<![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 12 Dec 2019 15:23:05 +0100 hourly 1 <![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Jaurlaritzak eta EPk 88,9 milioiren diru sailak adostu dituzte 2020rako]]> https://www.berria.eus/albisteak/174851/jaurlaritzak_eta_epk_889_milioiren_diru_sailak_adostu_dituzte_2020rako.htm Mon, 09 Dec 2019 17:24:30 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174851/jaurlaritzak_eta_epk_889_milioiren_diru_sailak_adostu_dituzte_2020rako.htm Kopuru handi horiek xehetuta, badira arreta berezia merezi duten diru sailak. Besteak beste, hurrengo urtean DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta %4 igotzea adostu dute. Eusko Jaurlaritzaren aurrekontu proiektuak %2ko igoera jasotzen zuen, eta alderdi morearen hasierako eskaera % 8 zen. Azkenean, bi aldeak ados jarri dira % 4ko igoeran. DSBEaren igoera hori bermatzeko 16 milioi euroko inbertsioa egingo da. Elkarrekin Podemoseko eledunaren hitzetan, igoera horrek ez ditu arinduko murrizketa guztiak, baina hainbat familiak nabarituko dute «aurrerapauso txiki bat». Gaineratu du bere alderdiak lanean jarraituko duela laguntza hori handitzeko eta DSBEa arautzen duen legea hobetzeko. Hezkuntzari dagokionez, egungo tarifak %10 murriztuko dituzte 0-3 urte arteko Haurreskolen patzuergoko eskoletan, bai 2020an eta bai 2021ean. Halaber, errenta tarte berriak sartuko dituzte guraso bakarreko familiei laguntzeko. Haurreskolak patzuergoan «hiru edo lau» ikasgela berri irekitzeko konpromisoa ere hartu dute bi aldeek. Osasun arloan, berriz, hitzartu dute 2020-2022 bitartean lehen mailako arretan 92 plaza berri sortzea erizaintzan eta farmazialarien, fisioterapeuten eta administrazio laguntzaileen kategorietan. «Eroso gaude» Akordioarekin pozik azaldu dira bi aldeak.Goizean egindako agerraldi banatan, gustura agertu dira Ogasun sailburua eta Elkarrekin Podemoseko bozeramailea. «Bidean helburu batzuk alde batera utzi behar izan ditugu akordioa lortzeko, baina eroso gaude emaitzarekin», azaldu du Azpiazuk Lakuako egoitzan eskainitako agerraldian. Ordubete lehenago, legebiltzarreko prentsa aretoan agertu dira Elkarrekin Podemoseko ordezkariak, eta adostutakoaz bereziki harro mintzatu zen Martinez: «Azken legealdietako akordiorik handiena lortu dugu». Akordioa lortzearen garrantzia nabarmendu du Azpiazuk: «Egoera politiko honetan, ezberdinen arteko akordioa ez da egunero ikusten den zerbait». EPri erakutsitako «ikuspegi zabala» eskertu zion, eta nabarmendu zuen «benetako politikaren aldeko apustua» izan dela akordioa. Martinezek, berriz, azpimarratu zuen akordioak erakusten duela Elkarrekin Podemos alderdi «baliagarria» dela herritarrentzat eta gai dela euskal politika «baldintzatzeko». Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak goraipatu egin du akordioa, eta EAJren, PSEren eta EPren «ardura eta jarrera eraikitzailea» azpimarratu. EH Bilduk, berriz, kritikatu egin du ituna, eta ohartarazi Podemosi «ondorioak» ekarriko dizkiola hauteskundeetan.]]> <![CDATA[EPk 200 milioiko aurreakordio bat egin du Jaurlaritzarekin aurrekontuetarako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2019-12-05/epk_200_milioiko_aurreakordio_bat_egin_du_jaurlaritzarekin_aurrekontuetarako.htm Thu, 05 Dec 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2019-12-05/epk_200_milioiko_aurreakordio_bat_egin_du_jaurlaritzarekin_aurrekontuetarako.htm
Eusko Jaurlaritzak eta Elkarrekin Podemosek adostu dute hezkuntza publikoari hamar milioi gehiago bideratzea, batez ere «segregazio handia» duten ikastetxeentzat. Kopuru horretatik zortzi milioi 2020rako hitzartu dituzte, eta beste bi milioi 2021erako. Hezkuntza publikoa eta doakoa «orokortzeko» neurriak ere jaso dituzte aurreakordioan, baina horiek ez daude oraindik itxita. Bestalde, deslokalizazio prozesuak izateko arriskua duten enpresak laguntzeko 10 milioi bideratzea adostu dute.

Klima aldaketaren aurkako neurriak ere hitzartu dituzte, eta, horrela, trantsizio ekologikoarentzat hamabost miloi euro gehiago bideratuko dute. Diru sail hori hiru alorretan gauzatuko da: hiru milioi enpresak, familiak eta instituzioak trantsizio ekologikoaren alorrean prestatzeko; bederatzi milioi trantsizio ekologiko «justu» batean urratsak egiteko; eta beste hiru milioi herritarrak klima aldaketatik «babesteko», besteak beste zenbait plan lantzeko ibaiek gainezka egin ez dezaten.

Emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna sustatzeko neurriak ere jasotzen ditu aurreakordioak. Horren arabera, milioi bat euro erabiliko da «zaintzak demokratizatzeko» eta beste hiru milioi, berriz, «indarkeria matxistaren aurka borrokatzeko».

Enplegua sustatzeko adostutako neurri sorta, berriz, 20 milioi eurokoa dela jakinarazi du Martinezek. Besteak beste, adostu dute martxan jartzea eskualde planak eta «maskulinizatuta» dauden lan esparruetan emakumeak trebatzeko eta kontratatzeko plan bat. Gainera, Lehen Aukera plana aldatzeko konpromisoa hartu du Jaurlaritzak, kontratazio mugagabea lehenesteko eta autonomoei aukera gehiago irekitzeko, Martinezek jakinarazi duenez. Azkenik, ludopatiaren prebentziorako 436.000 euroko diru saila hitzartu dute.

Abstentzioa

Aurrekontuak onartzeko aurreakordioa lortuta, Elkarrekin Podemosek ez du osoko zuzenketarik aurkeztuko, eta abstenitu egingo da hilaren 27ko bozketan. «Ez diegu baiezko botoa emango, ez direlako gure aurrekontuak», zehaztu du Martinezek. 200 milioi euroko akordioa ez ezik, konpromiso politiko bat ere jasoko du behin betiko akordioak: akordio politiko horrek alokairuaren erreferentzia indize bat jasoko luke, taldeko eledunak iragarri duenez. Aurrekontu legearen testu artikulatuari aurkeztutako zuzenketa batzuk ere hitzartu dituzte Jaurlaritzarekin, haren arabera.

Xehetasunak, hala ere, aurrerago emango dituzte, oraindik negoziatzen jarraituko baitute bi aldeek. Akordioa itxi gabe dagoen arren, Martinez baikorra da: «Bide onean goaz». Jakinarazi duenez, oraintxe hezkuntza publikoarekin eta gizarte babesarekin lotutako neurriak daude negoziazio mahaian. Besteak beste, Elkarrekin Podemosen helburuetako bat da DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta %2 baino gehiago igotzea. Ez dute zehaztu noiz egingo duten hurrengo bilera.

