<![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 07 Feb 2023 00:06:06 +0100 hourly 1 <![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Praktiketan dauden irakasleen amatasun bajan «diskriminaziorik» ez egoteko eskatu diote Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/224023/praktiketan_dauden_irakasleen_amatasun_bajan_diskriminaziorik_ez_egoteko_eskatu_diote_jaurlaritzari.htm Mon, 06 Feb 2023 20:16:30 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/224023/praktiketan_dauden_irakasleen_amatasun_bajan_diskriminaziorik_ez_egoteko_eskatu_diote_jaurlaritzari.htm
Koalizioak egoera hori zuzentzeko eskatu dio gaur Hezkuntza Sailari, legez besteko proposamen batean. Zehazki, galdegin dio ezabatu dezala Hezkuntza Sailaren 2020ko otsailaren 18ko aginduan ageri den «jarraitukoa» hitza, termino horrek sortzen dituelako «diskriminazio egoerak». EH Bilduren eskaerarekin bat egin dute EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk, eta erdibideko zuzenketa batean adostu dute praktiketan dauden irakasleek amatasun baimena dela-eta pairatzen duten «diskriminazio egoera» amaitzeko. Hala, Hezkuntza Sailari eskatu diote etorkizunean irakasle izateko lan eskaintza publikoetara deitzen duenean, araudia alda dezala eta praktikak egiteko «malgutasuna» eman diezaiela lehiaketa oposizio fasea gainditu eta amatasunagatik baimen aldia baliatzen ari direnei edo beren osasunarekin zerikusia duten egoerak egiazta ditzateketenei.]]>
<![CDATA[Abaro emateko sare oso bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1994/011/001/2023-02-04/abaro_emateko_sare_oso_bat.htm Sat, 04 Feb 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1994/011/001/2023-02-04/abaro_emateko_sare_oso_bat.htm
Hego Euskal Herrian, Espainiako Gobernuarena da migrazioaren arloko eskumena, baina izaera mistoa du. Batetik, Madrilek berak errefuxiatuentzako hainbat zentro eta etxebizitza kudeatzen ditu, zuzenean edota hirugarren sektorearekin batera -mila plazatik gora-. Beste hainbat baliabide, berriz, Eusko Jaurlaritzak berak kudeatu egiten ditu, Zehar Errefuxiatuekin, Gurutze Gorria eta Suspergintza elkarteekin elkarlanean. 275 plaza inguru dira, eta oraintxe bertan denak beteta daude. Migranteentzako aholkularitza juridikoa eta programa sorta bat ere martxan du Jaurlaritzak.

Ukrainako gerrak lehen lerroan jarri du berriz errefuxiatuen gaia, eta agerian utzi «borondate politikoa» dagoenean erantzun koordinatu bat eman daitekeela, eta babesa bermatu, Legarretak azpimarratu duenez. Hala ere, argi utzi du Jaurlaritzaren lehentasuna dela migrazio eskumena eskuratzea, politika propioak egin ahal izateko.

Izan ere, urtetik urtera handituz doa sorterritik ihes egin eta kanpoan babesa eskatzen dutenen kopurua. Mundu osoan, 100 milioi desplazatu izan ziren iaz, gerren, gatazka armatuen eta jazarpenaren ondorioz, UNHCR erakundeak emandako datuen arabera. Arrazagatik, nazionalitateagatik, gizarte talde bateko kide izateagatik, iritzi politikoagatik, klima aldaketagatik edo erlijioagatik jazarpena sufritzen dute nazioarteko asiloa eskatzen dutenek. Gerrak direla eta, jazarriak izan direnei ere badagokie errefuxiatu estatusa.

Ukrainako gerratik ihes egin zutenen eskaerak kontuan hartu gabe, 2022an 4.806 pertsonak galdegin zuten asiloa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan -aurreko urtean 1.724 eskaera izan ziren-. Eskaera horietatik, 2.023 Bizkaian aurkeztu ziren, 1.044 Araban eta 1.019 Gipuzkoan. Gehienak Venezuela, Kolonbia, Peru, Maroko, Honduras eta Nikaraguatik etorri ziren.

Baina asiloa eskatzea gauza bat da, eta oso bestelako bat gobernuek eskaera hori ontzat ematea. Nazioarteko babesa eskatzen dutenen %10 baino ez ditu onartzen Espainiako Gobernuak. Europako harrera herrialde nagusien onarpen tasa baino askoz ere apalagoa da hori: Europako Batasunean, batez beste, eskaeren %35 onartzen dira. Harrera herrialdera iristeak eta asiloa eskatzeak, beraz, ez du beti errazten errefuxiatuen bizimodua. Sarri askotan, are kalteberago uzten ditu sistemak, babesa ukatzeak irregulartasunera kondenatzen dituelako.

Gatazketatik ihesi

Asilo eskatzaileentzako bi zentro zabaldu zituen Eusko Jaurlaritzak 2018an eta 2019an, Oñatin eta Tolosan (Gipuzkoa). Zehar Errefuxiatuekin erakundeak kudeatzen ditu bi aterpetxeak. Lehen harrerako zentroak izanik, asiloa edo nazioarteko babesa eskatzen dutenak hartzen dituzte, beste bizitoki batera bideratu bitartean. Pasaeran dauden migranteak ere jasotzen dituzte.

Batez beste, sei eta zortzi hilabete artean egoten dira hor, baina beharren arabera luzatu ahal dira egonaldiak. Egun, 125 lagunentzako tokia dago bi zentro horietan: 80 lagunentzako lekua du Oñatiko Larraña Etxeak, eta 45 lagunentzako Tolosako Zuloaga Txikik. «Toki seguruak dira. Atseden hartzeko eta bizitza berri bat irudikatzen hasteko balio die». Hitzok Arantza Chacon Zehar Errefuxiatuekin erakundeko zuzendariarenak dira. Elkarteak 90 herrialdetatik etorritako 40.000 pertsonatik gora artatu ditu 1996. urtean sortu zenetik. Asiloa eskatzen dutenak laguntzen dituzte elkartekoek: ostatua, aholkularitza juridikoa eta lanbide orientazioa ematen dizkiete, besteak beste.

Chaconek azaldu du errefuxiatu gehienek iraupen luzeko gatazketatik alde egin dutela, hala nola Siriatik, Ukrainatik edo Afganistandik, baina badirela «isildutako gatazketatik» ihes egiten dutenak ere, tartean, Erdialdeko Ameriketako maren jazarpenetik, ingurumen arrazoiengatik edo indarkeria matxistagatik ihes egindakoak.

Pasaerako migranteentzat

Oñatiko eta Tolosako zentroez gain, harrera zentro bana ditu Jaurlaritzak Irunen (Gipuzkoa) eta Berrizen (Bizkaia), batez ere pasaerako migratzaileentzat. Hilanderas Irungo zentroa Gurutze Gorriak kudeatzen du. 90 pertsonarentzako tokia du, baina, beharren arabera, leku gehiago ere jartzen dute. Iaz, 6.200 etorkini eman zieten arreta bertan. Hala ere, Irungo Harrera Sareak maiz salatu izan du migranteak hiru egunez soilik gera daitezkeela aterpetxean, eta bertan ezin direla Irunera iristen diren etorkin guztiak sartu.

Berrizen, bestalde, 2018an ireki zuen Jaurlaritzak Olakueta Etxea, urte hartan izandako migratzaileen joan-etorriari aurre egiteko. EDE Fundazioko Suspergintza elkarteak kudeatzen du aterpetxea. Pasaeran dauden migratzaileei aldi baterako harrera emateko zentro gisa jaio zen, baina gaur egun bestelako soslaia duten pertsonak ere hartzen dituzte: erietxetik atera eta osatzeko prozesu batean daudenak, hainbat arrazoi direla medio nazioarteko babes sistemarekin bat ez datozenak, asilo eskatzaile ez diren familiak, eta adingabeekin bakarrik bidaiatzen duten emakumeak. 40 pertsonarentzako tokia dute. Ateak ireki zituenetik, 39 herrialdetako ia 400 pertsona baino gehiago artatu dituzte.

