<![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 31 May 2020 19:43:37 +0200 hourly 1 <![CDATA[Edurne Begiristain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gasteizko Batera zaintza taldeak bere lana amaitu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/182126/gasteizko_batera_zaintza_taldeak_bere_lana_amaitu_du.htm Sat, 30 May 2020 07:10:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/182126/gasteizko_batera_zaintza_taldeak_bere_lana_amaitu_du.htm Batera-ko kideen ustez, agerian gelditu dira zaintza lanak antolatzeko moduak dituen «gabeziak» eta gizarte zerbitzu publikoak dituen «hutsuneak». Halaber, salatu dute agenda politikoan zaintzari ez zaiola behar duen garrantzia ematen. «Komunitatean antolatzeko arrazoiak ez zaizkigu falta, eta gure sareak birpensatzeko unean gaude», adierazi dute. Hala, orain arteko lan moldea amaituko dute, baina «kalean eta komunitatean» lan egiten jarraitzeko asmoa agertu dute: «Bizitzak zaintzen, defendatzen eta borrokatzen jarraituko dugu. Agurrik ez, auzoan elkar ikusiko dugu». Hilabete hauetan, Batera zaintza sare herritarrak telefono bat erabili du gasteiztarren beharrei erantzuteko. Baina egoera horiei aterabidea ematea instituzio publikoen ardura dela uste du Batera-k, eta, horregatik, gaurko agerraldian, telefonoa eta horrek dakarren ardura Gorka Urtaran alkateari eta Ramiro Gonzalez ahaldun nagusiari pasatu diote, ekintza sinboliko batekin.]]> <![CDATA[Hego Euskal Herriko biztanleen %45ek «ondoeza» sufritu dute konfinamenduan]]> https://www.berria.eus/albisteak/181838/hego_euskal_herriko_biztanleen_45ek_ondoeza_sufritu_dute_konfinamenduan.htm Mon, 25 May 2020 09:19:31 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/181838/hego_euskal_herriko_biztanleen_45ek_ondoeza_sufritu_dute_konfinamenduan.htm <![CDATA[Akordioari eutsi diote EH Bilduk eta Podemosek; PSOE aldendu egin da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2020-05-22/akordioari_eutsi_diote_eh_bilduk_eta_podemosek_psoe_aldendu_egin_da.htm Fri, 22 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2020-05-22/akordioari_eutsi_diote_eh_bilduk_eta_podemosek_psoe_aldendu_egin_da.htm
Mertxe Aizpurua EH Bilduko bozeramailea goizean goiz mintzatu zen hainbat komunikabidetan, eta adierazi zuen gauerdian jakin zuela PSOEk egindako zehaztapenaren berri, hedabideen bitartez. Hala ere, garrantzia kendu zien sozialistek azken unean egindako «Ã±abardurei». Ituna ez dela bertan behera geratu argitu zuen Aizpuruak: «Honek ez du hankaz gora ezer jartzen. Ñabardurak akordioaren esparrua murrizteko nahia izan dezake, baina akordio bat dugu». EH Bilduko eledunaren ustez, aldaketek «formari» eragiten diote, eta ez «mamiari», eta ziur dago sozialistek ez dutela atzera egin. «Badakigu lan erreforma bat ezin dela une batetik bestera utzi bertan behera; lan harremanei marko bat jartzen dion eskema bat dago, eta aldatu beharreko elementuak zehazten baditugu, bikain».

Hitzarmenaz eta ondorengo ñabarduraz hitz egiteko, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak agerraldi telematikoa egin zuen eguerdian, eta argi eta garbi ohartarazi zuen hitzartutakoa «hitzez hitz» bete beharrekoa dela. Azaldu zuen EH Bilduren eskariz jaso zutela dokumentuan lan erreforma erabat baliogabetzeko xehetasuna, eta ez dutela babestuko itun moldatu bat. «Hemen akordio bat dago, eta akordioa hau da. Gero bakoitzak egin dezake nahi duen interpretazioa, baina honek esaten duena esaten du», azpimarratu zuen, sinatutako dokumentua eskuan hartuta. Akordioa martxan jarri eta garatu behar dela esan zuen Otegik, eta itunak «sekulako garrantzia» duela langileentzat. «Akordio politiko bat sinatu dugu, eta, horren atzean, hainbat herritarren xedea dago jasota».

Otegik azpimarratu zuen EH Bilduk «printzipioak» dituela, eta euskal herritarrek, hitza ematen dutenean, bete egiten dutela. «Adosten dena bete egiten da. Akordioa sinatuta dago. Akordio honek ilusioa piztu zuen atzo, eta akordio honetarako lan handia egin dugu. Akordioak esaten duena esaten du, hitzez hitz». Ildo horretan, ohartarazi zuen «inork ez» duela eskubiderik «piztutako ilusioa zapuzteko», eta koalizioak lan egingo duela sinatutakoa betearazteko.

Pablo Iglesias Espainiako Gobernuko bigarren ministrorde eta Unidas Podemoseko burua ere zorrotz eta argi mintzatu zen sinatutakoaren alde, Catalunya Radiori eskainitako elkarrizketa batean. Adierazi zuen lan erreforma oso-osorik ezeztatuko dutela, eta ez partzialki. «Argi eta garbi esango dut: pacta sunt servanda [sinatzeak betebeharra dakar]». Akordioak «hitzez hitz» jasotzen du lan erreforma baliogabetuko dela, eta hiru alderdietako ordezkari gorenek sinatu dute, Iglesiasek gogoratu zuenez. «Gero alderdiek nahi dutena esan dezakete, baina sinatutakoa hori da».

PSOE, akordiotik aldenduta

Sozialistek, ordea, atzera egin zuten, eta aldendu egin ziren sinatutako akordioaren lehen puntutik. Lan erreformari buruz itunak dakarrena«argitu» eta «zehaztu» dutela esan zuten atzo PSOEko buruek, eta zehaztapenek dutela balioa, ez sinatutakoak. Jose Luis Abalos Espainiako Garraio, Mugikortasun eta Hirigintza Agendako ministroak azaldu zuen lan erreformaren «alderdirik kaltegarrienak» indargabetuko dituztela: «Guk horrela esan izan diogu beti; beste batzuek osorik indargabetzea esaten diote, baina balorazio kontzeptual bat da». Gaineratu zuen lan erreforma bertan behera uztea gobernu programan jasoa zutela PSOEk eta Unidas Podemosek, eta neurri hori ezartzeko «unea» baino ez duela aldatu EH Bildurekin egin duten akordioak.

Adriana Lastra PSOEko bozeramaileak, berriz, ukatu egin zuen hitzartutakoan atzera egin izana. Haren esanetan, EH Bildurekin sinatutakoak ez du esan nahi lan erreforma osorik baliogabetuko dutela, eta horixe bera «argitu» nahi izan dute sozialistek, sortutako «polemika»ikusi eta gero.«Guk ez dugu sekula esan lan erreforma osorik kendu nahi genuela», zehaztu zuen.

Nadia Calviño Ekonomia ministroa askoz ere irmoago aritu zen: «Zentzugabekeria eta kaltegarria da lan erreformari buruz sortutako eztabaida». Gainera, ohartarazi zuen edozein errefoma eragile sozialekin adostu behar dela.

Eskuineko alderdiek, berriz, gogor kritikatu zuten akordioa. PPko presidente Pablo Casadok ohartarazi zuen «gosetea» ekarriko duela lege erreforma baliogabetzeak. Javier Esparza UPNko presidenteak PSOEri aurpegiratu zion EH Bilduri «zilegitasun demokratikoa» ematea eta «erradikalen esku» egotea.]]>
<![CDATA[Sindikatuek proposatu dute ikasturte amaiera «segurua eta adostua» izatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2187/005/001/2020-05-21/sindikatuek_proposatu_dute_ikasturte_amaiera_segurua_eta_adostua_izatea.htm Thu, 21 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2187/005/001/2020-05-21/sindikatuek_proposatu_dute_ikasturte_amaiera_segurua_eta_adostua_izatea.htm
Horrez gain, aurrez aurreko eskoletara itzuli behar duten ikasleak bi multzotara mugatu nahi dituzte sindikatuek: selektibitateko azterketa prestatu behar duten Batxilergoko bigarren mailako ikasleak, eta «arrakala digitalaren ondorioz konfinamenduaren ondorio kaltegarriak modu gehigarri batean jasan» eta errefortzuak behar dituztenak.

Halaber, Hezkuntza Sailari eskatu diote ikastetxe guztiei irizpide bera ezartzeko, ez «ikastetxe bateko eta besteko ikasleen arteko arrakalarik sortu edo areagotzeko».

Sindikatuek «jokaera arduragabea» izatea egotzi diote Hezkuntza Sailari, eta oharra egin dute: «Negoziazio prozesua gauzatu arte eta bidalitako proposamenean jasotako eskaerak betetzen ez diten bitartean, ikasturte amaierara begirako aldebakarreko erabakiak bertan behera utz ditzala, hezkuntza publikoko langileak eskolara presentzialki itzultzeko maiatzaren 19ko jarraibidea barne».

Agindu berria

Hain justu ere, atzo Hezkuntza sailak ikastetxeei eta sindikatuei bidalitako jarraibidean jasotzen da ikasgeletara itzultzeko erabakia. Gaur, ikuskaritzakoak eta ikerkuntzaren arlokoak izango dira itzultzen lehenak. Astelehenean, berriz, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako laugarren mailako ikasleek, Batxilergokoek eta Lanbide Heziketakoek itzuli beharko dute aurrez aurreko eskoletara, hala egitea erabakitzen duten ikastetxeetan.

Sindikatuek atzo kaleratutako oharrean salatu zuten Hezkuntza sailaren azken planteamendu horrek ere ez duela jasotzen «osasunerako berme eta irizpide pedagogorik», eta gobernuari egotzi zioten erabakiak «inprobisatzea» eta «alde bakarretik» hartzea. ]]>
<![CDATA[LABek «zaintzarako eredu berri bat» aldarrikatu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2020-05-20/labek_zaintzarako_eredu_berri_bat_aldarrikatu_du.htm Wed, 20 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2020-05-20/labek_zaintzarako_eredu_berri_bat_aldarrikatu_du.htm
COVID-19ak sortutako osasun krisiaren eraginez Hego Euskal Herrian hildako lagunen %40tik gora zahar etxeetako egoiliarrak izan dira, LABeko ordezkariak gogora ekarri zuenez: «Egoitzetako egoiliarra izatea arrisku faktore nagusia bilakatu da. Oso larria da». De los Bueisen iritziz, egoera krudel horren atzean zerbitzu sozialen kudeaketa eta instituzio publikoen ardura dago, azken horiek «ez ikusiarena» egiten dutelako.

Lan esparru bateratua

Zaintza eredu berri baterako neurriak beharrezkoak direla nabarmendu zuen LABeko ordezkariak, eta, besteak beste, zahar etxeen «publifikazio prozesua» abiatzeko proposatu zuen. Adinekoen egoitzetan langile gehiago jartzea eta horien lan baldintzak eta osasunerako eskubidea bermatzea ere galdegin zuen. Halaber, beharrezkotzat jo zuen langileen eta egoiliarren arteko lankidetzaren bitartez indarrak biltzea, eta iragarri zuen datozen egunetan LAB harremanetan jarriko dela sindikatuekin eta eragile sozialekin lan esparru bateratua osatzeko.

