<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 28 Jan 2021 00:33:48 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Departamenduak 500.000 euro emanen ditu hegazti gripeari aurre egiteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2021-01-28/departamenduak_500000_euro_emanen_ditu_hegazti_gripeari_aurre_egiteko.htm Thu, 28 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2021-01-28/departamenduak_500000_euro_emanen_ditu_hegazti_gripeari_aurre_egiteko.htm
Laborantzarentzat «nahasmendu handia» ekarri du hegazti gripearen epidemia berri honek, Lasserreren hitzetan. Hirugarren aldiak saila arriskuan jartzen duela uste du, eta, beraz, «ezinbestekoa» dela laguntzea. Urtarril hasieratik murrizketa neurriak hartu zituen departamenduak, besteak beste, ahateen mugimenduei buruz, eta, orain, laborariak laguntzeko neurriak hartu nahi ditu, «modu boluntaristan, estatuaren arauak itxaron gabe». Baimen berezia eman du larrialdi egoeran diren laborariek laguntza sozialak jaso ditzaten, eta epidemiak ukitutako etxaldeei laguntza ekonomikoak emanen dizkiete. Orotara, 500.000 euroko aurrekontua. Otsailaren 5ean bozkatuko dituzte neurriak Kontseilu Nagusian, eta gutxienez zazpi hilabeteko epea izanen dute.

Horrez gain, sailari buruzko gogoeta bat abiatuko dute, egiturazko aldaketak emateko. Pista batzuk landuko dituzte. Alde batetik, pista genetikoa, gaitzaren aitzinean sendoago dirudien tokiko arraza babestera engaiatu baita. Bestetik, txertoaren aukera: «Polemika sortzen du. Eman ditzakeen bermeak eta datu ekonomikoekin bateragarritasuna aztertuko ditugu, ematen baitu hor dagoela koxka». Azkenik, sailaren antolaketa orokorra aztertuko dute, hazkuntza moduetatik hasita. «Zainduko ditugu mugimenduak, zainduko ditugu biosegurtasun neurriak, kontzentrazioa... Eta pentsatzen dut horrela aurkituko dugula konponbide egokia», adierazi du Lasserrek.

Abendu hasieratik ari da zabaltzen H5N8 birusaren epidemia. Landetan abiatu zen, eta ondotik, Biarnora hedatu zen. Euskal Herrian ere agerraldi batzuk izan dira, baina neurri apalago batean. «Etxaldeen kontzentrazio apalagoa da, eta badakigu dentsitate horrek ekartzen duela birusaren garapena», azaldu du Lasserrek. Urtarril erdian, Zuberoarekin muga egiten duen Lixoze (Biarno) herrira iritsi ziren hegazti gripearen susmoak, eta Pirinio Atlantikoetako prefeturak araupeko eremuan sartu zituen departamenduko 159 herri: horien artean, Nafarroa Behereko eta Zuberoako hemezortzi. Geroztik, herri gehiagotara hedatu da eremua. Laborariek kezka handia erakutsi dute, orain arte, ahateak prebentiboki hiltzea izan delako administrazioaren estrategia. Sano diren ahateak hiltzearen kontra agertu da behin eta berriz ELB sindikatua.

Herri harresiak prestatzen

Hegazti gripea aste hasieran iritsi zen Euskal Herrira, Bidaxuneko (Nafarroa Behera) bi etxaldetara. Horien artean da Lataillade familiarena. Han, kriaxera arrazako ahateak hazten dituzte, eta inguruko haztegiak hornitzen dituzte. Ahate horiek hiltzeak kriaxera arraza arriskuan eman lezake.

ELBren hitzetan, birusean positibo eman badute ere, ahateak «ez dira eri», eta antigorputzak garatu dituzte. «Hautetsiekin eta erakundeekin lan egin dugu esperimentazio gisa har dezaten. Ahate horiek aztertuz, pistak emanen dizkigu, gaitzari buru egiteko», adierazi du Panpi Sainte Marie ELBko kideak.

Ostiralean bilkura egin zuten departamenduko arduradunek, ELB eta FNSEA laborari sindikatuak, departamenduko laborantza ganbera eta Akitaniako Arrazen Batzordeko ordezkariekin. ELBren posturarekin bat egin zuten guziek. Orain, Frantziako Laborantza Ministerioaren iritziaren zain dira, baina, ofizialki erranen ez badu ere, Sainte Mariek uste du onartu dutela.

Aste honetan Amorotzen (Nafarroa Behera) izandako agerraldiak kezkatzen du gehien. Bertako galkatze zentro batean eritasuna agertu dute kanpotik ekarritako ahate batzuek. «Denak hil dituzte, eta administrazioaren arauei jarraikiz, bost kilometroko perimetroan diren ahate guziak hil nahi dituzte», esplikatu du Sainte Mariek. Inguruko laborari batzuk neurriaren kontra altxatu dira, eta prefeturarekin indar harremana hasi du ELBk. «Erran diegu 2017koa errepikatu nahi ez badute, ahate horiek ez hiltzeko». Garaian bezala, herri harresiak antolatzeko prest direla ohartarazi du sindikalistak. Lehen protesta gisa elkarretaratzea deitu du ELBk, larunbata honetan, 14:00etan, Donapaleuko (Nafarroa Behera) merkatuko plazan.]]>
<![CDATA[Departamenduak 500.000 euro emanen ditu hegazti gripeari aurre egiteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/192848/departamenduak_500000_euro_emanen_ditu_hegazti_gripeari_aurre_egiteko.htm Wed, 27 Jan 2021 19:52:41 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/192848/departamenduak_500000_euro_emanen_ditu_hegazti_gripeari_aurre_egiteko.htm <![CDATA[Bosgarren kolegio bat babesteko izanen da aurtengo Herri Urrats]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/008/001/2021-01-27/bosgarren_kolegio_bat_babesteko_izanen_da_aurtengo_herri_urrats.htm Wed, 27 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1907/008/001/2021-01-27/bosgarren_kolegio_bat_babesteko_izanen_da_aurtengo_herri_urrats.htm Boga lelopean. 300.000 euro lortu nahi dituzte gutxienez, baina gehiago lortzeaz ez dira kexatuko. «Kolegio baten eraikuntza milioiak kostatzen da», ohartarazi dute.

Boga izanen da, hain zuzen, aurtengo Herri Urratsen leloa: arraunean bezala, elkarlanari esker aitzina joateko. «Bakoitzak bere ekarpenak egiten ditu; bakoitzak bere indarra erabiltzen du. Indar batuketak du arraun barkua aitzina eramaten. Indar batuketak ditu ikastolak aitzinerat eramaten», adierazi du Beñat Bidegain Herri Urratseko lehendakarikideak. Hala nahi duenak aukera izanen du bosgarren kolegioaren eraikuntza zati bat babesteko: teilak, ateak, leihoak, berogailuak, igogailua... Hogei eta 2.000 euro arteko ekarpena egiteko aukera dago. «Belaunaldi guzietako herritarrak, neurri guzietako enpresak, herriko etxeak eta instituzioak, denak deitzen ditugu, bakoitzak bere ahalen arabera ekarpena egitera».

1984an sortu zenetik, urtero antolatu da Herri Urrats Senpereko aintziraren inguruan, 2020an ezik. Seaskarentzat eta ikastolentzat galera handia da: 300.000 eta 400.000 euro artean bildu ohi dute Herri Urratsen, ikastolen eraikinak konpondu eta berriak sortu ahal izateko. Seaskaren egoitzen diruztatzea nagusiki autofinantzatua izaki, ezinbestekoa zaie herritarren ekarpena.

Bi aukera kokalekurako

Ikastola bakoitzaren egoera ekonomikoa hurbiletik zaintzen duten bitartean, hasiak dira 2021eko iraileko sartzea prestatzen ere, eta bigarren mailan ikasle kopurua anitz emendatuko dela espero dute. Joan den irailetik, mila ikasleren heina gainditu dute kolegioetan, eta ondoko bost urteetan %30 emendatuko da.