Olakueta Etxera iristen diren asko egoera administratibo irregularrean edo erregularizazio prozesuan daude, eta, hala, zailtasun gehiago dituzte zerbitzu jakin batzuk eskuratzeko. Gorka Ruiz EDE Fundazioko harrera eta gizarteratze arloko arduraduna eta aterpetxeko koordinatzailea da: «Migrazio prozesuan beste urrats bat egiteko erdibideko maila bat da zentroa, Euskal Herrian geratzeko ala beste herrialde batera joateko».

Ruizek azaldu du haien harrera eredua leku bat eskaintzea baino gehiago dela, eta oinarrizko beharrak asetzeaz gain, hainbat tramite burokratiko egiteko laguntza eskaintzea eta hizkuntza irakastea lehentasuna dutela aterpetxean. Arta psikosoziala ere eskaintzen diete bertan, «bizipen gordinak» izaten dituztelako bertaratutakoek: «Zauri emozionalak ez dizkiegu sendatuko, baina kotoi apur bat jarri eta osatzen laguntzen diegu».]]>
<![CDATA[Osakidetzaren kudeaketa eredua auzitan jarri du oposizioak legebiltzarrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/007/002/2023-02-03/osakidetzaren_kudeaketa_eredua_auzitan_jarri_du_oposizioak_legebiltzarrean.htm Fri, 03 Feb 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1942/007/002/2023-02-03/osakidetzaren_kudeaketa_eredua_auzitan_jarri_du_oposizioak_legebiltzarrean.htm
EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk erdibideko zuzenketa bat hitzartu dute, non Osakidetzaren gobernantza ereduari kritika zorrotzak egin dizkioten. Era berean, galdegin dute neurri oro partekatu dadila Donostialdeko ESIko zuzendaritza eta ordezkaritza organoekin. Horren ordez, jeltzaleen eta sozialisten testu bat onetsi dute: Osakidetzako profesionalekin partaidetza metodologia bat garatzeko eskatu dute, eta berretsi «elkarrizketa» eta «gardentasuna» direla Donostialdeko ESIan sortutako gatazka konpontzeko tresnarik onenak.

Donostia ospitaleko langileen eta Osakidetzaren arteko gatazka konpondu gabe dagoela ohartarazi du Laura Garrido PP+C's-ko bozeramaileak, eta erroan dauden arazoei konponbidea eman gabe auzia itxi nahi izateko «arriskua» dagoela uste du. «Osakidetza inoiz ez bezalako krisi batean murgilduta dago, autoritarismoz eta sektarismoz kudeatzen ari direlako», salatu duenez.

Egiturazkoa

«Donostiako ESIaren egoera Osakidetzako egoeraren sintoma bat da», Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkidearen iritziz. Esan du auziko alde guztiei entzunda lortuko dela konponbidea, eta hor kokatu du EAJk eta PSE-EEk ateak itxi izana zuzendaritzako kide kargugabetuek legebiltzarrean agerraldia egiteari; «zentsura» zantzuak atzeman dizkio Uberak bi taldeen erabakiari. Donostiako krisiari dagokionez, honako hau gehitu zuen: «Guretzat ez da nahikoa izango negoziazioan zerbitzuburu bakoitzak nahi duen zerbait ematea; unea da mahai gainean dauden egiturazko arazoei konponbidea emateko. Ez dugu onartuko auzia ustel gainean ixtea».

Elkarrekin Podemos-IUko Jon Hernandezen iritziz, krisiak azaleratu egin ditu Jaurlaritzaren osasun politiken gabeziak. «Zerbitzuburuek Osakidetzako kudeaketa txarrarekin duten ezinegona». Jaurlaritzak berandu baino lehen elkarrizketa abiatu behar duela gehitu zuen.

Donostialdeko ESIan egindako aldaketak «zilegiak» izan badira ere, «ezinegona» sortu dutela onartu du PSE-EEko Ekain Ricok, eta akordioaren bidea jorratzeko eskatu du. Elkarrizketa hasi izana txalotu du, eta profesionalen parte hartzea bermatzeko bideak indartzearen alde egin.

Luis Javier Telleriak (EAJ) pandemiaren ajeei egotzi die osasun sistemak gaur egun duen egoera. Donostialdeko ESIko zerbitzuburuen kargugabetzeak «normaltasunaren» barruan kokatu ditu jeltzaleak, erakunde guztietan ohikoak izaten direlako, baina uste du zerbitzuburu batzuengan konfiantza galtzen denean «logikoa» dela kargutik kentzea.]]>
<![CDATA[Osasun Bidasoa plataformak herritarren arta bermatzeko neurriak eskatu dizkio Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/223876/osasun_bidasoa_plataformak_herritarren_arta_bermatzeko_neurriak_eskatu_dizkio_jaurlaritzari.htm Thu, 02 Feb 2023 17:29:10 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223876/osasun_bidasoa_plataformak_herritarren_arta_bermatzeko_neurriak_eskatu_dizkio_jaurlaritzari.htm
Azken asteotan ozendu egin ditu plataformak aldarrikapen horiek, eta, gaur, Eusko Legebiltzarrean hizpide hartu dituzte, Elkarrekin Podemos-IUren eskutik. Talde horrek gogoratu du eskualdean gabeziak dituztela lehen arretan, eta ez dituztela aski osasun profesional. Ondorioz, Bidasoaldeko osasun etxeetan eta ospitalean «gainezka» eginda daude: Irun erdialdeko osasun etxeak 38.000 herritar artatu behar izaten ditu –Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan paziente gehien artatzen duen osasun zentroa da–. Itxaron zerrendak, gainera, oso handiak dituzte hainbat espezialitatetan. Elkarrekin Podemos-IUk Osasun Sailari eskatu dio egin dezala eskualderako osasun plan integral bat osasun langileen eta eragile sozialekin batera, arazoei aurre egiteko. EH Bildu eta PP+C’s-ren babesa jaso du proposamenak. Ikusi gehiago: Donostia ospitaleko auzia «elkarrizketaren bidetik» konpontzeko eskatu du Eusko Legebiltzarrak EAJk eta PSE-EEk ez dute ekinbidea babestu, ordea, eta asmo orokorrak jasotzen dituen testu bat onetsi dute. Hartan diote osasun arretaren erronka nagusiei erantzuteko Osasun Sailak eta Osakidetzak definitu beharko dituztela Irungo eta haren eskualdeko osasun zerbitzuen zorroa eta plan funtzionala. Horrez gain, Jaurlaritzari galdegin diote jarraitu dezala elkarrizketaren bidea jorratzen eskualdeko eragileekin, herritarrei kalitatezko arta eskaintzeko.

Eztabaida amaitzean, Osasun Bidasoa plataformako kideak komunikabideen aurrean agertu dira, eta Manel Ferranek hitza hartu du haien izenean. PSE-EEk legebiltzarrean izandako jarrerarekin «etsituta» azaldu da. Azaldu du plataformak ez dituela babesten Bidasoko ospitaleko bloke kirurgikoa handitzeko eta berritzeko aurreikusi dituzten obrak, eta eskatu du ahalik eta lasterren ekiteko Oinaurre auzoan osasun zentro bat eraikitzeko proiektuari. «Bidasoa eta Bortziriak eskualdeetako herritarrok ezin dugu gehiago onartu osasun egoera hau, egunez egun okertzen ari baita leku faltagatik, osasun profesionalen urritasunagatik eta itxaron zerrenda onartezinengatik».]]>
<![CDATA[Donostia ospitaleko auzia «elkarrizketaren bidetik» konpontzeko eskatu du Eusko Legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/albisteak/223865/donostia_ospitaleko_auzia_laquoelkarrizketaren_bidetikraquo_konpontzeko_eskatu_du_eusko_legebiltzarrak.htm Thu, 02 Feb 2023 09:30:55 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223865/donostia_ospitaleko_auzia_laquoelkarrizketaren_bidetikraquo_konpontzeko_eskatu_du_eusko_legebiltzarrak.htm p> Donostia ospitaleko langileen eta Osakidetzaren arteko gatazka konpondu gabe dagoela ohartarazi du Laura Garrido PP+C's-ko bozeramaileak, eta erroan dauden arazoei konponbidea eman gabe auzia itxi nahi izateko «arriskua» dagoela uste du. «Auzi honek erakusten du Osakidetzaren kudeaketa eredua ez dela egokia». Osakidetzako arazoen zerrendan bat gehiago da Donostialdeko ESIkoa, Garridoren aburuz: Osakidetzako lan eskaintza publikoan izandako iruzurrak, COVID-19aren aurkako txertaketan izandako irregulartasunak, Basurtu ospitaleko arazoak eta itxaron zerrendak aipatu ditu, besteak beste. «Osakidetza inoiz ez bezalako krisi batean murgilduta dago, autoritarismoz eta sektarismoz kudeatzen ari direlako», Garridok salatu duenez. Gaineratu du gobernantza eredu «bertikala» inposatu duela Osasun Sailak, eta horren ondorioak herritarrak nozitzen ari direla, zerbitzuaren kalitatea apaldu egin baita. Ikusi gehiago: Osasun Bidasoa plataformak herritarren arta bermatzeko neurriak eskatu dizkio Jaurlaritzari «Donostiako ESIaren egoera Osakidetzako egoeraren sintoma bat da», Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkidearen iritziz. Esan du auziko alde guztiei entzunda lortuko dela konponbidea, eta hor kokatu du EAJk eta PSEk ateak itxi izana zuzendaritzako kide kargugabetuek legebiltzarrean agerraldia egiteari; «zentsura» zantzuak atzeman dizkio Uberak bi taldeen erabakiari.

