<![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 21 Jan 2021 19:27:01 +0100 hourly 1 <![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Positibo eta ospitaleratu berriek gora egin dute Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2021-01-21/positibo_eta_ospitaleratu_berriek_gora_egin_dute_hego_euskal_herrian.htm Thu, 21 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2021-01-21/positibo_eta_ospitaleratu_berriek_gora_egin_dute_hego_euskal_herrian.htm
Lau herrialdeak ari dira gerturatzen 100.000 biztanleko 500 positibo berrien intzidentzia metatura. Lurraldeka, Bizkaiak ditu daturik kezkagarrienak: azken orduetan 616 positibo atzeman dira han, eta intzidentzia tasa metatua 489,13koa da. Araban, berriz, 110 positibo zenbatu dituzte proba diagnostikoetan, eta gora egin du han ere intzidentzia metatuak: 411,32koa da orain. Gipuzkoan, berriz, 298 izan dira positibo berriak, eta azken hamalau egunetako batezbestekoa 400 positibora iritsi da. Nafarroak ditu daturik apalenak: 206 dira positiboak, eta 389,33koa intzidentzia tasa. Hiriburuen artean, Iruñea ez gainerakoak ari dira eremu gorrira gerturatzen. Are, Bilbo eremu gorrian dago, eta gaur agertuko da itxiko dituzten udalerrien zerrendan.

Egun bakoitzean atzeman den positibo kopuruari erreparatuta ere, gero eta agerikoagoa da egoera oso makurra dela Hego Euskal Herriko herrialdeetan. Kutsatu berrien kurbak mila kasuren langa gainditu du: 1.252 positibo atzeman zituzten herenegun egindako testetan. Azken bi hilabeteetako daturik txarrena da; zehazki, azaroaren 14tik izan den kutsatu kopururik handiena da. Nolanahi ere, egungo egoera ordukoa baino okerragoa da. Azaroko azken asteetan kasu gutxiago atzematen ziren egunetik egunera, eta orain, berriz, kontrakoa gertatzen ari da: egun batetik bestera ugaritu egiten dira positiboak eta hamalau eguneko datu metatuak.

Osasun agintariek kezkaz begiratu diete datuei. Atzo, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak ohartarazi zuen zantzu guztien arabera Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa aste honetan sartuko direla berriro «eremu gorrian». Kutsatzeen kurbaren eta ospitaleratzeen goranzko joera «kezkagarria» dela esan zuen, eta, azken datuak eskuan, datozen asteetan ospitaleetako gela arruntetan eta ZIU Zainketa Intentsiboetako Unitateetan sartuko diren gaixoak gero eta gehiago izango direla aurreratu zuen. Osakidetzak orain 460 ohe baino gehiago ditu birusa duten gaixoekin —ohe guztien %8— eta ospitaleratutako gaixoen % 10ek dute koronabirusa. ZIUetako okupazioari dagokionez, beheranzko joera gelditu egin dela azpimarratu zuen Sagarduik, eta urtarrilaren 4tik goranzko joera «kezkagarria» dela.

Oro har, handitzen ari da Hego Euskal Herriko erietxeen gaineko presioa egunez egun: herenegun, 102 pertsona ospitaleratu zituzten Hegoaldean COVID-19aren eraginez. Astelehenean ere birusak gaixotutako pertsona kopuru bera erietxeratu behar izan zuten. Azken bi egunetako datuok txarrenak dira azaroaren 18tik. Oraintxe, guztira, 710 lagun daude Hegoaldeko erietxeetan koronabirusak jota, eta horietatik 115 daude ZIUetan.

Azken hamalau egunetako batezbestekoak erakusten du ospitaleratzea behar duten gaixoen kopurua handitzen ari den edo ez, eta datuok baieztatu egiten dute goranzko joera hori: urtarrilaren 3ko batez besteko datuek adierazi zuten 37 lagun ospitaleratzen zituztela Hego Euskal Herriko erietxeetan, eta orain batezbesteko hori 63 lagunekoa da.

Erietxeen egoera

Ospitaleratzeen areagotzea lotuta dago kutsatutakoen adina handitu izanarekin, eta, azken orduetan atzeman diren kasuen artean, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %38 izan dira 40 eta 60 urte artekoak, eta %20, berriz, 65 urtetik gorakoak. Nafarroan, berriz, erietxeratu dituztenen artean %19k dituzte 65 urte baino gehiago, eta %31 dira 85 urtetik gorakoak.

Bestalde, Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, azken astean koronabirusagatik 77 lagun hil dira Hego Euskal Herriko erietxeetan, aurreko astearen pare. Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, atzo beste pertsona bat hil zen birusagatik. Nafarroan, azken astean COVID-19 gaitzagatik hildakoek 35 urte baino gehiago zituzten, eta horietatik %22k, 85 urte baino gehiago.]]>
<![CDATA[Beste 1.246 positibo atzeman dituzte, azken bi hilabeteetako kopururik handiena]]> https://www.berria.eus/albisteak/192520/beste_1246_positibo_atzeman_dituzte_azken_bi_hilabeteetako_kopururik_handiena.htm Wed, 20 Jan 2021 09:27:47 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192520/beste_1246_positibo_atzeman_dituzte_azken_bi_hilabeteetako_kopururik_handiena.htm <![CDATA[Kea dario erretzeko debekuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2021-01-20/kea_dario_erretzeko_debekuari.htm Wed, 20 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2021-01-20/kea_dario_erretzeko_debekuari.htm
Ebidentzia zientifikoak oinarri harturik erabaki dute osasun agintari batzuek kalean eta terrazetan erretzea debekatzea. Haatik, halako erabakiak, gehienetan, polemikaz inguratuta egon dira, eta, usu, epaitegiek atzera bota dituzte, oinarrizko eskubideak urratzen direla argudiatuta.

Nafarroan hala gertatu berri da. Nafarroako Gobernuak joan den astean erabaki zuen kalean erretzea arautzea, COVID-19aren transmisio iturri izan daitekeelakoan. Ez zuen debekatu espazio publikoetan erretzea, baina zenbait baldintza jarri zizkien erretzaileei: hala, toki batean geldi egon beharko dute, eta, une oro, beste pertsonekiko bi metroko segurtasun tartea mantenduz. Terrazetan eta taberna atarietan, berriz, erabat debekatu zuen erretzea. Nafarroako Auzitegi Nagusiak handik gutxira bota zuen atzera azken erabaki hori, argudio nahikorik ez zegoela eta oinarrizko askatasunak tartean zeudela argudiatuta.

Osasun agintari gehienek malguago jokatzearen alde egin dute: aholkuetara mugatu dituzte erretzearekin lotutako neurriak, eta, oro har, erretzea debekatu dute soilik bi metroko segurtasun distantzia bermatzen ez den kasuetan. Neurri hori oso gutxitan betetzen da, ordea. Jaurlaritzak esan berri du ez duela kalean erretzea erabat debekatzeko asmorik, eta aski iruditzen zaizkiola indarrean dituen arau murriztaileak. Tabernetako terrazetan maskara «nahitaez» erabili behar dela, eta erretzea ez dela komeni: horixe dio Labi aholku batzordeak abenduan onartutako irizpideak, eta hori da gaur egun indarrean den neurria.

Alabaina, osasun alorreko profesionalak ez dira iritzi berekoak. Terrazetan erretzea «berariaz» debekatu beharko lukeela adierazi diote duela gutxi Medikuntza, Erizaintza eta Farmaziako Euskal Herriko zazpi elkartek Gotzone Sagardui Osasun sailburuari, gutun baten bidez. Gogoratu diote ospe handiko hainbat adituk Espainiako Gobernuko Osasun eta Berrikuntza Ministerioarentzat egindako txosten batean egiaztatu dutela aerosolen transmisioa eragozteko ez dela nahikoa erratzaileek bi metroko tartea izatea.