Lau kolegio ditu gaur egun Seaskak. Iazko udaberrian bukatu zituzten Larzabaleko (Nafarroa Behera) Manex Erdozaintzi Etxart kolegioa berritzeko lanak; 2013an handitu zuten Kanboko (Lapurdi) Xalbador kolegio historikoa, eta 2017an ireki zuten Estitxu Robles Arangiz kolegioa, Baionan (Lapurdi). Ziburuko (Lapurdi) Piarres Larzabal kolegioa da laugarrena; 300 ikaslerentzat pentsatua da, baina 329 ditu gaur egun, eta handituz joanen dela aurreikusten dute. Ziburukoa ezin denez handitu, bosgarren kolegio bat behar dute, «lehenbailehen».

Bi eremutan ari dira proiektua lantzen: Azkaine eta Senpere (Lapurdi) inguruan, eta Lapurdi barnealdean, Hazparneko eskualdean. Herriko etxeekin eta lur jabeekin elkarrizketak abiatuak dituzte, eta ikerketa fase tekniko batzuetan sartuak dira pista konkretu batzuk aztertzeko. Ez dute gehiagorik erran nahi izan, komunikazio goiztiar batek ez dezan pista horietako bat zapuztu. Ongi bidean, maiatzaren 9an iragarri nahiko lukete non izanen den kolegio berria.

'Boga' diru kanpainan parte hartzeko, jo webgune honetara: boga.herriurrats.eus]]>
<![CDATA[Bosgarren kolegio bat babesteko izanen da aurtengo Herri Urrats, maiatzaren 9an]]> https://www.berria.eus/albisteak/192794/bosgarren_kolegio_bat_babesteko_izanen_da_aurtengo_herri_urrats_maiatzaren_9an.htm Tue, 26 Jan 2021 13:28:56 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/192794/bosgarren_kolegio_bat_babesteko_izanen_da_aurtengo_herri_urrats_maiatzaren_9an.htm Boga dirua biltzekokanpaina abiatu dute gaurdanik. 300.000 euro lortu nahi dituzte gutxienez, baina gehiago lortzeaz ez dira kexatuko. «Kolegio baten eraikuntza milioiak kostatzen da», ohartarazi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak. Boga izanen da, hain zuzen, aurtengo Herri Urratsen leloa:arraunean bezala, elkarlanari esker aitzina joateko. «Bakoitzak bere ekarpenak egiten ditu, bakoitzak bere indarra erabiltzen du. Indar batuketak du arraun barkua aitzina eramaten. Indar batuketak ditu ikastolak aitzinerat eramaten». Boga.herriurrats.eus/ helbidean, bosgarren kolegioaren eraikuntza zati bat babesteko aukera izanen du hala nahi duenak: teilak, ateak, lehioak, berogailuak, igogailua... 20 eta 2.000 euro arteko ekarpena egiteko aukera dago. «Belaunaldi guzietako herritarrak, neurri guzietako enpresak, herriko etxeak eta instituzioak, denak deitzen ditugu, bakoitzak bere ahalen arabera ekarpen bat egitera». 1984an sortu zenetik, urtero antolatu da Herri Urrats Senpereko aintziraren inguruan, 2020an izan ezik; hasieran pusatu eta bertan behera utzi zuten azkenean. «Erabaki mingarria izan da denentzat: urtero Senpereko lakura hurbiltzeko ohitura duten milaka pertsonentzat, urtero ondoan ditugun hornitzaile guzientzat, sostengatzen gaituzten partaideentzat, artistentzat eta, nola ez, Seaska eta ikastolentzat». 300 eta 400 mila euro artean biltzen dute Herri Urratsen bidez, ikastolen eraikuntzak konpondu eta berriak sortu ahal izateko. Seaskaren egoitzen diruztatzea nagusiki autofinantzatua izaki, ezinbestekoa zaie herritarren ekarpena. Ikasle uholdea Ikastola bakoitzaren egoera ekonomikoa hurbiletik zaintzen duten bitartean, 2021eko iraileko sartzea prestatzen ere hasiak dira. Ondoko hiru urteetan, Pirinio Atlantikoetako departamenduan 3.000-4.000 ikasle gutxiago izanen direla aurreikusi du Frantziako Hezkuntza ministerioak, akademia ikuskariaren arabera, haur sortzeak anitz apaldu baitira. Horiek horrela, heldu den ikasturterako ez dute ikasle kopuruarenemendatze handirik espero lehen mailako ikastoletan. Haatik, bigarren mailan aitzineko urteetako «uholdearekin» segituko dutela iragarri dute, Baionako Bernat Etxepare lizeoan, eta bereziki lau kolegioetan. Uholde horri buru egiteko, bosgarren kolegio bat sortzeko lanetan ari direla berretsi dute. Joan den irailetk, mila ikasleren heina gainditu dute kolegioetan, eta ondoko bost urteetan %30 emendatuko da. Lau kolegio ditu gaur egun Seaskak. Iazko udaberrian bukatu zituzten Larzabaleko (Nafarroa Behera) Manex Erdozaintzi Etxart kolegioa berritzeko lanak, 2013an handitu zuten Kanboko (Lapurdi) Xalbador kolegio historikoa, eta 2017an ireki zuten Estitxu Robles Arangiz kolegioa Baionan (Lapurdi). Ziburuko (Lapurdi) Piarres Larzabal kolegioa da laugarrena. 300 ikaslerentzat pentsatua da, baina 329 ditu gaur egun, eta ondoko urteetan handitzen joanen dela aurreikusten dute. Tokian berean ezin denez handitu, bosgarren kolegio bat behar dute «lehenbailehen». Bi eremutan ari dira proiektua lantzen: Azkaine eta Senpere (Lapurdi) inguruan, eta Lapurdi barnealdean, Hazparneko eskualdean. Herriko etxeekin eta lur jabeekin elkarrizketak abiatuak dituzte, eta ikerketa fase tekniko batzuetan sartuak dira pista konkretu batzuk aztertzeko. Ez dute gehiagorik erran nahi izan, komunikazio goiztiar batek ez dezan pista horietako bat «pikutara bidali». Ongi bidean, maiatzaren 9an iragarri nahiko lukete non izanen den kolegio berria.]]> <![CDATA[«Euskal Herria ezagutzeko gogoz» iritsi da Le Moing Surzur suprefeta ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2021-01-26/laquoeuskal_herria_ezagutzeko_gogozraquo_iritsi_da_le_moing_surzur_suprefeta.htm Tue, 26 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2021-01-26/laquoeuskal_herria_ezagutzeko_gogozraquo_iritsi_da_le_moing_surzur_suprefeta.htm <![CDATA[Lekua hartu du Philippe LeMoing Surzur Baionako suprefetak]]> https://www.berria.eus/albisteak/192755/lekua_hartu_du_philippe_lemoing_surzur_baionako_suprefetak.htm Mon, 25 Jan 2021 10:01:21 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/192755/lekua_hartu_du_philippe_lemoing_surzur_baionako_suprefetak.htm <![CDATA[Bizilekuen doitzea berreskuratzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/010/001/2021-01-23/bizilekuen_doitzea_berreskuratzeko.htm Sat, 23 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1913/010/001/2021-01-23/bizilekuen_doitzea_berreskuratzeko.htm
2020ko otsailaren 1ean onartu zuen bizilekuen programaren txostena Euskal Hirigune Elkargoko batzarrak. Hiru zatitan banatzen da: diagnostikoa, orientabideak eta programa. Zehazki finkatzen du zenbat bizileku eraiki beharko litzatekeen ondoko sei urteetan Ipar Euskal Herrian, eta zer motakoak izan beharko luketen. Orain, programari buruzko iritzia eman behar du herriko etxe bakoitzak, elkargoaren jakinarazpena jaso eta bi hilabeteko epean; erantzuten ez duten herriko etxeek ontzat ematen dutela kontsideratuko da. Orain arte, baiezko iritzia agertu dute erantzun duten gehienek, baina programak aurreikusitako eraikin kopuruari buruzko erresalbuak agertu ditu ditu batek baino gehiagok. Hiriburuko herriko kontseiluarena da horietako bat: proposamen alternatibo bat egin dute hautetsiek, «orekatuagoa» eta «tokiko beharrak lehentasunez asetzera bideratuagoa».