Gaineratu du Osakidetzak autokritika egin beharko lukeela Donostialdeko ESIaren krisiaz, eta, zehazki, gobernantza ereduaren inguruan. Premiazkotzat jo du Donostialdeko ESIko goi kargudunen aukeraketa zerbitzuburuekin adostea, eta azpimarratu Donostialdeko ESIarena «gatazken kateko beste katebegi bat» dela, «beste sute bat». Uberaren iritziz, «egiturazko neurriak» behar dira Osakidetzaren «antolamendu zaharkitua» amaiarazteko. «Guretzat ez da nahikoa izango negoziazioan zerbitzuburu bakoitzak nahi duen zerbait ematea; unea da mahai gainean dauden egiturazko arazoei konponbidea emateko. Ez dugu onartuko auzia ustel gainean ixtea».

Elkarrekin Podemos-IUko Jon Hernandezen iritziz, krisiak azaleratu egin ditu Jaurlaritzaren osasun politiken gabeziak. «Ez da garrantzitsuena zerbitzuburuek protesta egin izana; garrantzitsuena da mahai gainean jarri dutela Osakidetzako kudeaketa txarrarekin duten ezinegona». Hernandezek azpimarratu du ezinegon hori aspalditik datorrela, osasun sistema hondatzen ari den seinale, eta Jaurlaritzak berandu baino lehen elkarrizketa abiatu behar duela. Eusko Jaurlaritzako bazkideak Donostialdeko ESIan egindako aldaketak «zilegiak» izan badira ere, «ezinegona» sortu dutela onartu du PSE-EEko Ekain Ricok, eta akordioaren bidea jorratzeko eskatu du. Elkarrizketa hasi izana txalotu du, eta profesionalen parte hartzea bermatzeko bideak indartzearen alde egin. Luis Javier Telleriak (EAJ) pandemiaren ajeei egotzi die osasun sistemak gaur egun duen egoera. Donostialdeko ESIko zerbitzuburuen kargugabetzeak «normaltasunaren» barruan kokatu ditu jeltzaleak, erakunde guztietan ohikoak izaten direlako, baina uste du zerbitzuburu batzuengan konfiantza galtzen denean «logikoa» dela kargutik kentzea.

Oposizioari «arduragabekeriaz» aritzea egotzi dio Telleriak, sakoneko hausnarketa egin gabe kritikak egiteagatik, eta «hauteskunde kanpainan» egotea aurpegiratu dio. Halaber, Donostialdeko ESIaren negoziazioak diskrezioz egiten uzteko eskatu du.p>]]>
<![CDATA[Zaintza sistema «eraldatzeko» mobilizatuko da mugimendu feminista]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2023-02-02/zaintza_sistema_eraldatzeko_mobilizatuko_da_mugimendu_feminista.htm Thu, 02 Feb 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2023-02-02/zaintza_sistema_eraldatzeko_mobilizatuko_da_mugimendu_feminista.htm Denon bizitzak erdigunean goiburua hartuta egin zuen prentsaurrekoa, lelo horren baitan jasoa dagoelako mugimendu feministak zaintza ereduaren gainean abiatu duen prozesuaren muina:«Zaintzak irauli nahi ditugu, dena aldatzeko».

Euskal Herriko mugimendu feministak indarrak batu nahi ditu zaintzaren sektorean lan baldintzak hobetzeko borrokan ari direnekin eta zerbitzu publikoen kalitatea defendatzen duten kolektiboekin. «Aliantzak bultzatu nahi ditugu herri mugimenduekin eta dena aldatzeko zaintza sistema irauli nahi duten guztiekin», azaldu zuten. Horiek hala, egungo zaintza sistema «eraldatzeko» asmoz borroka dinamika bati ekingo diote. Mugimenduko kideek zehaztu dute «epe luzerako prozesu» bat izango dela, eta lehen mugarria Martxoaren 8an ezarri nahi dutela.

Gaur egungo zaintza sistema «krisian» dago, eta krisi horrek «aurpegi ugari» ditu, mugimendu feministako kideek ohartarazi zutenez. COVID-19aren pandemiak azaleratu egin zuen krisi hori, are modu gordinagoan, haien arabera: «Inolako lotsarik gabe, adinekoentzako egoitza batzuetako egoera jasangaitza argitara atera zuen: langile gutxi eta lanez gainezka, eta erabiltzaileek ondorioak pairatuta».

Egungo egoerari ere argazkia atera zioten. Krisia etxeko langileen «esplotazioaren» ondorio zuzena dela salatu zuten, erakundeek eta familiek betetzen ez dituzten beharrak asetzen dituztelako. Kritikatu zuten lan baldintza «negargarriak» direla-eta sektorea «desarautua» dagoela, eta langile migratu asko egoera irregularrean daudela. «Horri guztiari gehitu behar zaizkio lanaren prekarizazioa eta langabezia, pentsio apalak, etxebizitzaren, gasolinaren eta oinarrizko beharren garestitzea». Haien iritziz, horrek guztiak «sakondu» egiten du krisi soziala.

Eta gogoratu zuten ezen etxean, lantokian eta harremanetan langile klaseko emakumeek sostengatzen dutela oraindik ere zaintza. «Denboren eta baliabideen pobrezia pilatzen jarraitzen dugu. Lanaldi bakoitzarekin, zerbitzu publiko urri eta prekarioak ordeztuz, denera iritsi ezinik, eta bidean gure bizitzak immolatuz».

Berriro «aktibatua»

Horregatik denagatik, mugimendu feminista berriro «aktibatu» egin dela jakinarazi zuten. Besteak beste, mobilizazio prozesu bat abiatuko dute, «egungo zaintza erregimen kapitalista eta patriarkala eraldatzeko asmoz». Uste baitute egungo krisia ez dela konponduko «azaleko soluzioekin», baizik proposamen eta neurri zehatzekin.

Euskal Herriko mugimendu feministarentzat, zaintza «eskubide kolektibo» bat da, eta horren alde lan egingo du. Eskubide hori «mendekotasun egoeratik» harago doala azpimarratu dute gaur: «Zenbat, nola eta nor zaindu nahi dugun erabakitzeko gaitasunaz ari gara. Eta zaintzaren erantzukizunari pribilegiozko egoeren bidez ihes ez egitea bermatzeaz ari gara». Finean, zaintza «erantzukizun sozial» bilakatzea nahi dute, «ez negozio bat», eta, bide horretan, gizartea eraldatzeko neurriak bultzatu nahi dituzte.