Jaurlaritzari igorritako idazkiaren sinatzaileetako bat da Euskadi eta Nafarroako Arnas Patologia Elkartea, eta bertako presidentea da Laura Tomas Osakidetzako pneumologoa. Kearen bidez SARS-Cov-2 gaitza nola hedatzen den esplikatu du: «Badakigu birusa aerosolen bidez transmititzen dela, eta partikula txikiak airean suspentsioan geratzen direla. Partikula horiek ia hamar metro zabaldu daitezke». Birus kutsakorren aerosolak hainbeste hedatu daitezkeela kontuan hartuta, Tomasek «ulertezin» iritzi dio Labiak debeku hori bi metroko tartera mugatzeari. «Ez da inondik inora nahikoa. Distantzia tarte horrek balio du tanten bidezko transmisioetarako, baina ez aerosoletarako».

Ketan dauden aerosolen bidezko kutsatzea egiaztatuta dago, baina badira oraindik erretzearen eta birusaren transmisioaren artean ezaupide sakonagoak lortu nahi dituzten ikerketa lerroak. «Ez dago erabat argi kearen bidez garraiatzen diren aerosolek zenbat tanta dituzten, eta zehatz-mehatz noraino ailegatu daitezkeen», azaldu du Basarasek. Hala ere, EHUko irakasleak bat egiten du segurtasuna handitzeko eskeekin, bi metroko tartea ez delako aski: «Erretzean dagoen arazo nagusia da kea kanporatzen denean indar handiarekin egiten dela, esfortzu handiagoa egiten dugulako haizea botatzeko, eta, beraz, aerosolak urrunago joaten dira, bi metrotik harago ziur».

Agintariei deia

Zientzia ikuspuntutik ia erabateko adostasuna dago, baina osasun agintari gehienek ez dute bat egin oraindik zientzialarien aholkuekin. Tomasek «zentzugabekeria» iritzi dio jokaera horri, eta gogora ekarri du pandemia betean osasuna lehenetsi behar dutela: «Agintarien betebeharra da herritarron osasuna babestea, eta frogatu beharko dute erretzailearen ondoan egoteak ez diola kalte egiten erretzen ez duenari, ez alderantziz». Basaras ere gaur egun indarrean dauden neurriak gogortzearen aldekoa da: «Ez gaude egoera normal batean eta gure jokaerek are gehiago okertu dezakete izurriaren bilakaera. Gomendioak arautzera jo behar da, erretzeko debekua ezarrita».

Bada beste aldagai bat ere. OME Osasunaren Mundu Erakundeak eta nazioarteko beste osasun erakunde askok aspaldi ohartarazi zuten: tabakoa erretzeak areagotu egiten ditu koronabirusak eragin ditzakeen kalteak. Erretzaileek arrisku handiagoa dutela, eritzen badira, sintoma larriak izateko. «Erretzaileen bronkioetako defentsa naturalak hondatuta dauden neurrian, birusarekin kutsatzeko arrisku handiagoa dute», azaldu du Tomasek. Uste du denborarekin ikusiko dela COVID-19arekin kutsatzen diren erretzaileek sintoma latzagoak izango dituztela erretzaileak ez direnek baino. Haren iritziz, kalean erretzea debekatzeko arrazoiak sobera daude, eta izurriak «aukera ezin hobea» eskaintzen du murrizketak ezartzeko.]]>
<![CDATA[Zer egin daiteke Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan?]]> https://www.berria.eus/albisteak/192150/zer_egin_daiteke_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Tue, 19 Jan 2021 13:25:08 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192150/zer_egin_daiteke_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Ez. Gutxienez otsailaren 1a arte, ezingo da norbera bizi den lurraldetik atera, eta ezin izango da beste probintzia batera joan: arabarrak Araban soilik mugitu ahal izango dira, bizkaitarrak Bizkaian zehar, eta gipuzkoarrak, Gipuzkoan. Probintziatik atera ahal izango da, bakarrik ondorengo kasuetan eta behar bezala justifikatuta badago: osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko. Justifikatu egin behar al dira irteera horiek?
Bai. Jaurlaritzaren dekretuan bertan eta gaur kaleratu duen ohiko galdera-erantzunen dokumentuan erantzukizunpeko adierazpenaren eredu bat eskaintzen da, eta eredu hori erabil daiteke lekualdaketaren arrazoia egiaztatzeko, beste modu batetik justifikatu ezin bada. Udalerritik atera ahal izango da?
Bai, salbuespen batekin: azken hamalau eguneko intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik gora duten herrietan, debekatuta egongo da haietatik irtetea, baita alboko herrietara joateko ere. Udalerritik atera ahalko da, soilik ezinbesteko jarduerak egiteko bada, hau da, osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko. 5.000 biztanletik beherako udalerrietan, zer?
Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 500 positibotik gora duten 5.000 biztanletik beherako herrien kasuetan, Jaurlaritzak tokian tokiko egoera aztertuta erabakiko du horiek itxi ala ez. Noiz jakingo da zein udalerri itxiko dituzten?
Astero, astelehenetan eta ostegunetan eguneratuko da itxita egongo diren udalerrien zerrenda Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren webgunean. Argitaratu eta hurrengo egunetik aurrera egongo da indarrean udalerri horien itxiera. Beste probintzia batean dauden udalerri mugakideetara joan daiteke?
Bai. Dekretuak jasotzen du udalerri mugakideetarako joan-etorriak baimenduta egongo direla, nahiz eta udalerri horiek beste lurralde historiko batean egon. Hori bai, ezingo da Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo dagoen udalerri mugakide batera sartu, Euskal Autonomia Erkidegotik irtetea debekatuta baitago. Salbuetsita egongo dira mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriakbaldin eta azken hamalau egunetako intzidentzia metatua 500 kasutik gorakoa bada udalerri horietan. Joan ahal da beste udalerri batera erosketak egitera bizi garen udalerria gune gorrian badago?
Ez. Ez dago baimenduta 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietatik irtetea edo sartzea, funtsezko erosketa eta zerbitzuetarako ez bada. Irten ahal da EAEtik arrazoi justifikatuengatik?
Bai, baimenduta daude behar bezala justifikatutako lekualdaketak, baldin eta urriaren 25eko 926/2020 Errege Dekretuaren 6.1 artikuluan aurreikusitako salbuespenetako batengatik gertatzen badira. Baimenduta al dago senideak bisitatzeko beste udalerri batera joatea?
Soilik bizilekua dugun probintzia barruan baldin badago; bestela, ez. Joan al daiteke beste lurralde historiko batera pertsona bat aireportura, geltokietara eta abarretara jasotzera edo eramatera?
Bai. Eraman al daitezke seme-alabak beren kirol jarduera egitera, baldin eta 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duen udalerri batean badago?
Ez. 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerriak itxita egongo dira, eta ezin izango da inor sartu edo atera udalerriaren mugatik, justifikatutako kasuetan izan ezik. Gainera, herri horietan, taldekako kirola bertan behera geratuko da. Dibortziatuen kasua: dibortzio epaiak astean bitan seme-alabekin egoteko aukera ematen du, baina seme-alabak beste herri batean bizi dira. Bisita hauek egitera joan ahal da?
Baimenduta daude seme-alabak zaintzeko joan-etorriak dibortzio epai bat tartean dagoenean. Animalia batzuk zaindu eta elikatzeko, beste probintzia bateko udalerri batera mugitu ahal da? Nola justifikatu daiteke?
Animaliak artatzeko joan-etorriak baimenduta daude. Animalien jabetza egiaztatzen duen edozein agiriren bidez justifika daiteke, edo, bestela, erantzukizunpeko adierazpen baten bidez, arreta zein helbidetan emango zaien zehaztuta. Nola justifikatuko litzateke agintaritza baten aurrean beste probintzia batera joan-etorri baten motiboa adinekoen edo adingabeen zaintza dela?
Pertsona arduradunak emandako egiaztagiriaren bidez; horretarako, familia lotura frogatu beharko da, eta zainduko den pertsonaren identifikazio datuak eman beharko dira. Era berean, zaintzailearen erantzukizunpeko adierazpen baten bidez egiazta daiteke, artatuko den pertsonaren helbidea eta telefonoa zehaztuta. Joan ahal da beste udalerri bateko tabernara, bizi garen udalerriak 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua badu?
Ez. 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietan, mugatua dagoudalerriaren mugetatik atera edo bertara sartzea. Murgian bizi gara, eta ohiko ile apaindegia Gasteizen dugu. Joan gaitezke haraino?
Bai. Bizilekuaren probintzia barruan mugitzea baimenduta dago. Artziniegakoa naiz, eta Bilbora joan ohi naiz erosketak eta bestelako jarduera sozioekonomikoak egitera. Egin dezaket hori,beste lurralde historiko bat bada ere?
Ez, bizitokia dugun probintzia barruan bakarrik mugitu ahal da;kasu honetan, Araban. Joan ahal da Arabatik, Gipuzkoatik eta Bizkaitik kanpo dagoen bigarren etxebizitzara?
Ez. 926/2020 Errege Dekretuan autonomia erkidegoen arteko mugimendua mugatzeko aurreikusitako salbuespenen batean salbu. Joan ahal da Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan dagoen bigarren etxebizitza batera?
Bizi garen probintzia berean baldi badago bakarrik. Baimenduta al dago adinekoen egoitzetara joatea?
Bai, betiere zentroak berak baimendutako bisitak badira. Baimenduta al dago espetxeetara joatea?
Bai, baina, horretarako, Espetxeetako Agintaritzak emandako baimen egokia beharko da. Nola arautzen dira enklabeak diren udalerriei dagozkien gaiak?
Enklabeak diren udalerriek inguratzen dituen probintziaren berezko tratamendua jasotzen dute (Trebiñu, Villaverde,...). Etxe bat daukat alokatuta beste autonomia erkidego batean eta giltzak batzera joan behar dut, errentariak etxea utziko baitu. Irten naiteke erkidegotik?
Jarduera hori atzeratzerik ez badago, ezinbesteko kasutzat jo daiteke. Nola justifikatzen da joan-etorrien arrazoia?
Beste frogabiderik ez dagoenean, erantzukizunpeko adierazpen bat aurkeztu ahal izango da. Adierazpen hori sinatutako dokumentu bat da, eta adierazten du dekretuan ezarritako baldintzak betetzen dituela, mugikortasun mugaren salbuespenak justifikatzeko. Zer gertatzen da dagoeneko bidaiatzeko hegazkin-txartela erosita badago? Baliogabetu egin behar da?
Bidaiaren arrazoiaren arabera: bidaiaren arrazoia aisialdia bada, ezin da bidaiatu. Alarma egoera deklaratzen duen urriaren 25eko 926/2020 Errege Dekretuaren 6.1 artikuluan jasotako salbuespenetako batengatik bada, hegaldiari eutsi ahal izango zaio, betiere behar bezala justifikatzen bada. Noiz arte egongo dira indarrean neurriak?
Gutxienez hogei egunez iraungo dute; hau da, otsailaren 1era arte. Ostalaritza irekita egongo da aurrerantzean ere?
Bai, ostalaritza irekita egongo da, gaur egun indarrean dituen muga berberek baldintzaturik. Hau da, 20:00etatik 06:00etara itxita egon beharko dute. Eremu gorrian dauden herrietan, ordea, ostalaritza itxita egongo da, orain arte bezala. Jaso eta banatu al daitezke janari eskaerak ostalaritza establezimenduetan?
Bai. Eskaerak 21:00ak arte entregatu ahal izango dira, establezimenduan bertan ordua eskatuta, eta, edonola ere, itxita egon beharko da jendaurreko beste edozein zerbitzutarako. Etxez etxeko banaketa 22:00ak arte egin ahal izango da. 100.000 biztanleko 500 kasu edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietan ere bai?
Bai. Barran kontsumitu ahal izango da?
Ez, debekatuta egongo da aurrerantzean ere, eta, taberna barruan, soilik eserita kontsumitu ahal izango da. Terrazak osorik bete ahalko dira, baina taberna barruak %50 bakarrik.