BTPk egiten duen diagnostikoak erakusten du zer bilakaera izan duen Ipar Euskal Herriak azken hamarkadetan: azken urteetan, biztanleria anitz emendatu da, «nagusiki lurraldearen erakargarritasunagatik»; 262.370 biztanle ziren 1999an, eta 302.980 2015ean: 40.000ko emendatzea hamasei urtean. Kostaldean eta Lapurdi barnealdean kontzentratu da, nagusiki. Diagnostikoak dio eremu horietan ekoizpen publiko gutxiegi dela, lurren prezioak emendatze handia izan duela azken urteetan, eta, ondorioz, jabegorako eta alokairurako etxebizitza merkatuak bazter uzten duela tokiko biztanleriaren parte handi bat. Gisa berean, alokairu sozialaren eskaintza aski apala da, eta ez da pertsona bakarra bizi ahal izateko neurri txikiko etxe aski. Barnealdean, tokiko garapenaren bila ari dira herri bat baino gehiago, elkargoaren txostenaren arabera, eta hutsik diren eraikin handiak arraberritzeko erronka dute. Oro har, Ipar Euskal Herriko biztanleriaren zahartzea aipatzen du diagnostikoak. Azkenik, garraio publikoaren eskaintza urriegia dela dio, eta, ekonomia dinamikoa izanik ere, nagusiki Euskal Kosta-Aturri lurralde eremuan egituratua dela. Horrek guziak esku hartze publikoaren indartzea eskatzen du, elkargoaren ustez.

Horren arabera, lau orientabide finkatu zituen elkargoak otsailean: kopuruan eta kalitatean hobeki menperatutako eskaintza bat garatzea, ekonomikoki eskuragarriagoa tokiko familientzat, eta lurraldean hobeki banatua; jadanik diren etxeen hobekuntza dinamika indartzea, bereziki energia mailan; denen beharrei erantzutea, bizitegi sozialen bidez; BTParen norabidea markatzeko eta helburuetara heltzeko baliabideak jartzea.

Diagnostikoak eta orientabideek oro har adostasuna sortu dutela erran daiteke, baina araberan finkatutako helburu zenbakituek arrangura hedatu dute. Beren herrirako aurreikusitako kopuruak egokitzeko eskatu dute herriko etxe batzuetan. Larresoron, adibidez, urtean mila biztanleko hamazazpi etxebizitza eraikitzeko helburua finkatzen du bizilekuen programak. Gehiegizkoa da, herriko kontseiluaren iritziz; hamarrera apaltzea eskatu dute, hirigintza planean zehaztu bezala.

Itsasun ere gehiegizkoa zaie programak finkatutako kopurua: «Orokorki, ikusten da kanpotik etortzen den jendearentzat bizitegi anitz egin behar direla», esplikatu du Mikel Hiribarren auzapezak. «Herri bakoitzari ez zaio horri buruz iritzirik eskatzen; badu etxe kopuru bat egiteko urtero, gure kasuan 23 bizitegi. Guk gure hazkunde demografikoari buruz herri honetan ez dugu erabakirik hartu. Baina gure helburua ez da baitezpada hazkunde horrekin jarraitzea orain arte joan den martxan». Aitzineko agintaldian arazo teknikoengatik gibelera eman zen hirigintza plana lantzen ari dira aldi berean, eta araberan finkatuko dute egoki zaien kopurua. «Herri txiki gelditu nahi dugunok ez dugu martxa horretan segitzen ahal».

Kudeaketa publikoa

Bide beretik jo dute Hazparnen ere. «Bizilekuen programak proposatzen duen diagnostikoarekin bat egiten dugu, eta kezkatzen gaitu», adierazi du Isabelle Pargade auzapezak. «Azkeneko urteetan sortu diren bizitegi gehienak lurralde honetakoak ez diren jendeentzat izan dira. Hautetsi gisa, geure buruari galdera egin beharko genioke». Orientabide estrategikoak ontzat eman dituzte, baina finkatutako etxebizitza kopurua, ez. «Urtean 53 etxe eraiki beharko genituzke, sei urtez. Horren arabera, 2035erako 2.000 biztanle gehiago izanen genituzke. Ez doa bat Hazparnerentzat aurreikusten dugun garapenarekin».

Bi arrazoi nagusi aipatu ditu: orain arte izan duten herri nortasuna galtzea eta azpiegituretan egin beharko luketen inbestimendua. «Azken sei urteetan mila biztanle gehiago etorri dira Hazparnera. Ikusten dugu zer eragin duen: ingurunea erabat aldatzen du». Azpiegiturak «saturatuak» direla dio, eta herri erdigunean autoak «metatzen» direla. «Ez dugu ikusten non sar dezakegun biztanle gehiago».

Azken urteetan, eraikuntza berriak promotore pribatuen esku utzi dira, eta hori da funtsezko arazoa, haren ustez, zeren, operazioa errentagarria izateko, bizitegi sozialez gain bizitegi libreak eraiki behar baitituzte. «Eskualdea erakargarria da, eta eskaera emendatzen ari da; noiz arte segituko dugu horrela?». Pargaderen iritziz, eredua osoki aldatu behar da, eta kudeaketa publikoa lehenetsi. «Badugu tresna egokia: LTEP Lurraren Tokiko Erakunde Publikoa. Printzipioa erraza da: lur bat saltzeko bada, LTEPk erosi egiten du, eta jabetza publikoa da». Harriduraz dio Hazparnen ez dela nehoiz erabilia izan: «Ez dut ulertzen. Nola justifikatu daiteke dena promotore pribatuen esku uztea? Biziki ikuspegi liberala iruditzen zait. Tresnak baditugu; borondate politikoa behar da», adierazi du Hazparneko auzapezak.

Errobi lurralde eremuan ere gaia aipatzeko bilkura egin zuten. Hautetsiei bidalitako gutunean, kezka agertu zien Peio Etxeleku lurraldeko erreferenteak gainerako hautetsiei: «2015-2025 epean urtero 2.777 etxebizitza eraikitzea onartzeko galdegina zaigu. Horietarik 1.367 kanpotik etorritako populazioen beharrei erantzuteko izanen dira; eskaintza osoaren %43 dira, eta etxe berrien kasik erdiak». Etxelekuren hitzetan, eraikin berrietan 900 bigarren etxebizitzak lirateke, %32. Eta, beraz, kalkulua: eraikiko diren etxe berrien «%29 baizik ez dira izanen tokiko biztanleen beharrei erantzuteko».

Euskal Elkargoko bizilekuen programa bere horretan atxikiko balitz, lurraldeak azken 20 urteetan «pairatu» dituen joerak «indartu» besterik ez lituzke eginen, Etxelekuren ustez: biztanleriaren emendatzea eta etxebizitzaren prezioaren azkarki igotzea. «Etxebizitzen merkatuak behin eta berriz erraten du etxeen ekoizpen masiboak prezioen apaltzea dakarrela. Kontrakoa gertatu da, zehazki: 2015 eta 2018 artean, prezioak %20 emendatu dira». Alde horretatik, Hiriburuko herriko etxeak egindako proposamena «interesgarria eta orekatua» iruditzen zaiola dio.

