<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 14 Apr 2021 05:16:45 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bizilekuen Tokiko Programa onetsi du Euskal Elkargoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/011/001/2021-04-11/bizilekuen_tokiko_programa_onetsi_du_euskal_elkargoak.htm Sun, 11 Apr 2021 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1942/011/001/2021-04-11/bizilekuen_tokiko_programa_onetsi_du_euskal_elkargoak.htm
Iazko otsailean onartu zuten lehen aldiz ondoko sei urteetan bizilekuek izan behar duten bilakaera finkatzen duen dokumentua. Iazko udazkenean jasotako herriko etxeen iritzi eta ekarpenekin moldatu dute programa. Besteren artean, bizitegi sozialen emendatzea, Lapurdi kostaldean eraikuntzak apaldu eta barnealdeko lurraldeetan emendatzea, eta bigarren etxebizitzen apaltzea aurreikusten du. Hala ere, aski ez delakoan, kritika andana jaso ditu azken hilabeteetan, eta EH Baik elkarretaratzea egin zuen atzo Elkargoaren egoitza aitzinean, «anbiziozko etxebizitza politika bat» aldarrikatzeko. Ehun bat pertsona batu ziren. Programaren kontra edo zuri bozkatzeko eskatu zieten hautetsiei orain dela bi aste.

Alain Iriart Hiriburuko (Lapurdi) auzapez eta EH Baiko kideak nabarmendu zuen Euskal Elkargoak Ipar Euskal Herri mailako gogoeta eramateko modua ematen duela, eta hori dela lehen aitzinamendua. Hala ere, abstentzioaren alde egin zuen, lur jabetzaren gaiaren eta nagusigo publikoaren erronka azpimarratuta. Etxe hutsen eta bigarren etxebizitzen auziaz ohartarazi zuen. Bizilekuen Tokiko Programaren (BTP) aurreikuspenen arabera, 2026rako 14.000 etxe huts eta 51.000 bigarren etxebizitza izanen dira Ipar Euskal Herrian. «Gaur egun atxiki den gidoiak ez digu uzten Ipar Euskal Herriko etxebizitza merkatua sartua den zirkulu zikoitzetik ateratzen. Gehiegi eraikitzen dugu, eta ez dugu aski ekoizten eta eraberritzen». Eraikuntzetan «pausa bat» egin behar dela erran zuen Mixel Esteban Baionako hautetsiak ere. Isabelle Pargade Hazparneko (Lapurdi) auzapezak kezka agertu zuen biztanleriaren emendatzearen ondorioz berea bezalako hiri txikiek izan dezaketen bilakaerari buruz. Egoitz Urrutikoetxea Lexantzuko (Zuberoa) hautetsiak ebatzi zuen BTPk ez diola erantzuten Ipar Euskal Herriko etxebizitza arazoari. Lurralde antolaketa orokorrean pentsatu behar dela erran zuen, etxebizitzaren kontzentrazioa Lapurdi kostaldean gertatzen dela azpimarratzen den gisa berean, zerbitzuen kontzentrazioa ere eremu berean dela ohartarazita. «Barnealdean zerbitzuak eskas ditugu».

«Bai, eraiki behar da»

Claude Olive Angeluko (Lapurdi) auzapezak ohartarazi zuen azken urteetan eraiki diren etxebizitzen %75 Baiona eta Angelu artean eraiki direla. «Ezin du gehiago iraun». Lurren saltzeari buruz «batzuek» egiten duten salaketari erantzun nahi izan zion. «Hemengo herritarrek saltzen dute lurra; inork ez ditu behartzen. Bihar lur bat saltzen badugu, hemengo gazteei pentsatuko dugu? Joanen gara bizitegi sozialez arduratzen diren egituretara? Ez. Eta humanoa da», adierazi zuen. «Bai, eraiki behar da», ondorioztatzeko.

Euskal Elkargoan bizilekuen ardura duen Roland Hirigoien Mugerreko (Lapurdi) auzapezak programa babestu zuen, «konponbideak» aurkitu behar direla adierazita. «Nahiago dut egingarria den BTP bat egin, anbizioduna eta errealista, gauzatu ezin diren neurriak hitzeman baino». Tokiko hirigintza planetan eragiteko beharra azpimarratu zuen. Bat egin zuen bere hitzekin Daniel Olzomendi Izurako (Nafarroa Beherea) auzapezak.

Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak erran zuen ez dagoela «gustura» BTPk egiten duen diagnostikoarekin, baina haren garrantzia azpimarratu zuen: baliabideak lortzea egoerari aurre egiteko. «Ahal dugun guzia egiten dugu gauzak aitzinarazteko. Deklarazio politiko bat da, helburuak finkatzea. Ardura herriena da: eraikuntza baimenak eta hirigintza zertifikazioak auzapezek ematen dituzte».

630 milioi euro 2021erako

630 milioi euroko aurrekontua izanen du Euskal Hirigune Elkargoak, horietako 166 milioi inbertsiorako. Zergak emendatzea aurreikusi dute; lur zerga, esaterako. Hori kritikatu zuen Peio Etxelekuk, «krisi ekonomiko larri eta iraunkor baten hasiera» dela ohartarazita. Kanboko (Lapurdi) hautetsia enpresaburua ere bada. «Fiskalitate tasa batzuk azkarki emendatuz, Elkargoak arriskuan ematen ditu suspertze ekonomiko eta ekologikoaren, eta enpleguaren aldeko indarrak», deitoratu zuen. Funtzionamendu gastuak «optimizatu» eta inbertsio mailan lehentasunak zorroztasunez emateko eskatu zuen. Oroitarazi zuen «batek baino gehiagok» egin duela Elkargoaren orain arteko antolaketari eta inbertsioei buruzko audit bat egiteko eskaera, eta ondoko urteetarako eginak diren finantza aurreikuspenak «kezkagarriak» direla ebatzi zuen.

Emmanuel Alzuri Bidarteko (Lapurdi) auzapezak «tentsioak» aipatu zituen, jendea «zainetan» dela. «Urtez urte eskumenak hartu dira, ebaluaziorik gabe». Ideia bera plazaratu zuen Mathieu Berge Baionako hautetsiak ere: «Gehiago izan nahiko genuke, baina hirigune elkargo bat besterik ez gara». Azken hiru urteetan instituzioak bere egin dituen 21 eskumenak zerrendatu zituen. «Posible ote da eskumen horiek guziak anbizioz eramatea hain aurrekontu hertsiarekin, lehertzen ari diren funtzionamendu gastuekin, inbertsio gaitasun murriztuarekin?», galdetu zuen. «Gure helburua ekitea eta eragina izatea bada, argiki, ez», ebatzi zuen. Hautetsiei txeke zuri bat izenpetzeko eskatzen dietela erran zuen, zerga sistema berrikusteko eta eskumenei buruz audit bat egiteko eskatuz.