Bestalde, ELA sindikatuak deituta, Gipuzkoako egoitzetako langileek bilkura egingo dute gaur goizean Donostian, Gipuzkoako diputazioaren aurrean.]]>
<![CDATA[Uztailaren 12an dira bozak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2151/002/001/2020-05-19/uztailaren_12an_dira_bozak.htm Tue, 19 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2151/002/001/2020-05-19/uztailaren_12an_dira_bozak.htm
Joan den ostegunean bildu zen Urkullu alderdi politikoekin hauteskundeak noiz egin zehazteko, baina adostasunik gabe amaitu zen bilera hori, oposizioak ez baitu ontzat jotzen bozak uztailean egitea. Egun hartan bertan Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak aurreratu zuen osasun bermeak egon badaudela hauteskundeak uztailean egiteko, datozen hilabeteetarako aurreikuspena delako izurritea urritzea. Atzo, Urkulluk berak baieztatu egin zuen uda betean izango direla bozak, uztailaren bigarren igandean. Osasun arloari, segurtasunari eta lege arloari buruzko argudioak eman zituen hauteskundeen beharra azaltzeko eta aukeratutako data arrazoitzeko.

Urkulluren hitzetan, azken asteetan koronabirusagatik kutsatutako kasu positiboek eta heriotzek behera egin dute: «Izurritearen hedapena geldiaraztea eta osasun sistemaren kolapsoa saihestea lortu dugu. Osasun larrialdia gainditzea lortu dugu». Osasun publikoko txostenek diotena oinarri hartuta, uztaila da hauteskundeetara deitzeko «garai rik egokiena», Urkulluren esanetan. Gainera, hauteskundeak pertsonen osasunerako «berme guztiekin» egingo direla ziurtatu zuen.

Hauteskunde deialdiaren dekretua sinatu aurretik, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan martxoaren 13an ezarritako osasun larrialdia bertan behera utzi zuen lehendakariak. Horiek horrela, osasun larrialditik irtengo da gaur Euskal Autonomia Erkidegoa, eta «kontrol eta ikuskatze» egoeran sartuko da. Egoera berrian, izurritea murrizten jarraitzeko neurriak hartzen segituko dira, eta kasu positiboen «jarraipena» eta «kontrola» indartuko da lehen arretako zentroetan. Babes Zibilerako Aholku Batzordeak atzo arratsaldean egindako bileran hartu zuten egoera batetik bestera igarotzeko erabakia.

Baina osasun arrazoiak ez ezik, juridikoak eta legezkoak ere eman zituen Urkulluk bozen deialdia argudiatzeko. Haren esanetan, hauteskundeek«funtsezko eskubide bat betetzeko» modua emango dute: «Legez, bi aukera baino ez ditugu: hauteskundeak uztailean egitea edo udazkenera atzeratzea». Uztailean egitea lehenetsi du lehendakariak, «beste aukera bat» izateko udazkenean, egoerak okerrera eginez gero. Uztailak du, lehendakariaren esanetan, «berme gehien» hauteskundeetara deitzeko. «Kontuan izanda pandemiak udan eragin txikiagoa duela eta udazkenean arrisku handiagoa dagoela, berme gehien duen data uztailaren 12a da».

Hala ere, izurria berriro hazkunde bidean jarriko balitz, bigarren aukera zabalik uzten du uztaileko deialdiak. Alde horretatik, hauteskundeetarako deialdian izurriaren garapena ebaluatzeko konpromisoa jaso du lehendakariak. Hala, uztaila bitartean pandemiaren egoerak okerrera egingo balu, deialdia bertan behera utzi eta bigarren data baterako deialdia egingo luke. Kasu horretan, irailean edo urrian izango lirateke bozak; lehendakariak ez zuen zehaztu zer data aurreikusten duen bigarren deialdi baterako.

Botoa segurtasunez eman ahal izateko neurriak ere hartuko ditu Jaurlaritzak. Lehendakariak azaldu zuenez, ez da beharrezkoa izango Espainiako Gobernuak alarma egoera kentzea bozetara deitu ahal izateko, horixe izan baitzen joan den maiatzaren 6an Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak eta EAJk lortutako akordioaren baldintzetako bat. Segurtasun saila ari da prebentzio neurriak biltzen dituen plan bat prestatzen, botoa segurtasunez eman ahal izateko.

Bozkatzea, ezinbestekoa

Ezohikoak izango dira, guztiz, uztaileko hauteskundeak. Batetik, koronabirusaren izurriteak kanpaina bera goitik behera baldintzatuko duelako —ekainaren 26an hasiko da—. Eta, bestetik, ezin aurreikus daitekeelako osasun krisialdiak zer eragin izango duen parte hartzean eta botoan. Kazetarien galderei erantzunez, Urkulluk nabarmendu zuen hauteskundeetarako «54 egun» gelditzen direla, eta hauteskunde eguneko egoera ez dela egungo bera izango. «Bi hilabete falta dira, eta, aurreikuspenak betetzen badira, ordurako arintze neurrien laugarren fasea gaindituta egongo gara. Koka gaitezen bi hilabeteren buruan». Gainera, adierazi zuen oporretan egotea ez dela aitzakia izango hauteskunde mahaian egotea egokitzen bada.

Lehendakariak gogora ekarri zuen Galizian ere hauteskundeetara deitu dutela uztailaren 12rako; horrek erakusten du, haren ustez, data hori «egokia» dela bozak egiteko.

Hauteskundeak egitearen garrantzia azpimarratu zuen Urkulluk: «Legea bete behar dugu, eta bozkatzeko oinarrizko eskubide demokratikoa bermatu». Egoera ekonomikoa «oso gordina» dela gogoratu zuen, eta horregatik dela premiazkoa «lehenbailehen» deitzea hauteskundeak. Beharrezkoa da, haren ustez, legebiltzarra eta gobernu berria martxan izatea, haiek aurrera atera ditzaten behar berrietara egokitutako aurrekontuak, legeak eta erreformak.]]>
<![CDATA[Norbere burua eta besteena babesteko «segurtasun neurri gehigarri bat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/004/002/2020-05-16/norbere_burua_eta_besteena_babesteko_segurtasun_neurri_gehigarri_bat.htm Sat, 16 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1955/004/002/2020-05-16/norbere_burua_eta_besteena_babesteko_segurtasun_neurri_gehigarri_bat.htm
Izan ere, komunitate zientifikoan ez dago erabateko adostasunik maskaren erabileraren inguruan —OME Osasunaren Mundu Erakundea maskaren erabilera aholkatzera mugatu da, baina aditu gehienak bat datoz: gomendagarria da erabiltzea geure burua eta besteena babesteko. Horrekin bat dator Oribe: «Maskarak ongi erabiltzen badira, segurtasun neurri gehigarri bat dira». Ez da neurri bakarra, noski: segurtasun distantzia eta higiene neurrien osagarri dira maskarak. «Ez dago zalatzarik kutsatzeko arriskua nabarmen murrizten dutela».

«Derrigorrezkoa behar du»

Maskarak toki guztietan janztearen aldekoa da EHUko irakaslea. Irmo defenditzen du horiek egunero erabiltzea: «Gomendagarria ez ezik, derrigorrezkoa ere behar du». Esperientzia pertsonaletik eta ikuspuntu zientifikotik mintzo da, eta argi du maskaren erabilera ezin dela soilik espazio itxietara mugatu: «Egunerokoa ez da espazio itxien eta espazio irekien arteko hautaketa bat, bien arteko nahasketa bat baizik. Kalera ateratzen garenean askotan oso zaila izaten da besteekiko distantzia mantentzea, eta usu, aurreikusiak ez ditugun erosketak egin behar izaten ditugu, eta denda batera sartzen gara. Maskara jantzita badugu, askoz hobe».

Maskaren erabileraren atzean arrazoi zientifiko ugari daude. Oribek azaldu duenez, gizakiak oharkabe askatzen ditu tantatxo mikroskopikoak ahotik eta sudurretik, doministiku edo eztula egitean ez ezik, baita hitz egitean eta arnasa hartzean ere. Koronabirusak kutsatutako pertsona baten tantek mikroorganismo patogenoak dituztenez, inguruan dauden pertsonak kutsa ditzake. Maskara mota guztiek ez dute segurtasun maila bera, eta gaizki erabiliz gero, kutsatzeko arriskua ere egon daiteke, baina horrek ez luke «aitzakia» izan behar horien erabilera alboratzeko, Oriberen ustez. «Alertan egoteko tresna bat dira maskarak, birusak gurekin jarraitzen duela gogoratzen digutelako», erantsi du.]]>
<![CDATA[Uztaila bakarrik dute jomugan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2020-05-15/uztaila_bakarrik_dute_jomugan.htm Fri, 15 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1929/002/001/2020-05-15/uztaila_bakarrik_dute_jomugan.htm
COVID-19 izurriteak udan izango duen bilakaerari buruzko ziurtasunik ez dago, baina atzo Josu Erkoreka Jaurlaritzako eledunak bileraren ostean azaldu zuen datozen hilabeteetako aurreikuspena dela pandemia «urritzea» eta, beraz, bermeak egon daitezkeela hauteskundeak uztailean egiteko: «Osasun datuen bilakaera positiboa da, eta aukera ematen du jarduera guztien leheneratzea planifikatzeko». Urkulluk hiru bermeren beharra nabarmendu zuen atzoko bileran, Erkorekak jakinarazi zuenez: izurritea kontrolatzeko beharra, botoa emateko eskubidea ziurtatzekoa, eta kanpainaren eta egunaren segurtasuna babestekoa.

Bozetara noiz deitu erabakitzea lehendakariari baino ez dagokio, eta, uztailean egin nahi baditu, aurki egin beharko luke deialdia. Prozedurari dagokionez, lehenbizi gobernu kontseiluari jakinarazi behar dio bozetara deitzeko erabakia; datorren astearteko ohiko bileran egin dezake, edo ezohiko bilera batean, asteartea baino lehen. Hauteskundeetara deitzearekin batera, Jaurlaritzak bertan behera utziko luke joan den martxoaren 13an ezarritako osasun larrialdia. Erkorekak iradoki zuen hori, atzo: «Gaur egungo abagunean, ez legoke justifikatuta indarrean mantentzea».

Gobernuko eledunak azpimarratu zuen «orain» dela abagunea hauteskundeak uztailean egiteko aukera aztertzeko. «Lehendakariak iritzi guztiak entzun ditu; orain baloratuko ditu, erabakia hartuko du eta herritarrei jakinaraziko die». Urriaren 25ean amaituko da legealdia, beranduenera, eta epea agortzen ari dela ohartarazi zuen: «Arrazoizkoa da orain aztertzea hauteskundeak egiteko aukera, izurriteak okerrera eginez gero eperik gabe geratuko ginatekeelako bozak egiteko». Bi dira data posibleak: uztailaren 12a edo 19a. Hala ere, atzoko bileran lehendakariak ez zien datarik aipatu alderdiei.

Uztailean hauteskundeak berme guztiekin egitea posible dela erakusteko, Urkulluk hiru txosten eraman zizkien alderdiei atzoko bilerara: segurtasunari buruzkoa, osasun egoerari buruzkoa, eta irizpide juridikoei buruzkoa. Europako zenbait herrialdetan konfinamendua arintzeko prestatu dituzten planen laburpenekin beste txosten bat ere aurkeztu zien.

