<![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 22 Sep 2018 13:39:19 +0200 hourly 1 <![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Akordioa eskatu dio estatuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1897/002/001/2018-09-21/akordioa_eskatu_dio_estatuari.htm Fri, 21 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1897/002/001/2018-09-21/akordioa_eskatu_dio_estatuari.htm
Goizeko saioan eman du Urkulluk hitzaldi nagusia, eta arratsaldeko eztabaidan mamitu ditu ideia batzuk. Lehendakaria estatu konfederalari buruz aritu da goizean. Lurralde arazoei irtenbidea emateko erreferenteak Europan topatu ditu lehendakariak; uste du Eskozian, Belgikan, Suitzan eta Bavarian dauden autogobernu ereduek balio dutela, eta hango eredu konfederalek Espainiako estatuan ere ezar litezkeela. Europako herrialde horietan ez ezik, estatuan ere posible ikusten du «demokrazia plurinazionala»ezartzea: «estatu plurinazionalek funtzionatzen dute, zergatik ez egin?».

Horretarako bidea eskubide historikoetan ikusten du Urkulluk, eta, zehazki, eskubide horien eguneraketan, euskal erakundeak eta estatuak behartuta egongo liratekeelako aldebiko printzipioen arabera jokatzera. «Eskubide historikoen eguneraketak gure herriaren nortasun politikoaren aitortza osoa berma dezake, bai eta herri gisa ditugun helburuak garatzeko botere multzo berezia izatea ere». Haren ustez, Konstituzioaren lehen xedapen gehigarriaren «irakurketa handinahitsu batek» ahalbidetuko luke bide hori egitea.

Espainiarekin «errespetuzko harreman bilateral» bat nahi du Urkulluk. Ideia horretan sakondu du goizeko hitzaldian, eta, berriro luzatu dio eskua Espainiako Gobernuari bide horretan pausoak emateko. Uste du gaur egun posible dela aldebiko harreman hori: «Subiranotasun partekatuen mundu honetan, badaude aukerak erabakitzeko eskubidea eta adosteko borondatea uztartzeko». Urkulluren ustez, Kontzertu Ekonomikoa da akordio horren adibiderik argiena eta erreferentzia nagusia autogobernuan ituna lortzeko. Itun ekonomikoa eta itun politikoa. Biak defendatu ditu lehendakariak.

Estatutua betetzea lehenik

Baina hasteko, jarrera aldatzeko galdegin dio Espainiako Gobernuari. Izan ere, «ezezko bikoitzean» kateatuta ikusten du: «Batetik, Gernikako Estatutuak bete gabe jarraitzen du, onartu zutenetik 40 urte bete diren arren; eta bestetik, estatuak ez du onartzen bere errealitate plurinazionala». Hala, ezezko bikoitz hori baiezko bikoitz bihurtzeko aukera duela ohartarazi dio PSOEren gobernuari, eta halaxe egiteko eskatu dio. Itundutakoa betetzea da lehen pausoa, eta, horrekin batera, «Euskadiren errealitate nazionala» aitortzea, autogobernu ereduaren berezitasunak aitortzea eta eskumen gehiago izatea.

Estatuarekin aldebiko harremana lortu aurretik, baina, lehendakariak uste du ezinbestekoa dela autogobernu lantaldean lortutako akordioa «zabaltzea», eta «ahalik eta esparru zabalenera eramango gaituen bidea» topatzeko ahalegina egiteko galdegin die taldeei. Urkulluk indarra jarri du EAJk eta EH Bilduk Autogobernu Lantaldean lortutako akordioa «zabaltzeko» ideian, eta akordioa babestu ez duten taldeekin adostasuna bilatzea lehenetsi du.

Haren iritziz, akordio zabalago batek bermatuko du itun berria «sendoagoa» eta «hobea» izatea, eta haren «etorkizuna» bermatuta egotea. Itun berria «instituzionalki bideragarri» egiteko ere eskatu die taldeei; iritzi dio taldeak ez direla konformatu behar lortutako adostasunarekin, nahiz eta legebiltzarraren gehiengoaren isla izan. «Demokraziaren handitasunaren isla bada gutxiengoaren iritzia gehitzea», esan du. Arratsaldeko saioan hitz egin du argiago. Esan du «sekulako porrota» litzatekeela «soilik abertzaleek» babestutako akordio bat izatea, eta «erronka» izan behar duela «anitza» izatea eta Espainiako Gorteetan «bideragarria» izatea.

Katalunia hizpide

Egoera politikoaren azterketa orokorra egiterakoan, Urkulluk Pedro Sanchezen gobernuaren «jarrera aldaketa» nabarmendu du. Gogoratu du PPren gobernuan ezinezkoa izan zela hitz egitea, eta ez zuela borondaterik izan estatutua osorik betetzeko. Sanchezi, ostera, bestelako aldartea sumatu dio lehendakariak, eta espero du «akordiorako prestasuna» izatea.

Akordiorako borondate bera eskatu du, halaber, Kataluniako «blokeo politiko eta instituzionala» konpontzeko. Alde horretatik, esan du ez dagoela justifikatuta espetxean dauden agintari katalanak preso izatea.

Bizikidetzari dagokionez, Urkulluk Bertizko Adierazpenaren balioa azpimarratu du, eta «salbuespenezko» espetxe politika amaitzeko eskatu du, xehetasun gehiagorik eman gabe.]]>
<![CDATA[Betiko ereduaren euskarri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2018-09-19/betiko_ereduaren_euskarri.htm Wed, 19 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2018-09-19/betiko_ereduaren_euskarri.htm
Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak joan den ekainaren 26an onartu zuen lege aurreproiektua, eta Eusko Legebiltzarraren esku dago jadanik, taldeek noiz tramitatuko zain. Bidean, alegazioak aurkezteko aukera izan dute erakundeek, poliziaren sindikatu nagusiek eta elkarte profesionalek. Bost sindikatuk egin dituzte ekarpen nagusienak: ESAN, UGT, Erne, CCOO eta ELAk. Horiekin, hainbat proposamen aurkeztu dituzte Euskadiko Aguazilen Elkarteak, Euskadiko Udaltzainburuen Elkarteak (AJEPLE-EUBE) eta Eudelek.

Eragile gehienak oso kritiko daude lege proiektuaren edukiarekin, eta kexu dira Jaurlaritzak apenas onartu duelako haien alegaziorik. BERRIAk kontsultatu dituen sindikatuek irmo gaitzetsi dute Segurtasun sailaren egitasmoa. «Legea oso eskasa da, eta urrun dago gure polizia eredutik», adierazi du Igor Eizagirre ELAko zerbitzu publikoko arduradunak. Legearen edukiarekin ez ezik, sindikatua desados dago tramitatzeko erabili den prozedurarekin ere, Jaurlaritzak ez duelako proiektua aurkeztu Ertzaintzaren kontseiluan eta Mahai Orokorrean. Eizagirrek iragarri duenez, ELAk legebiltzarreko taldeei eskatuko die ez babesteko legea.

Erne sindikatua, berriz, «kezkatuta» dago Segurtasun Sailaren proposamenarekin, «gabezia sakonak» atzeman dizkiolako, Roberto Seijo bozeramaileak jakinarazi duenez. Sindikatuak alegazioak egin dizkie legearen artikulu gehienei.

Poliziaren eragile gehienak bat datoz ideia batean: egungo Polizia Legea «zaharkituta» dago, eta «eguneratu» egin behar da. Hala uste du AJEPLE-EUBE Euskadiko Udaltzainburuen Elkarteak ere. Asier Erkoreka presidenteak nabarmendu du 26 urteren ostean ezinbestekoa dela «gizartean egon diren aldaketetara egokitzea». Besteak beste, iruditzen zaio ezinbestekoa dela lege berriak emakumeen presentzia indartzea, euskara bultzatzea eta udaltzainburuen lana «duin bihurtzea». Erkorekak espero du lege berriak xede horiek bermatuko dituela: «Gu baikor gaude».

Ikusteko dago polizia legeak zer babes izango duen legebiltzarrean, baina poliziaren sindikatu eta elkarte bakoitzak argi du zer-nolako legea nahi duen. «Euskal polizia modernoagoa eta eragingarriagoa» helburu duen lege bat nahiko luke Udaltzainburuen Elkarteak. «Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren beharretara egokitu beharko luke, eta lege eraginkor eta baliagarria izan beharko luke etorkizunean», azaldu du Erkorekak. ELAk ere argi du zerk izan behar duen helburu: «Gizartearen zerbitzura dagoen polizia nahi dugu, zibila, demokratikoa eta giza eskubideak defendatzen dituena».

Batzorde berria

Indarrean dagoen polizia ereduari bultzada emateko zenbait neurri jaso ditu Jaurlaritzak proiektuan, eta horien artean bada berritasunik: horietako bat da Jokabide Egokien batzorde bat sortzea. Organo horren egitekoa izango da Ertzaintzaren eta Udaltzaingoaren baitako jokabideak eta jardunak aztertzea, baldin eta herritarren kexak jasotzen badira eta kexa horiek poliziarenganako «konfiantzari» eragiten badiote. Halaber, poliziaren operatibo batean edo zaintza poliziala egiten den bitartean pertsona bat hiltzen bada edo larriki zauritzen bada, batzordeak ofizioz ikertuko ditu gertaera horiek. Erakunde «iraunkorra» izango da; modu «autonomoan» funtzionatuko du, eta hainbat «adituk» osatuko dute, poliziek barne.

Erne, Esan eta CCOO sindikatuak organismo hori sortzearen aurka azaldu dira alegazioetan. Ernek argi du Cabacas auziaren ondorioz erabaki dela batzorde hori eratzea, eta ez da «fio» haren egitekoaz. Seijok ohartarazi du poliziaren jarduna «eztabaida politikoarekin nahastu» eta gertaerak «manipula» daitezkeela bertan. Haren ustez, «nahikoa» da legebiltzarrak, epaitegiek eta poliziak polizia operatiboen gainean duten kontrola.

ELAri ez zaio gaizki iruditzen batzordea eratzea, baina ez lege proiektuak planteatzen duen moduan. Batzordeko kide guztiak gobernuak aukeratzearen aurka dago sindikatua, eta proposatu du legebiltzarrak eta gizarteak ere aukera izatea ordezkariak aukeratzeko. Alde horretatik, Eizagirrek kritikatu du gizartearen parte hartzea «hutsaren hurrengoa» dela lege egitasmoan.

Polizia ereduarekin lotura zuzena daukate, halaber, kode deontologikoarekin zerikusia duten legearen atalek; horietan ere hainbat aldaketa egitea proposatu dute sindikatuek. Ernek indar berezia jarri du armak erabiltzeari lotutako neurrietan; sindikatua su armen erabileraren defendatzaile sutsua da, eta maiz eskatu du ertzainek aukera izateko lanorduetatik kanpo pistolak erabiltzeko. Lege proiektuaren 34. artikuluak zehazten du su armak erabiltzea «muturreko neurria» izango dela, eta Seijok uste du «atzerapauso nabarmena» dela aldaketa hori. Gainera, ezinbestekotzat jo du udaltzain guztiek pistolak eramatea—legearen arabera tokian tokiko udal gobernuen oniritzia behar dute—.

Udaltzainburuen Elkarteak ere uste du beharrezkoa dela udaltzainek pistolak eramatea. Gainera, Erkorekak kritikatu egin du erabiltzea ukatzen duten kargudun publikoen jarrera, gaiaren inguruan «eztabaida antzua» piztu dela iritzita. Elkarteko buruak galdera bota die udaltzainei suzko armak erabiltzea debekatzen dieten agintariei: «Egoera kritiko batean ez badute tresneriarik beren burua babesteko, nola babestuko dituzte herritarrak?».

Ertzainen %33a, andreak

Gizon-emakumeen berdintasuna bermatzeko neurriak eta lanpostuekin zerikusia duten legearen atalek ere zeresana eman dute. Sindikatuek helegite ugari aurkeztu dizkiete bi alorrei, baina gobernuak gutxi batzuk onartu dizkie. Berdintasuna bermatzeari dagokionez, Jaurlaritzak emakumeen kopurua handitu nahi du, eta proposatu du emakumeak izatea ertzainen %33a gutxienez —egun %12 dira—. ELArentzat, baina, Jaurlaritzak berdintasuna sustatzeko proposatzen duena «itxurak egiteko» da: «Polizia ereduaren inguruko kanpainetan saltzen den irudia ezin da uztartu emakumeen aldeko apustuarekin», dio Eizagirrek.