Elkargoaren perimetroa eta eskumenak zalantzan jartzea gaitzetsi zuen Joseba Erremundegi Baionako hautetsiak, denak egiturazkoak direla kontsideratuta. Aurrekontuak horri erantzuten diola baieztatu zuen, erranez ezinbestekoa dela anbiziozko proiektu bat aitzinera eramateko. Defentsa bera egin zuen Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko Finantza eta Aitzinkontuen lehendakariordeak.]]>
<![CDATA[Hizkuntza gutxituen aldeko legea onartu du Frantziako Asanbleak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195961/hizkuntza_gutxituen_aldeko_legea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm Fri, 09 Apr 2021 13:25:34 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195961/hizkuntza_gutxituen_aldeko_legea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm Momentu «historikotzat» dute hizkuntza gutxituen aldeko eragileek. Besteren artean, irakaskuntza arloko hiru neurri nagusi dira azpimarragarrienak: murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartuko da, eta hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren eskaintza orokortzea ekarriko du. Hizkuntza gutxituetan irakasten duten eskola pribatuen diruztatzea ere indartuko du: eskola elebakarrak dituzten herrietan, bertako haurrak inguruko herri bateko ikastetxe batera joan behar badira, ikastetxe horiek diruztatu beharko dituzte herriko etxeek. Horrez gain, beste arloetako neurriak ere jaso ditu, seinaletika publiko elebidunaren arautzea eta estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak idazteko aukera. Lege proposamena bere horretan bozkatzea zen erronka nagusia, berehala promulgatua izan dadin. Bestela, Senatura itzuliko zen berriz. Lau orduko eztabaida luzea izan da ostegun goiz honetan, eta lehen artikuluen aldeko bozka eman dute diputatuek, proposatutako zuzenketak banan-banan baztertuta. Hala, murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea proposatzen duen 2 TER artikuluaren alde bozkatu dute. Halaber, 2 QUINTES artikulua berrezartzearen alde bozkatu dute -lege proposamenetik erretiratzea erabaki zuten diputatuek Asanbleako lege batzordean-.Hizkuntza gutxituetan irakasten duten eskola pribatuen diruztatzeari dagokio artikulu hori. Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak hartu du hitzagoizean, gobernuaren izenean. «Errepublikanoa eta Konstituzioaren militante bat» dela erran du, eta, Frantziako konstituzioaren 75-1. artikuluaren izenean, hizkuntza gutxituen irakaskuntza «atxiki» behar dela. Erranak erran, adierazi du Frantziako hezkuntzak hizkuntza gutxituen irakaskuntza bermatzen duela. «Batzuek egin nahi duten karikatura baino askoz ere hobea da». Bretainiako datuak eman ditu. «Ezin da erran sakrifikatzen dugunik». Bretoierak eta bretoierazko irakaskuntzak dituen baliabideak zerrendatu ditu Blanquerrek, eta zehaztu du ikasle zela berak ere hautazko gisa hartu zuela. Orokorrean, Frantziako Estatuko hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren datuak eman ditu. «Gure lurraldean eskualdeko hizkuntzen irakaskuntzak bere leku osoa du. Ez da gehiago lurralde eta hizkuntza gerlarik;gure herriak oreka justua aurkitu du herrialdearen eta nazioaren artean. Gutako bakoitzak bere nortasuna eraikitzen du». Blanquerrek adierazi du Frantziako hezkuntzak oren parekotasunean oinarritzen den irakaskuntza elebiduna sostengatzen duela. «Oren parekotasun hori gainditzeak Konstituzioaren 2. artikulua zalantzan jarriko luke». Frantziarren hizkuntza komuna beste hizkuntza batek ordezkatzea gaitzetsi du. Murgiltze eredua orokortzearen kontra ere mintzatu da, eta ohartarazi du gaur egun eskola publikoetan abiatutako esperimentazioek esperimentazioaren esparrua gainditu dutela. «Ez dut jadanik dagoena kentzeko asmorik,baina murgiltze ereduan oinarritutako irakaskuntza salbuespena baizik ezin da izan». Frantsesaren monopolioa kritikatu, eta «beste monopolio bat» proposatzea baztertu du. «Erraten didate murgiltze ereduan ikasten dutenek frantsesa bikainki menperatzen dutela,baina hori da haien familiek frantsesa bikainki menperatzen dutelako». «Ikastearen onurak» Diputatu bretainiar batek sustatu du legea, Paul Molacek. «Eskualdeko hizkuntzak aberastasun eta altxor bat dira, ez soilik eskualdekoak, baita Frantziakoak eta nazioartekoak ere», adierazi du txalo artean. Baina gaur egun galtzeko arriskuan direla nabarmendu du segidan:«Gaur egun, horiek ikasten dituen ikasleen kopurua apalegia da. Azeleragailua zapaldu behar dugu». Hizkuntza gutxituak ikastearen onurak nabarmendu ditu: adierazi du hizkuntza horiek ikasteaz gainfrantsesean ere beste haurrek baino maila hobea dutela. Hizkuntza gutxituen aldeko eragileek egiten duten «lan izugarria» eskertu du, bestalde. Molacek erran du murgiltze ereduan oinarritutako irakaskuntzaren helburua bi hizkuntzak menperatzea dela. «Gaur egun, irakaskuntza mota hori ez da posible hezkuntza publikoan». Zehaztu du Frantziako Konstituzio Kontseiluak ez duela sekula irakaskuntza hori gaitzetsi, berau derrigorrezko bilakatzea baizik. Lege proposamena aldaketarik gabe bere horretan bozkatzeko eskatu die diputatuei, Hezkuntza Kodea molda dezan. Hala izan da azkenean, komunistek, Frantzia Intsumisoak eta Martxan alderdiak kontrako botoa iragarri duten arren. Diglosiaren salaketa Michel Castellani Korsikako diputatuak gaur egun den diglosia egoera aipatu du, eta horrek sortzen dituen «trauma psikikoak». Hizkuntza gutxituen irakaskuntzak dituen onurak aipatu ditu hark ere, eta lege proposamena bozkatzeko eskatu du. Hubert Wulfrancek, Ezker demokratiko eta errepublikanoa taldearen izenean,hizkuntza gutxituek Frantzian duten babes faltaz ohartarazi du, etaazpimarratuFrantziako Estatua Europako hizkuntza gutxituen babeserako ituna berretsi ez duen estatu bakarrenetakoa dela. «Gure aberastasun linguistikoakzinezko borondate politiko bat behar du». Erran du lege proposamena bozkatzea «aitzinamendu adierazgarria» litzatekeela. Martxan taldeko Stephanie Atger diputatuak Paul Molacen lege proposamenaren ekinbidea eskertu du, bainaerran du lege proposamena «lausoegia» dela, ez dituelako hizkuntza gutxituen irakaspenaren mugak zehazten. Marc Le Fur Errepublikanoen taldeko diputatuak erran du «aniztasuna xantza bat dela». «Gehiegizko jakobinismoa» salatzeko beharra aipatu du, eta «mespretxua eta ezjakintasuna» borrokatu behar direla. Erran du lege proposamena Senatutik atera bezala bozkatu behar dela. «Gure taldeak hasieratik babestu du testu hau. Ez dugu inolako anbiguotasunik gai honi buruz», erran du. «Gora gure eskualdeko hizkuntzak! Defendatu behar dira», aldarri egin du. Max Brisson euskal diputatu eta Euskararen Erakunde Publikoko lehendakari ohiak legea sustatzeko lana egin du Errepublikanoen artean. Christophe Euzet, Agir Ensemble taldeko diputatuak defendatu du Frantziako Hezkuntzak hizkuntza anitzetako hezkuntza bere egin dezakeela. Erran du «oro har» bat egiten duela lege proposamenarekin, eta «interesgarria» delahezkuntza publikoan murgiltze eredua orokortzea . Haatik, zalantzan eman du herriko etxeak beste herrietako ikastetxeak diruz laguntzera behartzea. Lege proposamenaren alde bozkatuko dute, baina zuzenketak eginen dituzte frantsesaren «erabateko menperatzea» gehiago zehaztu dadin.]]> <![CDATA[Hizkuntza gutxituen aldeko legea onartu du Frantziako Asanbleak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/002/001/2021-04-09/hizkuntza_gutxituen_aldeko_legea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm Fri, 09 Apr 2021 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1938/002/001/2021-04-09/hizkuntza_gutxituen_aldeko_legea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm
«Garaipen kolektiboa» azpimarratu du Molacek: «Talde parlamentario guzietatik iritsi dira sostenguak. Eragileak ere anitz mobilizatu dira; haien garaipena ere bada». Vincent Bru Ipar Euskal Herriko Modemeko diputatuak ere «eskualdeko hizkuntzen garaipena» goraipatu du.