Hauteskundeen deialdiari dagokionez, bi data ezartzeko proposamena jaso dute Jaurlaritzako juristek beren dokumentuan. Txostenaren arabera, hipotesietako bat da orain bozetarako data bat ezartzea, baina osasun egoerak okerrera egiten duelako bertan behera utzi behar izatea. Egoera hori nola bideratu aztertu dute, besteak beste, sufragio eskubidea modu egokian eta berdintasunean gauzatzeko, eta, horretarak,o bozen deialdian bi data ezartzea proposatu dute. Horrela, hauteskunde deialdia bertan behera utziz gero, ez litzateke beste deialdi bat egingo, baizik eta bertan behera geratu dena indarrean jarriko litzateke berriro. Lege zerbitzuen txostenaren arabera, uda litzateke bozak egiteko «garairik egokiena», irailean berriro indartu litekeelako pandemia.

Osasun egoerari buruzko bilakaera aztertzen duen txosten bat ere eraman zuen Urkulluk bilerara. Horren arabera, konfinamendua «beharrezko kautelarekin» arintzen bada, ohiko mugimenduak egin ahalko dira uztailerako, eta posible izango da hauteskunde egun batean ohikoak diren mugimeduak gauzatu ahal izatea. Hala ere, hauteslekuetan eta kanpainan zehar «aparteko neurriak hartzea» ezinbestekoa izango dela dio txostenak.

Oposizioa, tinko

Urkullurekin izandako bileratik kezkatuta eta suminduta atera ziren atzo oposizioko alderdiak, eta uztailean bozetara deitzeko asmoa deitoratu zuten. EH Bilduko koordinatzaile Arnaldo Otegik kritikatu zuen bilera «eszenifikazio hutsa» izan zela: «Iragarritako hauteskunde batzuen kronika izan da». Gogoratu zuen bozak uztailean egitearen aurka daudela legebiltzarreko «bigarren eta hirugarren» indar politikoak, eta Jaurlaritzari aurpegiratu zion «hauteskunde interesak eta bestelako interesak» inposatzea. Erabakia aurrez «hartuta» zegoela salatu zuen Otegik. «Arduragabekeria izugarria da, jendea ez baita hauteskundeetan pentsatzen ari».

Antzera mintzatu zen Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemoseko lehendakarigaia: «Ez da hauteskundeei buruz eztabaidatzeko unea, erabaki azkarrak hartzekoa baizik». Haren ustez, «krisi sozial, ekonomikoa eta osasun arlokoa» dugu aurrez aurre, eta ezin da eman «pauso okerrik».

Uztailean hauteskundeetara deituko duela ziurtzat jo zuen Carlos Iturgaiz PP+C's-eko lehendakarigaiak, baina ohartarazi zuen deialdiak ez duela izango oposizioko alderdien babesik. Iturgaizek kritikatu zuen«Sanchez-Iglesias tandemak bedeinkapena» eman ziola Urkulluri bozak egiteko, EAJk alarma egoeraren alde bozkatzearen truke.

Gobernuko bazkideek, berriz, babestu egin zuten Urkulluren asmoa: argi eta garbi defendatu zuen proposamena EAJk, eta modu apalagoan egin zuen PSEk. Andoni Ortuzar EAJren EBBeko presidenteak bozak «berme batzuekin» baina «lehenbailehen» egiteko eskatu zion Urkulluri, eta «berekoikeriaz» jokatzea egotzio zion EH Bilduri. PSEk idazkari nagusi Idoia Mendia, berriz, bozak «berme sanitario eta demokratiko» guztiekin egitearen alde azaldu zen, eta beharrezkotzat jo zuen «herritarrek babestutako planteamendu bat izatea».]]>
<![CDATA[«Irizpide hutsak lege bihurtu nahi dituzte»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2031/003/001/2020-05-13/irizpide_hutsak_lege_bihurtu_nahi_dituzte.htm Wed, 13 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2031/003/001/2020-05-13/irizpide_hutsak_lege_bihurtu_nahi_dituzte.htm
Segurtasun Sailak debekatu egin du etxean hamar lagun elkartzea. Zer deritzozu horri?

Segurtasun Sailaren irizpideek legezkotasun pritzipioa urratzen dute. Debeku hori urratzen duenari zigor prozedurak irekiko dizkiotela jakinarazi dute, baina isun horiek jartzeko oinarri juridikoa ez dago inon jasota. Legearen kontra ari dira jokatzen. Gainera, Segurtasun Sailaren irizpide hori ez dator bat EAEko aldizkari ofizialean jasotakoarekin. Ertzaintzaren irizpide hutsak lege bihurtu nahi ditu Jaurlaritzak, baina ez dira lege, ez dituztelako beharrezko baldintzak eta prozedurak betetzen lege izateko. Finean, arazoa da Segurtasun Sailaren irizpide bati lege izaera eman nahi diotela, eta hori oso arriskutsua da.

Hortaz, lege ikuspegi batetik, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoaan posible da etxean hamar lagun elkartzea?

Dekretuan jasota dagoenari kasu eginda, etxean eta kalean hamar lagun elkartu ahal dira. Osasun Ministerioaren dekretua eta Lehendakaritzaren dekretua osagarriak dira puntu horretan.

Hori horrela izanik, Akab taldekoek asmorik duzue auzibiderik abiatzeko?

Auzibideren bat abiatu dezakegun aztertzen ari gara, baina oso zaila da. Abiatu den dinamika oso gaiztoa da. Guk argi dugu zein den legearen interpretazio egokia, eta ez gara interpretazio hori egin duten bakarrak. Badakigu beste abokatu batzuek ere iritzi bera dutela, eta Gasteizko Udaltzaingoak, adibidez, legearen interpretazio berbera egin duela; hau da, hamar laguneko bilerak egin daitezke kalean, betiere segurtasun neurriak errespetatzen badira. Baina jendearen artean zalantzak eta segurtasunik eza dira nagusi. Poliziak, gainera, jendea identifikatuko du, ekinbideak irekiko ditu, zigor prozedurak abiatuko ditu... Badakigu azkenean epaileek arrazoia emango digutela, baina bitartean gizartea ez dago prest kostu hori guztia bere gain hartzeko, logikoa denez.

Herritarren artean ezinegona zabaldu dela sumatu duzue?

Obedientzia beldurraren bitartez lortzen ari dira, nahiz eta justu kontrakoa den egin beharrekoa. Segurtasun Sailetik bidaltzen ari diren mezua kontraesanezkoa da. Euren irizpideak justifikatzeko, esaten dute terrazetan errazagoa dela kontrol neurriak ezartzea, baina argi dago kalean ere kontrola bermatzeko gai direla, orain arte horrela egin baitute. Oso logika arriskutsua erabiltzen ari dira.

Zer dago honen guztiaren atzean?

Batetik, egoera honetan egon daitezkeen protestak pixkanaka-pixkanaka baldintzatuz joan nahi dute. Bestetik, jendearen artean beldurra zabaldu nahi dute. Gu argi ikusten ari gara jendeak oso barneratuta daukala beldur hori.

Alarma egoerarekin batera autoritarismorako joera zabaldu al da?

