<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 20 Nov 2018 19:27:50 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Borroken bateratzean sinesten dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/020/001/2018-11-17/borroken_bateratzean_sinesten_dugu.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1906/020/001/2018-11-17/borroken_bateratzean_sinesten_dugu.htm
Zer iritzi duzu Frantziako ezkerraren egoeraz?

Gaur egungo egoera urgentziarena da; urgentzia politikoarena, denek ezagutzen dugun krisi politiko, sozial, ekologiko eta ekonomiko baten testuinguruan. Pentsa genezakeen udaberriko sekuentziaren ondotik, trenbideetako langileen grebarekin, unibertsitatera sartzeko Parcoursup sistemarekin mugimendu soziala garaitu duen Macron irabazle handi bat izanen genuela; oraindik ez da hala. Bere erreformak pasatu dira, bai, baina mugimendu soziala ez dago KO; ikusi genuen urriaren 9an, ikusten dugu tokian tokiko mugimendu sozial anitzekin, Nestlen, Forden... Baina baita beste hainbat sektoretan ere. Guk uste dugu alde batean kokatzen diren indarrak federatu behar ditugula; guk, internazionalismoaren eta antikapitalismoaren artean kokatzen dugun alde bat. Uste dugu, desadostasunak desadostasun, indar politiko eta sozial andana daudela espazio horretan, eta biltzeko gai izan beharko luketela.

Ezker antikapitalista batu nahi zenuten NPArekin. Ez ote du Melenchonek lortu, ildo nazionalistago eta jakobinoago batekin?

Dinamika politiko elektoral ukaezin bat izan du presidentetzarako hauteskundeen garaian. Orain, bateratu ordez baten gibelean biltzearen estrategia horrek ez dut uste funtzionatzen duenik. Nire ustez, ikuspegi kritiko batetik denek egin behar dugun bilana da, eta nik lehenik, inork ezin duela aipatu ditudan esperientzia politiko eta sozial guziak sintetizatzeko pretentsiorik izaten ahal. Ezin da izan maite nauenak segi nazala.

NPA Frantzia Intsumisora batzea aurreikus liteke?

Ez dugu galdera egin ere egiten. Maila pertsonalean, presidentetzarako kanpainan Philippe Poutouk ordezkatzen nau, Melenchonek ez, ordezkatzeko ahal politikoagatik, eta orientazioagatik. Eta urte honetatik mahai gainean diren gaien arabera, ongi ulertu badut, Frantzia Intsumisoaren estrategia gehiago da PSren aldera begiratzea momentu hauetan, beste ezer baino gehiago. Beraz, ez gaude ikusmen eremu horretan, itxura denez. Baina galdera da aterabidea indar politikoen arteko konglomeratu bat, bateratze bat, berrosatze bat izanen ote den, ordezkaritza politiko forma berri baten oinarri nagusi gisa; nik ez dut sinesten. Nire ustez, elkar gehien ikusten dugun lekutik abiatuko da, mobilizazio sozialetatik. Niri dagokidanez, behintzat, horri begira nago.

Marxistak eta libertarioak elkartzearen beharra aipatu duzu azken aldietan.

Hori aski pertsonala da. Badira NPAren barnean nire iritzi bera dutenak, baina ez da alderdiaren iritzi bat; badira horrekin ados ez daudenak ere. Uste dut, hala ere, borondate bat dagoela, hori baita NPA sortzearekin egin nahi izan genuena: desberdintasunak gainditzearena. Inork ezin badu, berak bakarrik, iraganeko esperientzia iraultzaile guzien edo gaurko esperientzia erradikal guzien irudia izan, horrek erran nahi du bakoitzak gure kultura politikoak aberastu behar ditugula, pentsatuz bakarra ere ez dela osoki bururaino eramana izan. Bakarrak ere ez du gauza guzientzat arrapostua.

Karrikan ere ez da ezkerraren batasunik. Zerk eragin lezake indar metaketa?

Ezkortasun txikiagoa dut arlo horretan. Hala eta guztiz ere, udaberriko sekuentzian ikusi dugu bateratze berri batzuk posible direla. Egia da, ez da nahikoa izan egoera iraultzeko, baina marea popularren harira egin duguna aski berria zen. Badira aliantza berriak. Bereziki, Nuit Debout-en garaitik; badira militanteak, militante sareak, elkar ezagutzen ikasi dutenak: harreman politikoan, harreman sindikalean, langile auzoetako militante eta militante politikoen arteko harremanean; mobilizazio ekologisten harira ere, gauza bera. Bada zerbait berria agertzen ari dena.

Kopuru aldetik, apala da oraindik.

Gaur egun dagoen indar harremanaren irudikoa da. Ezin gara fitegi ari izan, eta ezin dugu borrokan ari direnek ezarritako egiazko indar harremana ordeztu. Gainera, abiatu genuen bateratze politikoak ez du sekula eguneroko borroken aktoreak ordezteko borondaterik izan. Alderantziz, sustengatzea zen asmoa, konplexurik gabe. Hor gaude, ez zaudete bakarrik; konfiantza emateko modu bat da.

Eskuin muturra antolatzen ari da, anartean.

Erantzuna ekintza batasun ahalik eta zabalena da, eskuin muturraren arriskuaren aurrean irauteko. Hori oinarrizkoa da niretzat. Desadostasunen gainetik, etsai komun baten aurrean elkarrekin egin behar dugu erresistentzia. Eta ulertzea ere, sortzen den galdera dela alternatiba politikoarena. Noski, orain arteko dinamikak lehen aipatzen nituenak dira; eztabaida ez da baikorra edo ezkorra izatea, egoera den bezala begiratzea da, baina ulertzea halako egoera baten aurrean dagoen potentziala. Dena biziki ahula da. Mugimendu horiek krisi politiko baten egoera baliatzen dute, sistema atxiki duten alderdiak bata bestearen gibeletik lurrera erortzen ari baitira. Baina krisi politikoak denak biltzen ditu, eskuin muturra ere bai. Alderdi horretan ere kontraesan handiak dituzte. Ez da bere baitarik eroriko den joera bat, baina ez dut eskuin muturraren ezin saihestuzko igoeran sinesten.

Erran zenezake etorkinen kontrako ezker bat eratzen ari dela?

Ez. Niretzat, termino hori ez da existitzen. Etorkinen kontra bagaude, ezin gara ezkerrekoak izan. Ezkerraren ezkerra eztabaida horiek kolpekatu dezakete. Badira eztabaida batzuk izan behar direnak; subiranotasunari buruz, adibidez. Hitz horrek ez nau beldurtzen. Subiranotasun politiko eta demokratikorako espazioak sortzea emantzipaziorako borrokaren zentzuan doan zerbait da. Subiranotasun nazionala besterik da. Izan dira adierazpen batzuk, Frantzia Intsumisoarenak besteak beste, desadostasun handiak sortzen dizkigutenak. Nik dakidala, Frantzia Intsumisoaren barnean ere badute eztabaida. Behar den denbora hartuko du, baina eztabaida horiek funtsezkoak dira. Gu ez gara sekula borroken hierarkizazioan sartuko. Guretzat, kausa guziak osagarriak dira. Borroken bateratzean eta aliantzetan sinesten dugu, borrokak elkar daitezen, preseski; espazio komun bat aurki dezaten.

Autodeterminazio eskubidearen gaia mahai gainean da azken hilabete eta urteetan. Zein izan beharko litzateke ezkerraren jarrera?

Lehen erraten nuena da, subiranotasun politikoari buruz. Gu, argiki, autodeterminazio eskubidearen alde gaude. Ez dagokit niri leku batean edo bestean, diskriminazioen biktima direlako, herritarrek hautatuko duten antolaketa forma dekretatzea. Herritarrei dagokie. Baina guk, euskaldunak, korsikarrak edo kanakak ez izanik ere, leku horietan beharrezko baldintzak egon daitezen lan egin dezakegu. Ezkerraren ezkerrean izan dezakegun eztabaida bat da, justuki, ulertzea internazionalistak garen heinean horrek inplikatzen duela gure gobernuaren, gure estatuaren, eta munduan gertatzen denaren harira gure estatuak dituen erantzukizunen kontra borrokatzea. Egia da bere iragan kolonialari dagokionez, egia da Frantziaren politikaren aktualitate kolonial eta inperialistari dagokionez ere. Immigrazioaz aritu gara lehen: gerletatik eta kaos ekonomiko eta politikoetatik ihesi doazen gehienek mendebaldekoen -eta beraz Frantziaren- esku hartze politiko eta militarrek sortutako egoeretatik ihes egiten dute.]]>
<![CDATA[«Haserreaz bazkatzen gara»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/018/001/2018-11-16/haserreaz_bazkatzen_gara.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1906/018/001/2018-11-16/haserreaz_bazkatzen_gara.htm
Zer analisi egiten duzu Frantziako ezkerraren egoeraz?

Hasteko, aitzineko gobernuen bilanek izugarri ahuldu dute ezkerra. Partikularki, Hollanden gobernuarenak. Ordezkatu beharko zukeen mundu popularrari aldaketa politiko baten esperantza guztiak azpitik jan dizkio. Gero, XX. mendeko porrot doble bat ere pairatzen du ezkerrak. Esperientzia sobietikoarena eta sozialdemokraziarena. Porrot doble hori digeritu behar da XXI. mendeko ezker bat pentsatu nahi badugu. Nik erran gogo nuke hor gaudela. Bi tentazio ikusten ditut. Eta bata bestea bezain lilurazkoa. Lehena da pentsatzea dena ahantzi behar dela eta berriz hasi, batasuna egitera deituz. Eta bestea da, alderantziz, ezkerra pikutara botatzea, istorio hori akabatu behar dela erranez.

Zure ustez, zer egin behar da?

Berreraikitze lan bat bada egiteko, birsortze lan bat, ezker hitza merezi duen batena. Nehork ez du bere baitarik bakarrik asmatuko desafio horren erantzuna.

Badirudi ezkerraren lehen indarra izateko gerla hasia dela FIren eta Generationen artean.

Egia da familia politiko batean garelarik esperantza zilegi hori badugula, hau da, handiena izatea. Horrek erran nahi du gure ideien baitan sinesten dugula. Baina zerbait bada urratsa markatzea, beste zerbait da besteak ito nahi izatea, umiliatzea. FIari egiten zaio, anitz, kritika hori, eta kritika entzun dezaket. Baina ahanzten dugu Generationek indar anitz xahutzen duela FIren kontra, Macronen aurka borrokatu ordez.

Bi joera nagusi nabarmendu daitezke FIn. Bata jakobinoa eta nazionalista, eta bestea internazionalistago. Zu, bigarren horretan zara. Bien arteko oreka batean lortzea posible da?

Ez dakit oreka kontu bat ote den. FIren barruan guztiok ez dugu berdin pentsatzen. Eta horrek osasun onean gaudela erran nahi du. Bestela, sekta bat gintezke. Non ote diren eztabaidak? Europako Batasuneko eztabaidetan eurotik atera ala ez, eta horrelakoetan. Edo erronka geopolitikoetan. Hor ere ikusmolde ezberdinak badira.

Bandera gorria eta Internazionala kantua geroz eta gehiago Frantziako banderak eta Marseillaise-k ordezkatzen dituzte. Nola hartu duzu estetika hori?

Egia da nik nahiago dudala kantatzen dugularik eta Internazionala eta Marseillaise. Niretzat, Marseillaise iraultza kantu bat da. Horrela bakarrik dut kantatzen. Fronte Nazionalak kantu horri gehitu dion kutsua jartzen badiogu, orduan, hor, ez dut gehiago nire egiten ahal. Baina Marseillaise-z birjabetu eta gurea den edukia ematea, horrekin ados naiz.

Hori da FIren estrategia? Estetika kendu baina edukia atxiki?

Ez da estetika arazo bat. Kontua da ea zer diskurtso gehitzen zaion horri. Sinboloak kentzen baditugu, ez badugu geure burua ezkertiar gisa definitzen, ikusi behar dugu zer eduki politiko hunkitzen duen horrek. Hori da egina zaigun galdera. Horri begira aitortzen dut, Regards, Mediapart eta Politisen bidez hedatu zen migranteen harreraren aldeko deialdiari begira hartu zen distantziak arranguratu ninduela. Baina, aldi berean, badakit zenbat borrokatu dugun Legebiltzarraren barruan Immigrazio Legea.