Besteak beste, irakaskuntza arloko hiru neurri ekarriko ditu legeak: murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartuko da, eta hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren eskaintza orokortzea ekarriko du. Hizkuntza gutxituetan irakasten duten eskola pribatuen diruztatzea ere indartuko du: eskola elebakarrak dituzten herrietan, bertako haurrak inguruko herri bateko ikastetxe batera joan behar badira, ikastetxe horiek diruztatu beharko dituzte herriko etxeek. Horrez gain, beste arlo batzuetako neurriak ere jaso ditu, seinaletika publiko elebidunaren arautzea eta estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak idazteko aukera.

2020ko otsailean iritsi zen Frantziako Asanbleara Paul Molacen lege proposamena. Lehen irakurketan edukiz hustu zuten diputatuek, baina emendakinen bidez hasierako oinarriak eman zizkioten Senatuan, joan den abenduan. Testua bere horretan aldaketarik gabe bozkatzea zen atzoko erronka, berriz Senatura itzultzea saihestu eta berehala promulgatua izan zedin. Eta hala egin zuten diputatuek.

Goizean goizetik behin eta berriz errepikatu zuen Molacek legea bere horretan bozkatzearen garrantzia, eta diputatuek jaramon egin zioten. Artikuluei egindako zuzenketak banan-banan baztertu zituzten, eta horietako batzuk diputatuek berek erretiratu zituzten, legearen promulgazioa ez oztopatzeko. Molacek aurkeztutako emendakin baten bidez, Asanbleako lege batzordean ezabatutako artikulu bat berreskuratzea ere lortu zuten, Senatuan bozkatutako oinarrizko testura itzultzea lortuta.

Senatuan bezala, Frantziako Gobernuaren borondatearen kontra gehiengoa osatzea lortu zuten atzo ere. Martxan talde parlamentarioaren jarrera izan zen deigarriena. Taldeak legearen kontra bozkatuko zuela iragarri zuen Stephanie Atger diputatuak, baina kideen gehiengo handi batek lege proposamena babestu zuen: aldeko boza eman zuten taldeko ehun diputatuk, kontrakoa 57k, eta hamabi abstenitu egin ziren. Lege proposamenaren aldeko boza eman zuten, halaber, Errepublikanoek, Sozialistek, Ekin Elkarrekin taldekoek, Komunistek, UDI alderdikoek eta Modemeko gehienek. Kontra agertu ziren, haatik, Frantzia Intsumisoko gehienak.

Argumentuak eta klitxeak

Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak legearen kontrako posizioa defendatu zuen gobernuaren izenean. Frantziako Hezkuntzak hizkuntza gutxituen irakaskuntza bermatzen duela baieztatu zuen, besteak beste, Bretainiako datuak emanda: «Batzuek egin nahi duten karikatura baino askoz ere hobea da. Ezin da erran sakrifikatzen dugunik».

Oren parekotasunean oinarritzen den irakaskuntza elebiduna sostengatzen duela adierazi zuen. «Hori gainditzeak Konstituzioaren 2. artikulua zalantzan jarriko luke». Frantziarren hizkuntza komuna beste hizkuntza batek ordezkatzea gaitzetsi zuen, eta murgiltze eredua orokortzearen kontra mintzatu zen, gaur egun eskola publikoetan abiatutako esperimentazioek esperimentazioaren esparrua gainditu dutela ohartarazita. «Ez dut jadanik dagoena kentzeko asmorik, baina murgiltze ereduan oinarritutako irakaskuntza salbuespena baizik ezin da izan». Frantsesaren monopolioa kritikatu, eta «beste monopolio bat» proposatzea baztertu zuen. «Erraten didate murgiltze ereduan ikasten dutenek frantsesa bikainki menperatzen dutela, baina hori da haien familiek frantsesa bikainki menperatzen dutelako». Beranduago, Guyanako umeak eta Euskal Herriko «haur edukatuak» kontrajarri zituen, protesta artean, frantziar kolonialismoaren klixeak bere eginez.

Frantziako Asanblean edo Senatuan hizkuntza gutxituei babesa ematea eztabaidatu izan den bakoitzean bezala, izan zen halako karikatura gehiago egin zuenik ere. Bastien Lachaud Frantzia Intsumisoko diputatuaren ahotan entzun ziren horietako anitz: «Eskualdeko hizkuntzen» irakaskuntza «inposatzea» gaitzetsi zuen, eta onartezintzat jo zuen hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren «aitzakiapean» ikastetxe pribatuak diru publikoarekin ordaintzea. Orain dela gutxi Frantziako Asanbleak bozkatu duen Separatismoen kontrako Legeari erreferentzia egin zion, eta arau berriak ekarriko dituen «segregazio soziala», «separatismo eskolarra» eta «eskola publikoaren eraistea» deitoratu zituen, besteak beste.

«Aberastasun eta altxor»

Legearen defentsa sutsua egin zuen Paul Molac diputatuak egun guzian zehar. «Eskualdeko hizkuntzak aberastasun eta altxor bat dira, ez soilik eskualdekoak, baita Frantziakoak eta nazioartekoak ere», adierazi zuen lehen hitzartzetik, txalo artean. «Gaur egun, horiek ikasten dituen ikasle kopurua apalegia da. Azeleragailua zapaldu behar dugu», erran zuen, galtzeko arriskuan direla deitoratuta. Hizkuntza gutxituak ikastearen onurak nabarmendu zituen, eta eragileek egiten duten «lan izugarria» eskertu zuen.

Molacek egindako lana ere agerian gelditu zen atzo: ohiko blokeoak gainditu, eta diputatuen artean gehiengo bat osatzera iritsi baitzen. Hala, hizkuntza gutxituen garaipen txiki bat izan zen atzokoa, baina horrelako askoz gehiago beharko dira zinezko lege babesera heltzeko.]]>
<![CDATA[Hizkuntza gutxituei buruzko legea bozkatuko dute gaur Frantziako Asanblean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2021-04-08/hizkuntza_gutxituei_buruzko_legea_bozkatuko_dute_gaur_frantziako_asanblean.htm Thu, 08 Apr 2021 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2021-04-08/hizkuntza_gutxituei_buruzko_legea_bozkatuko_dute_gaur_frantziako_asanblean.htm
Jadanik egiten diren zenbait gauzari esparru legala emanen die lege berriak: seinaletika publikoa bi hizkuntzetan ezartzeari, adibidez, eta estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak idazteko aukera ere emanen du. Baina irakaskuntzaren arloan ekarriko dituen hiru neurri dira azpimarragarrienak.