Tokiko beharrak lehenetsi

Abenduaren 17an egin zuen bilkura Hiriburuko herriko kontseiluak BTPri buruzko iritzia emateko. Diagnostiko orokorrarekin bat egiten badute ere, gauzapenarekin kritiko agertu ziren hautetsiak, eta proposamen alternatibo bat egin zuten, «orekatuagoa» eta «tokiko beharrak lehentasunez asetzera bideratuagoa». Hala, hainbat moldaketa proposatu dituzte oinarrizko proiektuarentzat. Lehendabizikoa, eraikin berri gutxiago egitea: Hiriburuk urtero 2.000 gutxiago egitea proposatzen du, 2010-2017 epean eraikiak baino heren bat gutxiago. Bigarrengoa, eraikin berrien %55-60 alokairuak eta jabetza sozialeko etxeak izatea. Bereziki lagundu nahi dituzte Lapurdi barnealdea eta jarduera gune eta herritarrentzako zerbitzuetan egituratuak diren lurralde eremuak.

Hirugarrengo puntua bigarren etxebizitzen kopuruaren apaltzea da. Urtero sortzen den kopurua bostez zatitu nahi dute, BTP programaren bukaerarako kopuru osoaren %22tik %19ra jausteko. Laugarrengo proposamena eraikin berriak lurraldean hobeki banatzea da. Hala, bizitegi berrien %15-20 barnealdean egitea eta diru laguntzak araberan nabarmen birbideratzea nahiko lukete. Azkenik, etxe zaharrak eta hutsik direnak berritzea, eta diru laguntzak jasotzeko baldintza bizitegi nagusi gisa alokatzea izatea. Urtean 1.400 eta 1.500 etxebizitza berrituz, BTPren bukaerarako bete gabeko etxebizitzen kopurua %6tik %4,5era apaldu nahiko lukete. Horrek guziak Ipar Euskal Herriko antolamendu eta hirigintza planen gogoetekin koherentzian egon behar duela zehaztu dute, eta Frantziako Estatuko zerbitzuekin etxebizitza politika publikoari buruz negoziatzen hasi behar dela diote, etxebizitzen %25 bizitegi sozialak izan behar direla dioen SRU legearen logika aritmetikotik ateratzeko.

Egun hauetan bukatuko da herriko etxeek iritziak agertzeko denbora. Ondotik, Frantziako Estatuak ere berea emanen du, eta elkargoko batzarraren esku izanen da azken erabakia hartzea. Ikusi beharko da bihurgunea hartzea nahiko luketenek gehiengo bat osatzea lortuko duten ala ez.]]>
<![CDATA[Otsailaren bukaera arte itxiak egonen dira mugako pasabideak]]> https://www.berria.eus/albisteak/192573/otsailaren_bukaera_arte_itxiak_egonen_dira_mugako_pasabideak.htm Thu, 21 Jan 2021 14:27:28 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/192573/otsailaren_bukaera_arte_itxiak_egonen_dira_mugako_pasabideak.htm Urtarrilaren 12an iragarri zuen Prefeturak mugako zortzi pasabide itxiko zituela. «Terrorismoaren aurkako borroka indartzeko, Schengen eremuaren barneko mugaz gaindiko zirkulazioaren kontrola beharrezkoa» dela adierazi zuen agiri batean, eta azaldu zuen kontrolak «indartu eta arrazionalizatzeko» hartu zutela neurria. Zehazki, hauek dira itxi dituzten bideak: Hendaia (Lapurdi) eta Hondarribia (Gipuzkoa) lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako (Lapurdi) bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra; Iturzaetako lepoa. Gainerako pasabideak irekiak dira. Hala, ibilgailuak eta oinezkoak eremu hauetatik pasatzera gomitatu zituen prefeturak: Hendaia eta Irun (Gipuzkoa) arteko Santiago zubia, Pausuko zubia eta Biriatuko muga; Ibardingo lepoa, Dantxariako muga eta Arnegi. Prefeturaren erabakiak ezin ulertua eragin zuen herritar andanaren artean, eta haien eguneroko joan-etorriak azkarki luzatuko zituela salatu zuten. EH Bai eta EH Bildu ere kritiko mintzatu ziren mugen itxieraz. Agiri batean salatu zuten itxierak erakusten duela Frantziako eta Espainiako estatuek gaitasuna dutela Euskal Herriaren barne bizitza «konplexurik gabe» baldintzatzeko edo «zuzenki eten egiteko». Elkarretaratzeak antolatu zituzten Saran eta Hendaian itxieraren kontra. Euskal Herriko erakundeek ere dei egin diote Frantziari neurria berrikusi dezan. Frantziako Estatuari elkar aditze bat eskatu dio Joseba Erremundegi Euskal Elkargoko mugaz gaindiko harremanetarako kontseilari delegatuak. «Erabaki hau indartu nahi dugun mugaz gaindiko lankidetzaren oinarri diren euskal lurraldeetako biztanleen eta eragileen eguneroko trukeen aurka doa», adierazi zuen agiri batean. Herenegun, Jean Castex Frantziako lehen ministroari eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari gutun bat bidali zien Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, Akitania Berria-EAE-Nafarroa euroeskualdearen buru gisa.]]> <![CDATA[Mugak besteek jarriak direnekoa ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/005/001/2021-01-14/mugak_besteek_jarriak_direnekoa.htm Thu, 14 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1925/005/001/2021-01-14/mugak_besteek_jarriak_direnekoa.htm <![CDATA[Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga itxiko dute partzialki]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2021-01-13/hego_eta_ipar_euskal_herriaren_arteko_muga_itxiko_dute_partzialki.htm Wed, 13 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2021-01-13/hego_eta_ipar_euskal_herriaren_arteko_muga_itxiko_dute_partzialki.htm
Zehazki, hauek dira itxiko dituzten mugako bideak: Hendaia eta Hondarribia lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra; Iturzaetako lepoa. Gainerako pasabideak irekiak izanen dira. Hala, ibilgailuak eta oinezkoak eremu hauetatik pasatzera gomitatu ditu prefeturak: Hendaia eta Irun arteko Santiago zubia, Pausuko zubia eta Biriatuko muga; Ibardineko lepoa, Dantxariako muga eta Arnegi.

Prefeturak azaldu duenez, Frantziako Barne Ministerioarekin eta Espainiako Gobernuak Nafarroan eta Euskal Autonomia Erkidegoan dituen ordezkariekin hitzartuta hartu du muga partzialki ixteko erabakia. Hendaia, Sara (Lapurdi), Urepele, Baigorri (Nafarroa Beherea) eta Larraineko (Zuberoa) auzapezek prefeturaren gutuna eskuratu zuten atzo, itxieraz abisua emateko.

Ez da lehen aldia Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko mugan kontrolak indartzen dituztena. Azaroaren 5ean, Frantzia eta Espainia arteko mugako eremuetan polizia kopurua bikoiztuko zutela erran zuen Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, «immigrazio klandestinoari» aurre egiteko. «2.400 ez, 4.800 polizia, jendarme eta militar mobilizatuak izanen dira operazio honetarako». Garai berean, Ipar Euskal Herriko konfinamendu neurriak esplikatzeko prentsaurrekoan, «terrorismoaren aurkako borrokaren» testuinguruan 500 polizia eta jendarme gehiago mobilizatuko zituztela iragarri zuen Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. Azken hilabeteetan ugariak izan dira mugako kontrolak.

Ondorio kaltegarriak

Neurri zorrotzagoak ere izan dira aurten. COVID-19ak eragindako osasun krisiaren testuinguruan, Frantziak eta Espainiak Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga ixtea erabaki zuten iazko martxoaren 17an, birusari aurre egiteko konfinamendu neurriak ezartzearekin batera. Ekainaren 21ean ireki zuten berriz, baina artean anitz mugatu zituzten joan-etorriak; baimen berezia zutenak baizik ez ziren alde batera edo bestera pasatzen ahal. Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdeko ordezkarien hitzetan, itxiera hark «kalteak» eragin zituen oro har, eta «eragin negatiboa» izan zuen mugaz gaindiko herritarrengan eta langileengan.