Zergatik arranguratu zara?

Diputatu batzuek deialdi hori ez izenpetzeko gogoa izatea, esaldi bat ez dutelako gogoko edo Macron ez baita izendatua, zergatik ez. Niretzat, arazoa da deialdia bera akusaziopean ezarri izana.

Migrazioaren aurkako ezker bat sortzen ari da? FI bihurgune hori hartzen ari da?

Ezinezkoa zait sinestea FIk migrazioaren aurkako bihurgunea har dezakeenik. FIren izatea bera bereizezina baita migranteen defentsatik. Jean-Luc Melenchonek berak hiru aldiz txalotu du Aquarius-n lana.

Baina arrangura bat aipatu duzu.

Arranguratzen nauena da bataila hori isilpean atxikitzea. Baina hortik erratea FI migranteen aurkakoa dela, hori, zintzoki, ez dut sinesten. Ezagutzen dudan errealitate militanteengatik. Mugimendu humanista bat gara. Eta mugimendu humanista batek ezin du jasan migratzaileak Mediterraneoan hiltzen ikustea. Ezinezkoa da. Niretzat, funtsezko kontraesan bat da.

Nola erantzun errefuxiatuen galderari?

Europa mailako testuinguruan, eskuin muturraren goititzearen parean, Macronen gobernuaren parean, migratzaileen kontrako lege higuingarrien parean, guk gizatasun betebehar hori entzunarazi behar dugu. Eta ez azpimarratu ezin dela denei harrera egin; baldintzarik gabeko harrera ezinezkoa dela. Zirkulazio askatasunak ere Frontex bezalakoak kentzea erran nahi du. Mugak zarratzeko gastatu armada hori guztia. Gizatasun betebehar hori erregulatzeetatik pasatu behar da.

Poliziak etxean egin miaketan Jean-Luc Melenchonek ukan jarrera kritikatu da, «sakratua» zela erran izana eta beste... Irudi horrek min egin diezaioke FIri?

Haren jarrera batzuk, hitz batzuk, frantses zenbaitzuk ez dituzte ulertu. Gero, Melenchon biziki haserre zen, eta ulergarria izan daiteke. Nihaur ez naute 5:00etan iratzarri poliziek. Txoke bat izan daiteke. Etxe miaketak jasaten dituzten frantses anitzek bizi izan dezaketena. Eta, gero, Melenchonen izaera hori ez da izaera berria.

Europako hauteskundeei begira, zein dira zuen helburuak?

Biziki hauteskunde garrantzitsuak dira guretzat. Europaren eraikuntza herritarren interesak mespretxatuz egiten ari dela ikusten baitugu. Austeritatea eta modelo neoliberala inposatuz. Europa horrek azkenean Europa hastiarazteko gogoa pizten baitu.

Eskuin muturraren goititzeaz zer diozu? Nola erantzun?

Eskuin muturra borrokatzeko ez da haren gibeletik korrika arituz izan behar. Guk gure gaiak ditugu aipatu behar. Borrokatu behar dugu eztabaida publikoetan gure gaiak inposatzeko. Esperantza handiarazteko. Eskuin muturrak aiherkundearekin funtzionatzen du. Hortan du bere bazka. Gurea ez da hori. Gurea haserrea da. Eta haserre hori esperantza bilakarazi behar dugu. Nik ez dut sinesten kontzesioak egin behar direnik, ez funtsean, ez forma aldetik. Gure engaiamenduaren muina osatzen duten gaiak molde modernoan ditugu adierazi behar. Dela berdintasuna, justizia soziala, trantsizio energikoa eta exijentzia demokratikoak. Horrek gaitu atxikitzen, eta hori dugu izan behar ardatz.

Kanakia, Katalunia, Eskozia, Korsika, Euskal Herria… Zure ustez ezkerrak jakin izan ote du erantzuten beren geroaz libreki erabaki nahi dutenen eskaerei?

Ni burujabetzaren alde naiz, eta horrekin datorren herrien autodeterminazioaren alde ere bai, maila edozein izanik ere. Halere, eskualdeen independentzien aldeko goratze hori, Europaren bihotzean gertatzen ari den hori, porrot europar baten seinalea ere bada.

Egin diren eskaeretan Europan gelditzeko eskaera egin da.

Nire galdera da ea indartsu segitzen ahal ote dugun barreiatuago izanez.

Baina ez ote da hori herriek erabakitzea?

Bai bistan dena. Autodeterminazioaren alde naiz. Baina eztabaidan nire ekarpena egiteko eskubidea ere badut. Ni ez naiz leku horietan bizi. Behatzaile gisa mintzo naiz. Entzun behar da gertatzen ari dena. Baina horrek sortzen dituen galderak ere entzun behar dira, burujabetza nazionala eta europarrari begira. Burujabetza nahikeria baten adierazpena da. Bada nortasunaren gai hori ere, nire ustez, berdintasunaren gaia gainditzen ari dena gero eta gehiago.

Bihar: Olivier Besancenot NPAko bozeramaileari elkarrizketa.]]>
<![CDATA[Bertsoa, irria eta bizi grina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/028/001/2018-11-16/bertsoa_irria_eta_bizi_grina.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1914/028/001/2018-11-16/bertsoa_irria_eta_bizi_grina.htm Uztapide-ri egin zioten bisitaren argazkia da, Juan Garzia Garmendiak ateratakoa.

Urte hartan eskolarteko finalera iritsi zela gogoan du Euzkitzek. «Gainerako guziak Leintz bailarako bertso eskolakoak ziren». Urte bat lehenago egin zuen topo haiekin, eskolarteko lehen txapelketa egin zutelarik. Azkoitian eta Azpeitian (Gipuzkoa) bertso eskolarik ez zegoela-eta, Aretxabaletara (Gipuzkoa) jo zuen, eta Sarasua anaiekin elkartu zen. «Aitor gazte-gaztetik ezagutu dut, eta zinez maitatu eta estimatu dut».

Herenegun arratsean zendu zen Sarasua, 51 urterekin, urtez urte ahuldu duen gaixotasun larri baten ondorioz. Sarasua Aretxabaletan sortu zen, 1967an. Euskal Herrian izan ziren lehen bertso eskoletako batean parte hartu zuen: 7 urterekin hasi zen kantuan Almen ikastolan, Xanti Iparragirre irakaslearekin. «Bertsolari gisa biziki maite nuen. Zerbait bixia bazuen, ateraldi ederrak egiten zituen. Bixitasun bat atzematen nion. Asko maite nuen haren zorroztasun hori». Gerora, Ipar Euskal Herrira ihes egin zuen Iparragirrek; Sarasua Lapurdira bizitzera joan zenean, han elkartu ziren berriz. «Azkenera arte izan dugu harremana. Bera honat edo ni harat, anitzetan elkartzen ginen».

Bertsoa «intentsitate handienez» Sarasua anaiekin bizi izan duela azaldu du Euzkitzek. «Gure solasetan baziren maiz agertzen ziren bertsolariak: Imanol Lazkano, Manuel Lasarte; eta bagenuen miresmen berezi bat Xalbadorrentzat». Lekarozen (Nafarroa) ikasle zela, 17 urterekin, Elizondotik Urepelera (Nafarroa Beherea), Xalbadorren etxeraino oinez bidea egitea proposatu zien Euzkitzek Jon eta Aitor anaiei, eta hala egin zuten. «Bidean galdu, eta hiruzpalau orduz egiteko bidea ez dakit zenbat orduz egin genuen». Ilunabarrean iritsi ziren, eta hango belardi batean kanpin denda ezartzeko baimena eskatu zuten; hiruzpalau egun pasatu zituzten han.

Bertsolari gisa Jon anaiak bide oparoagoa izan badu ere, Aitorren dohaina goraipatu du Euzkitzek: «Boz izugarri polita zuen, eta kantaeran ere grazia handia. Eta gero, sekulako txispa zuen, eta umore aldetik bazituen ateraldi zinez zapartingarriak; bazuen jendearengana heltzeko dohain izugarria».

Bertso eskoletan irakasle

Lapurdira bizitzera joan, eta familia osatu zuen Sarasuak han. Seaskako ikastoletan aritu zen lanean, teknologia irakasle gisa, eta, gerora, Euskaraz Bizi proiektuaren gidaria izan zen Ipar Euskal Herriko ikastoletan.

Hezkuntza arautuan bertsolaritza irakasten aritzen zen garai haietan Arantxa Otxandabaratz; bulego berean egiten zuten lan. «Finezia handikoa zen; izan dadin umorean, harremanean, bertsotan... Diskretua eta finezia handikoa». Bertsolari bezainbat, euskaltzale gisa ezagutu duela kontatu du: «Euskararekiko ikaragarriko atxikimendua zuen; izan dadin euskalkiekiko, erramoldeekiko. Beti bazuen euskararekiko interesa, eta euskaraz bizitzeko nahikeria handia. Erran nezake beti sinetsi izan duela, eta hein batean frogatu ere bai, euskaraz bizitzea posible dela. Erran nezake beti euskaraz bizi izan den pertsona bat dela».

Anekdotarik ere badu buruan Oxandabaratzek: zuen eritasuna zela-eta, lanaldi erdian aritzen zen Sarasua, eta, eguerdi oro, lankideak honela agurtzen omen zituen. «Kasik beti erraten zigun siesta zati bat guretzako eginen zuela, eta esaten zigun: 'Lankide maiteak, egin ezazue lan; baina ez anitz, e, ongi!'».

Bertso eskoletan irakasle izan zen Aitor Sarasua, eta Bertsularien Lagunak elkarteko lehendakaria ere izan zen urteetan. Irakaskuntzan indarrak jartzea bultzatu zuten elkartetik garai hartan, eta, urte gutxian, bertso eskolen kopurua hirukoiztu egin zen Ipar Euskal Herrian. Ondoren, zuzendaritzako kide ere izan zen, eta Xilaba txapelketaren antolakuntzan ere parte hartu zuen. 2014koaren harira BERRIAk egindako elkarrizketan, pozik agertu zen azken hamarkadan bertsolaritzak Ipar Euskal Herrian hartutako bideaz. «Irakaskuntzan urteetan egin den lanari esker, ugaritu dira bertso eskolak; eta puntako bertsolariak etorri izanari esker ere bai».

Sarasua txikitatik ezagutu zuen Ortzi Idoatek. «Udalekutan gure begirale izan zen, Goñin. Eta gero hemen hasi zen bertso eskoletan». Baionako Biltxokon bertso eskola egiteko biltzen hasi ziren garai haietan, Aitor Renteria Txato, Xanti Iparragirre, Eneritz Zabaleta, Ellande Alfaro... Beste batzuk ere aritu izan dira haiekin urteetan. «Sasi-bertsolariak ginen: tragoak edan, bertsoak bota... Ez dakit bera etorri zen edo guk deitu genuen, baina gure taldean agertu zen, eta zuzendari rola hartu zuen. Harekin ikasi genuen bertsotan aritzen. Lehenago, bertsoak kantatzen genituen, baina nola egin gehiegi jakin gabe».

Eritasunari aurre

Pixkanaka mugitzeko gaitasunik gabe utzi duen gaitz bati aurre egin dio urteetan Aitor Sarasuak. Biltxokoko bertso eskolakoak behin baino gehiagotan joaten zitzaizkion, harekin bertsotan, kantuz, eta eleketan aritzera. «Ikusi dugu bere eboluzioa», kontatu du hunkituta Idoatek. «Baina urte hauetatik zerbait gelditzen bazait, hori da: umorea, etengabe; eta bizi grina. Bizitzeko gogo handia». Xanti Iparragirreri eskainitako Bubo Magnipetasi bertso sortan ere hala idatzi zuen Sarasuak: «Bizitzen irautea, hori da bizitza».]]>
<![CDATA[«Saltzeko argudio da ekologia»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/026/001/2018-11-15/saltzeko_argudio_da_ekologia.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1906/026/001/2018-11-15/saltzeko_argudio_da_ekologia.htm
Zer analisi egiten duzu Frantziako ezkerraren egoeraz?