Lanpostuak izendapen aske bidez betetzeko prozedurek eta lan karrerarekin lotutako neurriek ere ez dute sindikatu askoren oniritzia jaso. Izendapen askeak desagertzeko eskatu du Ernek, bai eta 2011n lan karrerari buruz sindikatuen gehiengoarekin erdietsitako akordioa indarrean sartzeko ere. Gobernuak atzera bota ditu eskaera horiek ere.]]>
<![CDATA[«Zintzotasunaren kultura politikoa eraiki behar da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/010/001/2018-09-11/zintzotasunaren_kultura_politikoa_eraiki_behar_da.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1864/010/001/2018-09-11/zintzotasunaren_kultura_politikoa_eraiki_behar_da.htm
«Ez dago instituzioetatik ustelkeria desagerrarazteko hutsik gabeko metodorik, baina badira gune ilunak murrizteko taktikak». Administrazioarekin zerikusia duten ustelkeria kasuak saihesteko neurriak ongi ezagutzen ditu Patxi Lazkoz (Iruñea, 1965) Gasteizko alkate ohiak (2007-2011). Duela hiru urte politika laga zuenetik, zuzenbide munduan buru-belarri murgilduta dabil, abokatu gisa, eta lanbide horrek eman dio, neurri handi batean, ustelkeria «ikuspuntu ezberdin batetik» aztertzeko gakoa. Guia anticorrupción. Tácticas de combate (Ustelkeriaren aurkako gida. Borrokarako taktikak) liburuan bildu du Lazkozek gaiari buruz duen ezagutza —Aranzadik argitaratua—.«Ustelkeriaren inguruko zigorgabetasuna murrizteko ale txiki bat jarri nahi izan dut».

Politika utzi eta abokatu gisa jardutea erabaki zuenean, zuzenbideari buruzko ezagutzak «eguneratzeko» ikastaroa egin zuen unibertsitatean, eta han sortu zitzaion liburua idazteko grina. Ustelkeria publikoari buruzko modulua egin zuenean ohartu zen gaiaren «garrantziaz», eta beharra ikusi zuen formakuntza saioan ikasitakoa «modu ulergarri» batean idazteko. Ikastaroko lan bat izan behar zuena liburu bilakatu zen gero, inguruko lagunek eta abokatuek horretara animatuta. Lana «borobiltzeko», Josu Izagirre Arabako fiskalburu eta lagunak idatzi dio hitzaurrea. Lazkoz gustura dago emaitzarekin: «Hitzaurre maitekorra idatzi du. Pozik nago, gidaren helburuarekin bat egin duelako».

Gasteizko alkate ohiak hasieratik izan du argi zeinek izan behar zuen xedea: «Edozein irakurlerentzat erabilgarri izatea nahi nuen». Hala, zuzenbidean aditua ez den edonork ulertzeko «eskuliburu erraz eta ulergarria» idatzi nahi izan du, baina adierazi du bereziki administrazioko langileentzat eta kargu publikodunentzat dela: «Ustelkeria delitu batek izan ditzakeen ondorioez ohartarazi nahi diet funtzionarioei, askotan ez direlako jabetzen iruzurra egiten ari direla euren eguneroko lanean».

Izan ere, «ezjakintasuna» izaten da sarri askotan ustelkeria kasuen atzean dagoen arrazoia. «Ezinezkoa da ustelkeriari aurre egitea ustelkeria kasu bat detektatzeko gai ez bagara», azaldu du Lazkozek.

Ustela, edozein

Hiru zati ditu liburuak. Lehen zatian, Zigor Zuzenbideari buruzko oinarrizko datuak ematen zaizkio irakurleari, ustelkeria zer den ulertzeko hainbat gako «era ulergarrian» azalduta. Bigarren zatiak ustelkeriari lotutako bost delituak zeintzuk diren azaltzen du, modu xehean: prebarikazioa, eroskeria, influentzia trafikoa, dirua bidegabe erabiltzea eta dokumentu publikoak faltsutzea. Hirugarren atalak, berriz, delitu horiei aurre egiteko hainbat neurri proposatzen ditu. Eranskin batean jasota daude, amaieran, Espainiako Auzitegi Gorenak aztertutako 138 ebazpen, guztiak ustelkeria kasuekin lotuta.

Ebazpen horiek guztiak aztertuta, ondorioa atera du Gasteizko alkateak: «Ustelaren profila transbertsala da, ez du adin jakinik, ezta sexu edo gizarte klaserik ere». Beste kontu bat da, bere esanetan, hedabideetan isla duten kasuak pisuzko kargu publikoekin eta boterearekin lotutakoak izatea. «Ustela, baina, dirua gustuko duen eta boterea nahi duen edozein izan daiteke».

Egoera hori izanik, posible al da administrazioan ustelkeriari aurre egitea? Lazkozen ustez, «zintzotasunaren kultura publikoa eraikita» erdietsiko da hori. Zintzotasuna da, haren ustez, ustelkeriari aurre egiteko dagoen «antidotorik eraginkorrena». Horretarako, baina,«sakoneko aldaketa» egin behar da gizartearen balioetan. «Gure herrian bide luzea dugu oraindik egiteko. Ikusi besterik ez dugu egin behar ustelkeria kasuei hauteskundeetan ematen zaien erantzun eskasa».

Gizartean sakoneko aldaketa egitea ezinbestekoa da, baina garrantzitsua da, halaber, erakundeek eskura dituzten tresnak «egoki» erabiltzea. Horietako bat da, esaterako, gardentasunarena. «Gardentasunak, berez, ez du ustelkeriaren amaiera ekarriko, baina ongi erabiltzen bada, baliagarria izan daiteke», esan du Lazkozek. Besteak beste, uste du funtsezkoa dela instituzioen gardentasun atarietan argitaratzen den informazioa «ulergarria», «erraza» eta «eraginkorra» izatea. Adibide batekin azaldu du: «Aurrekontuak publikatzera behartuta daude erakundeak, baina erabiltzen duten lengoaia, egitura eta moduagatik ulergaitza egiten zaie herritar askori».

Gardentasunean ez ezik, bestelako alor batzuetan ere ustelkeria murrizteko har daitezkeen neurriak proposatu ditu Lazkozek; besteak beste, hirigintza kudeaketan, kontratuen esleipenean, diru laguntzak emateko prozeduretan eta espedienteen antolaketetan. «Egin behar ez dena ezagutzeko gutxieneko bat da». Dioenez, instituzio guztietan egiten dira iruzurrak, baita Euskal Herrian ere, nahiz eta praktika hori ez dagoen orokortuta. «Hala ere, ezin dugu esan irla bat garenik».]]>
<![CDATA[Loza: «Gerturatzea ez da onura bat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/009/001/2018-09-07/loza_gerturatzea_ez_da_onura_bat.htm Fri, 07 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1907/009/001/2018-09-07/loza_gerturatzea_ez_da_onura_bat.htm Vocento taldeko egunkariek atzo argitaratutako Espetxe politikaren berbideratzea artikuluan.

Lozaren arabera, Espainiako Estatuak «zuhurtziaz» egin behar du gerturatzea, eta ETAren biktimek ematen diren pauso guztien berri izan beharko dute. Iritzi artikuluan nabarmendu du hurbilketa «legezkoa» dela —«urrunketa garai batean izan zen bezala»—, ez dela «espetxe onura bat» eta presoek ez dutela «baldintza berezirik» bete behar neurri hori aurrera eramateko.

Beharrezkoa iruditu zaio ETA desegin ondoren espetxe politika «berbideratzea», uste duelako aldaketa horrek mesede egingo diola «bizikidetzari». «[Espetxe politikaren] Helburu operatiboa berbideratu behar da; terrorismoaren aurkako politikaren parte izatetik bizikidetza politikaren parte izatera igaro behar da». Horretarako, Lozak proposatu du presoak «gizarteratzeko» xedea izatea, eta Langraiz bidearen garrantziaz idatzi du du, «garai berrietarako esperientzia oso baliagarria delako».

Onuretarako, baldintzak

Euskal presoek espetxe onurak izateko —hirugarren gradua edota baldintzapeko askatasuna—, Lozak dio estatuko legediak zehazten dituen baldintzak bete beharko dituztela. Baldintzok zeintzuk diren gogoratu du: presoek espetxe zigorraren gutxieneko zati bat beteta izatea, eta iraganarekiko jarrera «autokritikoa» agertzea. Azpimarratu du gizarteratzeko erabakia presoarena baino ez dela, eta ohartarazi bide hori hartzea erabakitzen ez dutenek ez dutela espetxe onurarik izango. Sorturi eskatu dio laguntzeko presoei autokritikaren bidean.]]>
<![CDATA[Olanok dio ezin zaiela uko egin EAJ eta EH Bilduren arteko akordioaren oinarriei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-05/olanok_dio_ezin_zaiela_uko_egin_eaj_eta_eh_bilduren_arteko_akordioaren_oinarriei.htm Wed, 05 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-05/olanok_dio_ezin_zaiela_uko_egin_eaj_eta_eh_bilduren_arteko_akordioaren_oinarriei.htm
Urkulluk herenegun eskatu zuen EAEko estatutu berriaren akordioa «bideragarria» izan dadila, eta uste du «aztertu» egin beharko dela EAJk eta EH Bilduk adostutako guztia. «Biderik egingo ez duen testu batekin gelditu nahi badugu, lehendik ere baditugu testuak», zioen lehendakariak, 2004ko estatutu egitasmoari aipamena eginez bezala.

Olanoren ustetan, erabakitzeko eskubidea alde batera utziko balitz, «erabat urardotuko» lirateke EAJk eta EH Bilduk Eusko Legebiltzarrean onartutako oinarriak, eta «izugarrizko etsipena» eragingo luke euskal gizartean. Gainera, uste du funtsezkoa dela bi indar politikoek Autogobernu lantaldean lortutako akordioan erabakitzeko eskubidea jasotzea, hartara Euskal Autonomia Erkidegoa «ekonomikoki eta sozialki garatzeko eta jauzi bat emateko». Halaber, nabarmendu du «EAJko afiliatu eta militante guztiok oso argi daukagu erabakitzeko eskubidea dela garai politiko berri honetako irizpide politikoa». Ondorioz, «Espainiako Estatuarekin harreman eredu berri bat» finkatzearen alde azaldu da, eta uste du lantaldearen garapenak baldintzatuko duela giro politikoa.

Gizartearen parte hartzea

EAEko autogobernuaren inguruko eztabaidan gizartearen partaidetza bultzatzea egokia dela nabarmendu du, eta eskatu du «gizartearen gehiengoaren borondateari bidea emateko eta errespetatzeko».

Ahaldun nagusiak berretsi du diputazioak konpromisoa daukala eredu sozial «integratzaile, kohesionatu eta aurreratu bat» bultzatzen jarraitzeko. Haren arabera, erkidegoko estatus berriak «aukera paregabea» eskainiko luke horretarako.]]>
<![CDATA[Urkulluren baldintzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-04/urkulluren_baldintzak.htm Tue, 04 Sep 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-04/urkulluren_baldintzak.htm
Herenegun, Isabel Zelaa Espainiako Gobernuko bozeramaileak elkarrizketa batean ohartarazi zuen EAJk eta EH Bilduk EAEko estatutu berriaren edukietan lortutako adostasunak ez duela aurrera egingo Gorte Nagusietan. Urkulluri horri buruz galdetu diote Radio Euskadin. Lehendakariak azpimarratu du legebiltzarreko taldeek oraindik «asko» dutela egiteko Autogobernu lantaldean; izan ere, dioenez, estatutua berritzeko lanak «hastapenetan» daude, eta, ondorioz, badago denbora EAJk eta EH Bilduk erdietsitakoa beste taldeei zabaltzeko. «Akordio hobea izango da baldin eta zabalagoa bada». Nabarmendu duenez, «kontsentsuetan» ez ezik «edukietan» ere nahiko luke zabaldu.

Lehendakariaren iritziz, euskal gizarteak eskertuko luke testu artikulatuak «ahalik eta adostasunik zabalena» izatea, eta, besteak beste, garrantzia eman dio testu horretan honako hauek jasota egoteari: aldebikotasuna, botere judizialarekin lotutako alorrak eta eskubide sozial eta zibilen bermea. Urkullu ziur agertu da atal horiek guztiak biltzen dituen akordio batek lekua izan dezakeela Espainiako Konstituzioan.

EAJk eta EH Bilduk edukien alorrean lortu dituzten akordioekin gustura ote dagoen galdetuta, Urkulluk adierazi du «EAJko militantea den heinean» begi onez ikusten duela jeltzaleek adostutakoa, baina lehendakari modura «gizarte osoaren onura» izan behar duela helburu, eta «gehiengoaren eta gutxiengoaren eskubideak bermatu» behar dituela. Hori hala, uste du «aztertu» egin beharko dela bi talde horiek lantaldean hitzartu duten guztia.