Mugimendu feministak dei egin zien Euskal Herriko kide feminista guztiei herri eta auzoetan batzar feministak aktiba ditzaten, prozesu horrekin bat egiteko. Euskal Herriko txoko guztietara iritsi nahi dute, eta, hartarako, material sorta bat jarri dute online eskuragarri.]]>
<![CDATA[Memoria Gara-k migrazio prozesuak aztertuko ditu jardunaldi batzuetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/223828/memoria_gara_k_migrazio_prozesuak_aztertuko_ditu_jardunaldi_batzuetan.htm Wed, 01 Feb 2023 15:51:37 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223828/memoria_gara_k_migrazio_prozesuak_aztertuko_ditu_jardunaldi_batzuetan.htm
Hurrengo egunean eta toki berean, Gasteizko migranteen egoera aztertuko dute, 1960ko eta 1970eko hamarkadetako memorian oinarrituta. Solaskideak hurrengoak izango dira: Rosabel Argote Zehar Errefuxiatuekin elkarteko kidea, Aritza Saez del Castillo historialaria, Tania Cañas abokatua eta Zuriñe Rodriguez kazetaria.

Hilaren 8an emango diete amaiera jardunaldiei, kantaldi batekin. El Malik afrikar abeslariak, Jon Maia eta Paula Amilburu bertsolariek eta Gorka Etxebarria kantautoreak eskainiko dute ikuskizuna, Extremadurako Etxean –doan izango da–.

Jardunaldiak testuinguruan jartzen, migrazio prozesuez mintzatu da Ibarrondo gaurko agerraldian. Azaldu du XX.mendearen bigarren erdialdean Espainiako hainbat tokitatik iritsi ziren pertsonek «diskriminazio bikoitza» pairatu zutela: jatorriagatik eta klaseagatik. «Jende horiei mespretxuz deitu zitzaien korearrak, eta sindikatu bakarreko eta gobernu diktatorialeko erregimen autoritario batek zaindutako lan esplotazioa jasan zuten», gogorarazi du. Hala ere, azpimarratu du zeregin oso inportantea izan zutela 1976ko martxoko borroketan. Gaur egun, ia 50 urte geroago, beste herrialde batzuetatik Gasteizera lan egitera eta bizitzera datozenak, orduan bezala, «berriz ere diskriminazioak» jasaten dituztela salatu du: «Diskriminazio horiek ezberdinak dira, baina mingarriak bezain bidegabeak dira etxebizitza eskuratzeari, beren bizitzak legeztatzeari, lan esplotazioari eta arrazakeriari dagokienez».]]>
<![CDATA[Zaintza sistema «eraldatzeko» asmoz, borroka dinamika bati ekingo dio mugimendu feministak]]> https://www.berria.eus/albisteak/223820/zaintza_sistema_eraldatzeko_asmoz_borroka_dinamika_bati_ekingo_dio_mugimendu_feministak.htm Wed, 01 Feb 2023 13:24:10 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223820/zaintza_sistema_eraldatzeko_asmoz_borroka_dinamika_bati_ekingo_dio_mugimendu_feministak.htm
Gaur egungo zaintza sistema «krisian» dagoela eta krisi horrek «aurpegi ugari» dituela ohartarazi dute mugimendu feministako kideek, eta egoeraren argazkia atera dute. Uste dute krisia etxeko langileen «esplotazioaren» ondorio zuzena dela, erakundeek eta familiek betetzen ez dituzten beharrak asetzen dituztelako, eta lan baldintza «negargarriak» direla-eta sektorea «desarautua» dagoelako, eta langile migratu asko egoera irregularrean daudelako. «Horri guztiari gehitu behar zaizkio lanaren prekarizazioa eta langabezia, pentsio apalak, etxebizitzaren, gasolinaren eta oinarrizko beharren garestitzea». Haien iritziz, horrek guztiak «sakondu» egiten du krisi soziala. Eta gogoratu dute ezen etxean, lantokian eta harremanetan langile klaseko emakumeek sostengatzen dutela oraindik ere zaintza. «Denboren eta baliabideen pobrezia pilatzen jarraitzen dugu. Lanaldi bakoitzarekin, zerbitzu publiko urri eta prekarioak ordeztuz, denera iritsi ezinik, eta bidean gure bizitzak immolatuz».

Horregatik denagatik, «aktibatu» egin da berriro mugimendu feminista: «Zaintzak irauli nahi ditugu, dena aldatzeko». Horretarako, mobilizazio prozesu bat abiatuko dute. Uste baitute egungo krisia ez dela konponduko «azaleko soluzioekin», baizik proposamen eta neurri zehatzekin. Euskal Herriko mugimendu feministarentzat, zaintza «eskubide kolektibo» bat da, eta horren alde lan egingo du. Eskubide hori «mendekotasun egoeratik» harago doala azpimarratu dute gaur: «Zenbat, nola eta nor zaindu nahi dugun erabakitzeko gaitasunaz ari gara. Eta zaintzaren erantzukizunari pribilegiozko egoeren bidez ihes ez egitea bermatzeaz ari gara». Finean, zaintza «erantzukizun sozial» bilakatzea nahi dute, «ez negozio bat», eta, bide horretan, gizartea eraldatzeko neurriak bultzatu nahi dituzte.

Mugimendu feministak dei egin die Euskal Herriko kide feminista guztiei herri eta auzoetan asanblada feministak aktiba ditzaten, prozesu horrekin bat egiteko. Euskal Herriko txoko guztietara iritsi nahi dute, eta, hartarako, material sorta bat jarri dute online eskuragarri.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak ituna eten egingo die sexuka bereizten duten eskolei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/006/001/2023-02-01/jaurlaritzak_ituna_eten_egingo_die_sexuka_bereizten_duten_eskolei.htm Wed, 01 Feb 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1889/006/001/2023-02-01/jaurlaritzak_ituna_eten_egingo_die_sexuka_bereizten_duten_eskolei.htm
Nafarroako Gobernuak bide beretik doan erabaki bat hartu zuen astelehenean. Zehazki, iragarri zuen irailetik aurrera ez dituela diru publikoarekin finantzatuko batxilergoko ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxe pribatuak.

LOMLOE Espainiako hezkuntza legeak 2020ko abenduan onartu zutenetik, debekatu egiten du neskak eta mutilak banatzen dituzten eskolak diruz laguntzea, baina Bildarratzek atzo argudiatu zuen arauaren aurka Espainiako Auzitegi Konstituzionalak epai bat kaleratu zuelako eta azken bi urteotan legearen aurretik egindako itun bat indarrean izan direlako jarraitu dutela ikastetxe horiei dirua ematen. Hurrengo ikasturtetik aurrera, baina, finantzaketa hori etengo du Jaurlaritzak, Espainiako hezkuntza legeak, itun berrien inguruan Jaurlaritzak egindako aginduak eta EAEko Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren zirriborroak debekatu egiten dutelako sexuaren arabera bereizten duten ikastetxeak diru publikoaz finantzatzea.

Sei ikastetxe itundurik

Ikasleak sexuka bereizten dituzten sei ikastetxe ditu itundurik Eusko Jaurlaritzak: lau Bizkaian daude —Arangoya Bilbon, Ayalde eta Munabe Loiun, eta Gaztelueta Leioan—, eta bi Gipuzkoan —Eskibel Donostian, eta Erain Irunen—. Neskek soilik ikas dezakete Arangoyan, Ayalden eta Eskibelen, eta mutilak soilik hartzen dituzte Munabek, Gazteluetak eta Erainek. Ikastetxe horietan ez dira ikasleak sexuka banatzen Haur Hezkuntzan, Lehen Hezkuntzatik aurrera baizik, baina zehazteko dago ituna zer etapatan eta nola kenduko duten. Sailburuak azaldu zuen dagoeneko jakinarazi zaiela ikastetxe horiei Jaurlaritzaren erabakia zein den.

Ikastetxe horiekin harremanetan da Hezkuntza Saila, «ahalik eta modu adostuenean» egiteko prozesu hori guztia. Bildarratzek azaldutakoaren arabera, prozesua «berme juridikoekin» eta «curriculumaren garapenean eta hezkuntza integralean ahalik eta eragin txikienarekin» ezartzeko modua adosten saiatuko da Jaurlaritza. Erantsi zuen Jaurlaritzak ez duela «ulertzen» sexuaren arabera bereizten duten ikastetxeek finantzaketa jasotzea: «Uler dezakegu familia batzuek banaketa egon behar dela uste izatea, baina ulergaitza da administrazio publiko batek horrelako sistema bat aplikatzen duten ikastetxeak finantzatu behar izatea».