Europan eta -oro har- nazioartean ere, sozialdemokraziaren zinezko ahultze bat gertatu da, eta horrek ezker guziaren apaltzea ekarri du. Hiru indar handi sortzen ari dira: statu quo neoliberala, eskuin muturreko nazionalismoak eta ezkerreko nazionalismoak. Guk uste dugu beste polo bat bultzatu behar dela: demokratikoa, elkartasunak biziaraziko dituena... Baina hori ekologiatik baizik ez da egiten ahalko. Europa guzian alderdi ekologistak indartzen ari dira. Sozialdemokraziak utzitako bide hori har lezake ahots ekologistak.

Ahots ekologista anitz eta oso ezberdinak daude.

Gaur egun, mundu guziak du bere burua ekologistatzat; saltzeko argudio bilakatu da, baita baliabide naturalak bereganatu eta ozeanoak suntsitzen dituzten Total, Nestle eta halako enpresentzat ere. Emmanuel Macron green washing egiten ari da, eta horrek ekarri zuen Nicolas Huloten joatea. Baina ezkerreko alderdietan ere, batzuk zintzoki ari badira ere, hautetsi andanak AHTaren alde egiten du, zuhaitzak moztearen alde, ez dira oraindik produktibismoaren logikatik atera. Frantzia Intsumisoak ozeanoak erabiltzea aipatzen duenean, bereganatzearen logikan dira oraindik, biziki ikuspegi jakobino eta hein batean kolonialarekin.

Koherentzia aldetik, oraindik zentzua badu alderdi ekologista bat egoteak, eta espero dut gazte belaunaldi berriek kontzientzia ekologikoa garatu eta bat eginen dutela. Arazoa ez da etiketa, baizik eta Europan eta nazioartean gure partaide izanen direnak ere, denak ekologistak izatea.

Zerk desberdintzen ditu EELV eta Generation?

Oraintxe eman ditut arrazoiak. Gustura hartuko genituen gurekin batera, baina beste mugimendu bat sortzea erabaki dute. Egin nahi dutena ekologia bada, ongi etorriak ziren, eta etiketa elkarrekin alda genezakeen. Besterik erabaki dute, eta dolu dut.

Non kokatzen da EELV?

Orain dela bizpahiru urte arte, klima berotzea biziki urrun zen, teorikoa zen, eta ez ginen hunkiak sentitzen. Orain, ohartzen ari gara gaur gertatzen ari dela, gure etxean: gai nagusi bat bilakatzen ari da gure bizitzetan. Eta ohartzen ari gara orain ekin behar diogula. Horregatik erraten dut espazio politiko bat badugula.

Guri inporta zaiguna da ekologian, elkartasunean, eta demokrazian oinarritutako Europa federal baten proposamen politikoa bizi dadin. Eskuin muturreko indar kontserbadoreen, eta indar liberal eta produktibisten parean, indar berri bat sortu behar dugu.

Ez ote da hobe ezkerra batzea?

Demokrazian gara: ez zait arazo bat iruditzen programa politiko desberdinak izanik hautesleei programa politiko desberdinak aurkeztea. Alderdiak gero eta ekologistagoak dira, baina ez dira oraindik osoki. Desberdintasun garrantzitsuak daude, izan boterearekiko harremanean, lurraldearekiko harremanean, proposamenen erradikaltasunean... Ezkerraren batasunerako agindu horrek, ezkerra osotasun homogeneo baten gisa aurkeztuta, egiaz ez du funtzionatzen. Gure erronka da gure proposamen politikoak ahalik eta indar gehien izatea.

Zer Europa irudikatzen duzu?

Aterabidea ez da ez statu quo-a, ez eta estatuetara itzultzea ere. Lilurazkoa da erratea estatuetara itzulita elkartasunean oinarritutako gehiengo ekologistak izanen genituzkeela! Aterabidea da lurraldeei rol gehiago ematea; europar bat, boz bat logika segituko lukeen europar federazioa indartzea. Herritarren erabakiak hobeki irudikatzeko baliabideak behar ditugu Europako Batasunean. Dena ez da Europako hitzarmenetan ezarria. Austeritate politika ez dago hitzarmenetan, erabaki politiko bat da; Greziari egin diotena ez dago hitzarmenetan, erabaki politiko bat da. Egin behar dugun lehen gauza da elkartasunean oinarritutako gehiengo ekologistak lortzea Europan. Eta gauza bera gobernantza maila guzietan. Politikak aldatzeko boterea hartu behar da.

Nola?

Hitzarmenak berrikusi behar dira, eta, bereziki, ekologia hitzarmen bat behar du Europak, ingurumenaren babeserako lan egin behar duela idatzita. Gaur egun, hitzarmenen barnean ere baliabideak badira, besteak beste, herri kontsulta lotesleak gai tematikoei buruz: glifosatoa debekatzea, Europa mailako langabezia saria... Baditugu proposamenak herritarei erabakiak harrarazteko, gaur egungo hitzarmenen barnean.

Eskuin muturraren gorakada handia izan da azken urteetan.

Statu quo-aren porrotak, herritarrak beste zerbaitetan aterpetzera daramatza. Gaur egun, estatuen mugak ezagunak egiten zaizkigu, eta horrek babes sentsazio bat eman dezake, lasaigarria da. Eskuin muturra horretatik elikatzen da.

Horrez gainera, azken urte hauetan ez dugu lortu herritar guzien bizi baldintzak hobetzerik. Produkzioaren eta finantzaren mundializazioak aitzina segitzen du ondorioak kontuan hartu gabe; zinezko erronka bat bada jendeak beraien bizitzen jabe egin daitezen. Eta bada sentimendu bat ere erregimen demokratikoek ez dietela gehiago balio bizitzak aldatzeko.

Ez nau harritzen probidentziazko gizonen bila aritzeak, erregimen autoritarioago, diktatorialagoen bila aritzeak, pentsatuz zinez gauzen martxa aldatuko dutela. Aski lilurazkoa da, egias politika ekonomiko berak eramaten dituztelako batzuek zein besteek, eta demokraziak oraindik ere aldaketa sakonerako espazio bat eskain dezakeelako. Politikak, gizarte proiektu bat proposatzeak, oraindik badu zentzua.

Etorkinen kontrako ezker bat sortzen ari ote da?

Ez dakit. Baina bada arduragabea den ezker bat, gizaki bati gertatzen ahal zaion gauzarik onena dagoen tokian gelditzea dela baitio bere analisi politikoan. Badakigu klimaren ondorioz 2,5 milioi errefuxiatu izanen direla 2050ean. Migrazio horiek ukatzea, gure estatuak behar bezala presta daitezen ukatzea ere bada. Hori zinez arduragabea iruditzen zait. Are gehiago, alde xenofobo batekin jokatzen badu. Nire iritziz, suarekin jostatzen ari dira.

Zer erantzun eman behar zaio herri bakoitzak bere etorkizuna libreki erabakitzeko eskaerari?

Ekologistak, beren burua komunitate gisa onartzen duten herritarren erabakitzeko eskubidearen alde gaude. Alde horretatik eginak izan daitezkeen eskaera demokratiko guziak babesten ditugu. Modu batera edo bestera, aldarrikapen horiei erantzuteko modua aurkitu behar dugu, aldaketa instituzional batean izan ala ez. Ez da Kaledonia Berrian Frantziaren parte izatea erabakitzen dutelako, kanakiarren aldarrikapenei lekurik egin behar ez zaienik, besteak beste, lurren eta itsasoen ustiaketari ala eskubide kulturalei begira dituzten eskaerei dagokienez. Frantzian, aitzinamenduak izan dira azken urteetan, baina urrunago joan behar da. Norbanako bakoitzaren eskubide kulturalak onartu behar dira.

Bihar: Clementine Autain Frantzia Intsumisoko kideari elkarrizketa.]]>
<![CDATA[«Salviniren konplizea da Macron»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/018/001/2018-11-14/salviniren_konplizea_da_macron.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1906/018/001/2018-11-14/salviniren_konplizea_da_macron.htm bonjour», honi bostekoa, besteari irriño bat... Hurbileko kolaboratzaileak inguruan zituen une oro, galdera bat desegokia ala zorrotzegi iruditzean aditzera emanez; bakarra ere ez zuen saihestu Hamonek.

Zer analisi egiten duzu Frantziako ezkerraren egoeraz?

Kasik mundu guziko ezkerrarekin gertatzen ari dena da. Ezkerreko ildo oso bat, sozialdemokraziarena, liberalismoa apailatzea hautatu zuena, itzaltzen ari da, erortzen ari da. Ezkerrarentzat izan duen eragina da, beste ildo baten agertzea; ildo populista bat, Espainian, Frantzian, edo Alemanian ikus daitekeenaren gisan. Ezker-eskuin bereizketa baztertzen dute gizarteak egituratzen dituen bereizketa elitearen eta herriaren artekoa dela erranez.

Interesatzen zaidana ezkerra da; ekologia politikotik baizik ezin da berriztatu; kapitalismoaz, gure garapen ereduaz, eta gure ekoizpen eta kontsumo moduez gogoeta egitera bultzatzen gaituelako. Gogoeta hori, ezkerraren zati anitzengandik alfer pausoan utzia izan da. Horregatik ezarri dut trantsizio ekologikoa programako elementu nagusi gisa. Horregatik jarri naiz bizitzeko errenta unibertsalaren alde. Horregatik ezarri nahi izan nuen presidentetza hauteskundeen garaian iraultza digitalak lanean duen eraginaren inguruko eztabaida.

PS Alderdi Sozialistako zure iragana pisu bat da zuretzat?

Ikusten ditudan jendeen artean ez dit nehork aipatzen, politikako profesionalek izan ezik. Maila pertsonalean beharrezko erabakia zen PS uztea. Nire familia politikoko buruzagien bi herenek traizionatu ninduten kanpaina bati aurre egin behar izan nion. Ez dut egindako ezer ukatzen, eta, era berean, biziki pozik naiz hartu izan ditudan erabakiez.

Badirudi ezkerraren hegemonia lortzeko gerla hasia dela.

Niretzat, arazoa ez da hegemonia.

«Ekologisten hautagaia» zu zarela diozu.

Hala izan nintzen azken presidentetzako hauteskundeetan...

Ez ote da erratea «berdeak ni naiz», «ezkerra ni naiz»?

Ez! Ohartzen ari gara ingurumen hondamen batetik biziki hurbil garela. Ekologia politikoaren helduaroan sartzen ari gara, eta, beti bezala, ikusten dugu aparatu politikoak izan sozialista, komunista, intsumisoa, berdea, beren baitan hetsirik egoten direla. Nik, zera erraten diet alde guzietako ekologistei: sor dezagun hori babestuko eta bultzatuko duen indar politikoa.

Udaberrian izan ziren saialdiak ezkerreko batasun bat lortzeko.

Ez dakit metodo ona den ezkerreko mutur, frakzio guziak bildu, eta mahaiaren inguruan ematea. Ezker herritarra, berritzailea dena, ez da hor. Generationen izenean, herritar hautagaitzarako dei bat eginen dugu Europako hauteskundeetarako; saiatuko gara etorkinen, ingurumenaren, eta gizarte gaien inguruko zerrenda adierazgarri bat egiten. Mugimendu politikoa, gu aitzin edo gure ondoan beste batzuek eramaten zituzten borroken zerbitzura emanen da.

Europaren gaiak zatiketa eragiten du ezkerrean.

Ni itunak aldatzearen alde nago, demokratizazioaren alde nago, merkataritza askerako itunen kontra nago, trantsizio ekologikoaren aldekoa naiz; denek gauza bera erraten dugu. Aldiz, Jean Lucek [Melenchon] uste du Frantzia Europatik ateratzea mahai gainean ezartzearen arriskua har daitekeela aldatzeko. Eta nik ez diet nire haurrei erran nahi herrien arteko kooperazioari uko egin diogula. Alde guzietan nazionalismoen gorakada dagoen testuinguru batean, nork ez du ikusten Europatik ateratzea arras lehergarriak izan daitezkeen lehia eta gatazketara gomita bat dela?

Nola aztertzen duzu eskuin muturraren gorakada?