Adituen taldea, ostiralean

Eusko Legebiltzarreko Autogobernu lantaldeak ostiral honetan aukeratuko ditu estatutu berriaren testu artikulatua idazten hasiko diren bost adituak. Halaber, Eusko Ikaskuntzak aditu horien esku utzi behar du, irailaren 30a baino lehen, joan den ekainean Bilbon, Donostian eta Gasteizen eginiko herritarren foroetan jasotakoekin landutako txostena. Hortaz, adituak udazken honetan has litezke testu artikulatua idazten, eta aurreikusi da 2019ko ekainerako amaituko dituztela lanak. Gero, legebiltzarreko taldeen arteko eztabaida egongo da.

Dena dela, estatutu berriaren proiektuaz hizketan ari badira ere, oraindik betetzeke dago Gernikakoa (1979), hainbat eskumen falta baitira jasotzeko. Urkulluk transferentzien egutegia zehazteko eskatu dio berriro Espainiako Gobernuari. Lehendakariaren iritziz, Pedro Sanchez gobernuburuak «aukera» bat dauka lan egutegi bat osatzeko. Gogoratu du jadanik 39 urte igaro direla estatutua onartu zenetik, Jaurlaritzak eskuratzeko dituela 37 eskumen eta Eusko Legebiltzarrak eskumen horiek guztiak eskualdatzearen alde bozkatu duela.

Aurrekontu berriak, zail

Jaurlaritzaren datorren urteko aurrekontuez ere mintzatu zen Urkullu. Izan ere, gobernuari zaildu egin zaio gehiengo osoa lortzeko falta zaion boto bakarra, PPk ohartarazi baitu ez dela erraza izango aurreko bi urteetako akordioa berriro egitea. Lehendakariak ez du espero aurtengo aurrekontuak luzatzea, eta talde guztiekin «hitz egiten eta negoziatzen» saiatuko da. Nolanahi ere, argi utzi du aurrekontuak luzatzea ez litzakeela «dramatikoa» akordioa ezinezkoa balitz.

EH Bilduk eskua luzatu dio Eusko Jaurlaritzari (EAJ-PSE) kontuak babesteko, baldin eta burujabetzaren eta eskubide sozialen inguruan ondutako akordio bat erdiesten badute. Urkulluk bizkarra eman dio eskaintza horri: «Eraikitzeko ez dago zertan ezer hautsi. Ez naiz jarrera horren aldekoa».]]>
<![CDATA[Urkulluk eskatu du estatutu berriaren akordioa "zabaltzeko" eta "bideragarri" egiteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/156224/urkulluk_eskatu_du_estatutu_berriaren_akordioa_zabaltzeko_eta_bideragarri_egiteko.htm Mon, 03 Sep 2018 07:21:50 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/156224/urkulluk_eskatu_du_estatutu_berriaren_akordioa_zabaltzeko_eta_bideragarri_egiteko.htm <![CDATA[Lege proiektuen tramitazioa, azkarrago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1984/005/001/2018-08-28/lege_proiektuen_tramitazioa_azkarrago.htm Tue, 28 Aug 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1984/005/001/2018-08-28/lege_proiektuen_tramitazioa_azkarrago.htm
Lege egitasmo bat ganberan aurkezten denean, honako hau izan ohi da tramitea: epe bat zabaltzen da taldeek zuzenketak aurkeztu ditzaten; gero, horiek eztabaidatzeko lantaldea eratzen da, eta artikuluak banan-banan aztertu eta ondorioen txostena landu behar izaten dute bertan, gero osoko bilkuran eztabaidatu eta bozkatzeko. Prozedura horrek guztiak zortzi hilabete iraun ohi du. Alabaina, eztabaida aberastu eta ekarpenak jaso aldera, taldeek adituen agerraldiak eskatzen dituzte. Adituek hilabeteak ematen dituzte azalpenak ematen, eta horrek are gehiago atzeratzen du lege egitasmoen tramitazioa. Askotan, Jaurlaritzak zera egotzi die oposizioko taldeei, bere lege egitasmoak oztopatzea eta atzeratzea hori egitean.

Eusko Legebiltzarreko araudiaren 134. artikuluak zehazten du agerraldien funtzionamendua lege egitasmo bat tramitatzen denean. Arauak dio Jaurlaritzako ordezkariek agerraldiak egiteko aukera dutela, baina praktikan bestelako elkarte, gizarte eragile eta herritarrenak ere eskatzen dituzte. Agerraldi horiek amaitu arte, taldeek ez dute zuzenketarik aurkezten. Ohiko praktika da hori, baina, epeak geldotzea ekartzen duela iritzita, Legebiltzarreko presidenteak araudia aldatzea erabaki zuen. Mahaiak onartu egin zuen proposamena, EAJren eta PSEren botoekin.

Onartutakoaren arabera, agerraldiak eskatzeko epea hilabetera mugatuko da, eskaera argitaratzen den egunetik hasita. Gainera, batzordeko presidenteak uste badu talde parlamentarioek egindako eskaera kopurua «oso handia» dela, zerrenda murrizteko eskubidea izango du, taldeetako bozeramaileekin adostu ostean.

Aurrerantzean, gainera, gizarte eragileek eta herritarrek mugatuago izango dute legeen tramitazioan parte hartzeko aukera. Orain arte, eragile horiek aukera zuten ekarpenak egiteko eta iritzia emateko denbora mugatu gabe, Jaurlaritzako kideek bezala, baina orain aditu bakoitzak hamabost minutu bakarrik izango ditu azalpenak emateko.

EH Bildu, kontra

Legealdia hasi zenetik Legebiltzarreko araudian egin den lehenengo aldaketa izan da, eta ez da talde guztien gustukoa izan. EH Bilduk aldaketaren kontra bozkatu zuen, herritarren parte hartzea mugatzeko erabakia zela iritzita. Koalizioak salatu zuen horrelako neurri bat hartzea «iraingarria» dela, eta herritar eta eragileei «errespetu falta» egiten diela. Koalizioak «ahots kritikoak isilarazten» saiatzea leporatu zien EAJri, PSEri eta legebiltzarreko presidenteari.

EH Bildu izan zen neurri horren aurka agertu zen talde bakarra. Elkarrekin Podemosek adierazi zuen ez zuela bat egiten aldaketarekin, baina abstenitu egin zen. PPk ez du ordezkaririk Mahaian, eta EAJren eta PSEren botoak nahikoak izan ziren araudiaren aldaketa onartzeko.]]>
<![CDATA[EAJ eta PSE elkar hartuta udaletan, «salbuespenekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/002/001/2018-08-17/eaj_eta_pse_elkar_hartuta_udaletan_salbuespenekin.htm Fri, 17 Aug 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1942/002/001/2018-08-17/eaj_eta_pse_elkar_hartuta_udaletan_salbuespenekin.htm
2013ko irailean dago akordio horren oinarria; orduan, EAJk akordioa egin zuen PSErekin Iñigo Urkulluren gobernuari sostengua emateko eta bi urtez aurrekontuak aurrera ateratzeko. Bi urte geroago, bi aldeek akordio hura berritzea erabaki zuten. Alderdiok garai batean azaldu zuten akordioaren xedea zela toki eta foru erakundeen «egonkortasuna» bermatzea. Horretarako, bi konpromiso hartu zituzten. Batetik, legegintzaldi osoko urteko aurrekontuak elkarrekin negoziatzea, horiek onartu ahal izateko; bestetik, zentsura moziorik ez aurkeztea edo babestea legegintzaldi osoan, ez foru aldundietan, ez batera zein banaka gobernatutako udaletan. Erabaki horrekin, udalak eta aldundiak kanpoko eraginetatik salbu mantendu nahi zituzten; etortzear zeuden hauteskundeetatik, alegia.

Azken hiru urteetan, EAJren eta PSEren arteko «sintonia ona» nagusitu da udal gehienetan, eta ez dute izan arrazoirik koalizioa zalantzan jartzeko. Gatazkarik apenas egon den haien artean, eta, egon badira, ez dira publiko egin. Hala ere, badago salbuespenik. Kasu entzutetsuena Irun (Gipuzkoa) izan da. Urtarrilean hautsi zen gobernu ituna, Jose Antonio Santano alkateak (PSE) udal gobernutik kanporatu zuenean Xabier Iridoi Hirigintza zinegotzia (EAJ). Bi alderdiek nabarmendu dute hirigintza kasu batekin lotutako desadostasunek eragin zituztela haustura eta tirabira; «Irungo auzi bat» baino ez dela.

Barakaldon (Bizkaia) ere ez du luze iraun bi alderdien arteko harreman onak. Duela urtebete apurtu zuen PSEk EAJrekin zuen ituna, argudiatuta bete gabe zeudela Amaia del Campo EAJko alkatearekin adostuta zituztenak. Orain, sozialistak oposizioan daude, eta akordioaren «gutxienekoa» betetzen dute; besteak beste, udal aurrekontuak negoziatu eta babesten dituzte.

Aliantza «osasuntsu»

EAJko eta PSEko zuzendaritzek diote Irungo eta Barakaldoko udaletan izandako hausturak «salbuespenak» direla, haien arteko aliantza «osasuntsu» dagoela eta tokian tokiko tirabirek ez dutela eraginik izango beste erakunde batzuetan dituzten aliantzetan.

Dena den, badira beste udal batzuk non EAJren eta PSEren arteko itunak ez duen aurrera egin: Lasarte-Orian eta Eibarren (Gipuzkoa), esaterako, sozialistek jeltzaleen babesik gabe agintzen dute. Eibarren, PSEk eskua luzatu izan dio EAJri koalizio gobernua osatzeko, baina jeltzaleek baztertu egin zuten aukera hori, argudiatuta desadostasun handiak dituztela kudeaketan sozialistekin, eta bi alderdien arteko «sintonia falta» agerikoa dela.

Akordioa katramilatuta hasi zen: 2015eko ekainaren 13an, udalak osatzeko egunean, Maider Lainezek (PSE) izan behar zuen alkate Andoainen, EAJko zinegotzien babesari esker, baina EAJko zinegotzi batek zuri bozkatu zuen, eta hautagai sozialistak ez zuen babes nahikoa izan aginte makila eskuratzeko. Andoaingo alkatea aukeratzerakoan gertatu zenak giroa nahasi zuen, eta, erantzun gisa, PSEko zinegotziek boto zuria eman zuten Gasteizen, Gorka Urtaranen (EAJ) inbestiduran. Hilabeteak pasatu behar izan ziren egoera baretu eta PSE Gasteizko udal gobernuan sartzeko. Andoaingo eta Gasteizko udaletan izandako tirabirek tenkatu egin zituen bi alderdien arteko harremanak, eta airean utzi sinatutako ituna. Azkenean, hala ere, bi alderdien zuzendaritzek urak bere onera ekartzea lortu zuten, eta bi aldeek berretsi zuten EAEko udal eta batzar nagusietarako lortutako itunaren aldeko apustua.

Gaur egun, jeltzaleak eta sozialistak elkarrekin ari dira udal gehienetan, eta bi alderdiek diote «bakanak» direla akordioa hautsi den udalak. Udal eta foru bozetarako urtebete eskas falta da, eta ikusteko dago sozialistek eta jeltzaleek egungo aliantzari eusten dioten 2019an ere. Erabakia oraindik hartu gabe dute. PSEk bere militantziari galdetu beharko dio hauteskundeen osteko aliantzen inguruan.

Hala ere, azken asteotan, alderdiotako hainbat kidek —batez ere EAJkoak— jendaurrean esan dute PSErekin koalizio gobernua egitearen alde daudela. Besteak beste, Gorka Urtaran Gasteizko alkateak duela bi aste adierazi zuen «pozik» dagoela PSErekin gobernatzen, eta datorren urtean koalizio gobernua errepikatzearen aldekoa dela. Eneko Goia Donostiako alkatea ere antzera mintzatu da berriki elkarrizketa batean.]]>
<![CDATA[«Errepresioak ikuspuntu ezberdina ematen dizu, itxiagoa eta defentsiboagoa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1945/006/001/2018-08-07/errepresioak_ikuspuntu_ezberdina_ematen_dizu_itxiagoa_eta_defentsiboagoa.htm Tue, 07 Aug 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1945/006/001/2018-08-07/errepresioak_ikuspuntu_ezberdina_ematen_dizu_itxiagoa_eta_defentsiboagoa.htm
Nola hartu zenuen gaztetatik kontzientzia politikoa?

Gasteizko Zaramaga auzoan piztu zitzaidan politikarekiko interesa. Urte horietan mugimendu politiko handia zegoen auzoan, eta auzo elkartearen barruan talde ugari: euskararen aldekoa, Forjas enpresaren zarataren aurkakoa,... Beraz, auzoko borroketatik politikara egin nuen salto.

Politikarekiko interesa ez ezik, mugimendu feministan ere murgildu zinen garai hartan. Egizan taldeko kide izan zinen.

