikusita]]> https://www.berria.eus/albisteak/189607/euskal_herria_pertsonak_mendi_gisa_ikusita.htm Wed, 11 Nov 2020 16:01:14 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189607/euskal_herria_pertsonak_mendi_gisa_ikusita.htm Bitartean, #30dayMapChallenge traolak jarraitzen du mapagileen ekarpenak jasotzen. Ez da izena eman behar, eta norberak nahi dituen tresnak erabil ditzake mapak osatzeko. Mapazale bakoitzak ez badu lortzen 30 mapa egitea, ez dago arazorik, ohartarazi dutenez. «Izan ere, 30 mapak egitea oso zaila da». Gonzalezek badu asmoa mapa gehiago sortzeko datozen egunetan. Saiatzen ari da emakume/gizon ratioaren mapa egiten, «baina, horretarako, Frantziako udalerri guztietako datuak jarri behar ditut lehenengo Wikidatan, atzo Espainiakoak jarri ostean. Horretan daukat oraintxe programa bat, erlojupean». Horrez gain, «Bilboko maparen GameBoy Color-reko simulazio bat» dauka prest etziko. Twitterren @theklaneh izenarekin ikus daiteke haren lana, erronkako sortzaile guztien mapa guztiak ikusteko, esan bezala, #30dayMapChallenge traolan.]]> <![CDATA[Aung San Suu Kyiren alderdiak gehiengo osoa lortu duela esan du]]> https://www.berria.eus/albisteak/189596/aung_san_suu_kyiren_alderdiak_gehiengo_osoa_lortu_duela_esan_du.htm Wed, 11 Nov 2020 11:29:36 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189596/aung_san_suu_kyiren_alderdiak_gehiengo_osoa_lortu_duela_esan_du.htm Armadak rohingyen aurkako sarraskia egin zuenetik. 2017an, ARSA Arakango Rohingya Askapenerako Armadak segurtasun indarren hainbat egoitzari eraso zien, eta hamabi militar hil zituen. Eraso horrek, ordea, ondorio askoz ere odoltsuagoa izan zuen: armada eta milizia budistak 59 herritan sartu, 7.000 etxe erre eta 400 rohingya hil zituen. MSF Mugarik Gabeko Medikuek etnia musulmanaren aurka egindako jazarpenari buruz zabaldutako datuen arabera, Myanmarko armadak gutxienez 6.700 rohingya hil zituen hilabetean -abuztuaren 25etik irailaren 24ra-; haietatik 730, haurrak.]]> <![CDATA[Jon Rahmek mundua harritu du kolpe batez]]> https://www.berria.eus/albisteak/189595/jon_rahmek_mundua_harritu_du_kolpe_batez.htm Wed, 11 Nov 2020 09:14:05 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189595/jon_rahmek_mundua_harritu_du_kolpe_batez.htm
Aurtengo uztailean historia egin zuen Rahmek. Lehen aldiz, euskal golflari bat munduko sailkapenaren gailurrean jarri zen. Rankingaren lehen postura igotzea lortzen duen bederatzigarren europarra bihurtu zen Barrikako jokalaria. PGA Tourraren Memorial txapelketa irabazi zuen, eta euskaraz adierazi zuen poza AEBetako NBC telebistan: «Gogoratzen naiz... aita, ama... Eskerrik asko. Eskerrik asko guztiei, benetan». 21 urte baino ez zituela debutatu zuen Rahmek profesional gisara. Rory McIlroy irlandarrari aurrea hartu zion munduko sailkapenean. Augustako Mastersa bihartik igandera jokatuko da.]]>