Ondorioak ikaragarriak dira. Municheko akordio famatu haien garaian Europako demokraziek izan zuten porrot sinesgaitzarekin antzekotasun handiak daude gaur egun arrazismoaren eta nazionalismoaren inguruan demokrazia liberalek duten jarreran. Churchillek erran zuen: «Gerla ekidin nahi izan duzue; gerla eta desohorea izanen dituzue». Gaur egun etorkinei eta gobernuz kanpoko erakundeei begira dugun jarrerarekin, mota guzietako eskuin muturren aitzinean amore ematen dutenek desohorera garamatzate.

Jende horiek, sistema liberalak sortutako etsipenaz elikatzen dira: Macron ez da Salviniren etsaia, haren konplizea da. Guk, Europako ezker ekologista, feminista eta haurridetasunezkoa, burua altxatu eta bataila ideologikoa gure balio propioetan egitea onartu behar dugu.

Zein erantzun eman behar lioke ezkerrak immigrazioari?

Egia erratea. Hurrengo urteetan migrazio handiak izanen dira, gatazkei eta klimari lotuak. Ez da ospe onekoa, baina onartzen dut: gure partea hartu beharko dugu. Zein da alternatiba? Herritarrei gezurra erratea Trumpen gisara murruak eraikitzea aipatuz, ala Macronek eta Salvinik bezala jendea itsasoan hiltzen utziz?

Ezkerrekoa izanik, etorkinen harrera orokortua uka daiteke?

Ez dago kontsentsu sozialik etorkinak baldintzarik gabe hartzeko. Ezkerrekoa izateak, bestalde, erregulazioa ematea erran nahi du, interes orokorrari pentsatzea, merkatuak eta egoera naturalak araurik ez duten lekuetan. Begira Baigorriko adibidea: auzapezak herritarrei idatzi zien bere desmartxa ausarta esplikatuz, eta denek onartutako epe eta leku batera mugatu zuen harrera.

Herrien autodeterminazio eskubidea eztabaida publikora atera da azken urteetan.

Kataluniako gertaldia Espainiako eta Europako demokraziaren porrot ikaragarri bat bezala ikusi dut. Lurralde baten etorkizunari buruzko iritzi bat emateko borondatea dagoen toki batean, hautetsontziak hausten dituzten militar eta polizien sinboloa, zorigaitzekoa da. Eta ondotik, prozesu politiko bat izan beharko lukeena judizializatzea, erranez epaileek erabakiko dutela Kataluniako egoeraren aterabidea...

VI. Errepublika bati begira demokraziaren eta lurraldeen gaia berrikustearen aldekoa naiz. Nik ez dut eztabaida honetan sartu nahi demokraziaren ikuspegi arkaiko bat ekarrita, Parisen erabakitakoa herritar guzientzat ona litzatekeela erranez. Aitzinamenduak izan dira, lehenik deszentralizazioaren harira, ondoren eskualdeko hizkuntzen harira. Prozesu hori jarraitzearen aldekoa naiz.

Frantziak ez ote du nolazpaiteko zor moral bat herri gutxitu horiei begira?

Nik ez dut hori horrela bizi, bretainiarra izanez. Uste dut noiz edo noiz hobenak eginak izan direla, bereziki, hizkuntzaren irakaskuntza oztopatu nahi izan delarik. Nik ikusi dut nire aitaren edo gurasoen belaunaldiari kasik debekatzen zitzaiolarik bretoiera mintzatzea, edo gutxienez normala ikusten zelarik bretoiera ez irakastea, funtsean beste zerbaitera pasatu behar zelako. Katalanek gauza bera erraten dute. Uste dut hobenak izan direla. Hoben ukaezinak. Eta uste dut orain heldutasun politikoak agintzen digula irakaspenak ateratzea huts horietarik, eta ez gehiago ikustea kultura eta nortasun horien garapena zerbait arriskutsu gisa Frantziarentzat, baizik eta xantza baten gisa.]]>
<![CDATA[Ezkerra, ezin bateratu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/014/001/2018-11-13/ezkerra_ezin_bateratu.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1917/014/001/2018-11-13/ezkerra_ezin_bateratu.htm
2017ko presidentetzarako hauteskundeetan, ezkerreko alderdi guzien emaitzak batuta %32ra iritsi ziren; V. Errepublikan izandako emaitzarik apalena. Eta 2016ko udaberrian lan legearen kontra sortutako mugimendu sozialak ere, kopuruan, hamarkada bat lehenago CPE kontratuaren ala erretreta erreformaren kontra izandako mobilizazioek baino aise jende gutxiago batu zuten. Azkenik, PS Alderdi Sozialistaren krisia ere nabarmentzekoa da. Macronek eskuinetik eta Jean Luc Melenchonek ezkerretik gainditua, Frantzian ez du gehiago eraginik.

Couperen iritziz, hiru elementu azpimarratu daitezke azken urteetan Frantziako panorama politikoan: Macron eta Martxan mugimendua, eskuin muturraren gorakada, eta Frantzia Intsumisoaren agerpena. 2017ko hauteskundeetan «berrikuntzaren hautagaia» izan zen Macron; «ilusio bat, komunikazio kondaira bat» sortu zuela dio Coupek. Naomi Kleinek teorizatutako shock-aren estrategia ere ikusten du bere jardunean. «Fronte guzietan batera eraso egin du: lan legea, larrialdi egoera konstituzioan sartzea, etorkinak, mugimendu sozialen kontrako errepresioa, zerbitzu publikoen kontrako erasoak...».

Eskuin muturraren gorakadarekin lotura zuzena du Macronen politikak, Cervera Marzalen iritziz. Bost kontinenteetan gertatzen ari den gorakada hori «pobrezia eta berdintasunik eza emendatu dituen 40 urteko kudeaketa neoliberalari» egozten baitio ikerlariak. Halaber, pixkanaka «sozial-liberalismora lerratu den» ezker sozialdemokrata ere hobenduntzat du. «Zinez ezkerrekoa den ezker baten faltan, herritarren haserrea aker pekatzaile batzuen kontra itzulikatzen ari da; bereziki, etorkinak eta musulmanak». Eztabaida Europako hauteskundeetara eramanez gero, gaur egungo zatiketa politikoa Macron eta Matteo Salvini Italiako Barne ministroaren artekoa dela pentsa litekeela uste du. «Alta, Salvini Macronen umea da. Politika ekonomiko bera dute, oinarrian. Bolsonaroren politika ekonomikoa begiratzen badugu ere, sindikatuak debekatu nahi ditu, greba eskubidea debekatu, erretiroaren adina gibelatu, langabezia ezabatu... Neoliberal bat da. Eta Macronen gisako neoliberalen artean ere zinezko bultzada autoritario bat dago».

Frantzia Intsumisoa

Behin baino gehiagotan agertu da azken urteetan ezker erradikala bateratzearen beharra. 2007ko presidentetza hauteskundeen ondotik, Olivier Besancenot LKIko hautagaiak ezkerreko beste joerei denen artean mugimendu zabal bat osatzeko deia egin zien, baina ez zuen espero zuten emaitza lortu. 2009an, NPA alderdia bultzatu zuen, LKIk antikapitalistak batzeko, baina urteetan indarra galduz joan da.

Garai berean, PS utzi berria zuen Melenchonek Ezkerreko Alderdia sortu, eta Ezkerreko Frontea osatu zuen alderdi komunista eta ezkerreko beste alderdi andanarekin. Komunistekin zituzten harreman txarrak zirela medio, azken urteetan bertan behera gelditu da elkarlana. 2015-2017tik aitzina, Ezkerreko Alderdian gogoeta bat abiatu zutela azaldu du Cervera Marzalek. «Herritarrek ezkerrarekiko konfiantza galdua zutelako, ezkerra elkarretaratu ordez herria federatu behar zela erran zuten, eta herria federatzeko alderdi politikoen gainetik pasatu behar dela, zuzenean herriari mintzatzeko, hizlari handien moduan, probidentziazko gizonaren gisan. Eta hori guzia onartua du Frantzia Intsumisoak. Ekitaldietan internazionala, bandera gorriak eta igitaia eta mailua kendu dituzte, eta komunikazioan gehiago nabarmenduko dituzte jendeak, langile edo proletargoa baino. Hori aldaketa nabarmena izan da Melenchonen estrategian».

Chantal Mouffe filosofoa da estrategia populista horren teorizatzaile nagusia. «Estrategia horretan, bada ideia biziki garrantzitsu bat: nazioaren, identitatearen eta ordenaren gaia ez zaiola eskuin muturrari utzi behar... Haiek uste dute FNri bidea moztuko diotela; nik alderantziz uste dut, FN elikatzen dutela, bere agendaren arabera jokatzen dutelako».

Horrek sortzen duen «anbiguotasuna» aipatu du Cervera Marzalek. Djorde Kuzmanovic Frantzia Intsumisoko kidearen figura, eta Melenchonek etorkinei buruz egin izan dituen adierazpen batzuk. «Bada ildo patriotiko eta chauvinista bat eztabaida sortzen duena». Haren iritziz, ezkerrean batzuk «argiki internazionalistak» dira, eta, zirkulazio eta instalazio askatasuna defendatzen dute NPAk bezala. «Eta badira immigrazioa agortu behar dela diotenak, paperik gabeko langileak erregularizatzea onartzen dutenak, baina ez paperik gabeko guziak, ez direnak mugak irekitzearen alde. Zatiketa argia da, eta bi aldeek onartzen dute».

Oraingoz, «etorkinen kontrako ezkerra» terminoa erabili nahi ez badu ere, eztabaida dagoela onartu du Coupek, eta beldur da ezkerraren zati bat horretara bilaka ote daitekeen. «Etorkin guziak hartzea ezinezkoa dela errateak esan nahi du etorkin gehiegi badela. Argudio onartezina da».

Azken bi hilabeteetan Frantzia Intsumisoa ikertzen ari da Cervera Marzal, eta gai horiek tokiko taldeetan sortzen duten eztabaida nabarmendu du. Haren ustez, ezin da erran Frantzia Intsumisoaren barruan joera politiko bakarra dagoenik. «Eztabaidak irekiak dira, Ensemble alderdiak pisu handia du Frantzia Intsumiso barnean». Berriki, Mediapart agerkarian egin zioten elkarrizketan, diskurtsoan «diferentziak» ager badaitezke ere, 2017ko hauteskundeetarako programak batzen dituela adierazi zuen Daniele Obono Frantzia Intsumisoko eta Ensembleko kideak. «Kohabitazioak iraunen du denek baldin badute zer irabazia. Funtsean, badu hamar urte PG eta Ensemble elkarlanean ari direla, elkarrekin funtzionatzen dutela; batzuetan desadostasunekin eta desadostasun horiek eszena publiko eta mediatikoan agertu izan dira tarteka. Baina, iruditzen zait oraingoz batasun bat atxikitzea lortu dutela. Badute interesa elkarrekin egoteko».

Horregatik, eta Frantzia Intsumisoan «anbiguotasunak» daudela azpimarratzen badu ere, ez zaio onargarri Italiako M5S mugimenduarekin konparatzea. «Ezin dira maila berean jarri M5S mugimenduaren gisan etorkinak mugara eramatea proposatzen duen mugimendu bat, eta Frantzia Intsumisoak bezala bere programan paperik gabeko langile guziak erregularizatzea proposatzen duena. Antinomikoak dira. Eta hori diot, nahiz eta pentsatzen dudan Frantzia Intsumisoa ez doala aski urrun etorkinen gaian». Macronen aldekoei leporatu die Frantzia Intsumisoa eskuin muturrarekin konparatzea, «Macronek berak zinezko neurri xenofoboak hartu dituelarik etorkinen kontra».