Ikus al daiteke taldean futbol partida bat taberna baten barruan?
Ez.

Baimenduta al dago ostalaritza establezimenduetan jolas, joko edo apustu makinak erabiltzea? Establezimendu horietan ezin da jolas, joko edo apustu makinarik erabili. Saltokietako edukiera mugatuko dute?
Bai, jende pilaketak eragozteko. Saltokietako gehienezko edukiera %40ra murriztuko da 150 metro koadro baino gehiago duten saltokien kasuan, eta gainerako establezimenduetan, berriz, %60ra murriztuko da. Merkataritza guneen kasuetan, solairu eta denda bakoitzeko gehienezko edukiera %40koa izango da. Merkataritza guneetan dauden haurrentzako guneak eta atseden guneak itxita egon beharko dira. Zein ordura arte egongo dira saltokiak irekita?
Orain arte bezala, 21:00etarako itxita egon beharko dute. Joko eta apustu etxeek ireki ahal izango dute?
Bai. Berriro ireki ahal izango dira joko eta apustu etxeak, ostalaritzari ezartzen zaizkion baldintza berberak beteta. Zer baldintzaren pean irekiko dira berriro joko eta apustu etxeak?
Joko eta apustu jarduerak banaka egin beharko dira, eta pertsonek eserita egon beharko dute. Gehienez sei laguneko taldeak izango dira. Jokalarien artean, 1,5 metroko distantzia gorde beharko da. Joko posizio bateko parte hartzaileen aldaketa bakoitzean bermatu beharko da erabilitako espazioa garbitu egiten dela eta ez dela objekturik trukatzen. Txokoak, elkarte gastronomikoak, lonjak eta antzekoak ireki al daitezke?
Ez. Txokoak, elkarte gastronomikoak, lonjak eta antzekoak itxita egongo dira. Eskola kirola martxan jarriko dute?
Bai, baimenduta egongo da eskola kirola egitea, baina soilik entrenamenduetarako. Hiru baldintza bete beharko dira: gehienez sei laguneko taldeetan egin ahalko dira entrenamenduak, taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezin izango da aldagelarik erabili. Eremu gorriko herrietan eskola kirola abiatu ahal izango da?
Ez. 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 500 kasutik gora duten herrietan, eskola kirola bertan behera geratuko da. Taldean kirola egin ahal da?
Hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, federatu gabeko kirol jarduera fisikoa bakarka edo taldeka egin ahal izango da, aire zabalean, kontaktu fisikorik gabe, eta aldi berean sei laguneko taldeetangehienez ere. COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak, gimnasioetan, kirol klubetan edo kiroldegietan programatutako ikastaroak edo jarduerak, eta jarduera fisikoa eta kirol jarduera, aire zabalean eta gehienez sei laguneko taldeetan. Irten al daiteke korrika egitera edo bizikletan taldean ibiltzera?
Federatu gabeko kirol jarduera fisikoa bakarka edo taldeka egin ahal izango da aire zabalean, kontaktu fisikorik gabe, eta aldi berean 6 laguneko taldeetan, gehienez ere. Kendu al daiteke maskara, bakarka, hiri inguruetan kirola egiten dudan bitartean?
Kirol jarduera orotan, nahitaez erabili beharko da maskara. Hauek dira salbuespenak: eremu naturaletan, hirigune periferikoetan (oinezkorik gabe), igerilekuetan, jarduera fisiko handiko aparteko uneetan, eta lehiaketetan. Kirol ikuskizunetan publikoa baimenduta dago?
Ez, debekatuta dago publikoa. Kirolari federatu bat lehiatu daiteke?
COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, lehiaketa profesionalean eta federatuan murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak egin ahal izango dira. COVID-19aren kasu positiboen azken 14 egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak. Baimenduta al dago ehiza jarduera bere modalitate guztietan, bai eta ibaiko eta itsasoko arrantza, kirol arrantza eta jolas arrantza ere, modalitate guztietan?
Bai, bizitokia dugun probintziako udalerri guztietan. Praktika hori beste probintzia batetik igarotzen den udalerri mugakidean ere egin daiteke. Kontzertu batera joan ahal izango da?
Bai, baina soilik musikari profesionalen emanaldietara. Musika eta ahots-entsegu ez-profesionalak debekatuta egongo dira oraindik ere. Dantza taldeek entseguak egin ahal dituzte?
Bai, eta baita dantza talde ez-profesionalek ere. Antzerki jardueretarako indarrean dauden baldintza berberetan egin ahal izango dituzte entseguak. Joan al da bizitokia dugun udalerritik kanpo egiten den hileta, hil beila edo ehorzketa batera? Eta Arabatik, Gipuzkoatik eta Bizkaitik kanpora?
Euskal Autonomia Erkidegoan egiten diren hileta, beila edo ehorzketetara joan daiteke. Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo egiten direnetara bigarren mailara arteko senideak joan ahal izango dira. Nolanahi ere, atal honetan ezarritako neurriak bete behar dira: hil beiletan, 30 pertsona batu ahalko dira, gehienez, aire zabaleko espazioetan, eta seiespazio itxietan. Bertaratzen den pertsona kopurua txikiagoa izanez gero, ezingo da baimendutako edukieraren %50 gainditu. Hildakoaren ehorzketan edo haren errausketarako agurrean, 30 pertsona egon ahalko dira, gehienez, betiere espazio irekian egiten bada. Espazio itxian eginez gero, gehienez hamar pertsona batu ahalko dira, eta, nolanahi ere, pertsonen arteko distantzia gorde beharko da. Kasu guztietan erabili beharko da maskara. Gaueko zer ordutara arte egongo da garraio publikoa?
Azken irteera 23:00etan izango da. Jan edo edan ahal da garraio publikoan?
Bidaiaren denbora bi ordutik beherakoa bada, ezin da jan, baina bai edan. Badago okupazio mugarik garraio publikoan?
Ez, garraio publiko eta pribatuetan ibilgailuak duen plaza adina pertsona joan ahalko da, betiere maskara jantzita. Zer gertatzen da kultur ekitaldi batera joan eta 22:00ak baino beranduago amaitzen bada?
Jarduera edo ekitaldi kultural edo sozialik ezingo da 21:00ak baino beranduago amaitu. Ordubete izango da (22:00ak arte) etxera itzultzeko. Etxeratze agindua zein ordutan da?
Orain arte bezala: 22:00etatik 06:00etara. Zenbat pertsona elkartu ahal dira?
Gehienez sei pertsona bildu ahalko dira, orain arte bezala. Sei lagun baino gehiago ezin izango dira bildu, ez espazio publikoetan ez pribatuetan, eta neurri horrek berdin balio du espazio itxietarako zein kalerako. ]]>
<![CDATA[Gasteizko udal gobernuak eta Elkarrekin-ek akordioa lortu dute aurrekontuetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/192294/gasteizko_udal_gobernuak_eta_elkarrekin_ek_akordioa_lortu_dute_aurrekontuetan.htm Fri, 15 Jan 2021 11:38:02 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192294/gasteizko_udal_gobernuak_eta_elkarrekin_ek_akordioa_lortu_dute_aurrekontuetan.htm <![CDATA[Nafarroako Auzitegi Nagusiak atzera bota du terrazetan erretzeko debekua]]> https://www.berria.eus/albisteak/192301/nafarroako_auzitegi_nagusiak_atzera_bota_du_terrazetan_erretzeko_debekua.htm Fri, 15 Jan 2021 08:09:16 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192301/nafarroako_auzitegi_nagusiak_atzera_bota_du_terrazetan_erretzeko_debekua.htm <![CDATA[Ia ehun pertsona kutsatu dira Zamudioko zahar etxean]]> https://www.berria.eus/albisteak/192210/ia_ehun_pertsona_kutsatu_dira_zamudioko_zahar_etxean.htm Wed, 13 Jan 2021 07:41:13 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192210/ia_ehun_pertsona_kutsatu_dira_zamudioko_zahar_etxean.htm <![CDATA[Araba, Bizkai eta Gipuzkoa arteko joan-etorriak, mugatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1945/002/001/2021-01-12/araba_bizkai_eta_gipuzkoa_arteko_joan_etorriak_mugatuta.htm Tue, 12 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1945/002/001/2021-01-12/araba_bizkai_eta_gipuzkoa_arteko_joan_etorriak_mugatuta.htm
Astelehenero eta ostegunero eguneratuko da itxita egongo diren udalerrien zerrenda. Oraintxe, herri hauek daude egoera horretan: Araban, Agurain; Gipuzkoan, Andoain, Beasain, Lazkao, Villabona eta Zumaia; eta Bizkaian, Bermeo, Lekeitio eta Zornotza. Intzidentzia tasa handia duten 5.000 biztanletik beherako herrietan, tokian tokiko egoera aztertuta erabakiko dute horiek itxi ala ez.