Hezkuntza legearen epeak

Hezkuntza Lege proiektuari dagokionez, berriz, Bildarratzek ziurtatu zuen epeak beteko direla eta 2023ko lehen hiruhilekoan onartuko duela gobernu kontseiluak. Jakinarazi zuen, halaber, lege horren lehentasunen artean egongo direla ikastetxe publikoetako azpiegituretan inbertsioak egitea.]]>
<![CDATA[Eusko Jaurlaritzak finantzaketa etengo die ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei]]> https://www.berria.eus/albisteak/223784/eusko_jaurlaritzak_finantzaketa_etengo_die_ikasleak_sexuaren_arabera_banatzen_dituzten_ikastetxeei.htm Tue, 31 Jan 2023 14:26:32 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223784/eusko_jaurlaritzak_finantzaketa_etengo_die_ikasleak_sexuaren_arabera_banatzen_dituzten_ikastetxeei.htm Atzo, Nafarroako Gobernuak bide beretik doan erabaki bat hartu zuen: irailetik aurrera, Nafarroako Gobernuak ez ditu diru publikoarekin finantzatuko batxilergoko ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxe pribatuak.

Orain arte ezin zitzaien ikastetxe horiei diru laguntza kendu, Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren sententzia bat tartean zegoelako, baina Bildarratzek azaldu du hori bertan behera utzi duela LOMLOE Espainiako hezkuntza legeak, bai eta itun berriekin Jaurlaritzak onartutako aginduak ere. Beraz, ikasleak sexuka bereizten dituzten ikastetxeei datorren ikasturtetik aurrera finantzaketa eteten hasiko da Jaurlaritza. «Ezin da egon finantzaketarik ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeentzat. Eta guk hori aplikatuko dugu».

Eusko Jaurlaritzak halako sei ikastetxe ditu itundurik: lau Bizkaian daude -Arangoya Bilbon, Ayalde eta Munabe Loiun, eta Gaztelueta Leioan-, eta bi Gipuzkoan -Eskibel Donostian, eta Erain Irunen-. Neskek soilik ikas dezakete Arangoyan, Ayalden eta Eskibelen, eta mutilak soilik hartzen dituzte Munabek, Gazteluetak eta Erainek. Ikastetxe horietan ez dira ikasleak sexuka banatzen Haur Hezkuntzan, baina bai Lehen Hezkuntzatik aurrera. Alde horretatik, eta neurri hori zer etapatan aplikatuko den zehaztu ez duen arren, azaldu du Jaurlaritzak dagoeneko jakinarazi diela ikastetxe horiei Jaurlaritzak «ezin duela onartu eta ez duela itunik egingo generoaren arabera bereizten duten ikastetxeekin».

Ikastetxe horiekin harremanetan da Hezkuntza Saila, «ahalik eta modu adostuenean» egiteko prozesu hori guztia, Bildarratzek azaldu duenez. Prozesua «berme juridikoekin» eta «curriculumaren garapenean eta hezkuntza integralean ahalik eta eragin txikienarekin» ezartzeko modua adosten saiatuko da Jaurlaritza. Hezkuntza sailburuak azpimarratu du Jaurlaritzak ez duela «ulertzen» sexuaren arabera bereizten duten ikastetxeek finantzaketa jasotzea: «Uler dezakegu familia batzuek banaketa egon behar dela uste izatea, baina ulergaitza da administrazio publiko batek horrelako sistema bat aplikatzen duten ikastetxeak finantzatu behar izatea».
]]>
<![CDATA[Haurrak (ere) nola babestu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/006/001/2023-01-21/haurrak_ere_nola_babestu.htm Sat, 21 Jan 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1898/006/001/2023-01-21/haurrak_ere_nola_babestu.htm
Montse Plaza i Aleu psikologo sozialak ia hogei urte daramatza bortizkeria matxistaren biktima diren emakume eta haurrekin lanean, eta ohartarazi du indarkeriak ondorio andana uzten dizkiela adingabeei. Guztien gainetik, bat nabarmendu du: «Haurtzaroa galtzen dute». Azaldu du indarkeria matxistak bizitzaren etapa guztietan duela eragina, haurdunalditik bertatik hasita, eta umeen osasun fisikoan zein emozionalean arrasto latza uzten duela. Etxean indarkeria matxista duten umeek sintoma ugari azaleratzen dituzte; tartean daude depresioa, lo hartzeko zailtasuna eta beldurra, eta gehienek «helduenganako konfiantza falta» garatzen dute. Plazaren ustez, ezinbestekoa da haurrengan arreta jartzea, den-denek egoera traumatikoak sufritzen baitituzte, «baita indarkeria egoerak bertatik bertara ikusi ez dituztenek eta horri buruz hitz egin nahi ez dutenek ere».

Zaintzari ere erreparatu dio psikologoak. Zehazki, indarkeria matxistaren biktima diren emakumeek zaintza aurrera eramateko ezintasunari. Azpimarratu du emakume horiek babestu eta lagundu behar direla, seme-alabak babesteko eta zaintzeko modua izan dezaten. «Genero indarkeriako egoeretan, umeentzat amak dira babeserako oinarrizko erreferenteak. Horregatik, amekin lan egitea ezinbestekoa da».

Plazak uste du seme-alabek ez luketela harremanik izan behar aita erasotzailearekin, «genero indarkeria erabiltzen duen gizon bat ezin baita aita ona izan». Eta, errehabilitazio programa batean dagoen gizon baten kasuan ere, egoera «kontuz» aztertu beharko litzatekeela iritzi dio psikologoak. Izan ere, gogorarazi duenez, indarkeria matxista pairatu duten emakumeek batez beste hamar urteko terapia behar izaten dute osatzeko, eta gizon erasotzaileak birgaitzeko dauden programak, berriz, hogei saiokoak baino ez dira.

Justiziaren gabeziak

Genero indarkeriaren biktimak babesteko tresna legal eta juridikoak mahai gainean jarri dituzte Miren Ortubai eta Patricia Verdes abokatuek. Biak ala biak kritiko agertu dira sistema judizialaren babes mailarekin: indarrean den zigor sistemaren gabeziez aritu da Ortubai, eta auzitegietan biktimek jasaten duten tratu desegokiaz Verdes.

«Zigor zuzenbideak ez du balio biktimari ordaina emateko: ez ditu babesten indarkeria matxista sufritu duten emakumeen interesak». Zorrotz jardun du Ortubaik zigor sistemaren aurka, iritzita ez duela bermatzen emakumeek eta adingabeek behar duten babesa.

Indarkeria bikarioari dagokionez, azpimarratu du beti existitu dela, baina duela gutxi arte ez dela berariaz aipatu legedian. Ohartarazi duenez, araudian jasota egonda ere, ez da handitu biktima diren adingabeen babes maila. «Areago: indarkeria bikarioaren biktimak gero eta gehiago dira urtez urte».

Ortubairen iritziz, punitibismoan oinarritutako sistema ez da indarkeria matxista amaitzeko soluzioa, eta ez da aldaketa sozialerako tresna bat: «errepresiboa» da. «Zigor sistema ez da emakumeen aliatua». Gainera, uste du indarkeria matxista eta sexista «desitxuratu» egiten dituela, ez duelako aintzat hartzen biolentzia horietan eragina duen sistema patriarkala. «Zigor zuzenbidea ez doa patriarkatuaren aurka, gizon matxista batzuen aurka baizik».

Preseski, justiziaren «kutsu patriarkalaren» ondorio arriskutsuez ohartarazi du abokatuak, bi adibide jarrita. Lehena: emakumeen eta adingabeen sinesgarritasuna zalantzan jarri eta salaketa faltsuen mitoa elikatzen da. Bigarrena: adingabeen aurkako indarkeria salatzen duten amak kriminalizatu egiten dituzte. Errealitate horri izena jarri dio Ortubaik: «Misoginia judiziala da».