Prozesu beraren barruan izan zen. Zaramagan bazegoen emakume feminista talde bat eta bertan egon nintzen urte batzuk. Hortik jauzi naturalena zen Emakumeen Asanbladan sartzea, baina baginen emakume batzuk politikoki lotuagoak ezker abertzalearekin, eta pentsatzen genuen ezker abertzalearen barruan ere egon behar zuela borroka feministarako toki eta bozgorailu bat. Hasiera batean Aizan! izeneko taldea sortu genuen, eta gero modu serioago batean, ezker abertzalearen barne egituran Egizan eratu genuen.

Egizan-eko kideek zein ekarpen egin zenioten ezker abertzaleari?

Borroka feminista ez zegoen gaur egun bezala ikusita, ez gizartean, ez ezker abertzalean, ezta politikan ere. Feminismoa borroka marginaltzat eta erradikaltzat jotzen zen, zentzu ezkor batean, kontraesanak sortzen zituelako. Erresistentzia handiak zeuden borroka feminista planteatzeko eta garatzeko orduan, esparru guztietan. Horrek sortu zituen hainbat liskar ezker abertzalearen barruan, eta uste dut hura izan zela abiapuntu bat gauzak beste modu batean ikusteko. Gaur egun ematen du feminismoa eztabaidaezina dela, baina bere garaian gu oso kuestionatuak izan ginen, baita ezker abertzalearen baitan ere. Hala ere, pentsatzen genuen diskurtso hori uztartu beharra zegoela ezker abertzalean, eta horregatik jarraitu genuen aurrera.

Politika instituzionalera gazte zinela egin zenuen jauzi. 23 urte zenituen Arabako Batzar Nagusietan HBko batzarkide aukeratu zintuztenean.

Auzo borroketan nengoela, eta urte batzuen bueltan, etorri zen borroka politiko horren alde instituzionala. Niri egokitu zitzaidan Batzar Nagusietako Adin Mahaiko kidea izatea, batzarkide gazteena nintzelako. Hori jakinarazi zidatenean ezuste handia hartu nuen, saio batean protagonismoa hartu behar nuelako. Garai horretan HBkoentzat Batzar Nagusiak erabat arrotzak ziren eta kanpotik ezagutzen genituen. Izan ere, ezker abertzaleak ez zuen parte hartzen erakundeetan, eta soilik noizean behin joaten ginen. Uste dut guztiontzat, eta niretzat pertsonalki, eremu arrotz batean aritzea izan zela. Hala sentitu nuen.

ETAren indarkeriak eta estatuaren errepresioak gogor astindu zituen Euskal Herrian garai hartan. Tentsio handia zegoen politikan?

Bai. Jakina da kalean eta beste esparru askotan liskar giroa zegoela, enfrentamendua oso zuzena zen eta alde guztietan oso muturreko egoerak bizi ziren. Garai gogorrak ziren. Esango nuke ez zirela lagunak egiteko garaiak, gehiago ziren norberak bere esparrua eta eremua defendatzeko garaiak. Guk ezker abertzalearen ildoaren arabera jokatzen genuen, eta, ez, ez zen samurra izan.

1988ko urtarrilean Ajuria Eneko Ituna deritzona sinatu zuten HBk ez beste indar politikoek. Ezker abertzalea politikoki bakartzeko saioak nola bizi zenituen?

Akordioa sinatu zen unean inor ez zen jabetu horrek zer ekarriko zuen, eta denbora eta perspektiba behar izan dira ondorioak ikusteko. Gogoan dut itun hori sinatu zen eguna, Ajuria Eneko argazki hura egin zen eguna. Argazki hura enblematikoa da orain. Baina niretzat argazki bat baino gehiago izan zen, atzean ezker abertzalea isolatzeko estatuaren nahia zegoelako. Bakartzea ez zen erakundeetan bilatzen, euskal gizartearen baitan baizik, eta horretarako inbertsio handia egin zen. Presio mediatikoak, polizialak -ZEN plana hor zegoen- eta propagandistikoak bere eragina izan zuen. Kontrakoa esatea gezurra esatea litzateke.

Herri Batasuneko Mahai Nazionala 1998an atxilotu zutenean, Eusko Legebiltzarrean sartu zinen, preso zegoen Mati Iturralde ordezkatzeko. Nola gogoratzen duzu?

Aurretik egondako mugimendu politiko, mediatiko eta polizial horiek guztiek ondorio politikoak utzi zituzten. HBk konponbidea bilatzeko saiakera bat egin zuen Alternatiba Demokratikoarekin, eta horren ondorioz espetxeratu zuten Mahai Nazionala. Kolpe handia izan zen, baina ez ustekabekoa. Estatuaren estrategia errepresioa zen, eta une horretan erabaki zuen Mahai Nazionala espetxeratzea. Guretzat kolpe politiko eta pertsonala izan zen. Niri, zehazki, egokitu zitzaidan Mati Iturralderen tokia hartzea legebiltzarrean. Hasiera traumatikoa izan zen, maila batean.

Espetxeratze eta legez kanporatzeen aroa hasi zen orduan. Zer ondorio utzi zituen ziklo horrek ezker abertzalean?

Estatuak pentsatzen bazuen errepresioarekin lortuko zuela ezker abertzalearen borroka geldiaraztea, guk argi genuen gure ahaleginak kontrako norabidean joan behar zuela. Hau da, gure aldarrikapenak zabaldu eta gizarteratu behar genituela. Mahai Nazionala 1997an kartzelaratu zuten eta hurrengo urtean Lizarra Garazi akordioa egin zen. Lizarra Garazi sortzen da, besteak beste, ezker abertzaleak argi ikusten duelako indar metaketa eta gizarte osoaren inplikazioa behar dela herri honetan aurrera egiteko. Horregatik pasatzen da kartzelaldiek sortutako estutasun egoera batetik, Lizarra Garazi bezalako mugimendu zabal bat sortzera.

Lizarra Garaziko akordioa berritasuna izan zen abertzaletasunean, lehen aldiz elkarrekin aritu zinetelako EAJ eta ezker abertzalea.

Akordio horrek lortu zuena izan zen Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidearen inguruan sentsibilitate ezberdinak batzea. Hori izan zen akordioaren baliorik handiena, eta helburu horren inguruan ahalik eta indar gehienak biltzen saiatu ginen. Hitz batean esanda, itxaropena sortu zuen Lizarra Garazik. Urteetako borrokari nolabaiteko irtenbidea emateko esperantza ikusi genuen. Euskal Herriaren alde baldintzarik hoberenetan egin zen saiakera izan zen Lizarra Garazi. Hura izan zen garaia dena emateko eta aurrera egiteko.

1998an sortu zenuten Euskal Herritarrok koalizioa. Eta legegintzaldirako akordioa sinatu zenuten EAJ eta EArekin. Baina ETAk Fernando Buesa eta Jorge Diez hil zituen eta hautsi egin zen ituna.

Lankidetza eremu hori ez zen zapuztu Buesaren hilketarekin, ordurako konfiantzak hautsita zeudelako. Buesaren hilketak alarma gorri guztiak piztu zituen, baina aurretik konfiantza politiko guztiak hautsita zeuden. Hilketa horrek utzi zuen drama humanoa ahaztu gabe, okerrena izan zen gizartean sortutako itxaropena itzali egin zela, eta elkarrekin aritzeko egindako ahaleginak ez zituela eman nahi genituen fruituak. Azken batean, legealdirako akordioa haustea gutxienekoa izan zen, tresna taktiko bat zelako lan egiteko; okerrena izan zen apurtu egin zela gizartean zegoen elkarlanerako esparrua.

Indar abertzaleen arteko elkarlanean sinisten jarraitzen duzu?

Uste dut elkarlana ezinbestekoa dela gizartearen sektore desberdinen artean. Askotan egiten dugun akatsa izaten da elkarlana EAJren eta ezker abertzalearen artekora mugatzea. Eta horrek maila batean balio dezake, eta izan daiteke bi indar politiko nagusien arteko akordioak edo konplizitateak josteko eremua, baina elkarlana oinarritik abiatu behar da, eta beste maila batean planteatu. Ikusi dugulako bi aktore horien arteko elkarlanerako baldintzak apurtzen direnean, dena zapuztu egiten dela. Nik beti erreparatu diot Kataluniako prozesuari, sorreratik ez da izan alderdien arteko aliantza soil bat, gizarte zibilaren antolaketatik sortu eta alderdi politikoak baldintzatu duena baiziki. Hor dago balioa.

Eta Euskal Herrian posible ikusten duzu antzeko prozesurik?

Zoritxarrez euskal politikan bestelako kultura bat dago, eta kultura horretan askoz ere balio gehiago ematen zaie egitura politikoei gizartearen indarrari baino. Litekeena da azkeneko urtetan egon diren saiakera guztiak askoz ere lotuagoak egotea alderdien arteko abagunearekin, gizarteak dituen beharrekin baino.

Urteetako errepresioak zaildu egin du ezker abertzaleak perspektibaz jokatzea?

Litekeena da. Erasotua sentitzen zarenean lehentasuna zure burua defendatzea da, eta horrek sortzen du egoera jakin bati berehala erantzun behar izatea. Errepresioak gauzak beste modu batez bizitzera eramaten zaitu, emozioak buruaren aurretik jarrita. Errepresioak eta biolentziak jendearen arteko harremanak zailtzen ditu, eta politikan ari direnen arteko harremanak, zer esanik ez. Zirrenik errepresioak ematen dizun ikuspegia ezberdina da, itxiagoa eta defentsiboagoa.

Emakumezko politikari ugarik Ahotsak egitasmoa sortu zenuten 2006an. Zein balio izan zuen?

Konplizitate politikoak are gehiago zabaldu zituen. Balioa izan zuen gatazkaren oinarri politikoa onartu zelako, eta elkarlana sustatu zuelako. Gero horri batu behar zitzaion emakumeok eman nahi genion balio berezia, agian politika tradizionalaren baitan ezinezkoak ziren konplizitateak lortu genituelako. Gauzak berriro okertu zirenean lortu zuen ibilbidearekin jarraitzea, baina epe luzera begiratuta, egoera politikoaren beste biktima bat izan zen.

Politikatik erretiroa hartu zenuenetik asko aldatu da Euskal Herriko egoera politikoa. Ahal Dugu-ren fenomenoa hor dago. Zeren adierazle da?

Bi gauza adierazten ditu nagusiki: bata ona, eta bestea ez hain ona. Alde ona da zorionez Espainiako estatuan garai batean egondako ezker borrokalari haren ondoren, bestelako ezkerra berpiztea lortu dela. Baina Euskal Herritik ikusita, uste dut erakusten duela Espainiako oihartzunak gero eta isla gehiago duela hemen, eta hori ez da albiste ona. Hemen jende askok ez ditu identifikatu zenbait ideiaren defentsa ezker abertzalearekin, eta beste erreferente batzuk bilatu ditu.

Ezker abertzaleak diskurtso soziala indartu behar izan du?

Ziurrenik bai. Baina ezker abertzaleak beti izan du estigma bat, eta bere izaera ezkertiarra ez da hain agerikoa izan. Balioetan eta oinarri ideologikoetan zalantzarik gabe ezkerrekoa izan da eta bada, baina komunikabideetan gehien atera dena gatazkarekin lotutako mezua izan da.

ETA desagertu egin da. Aro berri batean gaude?

Mantra batean bihurtu da aro berriarena. Une bakoitzak badu bere etapa, eta aro berri baterako aukera ematen du. Beraz, ez nuke idealizatuko. Egia da gauzak aldatu direla, baina maila askotan. ETAren pausoa inportantea da, baina ez genuke aro berri hau normalizazioarekin parekatu behar. Ematen du herri honek izan duen arazo bakarra ETA izan dela, eta hori desagertzen den heinean, arazoak konponduta daudela, baina oinarrian eskubide faltak bere horretan dirau. Normalizazio bat egongo da baldin eta anormala zen egoera horren eskubide faltak berreskuratzen badira. Kontrakoa adabaki bat jartzea da, eta dauden arazoak estaltzea.

Bihar: Jean Grenet]]>
<![CDATA[Bide orria adostu, Madrilen eragiteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2263/006/001/2018-07-04/bide_orria_adostu_madrilen_eragiteko.htm Wed, 04 Jul 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2263/006/001/2018-07-04/bide_orria_adostu_madrilen_eragiteko.htm
Ipar Euskal Herrian lortu dute eredu bat. Bertan eratu dute askotariko ordezkaritza bat presoen auzian Frantziako Gobernuari urratsak egin ditzala eskatzeko. Taldea osatzen dute ordezkari instituzionalek -Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakaria buru- eta giza eskubideen alorreko eragileek. Hegoaldean, lantalde bat sortzeko asmoa ere mahai gainean jarri da. ETAk bere desegitearen erabakia publiko egin eta hurrengo egunean Bertizko Jauregian (Nafarroa) eginiko agerraldi bateratu batean, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak eta Uxue Barkos Nafarroako Gobernukoak hiru gobernuen arteko lantalde bat sortzea galdegin zioten Espainiakoari.