Lehena, murgiltze ereduaren finkatzea. Gaur egun, hizkuntza gutxituen irakaskuntzari dagokionez, bi aukera baizik ez ditu aurreikusten Frantziako Hezkuntza Kodeak: hizkuntza eta kultura gutxituaren irakaskuntza ikasgai modura ematea eta sail elebiduna ezartzea. Lege proposamenak hirugarren aukera bat jarriko luke ofizialki: murgiltze eredua, «frantses hizkuntzaren ezagutza on baten helburuari kalte egin gabe». Aukera horrekin, ikastetxe publikoak ere murgiltze eredua proposatzen hasten ahalko lirateke.

Egun, murgiltzetik hurbil, irakaskuntza osoki euskaraz eskaintzeko aukera dute publikoko ama eskoletan, esperimentazioaren bidez. Gisa horretako hemeretzi proiektu daude Ipar Euskal Herriko eskola publikoetan, eta beste hainbeste pribatu giristinoetan. Baina esperimentazioaren esparruak bere mugak erakutsi ditu azken urteetan. Iazko uztailean, Hiriburuko (Lapurdi) Baste Quieta eskola publikoan esperimentazio bat abiatzea ukatu zuen Bordeleko Errektoretzak. Hezkuntza kodean murgiltze ereduaren aukera finkatuz, halakorik berriz ez gertatzea lortu beharko litzateke etorkizunean. Gisa berean, elkarte kontratupean diren ikastetxeei esparru ofizialago bat emanen liekete. Seaskaren, Euskararen Erakunde Publikoaren eta Frantziako Hezkuntza Ministerioaren arteko hitzarmen batean oinarritzen dira Ipar Euskal Herriko ikastolak, adibidez.

Hizkuntza gutxituetan irakasten duten eskola pribatuen diruztatzeari dagokio bigarren neurria. Herrian eskolatua den haur bakoitzeko diru kopuru bat ordaindu ohi diete herriko etxeek ikastetxeei. Eskola elebakarrak dituzten herrietan, bertako haurrak inguruko herri bateko ikastetxe batera joan behar badira, ikastetxe horiek diruztatzeko aukera dute herriko etxeek. Borondatezkoa zena betebehar bilakatuko du legeak.

Hirugarren neurria ikastetxe publikoetan hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren eskaintza orokortzea da. Lege proposamena onartua bada, Ipar Euskal Herriko ikastetxe publiko guzietan izan beharko dute euskarazko irakaskuntza eskaintza bat.

Bataila parlamentarioa

2020ko otsailean iritsi zen Frantziako Asanbleara Paul Molacen lege proposamena. Lehen irakurketan edukiz hustu zuten diputatuek, baina emendakinen bidez hasierako oinarriak eman zizkioten Senatuan, joan den abenduan, Frantziako Gobernuaren iritziaren kontra. Besteak beste Max Brisson Errepublikanoetako Ipar Euskal Herriko senatariak egindako lana azpimarratu du Gorostiagak: «Bere alderdiko guziak mobilizatu zituen gai honen inguruan». Orain, erabakigarria izanen da diputatuen boza. Lege proposamena aldaketarik gabe bere horretan onartzen badute, Frantziako Hezkuntza Kodea moldatuko du; bestela, Senatura itzuliko da bigarren irakurketa baterako, Molacek emandako edukia atxikitzeko segurtamenik gabe.

Abendutik, lege proposamena bere horretan onartua izan dadin lan egiten ari dira hizkuntza gutxituen aldeko eragileak. Diputatuen boz asmoa agerrarazten duen mapa interaktibo bat osatu dute, eta izenpe bilketa bat ere abiatu dute sarean: 5.000tik gora izenpe lortu ditu. Irakaskuntza publikoko eragileek osatzen duten Frantziako Flarep federazioak lege proposamenaren aldeko azalpen txostena bidali die diputatuei. «Hiru laurdenek ez dute eskualdeko hizkuntzarik haien lurraldean; ez dute ideiarik ere gaiaz, eta aurreiritzietan oinarritzen dira», azaldu du Delobelek. Pisuzko beste babes bat ere izan da azken asteetan: Frantziako hamahiru eskualdetako presidenteek lege proposamena onartzera deitu dituzte diputatuak.]]>
<![CDATA[Ipar Euskal Herriko eskolak itxiko dituzte heldu den astetik aitzina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/002/001/2021-04-01/ipar_euskal_herriko_eskolak_itxiko_dituzte_heldu_den_astetik_aitzina.htm Thu, 01 Apr 2021 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1924/002/001/2021-04-01/ipar_euskal_herriko_eskolak_itxiko_dituzte_heldu_den_astetik_aitzina.htm
Atzo arratsean mintzatu zen Macron, eta adierazi zuen azken hilabeteetan hartu dituzten neurriek eragina izan badute ere birusak hedatzen jarraitzen duela. «Kontrola galtzeko arriskuaz» abisatu zuen: «Herrialde guzia saturatzeko arriskua dago». Ondorioz, martxoaren 18an iragarritako neurriak Frantziako Estatuko lurralde guzira zabalduko dituzte. Hala, 19:00etako etxeratze aginduarekin segituko dute Ipar Euskal Herriko herritarrek eta mugimenduak ere murriztuak izanen dituzte: gehienez ere etxetik 10 kilometroko perimetroan mugitzen ahalko dira. Komertzioak itxiak izanen dira, eta telelana «sistematikoa» izanen da. Gutxienez ondoko lau asteetan iraunen dute neurri horiek.

Halaber, heldu den asteetan eskolak itxiko dituztela iragarri zuen. Apirilaren 6ko astean, etxetik jarraituko dituzte klaseak ikasleek, eta apirilaren 12tik 26ra oporretan izanen dira; udaberriko oporrak dira Ipar Euskal Herrian. Apirilaren 26an itzuliko dira ikasgeletara lehen mailako ikasleak; maiatzaren 3an kolegio eta lizeoetakoak.

Bestalde, karrikan gehienez sei pertsona biltzen ahalko dira -orain arte bezala-, baina alkohola kontsumitzea debekatu dute. Castexek goizean Asanblean hitz eman du Frantziako Poliziaren eta Jendarmeen kontrolak ugarituko dituztela, eta berrizkatzaileekin «fermuki» jokatzeko eskatu du. Frantziako Estatuko eskualdeen arteko mugikortasuna ere debekatuko du Frantziako Gobernuak, astelehenetik goiti.

Macronek erran zuen hemendik aitzina baliabideak indartzeko lan eginen dutela. Hala, ospitaleetako suspertze unitateetan 10.000 ohetara iristeko helburua finkatu du; 7.665 daude gaur egun. Txertaketa kanpaina indartzeko borondatea ere erakutsi du. Gaur egun, 8 milioi herritar baino gehiago txertatu dituzte Frantziako Estatuan.

Intzidentzia tasa gora

Kritika anitz jaso du Macronek azken egunetan, koronabirusaren krisiari aurre egiteko erabaki duen kudeaketagatik; neurri zorrotzagoak eskatu dizkiote zenbait medikuk eta irakaslek. Hala ere, orain arteko hautuak defendatu zituen atzo, hartutako neurriekin «oreka» bat bilatzen saiatu direla argudiatuta.