Ezkerraren bateratzea

PS hiltzear dela, bere lekua nork hartuko hegemonia gerla bat abiatua dela aipatu izan da maiz. Benoit Hamonen Generation eta Jean Luc Melenchonen Frantzia Intsumisoa aurkezten dira lehia horretan. Couperen iritziz, «arrazoinamendua» hori izanen den bitartean ez du funtzionatuko. «Ezkerra ez da federatuko. Hegemoniaren bila joanen den edozein alderdi edo egitura porrotera doa». Kontrako iritzia agertu du Cervera Marzalek. «Hegemonia gerla bukatua da. Frantzia Intsumisoak irabazi du». Hala ere, noizbait bien arteko hurbiltze bat gertatuko dela uste du. «2022ko hauteskundeetarako azken lasterketa da zinez garrantzitsua. Badakite aliantza bat negoziatuko dutela, baina bi aldeek ahalik eta aliantzarik onena nahi dute, eta ez da aliantza goizegi egin behar». Frantzia Intsumisoaren kontrako miaketetan batzuentzat beldurgarria izan daitekeen «irudi bortitz» bat erakutsi badu ere, azken urteetan, Melenchonek bere irudia baretu duela uste du, eta, beraz, hura ikusten du ezkerra bateratzeko «lekurik onenean».

Helburu berarekin elkartu ziren maiatzean Attac mugimendua eta Copernic fundazioa. Ezkerreko alderdi, sindikatu eta eragile kasik guziak batu zituzten, Parisen eta Frantziako hiri nagusietan «marea herrikoi bat» osatzeko xedearekin. Hilabeteetan isilpean egindako bilkuren emaitza izan zen. «Denek erran zuten: ez gara astakerietan ibili behar», azaldu du Coupek. Maiatzaren 26ko mobilizazioak batasun irudi bat erakutsi zuen, baina ez zuen bildu espero zen jende kopurua. Geroztik, bere horretan gelditu da elkarlana. «Zaila da. Bakoitzak bere erritmoa du, hauteskundeak heldu dira...». Urtea bukatu aitzin, etorkinen eta ingurumenaren gaiari lotuta bi ekitaldi antolatzeko xedea zutela adierazi zuen Alternatiba egunetan Baionara etorri zenean. Gaur-gaurkoz, ez dute jendaurrean ezer jakinarazi.

Hala ere, Cervera Marzalek argi utzi du: ez du egituren baturan sinesten. «Niretzat, ezkerrak hobekuntzarik lortuko badu, ez da izanen pertsona bakar baten gibelean bateratuta. Baizik eta autoantolakuntza praktikak plantan emanez, azken urteetako mugimendu sozialetan ikusi ahal izan ditugunen gisan. Nik askoz ere gehiago sinesten dut behetik gora modu autonomoan eta autogestionatuan antolatzen den ezker batean, biztanleriaren parte nabarmen bat mugimenduan emanez, karrikan, grebetan, bileretan, plaza publikoetan, unibertsitateetan, sindikatuetan, han eta hemen... Niretzat, masa mobilizazioetan da gakoa». Antzera aritu da Annick Coupe ere, eta «iruditeria politiko berri baten» beharra aipatu du: «eraldaketa soziala, ekologikoa eta feminista bilduko dituena; diskriminazio guzien aurkakoa».

Zein izanen da txinparta? Cervera Marzalen iritziz, ezinezkoa da jakitea. «Herri mugimendu handiak sortu izan direnean, ez ziren sekula aurreikusiak». Errusiar iraultza eta 68ko maiatza eman ditu adibidetzat. «Gaur egun, langile mugimendu hori erabat zatitua dago, erabat desegituratua. Lehen baino lan baldintza prekarioagoak dituzte; prekaritatea oztopo bat da antolatzeko: mobilizatzen direnak ez dira sekula pobreenak eta behartsuenak, iraupenean direlako: ezin dira greban jarri, garestiegia delako; ezin dira manifestazioetara joan, denbora gehiegi hartzen dielako. Indar alternatiboen bila ari gara».

Coupe: «Galdera da nola antolatzen diren herritarrak; nola eraikitzen diren fronte komunak elkarlanetik». Mugimendu ekologista, immigranteen ondorenak diren langile auzoetako gazteak, eta ikasketadun gazte prekarioen artean loturak eratzeko beharra azpimarratu du, hain zuzen ere, Cervera Marzalek. «Hori da borrokak bateratzearen gaia. Helburu laudagarri bat da, nire ustez, baina ez da dekretuz ezartzen ahal. Nik horretan dut nire esperantza, ezkerreko populismo batean baino. Interesgarria da, baina duda handiak ditut Melenchon bezala 30 urtez PSko kide eta 20 urte baino gehiago senatari izan den politikari bat izanen den gure arazo guzien aterabidea».

Bihar: Benoit Hamon Generation alderdiko buruari elkarrizketa.]]>
<![CDATA[Astelehenerako grebara deitu dute Ipar Euskal Herriko ikastetxeetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-11-09/astelehenerako_grebara_deitu_dute_ipar_euskal_herriko_ikastetxeetan.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-11-09/astelehenerako_grebara_deitu_dute_ipar_euskal_herriko_ikastetxeetan.htm Konfiantzaren eskola batentzat deitutako lege proiektua urtarrilean bozkatu nahiko lukete Frantziako Asanblea Nazionalean, 2019-2020ko ikasturtean aplikatzeko gisan. Astelehenean grebara joko dute, zazpi sindikatuk dei eginik: FSU, UNSA, SGEN-CFDT, CGT, FO, SUD eta SNALC. Mobilizazioak iragarri dituzte. Ipar Euskal Herriari dagokionez, Baionan eginen dute manifestazioa, 10:30ean, Santa Ursula plazan hasita. LAB sindikatuak bat egin du.

Postu horiek murrizketekin batera, Jean Michel Blanquer ministroak asmoa erakutsi du lehen mailako eskoletan 1.800 postu gehiago sortzeko. Sindikatuen ustez, baina, lehen mailako eskolak «lehenestea» ezin da egin baliabideak beste eremu batzuetatik kenduta.

Grebara deitu duten sindikatuek ohartarazi dute «lilura bat» besterik ez dela Frantziako Gobernuak hezkuntzari ematen dion lehentasuna. Haien esanetan, postuen murrizketa bat dator Parisko gobernuak hasia duen «kontraerreformekin». Salatu dute «eraso» horiek osotasun baten parte direla, eta bat datozela Frantziako Gobernuak langile publikoen kopurua murrizteko erakutsitako asmoarekin —sindikatuen arabera, 120.000 postu kendu nahi ditu Parisko gobernuak—. Gainera, oroitarazi dute azken urteetan izoztuta izan dituztela lansariak.

Horiek horrela, grebaren bidez eskatuko dute gera daitezela bertan behera Hezkuntza Ministerioak azken urteetan abiatutako aldaketa nagusiak. Eskari hauek egingo dituzte: postuen murrizketa gelditzea eta beharrezkoak diren postuak sortzea; unibertsitaterako sarbidea arautzeko Parcoursup sistema kentzea, baxoaren eta lizeoaren erreforma bertan behera uztea; Konfiantzaren eskola batentzat lege proiektua baztertzea; eta akademien bateratzea bertan behera uztea.

Manifestazioa Baionan

LAB sindikatuko hezkuntza sailak ere dei egin du greba mugimenduan parte hartzeko eta astelehenean Baionan antolatutako manifestaziora joateko. Sindikatu abertzalearen hitzetan, Hezkuntza ministroak «eraso» egin die langileen eta irakasleen lan baldintzei, eta eskolaren «erabateko aldaketa» gauzatu nahi du, izaera «liberala eta atzerakoia» emateko. «Lizeoaren erreformak kristalizatzen du gure kezka baina badira beste kezka anitz», azaldu du Pettan Aizager LABeko irakaskuntza esparruko ordezkariak. «Lanpostuak kenduz ez da hobeki irakatsiko». Salatu du haiek tronpatzen saiatu direla aldaketen zati bat bakarrik kontatuz: «Erran dute lehen mailan postuak gehituko dituztela, aipatu gabe bigarrenean kenduko dituztela. Gutaz trufatzen dira ala? Uste dute ikasleei matematikak irakasten dizkiegula baina guk ez dakigula kalkulatzen?».

Aizagerrek deitoratu du Parisko gobernuaren beste asmo bat ere: poliziak sartzea ikastetxeetan, ikasleen bortizkeria apaltzeko helburuz. «Zer eginen dute, beren pistola atera? Guk ez dugu horrelako segurtasun jarreretan sinesten. Ahalak eman behar dira, ikasgeletako ikasle kopurua txikitu, irakasleak ongi prestatu; hezkuntza justu eta askatzaile bat izateko».]]>
<![CDATA[Elkarrizketa soziala bultzatzeko elkartea aurkeztu dute Baionan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2018-11-08/elkarrizketa_soziala_bultzatzeko_elkartea_aurkeztu_dute_baionan.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2018-11-08/elkarrizketa_soziala_bultzatzeko_elkartea_aurkeztu_dute_baionan.htm
Enpresa txikiei «abantailak eta aterabideak» proposatzea da EHES elkartearen helburua. Bi atal nagusi landuko ditu: langile batzordeen abantaila berak proposatzea enpresa txikietako langileei, eta enplegatzaileen eta langileen arteko lan bitartekaritza eskaintzea.

«[Ipar] Euskal Herria enpresa handi bat balitz bezala hartu dugu, enpresa txikienei enpresa handien abantaila berak proposatzeko», azaldu du Jean Baptiste Etxeto CFDTko kide eta Garapen Kontseiluko presidente ohiak. Frantziako legediaren arabera, 50 langiletik gorako enpresa orok langile batzorde bat behar du, eta horrek abantaila soziokultural andana ematen dizkio langileari. EHESren bidez, 50 langiletik beherako enpresei ere enpresa batzorde baten abantaila soziokultural berdinak ukaiteko aukera eskaini nahi diete: beherapenak aisialdietan, tarifa apaleko bidaiak, beherapenak eta abantailak tokiko 500etik gora saltegitan... Helburua, langilearen erosahalmena emendatzea da, funtsean. Parte hartu nahi duen enpresa txikiak, hilabetero, euro bateko gastua izanen du langile bakoitzeko. Izan dituzten harremanetan jadanik nagusi bat baino gehiago interesatua agertu dela adierazi dute.

Lan bitartekaritzari dagokionez, sindikatuetako eta enpresaburuen elkarteetako ordezkari banaz osatutako batzordeak antolatuko dituzte, eta telefono zenbaki bat ireki dute langileek eta enplegatzaileek haiengana jo dezaten. «Lan gatazka sortu aitzin, langileari eta nagusiari informazioa eta bitartekaritza proposatu nahi dizkiegu», azaldu du Eñaut Aramendi LABeko kideak. «Bonba lehertu aitzin egoera baretzea», aipatu du Etxetok. Bere hitzetan, bitartekaritza batek enpresetan egunerokoan sortu daitezkeen arazo eta desadostasunak konpondu ditzake; lan auzitegiraino iritsi gabe, elkarrizketaren bidez.

Azkenik, bestelako zerbitzuak eskaintzea ere xedeen artean da; formakuntza saila irekitzea aipatu dute, besteak beste. Proiektua sortzeko laguntza ekonomikoa ere eskuratu dute: Akitania Berria eskualdeak 30.000 euro eman ditu, Pirinio Atlantikoetako departamenduak 12.000, eta Credit Mutuel bankuak 8.000.

Negoziazio kolektiboa

EHESren bidez negoziazio kolektiborako esparru bati bide irekitzeko aukerarik dagoen galdetuta, «proiektuan» dela azaldu du Jean Baptiste Etxeto CFDTko kideak. «Elkarteak markatu dituen helburuetan da», Eñaut Aramendi LABeko kidearen arabera. «Momentu baten buruan, lurralde mailako akordioak beharko ditugu». Etxetok ez du baztertu tokiko batzorde parekide bat sortzeko aukera ere: «Dena irudika dezakegu. Gure arrangura politikoetan da, eta ororen buru abian emanen dugu».]]>
<![CDATA[Ipar Euskal Herrian elkarrizketa soziala bultzatuko duen elkartea sortu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/158992/ipar_euskal_herrian_elkarrizketa_soziala_bultzatuko_duen_elkartea_sortu_dute.htm Wed, 07 Nov 2018 17:03:33 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/158992/ipar_euskal_herrian_elkarrizketa_soziala_bultzatuko_duen_elkartea_sortu_dute.htm <![CDATA[«Herriak ezabatzeko» estrategia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1965/007/001/2018-11-04/herriak_ezabatzeko_estrategia.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1965/007/001/2018-11-04/herriak_ezabatzeko_estrategia.htm
Egin klik irudiaren gainean handiago ikusteko
 

MERKATU NAZIONALA

Kolonizazioaren hastapenak kapitalismoaren garatzearekin lotzen ditu Bouamamak. «Ekoizpen modu kapitalista agertzen hasi zenean, Frantzia herrialde barreiatua zen, kultura anitzekoa; eta, merkatu nazional bat egituratzeko beharrari erantzuteko, kultura politika bat abian eman zen, politika identitario bat, kolonizazio politika bat izanen zena. Frantziako Erresuman zegoen kultura, hizkuntza eta nortasun aniztasunarekin zer egin izan den ikusten dugunean, eta kolonietan egindakoarekin konparatzen dugunean, agerikoa da jarraitutasun eta koherentzia lotura bat. Kontsideratuko da nazioaren batasun politikoa lortzeko beharrezkoa dela batasun kultural bat. Eskema horrek gaur arte segitu du».