Jakina denez, Elkarrekin Podemos osatzen duten alderdi guztiek ez dituzte babestuko kontuak, Ezker Anitza-IUko bi legebiltzarkidek erabaki baitzuten ez dutela bat egingo, eta Martinezek jakinarazi du bi legebiltzarkide horiek kontrako botoa emango dutela. Adar antikapitalista ere lortutako aurreakordio horrekin haserre agertu da sare sozialetan. Euskal herritarrei «inposatzen» ari zaien «eredua eta kudeaketa onartzea» dela nabarmendu du, eta «aldaketarako tresna izateko jaio zena», sorrerako balio horietatik «aldenduta» gelditu dela azpimarratu dute: «Euskadin M15ak egindako zikloaren behin betiko itxiera mingarria da hori».

Gobernabidea

Eusko Jaurlaritzak eta Elkarrekin Podemosek adostasun maila handia lortu dute, aurrekontuetan ez ezik, baita EAEko estatutu berriaren inguruan ere, eta Lander Martinezi galdetu zioten ea horrek ateak irekitzen dizkion gobernabide akordio bat lortzeari. «Gure helburua euskal gizartearentzako akordio baliagarriak egitea da», erantzun du.

Galdera bera egin zioten Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari, eta hark aitortu zuen Madrilen PSOEren, EAJren eta Unidas Podemosen artean sortutako «sintoniak» beste instituzioetan «elkar ulertzeko aukerak» zabaldu ditzakeela.]]>
<![CDATA[Eusko Jaurlaritzak eta EPk 200 milioiko aurreakordioa hitzartu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/174672/eusko_jaurlaritzak_eta_epk_200_milioiko_aurreakordioa_hitzartu_dute.htm Wed, 04 Dec 2019 13:54:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174672/eusko_jaurlaritzak_eta_epk_200_milioiko_aurreakordioa_hitzartu_dute.htm Aurrekontuak onartzeko aurreakordioa lortuta, Elkarrekin Podemosek ez du osoko zuzenketarik aurkeztuko, eta abstenitu egingo da hilaren 27ko bozketan. «Ez diogu baiezko botoa emango ez direlako gure aurrekontuak», zehaztu du Martinezek. 200 milioi euroko akordioa ez ezik, konpromiso politiko bat ere jasoko du behin betiko akordioak. Alokairuaren erreferentzia indize bat jasoko luke akordio politiko horrek, taldeko eledunak aurreratu duenez. Aurrekontu legearen artikulatuari aurkeztutako zuzenketa batzuk ere hitzartu dituzte Jaurlaritzarekin, haren arabera. Xehetasunak, hala ere, aurrerago emango dituzte, oraindik negoziatzen jarraituko dutelako bi aldeek. Akordioa itxi gabe dagoen arren, Martinez baikorra da: «Bide onean goaz». Jakinarazi duenez, oraintxe hezkuntza publikoarekin eta gizarte babesarekin lotutako neurriak daude negoziazio mahaian. Besteak beste, Elkarrekin Podemosen helburuetako bat da DBSE diru sarrerak bermatzeko errenta %2 baino gehiago igotzea. Jakina denez, Elkarrekin Podemos osatzen duten alderdi guztiek ez dituzte babestuko kontuak, Ezker Anitza-IUko bi parlamentariok erabaki baitzuten ez dutela bat egiten, eta gaur Martinezek jakinarazi du bi legebiltzarkide horiek kontrako botoa emango dutela. Gobernabidea
Aurrekontuetan ez ezik, EAEko estatutu berriaren inguruan ere adostasun maila handia lortu dute Eusko Jaurlaritzak eta Elkarrekin Podemosek, eta Martinezi gaurko prentsaurrekoan galdetu diote ea horrek ateak irekitzen dizkion gobernabide akordio bat lortzeari. «Gure helburua euskal gizartearentzat akordio baliagarriak egitea da», erantzun du. Galdera bera egin diote gaur goizean Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari, eta hark aitortu du Madrilen PSOEren, EAJren eta Unidas Podemosen artean sortutako «sintoniak» beste instituzioetan «elkar ulertzeko aukerak» zabaldu ditzakeela.]]>
<![CDATA[Haur eta nerabeen aurkako sexu abusuak antzemateko kontrol tresna bat sortu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2019-12-03/haur_eta_nerabeen_aurkako_sexu_abusuak_antzemateko_kontrol_tresna_bat_sortu_dute.htm Tue, 03 Dec 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2019-12-03/haur_eta_nerabeen_aurkako_sexu_abusuak_antzemateko_kontrol_tresna_bat_sortu_dute.htm Screening.agintzari.com

Indarkeria mota guztien artean, haur eta adingabeen aurkako sexu abusuak izaten dira detektatzeko zailenak, Lizarragak azpimarratu duenez. Ikerlariak jakinarazi du bost pertsonatik batek sexu-indarkeria motaren bat jasan duela, baina salatzen diren abusuen artean %2 bakarrik direla mota horretakoak. Sexu abusuak, oso denbora gutxian «tabu izateari»utzi, eta prebentzio eta lehentasunezko jarduera esparru bihurtu dira erakunde publikoentzat eta osasun, justizia eta hezkuntza alorretan lan egiten dutenentzat, baina gaur egun ez daude baliabide nahikoak horiek antzemateko. Areago, haur eta nerabeen sexu abusuak detektatzea da, egun, zenbait eremutako profesionalek izan ohi duten arazo nagusia.

Izan ere, oso konplexua da abusuak antzematea, Amilibiak azpimarratu duenez: «Ez daude sexu abusuaren jokabide adierazle espezifikoak eta bakarrak. Tratu txar mota baten adierazleak ez dira espezifikoak, eta beste arazo batekin egon daitezke lotuta». Arazoari irtenbidea emateko garatu dute kontrol tresna berria. Horren bitartez, haurrekin ohiko harremana duten profesionalei ezagutza egokiak eskaini nahi zaizkie sexu esplotazioari eta abusuari buruz, bai eta horiek antzemateko baliabideak eta haien berri emateko kanal egokiak bermatu ere.

«Abusuen susmo oinarritu bat ezartzeko diseinatuta dago, ez abusua gertatu den ebazteko». Tresna berriaren funtzioaz xehetasunak eman zituen Lizarragak. Screening edo kontrol tresna moduan diseinatu dute, profesionalak orienta daitezen sexu abusuen susmoak dituztenean. Horretarako, sexu abusuak detektatzeko 50 adierazlerik egokienak aukeratu dituzte. Edozein herritarrek erabili dezake tresna, baina bereziki profesionalentzat pentsatuta dago, hots, hezkuntza, osasun eta gizarte zerbitzuetako langileei. Testa Internet bidez egin daiteke, eta, hura erabiltzean, ez da zantzurik uzten; beraz, ez dago jakiterik tresna nork erabili duen, ezta webgunean egiten den kontsultaren xede den ume edo nerabea nor den ere.

Txostena

Haur eta nerabeen aurkako indarkeria aztertzen duen txostenaren harira, gogoeta egin zuen EDE fundazioko ikerlariak: «Arraila oso esanguratsua dago dauden kasuen eta erregistratzen direnen artean». Eta txostenaren hainbat datu eman zituen hori baieztatzeko: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako bost herritarretik batek «sexu indarkeria motaren bat» pairatu du haurtzaroan, eta indarkeria kasuen %10 baino gutxiago salatzen dira haurtzaroan edo nerabezaroan, hau da, indarkeria pairatzen den unean. Gainera, batez beste, legezko prozesuak hiru urteraino luzatzen dira, eta abusuak salatu dituzten haurrek lau aldiz kontatu behar izaten dute pairatutako indarkeria, azterlanaren arabera. Familiek jasotzen dituzten laguntzei dagokienez, txostenak dio askotan ez dela baliabide nahikoa jartzen abusu kasu batek haiengan eragin dezakeen «inpaktu negatiboa» arintzeko.