Pirinio Atlantikoetako datuen arabera, intzidentzia tasak gora egin du Ipar Euskal Herrian, 76,4tik 84ra igo baita. Eskualdeko Osasun Agentziaren arabera birusaren zirkulazioa emendatzen ari da «aldaerengatik», eta «bat-bateko goratze bat» gerta daiteke, orain arte lortutako immunizazioa apala baita.]]>
<![CDATA[Ipar Euskal Herriko eskolak itxiko dituztela iragarri du Macronek]]> https://www.berria.eus/albisteak/195706/ipar_euskal_herriko_eskolak_itxiko_dituztela_iragarri_du_macronek.htm Wed, 31 Mar 2021 07:31:04 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195706/ipar_euskal_herriko_eskolak_itxiko_dituztela_iragarri_du_macronek.htm <![CDATA[Bizilekuen Tokiko Programa berrikustera deitu du EH Baik]]> https://www.berria.eus/albisteak/195593/bizilekuen_tokiko_programa_berrikustera_deitu_du_eh_baik.htm Mon, 29 Mar 2021 17:35:49 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195593/bizilekuen_tokiko_programa_berrikustera_deitu_du_eh_baik.htm Euskal Hirigune Elkargoa lantzen ari den BTP Bizilekuen Tokiko Programari egiten dio erreferentzia zuzenean. Iazko udazkenetik aurtengo urte hasiera arte herriko etxeen ekarpenak jaso ondotik, apirilaren 10ean bozkatuko dute plana, Elkargoarenbatzarrean. Ondoren, Frantziako Estatuaren eta Akitania Berria eskualdearen iritziak jasoko dituzte, heldu den udazkenean behin betiko bozka emateko. Orain arte landutakoak izanen dituen ondorio sozial eta ekologikoak azpimarratuta, dokumentua lantzeko denbora gehiago hartu behar dela iritzi dio EH Baik, eta beharrezkotzat jo du herritarren parte hartzea sustatzea. Apirilaren 10ean, planaren kontra edo zuri bozkatzera deitu dute. «Planaren alde bozkatzen dutenak gutxiengoan izatea keinu garrantzitsua litzateke», azpimarratu du Peio Etxeberri Aintxart EH Baiko kideak. Planaren oinarrian da arazoa, EH Bairen iritziz. Azken hamar urteetako bilakaera kontuan hartuta, ondoko urteetan urtero 2.600 etxebizitza eraiki beharko direla aurreikusi dute; 2026rako 51.000 bigarren etxebizitza izanen direla kalkulatu dute. Etxebizitzen ekoizpena eta eraikuntzadesberdindu behar direla erran du Etxeberri-Aintxartek: «Bada aski etxe Ipar Euskal Herrian: etxe hutsak baliatu behar dira, eta zaharrak arraberritu». Gaur egun, etxebizitzen %21 inguru dira bigarren etxeak; %7,3 hutsak dira, eta anitzetan AirBnB eta antzekoplataformen bidez epe laburrerako alokatzeko baliatuak dira. BTPak bigarren etxebizitzenkopurua mugatu behar lukeela uste du EH Baik. Era berean, bizitegi sozialak lehenetsi behar direla erran dute, gaur egun Ipar Euskal Herrian bizi diren herritarren %70 halako bizitegi bat lortzeko irizpideetan sartzen direla kontsideratuta. Herritarren iritzia Bizitegien arloan estrategia orokor bat behar dela uste dute EH Baiko kideek, eta azpimarratu dute hau ez dela izanen azken borroka: «Ez gara ados orientabideekin, eta badakigu etxebizitzaren merkatu libreak planak ezarritako kopuruak gaindituko dituela». Prest agertu dira egoerari erantzuteko, eta tokiko hautetsien erantzukizuna azpimarratu dute. Orain arteko prozesu guzian herritarren iritzia galdetu eta plana herritarrei helarazi ez izana ere deitoratu dute. «Gure baliabideekin eztabaida biziaraziko dugu», adierazi du Nikolas Blain EH Baiko kideak. «Anbizio handiagoko dokumentu bat landu behar da; ausartak izan behar dugu».]]> <![CDATA[«Onartezina da gure herrian libreki ezin bizitzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2021-03-25/onartezina_da_gure_herrian_libreki_ezin_bizitzea.htm Thu, 25 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2021-03-25/onartezina_da_gure_herrian_libreki_ezin_bizitzea.htm
2012an atxilotu zintuzten Angelun.

Lau urteko presondegi zigorra eta Frantziako Estatuko lurraldean egoteko debekua ezarri zizkidaten. Espainiak nire kontrako euroagindua bidali zuen, Segiko kide izateagatik, baina Versailleseko epaile batek ukatu zuen. Kondena bete nuenean egoera kontrajarri batean aurkitu ziren: Frantziatik kanporatu nahi ninduten, baina, nire Espainiaratzea ukatua zutenez, Parisko eremuan asignatu ninduten. Zenbait hilabete han iragan nituen, eta espainiarrek nire dosierra itxi zutenean kanporatu ninduten.

Berriz Larresorora itzultzeko erabakia hartu zenuen, jakinik legez kanpokoa zela.

Euskal herritar gisa Euskal Herrian nahi dudan lekuan bizitzeko eskubidea eta zilegitasuna ditut. Hala bizi nuen, eta hala bizi dut. Hala ere, debekua erregularizatzeko urratsa egin nuen, bi aldiz, helegite baten bidez: bietan erantzuna ezezkoa izan zen. Lehen aldian erran zuten ez nintzela damutzen, betiko logikan segitzen nuela, ETA ez zela oraindik desagertu eta abar. Bigarrenean, ez nuela elementu berririk aurkeztu.

Zu Donostian, familia Larresoron.

Familia bizia oso pisutsua bilakatzen ari zen. Normaltasunez elkartzeko ezintasun horrek anitzetan eragiten zuen espetxean nengoenean baino antsietate eta ezinegon handiagoa. Egoera hain pisu bilakatu zen, denok bareago eta seguruago egoteko Donostiatik Larresorora joatea erabaki genuen, arrisku guziak geure eginez. Gaur egun, ez dut batere dolu erabaki hura hartu izana. Frantziako justizian bada kontraesan bat: helegitea ezartzeko elementu berriak aurkezteko eskatzen zidaten, baina lurralde debekua hautsi gabe, ez duzu elementu berririk aurkezteko. Pentsatzen dut orain aukera gehiago izanen dudala debekua kentzeko.

Zer bizi eraman duzu Larresorora itzuli zarenetik?

Edozein pertsonak bezala, bizitza normala egin dut. Hainbesteraino, non atxilotua izan naizenean jendea harritua izan den. Ez zekiten debekua nuenik, egunerokoan ikusten baininduten naturaltasunez bizitzen. Baionako Etxepare lizeoko barnetegian hasi nintzen lanean, lan kontratua nuen, inposak ordaintzen nituen, gizarte segurantza nuen, bankuan kontu bat nuen, autoa nire izenean nuen... Ikastolako guraso gisa inplikatu izan naiz, herriko kirol eta kultur elkarteetan ere parte hartze iraunkorra izan dut.

Nola iragan zen atxiloketa?