Bai, dudarik gabe. Zigor prozedurak martxan jarri dituzte, eta hasi dira isunak iristen hainbat etxetara, nahiz eta bitartean prozedura administratiboak geldirik dauden oraindik. Oinarrizko eskubideen aurkako salaketak jartzeko aukera badugu, baina jendea nekatuta dago, eta, orokorrean, nahiago du isuna ordaintzea eta dena ahaztea. Hau da, lortu dute jendearengan beldurra eta segurtasunik eza eragitea. Ziurgabetasun juridikorik ezaren ondorioz, handitu egin da Poliziaren zigorgabetasuna, eta, inpunitate hori handitu den neurri berean, autoritarismoa hazi egin da. Egoera itogarri batean gaude, eta, gizartean beldurra zabalduz doan heinean, herritarrek gero eta jarrera indibidualistagoa dute.]]>
<![CDATA[Zer egin daiteke astelehenetik aurrera?]]> https://www.berria.eus/albisteak/181126/zer_egin_daiteke_astelehenetik_aurrera.htm Sun, 10 May 2020 21:57:44 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/181126/zer_egin_daiteke_astelehenetik_aurrera.htm Jaurlaritzak mugatu egingo du pertsonen zirkulazioa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta salbuespen kasuetan bakarrik atera ahalko dira udalerritik.]]> Nafarroan, bai, hainbat baldintza beteta, baina ez Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Eusko Jaurlaritzak hala erabaki duelako, "zuhurtziagatik". Hiru herrialde horietan, lanera edo eskolara joateko,jarduera sozioekonomikoetarako edo kirola egitekoatera ahal izango da. Azken kasuan, alboko herrietara bakarrik, eta norberaren udalerritik hasita.Nafarroan atera ahal izango da udalerritik, baina ezin izango da norbera bizi den herrialde barruko bigarren egoitza batera joan –bigarren fasetik aurrera baimenduko da hori–. Ordutegiak aldatuko dira?
Paseoak emateko, kirola egiteko eta umeekin kalera ateratzeko ordutegiak mantenduko dira astelehenetik aurrera, baina ordutegiak bi ordu aurreratu edo atzeratu ahal izango dira, betiere jarduera bakoitzerako iraupena luzatzen ez bada. Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren esku geratuko da erabaki hori. 5.000 biztanletik beherako udalerriek ez dute mugarik izango ordutegietan, orain arte bezala. Hurbilekoekin elkartu ahal izango da?
Bai, baina hainbat mugarekin. Gehienez hamar laguneko bilerak baimenduko dira –adineko jendearekin eta arrisku taldeetan daudenekin izan ezik–, etxean, kalean edo terraza batean. Bi metroko segurtasun tartea zaindu beharko dute, eta higiene arauak errespetatu beharko dituzte. Tabernak eta jatetxeak irekiko dituzte?
Terrazak bakarrik, eta edukieraren %50era mugatuta. Hala ere, udalen esku geratuko da aurreko edukiera zabaltzea posible den kasuetan. Terrazetan, gehienez hamar pertsona egon ahal izango dira elkarrekin, betiere elkarren arteko bi metroko distantzia errespetatuz. Zerbitzu bakoitzaren ondoren, mahaia desinfektatu beharko da. Txartelarekin ordaintzea lehenetsiko da. Saltokiak irekiko dituzte?
400 metro koadro baino gutxiagoko saltokiak ireki ahal izango dira, 0 fasean bezala, baina dagoeneko ez da beharrezkoa izango aldez aurretik ordua hartzea, ezta banakako arreta ematea ere. Hala ere, saltokiek gehienez ere bezeroen %30 hartu ahal izango dituzte, eta bezero bat langile bakoitzeko. Gutxienez bi metroko segurtasun tartea gorde beharko da, eta 65 urtetik gorakoei lehentasunezko arreta emateko ordutegia ezarriko da. Komunek itxita egon beharko dute, eta jantziak eta probalekuak desinfektatu egin beharko dira erabiltzen diren bakoitzean. 400 metro koadro baino gehiagoko merkataritza guneak edo dendak ezin izango dira ireki. Kaleko merkatuak irekiko dituzte?
Bai, aire zabaleko merkatuak eta azokak berriro zabalduko dira, baina ohiko postuen %25 bakarrik. Gehienezko bezeroen kopurua edukieraren herena izango da. Liburutegiak eta museoak irekiko dira?
Nafarroan, museoak eta liburutegiak ireki ahal izango dira. Museoen bisitak %30era mugatuko dira. Liburutegiak irekiko dituzte, baina edukiera mugatuarekin eta soilik liburuak mailegatzeko eta irakurtzeko. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, ezin izango dira ireki ez museoak, ez liburutegiak, Jaurlaritzak hala erabakita. Kultur ekitaldiak egingo dira?
Nafarroan, bai, baina mugekin. Aire zabalean egiten diren ekitaldietan eta kultur ikuskizunetan 200 pertsona egon ahal izango dira gehienez, eta leku itxietan, 30 pertsona baino gutxiago, eta edukieraren %30ean. Publikoak eserita egon beharko da kasu bietan, eta segurtasun distantzia gordeta. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, ezin izango da kultur ekitaldi txikirik egin. Eusko Jaurlaritzak Madrilen agindua mugatzeko hartutako erabakiaren ondotik, ez da «inolako kultur jarduerarik» egingo. Kirol instalazioak berriro irekiko dira?
Nafarroan, bai, baina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ez. Nafarroan, ireki egingo dira bakarrik kontaktu fisikorik ez duten kirolak egiteko. Kirol zentroak ireki ahal izango dira banakako kirol jarduerak egiteko bakarrik, eta ordua eskatuta. Aldagelak itxita egongo dira. Aire zabaleko instalazioak ere irekiko dituzte, baina publikorik gabe. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, kirol instalazioak itxita egongo dira lehen fase honetan, gune komunetako pilaketak eragozteko. Halere, gimnasio pribatuek irekitzeko aukera izango dute. Aurrez eskatu beharko da horietara joateko txanda. Eliteko kirolaz gain, kalean egiten den ariketa fisikoa baino ez du baimenduko Jaurlaritzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hotelak irekiko dituzte?
Bai. Nafarroako biztanleak probintzia barruko edozein hoteletara joan ahalko dira. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrak, ordea, soilik udalerri barruan dauden hoteletara joan ahalko dira, joan-etorriak udalerriko barruak izango direnez gero. Hoteletako eta turismo ostatuetako eremu komunak itxita egongo dira; besteak beste, jantokiak. Kotxean pertsona bat baino gehiago joan daitezke?
Etxe berean bizi direnak elkarrekin joan daitezke bederatzi eserlekura arteko auto batean. Elkarrekin bizi ez badira, ilara bakoitzeko bi plaza bakarrik erabili ahalko dira, distantziak zainduz, eta maskarak erabilita. Ezin izango da kotxearekin probintziatik irten. Ehorzketa eta beilatoki zerbitzua egongo da?
Bai, baina mugekin. Aire zabalean bada, 15 lagun joan ahalko dira gehienez, adibidez, hilobiratzeko segiziora edo hildakoa erraustera. Beilatokian, berriz, hamar pertsona baino ez dira egongo. Kontzesionarioak eta ibilgailuen azterketa teknikoak?
Ibilgailuak saltzen dituzten kontzesionarioak irekita egongo dira astelehenetik aurrera, baina aldez aurretik ordua hartu beharko da. 400 metro koadrotik gorako kontzesionarioak ere zabaldu ahal izango dira. Bestetik, IAT ibilgailuen azterketa teknikoa egiteko guneak ere irekiko dituzte, eta beharrezkoa izango da aldez aurretik ordua eskatzea. Loteria erosi ahal izango da?
Bai. Loteria administrazioak irekita egongo dira astelehenetik aurrera, merkataritza guneetan daudenak izan ezik. Gurtzarako guneak irekiko dira?
Bai, edukieraren heren batera mugatuta. Segurtasun eta higiene neurriak bete beharko dira. Besteak beste, ezingo dira eskuorriak edo antzekoak banatu, eta ezin izango da abesbatzarik egon.
Komunitate musulmanak erabaki du meskitak ez irekitzea, segurtasuna bermatzeko. ]]>
<![CDATA[Neurri murriztaileagoak ezarri dituzte Araba, Bizkai eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1931/002/001/2020-05-10/neurri_murriztaileagoak_ezarri_dituzte_araba_bizkai_eta_gipuzkoan.htm Sun, 10 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1931/002/001/2020-05-10/neurri_murriztaileagoak_ezarri_dituzte_araba_bizkai_eta_gipuzkoan.htm lehen fase izenekora igaroko dira Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako herritarrak. Espainiako Gobernuak atzo argitaratu zuen BOEn zein jarduera baimenduko diren fase berrian, eta horiek zein baldintzatan egin ahal izango diren. Besteak beste, posible izango da hurbilekoak ikustea, hitzordurik gabe erosketak egitea eta terrazetara joatea.

Alabaina, Eusko Jaurlaritzak atzo bertan iragarri zuen mugatu egingo dituela Madrilek lehen fasean baimendutako hainbat jarduera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Herritarrak udalerri barruan bakarrik mugitu ahal izango dira; soilik lanera edo eskolara joateko eta beste salbuespen kasu batzuetan onartuko du herritik ateratzea. Mugikortasunean ez ezik, beste eremu batzuetan ere Madrilek baino muga zorrotzagoak ezarriko ditu Jaurlaritzak: besteak beste, kultur ekitaldietan, kirol instalazioetan eta turismoarekin lotutako jardueretan.

Irakurri gehiago: Zer egin daiteke astelehenetik aurrera?

Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegituratako sailburuak atzo onartu zuen neurriak «murriztaileagoak» direla, baina erantsi zuen «berme handiagoa» ere badakartela, jende pilaketak eta gehiegizko mugikortasuna eragotzi nahi dutelako. Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuarekin adostu du lehen fasea murriztea, eta hala baieztatu zuen atzo Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak ere: «Hori da gobernantza partekatua».

Udalerritik atera ahal izango da?

Nafarroan bai, baina hainbat baldintza beteta. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ostera, ez. Eusko Jaurlaritzak erabaki du hiru herrialde horietan soilik lanera edo eskolara joateko edo jarduera sozioekonomikoetarako joan ahal izango dela herri batetik bestera.

Nafarroan, aldiz, probintzia barruan mugitu ahal izango da. BOEk zehaztu du ezingo dela bigarren etxebizitza batera joan, nahiz eta probintzia berean egon. Alabaina, Sanchezek atzo kontrakoa esan zuen: baimenduta egongo da probintzia barruko bigarren egoitza batera joatea.

Hurbilekoekin elkartu ahal izango da?

Bai, baina hainbat mugarekin. Gehienez hamar laguneko bilerak baimenduko dira adinekoekin eta arrisku taldeetan daudenekin izan ezik, etxean, kalean edo terraza batean. Hori bai, pertsonen artean bi metroko segurtasun tartea zaindu beharko da, eta higiene arauak errespetatu beharko dira. Nafarroan bakarrik egongo da baimenduta norberarena ez den beste herri batean elkartzea jendearekin.

Ordutegiak mantenduko dira?

Paseoak emateko, kirola egiteko eta umeekin kalera ateratzeko Espainiako Gobernuak zehaztutako ordutegiak mantenduko dira astelehenetik aurrera. 5.000 biztanletik beherako udalerriei dagokienez, ez dute mugarik izango ordutegietan, orain arte bezala.

Saltokiak irekiko dituzte?

400 metro koadro baino gutxiagoko saltokiek ireki ahal izango dute, 0 fasean bezala, baina dagoeneko ez da beharrezkoa izango aldez aurreko hitzordurik, ezta banakako arretarik ere. Hala ere, saltokiek gehienez ere bezeroen %30 hartu ahal izango dituzte. Gutxienez bi metroko segurtasun tartea gorde beharko da, eta 65 urtetik gorakoentzat lehentasunezko arreta ordutegia ezarriko da. Komunak itxita egon beharko dira, eta jantziak eta aldagelak desinfektatu egin beharko dira erabiltzen diren bakoitzean. 400 metro koadro baino gehiagoko merkataritza guneak edo dendak ezin izango dira ireki.

Kaleko merkatuak irekiko dituzte?

Bai, aire zabaleko merkatuak edo azokak berriro irekiko dira, baina ohiko postuen %25 bakarrik. Gehienezko bezeroen kopurua edukieraren herena izango da.

Liburutegiak eta museoak irekiko dira?

Nafarroan museoak eta liburutegiak ireki ahal izango dira, muga batzuekin. Museoen bisitak %30era mugatuko dira. Liburutegiak ere zabalduko dituzte, baina edukiera mugatuarekin eta soilik liburuak mailegatzeko eta irakurtzeko. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, ezin izango da ireki ez museorik ez liburutegirik, Jaurlaritzak hala erabakita.

Kultur ekitaldiak egingo dira?

Nafarroan, bai, baina muga batzuekin. Aire zabalean egiten diren ekitaldietan eta kultur ikuskizunetan 200 pertsona egon ahal izango dira gehienez, eta leku itxietan, 30 pertsona baino gutxiago, eta edukieraren %30ean. Publikoak eserita egon beharko du kasu bietan, eta segurtasun distantzia gordeta. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, ezin izango da kultur ekitaldi txikirik egin, jende pilaketak eragozteko.

Kirol instalazioak berriro irekiko dira?

Kirol instalazioak aire librean baldin badaude eta jarduerek kontaktu fisikorik ez badakarte, horiek egiteko aukera jasotzen du BOEk. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, «ez da onartuko kirolarekin» lotutako jarduerarik leku itxietan. Hortaz, kirol instalazioak itxita egongo dira lehen fasean ere, eta soilik eliteko kirola eta kalean ariketa fisikoa egitea baimenduko du Jaurlaritzak.

Nafarroan, berriz, kirol zentroak ireki ahal izango dira banakako kirol jarduerak egiteko, eta aurrez hitzordua eskatu beharko da. Aldagelak itxita egongo dira. Aire zabaleko instalazioak ere irekiko dituzte, baina publikorik gabe. Igerilekuetan bainatzea ezinezkoa izango da, oraingoz.

Hotelak eta turismo ostatuak irekiko dira?

Bihartik aurrera hotelek irekitzeko baimena izango dute, baina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan turismoarekin lotutako jarduerak itxita egongo dira. «Ez da logikoa halakoak martxan jartzea, norbere udalerriaren barruan geratu behar badugu», esan zuen atzo Tapia sailburuak. Nafarroan, berriz, hotelak ez ezik, turismo ostatuak ere irekita egongo dira. Eremu komunak itxita egongo dira; besteak beste, jantokiak.

Autoak partekatu daitezke?

Etxe berean bizi direnek bederatzi plazarainoko autoa parteka dezakete. Elkarrekin bizi ez badira, ibilgailuaren ilara bakoitzeko bi plaza bakarrik erabili ahalko dira, distantziak zainduz eta maskarekin. Baimendutako ziorik gabe ezin da herrialdetik irten.

Ehorzketa eta beilatoki zerbitzua egongo da?

Bai, baina mugatuta. Aire librean, hamabost lagun joan ahalko dira gehienez, adibidez, hilobiratzeko segiziora edo hildakoa erraustera. Beilatokian, berriz, hamar pertsona baino ez dira egongo.

Kontzesionarioak eta IATa?

Ibilgailuak saltzen dituzten kontzesionarioak irekita egongo dira astelehenetik aurrera, baina aldez aurreko hitzordua beharko da. Bestalde, IAT ibilgailuen azterketa teknikoa egiteko guneak ere irekiko dituzte, aldez aurreko hitzorduarekin horiek ere.