<![CDATA[Txertoak ez «monopolizatzeko» eskatu die NBEk gobernuei]]> https://www.berria.eus/albisteak/189564/txertoak_ez_monopolizatzeko_eskatu_die_nbek_gobernuei.htm Tue, 10 Nov 2020 13:50:14 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189564/txertoak_ez_monopolizatzeko_eskatu_die_nbek_gobernuei.htm <![CDATA[%90eko arrakasta duen txerto bat sortu duela esan du laborategi batek]]> https://www.berria.eus/albisteak/189506/90eko_arrakasta_duen_txerto_bat_sortu_duela_esan_du_laborategi_batek.htm Mon, 09 Nov 2020 11:45:38 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189506/90eko_arrakasta_duen_txerto_bat_sortu_duela_esan_du_laborategi_batek.htm Merkatuan dagoen botika batek alzheimerra saihesteko ahalmena izan dezakeela jakitea eta informazioa ez zabaltzea leporatu zioten. Aditu batzuek albiste faltsutzat jo zuten, edonola ere. ]]> <![CDATA[Roglicek irabazi du Vuelta, bigarrena jarraian]]> https://www.berria.eus/albisteak/189494/roglicek_irabazi_du_vuelta_bigarrena_jarraian.htm Sun, 08 Nov 2020 10:06:01 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189494/roglicek_irabazi_du_vuelta_bigarrena_jarraian.htm <![CDATA[Reala nagusi koronabirusak baldintzaturiko partida batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/189493/reala_nagusi_koronabirusak_baldintzaturiko_partida_batean.htm Sun, 08 Nov 2020 10:05:55 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189493/reala_nagusi_koronabirusak_baldintzaturiko_partida_batean.htm <![CDATA[Espainiako errege familiako hainbat kidek erabilitako txartel «beltzak» ikertzen ari dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/189207/espainiako_errege_familiako_hainbat_kidek_erabilitako_txartel_beltzak_ikertzen_ari_dira.htm Tue, 03 Nov 2020 11:36:46 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189207/espainiako_errege_familiako_hainbat_kidek_erabilitako_txartel_beltzak_ikertzen_ari_dira.htm <![CDATA[Nafarroako errege-erreginen euskarazko izenak nola eman arautu du Euskaltzaindiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189170/nafarroako_errege_erreginen_euskarazko_izenak_nola_eman_arautu_du_euskaltzaindiak.htm Mon, 02 Nov 2020 17:46:32 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189170/nafarroako_errege_erreginen_euskarazko_izenak_nola_eman_arautu_du_euskaltzaindiak.htm Azaldu dute patronimikoak emateko araua ezarri dietela errege-erregin izenei ere. Horrela, gazteleraz Garces eta Iñiguez ematen direnak Gartzeiz eta Enekoitz direla ebatzi du Euskaltzaindiak, Ruitz, Ortitz, Peritz eta beste patronimikoekin egin bezala. Izenen zerrenda eman dute euskaltzainek, kronologikoki ordenatuta, eta errege edo erregina bakoitzaren informazio gehigarriz lagunduta, hala nola izengoitiak. Frantsesez, gazteleraz eta ingelesez nola ematen diren ere jaso dute arauan. Euskaltzaindiak aurtengo ekainetik irailera arte Donostian eta Bilbon eginiko hiru bileratan onartu dute araua. ]]> <![CDATA[Jaurlaritzak astearen erdialdean erabakiko du neurri zorrotzagorik behar ote den]]> https://www.berria.eus/albisteak/189156/jaurlaritzak_astearen_erdialdean_erabakiko_du_neurri_zorrotzagorik_behar_ote_den.htm Mon, 02 Nov 2020 10:59:42 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189156/jaurlaritzak_astearen_erdialdean_erabakiko_du_neurri_zorrotzagorik_behar_ote_den.htm <![CDATA[Hildakoak lurperatzea %80 garestitu da Bilbon azken urteotan, salatu dutenez]]> https://www.berria.eus/albisteak/189062/hildakoak_lurperatzea_80_garestitu_da_bilbon_azken_urteotan_salatu_dutenez.htm Fri, 30 Oct 2020 21:41:36 +0100 Edu Lartzanguren https://www.berria.eus/albisteak/189062/hildakoak_lurperatzea_80_garestitu_da_bilbon_azken_urteotan_salatu_dutenez.htm