Justiziak bortxa matxistaren biktimei ematen dien tratuaz mintzatu da Verdes, emakumeek zein adingabeek epaitegietan egin behar duten bide ilunaz, eta erakundeen eskutik pairatzen duten «tratu txarrez». Abokatu feminista da Verdes, eta emakumeei aholkularitza juridikoa eskaintzen die Galdakaoko Udalean (Bizkaia). Epaitegietako jarduna gertutik ezagutzen du, eta gordin mintzo da: «Emakumeek epaitegietan bizi behar dutena ikaragarria da, eta adingabeen esperientzia, basatia».

Kezka agertu du indarkeria matxista pairatzen duten haur eta nerabeei justizia sistemak ematen dien tratuaren inguruan, askotan bide oso nekosoa egin behar izaten baitute beren kasua kontatzeko. «Tunel baten antzekoa da prozesua, eta birbiktimizatu egiten dituzte», azaldu du. «Tratu txar instituzionala» dela salatu du Verdesek, eta tresna egokiak galdegin ditu justiziak adingabeen eskubideak berma ditzan.]]>
<![CDATA[Harrera zentroaz gezurrak esatea egotzi diote elkarri EAJk eta PSEk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2023-01-20/harrera_zentroaz_gezurrak_esatea_egotzi_diote_elkarri_eajk_eta_psek.htm Fri, 20 Jan 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2023-01-20/harrera_zentroaz_gezurrak_esatea_egotzi_diote_elkarri_eajk_eta_psek.htm
Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkariak jakinarazi du 2018an Eusko Jaurlaritzak berak baimena eskatu ziola Espainiako Gobernuari Arana klinikaren egoitza erabiltzeko pasaerako migranteak hartzeko. Adierazi duenez, Iñigo Urkullu lehendakariak berak bazuen proiektuaren berri, eta joan den urrian Espainiako Inklusio eta Migrazio Ministerioarekin izan zuen bileran gai hori hizpide izan zutela. Horregatik, Itxasok «ulertezin» iritzi dio Eusko Jaurlaritza orain proiektuaren aurka agertzeari.

Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiak ere bide beretik egin ditu kritikak. Ziurtatu du lehendakariak eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak «aspaldi» ezagutzen zutela proiektua, baina orain arte «isilik» egon direla. Gogor jo du jeltzaleen aurka, gainera: harrera zentroa baztertzeko erabilitako argudioak «eskuin eta eskuin muturretik oso hurbil» daudela kritikatu du.

Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, ordea, gezurtatu egin du sozialistek adierazitakoa. Ziurtatu du Eusko Jaurlaritzak ez zeukala Gasteizen egin asmo duten errefuxiatuentzako zentroaren gaineko «xehetasunik», eta soilik bilera batean eta «era informalean» jasotako informazioa zeukatela.

Gainera, azaldu du Jesus Lozak, Espainiako Gobernuko EAEko ordezkaria zenean, Gasteizko eraikina erabiltzeko proposamena mahai gainean jarri ziola Jaurlaritzari, migrazio fluxuari aurre egiteko, baina Jaurlaritzak baztertu egin zuela. Zentroaren «tamainagatik», eraikina horretarako prestatuta ez zegoelako eta «muga gainditzeko asmoz Irunera heltzen ziren migratzaileak zirelako arretagune» baztertu zuen eskaintza, sailburuaren hitzetan.

Jaurlaritzak gutuna bidali dio Jose Luis Escriva Espainiako Gobernuko Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministroari proiektuari buruzko informazio eske, eta Artolazabalek azaldu du ministroaren azalpenen zain daudela, afera bideratzeko. Dena den, argitu du Jaurlaritzaren harrera eredua bestelakoa dela, eta «baliabide txikietan eta harrera pertsonalizatuan oinarritzen» dela.

«Makrozentroen» aurka

Espainiako Gobernuaren harrera ereduaren aurkako kritika oldea eragin du Gasteizko proiektuak. Gorka Urtaran Gasteizko alkateak salatu du Espainiako Gobernuak «alde bakarrez» hartu duela zentroa eraikitzeko erabakia. Errefuxiatuei eta asilo eskatzaileei harrera egiteko bestelako eredu bat defendatu du Urtaranek, «arta pertsonalizatua» sustatzen duena. Aranan eraiki nahi den «makrozentroak», ordea, ez du eredu hori bermatzen: «Gisa honetako makrozentroek pertsonen biltegiak dirudite, eta ez dute lortzen errefuxiatuak gizarteratzea».

Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaile Miren Gorrotxategik adierazi du zentro horrek ez diela errefuxiatuen beharrei erantzuten, eta «makrozentroak» ez direla eredurik egokienak pertsona horiei harrera egiteko.

EH Bilduk ere baztertu egin du eredu hori, eta gune «txikiak eta deszentralizatuak» lehenetsi ditu, beharra duten pertsonei arta pertsonalizatua bermatzeko. Errefuxiatuekin lanean ari diren eragileek ere eredu horren alde egiten dutela gogoratu du.

Espainiako Gobernuak, ordea, kritika guztiak alboratu ditu. Itxasok azaldu du zentroak 350 plaza izango dituela, familiei arreta emateko pentsatuak egongo direla, lantalde profesional bat arituko dela lanean, eta prestakuntzarako, kirolerako eta ostaturako instalazioak izango dituela. Harrera sistemako baliabideen zerbitzuak ere eskainiko dira bertan, hala nola aholkularitza juridikoa, arreta psikologikoa, enplegurako orientazioa eta prestakuntza. Erantsi du guneak Europak onartutako harrera sistemaren errealitatearekin bat egiten duela, eta Espainiako harrera sistema «sendotzen» lagunduko duela.]]>
<![CDATA[Errefuxiatuak hartzeko zentroak aurrez aurre jarri ditu EAJ eta PSE]]> https://www.berria.eus/albisteak/223320/errefuxiatuak_hartzeko_zentroak_aurrez_aurre_jarri_ditu_eaj_eta_pse.htm Thu, 19 Jan 2023 13:58:16 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223320/errefuxiatuak_hartzeko_zentroak_aurrez_aurre_jarri_ditu_eaj_eta_pse.htm
Polemika ez da oraindik baretu. Gorka Urtaran Gasteizko alkatea elkarrizketatu dute gaur Radio Vitoria irrati katean, eta salatu du Espainiako Gobernuak «alde bakarrez» hartu duela zentroa eraikitzeko erabakia. Adostasunaren eta elkarlanaren bidea jorratzearen alde egin du Urtaranek, baina deitoratu du Madrilek Aranako egoitza zaharrean eraiki nahi duen zentroa kontrako norabidean doala. Errefuxiatu eta asilo eskatzaileei harrera egiteko bestelako eredu bat defendatu du Urtaranek, «arta pertsonalizatua» sustatzen duena, hain justu. Aranan eraiki nahi den «makrozentroek», ordea, ez dute eredu hori bermatzen: «Gisa honetako makrozentroek pertsonen biltegiak dirudite, eta ez dute lortzen pertsona horien gizarteratzea». Urtaranek ez du uste polemika honek gobernu itunari eragingo dionik, baina eskatu du aurrerantzean bi bazkideren arteko «talkak» alboratu beharko liratekeela.

Radio Euskadin izan da Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusia eta hari ere galdetu diote zentroaren inguruan. Anduezak zehaztu du ez dela etorkinentzako gunea, errefuxiatuentzat baizik, eta bertan «banakako arreta» emango dietela, eta, babesa emateaz gain, formazioa eskainiko zaiela, «integrazioa» errazteko. «Europak ezarritako irizpideei erantzuten die».

Gaineratu du polemikaren atzean EAJren hauteskunde interesak daudela, eta Iñigo Urkullu lehendakariak eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak «aspaldi» ezagutzen zutela proiektua, baina orain arte «isilik» egon direla. Jeltzaleen argudioak «eskuin eta eskuin muturretik oso hurbil» ikusten dituela gaineratu du. Hala ere, ez du uste proiektuak jeltzaleen eta sozialisten arteko gobernu ituna arriskuan jarriko duenik.