Gurtzarako guneak irekiko dira?

Bai, edukieraren heren batera mugatuta. Gainera, ezingo dira eskuorriak edo antzekoak banatu, eta ezin izango da abesbatzarik egon.]]>
<![CDATA[Sindikatuek diote ez direla itzuliko eskolara baldintzak negoziatu ezean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/007/001/2020-05-09/sindikatuek_diote_ez_direla_itzuliko_eskolara_baldintzak_negoziatu_ezean.htm Sat, 09 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1856/007/001/2020-05-09/sindikatuek_diote_ez_direla_itzuliko_eskolara_baldintzak_negoziatu_ezean.htm
Uriartek, herenegun, jakinarazi zuen hilaren 18an itzuliko direla Batxilergoko bigarren mailako ikasleak, eta maiatzaren 25ean DBHko laugarren mailakoak eta Batxilergoko lehen mailakoak, besteak beste. Aurrez aurreko eskoletara itzultzeko zenbait neurri ezarriko dituztela iragarri zuen Uriartek; tartean, metro eta erdiko distantzia «eskola postuen» artean, eta maskarak erabiltzeko betebeharra ikasleentzat, irakasleentzat eta hezkuntzako gainerako profesionalentzat.

Sindikatuak, baina, erabakia jakin bezain pronto oso kritiko agertu dira Jaurlaritzaren asmoekin. Atzo, plana aztertzeko bilera egin zuten ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuetako ordezkariek, eta berretsi egin zuten kritika: salatu zuten Uriartek ikastetxeetara itzultzeko aurkeztutako plana ez dela negoziatu langileen ordezkariekin. «Osasun krisi honen kudeaketa guztian bezala, aldebakarreko beste erabaki inposatu bat izan da». Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hezkuntza sistemaren egoera ezagututa, ondorio argi bat atera dute sindikatuek: «Gaur-gaurkoz, langileen eta ikasleen osasuna bermatzeko baldintzarik ez dago maiatzaren 18tik aurrera itzulera abian jartzeko».

Behar adina mobilizazio

Datozen egunetan, sindikatuak hezkuntzako eragileekin harremanetan jarriko dira egoerari buruz gogoeta egiteko eta erantzun bateratua emateko. Halaber, ohartarazi dute behar adina mobilizazio abiatuko dituztela langileen eta ikasleen osasuna bermatzeko.

ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuen ustez, Hezkuntza Sailaren plana «motz» geratzen da, eta segurtasun irizpide orokor batzuk baino ez ditu jasotzen. Gainera, Uriartek zuzentzen duen departamenduari aurpegiratu diote segurtasun irizpide horiek ikasteetxeekin adostu gabe erabaki direla, eta ez direla aurreikusi neurriak abian jartzeko beharrezkoak diren baliabideak.

Neurriak «inprobisatzen» aritzea eta osasun eta segurtasun protokoloak haiekin adostu gabe erabakitzea leporatu diote sindikatuek Hezkuntza Sailari. Horregatik, uste dute «arduragabekeria» litzatekeela ikasleak maiatzaren 18an bueltatzea ikasgelara. «Arrisku larrian jarriko litzateke langileen eta ikasleen osasuna eta, beraz, gizarte osoarena».

Hori horrela, oharra sinatu duten sindikatuek Hezkuntza Sailari eskatu diote ez dezala ikasgeletara itzultzeko plana abiatu osasun eta segurtasun neurriak negoziatu aurretik.]]>
<![CDATA[Sindikatuek diote baldintzak negoziatu ezean ez direla itzuliko eskolara]]> https://www.berria.eus/albisteak/181091/sindikatuek_diote_baldintzak_negoziatu_ezean_ez_direla_itzuliko_eskolara.htm Fri, 08 May 2020 08:59:37 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/albisteak/181091/sindikatuek_diote_baldintzak_negoziatu_ezean_ez_direla_itzuliko_eskolara.htm Datozen egunetan sindikatuak hezkuntzako hainbat eragilerekin jarriko dira harremanetan egoerari buruzko gogoeta egiteko eta erantzun bateratua emateko. Halaber, ohartarazi dute behar adinako mobilizazioak abiatuko dituztela langileen eta ikasleen osasuna bermatzeko. ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuen ustez, Hezkuntza Sailaren plana «motz» geratzen da, eta segurtasun irizpide orokor batzuk baino ez ditu jasotzen. Gainera, Uriartek zuzentzen duen departamentuari aurpegiratu diote segurtasun irizpide horiek ikastetxeekin adostu gabe erabaki direla, eta ez direla aurreikusi neurriak abian jartzeko beharrezkoak diren baliabideak. Neurriak «inprobisatzen» aritzea eta osasun eta segurtasun protokoloak haiekin adostu gabe erabakitzea leporatu diote sindikatuek Hezkuntza Sailari. Horregatik, uste dute «arduragabekeria» litzatekeela maiatzaren 18an ikasleak ikasgelara bueltatzea. «Langileen eta ikasleen osasuna eta, beraz, gizarte osoarena, arrisku larrian jarriko litzateke». Horiek horrela, oharra sinatu duten sindikatuek Hezkuntza Sailari eskatu diote ez dezala ikasgeletara itzultzeko plana abiatu osasun eta segurtasun neurriak negoziatu aurretik.]]> <![CDATA[«Oraindik ez dago tratamendu eraginkorrik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-05-08/oraindik_ez_dago_tratamendu_eraginkorrik.htm Fri, 08 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-05-08/oraindik_ez_dago_tratamendu_eraginkorrik.htm
SARS-CoV-2 birusa hondakin uretan atzemateko proiektua martxan jarri duzue. Zertan da?

Ur zikinetan birusa neurtzeko egitasmoa da. Gasteizko Krispiña araztegiko hondakin urak aztertzen hasi gara bertan koronabirusa dagoen jakiteko, baita krisialdi honetan herritarrek hartu dituzten sendagaiak eta substantzia toxikoak atzemateko ere, hala nola alkohola eta drogak.

Nola detektatzen da koronabirusa ur zikinetan?

Gorozkiarekin batera isurtzen da birusa, digestio hodian sartu eta ateratzen delako. Birusa duen gorozkia komunetik isurtzen denean, estolderiara iristen da, eta, gero, hondakin uretara. Alemanian, adibidez, koronabirusa ur zikinetan aurkitu zuten aurreneko kasua diagnostikatu baino lehen. Beraz, hemen, udazkenean transmisio komunitario berri bat balego, gu aurreikusteko kapaz izango ginateke hondakin urak aurrez aztertuta. Gasteizko Krispiña araztegitik hartu ditugu laginak, eta horiek aztertzen ari gara orain, egitasmoa lehenbailehen martxan jartzeko. Krispiñan lan egiten duten langileei ohartarazi diegu arretaz ibiltzeko eta euren burua ongi babesteko, birus hori oso arriskutsua delako eta kutsatu egin daitezkeelako.

Zergatik bilakatu da hain hilabete gutxian SARS-Cov-2 birusa pandemia?

Faktore bat baino gehiago dago. Alde batetik, faktore biologikoak edo birologikoak daude: birus horrek gure zeluletan sartzeko gaitasun handia dauka. Bestetik, birusa hazi egiten da gure arnas aparatuaren goiko zatian, eta horrek erraztu egiten du kutsakortasuna, nabarmen. Birusaren dinamika bera ere kezkagarria da: bost-zazpi eguneko inkubazioa dago, eta tarte horretan kutsatzeko gai da. Beste alde batetik, asintomatikoek ere kutsa dezakete, eta izugarrizko transmisio bektorea dira. Eta horri gehitu behar zaio gaixotasuna berez nahiko konplexua dela, arnas aparatuari eta odolari ere eragiten dielako, eta gaur egun tratamendu eraginkorrik ez dagoelako, ezta txertorik ere.

Zer tratamendu ematen ari zaizkie koronabirusagatik ospitalean dauden gaixoei?

Entsegu kliniko batzuk egiten ari dira botika batzuekin, baina ez dago tratamendu eraginkorrik. Hasieran, tratamendu esperimentalak erabiltzen hasi ziren: antibiralak eta erantzun immunologikoarekin zerikusia duten botikak. Antibiralen artean, besteak beste, klorokina eta hidroxiklorokina erabili ziren, baina denborarekin ikusi da horietako batzuk ez direla oso eraginkorrak, eta toxikoak izan daitezkeela. Egun, botika asko erabiltzen ari dira, baina oraindik ez dago tratamendu eraginkor bat.

Sendatutako pertsonen plasmarekin ere zenbait ikerketa egin dira. Zer emaitza izan dute?

Entsegu klinikoa egiten ari dira, eta orain arteko emaitzak nahiko positiboak dira. COVID-19 gaixotasuna izan duen norbaiten odolarekin plasma prestatzen da, odol horretan antigorputzak daudelako, eta plasma hori gaixo bati sartzen zaio. Zergatik? Antigorputz horiek, batzuk behintzat, birusa neutralizatzeko gai direlako. Odol berria jasotzerakoan, birusaren karga murriztu egiten da, eta gaixoaren sintomatologia hobetu egiten da. Hala ere, arretaz hartu behar da tratamendu hori, oso kasu gutxirekin egin baitira probak.

Txertoa noizko egongo den ba al dago jakiterik?

Txertoak ez dira egun batetik bestera lortzen. Medikamentu eta txertoen garapenak hainbat fase ditu, preklinikoak eta klinikoak, eta denbora asko behar dute. Batzuetan, medikamentuek hamar edo hamabost urteko garapena behar izaten dute kaleratzeko. Askotan egiten den galdera da: «Txertoa noiz?». Baina galdera hau egin beharko litzateke: «Lortuko al da?». Denok nahi dugu txertoa lehenbailehen lortzea, baina ez dago jakiterik. GIB birusarekin, esaterako, espero zen bi edo hiru urteren buruan txertoa prest egotea, baina 35 urte igaro dira, eta ez dago txertorik. COVID-19a pandemia bat denez, baina, mundu osoa ari da lanean txertoa bilatzeko. 60-70 txerto prestatzen hasiak dira, batzuk klinikara sartu dira, eta uste dut txertoa aurkitu egingo dela. Gaur egun, zientzia mailako informazioa globala da, eta partekatu egiten da. Mundu mailako osasun eta zientzia adituak ahalegin izugarria egiten ari dira txertoa bilatzeko.

Zer-nolako immunitatea izan dezake gaixotasuna pasatu duen pertsona batek?

Zaila da jakitea. Zientzialariek ez dakite gaixotasuna pasatu ondoren immunizazioa lortzen den; ez dakite immunizazioa zenbatekoa den, ezta zenbat irauten duen eta gaixotasuna pasatu duten guztiek immunizazio berbera izango duten ere. Gainera, asintomatiko baten eta birusak larri kutsatutako beste baten karga birala oso ezberdina izan daiteke, eta baita antigorputz kopurua ere. Zalantza asko daude.

Zeren arabera dago birusak batzuei eta besteei modu ezberdinean erasatea?