Drogen aurkako errepide kontrol arrunt batean gelditu ninduten. Dokumentazioa galdetu, eta Fijait, terroriste jo zuen jendarmearen ordenagailuan; urduri jarri zen. Ni lasai nintzen. Galdetzen zidan ea beste aldiren batean gertatu zitzaidan; erran nion ez zela lehen aldia kontrolatzen nindutela, eta orain arte joaten utzi nindutela. Hasieran uste nuen libre utziko nindutela, baina Baionako komisariara eraman ninduten. Biziki kexu nintzen, iraganeko mamu guziak berriz dantzan jarri zitzaizkidan, familia eta haurren kudeaketari pentsatzen ari nintzen... biziki desproportzionatua atzematen nuen. Momentu batean kalapita ere izan nuen, momentu oro nigana zuzentzen ari zirelako terrorista izendatuz. Erran nien aski zela, ez ginela terroristak, herri zapaldu baten defentsa legitimoa egin genuela, ez garela gure ideia politikoak inposatzeko borrokan aritu.

Aske utzi zintuzten, eta, geroztik, Zugarramurdin bizi zara.

Atxilotu eta kanporatu nindutenean, berriz gogoetatzen hasi ginen ea zer egin: familia guzia Donostiara, ni bakarrik, lanarekin zer egin... dena berrikusten. Eta bat-batean, sekulako elkartasun erreakzioa izan zen gure ingurunean. Oso eskertuak izan ginen. Kanboko ikastolan ditugu haurrak, eta, bertan bada laguntzaile bat zugarramurdiarra; proposatu zigun familiako etxe bat bazutela guri uzteko moduan. Handik Larresorora 15 minutu dira autoz, eta familia elkartzeko errazten zuen. Bestalde, Etxepare lizeoko administrazio kontseiluak erabaki zuen telelanean zeregin batzuk egiten ahal nituela, eta, ni ados banintzen, lan kontratua atxikitzea. Sekulako keinua iruditu zait. Arnasa eta lasaitasun ikaragarria ekarri dizkit.

Bihar duzu hitzordua prokuradorearen aitzinean. Nola hartu duzu zigor proposamena?

Bere horretan atxikitzen bada, probokazio bat da. Izan zitekeen abisu bat, isun bat... azkenean gogor jotzen dute. Larunbatean joera politiko guzietako herritarrek izenpetu duten sinadura bilketa bat aurkeztu zuten Larresoron. Uste dut, herri honek epaitu banau, larunbatean ikusi dela absolbitu nautela. Lurralde debekua ere norabide berean joan behar da. Herri honek erabaki du gatazkaren konponbidean orrialde bat itzuli behar dela. Batzuk tematzen dira Paristik eta Madrildik gure herria iraganeko ikuspegietan katramilatzen. Onartezina da.

Zigorra ez duzu onartuko?

Hori bada, ez. Erabakia jaso orduko argi izan dut. Hain da desproportzionala, onartezin da. Ikusita jendeak izan duen erreakzioa, pentsatzen dut gai hau konpontzeko aukera errealak badirela. Konbentzitua naiz lortuko dugula egoera hau itzularazten, eta aurrekari bat ezartzen beste askoren egoera ere konpontze bidean jartzeko. Ez naiz pertsona bakarra egoera honetan dagoena. Azken hilabeteetan izan dira Igor Uriarte urruñarra eta Jon Irazola hazpandarra atxilotuak izan direnak, eta antzeko prozedura judizial batean direnak. Baina, horiez gain, ehunka euskal herritar badira debekua dutenak. Bilkura batera joateko, familia bazkari batean elkartu edo Herri Urratsera joateko aukerarik ez dutenak. Onartezina da gure herrian libreki ezin bizitzea, eta bada garaia horrelako gauzak amaitzeko.]]>
<![CDATA[Oier Oak ez du onartuko prokuradorearen zigor eskaera]]> https://www.berria.eus/albisteak/195384/oier_oak_ez_du_onartuko_prokuradorearen_zigor_eskaera.htm Wed, 24 Mar 2021 11:50:30 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195384/oier_oak_ez_du_onartuko_prokuradorearen_zigor_eskaera.htm Iazko azaroaren 25ean atxilotu zuten, Larresoro (Lapurdi) eta Baiona arteko errepide kontrol batean, Frantziako Estatuan bizitzeko ezarri zioten debekua urratu izana leporatuta. Ordutik, Nafarroan bizi da, Dantxarinetik hurbil, Larresoron duen etxera itzultzeko aukerarik gabe. Egoera hori salatzeko, izenpe bilketa bat abiatu du herritar talde batek. Lehen sinatzaileen artean ageri dira, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria, Max Brison eta Frederique Espagnac Pirinio Atlantikoetako senatariak eta Vincent Bru diputatua. Ipar Euskal Herriko hautetsi eta pertsona ezagun andanak ere izenpetu du jadaneko. Emmanuel Macron Frantziako presidenteari, Jean Castex lehen ministroari, Eric Dupont-Moretti Justizia ministroari eta Emily O'Reilly Europako Batasuneko arartekoari helaraziko diote.]]> <![CDATA[«Nahikari politikoaren falta» salatu du Euskara Geroan irakasle taldeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-03-24/nahikari_politikoaren_falta_salatu_du_euskara_geroan_irakasle_taldeak.htm Wed, 24 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-03-24/nahikari_politikoaren_falta_salatu_du_euskara_geroan_irakasle_taldeak.htm
Oren parekotasunean oinarritzen da sail elebiduna Ipar Euskal Herrian; euskaraz eta frantsesez, ordu kopuru bera izan behar dute ikasleek. Lehen mailako eskoletan kausitzen dute, baina kolegio eta lizeoetan, ez. Bigarren mailako irakasleen hitzetan, bi kolegio baizik ez dira hurbiltzen oren parekotasunera, eta, gainerakoetan, gero eta «tentsio» handiagoa nabari dute hizkuntzak ez diren ikasgaiak euskaraz egiteko, ikastetxeen ordu kopuru orokorretik diruztatuak baitira. Era berean, euskara ikasi nahi duten irakasleei EEPk proposatzen dizkien prestakuntzak mugatzea leporatu diote akademia ikuskariari.

Funtsean, hizkuntza politika «hitzarturik eta eraginkorrik ez izatea» da arazoa, Euskara Geroan elkartearen iritziz. Euskarazko irakaskuntzaren garapena «brikolatua» eta ikastetxeen araberakoa dela deitoratu dute: «Sail elebidunaren funtzionamendua argitzeko eta balorizatzeko hizkuntza politika koordinaturik ez da existitzen oraindik».

Azkenik, lizeoen erreformak sail elebiduna «desegituratu» duela erran dute. Ondorioa: ikasleen abandonatze tasa emendatu da. «Gure indarrak segitzen ditugu ikasleek euskarazko kalitatezko irakaspena ukan dezaten, baina ez dugu hiztun osoen formatzen lortuko baldintzak ez badira betetzen». Oren parekotasuna, lizeoetako sail elebidunen zinezko aitortza eta euskara hautazko ikasgai gisa balioztatzea eskatu dute.

«Aitzakia administratiboak»

Azken berria agiria idazten ari zirela jakin dute Euskara Geroan elkarteko irakasleek: heldu den ikasturtean euskaraz irakasteko atxikiak ziren bi postu ezeztatu ditu akademia ikuskariak, bi kolegiotan, bietan administrazio kontseiluak baiezkoa emana bazuen ere. «Ez da erabaki arina. Ikasleen euskara mailak erakusten du euskara erabiltzeko espazio gehiago behar dutela beren maila sendotzeko».