Labiren batzorde teknikoak egindako proposamenak aintzat hartuta zorroztu ditu neurriak Jaurlaritzak. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak atzo azaldu zuen egungo egoera «ziurgabetasun handikoa» dela, aldagai guztiek erakusten dutelako koronabirusaren kutsatze tasak «goranzko joera» hartu duela. «Ez gaude ongi», azpimarratu zuen. Azaroaren erditik zegoen beheranzko joera «eten» egin da, eta Eguberrietako jaien ondorioak nozitzen hasiko dira aurki, sailburuaren esanetan. Hamalau eguneko intzidentzia metatuak erakusten du «joera aldaketa» bat egon dela: abenduaren 29an, 100.000 biztanleko 235 kasu zeuden; orain, 100.000 biztanleko 305 kasu daude.

Eskola kirola

Izurriaren hazkundea eteteko, indarrean dauden neurri batzuk gogortzea eta beste batzuk bere horretan uztea erabaki du Jaurlaritzak. Bihar gauerdian sartuko dira indarrean, eta hogei egun iraungo dute, otsaila hasi arte. Hala ere, Labiren aholku batzordeak «etengabe» ebaluatuko ditu neurriok, eta, egoera epidemiologikoaren arabera, lehenago ere moldatu ditzake.

Bihar gauerdian indarrean sartuko diren neurrien artean, bada berritasunik. Azpimagarriena da eskola kirola baimendu egingo dutela, baina soilik entrenamenduetarako. Entrenamendu horiek sei laguneko taldeetan egin beharko dira asko jota; taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezingo da aldagelarik erabili.

Profesionalak ez diren dantza taldeen entseguak ere baimenduko dituzte, antzerki jarduerarako indarrean dauden baldintza berberekin. Gainera, joko eta apustu etxeak berriro ireki ahal izango dira —intzidentzia handiko herrietan salbu—, ostalaritzari ezartzen zaizkion baldintza berberak beteta. Saltokietako gehienezko edukierari dagokionez, %40ra murriztuko da 150 metro koadro baino gehiago duten saltokietan; gainerako establezimenduetan, berriz, %60ra.

Bestalde, indarrean dauden bestelako neurriei eutsi egingo die gobernuak. Etxeratze agindua bere hartan utziko du: 22:00etatik 06:00etara. Merkataritza eta kultur jarduera orok 21:00etan amaituta egon beharko du beranduenez, eta ostalaritzak eta jatetxeek 20:00etatik 06:00etara itxita egon beharko dute. Talde bilkurak ere mugatuta egongo dira aurrerantzean: gehienez sei pertsona arteko taldeak egongo dira baimenduta. Musika eta ahots entsegu eta emanaldi ez-profesionalek debekatuta segituko dute, eta gurtza aretoetako gehieneko edukiera %35era mugatuta egongo da, orain arte bezala.

Sagardui kezkatuta mintzatu zen atzo gaitzaren bilakaera dela kausa: «Hilabete oso zailak ditugu aurrean». Intzidentzia tasa abaila handiz handitu da azken asteotan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Erresuma Batuan atzemandako birusaren aldaera berriak «mehatxua» areagotu du, haren esanetan. Hala, Sagarduik herritarren eta instituzioen arteko elkarlanerako deia egin zuen, hamalau eguneko intzidentzia tasa egungo kopuruetatik behera ezartzeko, eta 100.000 biztanleko 60 kasura murriztu ahal izateko.

Osasun sailburuak azpimarratu zuen badaudela tresna nahikoak birusaren hazkundeari aurre egiteko: onartutako prebentzio neurriak; kasuak atzemateko, bilatzeko eta haien kontaktuak bakartzeko arakatze sistema, eta txertaketa aipatu zituen. Hain justu, Labiren batzorde teknikoak azpimarratu zuen arakatze sistemaren bitartez kasuen %40tik gora atzematea lortu dela, eta tresna hori «ezinbestekoa» dela izurria kontrolpean izateko.