Udaberriko konfinamenduan galdetegi bat zabaldu zuten, eta 2.400 herritarrek erantzun zuten; uztailean eman zituzten inkestaren emaitzak. Ondorioa argia da: «Europako Batasuneko estatu kideek Schengen eremuaren barruan Europako herritarren mugikortasunari ezarritako murrizketek eta kontrolek askatasunak etetea eragin dute».]]>
<![CDATA[Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga itxiko dute zortzi lekutan]]> https://www.berria.eus/albisteak/192170/hego_eta_ipar_euskal_herriaren_arteko_muga_itxiko_dute_zortzi_lekutan.htm Tue, 12 Jan 2021 20:38:46 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/192170/hego_eta_ipar_euskal_herriaren_arteko_muga_itxiko_dute_zortzi_lekutan.htm Udaberriko konfinamenduan galdetegi bat zabaldu zuten, eta 2.400 herritarrek erantzun zuten; uztailean eman zituzten inkestaren emaitzak. Ondorioa argia da: «Europako Batasuneko estatu kideek Schengen eremuaren barruan Europako herritarren mugikortasunari ezarritako murrizketek eta kontrolek askatasunak etetea eragin dute».]]> <![CDATA[Sano diren ahateak hiltzearen kontra mobilizatuko da ELB sindikatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-01-12/sano_diren_ahateak_hiltzearen_kontra_mobilizatuko_da_elb_sindikatua.htm Tue, 12 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-01-12/sano_diren_ahateak_hiltzearen_kontra_mobilizatuko_da_elb_sindikatua.htm
Ostiralean, Euskal Herriarekin muga egiten duen Lixoze (Biarno) herrira iritsi ziren hegazti gripearen susmoak, eta Pirinio Atlantikoetako prefeturak araupeko eremuan sartu zituen departamenduko 159 herri: horien artean Nafarroa Behereko eta Zuberoako hemezortzi. H5N8 birusaren hedapena oztopatzeko asmoz, herri horietan korraleko hegaztiak konfinatzeko eskatu du prefeturak, eta debekatu egin ditu hegaztiak leku batetik bestera garraiatzeko mugimenduak. Baina Frantziako Laborantza Ministerioak abenduaren 23an hartutako erabakia da kezka gehien sortzen duena, hegaztien hiltze prebentiboa onartu baitzuen.

ELB sindikatua jokamolde horren kontra da, eta salatu du «egunez egun» erakusten duela «ez duela eraginkortasunik». Cifog Gibel gizenerako palmipedoen arloko lanbide arteko batzordeari eta bere adarrei leporatu die estrategia. «Eremu batzuen sakrifikatzea da, beste batzuen salbatzeko». Julen Perez hazleak azaldu du 2017ko krisiaren ondotik gripearen aurkako txerto bat sortu zutela, baina Frantziak ez duela oraindik legeztatu. «Jakin behar da Frantzia munduko lehen ahate-gibel ekoizlea dela, eta sail industrialean hura dela esportazioak egiteko egituratuena. Txertoa ezarriko balitz, Frantziak bere estatus indemnea galduko luke, esportaziorako akordio ekonomikoek debekatu egiten baitute antigorputzak dituen haragia saltzea».

Horrez gain, ELBren hitzetan, 2017ko krisiaren ondotik sail industrialeko eragileek ez dituzte bete hartu zituzten engaiamenduak; alderantziz, kontrakoa egin dute. «Euralis, Maisadour eta Lurberrik etxaldeak galkatze guneetatik eta hiltegietatik hurbiltzera engaiatu ziren, baina ez dute deus egin, eta harat-honatak sekula baino ardurago egiten dira». ELBren iritziz, hortik heldu da birusaren hedapena.

Gisa berean, biosegurtasun neurriak dituzten etxaldeak «berdin berdin hunkiak» direla azpimarratu du sindikatuak, eta, beraz, agerian uzten duela sistema bera dela hobenduna. «Kabala guziak barnean atxikitzeak birusari oldarra ematen dio». Laborarien hitzetan, modelo intentsiboan ari diren etxaldeak «bonba biralak» dira, eta «ondorio larriak» eragiten dizkie etxaldearen neurrira ari diren hazkuntzei.

Hegazti sailaren trantsizioa

ELB sindikatuak deitoratu du 2017tik hona milioika euro «xahutuak» izan direla hegazti gripeari aurre egiteko, baina modelo industriala sostengatu dutela nagusiki. Dirua hegazti sailaren trantsizioa pentsatzeko erabiltzea galdetu du. Eskakizun hauek egin ditu halaber: hiltzeko erabakiak analisi positiboen ondorioa izatea eta hiltzeak etxaldean berean egitea; hegaztien mugimenduak murriztea, eta, baimentzekotan, «eremu biziki hurbilean» izatea; birusaren hedapena moteltzeko, kanpoko hazkuntza estentsiboa lehenestea, hegaztiak «barnean metan atxikitzea bultzatzeko ordez»; esperimentazioak plantan ezarriak izatea, hobeki ulertzeko hegaztiek nola eta zer baldintzetan aurre egiten dioten eritasunari.]]>
<![CDATA[Hitzarmena izenpetu dute autobus sare publikoetan «segurtasuna hobetzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1847/009/001/2021-01-09/hitzarmena_izenpetu_dute_autobus_sare_publikoetan_segurtasuna_hobetzeko.htm Sat, 09 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1847/009/001/2021-01-09/hitzarmena_izenpetu_dute_autobus_sare_publikoetan_segurtasuna_hobetzeko.htm
Neurri nagusia da geolokalizazio bidez autobusen zuzeneko jarraipena egin ahalko dutela. Arazo bat duen gidariak botoi bat sakatzea aski izanen da Poliziarekin harremanean ezartzeko. «Haien irratia entzuteko aukera izanen dugu, larrialdia neurtu eta agenteak bidali behar ditugun neurtzeko», adierazi du Agnes Mazin-Bottier Pirinio Atlantikoetako Segurtasun zuzendariordeak. «Garraio publikoan Polizia egoteak gidariak eta biztanleak lasaitzen ditu». Halaber, Lapurdiko hiru toki horietako udal poliziak haien herrietako mugetatik ateratzeko eskubidea izanen dute larrialdietan esku hartzeko. Autobus gidariei ere prestakuntza berezia emanen diete, tentsio uneetan nola erantzun jakiteko.

Departamenduan «ez dago segurtasun arazo handirik», Eric Spitz prefetaren hitzetan, «hemen ez dago Errepublikak birkonkistatu beharreko auzorik». Baina Monguilloten heriotzaren ondotik, neurriak hartzeko beharra ikusi zutela nabarmendu du. Hitzarmena «zinezko garraio polizia» baten sorrera dela erran du.]]>
<![CDATA[Presoen gaian ausardia handiagoa eskatzeko mobilizatzera deitu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/013/003/2021-01-08/presoen_gaian_ausardia_handiagoa_eskatzeko_mobilizatzera_deitu_dute.htm Fri, 08 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2000/013/003/2021-01-08/presoen_gaian_ausardia_handiagoa_eskatzeko_mobilizatzera_deitu_dute.htm Orain presoak ez da soilik lelo bat; ezinbesteko etapa da». Bakegileek eta Sarek agerraldi bateratua egin zuten atzo, Baionan.

Oiartzabalek aitortu zuen azkenaldian Espainiak «pauso txiki batzuk» egin dituela: «Espero dugu bide luze baten hasiera izatea». Joseba Azkarragak adierazi zuen aurtengoa «behin betiko konponbidearen urtea» izan behar dela. Frantziari dagokionez, Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak erran zuen Frederic Haranburu Xistor euskal presoaren baldintzapeko askatasuna onartuta «argi izpi bat» sortu dela; bide bat ireki duela uste du. Berhokoirigoinen ustez, «nahikeri politikoa baldin bada, tresna juridikoak aurkitzen dira».