Eskatu zioten aintzat hartzeko Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan gai horri buruz dauden gehiengoak, eta hiru erakundeen artean adostasuna lortzeko lau oinarri ezarri zituzten: presoei espetxe bide legalak garatzera dei egitea, presoak euren bizilekuetara hurbiltzea, gaixo daudenei eta 70 urtez gorakoei «irizpide humanitarioak» ezartzea, eta gizarteratze politika bat bultzatzea. Artean, Mariano Rajoy zen Espainiako gobernuburua, eta hark argi utzi zuen ez zuela espetxe politika aldatzeko asmorik.

Horri buruzko lantaldeaz ezer gutxi jakin zen ordutik, harik eta ekainaren 2an Moncloako maizterra aldatu zen arte. Ekainaren 25ean, Pedro Sanchez gobernuburu berria Urkullu lehendakariarekin batzartu zen, Madrilen, eta kartzela arloaz aritzeko lantaldea osatzea adostu zutela zabaldu zuen Jaurlaritzak, ohar batean -Espainiako Gobernuak ez du halakorik baieztatu orain arte-. Gero, Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak jakinarazi zuen Jonan Fernandez Bizikidetza idazkaria izango dela Jaurlaritzaren mintzaideen taldeko burua, eta harekin batera arituko direla beste batzuk, gaiak «askotariko alorrei» eragiten dielako.

Lantalde hori martxan jartzekoa dela adierazi diote BERRIAri lehendakaritzako iturriek, baina diotenez, Espainiako gobernu aldaketaren ondorioz, «denbora» beharko dute lanean hasteko. Nafarroako Gobernutik ere xehetasunik apenas eman duten. Sanchezekin noiz bilduko zain dago Barkos. Nolanahi ere, Bertizko akordioaren «izpirituari» eusten diotela adierazi dute Nafarroako Gobernuko iturriek.

Aukera horren inguruan, zuhurrago mintzatu da Tontxu Rodriguez PSE-EEko senataria Espainiako Gorteetan. Berak dakienez, Urkulluk eta Sanchezek izan zuten bileran ez zuten adostu espetxe politikaz aritzeko lantalde bat sortzea. Rodriguezen arabera, gaiaz hitz egin behar da, baina Sanchezi dagokio horiek bideratzea, eta alderdi guztiekin biltzea. «Baita biktimekin ere».

Gehiengo transbertsalak

Espetxe politika aldatzeko erabakia Madrilen dago, eta han jarri behar da orain fokua. Baina hori nola artikulatu behar den galdetuta, iritzi ezberdinekoak dira egunkari honek kontsultatu dituen eragile politiko eta sozialak.

Joseba Azkarraga Sare plataformako bozeramaileari ez zaio beharrezkoa iruditzen lantalde bat sortzea urrunketa politika aztertzeko, «legea bete baino ez delako egin behar». Balizko beste neurriei buruz ere uste du legea «zurrun» beteta konponduko litzatekeela presoen afera. «Guk ez dugu eskatzen onurak emango dizkien legerik onartzea, indarrean dagoena betetzea baizik».

Ipar Euskal Herriko eredua hegoalderako «guztiz baliagarria» dela uste du, berriz, Antton Lopez Ruiz Sortuko Presoen Aldeko Batzordeko kideak. «Hori litzateke Hego Euskal Herrian eratu beharreko ordezkaritza, EAEko eta Nafarroako bi presidenteen lidergopean». Nolanahi ere, nabarmendu du, lidergoak gorabehera, funtsezkoena dela Madrilera «Euskal Herrian babes instituzionala izango duen«herri akordioa» eramatea. Hori bideratzeko «ordezkaritza partekatua» sortzearen aldekoa da ezker abertzalea, baina ez lioke oztoporik jarriko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak gidatuta egingo balitz, Lopezek dioenez.

Agus Hernan Foro Sozialeko koordinatzailearen ustez, berriz, Madrilen eragiteko «bide orri» bat definitzen ari da Euskal Herrian, eta Hegoaldeko gehiengo zabal batek honezkero adostu eta zuzendu dizkio «eskaera argiak» Madrili. Oso garrantzitsutzat jo du Euskal Herrian presoen hurbilketaren alde gehiengo «transbertsal eta bateratzaile bat sendotzea», eta nabarmendu du «adostasun handia» dagoela Foro Sozialak apirilaren 29an proposatutako «premiazko agenda» betetzearen inguruan.

Orain erronka, haren iritziz, izan behar du Madriletik bertatik ere aldarrikapen berberak exijitzea Sanchezi. Azaldu duenez, espetxe politika aldatzearen aldeko «iritzi korronte» bat sortzeko eta sendotzeko lanean ari da Foro Soziala, eta norabide horretan «lehen urratsa» izan da Bartzelonako Udalak ekainaren 29an onartutako adierazpena.

Etxerat-ek ere «egoki» ikusten du espetxe politika aldatu aldera erakundeek lantalde bat sortzea, «baina beti ere presoen eta euren senideen beharrak aintzat hartzen badira», Patricia Velez elkarteko bozeramaileak azpimarratu duenez. Haren ustez, Bartzelonako Udalaren adierazpena «abiapuntua» izan daiteke Madrilen eragiten hasteko.]]>
<![CDATA[Hegoaldeko sindikatuak presoen urruntzearen aurka azaldu dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1912/013/001/2018-07-01/hegoaldeko_sindikatuak_presoen_urruntzearen_aurka_azaldu_dira.htm Sun, 01 Jul 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1912/013/001/2018-07-01/hegoaldeko_sindikatuak_presoen_urruntzearen_aurka_azaldu_dira.htm
Sindikatuek babestutako oharrak hiru puntu ditu. Lehen puntuan, «desadostasuna» adierazi diete urrunketa politikari eta «bakartzerako salbuespenezko neurriei». Bigarren puntuan, beharrezkotzat jo dute kartzela politika berri bat egotea, presoak «errotze soziala eta familiarra duten tokietatik» gertu egon daitezen eta «senideekiko harremana erraztu» dadin. Hirugarrenik, ezinbestekotzat jo dute «bizikidetza politiketan» aurrera egitea, eta, horretarako, «egoki» deritzote banakako neurriak eta gizatasun printzipioak ezartzeari, eta eragindako kaltea aitortzeari.

Adierazpen bateratua ez ezik, joan den ekainaren 13an euskal presoen urruntze politika ere amaitzeko eskatuz Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordean onartutako mozioari eta Nafarroako Parlamentuak joan den ostegunean onartutakoari babesa agertu diete sindikatuek —CGTk ere babestu du Nafarroako mozioa—. Eusko Legebiltzarrean, PPk ez gainerako taldeek onartu zuten presoen aldeko testua, eta Nafarroako Parlamentuan UPNk eta PPk ez beste taldeek.

Foro Sozialak txalotu egin du sindikatu guztiek hartu duten jarrera. Adierazi du halako pausoek «indartu» egiten dutela espetxe politika aro berrira egokitzearen alde dagoen gehiengo politiko, sozial eta sindikala. Herenegun, Bartzelonako Udala Euskal Herriko bakearen alde azaldu zen.

EAEko PPren kritika

Alfonso Alonso EAEko PPko presidenteak deitoratu egin du EAJk eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak ez izatea lehentasuntzat ETAren biktimak, baizik eta «pistolak zituztenak» eta «tiroak ematen zituztenak».

Bestalde, AEM Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Kontrako Mugimenduak salatu du Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaileak Patxi Ruizi ukatu egin diola gaixo duen aita ikustea.]]>
<![CDATA[Burujabetzarako bide bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/007/001/2018-06-23/burujabetzarako_bide_bat.htm Sat, 23 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1840/007/001/2018-06-23/burujabetzarako_bide_bat.htm Txetx bakegile eta ELAren Manu Robles Arangiz fundazioko kidearen ustez: «Ipar Euskal Herriko bidea estrategikoa izan daiteke burujabetzarako. Euskal Herriko burujabetza eraikitzeko bidea zein izan litekeen erakutsi da». Hori arrazoitzeko, azken urteotan Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan sortu diren hainbat ekinbideri buruz mintzatu da Gasteizen, fundazioak berak antolatutako Garaipen txikien bidez Euskal Herria burujabe mintegian; EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberaz, Euskal Elkargoaz edota ETAren armagabetzeaz.

Etxeberrik esan du bi osagai nagusi dituztela ekinbideok. Batetik, gizartean «sare zabala» sortu izan dela aldarrikapen berberen inguruan, «jende eta sektore anitz» mugiarazita. «Helburuek norabide egokia izan dute, agian abertzaleen eskariak guztiz asebetetzen ez zituzten arren». Eta, bestetik, Frantziako Estatuaren erantzuna itxoin gabe, eskaera haien edukia praktikara eraman dituela gizarteak. Iparraldean «harreman, zubi eta aliantza berriak» sortu direla nabarmendu du. ETAren armagabetze prozesuan, adibidez, «jendeak erabaki zuen beren kabuz egitea bi estatuek egin behar zutenaren zati bat». EHLGren kasuan, adierazi du «estatuari beldurra galdu» izana funtsezkoa izan zela. Abertzale direnak eta ez direnak elkarrekin aritzeko bi adibide dira, Etxeberriren esanetan. «Gaur askok zuzentzen dizkiegu bi estatuei eskari arrazoizkoak eta erabilgarriak, eta ez gaude haien etengabeko ukoa onartzeko prest eta eskari horiei entzungor egitea pairatzen jarraitzeko prest».

Euskal Herriaren burujabetza lortu nahi baldin bada gizartearen «kontzientziak eta perspektibak eraldatu» egin behar direla azaldu du Etxeberrik. Gakoa da, haren esanetan, herritarrek euren bizitzaren gaineko «kontrola» berreskuratzea, eta, horretarako, gizartearen «ahalak» eta mobilizatzeko duen gaitasuna oinarri hartzea proposatu du. Nabarmendu du Ipar Euskal Herrian sortutako ekinbideen oinarrian lan egiteko oso metodo zehatza egon dela, «pixkanaka errealitatea, kontzientziak eta perspektibak eraldatzea eragin duena».

Muñoz, kultura politikoaz

Antzeko gogoeta egin du Adolfo Muñoz ELAko idazkari nagusiak. Edozein aldaketa lortzeko gizarte zibilari parte hartzeko aukera eman behar zaiola esan du. Haren aburuz, Ipar Euskal Herrian lurraldearen eta gizarte zibilaren antolakuntza ezinbestekoak izan dira «kultura politiko» berri bat sortzeko, eta hori, aldi berean, erabakigarria izan da lankidetzarako «konfiantzak» sortzeko. Hegoaldean, ordea, «kultura demokratiko eskasa» ikusten du ELAko buruak, besteak beste, Jaurlaritzak ez duelakoan ontzat jotzen «klientelista» ez den gizarte antolatu bat, eta, Muñozen iritziz, politika molde horrek «oso kutsu autoritarioa» dauka.

Xabi Anza ELAko formakuntza arduradunak esan du mintegian ikusi dela «alternatibak posible» direla, «kapitalari boterea kentzea posible» dela.]]>
<![CDATA[Iruzurraren tamaina ageriago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-06-23/iruzurraren_tamaina_ageriago.htm Sat, 23 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-06-23/iruzurraren_tamaina_ageriago.htm De Miguel auziari buruzko epaiketa hasi zenetik Arabako Probintzia Auzitegian, eta orain arteko saioek eleberri bat idazteko adina eman dute. Mamitsua eta korapilatsua izaten ari da ustezko iruzurragatik EAEn sekula egin den epaiketarik handiena, eta, auzi saioek aurrera egin ahala, agerian geratzen ari da EAJko hainbat kide ohik ustez gidatutako legez kanpoko komisioen sarearen tamaina. Legez kanpoko komisioak jaso eta hirigintza operazioekin iruzurra egitea egozten diete Alfredo de Miguel Arabako EAJko buruzagi ohiari eta beste 25 laguni. Denera, hamaika delitu egozten dizkiete, tartean eroskeria, dirua zuritzea, dokumentuak faltsutzea eta prebarikazioa. Fiskaltzak 439 urteko kartzela zigorra eskatu du akusatuentzat: De Miguelentzat 54 urte, eta 32 eta 4 urte bitarteko zigorrak gainerakoentzat.

Urtarrilaren 8an epaiketa hasi zenetik, ehunka lekuko eta dozena bat peritu pasatu dira Arabako Probintzia Auzitegitik, eta, auzi saioek udako etenaldia izan aurretik, gehiago dira deklaratzekoak. Azken hilabeteotan deklaratu duten lekukoei esker ezagutu diren datuek ustezko ustelkeria sarearen tamainaren neurria ematen dute. Besteak beste, jakin da De Miguelek 25 sozietate inguru sortu zituela propio iruzur egiteko, eta gehienetan senideen izenean eratu zituela. Sozietate askok ez zuten langilerik, eta ez zuten izena emanda Gizarte Segurantzan: Kataia, Errexal, Ortzi Muga eta Eskamelo S.L. enpresen izenak maiz atera dira epaiketan, ustez akusatuek haiei esleitu zizkietelako lanak «nahieran», eta komisioak jaso zituztelako horien truke.