Labik atzo batzarra egiten zuen bitartean, hainbat ostalarik elkarretaratzea egin zuten Lehendakaritzako egoitzaren aurrean, SOS Ostalaritza plataformak deituta, sektorearen egoera larria salatzeko. Instituzioen aldetik «errespetua eta informazioa» galdegin zuten, eta ostalaritzari ezarritako murrizketengatik «kalte ordainak» exijitu. Ohartarazi zuten «arazoa» ez dela ostalaritza, eta kalte ekonomikoei aurre egiteko plan bat eskatu zioten Jaurlaritzari.

Nafarroan, neurri berriak

Nafarroan ere kutsatzeen kurba apaldu ezinik daude, eta Nafarroako Gobernuak aste honetan zorroztuko ditu indarrean dituen hainbat neurri. Ramon Alzorriz PSNk parlamentuan duen bozeramaileak atzo aurreratu zuen gobernuak «neurri berriak» iragarriko dituela aste honetan, transmisioaren goranzko joera etengabea delako lurraldean.]]>
<![CDATA[Araba, Bizkai eta Gipuzkoa arteko sarrera-irteerak mugatuko dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/192095/araba_bizkai_eta_gipuzkoa_arteko_sarrera_irteerak_mugatuko_dira.htm Mon, 11 Jan 2021 07:12:29 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/192095/araba_bizkai_eta_gipuzkoa_arteko_sarrera_irteerak_mugatuko_dira.htm eremu gorrian dauden udalerriak itxiko dituzte, eta ezin izango da horietan sartu edo irten, ezinbestekoak ez diren jarduetarako salbu. Beraz, intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik gorakoa denherrietan konfinamendu perimetrala ezarriko dute. Udalerri horietako biztanleek ezingo dute alboko udalerrietara joan-etorririk egin, eta taldeko kirol jarduerak etenda geratuko dira. Eremu gorriko udalerrien zerrenda astelehenetan eta ostegunetan berrikusiko du Jaurlaritzak, astero, Sagarduik azaldu duenez. Eusko Jaurlaritzak gaur hartutako neurriak asteazkenean sartuko dira indarrean, gaueko 00:00etan, dekretu bidez. Ostalaritzari dagokionez,ez da aldaketarik egongo, eta itxiera ordutegia bere horretan utziko dute: 20:00etan itxi beharko dute. Eremu gorrian dauden udalerrietan, aurrerantzean ere itxita egongo da ostalaritza. Etxeratze aginduak ere berdin segituko du toki guztietan: 22:00etan izango da. Bestelako erabaki berririk ere bada: 150 metro koadro baino gehiago duten saltokietan, edukiera %40ra murriztuko da, eta azalera hori baino txikiagoa dutenen kasuetan, %60ra. Intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik beherakoa den udalerrietan, eskola kirola baimenduko dute, baina soilik entrenamenduetarako. Entrenamenduak asko jota sei laguneko taldeetan egin beharko dira, taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezingo dituzte aldagelak erabili. Profesionalak ez diren dantza taldeen entseguak ere baimenduko dituzte, antzerki jarduerarako indarrean dauden baldintza berberekin. Gainera, joko eta apustu etxeak berriro ireki ahal izango dira, ostalaritzak dituen neurri berberekin.
]]>
<![CDATA[ATZETIK DATOR HIRUGARRENA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1947/010/001/2021-01-10/atzetik_dator_hirugarrena.htm Sun, 10 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1947/010/001/2021-01-10/atzetik_dator_hirugarrena.htm
Urtarrilean beste olatu bat izango zela gauza jakina zen. Ikuspuntu epidemiologo batetik aztertuta hala izan da historikoki, Adrian Aginagalde epidemiologoak azaldu duenez: «Ohikoa izaten da abenduko azken astean birusak abiadura handiagoarekin transmititzea, besteak beste, Eguberrietako ospakizunak tartean egoten direlako». COVID-19aren kasuan ere hala izaten ari da. Datuek erakusten dute abenduaren 30etik aurrera berriro ugaritzen hasi dela batez besteko eguneko kasu kopuru berria, eta urtarrilaren 5ean berriro 500etik gora igaro dela. Goranzko joera hori apala da oraindik, baina hurrengo egunetan ikusiko da kurbak gorantz egingo duela. «Abenduaren 24ko eta 25eko familia topaketen ondorioak orain ari gara ikusten, eta ondoren ikusiko dugu Gabon zahar eguneko eta urtarrilaren 1eko efektua nolakoa den, eta gero Errege egunekoa,... Argi dago, beraz, transmisioaren bizkortze bat izaten ari dela».

Ikuspuntu epidemiologikotik ez dago hain argi oraingoa bigarren olatuaren jarraipen bat den, edo olatu berri baten hasiera. Edonola ere, Aginagaldek zehaztapen bat egin du: «Epidemiologikoki, ziurrenik, olatu berberaz ari gara, historiak esaten duelako olatuen artean hutsarterik ez badago, olatu berbera dela; baina hirugarrena deituko diogu». Bigarren olatua ez denean erabat pasatu etor daiteke atzetik hirugarrena, are indar handiagoarekin: «Ez da tsunami bat non olatua guztiak atzera egiten duen eta itsasorik gabe geratzen garen. Ura nahiko maila altuan dugula dator bestea, eta hori izan daiteke arriskutsuena».

Izan ere, Euskal Herriko datuak kezkagarriak dira, eta etengabea da kasuen zabalkundea. Jakina denez, kutsatzeen ondorioak hiru asteren buruan islatzen dira ospitaleetan, eta, beraz, baita heriotzetan ere. Eguberrietako efektuaren benetako dimentsioa, hortaz, aurki ikusiko da. Olatuaren dimentsio horren tamaina nolakoa izango den da orain kezka nagusia. Apala edo larria izango den jakitea falta da, hau da, ospitaleen gaineko presioa nolakoa izango den, eta hildako kopurua zenbatekoa. Izan ere, olatua bera ez da neurtzen birusak kutsatutako kasuen bidez, baizik eta hildakoen bidez. Horrenbestez, kutsatuek gorantz egiten jarraitzen duten neurrian egingo du gora hildakoen kopuruak ere.

Datuak aztertuta eta izurriak orain arte izan duen bilakaera ezagututa, aurreikuspen oso ezkorra egin du Aginagaldek: «Oso litekeena da lehenengo olatua bezain latza izatea, edo okerragoa». 1918ko gripeak utzitako irakaspenetatik iritsi da ondorio horretara: «Sasoiko birusekin gertatzen dena gertatu zen orduan, hots, Eguberrien ostean, izugarri bizkortu zen transmisioa, gizarteak jaietan izandako portaeraren ondorioz».

Izurri klasikoen transmisio patroiei begiratuta, hirugarren olatua urtarrila-otsaila artean iristea «aurreikusi zitekeen zerbait» zela uste du Ana Galarraga Elhuyarreko zientzia komunikatzaileak, eta horregatik uste du ezinbestekoa zela neurri zorrotzagoak hartzea. Haatik, estrategia okerra hautatu dela deitoratu du: «Eguberriak egon dira, kontsumoa eta mugikortasuna areagotu dira, eta neurri gogorrik ez denez hartu, litekeena da hirugarren olatua asko aurreratzea eta areagotzea. Hautatu den estrategiaren ondorio da hori».

Hausnarketa horrekin bat dator Guillermo Quindos EHUko mikrobiologoa ere, baina zuhurrago mintzo da: «Hirugarren olatu baten hasieran gaudela ziurtatzeko, kurbaren benetako bilakaera ikusi beharra dago, eta datozen egunak azterketa baten modukoak izango dira». Hala ere, azkeneko asteetako kutsatze tasek etor daitekeenaren arrastoren bat ematen dutela onartu du, kezkaz: «Ezin dugu ukatu jende asko leku itxietan biltzen denean ondorioak egoten direla, birusaren transmisioa eta kutsatzea errazten direlako. Mugikortasuna handitu izanak ere ondorio berberak ekarriko ditu».