Datu kezkagarriak bildu ditu txostenak. Lehen Hezkuntzako 4. maila eta DBHko 4. maila bitarteko bost ikasletik batek aitortu du sarritan eskola jazarpena pairatu duela, eta Lehen Hezkuntzako ikasleen %13k salatu dute ziberjazarpen motaren bat jasan dutela. Horrez gain, DBH egiten ari diren ikasleen %32k onartu dute ikaskide batzuk sexu orientazioagatik edo neska edo mutila izateagatik pairatutako bazterketaren baten lekuko izan direla. Era berean, azterlanak jasotako datuen arabera, 16 urte edo gehiago duten emakumeen % 10 inguruk bikotekidearen edo bikotekide ohiaren indarkeria fisikoa jasan dute inoiz, eta 10 emakumetik seik baieztatu dute seme-alabek indarkeria egoeraren bat bizi izan dutela.

Datuok kezkagarriak izanda ere, haurren aurkako biolentzia «eragotzi» daitekeela azpimarratu zuen Cantok. Horretarako, ikuspegi integrala duen «prebentzio estrategia bat» garatzea proposatu zuen, erantzunak azkartuz, haurrei eta nerabeei «gehiago entzunez» eta emozioan oinarritutako hezkuntza afektibo-sexuala indartuz.]]>
<![CDATA[Haur eta adingabeen aurkako sexu abusuak detektatzeko tresna bat sortu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/174568/haur_eta_adingabeen_aurkako_sexu_abusuak_detektatzeko_tresna_bat_sortu_dute.htm Mon, 02 Dec 2019 12:12:01 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174568/haur_eta_adingabeen_aurkako_sexu_abusuak_detektatzeko_tresna_bat_sortu_dute.htm screening.agintzari.com Screening moduan diseinatu dute, profesionalak orienta daitezen sexu abusuen susmoak dituztenean. Horretarako, sexu abusuak detektatzeko 50 adierazle aukeratu dituzte. Webgunea «abusuen susmo oinarritu bat ezartzeko diseinatuta dago, ez abusua gertatu den ebazteko», Lizarragak azaldu duenez. Edozein herritarrek erabili dezake tresna hori, baina bereziki profesionalentzat egina da. Txostena Bestalde, haur eta nerabeen aurkako indarkeria aztertzeko txostenaren berri eman dute. Indarkeria mota ezberdinak aztertu dituzte bertan; besteak beste, familia barruan gertatzen den indarkeria, erakundeek eta hedabideek bultzatzen dutena eta sexu abusuak. Txostenak dioenez, bost herritarretik batek sexu abusuak pairatu ditu haurtzaroan, eta indarkeria kasuen %10 baino gutxiago salatzen dira haurtzaroan edo nerabezaroan, hau da, indarkeria pairatzen den unean. Batez beste, indarkeria abusuen kasuak epaitu arte hiru urte baino gehiago igarotzen dira, eta abusuak jasan dituzten haurrek lau aldiz kontatu behar izaten dituzte pairatu dituzten abusuak, azterlanaren arabera. «Haurren aurkako biolentzia saihestu daiteke», azpimarratu du Cantok. Horretarako, ikuspegi integrala duen «prebentzio estrategia» bat garatzea proposatu du. Txostenak hainbat lehentasun jaso ditu; tartean, honako hauek: prozesuak eta erantzunak azkartzea, arreta zerbitzua kontrolatzea, haurrei eta nerabeei gehiago entzutea eta emozioan oinarritutako hezkuntza afektibo-sexuala indartzea.]]> <![CDATA[Migrazioari erantzun «bateratua eta solidarioa» emateko itun bat egin dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/011/001/2019-12-01/migrazioari_erantzun_bateratua_eta_solidarioa_emateko_itun_bat_egin_dute.htm Sun, 01 Dec 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1946/011/001/2019-12-01/migrazioari_erantzun_bateratua_eta_solidarioa_emateko_itun_bat_egin_dute.htm
Jaso nahi genukeena eskaini. Horixe da Migraziorako Euskal Itun Sozialak duen izenburua. Ideia horri heldu zion lehendakariak bere hitzaldian, eta galdera batekin laburbildu zuen itunaren mamia: «Zer nahiko genuke jaso migratzaile, errefuxiatu edo egoera kaltebera batean den pertsona baten azalean egongo bagina?». Itunak, hain justu, edozein migratzailek nahiko lituzkeen «duintasun baldintzak» jasotzen ditu, Urkulluren esanetan.

Xenofobiaren aurkako tresna

Lehendakariak uste du euskal gizarteak «batasunez eta elkartasunez» erantzun behar diola «populismo xenofoboaren mehatxuari». Eta ituna horretarako tresna izatea nahi dute, haren hitzetan: «Mezu xenofoboa erabiliz abantaila politikoa lortzeko edozein asmoren aurrean, batasun soziala eta politikoa mantentzeko konpromisoa hartu nahi dugu».

Ituna sinatu duten eragileek eta instituzioek konpromisoa hartu dute hamar lan ildo aurrera eramateko, nork bere esparru eta eskumenen arabera garatzeko. Besteak beste, lankidetzarako konpromisoa hartu dute beste eragile batzuekin zein Europako Batasunarekin «erantzukidetasun» printzipioa sustatzeko. Immigrazio erregularizatuaren aukerak areagotu daitezen lan egiteko konpromisoa ere hartu dute, bai eta nazioarteko babes eskatzaileen eta errefuxiatuen harrera eta integrazioa Europan, Espainian eta EAEn «modu kuantitatiboan eta kualitatiboan» hobetzeko ere.

Bestalde, «zaurgarritasun» egoeran dauden migratzaileei behar dituzten baliabideak eskaini nahi dizkiete «erantzun humanitario» egokia emateko, eta arreta berezia jarri nahi dute emakumeengan, adingabeengan eta giza eskubideen urraketen biktimengan. Horrekin batera, erregularizatu gabe dauden migratzaileei eta bidaiderik gabeko adingabe eta gazte atzerritarrei behar dituzten baliabideak ematea hitzartu dute. Itunean jasota dago «esku hartze humanitarioa» eta «prebentzio neurriak» ere sustatuko dituztela.]]>
<![CDATA[Migrazioari erantzun «bateratua eta solidarioa» eman nahi dio Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/174514/migrazioari_erantzun_bateratua_eta_solidarioa_eman_nahi_dio_jaurlaritzak.htm Sat, 30 Nov 2019 20:02:40 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174514/migrazioari_erantzun_bateratua_eta_solidarioa_eman_nahi_dio_jaurlaritzak.htm <![CDATA[Urkulluk uste du "sentimenduak modulatu" behar direla "akordioak zabaltzeko"]]> https://www.berria.eus/albisteak/174455/urkulluk_uste_du_sentimenduak_modulatu_behar_direla_akordioak_zabaltzeko.htm Fri, 29 Nov 2019 12:12:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174455/urkulluk_uste_du_sentimenduak_modulatu_behar_direla_akordioak_zabaltzeko.htm <![CDATA[Matxismoa, baita sarean ere]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2067/002/001/2019-11-28/matxismoa_baita_sarean_ere.htm Thu, 28 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2067/002/001/2019-11-28/matxismoa_baita_sarean_ere.htm
Berditasunaren inguruko ikerketak zabaltzeko Emakundek urtero banatzen duen saria eskuratu du aurten Linaresek, Iceberg digital matxista. Nerabeen artean ematen diren errealitate digital matxisten analisia eta prebentzioa azterlanarekin. Egileak atzo aurkeztu zuen txostena, Izaskun Landaia Emakundeko zuzendariak lagunduta.