Alberdi eta koadernoa

Ainhoa Alberdi lekuko nagusiaren deklarazioa giltzarri izan da epaiketan. Enpresariak azaleratu zuen 2009an ustezko ustelkeria kasua, eta hark epaiketan adierazitakoa gakoa da. Hainbat saiotan deklaratu zuenez, Alfredo de Miguelek eta Aitor Telleriak 100.000 euroko komisioa eskatu zioten Miñaoko teknologia parkea handitzeko obrak Urbanorma Consulting bere enpresari esleitzeagatik, eta estortsioa frogatzen duten elkarrizketak eta posta elektronikoak aurkeztu zituen epaiketan. Gainera, salatu zuenez, komisioa ordaintzeari uko egin zionean haren aita Juan Antonio Alberdirengana jo zuten dirua eskatzera. Hark egindako salaketatik tiraka, besteak beste, 700.000 euroko komisioak eta hamasei milioi euroko eragiketa irregularrak atzitu dituzte.

Alberdik hirutan deklaratu du epaiketan, baina, De Miguelen defentsak eskatuta, ez du berriro egingo. Uztailaren 2an deituta zeuden Alberdi, haren aita eta Beatriz Vicinay bazkidea, baina fiskaltzak defentsaren eskaria aintzat hartu du eta haien deklarazioak bertan behera uztea erabaki du, orain arte emandako lekukotzekin jasotako informazioa «nahikoa» dela iritzita.

Alberdiren lekukotza ez ezik, Ertzaintzak Koldo Otxandiano ABBko kide ohiaren etxean atzemandako koaderno bat ere funtsezkoa izan da ustezko komisioak nola kobratzen ziren jakiteko. Epaiketan erakutsi den koadernoak Arabako Batzar Nagusien armarria du, eta Otxandianok bertan apuntatzen zituen enpresei ordaindu beharreko diru kopuruak. Ohar batean, esaterako, Obra %4 Kataia agertzen da, aditzera emanez Kataia Consulting enpresak ehuneko hori beltzean jaso behar zuela obra baten esleipenagatik.

Zanbranakoa, handiena

Ustezko iruzurrarekin zerikusia duten hamabi atal ari dira epaitzen, eta urtarrilaz geroztik ia denak aztertu dituzte. Asteazkenean egin zuten auzi saioarekin, Zanbranako (Araba) hirigintza-operazioarekin zerikusia duten ustezko delituen atala itxi dute. Zanbranakoa izan da, tamainagatik, atalik garrantzitsuena. Ustez De Miguelek zuzendutako sareak hiru milioi euroko komisioa kobratu zion Riera eraikuntza enpresa katalanari Arabako Zanbrana udalerrian inoiz eraiki ez zen industria poligono bat esleitzeagatik. Nicolas Guerrero inbertitzaile katalanak emandako testigantzaren arabera, Iosu Arruti akusatuetako batek gidatu zuen trama hori, Sidepur enpresaren bitartez, eta hark, ostean, De Migueli ordaintzen zion. Josu Izagirre fiskalak uste du Sidepurrek ia 200.000 euro eman zizkiola De Migueli, ustez ustelkeria sarearen burua zenari.

Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Gazteria Sailetik adjudikatutako kontratuak eta Arabako Foru Aldunditik egindakoak ere aztertu dituzte azken saioetan, ustez iruzur egin baitzen hainbat enpresari esleipenak egiterakoan. Zehazki, 2006. eta 2009. urteen bitartean, Gurutz Larrañaga Kultura eta Gazteria sailburuordeak eta Francisco Javier Sanchez Robles Gazteria zuzendariak De Miguelek, Otxandianok eta Aitor Telleriak ustez zuzendutako sareari 380.000 eurogatik emandako kontratuak auzitan jarri ditu fiskaltzak. Haren arabera, dozenaka kontratu eman zizkieten iruzur egiteko sortutako hiru «enpresa pantailari» —Kataia, Errexal eta Ortzi Muga —, eta gehienetan ez dago dokumenturik lanak burutu zirela baieztatzeko. Epaiketan, Sanchez Roblesek Jaurlaritzaren erregistro zigilua daramaten dokumentuak aurkeztu ditu lan horiek justifikatzeko, baina fiskalak zalantzan jarri du horiek egiazkoak diren, erregistratu gabeak edo «plagiatuak» direlako.

Alfredo De Miguelek ustez gidatzen zuen sareak iruzur egiteko hainbat enpresa erabiltzen zituela baieztatu dute hainbat lekukok epaiketan, tartean Bizkaiko Aldundiak —akusazio partikularra da— eta Ertzaintzak. Bizkaiko Aldundiko Ogasun saileko aditu batek asteon deklaratu du egiaztatu dutela De Miguelek Sidepur eta Zerulur enpresak baliatu zituela iruzur egiteko 2005 eta 2009. urteen artean.

Epaiketa aurrera doa, baina uztailera arte ez da auzi saiorik egongo. Ondoren, eten egingo da epaiketa, eta irailaren erdialdera hasiko dira deklaratzen 26 akusatuak. Urriaren 25erako espero zen epaiketa amaitzea, baina epaimahaiak erabaki du hilabete luzatzea. Azaroan hamabi saio egingo dituzte, eta epaiaren zain geratuko da.]]>
<![CDATA[Etxeberri: "Ipar Euskal Herriko bidea estrategikoa izan daiteke burujabetzarako"]]> https://www.berria.eus/albisteak/153662/etxeberri_ipar_euskal_herriko_bidea_estrategikoa_izan_daiteke_burujabetzarako.htm Fri, 22 Jun 2018 09:57:44 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/153662/etxeberri_ipar_euskal_herriko_bidea_estrategikoa_izan_daiteke_burujabetzarako.htm <![CDATA[«Jantzia eginda dago; EAJk eta EH Bilduk josi dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2018-06-20/jantzia_eginda_dago_eajk_eta_eh_bilduk_josi_dute.htm Wed, 20 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2018-06-20/jantzia_eginda_dago_eajk_eta_eh_bilduk_josi_dute.htm
Erabakitzeko eskubideak haustura eragiten duela diozue. Zergatik?

Lehenik eta behin, esan behar da erabakitzeko eskubidea ez dela existitzen ordenamendu juridikoan. Autodeterminazio eskubidea gaurkotzeko eufemismo bat da, ezker abertzalearen eta, oro har, nazionalisten aldarrikapen historiko bat. Gogoratu behar da 1980ko hamarkadan ez zela hitz egiten erabakitzeko eskubideaz, independentziaz edo autodeterminazio eskubideaz baizik. Denborarekin, abertzaleek eta independentistek estrategia berri bat bilatu behar izan dute, eta eufemismo bat bilatu dute eskubide horrek bi gauza positibo iradoki ditzan: eskubidea eta erabakitzea.

Ez da aldarrikapen zilegi bat?

Euskal gizartea behartzen ari gara zuriaren ala beltzaren artean aukeratzera, azken helburua Euskal Herriaren independentzia lortzea delako. Helburu hori zilegia izan daiteke ikuspuntu politiko batetik, baina guk uste dugu Euskadirentzat arazo bat dela eta tentsio politiko horrek zatiketa eragiten duela. Katalunian ikusten ari gara instituzioak estrategia independentistaren menpe aritzeak tentsioa eta haustura eragin dituela gizartean. Argi dago erabakitzeko eskubideak zatiketa eragiten duela, herritarrak behartzen dituzulako independentziaren inguruan jarrera zehatz bat hartzera.

Erabakitzeko eskubidea aldarrikatzera kalera atera diren milaka lagunek zatiketa sustatu dute?

Ez, inolaz ere. Erabat zilegia da kalera ateratzea erabakitzeko eskubidea aldarrikatzera, eta pozten nau jai giroan eta modu baketsuan egin izanak. Aldarrikapen hori aurrera eramateak eta gauzatzeak eragingo luke haustura. Bide horretatik aurrera egiten bada, gizartea eta instituzioak zatituko dira, dudarik gabe.

Iraultza zergarekin alderatu dituzu Gure Esku Dago-k Gasteizko ostalari batzuei eskatutako laguntzak. Akusazio larriak dira.

Esandakoa argitu nahiko nuke. Gure Esku Dago-k Gasteizko ostalariei egindako eskariak ez du zerikusirik ETAren iraultza zergarekin, baina ezker abertzaleak bere garaian zuen jarrerarekin antz handia dauka. Larria da herritar aske bat jarrera zehatz bat hartzera behartzea. Bada garaia herri honetan herritarrei presioa gainetik kentzeko, eta iraganean izandako ohituretatik aldentzeko. Denok gaude horretara behartuta, baita Gure Esku Dago ere. Uste dut herri dinamika hori oker aritu zela Gasteizko zenbait ostalariri jarrera politiko zehatz bat hartzeko eskatu zienean, nahiz eta ziur naizen hori ez zela bilatzen zuen benetako helburua.

Eusko Legebiltzarrak bizkarra eman beharko lioke erabakitzeko aldarrikapenari?

Legebiltzarrean autogobernu lantaldea ez da ari estatutu berri bat eztabaidatzen, Euskadirentzat konstituzio berri bat sortzen baizik, eta hasieratik jaun eta jabe izan da erabakitzeko eskubideari buruzko eztabaida. Beraz, legebiltzarrak ez dio zertan eskaera horri erantzun, gaiari buruz eztabaidatzen ari garelako, egunero.

Estatutua erreformatzearen aurka zaudete. Zergatik?

Ez dugu beharrik ikusten, baina ez dizkiogu erreforma bati ateak itxi nahi. Uste dugu Gernikako Estatutuari esker Euskadik sekula ezagutu duen garapen kultural, ekonomiko eta sozial handiena lortu duela, eta ez dugu ikusten itun hori aldatzeko beharrik. Nolanahi ere, prest gaude estatutua erreformatzeko baldin eta autogobernua hobetzeko eta gizartearen beharrei hobeto erantzuteko bada. Baina arazoa bestelakoa da: ez gara ari estatutuaren balizko erreforma bati buruz hitz egiten, aldarrikapen independentistei erantzuna emango dien konstituzio berri baten inguruan baizik.

Estatutu berriari ekarpenak egiteko, gizartearen parte hartzea sustatu nahi du legebiltzarrak. Zuek, baina, ez duzue bat egiten prozesuarekin.

Eusko Ikaskuntzari errespetu osoa zor diogu, eta uste dugu ona dela euskal gizarteari parte hartzeko bideak zabaltzea, baina guk ez dugu babestuko parte-hartze prozesurik herritarrei eskainiko zaien hori zer izango den jakin gabe. Ez dugu ongi ikusten gurdia idiak baino lehenago jartzea. Lehenik eta behin, eztabaida politikoari amaiera eman beharko genioke, eta balizko erreforma baten oinarriak adostu beharko genituzke; ondoren, herritarrei iritzia emateko aukera zabaldu.

Orain arte, EAJ eta EH Bildu jarri dira ados. Elkarguneak zabalduko direla uste duzu?

Hala espero dut. Estatutua modernizatzea eta eguneratzea ez nuke gaizki ikusiko. Prest egongo ginateke estatutuaren erreforma bat bultzatzeko diputazioei aginte gehiago emateko, eta Ekarpen Legea eta Lurralde Historikoen Legea aldatzeko, baina gai horiei buruz ez dugu eztabaidatzen, EAJ deseroso dagoelako. Hitzaurrean eta Atarikoan ikusi da EAJri eta EH Bilduri interesatzen zaizkien gaien inguruan bakarrik eztabaidatzen ari garela. Guk lantaldean parte hartzen jarraituko dugu, baina argi gera dadila jantzia eginda dagoela, EAJk eta EH Bilduk josi dutela, eta hemendik aurrera detaileak baino ez direla eztabaidatuko.

Nolakoa izan behar du estatutu berriaren adostasun mailak?

Talde guztien adostasuna lortzea ezinezkoa da, baina gutxienez Euskadin dagoen errealitatearen isla izan beharko luke, transbertsala. Independentista ez den alderdi baten babesa izan ezean, egun estatutuak duen aniztasun hori murriztuko da. EAJk eta EH Bilduk erdia baino bat gehiago ordezkatzen dute, baina ez dute herri osoa ordezkatzen, eta euskal herritar guztiak ordezkatuko dituen testu juridiko-politiko bati buruz ari gara.]]>
<![CDATA[«Inportantea da abertzaleok gutxienekoetan ados jartzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1844/005/001/2018-06-16/inportantea_da_abertzaleok_gutxienekoetan_ados_jartzea.htm Sat, 16 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1844/005/001/2018-06-16/inportantea_da_abertzaleok_gutxienekoetan_ados_jartzea.htm
Gure Esku Dago-k esan du 2019an aro berri bat zabalduko dela eta erabakitzeko eskubidea giltza izango dela. Ados zaude?