Estrategiak

Urtebete beteko da izurria Euskal Herrira iritsi zenetik, eta hirugarren olatu baten atarian gaude. Zer gertatu da azken hilabeteotan egoera honetara iristeko? Zein izan da bigarren olatutik hirugarren batera egiteko bidea? Galarragak argi dauka zergatia: «Gauzak ez direlako ongi egin». Uste du Mendebaldeko herrialde gehienek birusarekin bizitzearen aldeko hautua egin dutela, ekonomia eta osasunaren arteko oreka mantentzeko, baina estrategia horrek porrot egin duela. «Beste herrialde batzuetan birusa desagerrarazteko estrategia eraman dute, eta neurri politiko eta sozial gogorragoak hartu badituzte ere, izurriaren kontrolean emaitza hobeak lortu dituzte». Euskal Herrian, oro har, lausoago jokatu da, estrategia egokirik gabe: «Konfinamendutik irteera oso azkar egin zen, ez zen baliabide nahikorik jarri arakatzeetan, eta bigarren olatua Europan baino lehenago iritsi zen».

Quindosek, ordea, uste du osasun krisian agintariek aukeratzen duten estrategia baloratzea ez dagokiela zientzialariei: «Guri dagokiguna da ahulguneak detektatzea, eta hobetzeko iradokizunak egitea». Eta egon da zer hobetu agintari politikoen estrategietan: «Lehen olatuan, esaterako, osasun arta egoki baterako material nahikorik ez zegoen, izurri bati aurre egiteko osasun profesional gutxi zeuden, test diagnostikoak egiteko zailtasunak zeuden... Alde handia egon da pandemia batean izan behar genituen baliabideen eta izan ditugunen artean».

Abenduaren amaieratik, izurriaren zabalkundea berriro ari da hazten, eta Quindosek gobernuen eta gizartearen jokabideei erreparatu die. Uste du egokiagoa dela debekuak ezartzea aholkuak ematea baino: «Irmotasun handiagoarekin har zitezkeen erabakiak. Gobernuen eta gizartearen erantzukizun kolektiboa da».

Galarragak erantsi du honezkero «oso berandu» dela koronabirusaren gaitzak sortutako olatu berria ekiditeko, «geldiezina» deritzolako Eguberrietako efektuari. Horrek ekarriko dituen ondorioen larritasunaz ohartarazi du: «Jende gehiago hil ez ezik, maila sozialean ere arrakala handituko du, lehendik lanik gabe geratu zirenak denbora luzeagoan egongo direlako langabezian». Txertoan jarrita du esperantza: «Ez du olatua ekidingo, baina baliteke heriotza kopurua apaltzea».

Birusaren aldaera berria

Hirugarren olatuaren dimentsioa aurreikusteko, komeni da aldagai berri bat kontuan hartzea: Erresuma Batuan atzemandako SARS-CoV-2 birusaren aldaera berria. Adituak kezkatuta daude horren inguruan, errazago transmititzen delako. Galarragak ohartarazi du mutazio gehiago egon daitezkeela, eta azkarrago transmititzeko mutatu den bezala, hilgarriagoak ere bihur daitezkeela. Adi ibiltzea komeni dela uste du: «Arriskutsua da birus asko egotea zirkulazioan».

Aginagaldek, berriz, gogoratu du 1918ko gripean ere birusa mutatu zela, eta kutsatuen eta hildakoen profila gaztetu zela. Kutsakortasuna handitzen bada, ohartarazi du ospitaleeen gaineko presioak ere gora egingo duela: «Bigarren olatuan presio asistentziala arintzeko jarri ziren zenbait neurrik gainezka egin dezakete, eta lehenengo olatuan izandako egoera horietako batzuk berriro izan ditzakegu».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak espero du otsailerako zahar etxeetako egoiliarrak eta langileak txertatuta egotea]]> https://www.berria.eus/albisteak/191949/jaurlaritzak_espero_du_otsailerako_zahar_etxeetako_egoiliarrak_eta_langileak_txertatuta_egotea.htm Thu, 07 Jan 2021 07:26:20 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/191949/jaurlaritzak_espero_du_otsailerako_zahar_etxeetako_egoiliarrak_eta_langileak_txertatuta_egotea.htm <![CDATA[Moderna botika etxearen txertoari oniritzia eman dio Europako Batzordeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1962/008/002/2021-01-07/moderna_botika_etxearen_txertoari_oniritzia_eman_dio_europako_batzordeak.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1962/008/002/2021-01-07/moderna_botika_etxearen_txertoari_oniritzia_eman_dio_europako_batzordeak.htm
Ohar batean, batzordeak esan du estatu kide guztiei egin diela kontsulta txertoari «baimen komertzial gehigarria» eman aurretik. Lizentzia hori emateko, ohikoak baino datu gutxiago eskatzen ditu batzordeak, «botika bat berehala izatearen abantailak nabarmen gainditzen badu informazio guztia eskuragarri ez izatearen arriskua». Von der Leyenen iragarpenaren aurretik, EMAk adierazi zuen COVID-19aren aurka Modernak garatutako txertoa «segurua eta eraginkorra» dela.

Moderna txertoaren azterketa atzo bertan amaitu zuen giza sendagaien batzordeak (CHMP), modu positiboan. Txertoaren ekoizpen prozesuak, kalitateak, osagaiek eta entsegu klinikoan jasotako datuek emaitza positiboak izan dituztela nabarmendu du batzordeak. Europan onartzen den bigarren txertoa da Modernarena. Izan ere, abenduaren 21ean Pfizer-BioNTech botika etxeen txertoari oniritzia eman zion.

Txertoa birusari aurre egiteko «tresna berri» bat dela azaldu du Emer Cooke EMAko arduradunak. «Osasunaren Mundu Erakundeak izurria deklaratu zuenetik urtebete baino gutxiago igaro den honetan, bigarren txerto bat izateak argi utzi du ahalegin handia egin dugula eta konpromiso garrantzitsuak hartu ditugula guztiok».

18 urtetik gorako pertsonentzat da «segurua eta eraginkorra» txertoa, EMAk dioenez. Entsegu klinikoak 18 eta 94 urte bitarteko 30.000 pertsonarekin egin dituzte, eta ondorioztatu dute sintomak dituztenen kasuan %94,1eko eraginkortasuna izan duela. Halaber, arrisku taldean daudenen artean %90,9ko eraginkortasuna izan duela ondorioztatu dute ikerketa horietan; biriketako gaitz kronikoak, bihotzeko gaixotasunak, gizentasuna, eritasun hepatikoak, diabetesa edo GIB birusa dutenen artean egin dituzte entseguak.]]>
<![CDATA[Azken hiru asteetako daturik okerrenak izan dira Hegoaldean: 734 kasu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/010/001/2021-01-07/azken_hiru_asteetako_daturik_okerrenak_izan_dira_hegoaldean_734_kasu.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1972/010/001/2021-01-07/azken_hiru_asteetako_daturik_okerrenak_izan_dira_hegoaldean_734_kasu.htm
Guztira, 11.903 PCR eta antigeno test egin zituzten asteartean Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, bezperan baino 2.848 gehiago, eta horietatik %6,1ek eman zuten positibo. Positiboen ehunekoak 0,8 puntu behera egin du, beraz, bezperako datuekin alderatuta. Nolanahi ere, datuek erakusten dute birusa azkar hedatzen ari dela lau lurraldeetan, eta ia denetan egin dutela gora positiboek. Araban salbu, gainerakoetan egin dute gora. Hain justu, Araban 60 kasu detektatu zituzten (22 gutxiago), Bizkaian 304 (76 gehiago) , Gipuzkoan 210 (41 gehiago) eta Nafarroan 155 (zortzi gehiago).

Bi gobernuek emandako datuen arabera,57 lagun ospitaleratu zituzten asteartean, eta heriotza baten berri eman zuen Nafarroako Gobernuak.

Nafarroa, okerrago

Nafarroako egoera bereziki da kezkagarria. Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, azken bost asteetan atzemandako positibo kopuru handiena da asteartean zenbatu zutena, eta, oraintxe, positiboen ehunekoa %8,3 da. Azken asteko datuak ere ez dira bat ere onak, Nafarroako Osasun Publikoko Institutuak asteazkenero kaleratzen duen txosten epidemiologikoak islatzen duenez. Positiboen datuak ematen du egoeraren neurria: abenduaren 28tik urtarrilaren 3ra 810 positibo zenbatu zituzten Nafarroan (100.000 biztanleko 123 positibo). Aurreko astearekin alderatuz gero, %34 egin dute gora kasuek.