Badirudi adin handiagoarekin arriskua ere handiagoa dela, eta heriotza tasa handiagoa dela 70-80 urtetik gorakoetan. Baina horrek ez du esan nahi infekzioen proportzioa justu adin horietan handiagoa denik, 40-65 urte bitartekoak kutsatzen baitira gehien. Beraz, desberdindu egin behar dugu nortzuk hiltzen diren gehien eta nortzuk kutsatzen diren gehien. Sexuen araberako diferentziak ere badira: birusak zeluletara iristeko erabiltzen duen sarbide gehiago dituzte gizonezko helduek, emakumezkoek baino. Haurrek, aldiz, ate gutxiago dituzte. Hala eta guztiz ere, salbuespenak ere egon badaude, eta 3 hilabeteko umeetan ere aurkitu da birusa. Beste arrisku faktore bat bada aurretik bestelako gaixotasunak izatea: tartean, hipertentsioa, diabetesa, bihotz arazoak eta odolarekin lotutako gaixotasunak.

Zerbait ikas daiteke historian izan diren beste pandemietatik? 1918ko gripetik, adibidez, irakaspenik atera daiteke?

Bai, badira baliagarriak diren irakaspenak. Adibidez, maskarak erabiltzearen garrantzia. 1918an uste zuten maskarak jartzea ez zela eraginkorra, ez zekitelako birusa airearen bitartez kutsatzen zela. Uste dut maskarak erabiltzea onuragarria dela, bai kalean eta bai toki itxietan. Oraingoz ez da derrigorrezkoa, baina ikusteko dago aurrerantzean izango den.

Izurriaren bigarren olaturik egon zen 1918an?

Bai, eta bigarren olatua lehenengoa baino gogorragoa izan zen: ondorio latzagoak izan zituen. Horrek ez du esan nahi orain gauza bera gertatuko denik, baina datuak argiak dira: konfinamendutik oso azkar atera ziren herriek, gerora, gehiago sufritu zuten. Beraz, hobe da denbora kritiko bat itxialdian egotea transmisioa guztiz saihesteko, eta gero progresiboki neurriak arintzea. Ongi egin duten beste herrialdeei begiratu behar diegu.]]>
<![CDATA[Urkulluk eskurago dauka orain hauteskundeetara uztailean deitzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2232/003/002/2020-05-07/urkulluk_eskurago_dauka_orain_hauteskundeetara_uztailean_deitzea.htm Thu, 07 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2232/003/002/2020-05-07/urkulluk_eskurago_dauka_orain_hauteskundeetara_uztailean_deitzea.htm
Hiru ziren EAJren baldintzak alarma egoeraren luzapena babesteko: pandemiaren aurkako neurriak erkidegoekin adostea eta erkidegoetako presidenteek ezartzea, Madrilek hauteskundeak «erraztea», eta Trebiñun gertutasun irizpideak izatea eta Arabako zerbitzua jasotzea. Akordioarekin, bozetara uztailean deitzeko aukera eskura du Jaurlaritzak. Koronabirusaren izurriak eragindako osasun krisi betean hauteskundeetara deitzeak hainbat zalantza juridiko sortzen zizkion Jaurlaritzari, besteak beste Espainiako Gobernuarekin talka egiten zuelako hainbat eskumenetan. Izan ere, Madrilen esku daude bozen errolda, posta bidezko botoa eta atzerriko botoaren kontrola, eta horiek beharrezkoak dira hauteskundeak baldintza normaletan egin ahal izateko. Hauteskundeak berme juridiko guztiekin egin ahal izateko Madrilen oniritzia lortu dute jeltzaleek akordioarekin. Adostutako testuak hau dio: «Alarma egoera indarrean egotea ez da inolako oztoporik izango autonomia erkidegoetako parlamentuetarako hauteskundeak garatzeko beharrezkoak diren jarduerak gauzatzeko».

Hauteskundeak noiz egingo diren, baina, ez dago oraindik erabakita. Uztailean egitea erabakitzen bada, bi data daude mahai gainean: uztailaren 12a edo 19a. Nolanahi ere, Urkullu eta alderdiak hilaren 14an bilduko dira berriro bozei buruz hitz egiteko, eta orduan argitu daiteke egutegia. Gaur-gaurkoz, oposizioko talde guztiak aurka ditu lehendakariak: EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PPk ez dute hauteskundeen beharrik ikusten egoera honetan. Edozein eratan, taldeen adostasuna ez da ezinbestekoa bozetara deitzeko, eskumen hori lehendakariari bakarrik baitagokio.

PSE-EE ere ados

PSEk errezeloz hartu izan du orain arte bozetara uztailean deitzea, baina atzo sozialistak lehen aldiz mintzatu ziren aukera horren alde, Iñaki Arriola Ingurumen sailburuaren ahotik. Eusko Jaurlaritzak eta Eusko Legebiltzarrak bizi duten ezohiko egoeraz ohartarazi zuen sailburuak hauteskundeen beharra aldarrikatzeko. Arriolak nabarmendu zuen «behin-behineko» egoeran dagoela Eusko Jaurlaritza, eta legebiltzarrak «murriztuta» dituela eskumenak, eta ezinbestekoa dela «ahal den azkarren» hauteskundeak deitzea.

Haren ustez, segurtasun neurri guztiak bermatzen badira eta osasun egoerak ahalbidetzen badu, bozetara udan deitu beharko litzateke: «Uztailean bada, askoz hobe». Data hori litzateke, haren ustez, «alternatibarik egokiena», udazkenean koronabirusaren izurriak bigarren hazkunde bat izan baitezake, eta ordurako gobernu berriak osasun krisia kudea lezake.

Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Josu Erkorekak ere bozen dataren inguruko erabakia «lehenbailehen» hartzea nahi du, eta atzo oposizioko taldeei eskatu zien argitzeko zein den euren proposamena. Alarma egoera indarrean egonda ere hauteskundeak egitea posible dela azaldu zuen Erkorekak, «baita uztailean ere». Haren iritziz, larrialdi egoera ez da oztopo hauteskundeak egiteko: «Alarma egoeraren zenbait neurri malgutu dira, eta beste batzuk aldatzen ari dira. Malgutasun horren barruan posible da, inolako zalantzarik gabe, mugikortasun baldintzak betez bozetara deitzea».]]>
<![CDATA[Herria, gotorleku bilakatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2020-05-07/herria_gotorleku_bilakatuta.htm Thu, 07 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2020-05-07/herria_gotorleku_bilakatuta.htm
KUARTANGO
Arauak «zorrotz» betetzen

Arabako mendebaldean dago Kuartango, Gasteiztik 28 bat kilometrora. Laurehun biztanle ditu udalerriak, hogei herritan sakabanatuta, eta batean ere ez dago inor kutsaturik. «Ofizialki bederen, ez dugu kasurik, nahiz eta baten batek sintomak izan dituen eta etxean geratu den». Eduardo Fernandez de Pinedo Kuartangoko alkatea «pozik» dago birusa ez delako zabaldu udalerrian, eta ez duelako inor hil. Nekazaritzari lotua da Kuartango, eta etxebizitzak banakatuta egoteak eragotzi egin du birusaren hedapena. Udalak, gainera, herriko taxi gidaria jarri du herritarren zerbitzura, eta adinekoak Izarrara eramaten ditu, dohainik, bertan baitago inguruko janari denda bakarrenetarikoa.

Etxebizitza gehienek lur eremu edo baratze txiki bat dutenez, itxialdia errazago eramaten ari dira Kuartangoko bizilagunak. Nolanahi ere, herritarrak «zorrotz» betetzen ari dira konfinamendua, alkatearen esanetan. «Harrituta nago jendearen jarrerarekin, batez ere haurrekin: inork ez ditu arauak hautsi». Kutsaturik izan ez arren, herritarrek ez dute eskatu itxialdi neurriak arintzeko, Fernandez de Pinedok dioenez. Kuartangon bizi diren bizilagun askok Gasteizen edo inguruetan egiten dute lan, eta, beraz, konfinamendu neurriak herrian lehenago leuntzea «zentzugabekeria» litzatekeela uste du. Zuhurtziaz jokatzea hobetsi du, hortaz: «Mugakide garen herriek harreman handia daukagu elkarrekin, eta hobe dugu denok batera aritzea, seguruagoa baita».

ERREZIL
«Beldurra» barneratuta

Azpeitiko osasun etxean artatzen dituzte Errezilgo biztanleak, eta medikuekin astero egoten da Xebero Agirretxe Errezilgo alkatea. «Baieztatu didate gaur-gaurkoz ez dugula kasu bakar bat ere», dio, pozik. 580 herritar inguru bizi dira Errezilen, gehienak baserrietan; herrigunean oso jende gutxi bizi da. Batzuek zein besteek «oso zorrotz» bete dituzte itxialdia eta segurtasun neurriak. Egoera samurragoa egiten ari zaie, noski, baserrian bizi direnei: «Etxe ingurura atera gaitezke, eta haizea har dezakegu». Hala ere, adineko asko bizi da herrian, eta, haien behar guztiak asetze aldera, neurriak abian dituzte. Gizarte zerbitzuetako langileek eguneroko jarraipena egiten diete adinekoei, eta, kasu batzuetan, astean bizpahiru aldiz prestatutako janaria eramaten diete etxera.

Kutsaturik ez dute, baina birusagatik «kezkatuta» daude herrian. «Beldurra oso barneratuta dauka jendeak». Konfinamendu neurriak arintzen hasi dira Euskal Herrian, baina Agirretxek uste du errezildarrak «zuhurtziaz eta tentu handiz» ibiliko direla besteengana hurbiltzeko orduan.

EA
Etorkizunaz kezkatuta

Estatistika ofizialen arabera, COVID-19 gaitzak kutsatutako kasurik ez duten Bizkaiko udalerrietako bat da Ea (836 biztanle). Zahar etxe bat ere badaukate herrian, hamalau egoiliarrekin, eta hor ere ez da inor gaixotu. «Komunitatea ongi egotea pozgarria da», nabarmendu du Iratxe Arriola alkateak. Izurria zetorrela jakin bezain laster, neurriak hartzen lehenetakoak izan ziren, eta denda eta taberna guztiak itxi egin zituzten. «Birusa hedatzen hasi zenerako, gu konfinatuta geunden».

Aurrera begirakoak kezkatzen du gehien Eako alkatea. «Ezinegona» sortzen dio hurrengo etapak, irizpide argirik ez delako finkatu oraindik: «Kostako herriekin zer gertatuko da? Hondartza txikietan nola bermatuko dugu bi metroko distantzia? Ez gara garaiz aurreikusten ari». Osasun sistemaren gabeziez ere kezkatuta dago: «Gernikan badugu osasun zentro bat, ospitale baten funtzioa betetzen duena, eta, goiko solairuan ZIU baterako oheak jartzeko eskatu dugun arren, ez digute kasurik egiten».

IZABA
Bandoa, adi ibiltzeko

Izaba da koronabirusak ofizialki kutsaturik gabeko Erronkariko herrietako bat. «Ofizialki bai, baina badakigu bizilagun bat ala bi gaixotu direla, eta etxean geratu behar izan dutela berrogeialdian», zehaztu du David Baines alkateak. Laurehun lagun dira herrian, eta nahiko «lasai» daudela dio Bainesek. Hala ere, herritarrak «gehiegi erlaxa» ez daitezen, alkateak duela egun batzuk bandoa egin zuen konfinamendu neurriak zorrotz betetzea eskatzeko. «Abisua aintzat hartu dute, eta itxialdia betetzen ari dira».