Bouamamaren hitzetan, pentsamendu eskema bat eratu du historikoki Frantziak: «Aniztasun kulturala asimilatu eta ustezko sasikultura frantses baten homogeneotasun batean transformatzean eta inposatzean oinarritzen da». Bere ustez, horrek desberdintzen ditu Frantziaren eta Ingalaterraren kolonizazioak: «Frantziar kolonizazioa ez dator soilik zibilizatze misio batekin; ideia batekin ere badator: kolonizazio on bat dela herria desagertu eta frantses bilakatzen denean».

Prozesu horiek bortizkeriaz egin direla dio: bortizkeria erreala eta sinbolikoa. «Errepublikako irakasleek euskal eta bretainiar kulturak frantses kulturaren azpiko gisa aurkezten zituzten, salbaien kultura gisa; bizian zerbait lortu nahi bazen baztertu beharreko kulturak gisa. Eta, beraz, euskaldunekiko, bretainiarrekiko, okzitaniarrekiko eta besteekiko bazen halako zibilizatze misio bat, kontsideratzen baitzen ez zirela zibilizatuak, eta beren kulturarekin ez zirela gai bizitza garaikide bat bizi ahal izateko».
   

LOGIKA OROKOR BERA

Bouamamaren iritziz, logika orokorraren eta politika horren helburuak berak izan dira Frantzia metropolitarrean eta itsasoz haraindiko lurraldeetan. «Erabilitako baliabideak edozein izanik ere, politika horren helburua da herrien berezko kulturak desagerraraztea, integratzea -integrazio hitza garai horretan agertzen da, eta gaur egun ere aurkitzen dugu etorkinei begirako politika asimilazionistetan-; eta, beraz, herri horiek xurgatu behar dira, frantses bilakatzeko».

Erabilitako moduetan da desberdintasuna. Aljeria konkistatua izan zen, eta biztanleriaren herena hil zuten. «Bistan dena: ezin da erran Euskal Herrian gauza bera izan denik. Baina beste bide batzuetatik, eta nik uste dut horretan tematu behar dela, logika eta helburuak berberak ziren. Eta, bortizkeriari dagokionez, noski, hilen kopurua garrantzitsua da, baina populu baten suntsiketa -hori baita kontua prozesu bukaeran sekulako bortizkeria da. Ezagutu ditugun erresistentziak egon ez balira, gaur egun ahantzia izanen genuen historikoki Frantziako lurraldean herri bat baino gehiago daudela, beren hizkuntza eta abarrekin».
   

ESTRATEGIA KOLONIALA

1950eko hamarkadatik aitzina bere kolonietan independentzia aldarrikapenak indartzen ikusi zituenean, bi helburu markatu zituen Frantziak: estrategikotzat jotzen zituen kolonia batzuk atxikitzea, eta kolonialismoaren kontrako mugimendua erradikal ez bilakatzea. «Estrategia horrek, alde batetik, Aljerian errepresioa indartzea ekarriko du, independentzia lortzea inondik ere posible ez dela erakusteko, eta, era berean, Saharaz hegoaldeko Afrikako herrialde batzuen independentzia taktikoa prestatuko dute», Bouamamaren hitzetan, ez dezaten «neokoloniala izango ez litzatekeen independentzia bat» aldarrikatu. Frantziaren «estrategia inperialista» guzia ideia baten inguruan oinarrituko da: «Inperio kolonial deskolonizatu bat, errealitatean ez dena independentea. Deskolonizazio negoziatuak izanen dira, kolonizatzailearekin duten menpekotasuna atxikitzeko gisan».

Afrikako agintarien ondoan aholkulariak ematen dituzte, eta partaidetza ekonomikoak izenpetu, «Afrikako herrien mesedetan izan ordez Frantziaren interes ekonomikoen mesedetan izan daitezen». Defentsa akordioen bidez presentzia militar bat atxikiko du Frantziak, egoki irudituko zaionean esku hartzeko gisan. «Frantzia gerra andanatan sartua da beste estatu inperialista batzuen mesederako. Funtsean, afrikarrak beren meneko atxikitzeko beste estatu inperialisten azpitratularia izango balitz bezala da. Horrek esplikatzen du gaur egun Frantzia izatea Afrikan militarki gehien esku hartzen duen herria». Liburu bat aterako du aurki Bouamamak, Afrikan diren kasik gerla guzietan Frantzia inplikatua dela erakutsiz.

Azkenik, beste kolonia batzuk ere atxikiko ditu: Kaledonia Berria, Mayotte... Militarki eremu estrategikoak baitira, eta itsasoari lotutako baliabideak ustiatzeko aukera ematen baitiote. «Afrika kostaldean harri meta batzuk atxiki ditu, inguruko baliabide naturalak ustiatzeko aukera ematen diolako».
   

EUROPAKO BATASUNA

Europaren eraikuntzarekin, herri kolonizatuek berekiko zuten menpekotasuna Europarekiko menpekotasun bilakatu du Frantziar kolonialismoak, Bouamamaren arabera. Europak herrialde anitzekin dituen partaidetza ekonomikoak hartu ditu adibidetzat. «Akordio horiek erabateko zinismo eta eskandalua dira, erabateko merkatu librea inposatzen baitute industrializazio apaleko eta indartsuko herrialdeen artean». Menpekotasun harreman horiek atxikitzeko Frantziak esku hartze militarrak biderkatu dituela dio. «Gaur egun, oso presente dago militarki Txaden, Senegalen eta beste herrialde anitzetan. Funtsean, Europar Batasunaren jendarmea da kontu horiei dagokienez».
   

ERREFUXIATUAK, ETORKINAK

Europako Batasunak Afrikan duen eraginaren ondorioetako bat errefuxiatuen iritsiera masiboa da, Bouamamaren erranetan. Egoera ekonomiko «ezinago txar batetik» edo gerlatik ihes egiten dute, eta, parean, «mugen kontrolaren militarizazio bat aurkitzen dute; Frontex agentziarekin, besteak beste. Horrek ondorio argi bat du: mediterraneoan hiltzen direnen kopuruak gora eginen du. Bide batzuetatik sarbidea blokeatuz, gero eta bide arriskutsuagoak hartzera bultzatzen dituzte. Ein dutenez bizirik iraun, doazen jendeek joaten segituko dute, eta, errepide zuzenenak itxiak badira, errepide arriskutsuagoak hartuko dituzte».

Azkenik, Europan eta bereziki Frantzian direnekiko «harreman asimilazionista» aipatu du Bouamamak. «Horiek dira hiru oinarriak: ekonomikoki eta militarki menpekotasun zuzena, mediterraneoaren zaintza militarra, eta haiek frantsesak izanik ere gurasoak beste leku batzuetakoak dituzten bazter auzoetako gazteekiko politika asimilazionista. Hori adierazten da diskriminazioen bidez, islamofobiaren bidez, salbaien gisara aurkezten dituen bazter auzoei buruzko diskurtso baten bidez». Berriki, Olivier Faure PSko idazkari nagusiak azaldu du «alderantzizko kolonizazio bat» dagoela langile auzoetan. «Hori erailketarako dei bat da. Horrek denak faxismora darama. Alderantzizko kolonizazioa aipatzen delarik, kolonizazioak nazio askapenerako borroka esan nahi du; beraz, jendea armak hartzera deitzen du populazio horren kontra. Erran gabe aditzera emana da horiek direla etsaiak».
   

EMANTZIPAZIO BIDEAK

Malcom X aipatuz, «premiazkoak diren modu guziak» izan daitezke emantzipazio bideak, Bouamamaren iritziz. «Herri kolonizatu bakar batek ere ez du borroka armatua lehen borroka molde gisa hautatu. Oro har, beste borroka molde batzuekin hasi dira, eta borroka molde horien mugak agertu direnean egin dute herri batzuek borroka armatuaren hautua». Independentzian pentsatu aurretik, nortasunaren gaia da lehentasuna, Boumamarentzat. «Herri batek bere hizkuntza, nortasuna, bere izaera galdu dituenean, biziki zaila da deskolonizaziora daraman dinamika batean izatea». Bigarren etapa klase popularretan erroak egitea da. «Kolonialismotik ateratzea epe luzeko prozesua da. Horrek ekartzen du norbere historia ezagutzea, norbere memoria ezagutzea, norbere borrokak ezagutzea. Eta, bestalde, langile klasean erroak izatea, eta perspektiba independentista atxikitzea; nahiz eta erabat irrealista izan, nahiz eta indar harremanak ez duen pentsarazten independentzia posible denik».

Emantzipaziorako bidean kolonizatzailearen peko instituzioetan parte hartzeaz ez du aldeko edo kontrako jarrera erabatekorik Bouamamak. «Nahiago dut aipatu zer baldintza diren beharrezkoak independentziarako dinamika herritar baten mesederako». Lehena, instituzio horiekiko kritika atxikitzea, barnean izanik ere. «Instituzioetan sartu eta isilik egotea da gauzarik okerrena, eta ahaztea instituzio kolonialak direla. Okerrena da jendeari gezurra erratea. Niretzat, arazoa ez da egotea edo ez, baizik eta zer egiten den bertan. Parte hartzeak erran nahi du instituzio horren dimentsio koloniala salatzen segitzea».

Azken urteetan, kolonialismoaren kontrako dinamika berri bat ikusten du, izan Afrikan, izan Latinoamerikan, baita Frantzian ere. «Bada mugimendu andana zapalkuntza sistema baten analisia diskurtsoa bereganatu duena». Bouamamak berak kolonialismoaren kontrako eskola bat sortu du «Loturak sortu behar dira: belaunaldien eta herrien artean».   ]]>
<![CDATA[Aterpearen gerizan, paperen peskizan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2637/014/001/2018-11-04/aterpearen_gerizan_paperen_peskizan.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2637/014/001/2018-11-04/aterpearen_gerizan_paperen_peskizan.htm
22 urterekin ihes egin zuen Momok Sudandik, eta, Mediterraneoa zeharkatzean, «itsasoaren heriotza» ikusi zuen. «Bidaia lazgarri batean», Italiatik Alpeak igaro, eta Parisera iritsi zen; Euskal Herrian bizi da azkenaldian. Kuadjok -egiazko izena ez emateko eskatu du- 45 urte ditu, arrazoi politikoak zirela medio ihes egin zuen Togotik, 2013an; Lapurdiko familia baten etxean bizi izan da bi urte hauetan. Hirurak elkartu ditu BERRIAk, zer egoeratan bizi diren konta dezaten.

Oso ibilbide ezberdinak izanik ere, oztopo berberak aurkitu dituzte gaur arte. Aterpetze zentroak ezagutu dituzte, eta, asilo eskaera egiteko prozesu luzea izan ondotik, Frantziaren ezezkoarekin topo egin dute. Dirua zutenak hoteletan ibili dira; besteek karrikaren gogortasuna ezagutu dute. «Egia da hona gatozen guzien egoerak oso desberdinak direla», laburbildu du Kuadjok. Egoera «irregularrean» bizi dira hirurak gaur egun, noizbait paperak lortuko dituzten esperantzaz.

«Ez nuen ideiarik ere nora iritsiko nintzen», hasi da Momo. Kuadjok eta Maherrek bazuten Europaren berri, baina hemengo bizimodua ezagutzean, koska kulturalaren hasierako harridura nabarmendu dute guziek.