Elkarrekin Podemos-IU proiektuaren aurka agertu da. Miren Gorrotxategi bozeramaileak esan du «makrozentroek» ez dutela balio errefuxiatuei behar bezalako harrera egiteko, eta ez dela eredu aproposena pertsona horiei harrera egiteko

Itxaso: «Harrera sistema sendotuko du» Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan duen ordezkariak ere zentro berria izan du mintzagai. Kritikak alboratu ditu; bereziki azken egunetan proiektua izendatzeko erabili diren hainbat hitz gaitzetsi ditu: «Makrozentroa, ghettizazioa edo pertsonen biltegia bezalako hitzek bizikidetza hondatu dezakete, eta ez diote erantzuten Europak onartutako harrera sistemaren errealitateari, ezta etorkizuneko proiektuei ere. Gainera, Espainiako eta Euskal Herriko gizarteak Ukrainako errefuxiatuen etorrera bezalako fenomenoen aurrean erakutsitako elkartasun eredugarria iluntzen dute».

Zentro berriaren ezaugarriei dagokienez, Itxasok azaldu du 350 plaza izango dituela, familiei arreta emateko pentsatuak egongo direla, lantalde profesional bat arituko dela lanean, eta prestakuntzarako, kirolerako eta ostaturako instalazioak izango dituela. Harrera sistemako baliabideen zerbitzuak ere eskainiko dira bertan, hala nola aholkularitza juridikoa, arreta psikologikoa, enplegurako orientazioa eta prestakuntza. Espainian beste hainbat harrera zentro eraikiko dira, eta guztiak, Gasteizkoak barne, Espainiako harrera sistema «sendotzen» lagunduko dute, Itxasoren arabera.

Molde horretako Hego Euskal Herriko lehen gunea izango da Gasteizkoa, eta Europako funtsekin finantzatuta egongo da. 14,1 milioi euro jarriko dira, eta 2024an zabalik egotea espero dute. ]]>
<![CDATA[Donostia ospitaleko krisia «konponbidean» jarri dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2023-01-19/donostia_ospitaleko_krisia_konponbidean_jarri_dute.htm Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2023-01-19/donostia_ospitaleko_krisia_konponbidean_jarri_dute.htm
Ia lau orduko bilera egin zuten goizean, Donostia ospitalean bertan. Krisia bideratzeko asmoz azken hilabetean egindako bigarren bilera izan da. Medikuek esana zuten beraien helburua zela Osasun Saila «hitzetatik ekintzetara» pasatzea, eta abenduan mahai gainean jarritako bost eskariei erantzuna ematea espero zutela. Hain justu, bost eskaera eraman zituzten batzarrera: Donostialdeko ESIaren erreferentzialtasunari eustea eta Onkologikoa ESIan integratzea, profesionalak egonkortzeko neurriak hartzea, zerbitzuetan egiten den lana «maiztasunez» ebaluatzea, mahai tekniko bat eratzea ESIren estrategia definitzeko eta zuzendaritzak bertako profesionalak ezagutzea.

Eskaera horien inguruan akordiorik lortu ote zuten ez ez zuten argitu, baina Osasun Sailak ohar bidez jakinarazi zuen «antolaketarekin eta zerbitzuekin» lotutako hainbat gai jorratu zituztela, eta horietako batzuk «konponduta» geratu zirela eta beste batzuk aurrerago lantzekotan geratu zirela. Hala ere, orokorrean, bilera «positiboa» izan zela nabarmendu zuten Gotzone Sagarduiren departamentukoek.

Batzarrean jasotako informazioa aztertu, eta hurrengo astelehenean gainerako langileekin partekatuko dute ospitaleko zerbitzuburuek.

Abendutik protestan

Abenduaren 2an hasi zen krisia Donostialdeko ESIan: Osakidetzak kargutik kendu zituen Itziar Perez erakunde sanitario horretako zuzendari kudeatzailea eta Idoia Gurrutxaga Donostia ospitaleko zuzendari medikoa, eta ESIko hainbat langilek egun hartan bertan egin zuten elkarretaratzea erietxeko atarian, haiei babesa emateko. Kide kargugabetuak euren postuetara itzultzeko eskea egin zuten. Kontrara, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak esan zuen kargugabetzeak «antolakuntza aldaketa» soilak zirela.

Abenduaren erdialdean bildu ziren aurrenekoz Osakidetzako zuzendaritza eta Donostiako ospitaleko zerbitzuburuak. Bazirudien egoera bideratu egingo zela. Izan ere, zerbitzuburuei jakinarazi zitzaien euren erreibindikazio nagusiak errespetatuko zituela Jaurlaritzako Osasun Sailak. Besteak beste, zuzendariek eta langileek osatutako batzorde bat eratzeko bidea zabalduko zela, eta Donostia aurrerantzean ere erreferente bakarra izango zela peritoneoko minbizian.

Negoziazio batzuk tarteko, protestak eten egin zituzten bolada batean, baina abenduaren 23an berreskuratu egin zituzten bilkurak. Handik bost egunera, bost eskari «zehatz» egin zizkioten Osakidetzari, eta onartu zuten «jarrera ona» antzeman zutela Osakidetzako zuzendaritzarekin zituzten elkarrizketetan, baina «ekintzak» nahi zituztela.

Otsailaren 1ean, grebara

Gaur egun, pil-pilean dago oraindik ere osasun sistemari eragiten dion beste gai batek: osasun profesionalen esklusibotasunak. Arlo pribatuan aritzeko atea irekia dute medikuek Osakidetzan, eta Nafarroan ate hori zabaldu nahian dira beste hainbat. Medikuen Sindikatuak egin du eskaera, eta otsailaren 1erako egin duen grebaren arrazoi nagusia horixe da: esklusibotasuna kendu gabe, sare pribatuan jarduteko modua izatea. Hain justu, sindikatuak atzo erabaki zuen greba mugagabeari eustea, Nafarroako Gobernuarekin izandako negoziazioek porrot egin ostean.

Osasunbideko LAB sindikatua, berriz, aukera horren aurka agertu da; «onartezin» deritzo eskaerari, «profesional kopuru txiki bati» mesede egiteko neurria delako eta zerbitzu publikoak pribatizatzeari atea irekitzen diolako. Sindikatuaren ustez, neurriak «kalte» egingo dio osasun publikoari. «Ezin da osasun publikoa defendatzeko diskurtsorik erabili, eta bien bitartean neurri pribatizatzaileak erraztu».]]>
<![CDATA[Jarrerak hurbildu dituzte Osakidetzak eta Donostia ospitaleko langileek]]> https://www.berria.eus/albisteak/223288/jarrerak_hurbildu_dituzte_osakidetzak_eta_donostia_ospitaleko_langileek.htm Wed, 18 Jan 2023 15:31:54 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223288/jarrerak_hurbildu_dituzte_osakidetzak_eta_donostia_ospitaleko_langileek.htm <![CDATA[Osakidetza zigortu dute langileen greba eskubidea urratzeagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/223285/osakidetza_zigortu_dute_langileen_greba_eskubidea_urratzeagatik.htm Wed, 18 Jan 2023 14:14:24 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223285/osakidetza_zigortu_dute_langileen_greba_eskubidea_urratzeagatik.htm
Sindikatuak gogora ekarri du otsaileko greba deialdiek erantzun zabala izan zutela, baina Jaurlaritzako Lan Sailak eta Osakidetzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak «gehiegizkoak» izan zirela, eta osasun zentro gehienak irekitzeko agindu zuela Osasun Sailak. Ez da lehen aldia Osakidetzak langileen greba deialdia urratzen duena eta epaitegiek zigortzen dutena, ELAk salatu duenez. Sindikatuak ohartarazi du langileak mobilizatzen jarraituko duela, eta «irmo» jokatuko duela Osakidetzak edozein mobilizazio «neutralizatzeko» hartutako erabakien aurka.]]>
<![CDATA[Facuak «neurri zehatzak» eskatu ditu Osakidetzako itxaron zerrendak murrizteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/223278/facuak_neurri_zehatzak_eskatu_ditu_osakidetzako_itxaron_zerrendak_murrizteko.htm Wed, 18 Jan 2023 11:50:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223278/facuak_neurri_zehatzak_eskatu_ditu_osakidetzako_itxaron_zerrendak_murrizteko.htm
Datuek okerrera egin dute azken urteotan, Facuak ohartarazi duenez. Hala, presazkoak ez diren ebakuntzen itxaron zerrendak %15,2 egin du gora 2021. urtearekin alderatuta, eta %30 2020. urtearekin konparatuz gero. Mediku espezialista batekin kontsulta izateko zain daudenen kopuruak ere nabarmen egin du gora 2021. urteko datuekin alderatuta: ia 40.000 herritar daude itxaron zerrendan, duela bi urte baino %60 gehiago. Traumatologiak eta oftalmologiak dituzte itxaron zerrendarik luzeenak: ekaineko datuei so, 6.340 lagun zeuden traumatologiako kontsulta baten zain, eta 6.001 oftalmologian.