Aro berri eta historiko asko ezagutu ditugu herri honetan. ETAk 2011n behin betirako indarkeria utzi izana estrategikoa izan zen, eta Gure Esku Dago ETAk iragarpen hori egin ondoren sortu zen. Hortaz, bide politiko eta demokratikoen aukeraketa gakoa izan da herri mugimendu horrek bere ibilbidea egiteko. Hortik aurrera, ezinbesteko uztarketa bat egon behar du herritarren bultzadaren eta erakundeen artean. Proiektuak, herri bultzada izaten ez badute, antzuak izaten dira.

Eusko Legebiltzarrak kontuan hartu beharko luke, beraz, giza katean eskatu zena.

Eusko Legebiltzarrean badago erabakitzeko eskubidearen inguruko isla bat. EAJk 28 eserleku ditu, EH Bilduk 18, eta Elkarrekin Podemosek 11; guztira, 57. Horrek esan nahi du 75 legebiltzarkideetatik 57 erabakitzeko eskubidearen aldekoak baldin bagara legebiltzarraren %76 dagoela erabakitzeko eskubidearen alde. Kanpoan geratzen dira erabakitzeko eskubidea ukatzen dutenak, hots, konstituzionalistak. Ariketa matematikoa alde batera utzita, argi dago herri ordezkaritza bat dagoela legebiltzarrean erabakitzeko eskubidearen alde.

Hori islatu nahi izan duzue estatutu berriaren atarikoan eta hitzaurrean?

Erabakitzeko eskubidearen ariketa zehatz bat proposatu dugu. Herri honek erabakitzeko eskubidea dauka, eta ariketa egin nahi dugu barrura begira, gure bizitza politikoa, soziala eta ekonomikoa antolatzeko, eta kanpora begira, Espainiako Estatuarekin izan nahi dugun harremana zehazteko. Elkarbizitza politikorako eskaintza bat egin nahi diogu estatuari. Guk ez dugu independentzia planteatu, herri izaera aitortu, erabakitzeko eskubidea onartu eta horren ariketa bat aurrera eramatea baizik. Ariketa hori testu batean zehaztu beharko dugu, eta gero herritarrei galdetu nahi diegu, galdeketa gaitzaile batean.

PSEk eta PPk diote EH Bildurekin adostu dituzuen oinarriek ez dutela berme juridikorik.

PSE eta PP absurdoan erori dira, errealitatea bera ukatzen dutelako. Erabakitzeko eskubidea ukatzea, izan ere, Euskal Herria bera existitzen dela ukatzea da. Gaur egun indarrean dagoen Gernikako Estatutuaren lehenengo artikuluak jasotzen du Euskal Herriak nazio izaera duela, eta, beraz, hor badago subjektu politiko konstituziogile eta eratzaile bat: Euskal Herria. Hori existitzen dela ukatzen baduzu, gainerako guztiak ukatzen dituzu. Guk dioguna da konstituzioaren eta Gernikako Estatutuaren xedapen gehigarrietan helduleku tekniko, legezko eta juridiko bat egon badagoela, eta borondate politikoa baldin badago harreman politiko berria gauzatu daitekeela.

Aldebikoa eta berdinen artekoa.

Oinarrizko aurrebaldintza bat dago: Euskal Herriko hiru lurraldeak herri bat gara, eta errespetua beharrezkoa da bi komunitate politikoen artean. Menpekotasunean oinarrituko ez den harreman berri bat behar dugu. Jauzi bat eman behar dugu. Batetik, kuantitatiboa, erabakitzeko eskubidea zehaztuta eta eskumenak herritarren esku jarrita. Baina, batez ere, jauzi kualitatiboa, subjektu politikoa aitortu eta errespetatuta. Subjektu politikoa trenaren makina da, eta erabakitzeko eskubidearen zehaztapena, bagoiak.

EAJk eta EH Bilduk elkar hartuta jarraituko duzue estatutu berria adosten?

Erakutsi dugu aukera badagoela nazio ikuspegiko herrigintza jorratzeko bide politikoen, baketsuen eta demokratikoen bidez. Garrantzi estrategikoa du ados jarri izanak. Herri honen defentsan eta haren eskubideen inguruan testu bat partekatzeak esan nahi du gauza handi bat dagoela jokoan. Inportantea da abertzaleok herri honen defentsarako gutxieneko gaietan adostasuna lortzea. Herri honekiko betebehar politiko eta historiko bat dugu, hori aurrera eramatea posible egin nahi dugu, baina inori ezer inposatu gabe.

Elkarrekin Podemosen babesa espero zenuten?

Bai, espero genuen. Uste dut bertigoa eman diela. Hala ere, adostasunak lortzeko aukera baldin badugu, nahiago dut indarrak horretan jartzea.

Zein dira estatutu berriak izan behar dituen gutxieneko oinarriak?

Gutxieneko oinarriak mahai gainean jarri ditugu: herri bat gara, erabakitzeko eskubidea dugu, eta oinarri demokratikoaren eskutik elkarbizitza politikorako eskaintza bat egin nahi diogu estatuari. Gure ustez, hori da gutxiengoa estatuarekin elkarbizitza politikoa antolatzeko. Kataluniak ere antzeko zerbait planteatuko du. Estatuari mezu berbera bidali nahi diogu biek ala biek: herrien arteko elkarbizitzan elkar errespetatzea beharrezkoa da, inposizioaren eskutik ez dagoelako elkarbizitza antolatzerik. Horren gaine- an akordiorik zabalena lortzen saiatu behar dugu.

Akordio zabal horretan nortzuk egon beharko lukete?

Kontsentsuak ahal den zabalena izan behar du, baina ez du zertan erabatekoa izan. Beto eskubidea ez da onargarria. Akordioa zabala den ala ez gizartearekin alderatu beharko da, eta herritarrei beren iritzia galdetu beharko diegu. Euskal gizarteak horrelako ariketa bat behar du herrigintza eta politika uztartzeko.]]>
<![CDATA[«Ez dugu babestuko Espainiaren lurralde batasuna haustea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1844/004/001/2018-06-15/ez_dugu_babestuko_espainiaren_lurralde_batasuna_haustea.htm Fri, 15 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1844/004/001/2018-06-15/ez_dugu_babestuko_espainiaren_lurralde_batasuna_haustea.htm
Eusko Legebiltzarrak aintzat hartu beharko luke igandeko giza katearen aldarrikapena?

Legebiltzarrean askotan eztabaidatzen dugu gai horri buruz; behar baino gehiago, esango nuke. Euskal gizartearen gehiengoak babesten ez duen aldarrikapen bat da, eta guk ez dugu uste Euskadin independentziaren aldeko tentsio politiko bat dagoenik. Izaera sozialeko gai askok dute gizartearen eta alderdi gehienon babesa, eta sozialistok eskatu duguna da batzen gaituzten gai horiek lehentasuna izatea Autogobernu lantaldean, gerorako utzita gure arteko desadostasunak eragiten dituztenak. Baina EAJk eta EH Bilduk kontrakoa egin dute, erabakitzeko eskubidea -hau da, autodeterminazio eskubidea-mahai gainean jarrita. Horrek haustura sortzen du ezinbestean, herri hau oso plurala delako eta askotariko identitate sentimenduak dituelako.

Zer deritzozu giza kateari?

Mobilizazio garrantzitsua izan zen, baina ez ditugu hainbat gauza ulertzen. Giza katea aurkeztu zutenean, bestelako aldarrikapenekin bat egiteko ekinbidea izango zela esan zuten -feminismoarekin, pentsiodunekin... -, baina gero, giza katean, ez ziren gai horiek aipatu ere egin. Beraz, irudipena daukat deialdiari indar gehiago emateko asmoz aipatu zituztela arlo sozialeko aldarrikapen horiek, baina azkenean erabakitzeko eskubidea delakoaren inguruan hitz egiteko baliatu zela, hau da, autodeterminazio eskubideaz hitz egiteko. Ez dugu gaizki ikusten edozein aldarrikapen modu baketsuan eta demokratikoan egitea, baina uste dut ez duela bat egiten Euskadiko herritar gehienen nahiarekin.

Erabakitzeko eskubidea printzipio demokratiko bat da?

Abertzaleek horrela saldu nahi dute, baina kontzeptu horrek zalantza asko sortzen ditu. Nork ezartzen ditu erabakitzeko eskubidearen mugak? Eta nork erabakitzen du subjektu politikoa? Eta zergatik erabaki behar dute haiek subjektu politikoa eta ez beste batzuek? Eta zergatik egin behar du bat kontrako iritzia ematen duen lurralde batek beste batek erabakitzen duenarekin? Erabakitzeko eskubideak, ezeren gainetik, haustura eragiten du gizartean.

Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Josu Erkorekak esan du Eusko Legebiltzarra ezinbestekoa izango dela erabakitzeko eskubidea modu instituzionalean bideratzeko.

Hemen ez dugu inoren lekukoa hartu behar, erabakitzeko eskubideari buruzko eztabaida politikoa GED sortu baino lehenago baikenuen. Nolanahi ere, guk entzun egingo ditugu kalean dauden aldarrikapen guztiak, eta kontuan hartuko ditugu Autogobernu lantaldean. Galdetzen badidazu giza katea mugarria izango ote den lantaldearen egitekoetan, erantzuna ezezkoa da. Ados, ariketa jendetsua, demokratikoa eta baketsua egin zen igandean, baina guk ez diogu ematen beste batzuek ematen dioten garrantzi politikoa. Argi gera dadila sozialistok ez dugula babestuko Espainiaren lurralde batasuna haustea, ezta legea eta ordenamendu juridikoa ez errespetatzea ere.

EAJren ordezkaritza politiko gorena egon zen giza katean. Deseroso sentitu zarete PSEn?

Ez zitzaidan gustatu EAJren ordezkaritza instituzional batek giza katean parte hartzea. Hiriburuetako alkateek eta Eusko Legebiltzarreko presidenteak kargu instituzionalak dituzte, eta, teorian, euskal gizarte osoa ordezkatu behar dute. Ordezkaritza instituzionala lekuz kanpo egon zen.

PSEk harremanik ba al du Gure Esku Dago dinamikarekin?

Dinamika martxan jarri zenean, bileraren bat edo beste izan genuen kide batzuekin, eta haien asmoen berri jaso genuen. Esan genien ez genuela haien estrategiarekin bat egiten, eta uste genuela benetako helburuak ezkutatzen ari zirela. Alegia, autodeterminazio eskubidea, Espainiatik banatzea eta independentzia bilatzen zituztela, metodo modernoagoak eta hitz atseginagoak erabilita.

EAJk eta EH Bilduk estatutu berriaren hitzaurrea eta atarikoa adostu dituzte. Zer da gustuko ez duzuena?

Erabakitzeko eskubidea txertatzea. Estatutuak ahalik eta adostasun handiena lortu behar badu, has gaitezen aztertzen partekatzen ditugun esparruak. Abertzaleek, baina, justu kontrakoa egin dute. Subjektu politikoa eta autodeterminazio eskubidea jaso dituzte hitzaurrean eta atarikoan, legezkotasun itxura bat emanez, eskubide historikoetan oinarrituta. Proposatzen dutena astakeria bat da.

Zergatik?

Ez delako erreala, eta juridikoki bideraezina delako. Oinarrizko lege bat egin nahi baduzu, juridikoki bideragarri egin behar duzu; bestela, ez da loteslea izango. Ibarretxe Planaren zirriborroan jasota zeuden hitz batzuk berreskuratu dituzte, identitate nazionala, esaterako. Ez da biderik egokiena, eta kale itsu batera garamatza, Katalunian bezala.

PSErekin jarrerak hurbiltzeko, testuetatik desagertu egin beharko lirateke Euskal Herriaren nazio izaera eta identitate nazionalaren aitortza?

Bai, noski. Estatu batean bizi gara non Konstituzioa den lege gorena eta proposatzen den guztiak legezkoa ez ezik bideragarria ere izan behar duen. EAJk eta EH Bilduk proposatzen dutenak legea gainditzen badu, ez du bideragarritasun juridiko eta politikorik izango. Baliteke gehiengoa izatea testu hori onartzeko, baina ez du bideragarritasun juridikorik izango, Konstituzioa urratzen baitu eta ez baitu izango babesik Kongresuan.

Estatutu berria adostasun zabal batekin onartuko al da?