Europako jendea ez du «pozik» ikusten, baizik «beti kexaka»; baina, bost urteren ondoren, ez du bera kexaka aritzeko arrazoirik ikusten Kuadjok. «Hondarrean ez duzu ukanen nahi duzun hori. Ez dut nik erabakitzen, beste batek erabakitzen du nire ordez: prefeturak, OFPRAk, Frantziako Estatuak. Lan egin ahal izateko, paperak izateko, bidaiatu ahal izateko... ez dut nik erabakitzen. Ez naiz auhenka aritzeko posturan sentitzen. Egunean-egunean bizi naiz, bihar hil naitekeelako. Beraz, ez dut ezertaz damutu nahi».

Frantziako administrazioaren jarrera maltzurra salatu du Kuadjok, asilo eskaera ukatu ondotik, edozein tramiterako dagokien enbaxadara dokumentuak lortzera joateko eskatzen baitiete. «Arriskutsua da. Agian, ez gara ongi mintzatu asiloa eskatzean, ez dugu ongi esplikatu, ez gaituzte sinetsi... Baina zerk frogatzen du gezurra erran dugula?».

Aterpetze sarea

2015ean sortu zen Etorkinekin kolektiboa. Orain arte, besteak beste Cimade elkarteak kudeatu izan du etorkinen harrera, bereziki laguntza juridikoa emanez. Paperei buruzko informazioa ematen zieten, baina etorkinek galdera bat zuten: «Eta orain, nora joango naiz?». Aterabideak lortzen saiatzen ziren, ezker-eskuin ezagutzen zuten jendearekin, baina, fite egoera jasangaitza bilakatu zela azaldu du Etorkinekin kolektiboko Lilian Hirigoienek. Beraz, sare bat antolatzen hasi ziren. «Ez dut ikerketarik egin, baina Ipar Euskal Herrian badira sare franko: katolikoek izanen dute haien sarea, eta euskaldunek ere baditugu gureak. Aterpe sareak ere bai, nolazpait. Egiteko esperientzia bat bazen».

Barnealdean taldeak berehala sortu zirela dio. «Erranen nuke euskal militante munduan badugula gauzak eraikitzeko gaitasun handi bat, horrela bizi eta borrokatu izan garelako orain arte. Sare natural horien arrapizte bat izan da, nire ustez». Tokian-tokian gaualdiak antolatu izan dituzte etorkinen gaia aipatzeko, eta gaualdi bukaeran izen bilketa, engaiamendu ezberdinak proposatzeko: hilabetean bost euro ematetik eperik gabe bizitegi bat prestatzeraino; informazioa jasotzeko, ala taldean aktiboki inplikatzeko.

Gaur egun, hamahiru talde antolatuak dira Ipar Euskal Herrian; 70 familiak baino gehiagok aterpetzen dituzte etorkinak. «Egunez egun eraikitzen joan da, beharrei erantzunez». Orain dela urte bat, adingabeen kopurua emendatzen ikusi zuten, eta lantalde berezi bat sortzea erabaki zuten. Emazteen harrera antolatzeko talde berezi bat ere egituratzen ari da. Denborarekin arau batzuk ezartzen joan dira, eta etorkin bakoitza noren etxera bidaltzen duten kasu ematen dute: ez dutela sekula bidaliko emazte etorkin bat bakarrik bizi den gizon baten etxera, erraterako. Hitzarmenak ere izenpetzen dituzte, etorkina, aterpetzailea eta tokiko elkartearen artean: zenbat denborarako aterpetzea den, bakoitzaren baldintzak... «Etapa guzietan, etorkinari hitza ematen diogu».

Elkarbizitza

Jasotako laguntza eskertu dute hiru etorkinek, baina elkarbizitzak batzuetan izan ditzakeen zailtasunak azpimarratu ere bai. «Intimitate falta» sentitzen du Maherrek. «Ez naiz eroso sentitzen etxean; ez naiz sekula ezezagun batekin bizi izan. Gizon batekin ere zaila izanen zen, baina emazte batekin are gehiago». Arropen garbitzea jarri du adibidetzat. «Intimitate falta handia sentitzen dut. Ez zait gustatzen beste pertsona batek nire azpiko arropa garbitu dezan». Arazo bera bizi izan dute beste biek ere. «Nik hasieratik erraten diet nik garbituko ditudala, eta ulertzen dute», azaldu du Kuadjok. Funtsean, edozein etxetara iristean «deblauki» mintzo dela dio. «Erraten diet zer jaten dudan, zer ez, zer nahiko nukeen. Ez dut beldurrik pentsatzen dudana errateko. Gaizki nintzenean, erran izan dut nahiago nuela karrikan egon horrela baino». Momo: «Nik ez dut zure ausardiarik. Zailtasun anitz ditut».

Jendearengandik urruntzeko duen joera aipatu du Maherrek: «Anitz biziki bihotz onekoak dira, anitz ematen dute. Baina niretzat, emandakoa nik ere goiz ala berandu itzuli behar diet, itzuli nahi diet. Eta anitz trabatzen nau. Horrek ere zailtzen du elkarbizitza». Hartu eta ematea, hori da gakoa Kuadjorentzat: etxekoei laguntzea proposatzen die, eta familiak eskatu gabe ere etxeko lan batzuk egin izan ditu. «Nire bizitza guzian independentea izan naiz, ez dut nehorren beharrik izan. Baina, dirurik ez duzularik, berriz apaltasunera itzuli behar da. Inoren esklabo izan gabe; berdintasunezko harreman bat eratuz. Errespetua bi aldeetakoa da».

Izandako arazoak ere aipatu dituzte, jende «konplikatuak» gurutzatu izana: edozer jatera behartu dituztenak, txerririk jaten ez dutelako haserretu zaizkienak, «Frantzian txerria jaten delako». Aterpetzaile guziak ez dira asmo onekoak beti. Etorkin batzuekin izandako gorabeherak ere aipatu ditu Lilian Hirigoienek. «Behin, batek leporatu zidan behar zuen hori ez niola aski fite eman, erranez bera laguntzeko ordaindua nintzela. Esplikatu nion nahi nuelako ari nintzela laguntzen, elkartasunez».

Lanerako prest

«Jende horiek etxetik joan dira bidaia luze batean, eta autonomia handia erakutsi dute. Hona iristean, galdu dute», azaldu du Hirigoienek. Tokiko elkarteetan parte hartzera bultzatzen dituzte, edo kirol jardueretan, adin bereko gazteekin harremanak egiteko. Hor ere, traba administratiboak: «Paperik gabe ezin dute lortu kirol jardueretako lizentziarik».

Diruaren gaia atera da eztabaidan; aurpegiak goibeldu, eta hasperenka hasi dira denak. «Zaila da; biziki zaila», laburbildu du Maherrek. Apirilean asilo eskaera ukatu ziotenetik, Frantziako Gobernuak hilero ematen zion 200 euroko laguntza kendu diote Momori; 80 eurorekin igaro behar du hilabetea. «Horrekin egiten dut, horrekin bizi naiz. 80 euro. Nire eguneroko biziarentzat, familia deitzeko, familiari diru pixka bat bidaltzeko, nik ere plazer pixka bat hartzeko, funtsean bizi behar bainaiz. 80 euro».

Baliabiderik gabe bizi da Kuadjo. Familiak aterpea eta jatekoa ematen dizkio, tarteka hogei euro kafe bat hartzera atera ahal izateko, eta aterabideak aurkitzen laguntzen dutela dio. «Ez dut ezertan pentsatzen, egunean-egunean bizi naiz. Ez dut pentsatzen bihar zer eros nezakeen, baitakit orain ez zaidala posible».

Momoren eta bien arteko elkarrizketa sortu da orduan. «Ni arras kontrakoa naiz. Besteak bezala bizi nahi dut. Plazer hartu nahi dut. Ezin naiz urteetan egon baliabiderik gabe». Kuadjok berretsi du dirua ukaiteko lan egin behar dela: «Gauden egoeran ez dakit nola egin dezakegun lan egiteko. Horrela da. Naizen bezala bizitzen saiatzen naiz, egokitzen naiz». Momo: «Eta bizi hau ongi zaizu?». Kuadjo: «Pasatuko den denboraldi bat izango balitz bezala hartzen dut». Momo: «Eta noiz arte? Ni leporaino asea naiz». Elkarteetan egiten duten lana gogorarazi dio: «Nire esku balitz, aspaldi eman nizkizun paperak. Bada bost urte Frantziarentzat lanean ari zarela, urririk».

Elkarteetan laguntzeak okupatzen ditu, baina ez die dirurik ematen. Norbanakoentzat lan txikiak egin, eta etxe-zerbitzu txekeak eskuratzea da dirua lortzeko duten modu bakarra. Dirua, eta Frantzian integratuak direla, lanean ari direla, bizi normala dutela frogatzeko aukera. Bost urteren buruan, egoera erregulatzeko eskaera egin dezakete, onartuko dieten segurtamenik gabe.

Ez dute pentsatu nahi luzera paperik gabe bizitzean. Maher: «Ez dut neure burua irudikatzen berriz gorriak ikusten. Nire familiakoak kirioak dantzan ditugu, aspertuak gara, leporaino aseak honetaz; bizi nahi dugu, bizi lasai eta egonkor bat». Momo: «Ez dugu eskatzen dirua eman diezaguten, lan egin nahi dugu». Maher: «Horretarako, paperak behar ditugu». Goiz ala berandu lortuko dituztela espero dute guziek. Kuadjok badu beste ametsik ere: «Luxuzko hotel bat ireki nahiko nuke. Nire proiektua da».]]>
<![CDATA[Milaka erle hil dira Angelun: «Egun batetik bestera erle metak topatu ditut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1902/011/002/2018-10-31/milaka_erle_hil_dira_angelun_egun_batetik_bestera_erle_metak_topatu_ditut.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1902/011/002/2018-10-31/milaka_erle_hil_dira_angelun_egun_batetik_bestera_erle_metak_topatu_ditut.htm


«Orain dela hamabost urte eraiki genuen erlategi hori, eta berriki konpondua genuen; beraz, biziki egoera onean zen. Guretzat garrantzi berezia zuen, bikoizteko asmoa genuelako». Erlezaina da Salles, eta Baionako Loreztia saltegiaren nagusia. Erreximenta du ekoizpen nagusia, eta, beraz, ez du enpresa arriskuan ikusten, baina «kolpe handia da». Irria ez du galtzen, hala ere, eta baikor gelditu nahi du: «Biologikora pasatzeko asmoa genuenez, urratsa egiteko baliatuko dugu». Ez du salaketa emateko asmorik, baina departamenduko albaitaritza zerbitzuak deitu ditu erleekin zer gertatu den azter dezaten.



Galtzeko arriskuan

Galtzeko arriskuan den espeziea da erleena, eta azken urteetan, Eskualdeko Kontseiluak laguntzak eman izan ditu erlategiak berriz betetzeko. Bestela, herritarrak interpelatzea beste biderik ez du ikusten Sallesek.



«Azken urteetan, neguan, lehen baino erlauntz gehiago galtzen ditugu: lehen, %5-10, eta orain, %30-40 ere bai». Elementu andana bat ikusten du hori esplikatzeko: parasitoak, Asiako liztorra, tenperatura aldaketa, baina baita hainbat lore mota galtzea ere. «Guk ere beti gauza bera janen bagenu, ahulduko ginateke». Gogor mintzo da: «Laborantza munduak eta, orokorrean, eraiki dugun munduak erlea ahultzen dute». Herritarrentzat ere badu mezua: «Kasu egiten duzuenari. Anitzetan, laborariak baino okerragoak dira norbanakoak beren baratzeetan».]]>
<![CDATA[Mauleko hiltegiko zuzendari ohia eta langileak zigortu ditu epaitegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-10-30/mauleko_hiltegiko_zuzendari_ohia_eta_langileak_zigortu_ditu_epaitegiak.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-10-30/mauleko_hiltegiko_zuzendari_ohia_eta_langileak_zigortu_ditu_epaitegiak.htm
Prokuradoreak egin zituen eskaeren heinekoa da zigorra, L214 elkarte antiespezistaren iritziz. «Auzi honen ondoren eman diren zigorrik handienak engainuagatik izan dira; produktuaren kalitatearen inguruko engainua zigortu dute, hiltegiak labela zuelako, eta hainbat puntutan ez zuelako baldintzen bilduma errespetatzen», azaldu du Barbara Boyer elkarteko kideak. «Guretzat, animalien sufrimendua kukutzen duen erabaki bat da, kontsumitzailearen engainua animaliaren sufrimenduaren gainetik ezartzen delako; tratu txarren akusazioa isun sinple batzuez zigortua izan da, gehiegizko abiadura epaituko balute bezala». Frantziako legedia jarri du jomugan Boyerrek, engainua animalien sufrimendua baino gogorrago zigortzen duela salatuta. «Gure zigor kodeak ez du aski disuasio indarrik hiltegietako jarrera bortitzak oztopatu ahal izateko».