Biharko mobilizazioek atxikimendu zabala jaso dute Bidasoaren bi aldeetan. EH Bilduk eta LABek ere bat egin dute deialdiekin, beste eragile askoren artean.]]>
<![CDATA[Mikel Barriosen zigorra berretsi du Parisko Dei Auzitegiak, eta kartzelan sartuko dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/191943/mikel_barriosen_zigorra_berretsi_du_parisko_dei_auzitegiak_eta_kartzelan_sartuko_dute.htm Thu, 07 Jan 2021 10:47:51 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/191943/mikel_barriosen_zigorra_berretsi_du_parisko_dei_auzitegiak_eta_kartzelan_sartuko_dute.htm
Cachenaultek esplikatu du oraindik ez dutela finkatu noiz sartu beharko duen presondegian, «prozedura normalaren pean» ezarri baitute. «Bost eguneko epea pasatuta, izan daiteke egun batzuetara, edo hilabete batzuetara». Prozedura horrek luze iraun dezakeela deitoratu du.]]>
<![CDATA[Frantziari eta Espainiari ausardia handiagoa eskatzeko mobilizatzera deitu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/191945/frantziari_eta_espainiari_ausardia_handiagoa_eskatzeko_mobilizatzera_deitu_dute.htm Thu, 07 Jan 2021 07:45:55 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/191945/frantziari_eta_espainiari_ausardia_handiagoa_eskatzeko_mobilizatzera_deitu_dute.htm <![CDATA[«Euskal Hirigune Elkargoan jakobinismoa erreproduzitu dugu» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/004/001/2021-01-07/laquoeuskal_hirigune_elkargoan_jakobinismoa_erreproduzitu_duguraquo.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1876/004/001/2021-01-07/laquoeuskal_hirigune_elkargoan_jakobinismoa_erreproduzitu_duguraquo.htm P larriz». Kanboko (Lapurdi) herriko kontseiluan hautetsi da 2014tik, eta Euskal Hirigune Elkargoan sartu zen iazko herriko bozen ondoren. Errobi lurraldun da, eta, ondorioz, elkargoko batzorde exekutiboko kidea. Zertan da EAJ Ipar Euskal Herrian? Bozei begira, alderdiak ez du leku handia: hogei bat hautetsi, denak herrietan. Eragin mailan, segur aski, gehiago; gure pisuak nabaritzen duena baino gehiago behatuak gara. Gure pisua indartu nahi dugu, sartu, sartzen ahal garen erabakigune ahal bezain gehienetan; alderdikide kopurua emendatu, gure izena eta ezagupena hobetu. Gizarteak ez gaitu baitezpada ongi ezagutzen. Ezker abertzaleak gehienetan abertzaletasunari lotuak ziren gaiak edo euskal irudia monopolizatzea lortu du, eta guk erakutsi behar dugu izaten ahal dela alternatiba bat. Gizartea, ingurumena eta ekonomia ukitzen dituzten gaietan ere badugu erratekoa, eta gure kudeatzeko manera. Hori da gure helburua: alderdia gehiago ireki gizarteari, eta gizartea alderdiari. Nola egiten da hori? Ari gara pentsaketan. Bakoitzak baditugu gure sareak. Nik lantegi munduan sare zabalak hedatu ditut, politikari ez direnak baitezpada interesatzen baina lurraldeari atxikiak direnak, eta nahi dutenak lurralde honek izan dezan garapen orekatu bat, bere nortasuna galdu gabe. Eta ari gara asmatzen bilgune batzuk, informalak, non ideia eta eragile horiek adierazteko parada izan lezaketen. Eta non guk ere adierazi genezakeen gure ikusteko moldea, eta landu elkarrekin proiektu berri batzuk, lurralde estrategia bat. Lurralde hau biziki eraginkorra izan zen 1990eko hamarkadan, Garapen Kontseiluarekin eta abarrekin, asmatzeko bere instituzionalizatze modelo bat, proiektu batzuk... Baina sentitzen dut motorra pixka bat moteldua dela, eta berpizte bat merezi duela, lurraldearen egoera biziki aldatu baita, aldakor baita. Zein da egoera? Ari gara orientabide batzuk hartzen naturalki onartu behar balira bezala, bereziki biztanleriaren emendatzeari buruz. Kritika gaitasuna pixka bat ezeztatu dugu. Eta hor, alderdia izaten ahal balitz eragile berri bat ideia bereziak, originalak, sortzaileak ekartzeko, gure garapena kudeatuko duena, desafio ekologikoari buruz baikorki erantzungo duena, gure nortasuna babestu eta irekitzaile atxikiko duena... Ezker abertzaletik izan ziren 90eko hamarkadan gauza anitzen bultzatzaile. Probokatzaile banintz, erran nezake batzuk pixka bat burgestu direla, eta hartu dituztela kargu batzuk, bereziki hirigune elkargoan, eta hor diren sistemaz moldatzen direla. Uste dut behar garela geure buruarekin gehiago galdekor eta kritiko izan. Zer leku du Ipar Euskal Herriak EAJn? Kanpotik beharbada sentitzen dena baino gehiago. Barne egituretan, Gipuzko Buru Batzarreko buruak ez du nik baino pisu gehiago Euskadi Buru Batzarrean. Entzunak zarete EBBn? Bai, bai, bai! Ez dut aski saio egin errateko, baina ez dut batere sentitu ez interes faltarik, ez eta ere azpi zona baten gisan kontsideratuak garenik. Zinez. Haiek hor dira gure laguntzeko, eta prest dira. Ondoko hiru urteetan hegoaldean ez da hauteskunderik; erran didate indarren %100 ematen ahal dela Iparraldean alderdiak merezi duen garapena lor dezan. Zer proposamen du EAJk Ipar Euskal Herrirako? Lantzekoa da oraindik. Guk barne mailan, eta gure gogoeta foroak irekiz interesatuak diren kanpoko guziei, zehaztu behar dugu biztanleriaren hamar-hamabost sufrimendu puntuei ea zer erantzun original ematen ahal diegun. Mugikortasuna, ingurumena, kostalde-barnealde desoreka, hirigune elkargoaren antolakuntza eta eraginkortasuna, herri txikien ordezkaritza... hobekuntza puntu anitz ikusten ditut. Geure buruari ematen diogu urte bat pasa gai horietan guzietan sakontzeko. Bestalde, gure helburua herria eraikitzea baita, asmatu behar dugu ahal bezainbat proiektu konkretu. Batzuetan izanen dira sei hilabetean emaitza lortzeko, beste batzuetan hamar urtean. So egiten zaiolarik azken 30-40 urteetako ibilbideari, hobeki ezagutzen dugu elkar, naturalago zaigu muga pasatzea, baina, zer gauza zinez eraginkor eginak izan dira mugaz bi aldeetako bi parteen artean? Ikusten dut zer abantaila duen lantegi batean hankak mugaz bi aldeetara ukaiteak zinez maila orekatuan, eta edozein sektoretan interesgarria litzateke. Nola definituko zenuke EAJren ildo politikoa? Europazale abertzaleak gara. Eta gure helburua da abertzaletasun hori konkretuki biziaraztea, eta laguntzea Iparraldea bere burujabetasuna hobetzen eta indartzen. Hemengo egiturek askoz sobera dependitzen dute Frantziaren nahikeriari zinezko erabakitze gaitasuna ukaiteko. Behar dugu hori ulertarazi hemengo hautetsiei, eta gustua eman urrunago joateko. Zer helmugatara iristeko? Horiek dira kontzeptu ideologikoak, zeinetan ni ez naizen baitezpada adituena errazki mintzatzeko. Burujabetasuna ez dut kontzebitzen Europatik aparte. Eta uste dut biharko modeloak ez direla oraindik osoki asmatuak. Segur aski burujabetasun partekatu bat izan beharko da, Europa indartsu federal batean. Ardura erraten dut modelo zaharreko estatu nazioak txikiegiak direla arazo handientzat eta handiegiak arazo txikientzat. Baina badakit ere politika errealismoaren artea dela. Independentismoa aipatzen bada, independentismoa pentsatuz XIX. mendeko kontzeptuekin, ez dut ikusten egokitua bezala. Erran nezake Frantzia ere ez dela independentea zentzu horretan. Beraz, guri da asmatzea modelo ahal bezain amankomuna hiru lurralde administratiboekin, gizartearen heldutasunari egokituz, ezin baikara populuak baino fiteago joan. Eta ahalaz Euskal Herriak pisu bakar eta propioa izan dezan Europa indartsuago batean. Zein dira zuen partaideak? Alderdiekin