«Matxismoak eremu digitala ere zeharkatzen du. Mundu digitala ez baitago matxismoaren eremutik kanpo». Txostenaren mamia hitz gutxitan laburbildu zuen Emakundeko zuzendariak aurkezpenaren hasieran. Arrakalak, estereotipoak, identitateak, aldaketak, transformazioak, matxismoa, sexismoa, subertsioa... Dena dela, aldaketarako aukerarik ere ikusten du Emakundek: «Aldi berean, aldaketarako pitzadurak eta aukerak antzematen dira, batez ere (ziber) feminismoaren, hezkidetzako pedagogiaren eta alfabetizazio digital kritikoaren eskutik».

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako nerabeek duten errealitate digitala ezaugarritzen duten elementuak aztertu ditu Linaresek txostenean. 15 eta 17 urte bitarteko neska-mutilek birsortzen dituzten «errealitate matxista digitalak» aztertu ditu, eta egiaztatu du hirugarren genero arrakala digital bat dagoela. Azterketan EAEko 11 institutuk parte hartu dute; orora DBHko 4. mailako eta batxilergoko lehen mailako 778 ikaslek.

Nerabezaroan generoaren araberako bigarren eta hirugarren arrakala digitalak antzeman ditu ikertzaileak. Bigarren arrakala digitalak bereziki formazioan du eragina, eta ikasketa jakin batzuk aukeratzerakoan neska eta mutilen artean dauden «segregazio horizontalak» aintzat hartzen ditu. «Kualtitatiboagoa» da hirugarren arrakala digitala, teknologien erabilerarekin nerabeek duten harreman zuzena aztertzen duelako.

Linaresek hirugarren genero arrakala digitala iraunarazten duten espazioak aztertu ditu txostenean. Bideo jokoen mundua da horietako bat. Bideo jokoak dira nerabeek teknologietan murgiltzeko erabiltzen duten «sarbide nagusiena», baina ikerlariak egiaztatu du gehien erabiltzen diren bideo jokoak «parametro sexista eta matxistetan» diseinatu direla, eta horietako askok, gainera, indarkeria matxista karga handia dutela. Ezaugarri horiek ondorio oso ezberdinak ditu neskengan eta mutilengan, ikerketak dionez. Neskengan «gaitzespena» eragiten dute, eta bideo jokoen mundutik «aldentzera» eramaten ditu. Mutilei, berriz, «oso lotura positiboa» sorrarazten die.

Genero arrakala digitalaren egituraketan bat egiten du, halaber, YouTubek, ikerketak jasotzen duenez. «Identitateak sarean birsortzeko tresna da, eta, irudia eta soinua uztartuta, eremu erakargarri bilakatzen da nerabeek euren identitateak bila ditzaten». Baina, bideo jokoekin gertatzen den modura, YouTuben ere «sexuen arteko bereizketak» eta «botere gehiegikeriak» antzeman ditu Linaresek. «Mutil youtuberrei publizitate gehiago egiten zaie, eta, ondorioz, enpresa eta multinazionalen babesari esker botere ekonomiko handiagoa dute. Youtuber neskak, ordea, kosmetika eta arropa multinazionalek hartzen dituzte, eta, irudiaren menpe geratzen direnez, euren bideoak maila eskasagotzat jotzen dira».

Ziberjazarpena

Sare sozialei dagokienez, neskek zein mutilek gehien erabiltzen dituzten sareak WhatsApp, Instagram eta Snapcht dira. Baina, dibertimendurako tresna ez ezik, «mekanismo matxistak» birsortzeko tresna ere badela dio ikerketak, eta hori, besteak beste, ziberjazarpenaren bitartez egiten dela. Interneten emakumeen gorputzaren «kosifikazio maila» handia dagoela nabarmendu du halaber Linaresek, eta ohikoa izaten dela sexu ziberjazarpena edo jazarpen sexistak egotea. Ziberbiolentzia modu horiek ohikoak izaten dira ikastetxeetan, baina ez dira ikusarazten, eta, beraz, oso nekeza izaten da horiei aurre egitea, ikerketak dioenez. Ikerketan parte hartu zuten 11 ikastetxeetatik zortzitan halako joerak antzeman zituen ikerlariak.

Txostenak dioenez, bereziki neska gazteei «sufrimendua eta dependentzia» sortzen dizkiete sare sozialek, «birsortu egiten dituztelako lehendik barneratuak zituzten eskema eta egiturak». Besteak beste, ikerlanak dio neskek «maitasun erromantikoaren mito» batzuk normalizatuta eta integratuta izaten dituztela eta, ondorioz, «menpekotasun harremanak» dituztela.

Nolanahi ere, gaur egungo errealitatea aldatzeko aukerak ere antzeman ditu ikerlariak. Prebentzioarekin batera, oso garrantzitsutzat jo du ziberfeminismoa praktikatzea, «mitoak, eskemak eta estereotipoak» deseraikitzeko eta «ahalduntzea» lortzeko tresna egokia delako.]]>
<![CDATA[Teknologia berrien trebetasunean eta erabileran sendotu egin dira genero arrakalak]]> https://www.berria.eus/albisteak/174353/teknologia_berrien_trebetasunean_eta_erabileran_sendotu_egin_dira_genero_arrakalak.htm Wed, 27 Nov 2019 22:45:32 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174353/teknologia_berrien_trebetasunean_eta_erabileran_sendotu_egin_dira_genero_arrakalak.htm <![CDATA[Eusko Jaurlaritzak uste du ezin dituela aurrekontuak adostu EH Bildurekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2019-11-27/eusko_jaurlaritzak_uste_du_ezin_dituela_aurrekontuak_adostu_eh_bildurekin.htm Wed, 27 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2019-11-27/eusko_jaurlaritzak_uste_du_ezin_dituela_aurrekontuak_adostu_eh_bildurekin.htm
Talde subiranistak uste du bere proposamena «egingarria» dela 1.200 euroko soldatari eta pentsioei dagokienez ere: «Jaurlaritzak legez osatu behar ditu pentsiorik apalenak gutxieneko soldatara arte, eta eskumena du kontratazio publikoetan eta diru publikoz sustatutako kontratuetan 1.200 euroko gutxieneko soldata ezartzeko. Azpiazuk iaz ere gauza bera esan zuen, baina gero onartu behar izan zuen gure proposamena legezkoa zela, eta haren eskumenen esparruan sartzen zela».

Koldo Mediavilla EAJren EBBko Instituzioetako arloko arduradunak bere blogean idatzi du «onartezina» dela EH Bilduren jokabidea, «herriari barre» egin diolakoan bere proposamenekin. «Beste aukera bat galdu du heldutasuna erakusteko».

Aurrez, Jaurlaritzaren aurrekontu proiektuarekin kritiko azaldu da Maddalen Iriarte EH Bilduko eleduna, eta esan du bere taldearentzat ez dela «zenbaki kontu bat bakarrik». Hala, «aldaketa kuantitatiboak eta kualitatiboak» proposatu ditu EH Bilduk. «Ikuspegi feminista eta eraldatzaile batetik eraikitako proposamen serio, egingarri eta errealista da».

«Gobernua alferrik saiatu da aurrekontuak arlo batzuetan berritzaileak direla sinetsarazten. Berrikuntza garrantzitsu gisa aurkeztu du genero berdintasunaren alde eta klima larrialdiaren kontrako apustua, baina diskurtso teoriko horri sostengu praktikoa falta zaio zenbakietan», salatu du Iriartek. Hala, EH Bilduk dio funtsezkoa dela aurrekontu proiektuan «aldaketa sakonak» egitea, «gabezia eta akats estrategikoak» zuzendu ahal izateko.

Iriartek azaldu du EH Bilduren xedea dela «gobernantza modu berri bat» abiatzea, eta, horregatik, ez dio kopuru jakin bat jarri landu duen proposamenari.