Azken zazpi egunetan Nafarroan izandako ospitaleratzeen eta heriotzen inguruko datuak ere ez dira askoz hobeak. Abenduaren 28tik urtarrilaren3ra hamalau lagun hil ziren koronabirusarekin, 51 lagun ospitaleratu zituzten gaitzarekin (aurreko astean baino bederatzi gehiago), eta sei lagun zeuden larri ZIUetan (bat gehiago). Kutsatze kurbak gora egiten jarraitzen duela baieztatzen dute datuek, eta Nafarroako Gobernuak atzo adierazi zuen kurba apaltzeko aukera dagoela baldin eta «berreskuratzen» badira azaroan indarrean jarritako hainbat neurri murriztaile.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere positiboen kopurua handitu da, eta Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak astearte gauean ohartarazi zuen egoera «oso larria» dela. Bihar bilduko da Labi EAEko Babes Zibileko Planaren aholku batzordea indarrean dauden neurriak aztertzeko.]]>
<![CDATA[Urkulluk ohartarazi du egoera «oso larria» dela]]> https://www.berria.eus/albisteak/191893/urkulluk_ohartarazi_du_egoera_oso_larria_dela.htm Wed, 06 Jan 2021 13:14:07 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/191893/urkulluk_ohartarazi_du_egoera_oso_larria_dela.htm <![CDATA[Europako Batzordeak Moderna etxearen txertoa baimendu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/191899/europako_batzordeak_moderna_etxearen_txertoa_baimendu_du.htm Wed, 06 Jan 2021 07:38:57 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/191899/europako_batzordeak_moderna_etxearen_txertoa_baimendu_du.htm <![CDATA[Maskara gardenak: seguruak?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/007/001/2021-01-06/maskara_gardenak_seguruak.htm Wed, 06 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1996/007/001/2021-01-06/maskara_gardenak_seguruak.htm
Pandemiaren ondorioz, maskarak nahitaezko osagarri bihurtu dira herritarren egunerokoan, eta, egun, farmazietan eta bestelako saltoki askotan eskura daitezke. Hain justu, gardenak diren batzuk ere saltzen dira, batez ere ezpainak irakurtzeko beharra dutenei komunikazioa errazteko. Horiek ere farmazietan saltzen dituzte, eta homologatuta daude. Horrek, baina, ez du esan nahi koronabirusaz babesteko balio dutenik. Mujika: «Homologatuta egonda ere, ez dute funtzionatzen. Zigilu batek segurtasuna bermatzen duen ustea ez da egiazkoa».

UNE 0064 eta UNE 0065 zigiluen bitartez homologatuta daude maskara gardenak. Mujikak azaldu duenez, maskaren erabilera derrigortu zenean, Europak ekoizleek gainditu beharreko hainbat proba malgutu zituen maskaren eskari handiari erantzun ahal izateko, eta horrek ondorio bat ekarri du: «Zigilu horiek eramateko behar diren gutxieneko baldintzak ez dira betetzen». Maskara gardenen kasua hori da: «Argi dago probak gaizki egin dituztela, eta, hirugarren batek segurtasun probak egingo balitu, maskara horiek ez luketela zigilurik lortuko. Akats bat dago horren guztiaren atzean». Farmaziek baimena daukate maskara gardenak saltzeko, homologatuta daudelako, nahiz eta Espainiako Osasun Ministerioak ez dituen oraindik arautu. Horregatik, farmazialari askok uzkur begiratzen diete maskara horiei. Saldu arren, ez dituzte gomendatzen.

Ainhoa Oñatibia Gipuzkoako Farmazialarien Elkarteko farmazialaria da, eta ohartarazi du maskara gardenak ez direla egokiak koronabirusarekin ez kutsatzeko. Hori hala, elkartetik eskaera egin diete Gipuzkoako farmazialariei: «Osasun erreferente batzuk diren neurrian, eskatzen diegu COVID-19aren kutsatzea murriztu ahal izateko ebidentzia zientifikoa duten produktuak bakarrik emateko. Gure aholkua da maskara kirurgikoak edo FPP2 maskarak saltzeko, baina ez maskara gardenak».

Izatez, entzumen elbarritasunak dituzten pertsonentzat dira maskara gardenak, baina gero eta jende gehiagok erabiltzen ditu, arinagoak eta arnasa egiteko erosoagoak direlako. Izan ere, maskara gardenak egiteko erabiltzen den materiala sareduna da, eta zuloak ditu. Gainerako maskara homologatuek dituztenak baino handiagoak dira zulo horiek: birusaren tantatxoek 1,10 mikra neurtzen dute, eta maskara gardenen zuloek 250 mikra neurtzen dute. Tamainan dago, hain justu, arriskua. Mujika: «Gutxieneko batzuk bete behar dira, eta maskara gardenak muga horretatik oso urrun daude». Oñatibia: «Zulo horietatik aerosolak oso-oso erraz atera eta sar daitezke».

Ezpainak irakurtzeko

Gor-mutuen elkarte askoren aspaldiko eskaria da maskara gardenen erabilera orokortzea, eta haien aldarrikapenei bete-betean eragiten die sortu den polemikak. Gogaituta dagoela aitortu du Mari Luz Sanz Eunate entzumen urritasuna duten pertsonen familien elkarteko arduradunak. Ulertezin deritzo eztabaidari, eta maskara gardenen aurkako «jazarpena» gaitzetsi du: «Araudia ez badute betetzen, zergatik saltzen dituzte farmazietan? Ez badira seguruak, debeka ditzatela, eta bestela utz diezaiotela aurkako kanpaina egiteari».

Sanzek gogoratu du zenbait enpresak «ahalegin handia» egin dutela ezpainak irakurtzea behar duten kolektiboen beharrei erantzuteko, eta «puntako teknologiak» erabili dituztela maskarak egiteko. Ez du arrazoirik ikusten horien segurtasuna zalantzan jartzeko:«Jomugan jarri aurretik, salaketak frogatu egin behar dira». Dei zuzena egin dio Espainiako Gobernuari, behin betiko argitu dezan maskara gardenei oniritzia emango dien ala ez.

Gor-mutuentzako «bestelako alternatibak» egon badaudela ziurtatu du Mujikak, baina zientzian inbertsio handiagoak behar direla horretarako. Gaur-gaurkoz, baina, ez dago gardena den eta transpirazio maila handa duen materialik. «Existituko balitz kalean egongo litzateke, baina oraino ez da egin».]]>
<![CDATA[Bertako artisten epeletan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/040/001/2021-01-03/bertako_artisten_epeletan.htm Sun, 03 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1953/040/001/2021-01-03/bertako_artisten_epeletan.htm
Eguerdian zabaldu dituzte Sumendiko ateak, eta iluntzera arte izan dituzte irekiak. Gune okupatuaren kanpoaldean pala eskuan du neska batek, azokarako sarbidea garbitzen. Elurrak ia toki dena jan dio espaloiari, eta ez da erraza kalean oinez ibiltzea. Neska batek elurra alboetara botatzen duen bitartean, beste batek Sumendira sartzeko gonbita egin die bertaratzen direnei. «Jarraitu lurrean marraztutako geziak, hemengoak joateko, eta horkoak bueltatzeko». Azoka ahalik eta modu seguruenean egin dadin ahalegindu dira gune okupatuko kideak, eta baita lortu ere.

Ongi antolatu dute lokala, artista bakoitzaren mahaien arteko distantzia gordeta. Artistak gustura daude: «Eskertzen da antolatzaileek gure osasunaz eta segurtasunaz kezkatzea». Carolina Mattos ilustratzaile eta eszenografoak bigarren urtez jarraian paratu du salmenta postua Sumendiko azokan. Margoak eta bordatuak nahasten ditu bere artelanetan, eta, besteak beste, eskuz egindako oihalak eta banderatxoak saltzen ditu: «Duela bost urte hasi nintzen teknika hauek erabiltzen, eta tailerrak ere eskaintzen ditut». Sumendiko azokak parada eman dio bere artelanak erakusteko, eta eskertuta dago: «Horrelako erakusleihoak behar ditugu».