Akademia ikuskariaren gainetik, errektoreak du azken hitza. Horregatik, bihar iraganen den EEPko biltzar nagusian postu horiek «kartsuki» defendatzera deitu dituzte hautetsiak. «Emanen zaizkien aitzakia administratiboen gainetik, haien determinazioan sinetsi nahi dugu». Eskaera bera egin du Euskal Konfederazioak ere: «EEPko hautetsiak deitzen ditu premiazko gai horretaz jabetzera».]]>
<![CDATA[Hizkuntza politika «hitzarturik eta eraginkorrik ez izatea» gaitzetsi du Euskara Geroan elkarteak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195335/hizkuntza_politika_laquohitzarturik_eta_eraginkorrik_ez_izatearaquo_gaitzetsi_du_euskara_geroan_elkarteak.htm Tue, 23 Mar 2021 13:07:32 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195335/hizkuntza_politika_laquohitzarturik_eta_eraginkorrik_ez_izatearaquo_gaitzetsi_du_euskara_geroan_elkarteak.htm <![CDATA[Oier Oari babesa erakusteko sinadurak biltzen hasi dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2021-03-21/oier_oari_babesa_erakusteko_sinadurak_biltzen_hasi_dira.htm Sun, 21 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2021-03-21/oier_oari_babesa_erakusteko_sinadurak_biltzen_hasi_dira.htm
2012ko martxoan atxilotu zuten Oa, Angelun (Lapurdi), ETAko kidea izatea leporatuta. Hiru urtez presondegian egon ondotik, Espainiaratu, eta libre utzi zuten, Frantziako Estatura sartzeko debekuarekin. Baina etxetik urrun ezin bizirik, Larresorora itzuli zen bikotekidearengana eta seme-alabengana, eta bizimodu normala izan du geroztik. Baionako Bernat Etxepare lizeoan ari zen lanean, zaintzaile, eta Uztaritzeko (Lapurdi) futbol taldean eta Larresoroko pilota taldean aritu da trebatzaile. Bere egoera argitu nahian, bi auzibide ireki zituen, Frantziako lurraldean bizitzeko debekua kentzeko. Baina prozedurak segidarik gabe egon dira.

Orain, Ipar Euskal Herrian «egoera irregularrean» egotea egozten diote. Lurralde debekua ken diezaioten, beste prozedura bat abiatuko du bere abokatuarekin, baina, anartean, Frantziako justiziaren aitzinetik pasatu beharko du. Martxoaren 26an, hitzordua du Baionako prokuradorearekin; bere burua errudun deklaratu, eta hark zigor proposamena eginen dio. Isuna, lan behartua edo kartzela zigorra arriska ditzake. Zigor proposamena onartuko ez balu, epaiketa formala izanen luke.

«Kartzelatua izateko arriskua luke, egoera irregularrean egoteagatik. Hots, ez luke Frantziako Estatuan bizitzeko eskubiderik, espetxean izan ezik!», salatu dute sinatzaileek.«Egoera hori ulertezina da, eta oinarrizko eskubideen kontrakoa».

Etxean eta familiarekin

Oaren sostenguek ohartarazi dute gaur egun Hego Euskal Herriko beste sei herritar direla Oaren egoera berean. «Gure ustez, lurralde debeku horiek edota Fijait arau hauste terroristen egileen Frantziako fitxategi judizial automatizatuan izendatzea ez dira, luzaz gatazkan egon ondoren, gaur egun Euskal Herrian zabaldu den bakean bizitzeko nahiarekin bateragarriak».

Oaren kasuak familia hurbiltasunaren oinarrizko eskubidea «mespretxatzen» duela salatu dute sinatzaileek, berez herritar ororen oinarrizko eskubidea den arren. «Are guttiago onartzen dugu pertsona batek zigorra bete duenean beste zigor bat gehitzea». Euskal preso ohiari askatasuna mugatzen dion zuzenbide estatuaren kontrako neurri bat dela diote. «Oier Oak Larresoron bizitzeko eskubidea ukan dezan galdegiten dugu sinpleki, bere etxean, herrian, familiarekin, eta bere jarduera profesionala segitzeko parada ukan dezan».]]>
<![CDATA[Hautetsien erdiekin eginen da gaur Euskal Elkargoko batzarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/009/001/2021-03-20/hautetsien_erdiekin_eginen_da_gaur_euskal_elkargoko_batzarra.htm Sat, 20 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1924/009/001/2021-03-20/hautetsien_erdiekin_eginen_da_gaur_euskal_elkargoko_batzarra.htm
332 hautetsi dira elkargoko batzarrean, baina 119k baizik ez dute parte hartzen ahalko gaur. Sortzen duen lehen galdera da ea legezkoa ote den, eta ez ote duen arazorik sortzen ahal quorumari dagokionez, hautetsien erdiak beharrezkoak baitira normalean. Eneritz Zabaleta juristaren hitzetan, azaroan luzatu zuten osasun larrialdiaren barnean sartzen da. «Arauak aldatu zituzten bilkurak bideokonferentziaz egitea erraztu eta jende gutxiago biltzea ahalbidetzeko». Horren arabera, hautetsien herenak aski dira quoruma betetzeko, eta prokurazioek ere balio dute kopurura heltzeko.

Halere, kexa agertu dute hautetsi batzuek, herri batzuek ez baitute ordezkaritza zuzenik izanen batzarrean. «Zuberoako lurralde eremuan gaizki ikusi dugu erabakia. Herri bat = boz bat printzipioari atxikiak dira herrietako ordezkariak», esplikatu du Peio Quihillalt Ligiko (Zuberoa) auzapezak. Elkargoko zerbitzuei beste proposamen bat egin zieten Zuberoatik: batzarra leku batera baino gehiagotara deszentralizatzea, hautetsi guziek parte hartzeko parada izan zezaten. Zinema geletan egiteko aukera aipatu zuten; ezezkoa eman zuen elkargoak. Eztabaida luze baten ondotik, Zuberoari zegozkion hemezortzi ordezkariak izendatzea onartu zuten martxoaren 11n. «Gaitza izan zen», aitortu du Quihillaltek. Ondokoa beste manera batez egiteko eskatu dute.

Elkargoko komunikazio zerbitzuaren arabera, kontseilu exekutiboan hartu zuten erabakia, «gehiengo zabal baten oniritziarekin», eta Baionako suprefetak baieztatu du, idatziz. 8 metro karratuko espazioa izanen du hautetsi bakoitzak, eta prentsa eta publikoa harmailetan izanen dira, distantzia atxikiz. «Antolaketa aldetik sekulako lana egiten ari da krisialdiaren hasieratik; hautetsi anitzek goretsi dute», azpimarratu dute.

Denek ez, hala ere. Arño Gaztanbide Aiherrako (Nafarroa Beherea) auzapezak ere «gaizki» ikusten du erabakia. «Ez da normala! Iduriz ez dutela hauturik... erdi sinesten dut», adierazi du. «Demokratikoki ez da zuzena. Badira gai bereziak larunbatean aipatu behar ditugunak. Ez dakit zer den horren gibelean». Beste lurralde eremuetan bezala, Hazparnekoan ere eztabaida sortu du erabakiak..