Sei proposamen

EH Bilduk aurrekontua aldatzeko sei proposamen egin ditu, honako arlo hauetan: kalitatezko enplegua, pentsio publikoak, trantsizio energetikoa, berdintasuna eta sustapena eta babesa bermatzeko neurriak ataletan.

Kalitatezko enpleguari dagokionez, EH Bilduk Jaurlaritzari proposatu dio ezartzeko EAEko gutxieneko soldata 1.200 euroan, eta konpromisoa hartzeko diru publikoarekin sustatzen diren kontratazio guztietan gutxieneko soldata hori ezartzeko.

Berrikuntza eta industria alorretan proposatutako neurrien artean daude Finkatuz funts publikoaren bitartez estrategikoak diren enpresen akzioak erostea eta, ikerketa eta garapenean BPGaren %3 inbertitu ahal izateko, eragile sozioekonomikoekin mahai bat eratzea.

Pentsio publikoak ere bermatu nahi ditu, eta, besteak beste, egun DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten pentsiodunek murrizketarik gabeko osagarria jaso dezaten, ekarpen berezia onartzea proposatu du.

Trantsizio energetikoa lortzeko, berriz, «neurri ausartak eta berritzaileak» eskatu ditu EH Bilduk; tartean, klima aldaketaren aurkako inbertsioak bultzatzeko finantza tresna bat eratzea.

Berdintasun alorrean, EH Bilduk uste du ezinbestekoa dela erakunde publikoek lan baldintzak duintzeko eta kalitatezko zerbitzuak bermatzeko neurriak hartzea. Hala, besteak beste, zaintza lanetan urteetan aritu diren emakumeak konpentsatzeko funts bat sortzeko eskatu du.

Babeserako neurri berezi batzuk ere planteatu ditu EH Bilduk: besteak beste, diru sarrerak bermatzeko errentan urteetan izandako murrizketak ezabatzeko «bide orria» egitea proposatu du, eta alokairuko prezioari mugak jartzeko legea osotasunean garatzeko konpromisoa hartzea.]]>
<![CDATA[Eusko Jaurlaritzak uste du ezin dituela aurrekontuak adostu EH Bildurekin ]]> https://www.berria.eus/albisteak/174291/eusko_jaurlaritzak_uste_du_ezin_dituela_aurrekontuak_adostu_eh_bildurekin_.htm Tue, 26 Nov 2019 19:26:36 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174291/eusko_jaurlaritzak_uste_du_ezin_dituela_aurrekontuak_adostu_eh_bildurekin_.htm
Aurrekontu proiektuarekin oso kritiko azaldu da Maddalen Iriarte EH Bilduko eleduna komunikabideen aurrean, eta esan du bere taldearentzat ez dela «zenbaki kontu bat bakarrik». Hala, «aldaketa kuantitatiboak eta kualitatiboak» proposatu ditu EH Bilduk. «Ikuspegi feminista eta eraldatzaile batetik eraikitako proposamen serio, egingarri eta errealista» da haiena, Iriarteren aburuz. Prentsaurreko bat egin du legebiltzarrean; harekin batera, Iker Casanova eta Nerea Kortajarena legebiltzarkideak izan dira. «Gobernua alferrik saiatu da aurrekontuak arlo batzuetan berritzaileak direla sinetsarazten. Berrikuntza garrantzitsu gisa aurkeztu du genero berdintasunaren alde eta klima larrialdiaren kontrako apustua, baina diskurtso teoriko horri sostengu praktikoa falta zaio zenbakietan», salatu du Iriartek. Haren ustez, Jaurlaritzaren kontuak «ez diraberdeagoak, ezta feministagoak ere». EH Bilduk dio aurrekontu proiektuan «aldaketa sakonak» egitea funtsezkoa dela, «gabezia eta akats estrategikoak» zuzendu ahal izateko. Iriartek azaldu du EH Bilduren helburua dela «gobernantza modu berri bat» abiatzea, eta, horregatik, ez dio kopuru zehatz bat jarri landu duen proposamenari. Jaurlaritzak proposamena aztertzeko borondatea erakutsiz gero, akordiorako eskua luzatuta jarraituko duela azaldu du EH Bilduko eledunak. Hala ere, aitortu du sinetsita daudela Jaurlaritzak eta EPk honezkero itxita dutela aurrekontu akordio bat. Sei proposamen EH Bilduk aurrekontua aldatzeko sei proposamen egin ditu, honako arlo hauetan: kalitatezko enplegua, pentsio publikoak, trantsizio energetikoa, berdintasuna eta sustapena eta babesa bermatzeko neurriak ataletan. Kalitatezko enpleguari dagokionez, EH Bilduk Jaurlaritzari proposatu dio ezartzeko EAEko gutxieneko soldata 1.200 euroan, eta hartzeko konpromisoa diru publikoarekin sustatzen diren kontratazio guztietan gutxieneko soldata hori ezartzeko. Horrez gain, besteak beste, gazteak kalitatezko enplegua eskuratzeko eta luzaroko langabeak egoki artatzeko «talka planak» abiatzeko proposatu dio. Berrikuntza eta industria alorretan proposatutako neurrien artean daude Finkatuz funts publikoaren bitartez estrategikoak diren enpresen akzioak erostea, eta ikerketa eta garapenean BPGren %3 inbertitu ahal izateko, eragile sozioekonomikoekin mahai bat eratzea. Pentsio publikoak ere bermatu nahi ditu, eta, besteak beste, egun DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten pentsiodunek murrizketarik gabeko osagarria jaso dezaten, ekarpen berezia onartzea proposatu du. Trantsizio energetikoa lortzeko, berriz, «neurri ausartak eta berritzaileak» eskatu ditu EH Bilduk; tartean, klima aldaketaren aurkako inbertsioak bultzatzeko finantza tresna bat eratzea. Berdintasun alorrean, EH Bilduk uste du ezinbestekoa dela erakunde publikoek lan baldintzak duintzeko eta kalitatezko zerbitzuak bermatzeko neurriak hartzea. Hala, besteak beste, zaintza lanetan urteetan aritu diren emakumeak konpentsatzeko funts bat sortzeko eskatu du, baita EAEko adinekoen egoitzen erabiltzaileen zein langileen baldintzak hobetzeko ere. Babeserako neurri berezi batzuk ere planteatu ditu EH Bilduk: besteak beste, diru sarrerak bermatzeko errentan urteetan izandako murrizketak ezabatzeko «bide orria» egitea proposatu du, eta alokairuzko prezioari mugak jartzeko legea osotasunean garatzeko konpromisoa hartzea.]]>
<![CDATA[Memorian iltzatuta dago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-11-26/memorian_iltzatuta_dago.htm Tue, 26 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-11-26/memorian_iltzatuta_dago.htm
1989ko sarraskia urtero gogoratzen dute San Salvadorren. Aurten ere hala egin dute: hilaren 16an milaka lagun atera ziren kalera Argitxoen prozesioan, hildakoen omenez. Oroimenarekin batera, justiziaren aldarriak bete zituen hiriburuko kaleak. Auzia, gerrako beste hainbat bezala, zigorgabe geratu zelako eta oraindik ere biktimek ez dutelako jaso egia, justizia eta erreparaziorik.

Ignacio Ellakuria jesuita bizkaitarraren (Portugalete, 1930) hilketak mundua astindu zuen, 1989an. EAU Erdialdeko Amerikako Unibertsitateko errektore zen orduan, eta El Salvadorko gatazka amaitzeko lanean aritzen zen, buru-belarri. Izan ere, 1980ko urteen hasieran, El Salvadorko gerrillari mugimendua indartsu zegoen, Nazio Askapenerako Faranbundo Marti Frontearen (FMLN) eta Fronte Demokra- tiko Iraultzailearen (FDR) bitartez. Ellakuriak harreman berezia zuen FMLNko komandante Joaquin Villalobosekin, ikasle izan baitzuen, eta harremana zuen gobernuarekin ere, bitartekari lanak egiten zituelako. Ez batak ez besteak ez zuela herria ordezkatzen uste zuen Ellakuriak, eta bi aldeei elkarrekin hitz egitea eskatu zien maiz.