Ondoko mahaian dago Dorleta Pumar. Pinturarekin eta hariarekin atontzen ditu oihalezko poltsak, egutegiak eta orriak. Oihal bat josten ari den bitartean azaldu du nondik datorkion zaletasuna: «Amamak josten erakutsi zidanetik egiten ditut eskulanak, baina orain arte Instagram bidez bakarrik saldu izan ditut». Lagunek animatu zuten Sumendi espazioko azokan saltokia jartzera. Lehen urtea du bertan, eta ezinbestekotzat jo du horrelako guneak izatea, artista gazteak ezagutzera emateko aukera «ezin hobea» delako: «Artelanak egiten ditugunon egoera ez da samurra, eta pandemiarekin are zailagoa da. Horrelako ekinbideak sustatzea oso garrantzitsua da guretzat, eta, gainera, alaitasuna eta bizitasuna ematen dio auzoari».

Gertukoa, auzokoa

Azken hiru urteotan arrakasta handiz egin izan da artisten azoka Sumendin, eta kontzertuak eta tailerrak ere antolatu izan dituzte egun osoan. Aurten, baina, azoka baino ezin izan dute egin, pandemiagatik. Hala ere, pozik daude gune autogestionatuko kideak. Igor Serna Sumendiko kidea da, eta Judimendi auzoko eragile ezberdinen materiala salgai dauka bere postuan. Bestelako kontsumo eredu baten alde mintzatu da: «Guk modu bat eskaini nahi diegu auzoko artistei euren produktuak kaleratzeko. Denda handietan erosi beharrean, beste kontsumo mota bat sustatu nahi dugu: gertukoa, auzokoa».

Gero eta jende gehiago ikusten da azokan, eta artistak hasi dira lehen artelanak saltzen. Kalean elurra mara-mara ari duen bitartean, barruan epela da giroa. Mara Verde eta Jesus San Martin salmenta postu guztiak ari dira bisitatzen. «Ez gara auzokoak, baina lagun batzuen bitartez izan dugu azokaren berri; etorri gara, eta asko gustatzen ari zaigu», azaldu du Verdek. Gazteen sormenari bultzada emateko modu «aparta» dela nabarmendu du San Martinek. «Kalea polita dago orain, zuri-zuria, baina hemen barruan askoz ederragoa da giroa».]]>
<![CDATA[Hamasei asteko aitatasun baimena indarrean dago jada Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/001/2021-01-02/hamasei_asteko_aitatasun_baimena_indarrean_dago_jada_hegoaldean.htm Sat, 02 Jan 2021 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/001/2021-01-02/hamasei_asteko_aitatasun_baimena_indarrean_dago_jada_hegoaldean.htm
Guraso baimen parekidea ostiralean bertan sartu zen indarrean Hego Euskal Herrian. Erditze egunean hasiko da baimenaren lehen sei asteak hartzeko aukera, eta bi gurasoak derrigortuta daude batera hartzera egun horiek. Gainerako hamar asteak, berriz, gurasoek erabaki dezakete noiz eta nola hartu, haurrak urtebete izan arte. Baimena besterezina da, eta %100 ordaindua.

Izatez, 2019ko azarotik har zezaketen hamasei astera arteko gurasotasun baimena Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langileek, Eusko Jaurlaritzak amatasun eta aitatasun baimenak parekatzeko araua indarrean duelako. Duela bi urte Madrilek zortzi asteko aitatasun baimenak arautzearekin batera onartu zuen lege dekretu bat Jaurlaritzak. Jaurlaritzaren arau berria indarrean zenetik, erditu ez zirenek, guraso ez-biologikoekadopzioen kasuetan, guraso bakarreko familietakoek eta subrogazio bidezkoek aukera zuten baimena hamasei astera luzatzeko. Baimena ordaindua izan da: amari dagozkion hamasei asteak eta bigarren gurasoaren lehen hamabiak Espainiako Gobernuak ordaindu ditu, eta hamabi astetik aurrerakoak, berriz, Eusko Jaurlaritzak.

Neurri horrekin, Jaurlaritzak aurre hartu nahi izan zion Espainiako Gobernuari, eta bere gain hartu horrek dakarren kostua. Baina baimen hori hartu ahal izateko, hainbat baldintza jarri ditu Jaurlaritzak: langileak eszedentzia moduan hartu behar izan ditu aste horiek eta baimena bukatu ostean bakarrik jaso du dagokion ordain ekonomikoa, aldi bakarrean eta gehienez bi hilabeteko epean. Orain arte, gainera, haurra jaio eta hamabi hilabeteko epea zegoen baimen horiek erabiltzeko, baina bi gurasoek ezin zituzten baimenak aldi berean hartu. Soldatapeko langileek, kooperatibetako langileek eta bazkideek eta autonomoek eskatu ahal zuten hamasei asteko baimena Hegoaldean, baita langile publikoek ere.

Atzeratuz joan den neurria

2007an Espainian Berdintasun Legea onartu zen arte, bi egun besterik ezin zuten libre hartu aita berriek Hego Euskal Herrian. Lege horren helburuetako bat zen epe hori luzatzea; bi astera luzatu zen aurrena, baina atzeratuz joan zen neurriaren garapena.

2013rako zegoen aurreikusita hilabetera luzatzea, baina 2017aren hasierara arte ez zuten gauzatu. Hori gertatu zen Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidente izendatzeko PPk Ciudadanosekin eginiko akordioa zela eta. Horren arabera, 2018an bost astera luzatu behar zuten, eta hala egin zuten 2018ko uztailean. Zortzi astera luzatu zuten 2019an, hamabira joan den urtean, eta aurten, berriz, hamasei astera luzatuko dute.]]>
<![CDATA[Beste 647 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta %6,2ra igo da positibo tasa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1833/006/001/2020-12-31/beste_647_kasu_atzeman_dituzte_hegoaldean_eta_62ra_igo_da_positibo_tasa.htm Thu, 31 Dec 2020 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1833/006/001/2020-12-31/beste_647_kasu_atzeman_dituzte_hegoaldean_eta_62ra_igo_da_positibo_tasa.htm
Lurralde bakoitzeko egoerari erreparatuta, Bizkaian atzeman dute positibo gehien: 216, bezperan baino 66 gehiago. Gipuzkoan, berriz, 207 kasu detektatu dituzte, 77 gehiago. Nafarroan, 130 positibo izan dituzte, 28 gehiago. Araban, 88 izan dira atzemandako positiboak, bezperan baino 26 gehiago. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du EAEtik kanpoko sei lagunek ere positibo eman dutela.

Aipatzekoa da Nafarroako kasuen goranzko joera. Azken hilabeteko daturik txarrenak zenbatu dituzte, eta une honetan kutsatze tasa %7,4 da, duela astebete zutena halako bi. Javier Remirez gobernuko presidenteordea kezkatuta agertu zen atzo datuekin, eta ohartarazi zuen goranzko joerak erakusten duela neurri murriztaileei eutsi egin behar zaiela hirugarren oldera «ahalik eta ondoen» iristeko. Hain justu, kutsatzeen kurban «goranzko joera aldaketa bat» atzematen ari dela baieztatu zuen atzo Nafarroako Osasun Publikoko Institutuak, astero kaleratzen duen txosten epidemiologikoaren datuei erreparatuta.

Hego Euskal Herriko ospitaleetan 472 lagun daude, bezperan baino hamahiru gutxiago, eta horietatik 99 larri daude ZIUetan.

4.008 hildako

Jaurlaritzak atzo eguneratu zituen koronabirusak hildakoen datuak. Abenduaren 21 eta 27 artean 71 pertsona hil ziren gaitzarekin; aste berean, Nafarroan, hamar lagun hil ziren. Urri bukaeratik erregistratu den asteko heriotza kopuru txikiena da. Datu horiek aintzat hartuta, 4.000 hildakoen langa gainditu zuen Euskal Herriak abenduaren 26an.]]>
<![CDATA[Beste 647 kasu Hegoaldean, eta positiboen ehunekoa %6,2ra igo da]]> https://www.berria.eus/albisteak/191694/beste_647_kasu_hegoaldean_eta_positiboen_ehunekoa_62ra_igo_da.htm Wed, 30 Dec 2020 07:19:58 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/191694/beste_647_kasu_hegoaldean_eta_positiboen_ehunekoa_62ra_igo_da.htm