harremanak baditugu, batzuk besteak baino hurbilago. Ezker abertzalearekin, sozialistekin, frantses zentro eskuineko alderdi batzuekin. Nahiko nituzke elkarrizketa horiek indartu; ikusi herriaren interesean zer lan egiten ahal dugun. Muturrekoak aparte, inor ez baztertuz. Zein dira muturrekoak? Batasun Nazionala eta oso jakobinoak diren ezker-ezker muturrekoak. Baionan izan den jokaera ezker abertzalea eta Frantzia Intsumisoaren artean aliantza eginez, pixka bat kontraerranekoa zela pentsatu dut, herriari eta abertzaletasunari doakionez. Euskal Hirigune Elkargoan Errobi lurralde eremuko arduraduna zara. Zer asmo dituzu? Errobi lurraldea bilakatzen ari da lo gune bat Baionako hiriguneari buruz; hori hautsi nahi dugu. Mugikortasunari eta ekologiari buruz etsenplugarri nahi genuke izan. Euskara mailan aurrerakoiak. Ari izan gara lantzen hiruzpalau hilabetez herri guziekin eta batzorde taldearekin lurralde proiektu anbiziodun bat. Orain beharko dugu gai izan horiek martxa ezartzen, testuinguru ekonomiko eta fiskal berezi batean. Eta elkargoan, orokorki? Nahi izan dut bizi barnetik lantegi buru gisa, nola laguntzen ahal genuen hobeki kudeatzen eta egokitzen, pixka bat urruntzen sentitzen genuen elkargoa. Barne administrazioak eta barne prozesuak pisu handiegia hartzen ari dira, urrunduz herrietatik, biztanleetatik eta ekonomiatik. Baiona inguruko eremua lehenetsi da. Lehengo Euskal Kosta Aturri herri elkargoak biztanleriaren %40 ordezkatzen du, baina inbertsioen %85 eremu horri joan zaizkio, dirudienez. Injustizia bat da. Nire rola da hori zuzentzea, proiektuak lantzea, barnealdeak ere izan dezan merezi duena. Lema aldizkarian kritika zorrotza egiten diozu elkargoari, erranez erakundea sortu denetik industria eta ekonomiaren kontrako erabakiak hartuak izan direla. Hala izan baita. Itun bat izenpetua izan zen eragile nagusien artean, eta erabakia izan zen ez zela fiskalitate gehigarririk ezarria izanen lehen hamar urteetan. Biztanleriari buruz errespetatua izan da, lantegiei buruz ez. Garraio zerga sortu dute enpresa guzientzat. Hamar langile dituen ene Iratiko gasnategiak ez du telefonorik ere, eta garraio zerga ordaintzen du, ez duelarik sekula santan garraio sistema publikorik ikusiko. Zergatik egina da hori? Nire ustez, gaizki kudeatu izan den Trambusaren programa finantza dezagun. Horrez gain, enpresen lur kotizazioak ere emendatu dituzte. Ororen buru, enpresen zergak %30-40 inguru emendatu dira. Zerbitzu publiko gehiago izan gabe. Eta gainera, funtzionamendu gastu gehiago pagatzeko, ez baitezpada proiektu gehiago egiteko. Instituzionalki, zer bilakaera nahi zenuke Euskal Elkargoarentzat? Gaur egun, gure mailan, jakobinismoa erreproduzitu dugu intentsiboki. Behar da botere handiagoa delegatu lurraldeei eta herriei, eta asmatu zerbitzu gehiago, non bereziki herri txikientzat, hirigune elkargoak balio erantsia izanen duen. Ondoko fasera pasatu aitzin, badugu lan bat egiteko ditugun konpetentziak hobeki kudeatzeko, efikazitate, hurbiltasun, eta gaitasun handiagoarekin, dirua inbertsioei eta proiektuei itzul dadin, eta ez barne funtzionamenduari. Erran nahi baitu? Gipuzkoa bi aldiz handiago da biztanleria mailan; Gipuzkoako Foru Aldundiak 1.800 langile ditu, Euskal Elkargoak 1.400. Eta ez dut uste konpetentzia gutxiago dutenik. Ez noa funtzionarioen kontra, baina badugu arazo bat. Soziologoko guziek erraten dute: prozesu administratiboak prozesua aberasten du, eta autoelikatzen da, funtsezko misioetatik urrunduz. Behar dugu egitura arindu, egokitu, eta lurraldeei hurbildu; Baionatik deskontzentratu. Bestenaz, arriskua da gaurko egitura ez dadin gai izan bere efikazia frogatzeko, eta hori hausteko edo ahultzeko nahikeriak izan daitezen. Estatus bereziko lurralde elkargoa amesten dugu, garaian aldarrikatu genuena; baina, behar dugu erakutsi gai garela ongi kudeatzeko gaur duguna. Eta ez gaude baitezpada bide zuzenenean. Etxegarairi kritika zuzena da. Ez bakarrik. Ez dut pertsonalizatzen. Ez naiz politikari profesionala, ikusten dut ene ekonomia arloko egituratze esperientziarekin. Bazen parada asmatzeko start-up moduko arintasuna daukan XXI. mendeko egitura administratibo bat, zinez hurbila, arina, moldatzen dena, aldakorra den mundu batean. Iruditzen zait, XIX. mendean inspiratzen den administrazio ongi pisu eta zentral batean oinarritu direla lehen pausoak. Agintaldi erdira iritsia da Emmanuel Macron Frantziako presidentea. Zer bilan egiten duzue orain arteko agintaldiaz? Alderdi mailan, ez dugu askorik aipatu. Nik, berriz, honela laburbilduko nuke: triste naiz frantsesentzat, baina frantziar zentralismo sistemak bere limite guziak erakusten ditu. Macron berrikuntza bat zen, esperantza sortu zuen eragile anitzentzat, baina, bere baitan biziki jakobinoa da. Alemaniar erara pentsatu eta frantziar sistema federal bat ezartzea interesgarria izanen zen. Ez gara batere joera horretan, alderantziz. Estatu zentralaren pisua indartu du. Krisialdi eta desoreka egoera honetan muturrak haztea dakar, eta biharamunak nahiko latzak izaten ahal dira. Euskal Herriarentzat ere, ondorioz. Zer gaitasun du EAJk bere ahotsa Parisen entzunarazteko? Galdera ona. Gaitasuna badugu, badirelako influentzia duten erabakitzaile batzuk ezagutzen gaituztenak, Franzia-Euskadi institutuaren bidez adibidez. Badira lotura batzuk berraktibatzen ahal liratekeenak, bereziki federalismoaren gaia hedatzeko. EAJ Europar alderdi demokratako kide da ere, Modem horren parte da; hor ere gure musika berezia entzunarazten ahal dugu. Besterik da entzunak garen. Europan gure aliatu den Francois Bayrouk [Modem alderdiko burua] ez dut uste bere logiziel zentralista aldatua duenik. Frantziak ez du aski sufritu bere zentralismoaz. Frantsesek bost urtero erregea botatzen badute ere, bost hilabetera berriz sinesten dute errege bat behar dutela. Nire ustez beste herrialde batzuekin landu behar dugu ideia hori, Bretainiarekin adibidez. Maila handiko agintariak ezagutzen ditut, eta nahi diet erakutsi zer den EAEko kontzertu ekonomikoaren boterea, nola funtzionatzen duen ekonomiak Hego Euskal Herrian, pentsa dezaten modelo hori egokitzen ahal luketela Bretainia mailan. Horrela, beste herrialde batzuen pisuarekin. Beharbada Frantziaren aldaketaren hastapen bat asmatzen ahal litzateke. ]]> <![CDATA[Abian da txertatze kanpaina Ipar Euskal Herriko osasun etxeetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-01-07/abian_da_txertatze_kanpaina_ipar_euskal_herriko_osasun_etxeetan.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-01-07/abian_da_txertatze_kanpaina_ipar_euskal_herriko_osasun_etxeetan.htm
Zahar etxeetako egoiliarrak txertatuko dituzte lehentasunez, bakoitza dagoen egoitzan. Oniritziak jasotzen aritu dira azken asteetan, eta Baionako ospitalearen ardurapean diren 600 egoiliarretatik erdiek eman dute onespena, baina, Michel Glanes ospitaleko zuzendariak erran du oraindik denei ez dietela galdetu. Egoiliarrekin batera, 50 urte baino gehiago dituzten ala zaurgarriak diren osasun langileak txertatuko dituzte, izan osasungintza publikokoak, osasungintza pribatukoak ala mediku liberalak. Doctolib enpresaren sistema erabiliko dute sarean orduak hartzeko. Hilabetea bukatu aitzin, bigarren fasera pasa nahiko lukete.