Diskurtso «ausarta» zuen

Garai hartan jesuitak FMNL eta gobernuaren artean bitartekari ari ziren, gerra amai zedin, eta Ellakuriak alde bietako bortizkeriaren aurkako diskurtso «ausarta» eta «argia» zuen, Rafael Agirre teologoak eta Ellakuria zenaren lagunak gogora ekarri duenez. Agirrek 1986an ezagutu zuen Ellakuria, Madrilgo (Espainia) kongresu batean zegoela, eta handik urtebetera El Salvadorrera joan zen harekin denbora batez bizitzera. Oso gertutik ezagutu zuen Ellakuria: «Autoritate handiko pertsona zen herrialdean. Moral aldetik, erreferentzia bat zen El Salvadorren; monsinore Moreno hil ostean, Ellakuria zen erreferentzia nagusia».

Gerra betean zegoen orduan El Salvador, eta Ellakuriaren jarrerak aurkakotasun asko eragiten zituen. «Eskuinak, oligarkiak eta, batez ere, militarrek kontrolatutako gobernu bat zegoen, dena Ameriketako Estatu Batuen gidaritzapean, eta Ellakuriak oso argi eta ozen salatzen zuen hori», gogoratu du Agirrek. Bizitza arriskuan zuela ohartarazi zioten gertukoek: «Guk esaten genion militarrak atzetik zituela, etsaitzat zutelako, eta aholkatzen genion giroa baretu arte ez joateko unibertsitatera, arriskutsua zelako. Baina bera sinetsita zegoen han egon behar zuela, egoerak hala eskatzen zuelako».

Ellakuria hil zuten eguna ongi gogoratzen du Agirrek. «Haren heriotzak hunkitu egin ninduen. Mundu osoa hunkitu zuen, bereziki Euskal Herria». Gau hura ez du erraz ahaztuko: «Ostiral batean egon nintzen berarekin, eta asteazken goizean hil zuten».

Hain justu, azken hitzaldi publikoa egin zuen Ellakuriak 1989ko azaroaren 6an, Bartzelonako udaletxeko Salon de Cent aretoan, nazioarteko Alfonso Comin saria eman zietenean Erdialdeko Amerikako Unibertsitateari eta hango errektoreari. Azaroaren 13an itzuli zen El Salvadorrera, eta ordurako etxeratze agindua emanda zegoen hirian. Handik hiru egunera, azaroaren 16an, asteazken gauean, Atlacatl bataloiko soldaduak egoitzan sartu ziren, eta Ignacio Ellakuria, Segundo Montes, Ignacio Martin-Baro, Amando Lopez, Juan Ramon Moreno eta Joaquin Lopez jesuitak hil zituzten, baita unibertsitateko langile Julia Elba eta haren alaba Celina Ramos ere.«Emakume haiek pentsatu zuten etxea baino leku seguruagoa zela unibertsitatea. Oker zeuden. Militarrek ez zuten lekukorik nahi».

Pertsona jantzia

Pertsona jantzia zen Ellakuria. Teologo ikasia, eta filosofo aparta. Xabier Zubiri filosofo donostiarraren ikaslea izan zen, eta haren jarraitzailea. «Oso jantzia zen intelektualki, dialekto handia zuen, eta mintzaira bikaina, zuzena, argia eta ausarta». Zubiriren ikasle izateak formakuntza aparta eman zion filosofian, baita «zorroztasun handia» ere, «demagogiatik» erabat aldenduta, Agirrek azpimarratu duenez. «Zubirik errealitatea ikuspuntu metafisikotik aztertzen zuen, baina Ellakuriak alde historikoa gehitzen zion. Errealitatearen analista aparta zen, batez ere Ertamerikako errealitatearena».

Justizia noizbait egingo den esperantza gutxi du Agirrek. «Badakite nortzuk eman zituzten aginduak, nortzuk eman zituzten tiroak... baina ia denak libratu dira». Justizia egin artean, Ellakuriaren ondarea oso presente dauka: «Elkartasun ondarea utzi digu, giza duintasunarena. Gaur egun munduan nagusi diren injustizia, ankerkeria eta kaskarkeriaren aurrean, Ellakuriak erakutsi zigun gizakiak duintasunerako gaitasun handia duela eta hori oso kontsolagarria da».]]>
<![CDATA[«El Salvadorko justizia ez dago prestatuta gerra krimen bati erantzuteko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2299/009/001/2019-11-26/el_salvadorko_justizia_ez_dago_prestatuta_gerra_krimen_bati_erantzuteko.htm Tue, 26 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2299/009/001/2019-11-26/el_salvadorko_justizia_ez_dago_prestatuta_gerra_krimen_bati_erantzuteko.htm
Jesuiten hilketak mugarri bat ezarri zuen El Salvadorren?

Askok uste dute zortzi lagunen odolak balio izan zuela gerrari amaiera emateko. Baina gaur-gaurkoz, sentimendu askok kolpatzen gaituzte gure baitan. Batetik, jesuitek utzi diguten ondarea oso presente dugulako, baina, tamalez, haiek salatzen zituzten bidegabekeria asko ez direlako oraindik desagertu El Salvadorren. Bestetik, injustizia sentimendu bat ere badugulako, zigorgabetasunak jarraitzen duelako. Auzian aurrerapauso batzuk eman badira ere, oraindik inpunitatea nagusi da, eta ez da benetako aurrerapausorik eman sarraskiaren egile intelektualen aurka. Auzia berriro ireki bada ere, sistema judiziala ez dago prestatuta gizateriaren aurkako sarraski bati eta gerra krimen bati erantzun egokia emateko.

Sarraskiak zigorgabe segitzen du oraindik. Nola dago auzia?

Jesuitekin gertatutakoak ongi islatzen du El Salvadorko sistema judizialarekin gertatzen ari dena. Tamalez, lepo zuridunek eta boteretsuek sistema judizialean agintzen jarraitzen dute. Batzuei legea aplikatzen diete, baina EAUko martiriekin zuhurtzia handiarekin erabiltzen dituzte legeak, indar armatuaren goi kargudunek erantzukizun zuzenak dituztelako. 2017an, Amnistia Legea bertan behera utzi eta gero, auzia berriro irekitzeko eskaera egin genuen egile intelektualak auzipetu zitzaten. Hasieran, epaitegiak arrazoi eman zigun, eta urtebete igaro behar izan zen beste auzitegi batek erabaki hura berrets zezan. Baina legea modu iruzurrezkoak erabiltzearen ondorioz, militarrek lortu dute auzia geldirik egotea Auzitegi Gorenean. Hortik ateratzen dudan ondorioa oso kezkagarria da: El Salvadorko sistema judiziala ez dago prestatuta halako auziei heltzeko eta independentziaz jarduteko.

2018an El Salvadorko auzitegiek berriz zabaldu zuten hilketen auzia. Zer aurrerapauso eman dira ordutik?