Orain arteko urratsak ez ditugu gustuko, baina badago denbora dokumentu on bat lortzeko .]]>
<![CDATA[«Herritarren giharrik gabe, prozesuak zailagoak dira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1844/004/001/2018-06-14/herritarren_giharrik_gabe_prozesuak_zailagoak_dira.htm Thu, 14 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1844/004/001/2018-06-14/herritarren_giharrik_gabe_prozesuak_zailagoak_dira.htm
Igandeko giza katea mugarria izango da erabakitzeko eskubidea betetzeko orduan?

Igandekoa gizartea aktibatzeko beste urrats garrantzitsu bat izan zen. Giza katea Eusko Legebiltzarrean autogobernu lantaldean eztabaida ematen ari den unean iritsi da. Lantalde horretan dagoeneko akordio batzuk lortu ditugu atarikoaren eta hitzaurrearen inguruan, gehiengoz, eta horien arabera Euskal Herria nazio bat da, erabakitzeko eskubidea dauka, eta beste harreman bat izan nahi du Espainiako Estatuarekin. Beraz, herritarrek kalean erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeak, dudarik gabe, bultzada bat ematen dio gure lanari. Herri hau beste egoera batera eramateko prozesu horretan egun garrantzitsu bat izan zen igandekoa, eta horren aurrean inork ez lituzke begiak itxi behar.

Herritarron Ituna Eusko Legebiltzarrean dago jada. Orain, zer?

Eusko Legebiltzarrak lan eginez erantzun behar dio igandeko eskaerari. Itun hori gure eskuetan egoteak ardura erantsi bat ematen digu. EH Bilduk herritarrekin sinatutako kontratu bat dauka, eta hitz emandakoa bete behar du: besteak beste, herri honen burujabetzaren alde lan egitea. Horretan ari da EH Bildu Autogobernu lantaldean. Dudarik ez dugu herritarrak direla edozein prozesuren motorra, herritarren giharrik gabe mota honetako prozesuak zailagoak izaten direlako. Horteaz, itun hori guregana iritsi izanak aparteko bultzada bat ematen dio gure lanari.

GEDek dio herritarrak erabakitzeko eskubidera hurbildu direla azken urteotan. Transbertsalagoa da orain erabakitzeko eskubidea?

Gure Esku Dago-ren lanari esker erabakitzeko eskubidea bezalako kontzeptua indarra hartzen joan da eta jende gehiagorengana iritsi da. Azken batean, autodeterminazio eskubideaz ari gara, XXI. mendean herritarren erabaki demokratikoaren bidez lortutako eskubide batez. Konbentzituta nago GEDek sekulako ahalegina egin duela erabakitzeko eskubidearen aldeko mugimendua ahalik eta zeharkakoena izan dadin. Beste kontu bat da bere burua espainartzat hartzen duenak eta mugimendura etorri nahi ez duenak bat ez egitea; kasu batzutan, gainera, herri honi aukera politiko guztiak aurrera eramateko betoa jartzeko asmo argia erakutsita. Nik horiei esango nieke: etorri demokratikoki gurera eta errespetatu gure erabakia.

EAJren eta EH Bilduren ordezkaritza zabala egon zen igandeko giza katean. Ez, ordea, gainerako alderdiena. Nola lortu haiengana iristea?

PSEk eta PPk giza katearen aurka egiteaz gain, ekimena barregarri uzten saiatu dira. Uste dut herritarren erabakiak gutxiestea eta barregarri uztea oso larria dela. Hori esanda, uste dut lan egiten ari dela erabakitzeko eskubidearen inguruan, baina gehiago egin beharko dela. Argi utzi behar dugu guk erabakitzeko eskubidea nahi dugula herri honetako herritarrak ahalik eta hoberen bizitzeko eta euren egunerokoan eragina duten politikak hemen bertan erabakitzeko. Erakutsi dugu bagarela gai estatu egitura modukoak eraikitzeko, esaterako, hezkuntza sistema bat antolatuta. Herri hau oso ekimentsua da eta gaitasuna dauka herritarren beharrei ongi erantzuteko. Beraz, argi utzi behar dugu erabakitzeko eskubidea ez dela kontu identitario bat.

Estatutu berriaren atarikoa eta hitzaurrea adostu dituzue EH Bilduk eta EAJk. Akordioa lortzeko, EH Bilduk lausotu egin behar izan ditu bere exijentziak?

Negoziazio batean beti daude bigarren lerroan jarri beharreko edukiak. Edozein moduz, lortutako akordioetan garrantzi handiko hiru kontzeptu sartu dira: Euskal Herria nazio bat dela, erabakitzeko eskubidea duela eta Espainiarekin beste harreman bat izan nahi duela. Eta harreman horrek izan nahi du berdinetik berdinera, estatu konfederal baten barruan. EH Bilduren azken helburua euskal estatu independente bat lortzea da, eta ez ditugu ahazten Nafarroa eta Ipar Euskal Herria. Gure eguneroko lana hori erdiestera bideratuta dago, baina bitarte honetan uste dugu iritsi gaitezkela azken eskailera horren tarteko maila batera.

Bazirudien Elkarrekin Podemos adostasunera batuko zela, baina, azkenean, boto partikularra aurkeztu zion hitzaurreari.

Atarikoaren inguruan akordio terminoetan hitz egiten ari ginen Elkarrekin Podemosekin, baina atzera egin zuen eta komunikabideen bidez jakin genuen ez zuela testua babestu behar. Atarikoaren zortzi puntuetatik seitan ados geunden hiru taldeak, baina azken momentuan Elkarrekin Podemosek erabaki zuen boto partikularra ematea. Haiek jakingo dute zergatik. Argi dut Elkarrekin Podemosi egunetik egunera desagertzen ari zaiola hauteskunde kanpainan aldarrikatutako erabakitzeko eskubidearen lema. Gainera, uste dut akats handia izan zela giza katean parte ez hartzea, bere botoemaile asko bertan egon zirelako. Ez dago politika egiteko era okerragorik herritarrek esaten dutenari begiak ixtea baino.

Akordioa errazago izango da estatutu berriaren beste atal batzuetan?

Beste arlo batzuetan elkarlanean aritu gaitezke. EH Bilduk nahiko luke estatutu berriak ahalik eta adostasun zabalena lortzea, eta ahaleginak eta bi egingo ditugu hala izan dadin. Baina argi utzi behar da gehiengoak erabakitakoa errespetatu behar dela.]]>
<![CDATA[«Ez dugu bat egiten Gure Esku Dago-ren ikuspegiarekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2018-06-13/ez_dugu_bat_egiten_gure_esku_dago_ren_ikuspegiarekin.htm Wed, 13 Jun 2018 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2018-06-13/ez_dugu_bat_egiten_gure_esku_dago_ren_ikuspegiarekin.htm
175.000tik gora lagun batu ziren igandeko giza katean, Euskal Herrian izan den inoizko mobilizaziorik jendetsuenean. Zer gogoeta egiten duzu?

Guk errespetu osoz hartzen dugu Gure Esku Dago-ren lana. Harreman ona daukagu herri dinamikarekin, baina ez dugu bat egiten erabakitzeko eskubidearen gainean duen ikuspegiarekin. Ez dugu aktiboki parte hartzen GEDek antolatutako egitasmoetan, eta ez dugu parte hartu giza katean, baina gure militantziari askatasuna eman diogu joateko. Argi dago, hala ere, orain arte dinamikaren egitasmoek izan duten parte hartzea ikusita, igandeko giza kateak garrantzi handia izan duela. Edozein eratan, ongi aztertu beharko da igandekoak benetan lortu ote duen aniztasuna.

Zertaz ari zara zehazki?

Batetik, ikusi beharko da sentsibilitate politiko desberdinak ordezkatuta egon ote diren giza katean, eta, bestetik, erabakitzeko eskubidea ikuspegi zabal batekin islatu ote den. Hau da, igandeko giza katearen hainbat zati gai zehatzetara zuzenduta egon dira; besteak beste, Kataluniako prozesuari babesa adierazita. Hori hala izanik, uste dugu ate batzuk itxi egin direla, eta prozesu politiko horren alde ez gauden alderdiei atea itxi egin zaigula modu irekiago batean parte hartu ahal izateko.

Ez duzue bat egiten GEDen estrategiarekin eta planteamenduekin, hortaz.

Ez. GEDek duen estrategia eta erabakitzeko eskubidearen inguruan duen ikuspegia ez datoz bat gurearekin. Herri dinamikarekin harreman ona daukagu, baina bere ekintza zehatzetan parte hartzeko adina adostasunik ez dugu.

GEDek dio gizartean normalizatzen ari dela erabakitzeko eskubidearen inguruko eztabaida. Ados zaude?

Ez dut uste erabakitzeko eskubidea tabu bat izan denik herri honetan. Eztabaida hori Euskadin egon da urte askotan, eta Eusko Legebiltzarrean bertan legegintzaldi guztietan eztabaidatu dugu gai horren inguruan. Beste kontu bat da erabakitzeko eskubidea agendaren erdian jartzea, GEDek eskatzen duen moduan. Guretzat, oraintxe bertan, beste lehentasun batzuk jarri behar dira agendaren erdigunean, baina ongi iruditzen zaigu erabakitzeko eskubidearen inguruan hitz egitea. Legebiltzarrean asteartero eztabaidatzen dugu gaiari buruz Autogobernu Lantaldean, eta guk beti eramaten ditugu gure ekarpenak. Hala ere, guretzat oraintxe bertan lehentasunak beste toki batzuetan daude; adibidez, Osakidetzako iruzurrean.

Herritarrek erabakitzeko dituzten 2.019 arrazoi biltzen dituen Herritarron Ituna Eusko Legebiltzarraren esku dago. Gizartearen borondateak isla izan behar du estatutu berrian?

Herritarrei parte hartzeko bideak ireki zaizkie dagoeneko, baina asko geratzen zaigu benetako parte hartzea garatzeko. Guk nahiko genuke, herritarrek ez ezik, beste eragile sozial batzuek ere aukera izatea ekarpenak egiteko. Baina bi taldek baino ez dugu babesten gizartearen parte hartze zuzena: Elkarrekin Podemosek eta EH Bilduk. Gainerako taldeek mesfidantzaz begiratzen diote herritarren parte hartzeari.

Zer jarrera dauka zure taldeak erabakitzeko eskubidearen inguruan?

Guk bi dimentsio ematen dizkiogu erabakitzeko eskubideari. Demokrazian sakontzen badugu, erabakitzeko eskubidea printzipio demokratikoaren zabaltze prozesu bat da, eta, beraz, gure gizartearen eboluzio logikoa. Herritarron ahalduntze prozesu horren baitan, herritarrok erabakiak hartzeko gaitasun handiagoa izan behar dugu, arlo guztietan. Bestetik, uste dugu lurraldetasunari buruzko eztabaidak dimentsio propioa behar duela, tresna zehatzak behar dituelako aurrera eramateko. Guk Argitasun lege bat eskatu dugu, kontsultak aldebikotasunez eta legezko bideetatik egin ahal izateko.

Zer toki izan behar du erabakitzeko eskubideak estatutu politiko berrian?

Galderak zera izan beharko luke, ea estatutua tresna bakarra ote den erabakitzeko eskubidea aurrera eramateko. Hau da, erabakitzeko eskubideari dagokionez, instituzionalizatzeak bermatuko al du eskubide horrek aurrera egitea? Ala konfrontazio proposamen bat da? Guk ez dugu arazorik estatutuan erabakitzeko eskubidea txertatzeko, baldin eta legezko tresnak erabiltzen badira.

Boto partikularra aurkeztu diozue hitzaurreari. Zer da bereziki gustuko ez duzuena?

Batez ere EAJrekin ditugu desadostasun handienak. Hitzaurrean, jeltzaleek jaso dituzten zenbait elementuk oso zail egiten dute akordio zabal eta anitz bat lortzea. Euskadiri buruz dugun ikuspegian dago gakoa. Guretzat, Euskadi gizarte anitza da; askotariko identitateak ditu, eta guztiak aitortu egin behar dira, baina hitzaurreak ez du ongi jasotzen gure gizartearen aniztasun hori. Adibidez, atarikoan ez zaigu batere gustatu hiritartasuna eta naziotasuna banatzea, horrek gizartea sailkatzen duelako. Gainera, oso txikia da eskubide sozialen blindajeak hitzaurrean duen pisua. Gure proposamen batzuk sartu dituzte, baina nahiko urtuta geratu dira, eta guretzat gai sozialek estatutu berriaren bizkarrezurra izan beharko lukete.

Adostasun zabala lortuko al du estatutu berriak?

Badugu aukera adostasun zabalak lortzeko, nahiz eta orain jarrera maximalistak nagusi izan. Izan ere, EAJk bere jarrera subiranista ongi finkatzeko beharra dauka, Espainian PPrekin egin dituen itunak estaltzeko eta justifikatzeko. Hala ere, luzera begira, akordio zabalak lortzeko gai izango garela uste dut.]]>