Glanes bera izan zen osasungintzako langileetan txertatzen lehena, Ipar Euskal Herrian abiatuko duten txertatze kanpainaren aurkezpenaren ondotik. Kamera eta flashez inguraturik, irribarrea ahoan, gaurtik aitzina txertoa jasotzera joanen den edozein pertsonak egin beharko duen zirkuitua egin zuen kazetarien aitzinean: informazio fitxa bete, atorra askatu, aulkian eseri, eta eskuineko sorbaldan tentu handiz orratza sartu zion erizainak. «Hara!» batekin eman zuen bukatutzat ekintza zuzendariak, ospitaleko langile batzuk txalo lotsati batzuk egiten ari zirela.

Besteen aldean, berandu

Kritika andana jaso du Frantziako Gobernuak Europako beste herrialde batzuen aldean hartu duen berantagatik. Txertatze kanpaina hasi eta lehen astean, kasik 8.000 txerto emanak zituzten Hego Euskal Herrian; anartean, milatara ere ez ziren helduak Frantziaren meneko lurraldeetan. Maritxu Blanzaco ARS Eskualdeko Osasun Agentziako Pirinio Atlantikoetako zuzendariaren hitzetan Pfizer txertoak eskatzen duen «logistika zailak» esplikatzen du, txertoa ezin baita «edozein izotz kutxatan» garraiatu.

Frantziako Gobernuak erabakitako estrategia ere aipatu du: «adineko pertsonak, zaurgarrienak eta osasun langileak lehenetsi ditugu; hautu bat da, gure ustez egokia». Eta Frantzia mailako datu hau eman du: «zahar etxeetako egoiliarrak biztanleriaren %1 dira; alta, Covid-19aren ondorioz hiltzen direnen %30a dira». Frantzia mailan, hilabetea bukatzerako milioi bat pertsona txertatu nahi lituzketela erran du Frantziako Gobernuak; Ipar Euskal Herrian helburu gisa zer kopuru hartu duten galdetuta, «ahal bezain bat» kausitu nahi lituzketela erran dute.]]>
<![CDATA[Preso eta iheslaririk gabeko agertokia aldarrikatu dute Baionan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2021-01-07/preso_eta_iheslaririk_gabeko_agertokia_aldarrikatu_dute_baionan.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2021-01-07/preso_eta_iheslaririk_gabeko_agertokia_aldarrikatu_dute_baionan.htm
Euskal preso eta iheslari ohien kolektiboak nabarmendu zuen COVID-19aren krisiak ondorio negatiboak izan dituela euskal presoengan eta haien senideengan. «Kartzelan ezarritako osasun neurriek bakartzea areagotu dute, bisiten murriztearekin edo bertan behera uztearekin». Osasun krisiaren hastapenean, milaka preso askatuko zituela hitzeman zuen Frantziako Gobernuak, baina deitoratu zuten euskal presoak kanpo utzi izana, «terrorismoaren aurkako legedien aitzakian». Preso eta iheslari ohiek adierazi zuten agertoki berri bat eraikitzearen alde egiten dutela, «eskubide guztien errespetuan oinarrituko dena».

Urrutikoetxeaz eskea

Parisko Dei Auzitegiak ontzat eman zuen, atzo, Luis Herguetaren hilketagatik Josu Urrutikoetxearen aurka Espainiak egindako estradizio eskaera. Baina defentsak helegitea jarriko du Kasazio Auzitegian. Aldeko iritzia emango balu, Frantziako Gobernuak izango du azkeneko hitza, kasua estradizio eskaera denez.]]>
<![CDATA[Dei Auzitegiak ontzat jo du Urrutikoetxearen kontrako estradizio eskaera, Herguetaren kasuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/191901/dei_auzitegiak_ontzat_jo_du_urrutikoetxearen_kontrako_estradizio_eskaera_herguetaren_kasuan.htm Wed, 06 Jan 2021 20:06:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/191901/dei_auzitegiak_ontzat_jo_du_urrutikoetxearen_kontrako_estradizio_eskaera_herguetaren_kasuan.htm Luis Herguetaren hilketagatik Josu Urrutikoetxea ETA zeneko kide historikoaren aurka Espainiako Gobernuak egindako estradizio eskaera, baina defentsak Kasazio Auzitegira joko du, helegitea aurkeztuta. Hark ere aldeko iritzia emango balu, Frantziako Gobernuak izango du azkeneko hitza, kasua estradizio eskaere denez. Prozedura akats bat zela medio eztabaidak berriz hastea erabaki zuen azaroaren 19an Dei Auzitegiko epaileak, eta abenduaren 16an informazio gehiago eskatu zion Espainiako Justiziari. Defentsako abokatuek behin baino gehiagotan argudiatu dute bere garaian ETA pm-k hartu zuela erasoa (1980) bere gain eta Urrutikoetxea ez dela sekula erakunde horretako kide izan (ETAm-koa izan zen). Auzipetzeak eta gobernuaren eskaerak data aldetik ere okerrak direla salatu izan dute, esanez preskribatuta zegoela auzia, baina epaileek ez dute aintzat hartu argudioa. Gasteizko Michelin enpresako arduradunetakoa zen Hergueta, eta Arabako hiriburuan hil zuten. Beste kasuak Horiek horrela, Espainiak egindako lau eskaeretatik hiru onartu ditu orain arte Frantziako Justiziak. 1987an Zaragozako (Espainia) kuartelaren kontra egindako atentatuarekin zerikusia duelakoan egindako estradizio eskaera ontzat eman zuen Kasazio Auzitegiak azaroaren 17an, baita herriko tabernen auziari lotuta egindako euroagindu eskaera ere. Haatik, gizateriaren kontrako krimenagatik eskatutakoa gibelera bota zuen Dei Auzitegiak, iazko uztailaren 2an. Espainiaren eskaerez gain, beste bi prozedura ere baditu Frantzian Urrutikoetxeak. Lehena, 2005-2006ko prozesuan ETAren zuzendaritzako kidea izatearen akusaziopean, urriaren 19an eta 20an iragatekoa zen Parisko Dei Auzitegian, baina osasun egoeragatik datorren otsailaren 22 eta 23ra gibelatu dute. Bigarrena ere urrian iragatekoa zen, 2011-2013an Osloko elkarrizketa mahaian ETAren ordezkaritzako kidea izatearen akusaziopean. Berriz ere instrukziora bidaltzea erabaki zuen epaileak; ekainean aztertu behar lukete.]]>