Osasun larrialdia ezartzean, laguntza talde bat eratu zuten, erosketak edo botikak etxez etxe eramateko. Segurtasun neurriak betetzea, berriz, erraza dutela dio Bainesek, landa eremuan daudelako. «Nafarroako hirugarren udalerria gara hedaduraz, eta, nahi badugu, ez dugu bizilagunekin topo egiten». Bestelakoa da, baina, herriaren kezka: «Turismotik bizi gara, eta kezka handiz begiratzen diogu etorkizunari».

OZAZE
Bakarrik daudenei arreta

Koronabirusak jota bi lagun baino ez dira gaixotu ofizialki Ozazen: biak ala biak sintomarik gabeak ziren, baina testean positibo eman zuten. Oro har, normaltasuna da nagusi herrian, nahiz eta kezkatuta dauden gaitzarekin. «Enpresak eta eskolak itxi zituztenean jabetu zen jendea egoeraren larritasunaz», azaldu du Maite Etxeberriak, Ozazeko auzapezak. Dioenez, konfinamendu neurriak ondo errespetatzen dira herrian, eta Poliziak ere kontrolatu egin du horiek betetzen direla.

Bakarrik bizi diren bizilagunez kezkatuta dago Etxeberria auzapeza, eta laguntza sare batez ari dira behar dutenei laguntza ematen. Etorkizunaz arduratuta daudela ohartarazi du: «Nola bueltatuko gara lehengo bizitzara? Nola abiaraziko dugu ekonomia?».]]>
<![CDATA[Hegoaldeko 253 herritar deportatu zituzten nazien kontzentrazio eremuetara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/017/001/2020-05-05/hegoaldeko_253_herritar_deportatu_zituzten_nazien_kontzentrazio_eremuetara.htm Tue, 05 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1890/017/001/2020-05-05/hegoaldeko_253_herritar_deportatu_zituzten_nazien_kontzentrazio_eremuetara.htm
Atzo 75 urte bete ziren azken euskal herritarrak askatu zituztenetik Hirugarren Reicheko kontzentrazio eremuetatik, eta Gogora institutuak biktima horien «erreparazio morala» aldarrikatu nahi izan du azterlanarekin. Horretarako, deportatutako euskal herritarren «errolda berria eta eguneratua» egin du, eta haien erbesteratzea «testuinguruan» kokatu du, modu eskematikoan. Etxahun Galparsoro EHUko historia lizentziadunak eta Josu Chueca EHUko Historia Garaikideko doktoreak egin dute ikerketa.

Txostenak aintzat hartu ditu Hirugarren Reichak okupatutako Europako edozein kontzentrazio esparrura edo kartzelara erbesteratutako Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako herritarrak, bai eta, zenbait kasutan, erbestean Eusko Jaurlaritzaren laguntza jaso zutenak ere.

Kontzentrazio esparruetatik bizirik irten ziren euskal herritarrei dagokienez, ikerketak dio horietako gehienak aske geratu osteko asteetan edo hilabeteetan zendu zirela, eta beste asko, berriz, urte batzuen buruan hil zirela, pairatutako torturen ondorioz. Hala, nazismoak eragindako genozidioa txostenak jasotako zifretatik «askoz harago» doala ohartarazi du Gogorak.

Bestalde, erbesteratuen artean gizonezkoak izan ziren nagusi (243), eta gutxiago emakumeak (10). Andrazko ia guztiak nazismoaren aurkako erresistentzia aritu ziren borrokan, eta denak Ravensbruek kontzentrazio eremura eraman zituzten, lanak dioenez. Emakume horietako lau hil ziren; bi desagertutzat jo zituzten, eta beste lau, berriz, bizirik irten ziren.]]>
<![CDATA[Kirola egitera eta paseatzera goizean goiz eta iluntzean atera ahalko da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2020-05-01/kirola_egitera_eta_paseatzera_goizean_goiz_eta_iluntzean_atera_ahalko_da.htm Fri, 01 May 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2020-05-01/kirola_egitera_eta_paseatzera_goizean_goiz_eta_iluntzean_atera_ahalko_da.htm Hiru tarte bereizi ditu Espainiako Gobernuak kalera ateratzeko: 06:00etatik 10:00etara eta 20:00etatik 23:00etara, kirol jarduerak egiteko edo paseatzera irteteko; 10:00etatik 12:00etara eta 19:00etatik 20:00etara, mendekotasunen bat dutenak eta 70 urtetik gorakoak irteteko; 14 urtetik beherakoak, 12:00etatik 19:00etara atera ahalko dira kalera, orain arteko baldintzetan; kilometro bateko eremuan, heldu bakarrarekin. 5.000 biztanletik beherako herrietan, ordea, ez dute orduaren araberako bereizketarik egin beharko, eta 06:00etatik 23:00etara atera ahalko dira kalera. Osasun ministroak atzo emandako azalpenetan zenbait zalantza argitu gabe geratu ziren. Kasurako, mendira paseatzea joan ahalko den edo 70 urtetik gorakoek kirol jarduerarik egin ahalko dituzten. Horiek guztiak zehaztuko ditu gobernuak gida batean. Paseoak eta kirola, nork eta noiz? Bihartik aurrera helduek paseatzeko eta kalean kirola egiteko baimena izango dute. Horretarako, ordutegi zehatza izango dute. Goizean goiz eta iluntzean atera ahal izango dira kalera 14 urtetik gorakoak paseoak ematera edo kirola egitera. Zehazki, 06:00etatik 10:00etara eta 20:00etatik 23:00 bitarteko ordutegian egin beharko dituzte bi jarduerok. Paseoetarako, bizikide batekin irten ahal izango da, paseo bat egunean eta kilometro bateko eremuan. Ariketa fisikoari dagokionez, edozein kirol egitea ahalbidetuko dute, egunean behin, udalerrian bertan, eta bakarka. Bi kasuetan, ez da denbora mugarik jarriko; muga bakarra ordutegietan ezarritakoa da, eta eremuaren araberakoa. Etxetik ateratzean, segurtasun tartea mantendu behar da, ahal dela bi metroko tartea, eta, ezin baldin bada, gutxienez metro eta erdi batekoa. Jarduera horietatik kanpo geratzen dira sintomak dituzten edo berrogeialdian dauden pertsonak, gaixotasuna izan dutelako edo gaixo batekin kontaktuan egon direlako. Ariketa fisikoa: zer egin daiteke eta non? Kirol jarduera ez-profesionala izan beharko dela argitu du Illak. Bakarka egin beharko da kirola beti, eta, beraz, kontaktuzko kirolak ezin izango dira egin. Udalerrian bertan baino ezin da kirol jarduera egin; kostaldean, esaterako, surflariak ezingo dira barnealdeko herriren batetik kostaldera joan. Bestalde, Espainiako Gobernuak udalerrien esku utzi du jarduera fisikoa egiteko guneak egokitzeko erabakia. Osasun ministroak uste du neurri hori «gomendagarria» izan daitekeela, «jende pilaketak eragozteko». Mendekotasunen bat dutenak, noiz eta nola? Mendekotasunen bat duten pertsonak eta 70 urtetik gorako pertsonak talde berean sartu ditu gobernuak, «kolektibo zaurgarriak» direlako. Hala, kalera irteteko ordutegi tarte berbera zehaztu du haientzat. Goizean, 10:00etatik eta 12:00etara irten ahal izango dira kalera paseatzera, eta arratsaldean, 19:00etatik 20:00etara. Ordu horietan, kaleetan jende gutxiago egoten da, eta kutsatzeko arriskua saihestu nahi du horrela gobernuak. Mendekotasunen bat dutenak eta 70 urtetik gorakoak beste pertsona batekin irten daitezke kalera, etxetik kilometro batera. Kasu horretan, gainera, ez da nahitaezkoa bi pertsonak elkarrekin bizitzea; zaintzaile bat ere joan daiteke haiekin. 14 urtetik beherako haurrak, noiz? Iragan asteburuan, Madrilgo gobernuak 14 urtetik beherako haurrak heldu baten zaintzapean ateratzeko aukera eman zuen, ordu batez, etxetik kilometro bateko eremuan. Ordutegi mugatua izango dute, ordea, bihartik aurrera: 12:00etatik 19:00etara atera ahalko dira kalera umeak. Orain arteko baldintzetan irten ahal izango dira: kilometro bateko eremuan eta heldu bakarrarekin. 5.000 biztanletik beherako udalerriak? Ordutegietan salbuespen bat ezarri du Madrilgo gobernuak: 5.000 biztanletik beherako herrietan ez da egongo ordutegirik kalera ateratzeko, «jendea pilatzeko arriskurik ez dagoelako». Hortaz, Hego Euskal Herriko herri askotan ordutegi finkorik gabe egin ahal izango dira bai paseoak baita kirol jarduerak ere; hori bai, jarduera guztiak 06:00etatik 23:00etara egin beharko dira. Baratzeetara joan ahal izango da? «Autokontsumorako baratzeetara» joateko baimena eman du Espainiako Gobernuak. Osasun ministroak iragarri duenez, profesionalak ez diren nekazaritza jarduerak egin daitezke, «produktuak zaintzeko eta biltzeko». Betiere, baratze horiek norbere bizilekuan edo alboko udalerrian egon beharko dira. Horretarako, segurtasun distantzia mantentzeko eskatu du, eta « ahalik eta gutxiena joateko». Guneak egokituko dira paseoak emateko? Neurri hori udalerri bakoitzaren esku geratuko dela iradoki du Illak. Izan ere, Espainiako hainbat tokitan ibilgailuen zirkulazioa etengo dute eta paseoak emateko guneak zabalduko dituzte, herritarren arteko segurtasun neurria berme handiagoekin bete ahal izateko. Osasun ministroari neurri horri buruz galdetu diote, eta hark esan du halako erabakiak «ongietorriak» direla. Alarma egoera luzatzen ez bada, orduan zer ? Osasun ministroak adierazi du«lehen helburua» bete dela, hau da, «birusaren transmisioa murriztu» egin dela eta, beraz, konfinamendua «arintzeko» neurriak hartzeko moduan dela gobernua. Alarma egoerak «funtzionatu» duela uste du, eta ezinbestekoa dela hura mantentzea leuntze fasean ere. Beharrezkotzat jo du birusaren aurrean «zuhur» jokatzen jarraitzea, izurria ez dadin hedatu. Alarma egoera luzatzeko, baina, Kongresuaren babesa behar du Pedro Sanchez presidenteak, baina, gaur-gaurkoz, ez du babes hori erabat bermatuta. Babesa lortu ezean, «B planik» ote duen galdetu diote kazetariek Illari, baina hark ez du erantzun argirik eman. «Konfinamendua leuntzeko prozesua oso konplexua da, eta, egokia izan dadin, ezinbestekoa da alarma egoera indarrean egotea», erantzun du. ]]> <![CDATA[«Umearen benetako nahia lagunekin jolastea da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2061/007/001/2020-04-28/umearen_benetako_nahia_lagunekin_jolastea_da.htm Tue, 28 Apr 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/2061/007/001/2020-04-28/umearen_benetako_nahia_lagunekin_jolastea_da.htm
Kalera ordubetez irten ahal dira umeak Hegoaldean.

Egoera normalizatzeko pauso bat da: urrats txiki bat da; ez da nahikoa, baina egokia dela esango nuke. Orain, beste edozein kontsiderazioen gainetik, izurritea gelditzea da lehentasuna. Hortaz, teknikari epidemiologoen gomendioei jarraitzea besterik ez dago, nahiz eta haiek ere ez dituzten gauzak erabat argi.