Boyerren hitzetan, langileen erantzukizuna ez da baztertu behar, eta beharrezkotzat jo du gaizki egindakoaz epaiketan erantzun behar izatea. Baina azpimarratu du azpiegituraren akatsekin zerikusia zuten jarrera desegokientzat errugabe jo dituela epaileak. «Aski logikoa da. Nahiz eta badiren jarrera batzuk barkaezinak direnak. Argi da hiltegietako langileek biziki baldintza zailak dituztela, eta hiltegiak ez badie material egokia eskaintzen haien eginbeharra are gehiago konplikatzen du». Argi utzi du epaiketa honen bidez ez zutela langileentzat zigor gehiago edo handiagoa espero, ez dutelako nahi langileak izatea «hiltegietan egunero gertatzen denaren aker bekatzaileak». Erabat «bortitza» den sistema bat zigortu behar dela uste dute.

Eskandalua Frantzian

2016ko martxoan atera zen argitara Mauleko hiltegiaren afera, L214 elkarte antiespezistak argitaratu zuen bideo sortaren ondorioz. Irudi gogorrak erakutsi zituzten; besteak beste, hiltegiko langileek nola jotzen zituzten arkumeak eta txahalak behin eta berriz. Buruz behera ezartzen zituzten abereak hil baino lehen, eta arkumeak noraezean ageri ziren; haietako bat makina batek nola laurdenkatzen zuen ere ageri zen irudietan. Euskal Herritik kanpo, Frantzian ere eskandalua sortu zuen, eta Stephane Le Foll garai hartako Laborantza ministroak hiltegi guziak ikuskatzea galdetu zuen. Iraileko epaiketan, agerian geratu ziren lan baldintzak eta kontrol sistemaren disfuntzioa.]]>
<![CDATA[Mauleko hiltegiko zuzendari ohia eta langileak zigortu dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/158657/mauleko_hiltegiko_zuzendari_ohia_eta_langileak_zigortu_dituzte.htm Mon, 29 Oct 2018 07:15:32 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/158657/mauleko_hiltegiko_zuzendari_ohia_eta_langileak_zigortu_dituzte.htm <![CDATA[Euskal Elkargoaren parte bilakatu da ofizialki Garapen Kontseilua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1991/010/001/2018-10-25/euskal_elkargoaren_parte_bilakatu_da_ofizialki_garapen_kontseilua.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1991/010/001/2018-10-25/euskal_elkargoaren_parte_bilakatu_da_ofizialki_garapen_kontseilua.htm
Urtarrilean Euskal Elkargoak erabakia hartu zuenetik, estatutuak aldatu eta egitura zabaldu eta berritu du EHGK-k. 311 kide izanen ditu biltzar nagusi berriak —%75 berriak, 222 eragileen ordezkariak eta 89 herritarrak—, eta horiek erabaki dute gehiengoan emazteek osatutako 64 kideko zuzendaritza kontseilu berria. Caroline Phillipsek egiturako presidentea izaten segituko du, eta 11 pertsonako bulego parekidea izanen du bere inguruan.

Bere lehen ekarpena ere egin du zuzendaritza kontseiluak, Euskal Elkargoaren lurralde proiektuan sartuko dutena. Zein Euskal Herri bihar, Euskal Elkargoarekin? izenburupean, lurraldearen diagnostikoa egin, eta norabideak proposatzen ditu.]]>
<![CDATA[Urruñan gazte bat Poliziak hil duela salatu du haren familiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1854/009/001/2018-10-19/urruan_gazte_bat_poliziak_hil_duela_salatu_du_haren_familiak.htm Fri, 19 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1854/009/001/2018-10-19/urruan_gazte_bat_poliziak_hil_duela_salatu_du_haren_familiak.htm
Joan den asteazkenean gertatuaz bertsio kontrajarriak agerrarazi dituzte batzuek eta besteek. Gaztearen gorpuaren autopsiak eta Baionako prokuradorearen ikerketak argitu beharko dute. Euskal Irratiek bildu dituzten lekukotasunen arabera, Urruñako Pausu auzoko ostatu, farmazia eta komertzioetan gaindi ibili zen Idrissi, «jarrera bitxiekin». Eldarniotan zegoela kontatu diote auzokoek irratiari, ez zutela «ongi» ikusi. Xaia ostatutik igaro zela aipatu du Beñat Elizondo nagusiak, eta ondotik etxe batera sartu zela. «Bere onetik aterata zen. Pertsegitzen zutela, jendeak bazituela ondotik; bereziki laguntza eske ari zen», kontatu duenez. Azaldu du auzoan bertsio ezberdinak entzun dituela.

Koman ospitalera

Auzoko bizitegi batera sartu ondotik agertu zen Polizia, eta atxilotzen saiatu zen, baina, Idrissiren aitaordeari adierazi diotenez, ezin izan zuten geldiarazi. Taser pistola elektrikoak baliatu zituzten, eta horren ondorioz eman zion bihotzekoak, aitaordearen hitzetan. Euskal Irratiei erran dienaren arabera, Donibane Lohizuneko polizia etxera joateko deia egin zioten, eta han azaldu zioten «ezinezkoa» izan zela hura geldiaraztea. «Erran zidaten alde guzietara korrika ari zela, eta, horregatik, barra elektrikoarekin bi kolpe eman zizkiotela». Hiru egunera zendu zen gaztea Baionako ospitalean.

Poliziaren eta sokorri zerbitzuen lana auzitan jarri du Idrissiren aitaordeak, uste baitu ez zirela behar bezain fite aritu, eta, ondorioz, koman eraman zutela ospitalera. «Niretzat, taser kolpeak eragin zion bihotzaren gelditzea, eta ezin izan zuten suspertu, hamabost minutu pasatu ondoren oxigenoa ez zelako gehiago burmuinera igotzen».

Baionako ospitaleko iturrien arabera, gazteak arazoak zituen drogarekin, eta «behin baino gehiagotan» artatu behar izan zuten lehenago ere.]]>
<![CDATA[Harremanetarako Nazioarteko Taldea eskertu du Jean Rene Etxegaraik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2266/003/001/2018-10-18/harremanetarako_nazioarteko_taldea_eskertu_du_jean_rene_etxegaraik.htm Thu, 18 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2266/003/001/2018-10-18/harremanetarako_nazioarteko_taldea_eskertu_du_jean_rene_etxegaraik.htm
2011tik gaur arte izandako gorabeherak gogora ekarri zituen Etxegaraik: «Ohartzen zarete zer bide egin dugun? Beharrik hor izan zareten». 2014an HNTko kideak Baionako polizia etxera deklaratzera deitu zituztenekoa baliatu zuen Frantziako eta Espainiako Gobernuak kritikatzeko. «Armagabetze aitzineko urteetan isilik egon dira, gizarte zibilarentzat jasanezina zen isiltasun batean. Denek zekiten armak hemen zeudela. Frantziak eta Espainiak parte hartu izan balute, Luhusokoa ez zen gertatuko».

Oroitarazi zuen Frantziak ez zuela trabarik jarri apirilaren 8ko armagabetzerako. Hala ere, Etxegarairen ustez, ezin da erran Frantzia gatazkaren konponbidean sartu denik: «Ate txikitik sartu da; berradiskidetzerako urratsak egitekoak dira oraindik». Presoak eta biktimak aipatu zituen, eta Frantziako Gobernuak bide hori eginen duela espero duela. Urrats berri horietan HNTkoak bidelagun izatea espero du Etxegaraik.

Bilera Sorturekin ere

Arratsaldean Aiete jauregian egindako ekitaldia baino lehen HNTkoak Sortuko zuzendaritzako kideekin ere bildu ziren. Arkaitz Rodriguez idazkari nagusiak haiek «bakearen eta normalizazioaren» alde egin duten lana eskertu zuen, nahiz eta erran zuen ez dituztela helburu guziak lortu, Frantziak eta Espainiak ez dutelako «nazioarteko estandarretan» oinarritutako konponbide prozesu batean engaiatu nahi izan. Euskal Herriko gatazka politikoa «ETA sortu aitzinekoa» dela berretsi zuen Rodriguezek, eta «iraungo duela» bi estatuek euskal herritarrek libreki erabakitzeko eskubidea onartzen ez duten artean.]]>
<![CDATA[HNTren lana eskertu du Jean Rene Etxegaraik Baionan]]> https://www.berria.eus/albisteak/158155/hntren_lana_eskertu_du_jean_rene_etxegaraik_baionan.htm Wed, 17 Oct 2018 07:12:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/158155/hntren_lana_eskertu_du_jean_rene_etxegaraik_baionan.htm <![CDATA[Hamar hilabeteko epea eman diote Peio Irigoieni bere egoera erregulartzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/158112/hamar_hilabeteko_epea_eman_diote_peio_irigoieni_bere_egoera_erregulartzeko.htm Tue, 16 Oct 2018 15:49:35 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/158112/hamar_hilabeteko_epea_eman_diote_peio_irigoieni_bere_egoera_erregulartzeko.htm

#FIJAIT Maritxu Paulus Basurcoren adierazpenak @berria @IEHkohitza pic.twitter.com/LWSrWQSxMh - Ekhi Erremundegi (@EkhiErremundegi) 2018(e)ko urriaren 16(a) Irigoienek hamar eguneko epea du gaurko epaiari helegitea ezarri ala ez erabakitzeko. Paulus Basurco abokatuaren hitzetan, aukera guziak aztertuko dituzte zer egin erabaki aitzin. Hain zuzen ere, bi urteko epea geldtzen zaio Irigoieni Fijait txostenetik automatikoki ateratzeko. Preso ohien salaketa Jokin Etxebarria euskal preso ohien bozeramailearen hitzetan, Baionako auzitegiaren epaiak "argi" uzten du Fijaitaren aplikazioa neurri politiko bat dela, eta epaileek ere horrela irudikatu dutela uste du. "Guretzat neurri hori politikoki konpondu behar da, eta horregatik, guk segituko dugu borrokatzen bai Fijait eta baita bestelako neurri bereziak ere inori aplikatu ez diezazkioten", adierazi du. Euskal preso ohi batek Fijaitaren neurriengatik berriki izan dituen ondorioak ere salatu nahi izan ditu. Orain dela gutxi Popol Arranbide euskal preso ohia komisaldegira deitu dute polizia judizialaren aitzinera: Portugalera joan ahal izateko baimena eskatu zuen, eta eman zioten; baina ez zuen espresuki eskatu Espainiar estatutik pasatzeko eskubidea. Horregatik, komisaldegira deitu dute salatu du Etxebarriak. Bakearen aldeko urratsak egin diren eta egiten ari diren garai hauetan horrelako neurriak atxikitzea guztiz kontraerrankorra da preso ohien iritziz. “Onartuko dugun epai bakarra Fijait eta bestelako neurri guziak desaktibatzea izanen da".]]> <![CDATA[Jean Luc Melenchon Frantzia Intsumisoko buruaren etxea miatu du Poliziak]]> https://www.berria.eus/albisteak/158102/jean_luc_melenchon_frantzia_intsumisoko_buruaren_etxea_miatu_du_poliziak.htm Tue, 16 Oct 2018 12:56:06 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/158102/jean_luc_melenchon_frantzia_intsumisoko_buruaren_etxea_miatu_du_poliziak.htm Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusiak bere babesa adierazi dio sare sozialetan frantsesez, azpimarratuta Emmanuel Macron Frantziako presidentea bere gobernuko krisiari aurre egiten ari zaion garai berean gertatu dela polizia operazioa.

]]>