Kontsumitzaileen elkarteak gogora ekarri du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun antolaketari buruzko 8/1997 legeak ezartzen duela herritarrei osasun publikoari lotutako neurriak bermatu behar zaizkiela, eta, hori lortzeko, osasun zerbitzuak egoki antolatu behar direla. Horregatik, Jaurlaritzaren Osasun Sailari eta Osakidetzari eskatu die «beharrezko neurriak» har ditzatela itxaron zerrendak murrizteko.]]>
<![CDATA[Eskatu dute biktimentzat izatea oroimenezkoaren ohorezko presidentetza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2023-01-18/eskatu_dute_biktimentzat_izatea_oroimenezkoaren_ohorezko_presidentetza.htm Wed, 18 Jan 2023 00:00:00 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2023-01-18/eskatu_dute_biktimentzat_izatea_oroimenezkoaren_ohorezko_presidentetza.htm
Fundazioaren behin-behineko estatutuetan ez da ageri ohorezko presidentetzaren figurarik, eta kargu hori eratzea eta Martxoaren 3ko biktimen elkarteko kideren baten esku geratzea nahi dute elkarte memorialistek. Estatutuetan jasota dagoenez, patronatua hamasei kidek osatuko dute —hiruna kide izango dituzte Eusko Jaurlaritzak, Gasteizko Udalak, Arabako Aldundiak eta Gasteizko Apezpikutzak, eta bina Martxoaren 3ko biktimen elkarteak eta Memoria Gara-k— eta Eusko Jaurlaritzaren esku egongo da presidentetza.

Memoria Gara-ren eta Martxoak 3 elkartearen ustez, baina, biktimek protagonismoa izan beharko lukete presidentetzan, eta, hargatik, «kutsu sinbolikoa» izango lukeen ohorezko presidente kargu bat sortu beharko litzateke biktimentzat. Ipar Irlandako Free Derry Museum zentroaren patronatuaren ereduari erreparatu diote, han Bloody Sunday Trust elkarteko kideek ohorezko presidentetza dute eta.

Bestalde, eskatu dute Gogora institutuarekin adostutako lankidetza hitzarmena sinatzeko eta han jasotakoak betetzeko. Bi elkarteek eta Gogora institutuak 2021ean adostu zuten lankidetza hitzarmen bat sinatzea, bi helbururekin: formulak bilatzeko biktimen elkarteak azken hamarkadetan bildutako materiala oroimenezkoari lagatzeko, eta zentroaren diseinuan eta definizioan biktimen parte hartzea bermatzeko. Hitzarmen hura, baina, ez zen sinatu, eta Eusko Jaurlaritzak ez zuen inbertitu aurreikusitako 35.000 euroko diru laguntza. Memoria Gara-k birritan eskatu dizkio hitzarmenari buruzko azalpenak Gogora institutuari, baina oraindik ez du erantzunik jaso, elkarteak salatu duenez.

Testuingurua azaltzea

Oroimenezkoak «ikuspegi dinamikoa» izatea nahi dute, halaber. Zehazki, galdegin dute memoria zentroan martxan jarriko diren jarduerak testuinguruarekin lotuta egotea; hau da, 1976ko sarraskiak, langile borrokak historian izan duen garrantziak eta garaian izandako antzeko gertaerek tokia izatea. Halaber, azpimarratu dute Gasteizko gertakarien biktimen «egiarako, justiziarako, aitortzarako eta erreparaziorako» eskubidea aldarrikatu beharko lukeela memoria zentroak.

Oroimenezkoaren estatutuetan eragile sozialen ekarpenak jasotzeko prest agertu zen atzo Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramailea, betiere «egokiak» baldin badira. Estatutuak «lehenbailehen» onartzea espero du.]]>
<![CDATA[EH Bilduk eskatu du debekatzeko administrazio publikoek Stoa enpresarekin kontratuak egitea]]> https://www.berria.eus/albisteak/223248/eh_bilduk_eskatu_du_debekatzeko_administrazio_publikoek_stoa_enpresarekin_kontratuak_egitea.htm Tue, 17 Jan 2023 16:10:42 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223248/eh_bilduk_eskatu_du_debekatzeko_administrazio_publikoek_stoa_enpresarekin_kontratuak_egitea.htm
Gasteizko Udaleko sozietate publikoen batzordean egin du eskaera Viterok. Han gogoratu du Amvisa ur sozietateak bi kontratu esleitu zizkiola Stoari, «enpresa ustelkeriagatik ikertzen ari zirenean», baina epaia irmoa ez zela argudiatu zuen Gorka Urtaran alkateak haren defentsa egiteko. «Orain, epai irmoarekin, ez dago zalantzarik, udal honek argi eta garbi jokatu behar du ustelkeriaren aurrean», azpimarratu du EH Bilduko zinegotziak. Hala, «interes publikoaren aurka doazen eta horrekin legez kanpoko onurak atera nahi dituzten praktikak dituztenekin» kontratuak egitea debekatzeko eskatu du.]]>
<![CDATA[Errefuxiatuak hartzeko zentro bat jarriko dute Gasteizen]]> https://www.berria.eus/albisteak/223233/errefuxiatuak_hartzeko_zentro_bat_jarriko_dute_gasteizen.htm Tue, 17 Jan 2023 15:26:19 +0100 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/223233/errefuxiatuak_hartzeko_zentro_bat_jarriko_dute_gasteizen.htm
Migrazioen Estatu Idazkaritzak 982.010 euroan lizitatu ditu eraikuntza eta lana gauzatzeko proiektuak. 14,1 milioi euro inbertituko ditu eraikina berritzeko, eta zentroa 2024an zabalik egotea aurreikusi du. Duela hamar urte itxi zuten Arana egoitza zaharrean eraikiko dute iheslarientzako zentro berria. Obrak uztailean hasiko dira, eta urtebete iraungo dute. 350 pertsona hartzeko tokia izango du, eta 13.000 metro koadroko azalera.

Zentroa lehenbailehen martxan jarri nahi du Madrilek, gatazka eta gerra egoeretatik ihes egiten dutenen nazioarteko babes eskaerek «nabarmen gora» egin dutelako azkenaldian. Zehazki, Migrazioen Estatu Idazkariak emandako datuen arabera, azken sei urteotan Espainian %20 egin dute gora asilo eskaerek, eta egun Espainian irekita dauden lau harrera zentroak ez dira aski eskaera horiei denei erantzuteko. Gasteizko alkatea, aurka
Gorka Urtaran Gasteizko alkateak ez du begi onez hartu proiektua. Gasteizko Udalak uztailean izan zuen Madrilgo gobernuaren asmoen berri, eta orduan ere aurka zegoela esan zion alkateak ministerioari. Urtaranek gaitzetsi du Espainiako Gobernuak «aldebakarreko erabakia» hartu duela Arana klinika zaharra nazioarteko harrera zentro gisa erabiltzeko, eta ohartarazi Madrilek aintzat hartu beharko lukeela «Euskadiren errealitatea» eraikinari erabilera hori emateko orduan. Nolanahi ere, Gasteizko Udalak ez du eskumenik eraikinaren gainean, Espainiako Gobernuarena baita.

EH Bilduk iragarri du informazio zehatza eskatuko diotela Espainiako Gobernuari proiektuaren inguruan. PPk, berriz, azalpenak eskatuko ditu Gasteiz zentro hori jartzeko aukeratu izanaren arrazoien gainean, eta «gaia isilpean» kudeatzea leporatu die Madrilgo gobernuari eta EAJri.]]>