Zer garrantzi du haur batentzat halako egoera batean kalera ateratzeak?

Gai honekin ezusteko bat hartu dugu: haur batzuek ez dute kalera atera nahi. Edo, gutxienez, ez dute irrika handiz hartu berria. Adituen ustez -eta ni ados nago-, bi izan daitezke arrazoiak. Batetik, haurrek informazio objektiboen bidez zerbait bete ezin dutenean, fantasiaz betetzen dute, eta fantasia horiek inkontzienteak dira gehienak. Eta, bestetik, orain ñabardura beldurgarri bat daukate: ezin dira kalera atera, gaixotasun bat dagoelako eta arriskutsua delako. Orduan, etxea beti izan bada gotorleku atsegina, orain areagotu egin da haren izaera babesgarria. Etxean seguru sentitzen dira; kalean, ordea, ez hainbeste. Gainera, kalera ateratzeko aukera dago, baina ez lagunekin jolasteko. Eta horixe da umearen benetako, sakoneko, gogoa. Eta badaki gehiago itxaron behar duela.

Ordubeteko paseoa da; lagunekin ezin dira egon; parkeetara ezin dira joan... Horrek eragina izan dezake umeen emozioetan eta garapenean?

Paseo batek ez du gauza handirik konponduko, eta ondorioak aurrerago ikusiko ditugu. Ezberdinak izango dira aldagaien arabera: etxeko baldintza onak eta gurasoen umore egokia izan dute- nek eragin txikia sumatuko dute, eta arin gaindituko dute, baina nekezagoa izango da halakorik izan ez dutenentzat. Gainera, ume guztiek ez daukate abiapuntu bera: batzuek zamak zituzten egoera hau hasi aurretik.

Umeek mugimendua behar dute, kontaktua izan… Egoera honetan, haurrek zer premia nagusi dituzte urratuak?

Analisi on bat egiteko, aldagai ugari hartu behar dira kontuan. Besteak beste, haurren adina, etxearen ezaugarri fisikoak, etxean bizi direnen kopurua, etxearen hornidura eta baliabideak (jostailuak, gailu elektronikoak...). Eta, nire ustez, guztien gainetik, gurasoen izaera eta egoera animikoa daude. Haien lan egoerak, egoera ekonomikoak, psikologikoak eta abarrek asko baldintzatuko dute haurrek egoera honetan izango duten erantzuna. Gainera, egoera larregi luzatzeak ondorioak izango ditu familiengan. Ume batzuk urduritzen hasita daude; lo egiteko zailtasunak agertu dira; baten bat txiza egiten hasi da; somatizazio txiki batzuk ikusi dira; kasketaldiak...

Adin bakoitzak behar espezifikoak izango ditu, ezta?

Hiru urtetik aurrerako haurrei kalte gehien egiten diena jolasteko aukera murriztea da. Luzea litzateke azaltzea noraino den inportantea jolasaren beharra, baina, laburki esateko, jolasaren askotariko funtzioen artean bat aipatuko dut: jolasak oreka psikologikoa mantentzen laguntzen dio haurrari.

Etxean bizi diren helduek zerbait egin dezakete umeen behar horiek ahal den neurrian asetzeko?

Helduok asko egin ahal dugu haurren ondoeza arintzeko. Edozeren aurretik, osasuna lehenetsi behar dugu, fisikoa eta psikologikoa. Eskolako lanen garrantzia bigarren mailakoa da, tentsioak murriztea baita garrantzitsuena. Errutinak inportanteak dira, baina salbuespenak egitea eta diziplina arintzea ere bai, kasu batzuetan. Helduok umea lagundu ahal dugu esplorazio eta ikasketa oso interesgarriak egiten. Umorea eta komunikazioa mantentzen saiatu behar dugu.

14 urtetik gorakoekin zer gertatzen da? Haien beharrak ahaztu direla ematen du.

Haiekin etxean aritzea zailagoa izan daiteke. Nerabeak gurasoengandik distantzia hartzen hasita daude, eta lagun taldera hurbiltzen. Nerabeek kontaktu handia behar dute lagunekin, eta denbora oso astiro pasatzen zaie; aspertu egiten dira. Lehoi bat kaiolan sartuta edukitzea bezalakoa da. Betiere kontuan hartuta alde handiak egon daitezkeela gazteen artean: badaude batzuk nahiko ondo konpentsa dezaketenak, irakurketaren, musikaren eta sormenaren bidez. Kirolariek, berriz, gehiago sufrituko dute. Telefonoak eta bideo deiak lanabes onak izan daitezke.

Nola azaldu behar zaio gertatzen ari dena haur bati?

Moldatuz joan beharko dugu bakoitzaren ulermen mailara. Hasi behar dugu azalpen sinpleak emanez eta beren galderen zain egonez. Baina kontuan hartu umeen galderak ez direla zertan hasieran agertu. Batzuetan, umeen informazio eskakizunetan beldurraren aztarna ikusi ahal dugu, eta, orduan, lasaitu egin beharko ditugu: kalea ez da arriskutsua; familiakoei ez zaie ezer gertatuko; eta abar.]]>
<![CDATA[Euskarri bat barruak husteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2020-04-24/euskarri_bat_barruak_husteko.htm Fri, 24 Apr 2020 00:00:00 +0200 Edurne Begiristain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2020-04-24/euskarri_bat_barruak_husteko.htm
Larrialdi eta hondamendietarako psikologoen taldeak ari dira kudeatzen kontsultak, martxoaren amaieratik. Koronabirusak eragindako «krisiari» unean uneko erantzuna ematen ari zaie ehunka profesional, larrialdi egoerak herritarrengan sortutako desoreka emozionalak bideratuta. «Gure helburua da ezinegona duen pertsona hori laguntzea, entzutea eta orientatzea». Arabako Psikologoen Elkargoak martxoaren 26an jarri zuen martxan doako arreta psikologikoa, eta Mertxe Rodriguez koordinazio taldeko kideak beste 70 profesionalekin batera lan egiten du boluntario gisa. «Gure lana krisi egoera baterako zerbitzu gisa ulertu behar da; hau da, unean uneko esku hartze bat da». Azaldu duenez, egungo egoera zehatzari erantzuna ematen ari dira soilik, eta euren helburua ez da inolako terapiarik egitea. Hala, zerbitzua erabiltzen duenari «euskarri emozionala» eta «berehalako laguntza» ematen saiatzen dira.

Araban, arreta zerbitzua jarri zutenetik, 160 lagun baino gehiago artatu dituzte, eta azken asteotan denetarikoak izan ari dira jasotako kezkak. «Lehen fasean, gaixotasunen bat izan eta desegonkortu direnen kasuak artatu genituen gehienbat; orain, berriz, egoerak gainezka egin eta kontrola galtzen ari direnak dira nagusi». Izan ere, koronabirusaren krisiak ugaritu egin ditu antsietate eta larritasun egoerak, eta sintoma horiek dituztenak dira, alde handiz, kontsulta gehien egiten dituztenak. «Erdiak baino gehiago dira kezka hori dutenak». Etxe barruko arazoengatik ere asko izan dira laguntza eske deitu dutenak: «Familian bizi diren asko kezkatuta daude etxeko adinekoek gaitza izan dezaketelako edo haurrak ezin direlako etxetik irten». 65 urtetik gorako emakumeak dira, nagusiki, Araban zerbitzua erabiltzen dutenak. «Andreek zaintza lanak egiten dituzten heinean, logikoa da desoreka gehiago izatea», dio Rodriguezek.

Pandemia hildako asko uzten ari da, eta doluarekin lotutako kontsultak ere jasotzen ari dira Arabako psikologoak. «Doluaren fasea behar bezala egiteko, ezinbestekoa da hildakoa agurtzea, baina orain ezinezkoa da, eta ezintasun eta etsipen hori azaleratzen ari dira herritar asko».

Antzeko kezkak jasotzen ari dira Psikobizin, Bizkaiko Psikologia Elkargoak abiatutako arreta zerbitzuan. Hildakoei agur egokirik ezin emateak sortzen duen «oinazea» kudeatzeko laguntza ematen ari dira, Rosa Izquierdo Psikobiziko koordinatzaileak dioenez: «Gaixotutako senidea zaindu ezin dezaketenek eta hildakoa agurtzeko aukerarik ez dutenek deitzen digute, etsita eta, sarri, gaindituta».

Zerbitzua martxan jarri zutenetik, 250 pertsona baino gehiago artatu dituzte Psikobizin. Egoera zaurgarrian daudenak, bakarrik bizi direnak edo etxe barruan indarkeria pairatzen dutenak dira, besteak beste, egunotan arreta psikologikoa eskatzen duten kolektiboak. «Bereziki kezkagarria da bakarrik bizi diren pertsonen egoera eta aurretik emozionalki desorekak zituztenena. Segurtasuna galtzen ari dira alor guztietan».

Osasun alorreko profesionalek ere askotan jotzen dute Psikobizira: «Gehienak beldurtuta eta akituta daude, eta oso kezkatuta daude etxekoak kutsatu ditzaketelako. Sarritan, gainera, familia unitatea bera berrantolatu behar izaten dute, eta etxean ez dute jasotzen behar duten babesa». Mediku eta erizain askori «zama emozionala» arintzeko aholkuak ematen ari zaizkie egunotan, Izquierdok azaldu duenez.

Gazteen higadura, orain

Alarma egoera luzatu ahala, etxe barruko harremanak tenkatuz doaz, eta gero eta gehiago dira egoera bideratu nahian laguntza eske deitzen dutenak, Izquierdok jakinarazi duenez. «Higadura bat sumatzen ari gara». Pertzepzio bera dute Arabako arreta zerbitzukoek: azken egunotan gazte gehiago ari dira deitzen arreta telefonora, asko eta asko «gainezka» egiten ari direlako itxialdiarekin. «Itxialdiaren amaiera atzeratu ahala, etsipenak gora egiten du, eta bere buruarengan kontrol gutxiago duenak egiten du eztanda; hau da, gazteak».

Egoera berrira «egokitzea» nekeza izaten ari da herritar askorentzat, Lidia Ruperez Nafarroako arreta psikologikoa eskaintzen duen zerbitzuko buruak dioenez. «Egoerari eusteko baliabideak amaitzen ari zaizkie, eta nekea eta tristura loratzen ari dira». Hilabete baino gehiago etxean itxita egotea«herstura» sortzen ari zaie herritar askori, eta, ondorioz, lau hormaren arteko elkarbizitza ere okertzen ari da. Jasotako kontsultetan kezka hori sumatu du Ruperezek, eta nabarmendu du etxean egoteagatik antsietate krisiak dituztenek maiz jotzen dutela zerbitzura.

Herritarren kezkak artatzen dituzten psikologoak bat datoz: egoera hau berria da, inork ez daki nola kudeatu, eta «normaltzat» hartu beharko genuke askotariko emozioak sentitzea. «Guk tresnak eskaintzen dizkiegu egunerokoari eusteko eta euren buruak eta ingurukoenak zaintzeko», dio Izquierdok. Ruperez: «Etxekoei norbere emozioen berri ematea gomendatzen dugu, eta konfiantza dugun horrekin enpatia erabiltzea».]]>