Erabaki hura historikoa izan zen, ordura arte sekula ez zelako ontzat jo sarraskiaren egile intelektualen aurkako prozesu bat abiatzea. Garrantzi handiko erabakia izan zen, gizateriaren aurkako krimen batean erantzule nagusiak egile intelektualak izaten direlako. Izan ere, ez du ezertarako balio egile materialak zigortzeak, ez badira zigortzen sarraskia planifikatu eta agindu zutenak. 2000. urtean lehen saialdi bat egin zen egile intelektualak zigortzeko: Jose Maria Tojeira orduko hartan EAUko errektore zenak salaketa bat aurkeztu zuen fiskaltzaren aurrean, baina fiskalak auzia ixteko eskatu zuen, eta epaileak ere gertaerak preskribatuta zeudela erabaki zuen. 18 urte itxaron behar izan genuen berriro auzia ireki zedin. Ordutik, tamalez, apenas eman den aurrerapausorik. Tamalgarria da gure sistema judizialaren geldotasuna, eta ematen du zerbait estali nahi duela.

EAUko Giza Eskubideen Institutuko kide gisa, zein da auzi honetan duzun helburu nagusia?

Nik biktimak ditut lehentasun nagusi. Eta biktimak dira ez bakarrik hildakoak eta haren senideak, baizik eta Jesusen Lagundiko jesuitak. Erdialdeko Amerikako Giza Eskubideen Batzarrak ere hala du jasota. Uste dugu egia eta justizia prozesu bat beharrezkoa dela delituen egileak ezagut daitezen. Ez dago zalantzarik agindua Indar Armatuak eman zuela, hala dio Egiaren Batzordeak, baina beharrezkoa da justizia prozesu bat abiatzea egia jakiteko.

Biktimek justizia eta ordaina eskuratzeko zer neurri hartu dira?

Oso aurrerapauso txikiak eman dira, baita erakundeek ere. Ekitaldi sinbolikoetatik eta hitz politetatik harago, interes txikia dute biktimei benetako aitorpena eta erreparazioa emateko. Biolentzia utzi eta bake egoera bati ekin nahi badiogu, erreparazioa eta berriro ez gertatzeko bermeak ezarri behar dira biktimentzat, baina ez dago benetako borondaterik halako urratsak egiteko. Eguneroko errealitatea, torturak eta exekuzio estrajudizialak horren isla dira.

Inocente Montano Espainian dago behin-behinean preso. Ongi ikusten duzu han epaitua izatea?

Jesusen Lagundiko kideek askotan esan dute auzia El Salvadorren epaitu beharko litzatekeela, baina, Montano Espainiara estraditatu zutenez, uste dugu han epaitu beharko luketela. Gainera, ezin dute El Salvadorrera eraman, estradizio hitzarmenak ez duelako horretarako aukerarik ematen. Prozesua bururaino eraman beharko luke Espainiak. El Salvadorren abiatu nahi dugun auzirako oso baliagarria izan daiteke.]]>
<![CDATA[Rikardo Arregi sariak Iñaki Elorza 'Txapas' kazetariari emango dio Ohorezko Aipamena saria]]> https://www.berria.eus/albisteak/174118/rikardo_arregi_sariak_inaki_elorza_039txapas039_kazetariari_emango_dio_ohorezko_aipamena_saria.htm Fri, 22 Nov 2019 15:31:22 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/174118/rikardo_arregi_sariak_inaki_elorza_039txapas039_kazetariari_emango_dio_ohorezko_aipamena_saria.htm <![CDATA[Ekarpen bat eskubideak babesteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2288/006/001/2019-11-19/ekarpen_bat_eskubideak_babesteko.htm Tue, 19 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2288/006/001/2019-11-19/ekarpen_bat_eskubideak_babesteko.htm Adierazpen delituak arautzeko proposamen alternatibo bat izena du Politika Kriminaleko Ikasketa Taldeko ehun bat juristak sinatutako txostenak. Tartean, Euskal Herriko hainbat epaile, fiskal eta unibertsitateko zuzenbide irakasleak daude: besteak beste, Juan Kalparsoro EAEko fiskal nagusi ohia, Urko Gimenez Ortiz de Zarate Bilboko instrukzio epaitegiko epailea eta Jon Mirena Landa EHUko Zigor Zuzenbideko irakaslea.

Uste dute adierazpen askatasunaren egoera «kezkagarria» dela Espainian, txostenarekin batera idatzi duten manifestuan jaso dutenez. Hainbat delitu arautzeko Espainiako Zigor Kodean egindako erreformek murriztu egin dituzte oinarrizko eskubideak, eta «askatasunen kaltetan» lehenetsi da herritarren segurtasuna, adituek diotenez. Adierazpen askatasunaren eta babestu beharreko bestelako interesen arteko oreka «labainkorra» izanik, azken hamarkadetan epaitegiek zigor arauei buruzko «irakurketa hedakorra» egin dutela diote sinatzaileek.

Horren ondorio zuzenak bi izan dira, haien ustez: batetik, zigor motak etengabe handitu direla adierazpen jarduerak zigortzeko, eta, bestetik, definitzeko zailak diren «kontzeptu metajuridikoak» erabili izan direla giroa, gorrotoa, areriotasuna eta antzekoak arauaren irakurketa hedakorra errazteko. Zigor Kodearen 510. artikulua jarri dute, besteak beste, joera horren adibidetzat artikulu horrek gorroto delituak zigortzen ditu, eta ohartarazi dute azken urteotan auzitegiek adierazpen askatasuna mugatu dutela, bereziki sare sozialen bitartez zabaldu diren adierazpenak «jazarrita». Sinatzaileen ustez, ordea, datuek erakutsi dute adierazpenik gehienek ez dutela loturarik izan gorroto delituekin, eta horiek jazarri izanak nabarmen urratu duela adierazpen askatasuna

«Estatuak ez luke mugatu behar diskurtso ideologikoaren edukia, eztabaidan, kritika askean eta pluraltasun ideologikoan oinarritzen delako erabaki demokratikoen zilegitasuna». Adierazpen askatasunaren defentsa sutsua egin du Laura Zuñiga Rodriguez Salamancako unibertsitateko Zigor Zuzenbideko katedradunak eta txostenaren sinatzaileak. Zuñigaren ustez, kezkagarria da kritika politikoa isiltzeko asmoz Zigor Kodeaz egiten ari den «gehiegizko erabilera», eta iritzi dio «bere burua demokratikotzat duen estatu batek» ezin dituela oinarrizko eskubideak mugatu. «Gizarte demokratiko batean kritikarako aukerak zabalik egon behar du, eta tokiz kanpo dago Zigor Kodea erabiltzea dugun gerra ideologikoa elikatzeko».

510. artikulua ezbaian

Ideia hori nabarmendu dute, halaber, txostenean. Sinatzaileek «kezkagarritzat» jo dute adierazpen askatasunaren egoera Espainian bereziki Zigor Kodearen bitartez askatasunak murrizteko joera aipatu dute, eta eskubide hori zabaltzearen alde egin dute. «Herritarren segurtasuna aitzakia hartuta, diskurtso disidenteak desagerrarazi eta kontakizun ofizialak inposatzen dira». Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren jurisprudentzia oinarri hartuta, adierazpen askatasunaren alde argi eta garbi egin dute dokumentuan: «Demokraziak ideologia eta planteamendu guztiak onartu ez ezik, adierazpen askatasuna ere bermatu behar du, baita diskurtsoa iraingarria edo gogaikarria denean ere».

Konstituzionalaren jurisprudentziak, baina, hainbat muga ezarri dizkio adierazpen askatasunari, esaterako, gorrotoaren diskurtsoarekin. Oinarrizko eskubideen aurkako delituen barruan dago gorroto delitua, Zigor Kodearen 510. artikuluak arautzen duena. Eta urtebete eta lau urte arteko espetxealdiarekin zigortzen ditu, besteak beste, jokabide hauek: bereizketa, gorrotoa edo indarkeria eragitea, zuzenean edo zeharka, talde baten edo haren parte baten aurka edo pertsona jakin baten aurka, talde horretako partaide izateagatik. Halaber, zigortu egiten ditu genozidio delituak edo erlijio, etnia, jatorri, sexu, desgaitasun, gaixotasun edo sexu orientazio jakin bat dela medio taldeen edo pertsonen kontra egindako delituak ukatzea jendaurrean, edo delitu horien gorazarre egitea.

Juristek, ordea, zalantzak dituzte artikulu horren edukiarekin, uste dutelako ez dela zilegia sentimendu batzuk«kriminalizatzea» beste batzuk babesteagatik. 510. artikulua «neurriz kanpo» dagoela iritzi dio Antonio Fernandez Hernandez Valentziako Jaume I Unibertsitateko Zigor Zuzenbideko doktoreak eta Politika Kriminaleko Ikasketa Taldeko kideak. «Gehiegizkoa da garrantzi gutxiko jarrerak gorroto delituagatik zigortzea. Halako zigorrak, gainera, etsipena sortzen ari dira gizartean».

Zuñigaren iritziz, berriz, kezkagarria da auzitegiek pentsamendu eskubidearekin lotutako eskubideak jazartzeko hartu duten joera. «Argi dago adierazpen guztiak ez direla onargarriak, eta beharrezkoa dela errespetuaren muga jartzea, baina muga hori lausoegi bilakatzen da adierazpen askatasuna murrizten denean». Haren ustez, justiziak baditu «bestelako tresnak» halako jokabideak arautzeko.

Proposamen berria

Horiek hala, Zigor Kodearen «sakoneko erreforma» bat proposatu dute adituek, adierazpen askatasunarekin lotutako delituak despenalizatzeko. Delituak, soilik, lau irizpideei jarraituta arautzea proposatu dute: ahalik eta gutxiena erabiltzea, legezkotasuna eta zehaztasunez jardutea arau «lauso eta zehaztugabeak» saihestuz, kaltearen eta materialtasunaren arabera arautzea, eta proportzionaltasun irizpideak erabiltzea.

Gogoeta horretatik abiatuta, adierazpen askatasunarekin lotutako delituak arautzeko proposamen alternatibo bat landu dute, eta aldaketak planteatu dituzte Zigor Kodeak arautzen dituen ondorengo hiru delituetan: irain eta kalumnia delituak, gorrotoa eta terrorismoa goratzekoak, eta erlijio sentimenduen aurkakoak.

Irain eta kalumnia delituei dagokienez, eskatu dute bertan behera uzteko Espainiako monarkiaren, Espainiaren eta Espainiako sinbolo eta irudien aurkako irain delituak, adierazpen askatasunaren, kritika politikoaren eta aniztasun ideologikoaren baitan daudelako. «Estatus publikoa duenak kritikatua izateko aukera handiagoa dauka, eta, beraz, zentzuzkoagoa da proportzionaltasun irizpideari jarraituta, jurisdikzio zibilak esku hartzea irainak edo kalumniak egiten diren kasuetan», dio Fernandezek.

Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak behin baino gehiagotan zigortu du Espainia, koroari buruz duen araudia auzitan jarrita. Espainiako errege-erreginen argazki bati su ematea adierazpen askatasunaren eta kritika politikoaren eremuan sartzen dela ebatzi izan du Europak, Espainiako auzitegiek hartutako erabakiak zuzenduta. Besteak beste, Espainiak Arnaldo Otegi zigortu zuen 2005ean, esateagatik Juan Carlos Borboikoa zela Euskaldunon Egunkaria itxi ondoren bertako arduradunek jasandako torturen erantzulea. Estrasburgok, ordea, arrazoia eman zion Otegiri 2011n, eta ebatzi Espainiak haren adierazpen askatasuna urratu zuela. Ebazpen hori gogoan hartu du Zuñigak: «Europak argi esan du koroaren gehiegizko babesak ez duela tokirik zuzenbide estatu batean, eta adierazpen askatasuna urratzen duela Espainiako araudiak».

Terrorismoa goratzeko delituan ere aldaketak proposatu dituzte. Funtsean, ondorengo biak: terrorismoaren biktimen aurkako irainak Zigor Kodetik kentzea, eta apologia delitua terrorismoa goratzeko delituetatik banatzea.

Erlijio sentimenduen aurkako delituetan ere zer aldatu badagoela iritzi diote juristek. Irmoak dira delitu horri dagokionez, eta «guztiz desagertzearen» alde egin dute. Uste dute erlijio sentimenduen aurkako edozein adierazpen edo sinesmen, adierazpen askatasunaren barruan kokatu behar dela, eta halakoek ez dutela kalterik eragiten, «nahiz eta batzuentzat gogaikarriak izan».

Gorroto delitua, berriz, disidentzia politikoa eta adierazpen askatasuna kolokan jartzeko erabiltzen dela salatu dute. Kritika hori egin du Fernandezek: «Ez dator bat zigor zuzenbidearen izpirituarekin, adierazpen akastasuna murrizten ari delako». Hala, delitu hori soilik kasu batean zigortua izateko proposatu dute juristek: talde edo elkarte bateko kideen aurka eta horiek baztertzeko asmoz, delitu bat egitera jendaurrean bultzatzen denean.]]>
<![CDATA[Ikasle Abertzaleak erakundeak dio Bilboko egoitza «berreskuratu» duela]]> https://www.berria.eus/albisteak/173908/ikasle_abertzaleak_erakundeak_dio_bilboko_egoitza_berreskuratu_duela.htm Mon, 18 Nov 2019 11:42:08 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/173908/ikasle_abertzaleak_erakundeak_dio_bilboko_egoitza_berreskuratu_duela.htm <![CDATA[Askotariko biktimak omendu ditu legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/012/001/2019-11-15/askotariko_biktimak_omendu_ditu_legebiltzarrak.htm Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1892/012/001/2019-11-15/askotariko_biktimak_omendu_ditu_legebiltzarrak.htm
Atzo egin zuten Eusko Legebiltzarreko omenaldia, 09:00etan. Ateak zabalik egin zen, eta biktimen aldeko oroitarriaren inguruan bildu ziren ordezkari politikoak. Su ontzia piztuta, isilik eta lore zuriekin gogoratu zituzten biktima guztiak.

Ekitaldian ez zuten irakurri inolako adierazpenik, baina, amaitutakoan, EAJk ohar bat bidali zuen aldarrikatzeko biktima guztiek merezi dituztela oroimena eta duintasuna, «bazterketarik eta parekotasunik gabe».

Sakabanaketak hildakoak

Eusko Legebiltzarraren ekitalditik metro gutxi batzuetara, Etxerat elkarteak elkarretaratze bat egin zuen, sakabanaketa politikaren ondorioz hildako hamasei senide eta lagunen «memoria eta aitortza» aldarrikatzeko. EH Bilduko legebiltzarkideek ere parte hartu zuten bilkuran, hamasei hildakoen omenez paratutako panelaren aurrean beste hainbeste arrosa gorri jarrita. Etxerat-en elkarretaratzean parte hartu zutenek txalo artean eskertu zuten elkartasun keinua.]]>
<![CDATA[Eusko Legebiltzarrak askotariko biktimak omendu ditu, PP gabe]]> https://www.berria.eus/albisteak/173743/eusko_legebiltzarrak_askotariko_biktimak_omendu_ditu_pp_gabe.htm Thu, 14 Nov 2019 11:28:49 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/173743/eusko_legebiltzarrak_askotariko_biktimak_omendu_ditu_pp_gabe.htm ]]> <![CDATA[Abenduaren 17an emango dute 'De Miguel auziko' epaia]]> https://www.berria.eus/albisteak/173643/abenduaren_17an_emango_dute_039de_miguel_auziko039_epaia.htm Tue, 12 Nov 2019 11:50:04 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/173643/abenduaren_17an_emango_dute_039de_miguel_auziko039_epaia.htm