Jean Daugerreko harmailak

Otsailean bezala, bada erabakiaren gibelean arrazoi politikoak ikusten dituenik. Zuberoan batek baino gehiagok «duda» agertu duela dio Quihillaltek, ea zinez eritasuna den oinarrian. «Susmagarria da jendearentzat. Espres egina izan dela uste dute; estakurua dela gauzak pasarazteko».

Zehazki, 25., 26. eta 27. puntuak dira auzitan. Hiru proiekturen diruztapena bozkatzera deituak dira elkargoko hautetsiak gaurko batzarrean: Baigorrin (Nafarroa Behera) eraikitzekoa duten kirolgela, Donibane Lohizunen (Lapurdi) egin nahi duten polo kulturala, eta Baionako errugbi taldearen zelaiko harmailen berritzea. Azken horrek sortu du tentsiorik handiena, enpresa pribatu bati bi milioi euro inguruko laguntza ematea proposatu baita.

Gaztanbideren iritziz, ez dira gaiak berak problema, «egiteko manera» baizik. «Orain arte ez ginen batere jakinean: bat-batean jin dira». Oraindik ez du deliberatua zer bozkatu: «Kontra edo xuri, baina ez dut aldeko boza emanen». Zehaztu du jadanik gertatu dela enpresei laguntza ekonomikoak ematea proiektu batzuetarako, baina sekula ez halako kirol azpiegituretarako, «eta ez halako kopuruetan».

Quihillalti ere formak sortzen dio «arrangura» handiena. «Nola eraman den. Lehendakariordeekin aipatu gabe, batzordeetan, hautetsien artean eztabaidatu gabe, deliberoetan ezarria izan da. Normalki, aitzin-lanketa bat bada gaiak prestatzeko», ohartarazi du. «Hautetsi berria naiz; ez nuen uste horrela iragaten zirenik gauzak». Azpimarratu du azken urteetan zerbitzu publiko anitz «galdu» dutela barnealdean, eta, alde horretatik, ez du dudarik Baigorrikoa sostengatu behar denik, baina ez zaio iruditzen errugbi profesionaleko talde baten harmailak zerbitzu publikoa direnik.

Elkargoko komunikazio zerbitzuaren erranetan, «prozedura normala» izan dute deliberazio horiek ere, eta batzorde exekutiboan eta iraunkorrean aipatuak izan dira. Gaurko batzarrean ikusiko da zenbatekoa da hautetsien desadostasuna.]]>
<![CDATA[«Herriak anitz zor dio»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/002/2021-03-20/herriak_anitz_zor_dio.htm Sat, 20 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1889/011/002/2021-03-20/herriak_anitz_zor_dio.htm Rafa ezizenez ezagutua zen.

Haren gizatasuna azpimarratu du Kotte Ezenarro Hendaiako auzapezak. «Kargu publikoetan zein adiskideen arteko topaketetan, bere konbentzitzeko indarraz eta bere elkarretaratzeko gaitasunaz oroituko gara. Herriak anitz zor dio».]]>
<![CDATA[Bidasoa igerian zeharkatu duen migrante bat lagundu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-03-18/bidasoa_igerian_zeharkatu_duen_migrante_bat_lagundu_dute.htm Thu, 18 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-03-18/bidasoa_igerian_zeharkatu_duen_migrante_bat_lagundu_dute.htm
Martxoaren 13an, iragan larunbatean, 08:30 eta 09:00 bitartean arrantzan ari ziren, ohi bezala, Dubois-Robin eta haren lagunak. Halako batean, migrante bat ikusi zuten, igerian, zailtasunetan. Lehorreratzen lagundu zuten. Migratzailea hoztua zegoela kontatu du: «Bizi hobe baten bila, itotzeko arriskua hartu du». Jantziak idortu zizkioten, eta ondoan duten petanka klubean jaten eman zioten. Gerora, bere baitarik joan zen migrantea; ez dakite nora. «Ez genekien norengana jo. Badakigu Poliziarekin zaila dela», kontatu du Dubois Robinek.

«Zoritxarreko» gertakari bat dela dio, baina ez da harritua. «Bada denbora bat ikusten ditugula. Bidasoa berez ez da oso arriskutsua, baina, ur-lasterrak badira, eta anitzek ez dakite igerian», azaldu du. «Dramatikoa da». Hedabideen bidez, gutun ireki bat helarazi nahi izan die Ipar Euskal Herriko hautetsiei, gertatua kontatzeko asmoz, eta haiek gero neurriak har ditzaten. «Alde humanoa azpimarratu nahi dut. Gure betebeharra da arriskuan dagoen edonori laguntzea. Norbaitek zerbait egin dezala».

Azken asteetan areagotu egin da etorkinen inguruko kezka. Mugan pairatzen duten egoera salatzeko, askatasun murrizketen kontra eginen den manifestazioan parte hartuko dute Diakite, Cimade eta Etorkinekin elkarteek, larunbatean, Baionan.]]>
<![CDATA[Bidasoa igerian pasatu duen migrante bat lagundu dute Hendaian]]> https://www.berria.eus/albisteak/195100/bidasoa_igerian_pasatu_duen_migrante_bat_lagundu_dute_hendaian.htm Wed, 17 Mar 2021 18:37:31 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/195100/bidasoa_igerian_pasatu_duen_migrante_bat_lagundu_dute_hendaian.htm <![CDATA[Elkarlana bultzatu dute suteek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/009/001/2021-03-16/elkarlana_bultzatu_dute_suteek.htm Tue, 16 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1840/009/001/2021-03-16/elkarlana_bultzatu_dute_suteek.htm
2.000 hektarea inguru erre zituen suak, Gipuzkoan, Lapurdin eta Nafarroan. Bi foku izan ziren Berako aldean eta beste lau Lapurdin; suteak mugaz bi aldeetara hedatu ziren. «Mendia bakarra da guretzat, suak ez du mugez ulertzen eta elkarlanean aritzeko beharra ikusten dugu», argitu du Elexpuruk. Antzera mintzatu da Filipe Aramendi Urruñako auzapeza ere: «Ez dira bizpahiru mendi; bakarra da, gure mendia».

Horregatik, gogoeta komuna eramanen dutela adierazi dute bi auzapezek. «Politika ezberdinak egin daitezke mendiaren kudeaketan; mugaz bi aldeetara horiek bateratzea da helburua», adierazi du Aramendik. Euskal Elkargo Euskal Mendia batzordean parte hartuko dute Nafarroako hautetsiek, eta Beran eta Lesakan dituzten batzordeetara joango dira lapurtarrak.

Elexpuruk ez du zehaztu nahi izan elkarlan horretatik zer ateratzea espero duen, oraindik goizegi delakoan. Gogoetak partekatu, beharrak aztertu eta baliabideak ezartzea lehenetsi du. «Elkar ezagutu eta ulertzeko beharra» azpimarratu du Joseba Erremundegi Euskal Elkargoko mugaz gaindiko harremanen arduradunak. Gogoeta elkarrekin eramateaz gain, mugaren alde bakoitzean ongi egiten denetik inspiratu behar dela erran du.

Trabak daudela onartu du Elexpuruk, baina borondatea badago, muga administratiboak gaindituko dituztela adierazi du. «Zirrikituak bilatu beharko ditugu». Gaur egun badira tratuak kabalen mugimenduei eta ehizari dagokienez, baina larreen kudeaketa arras ezberdina da.

Erretako eremuak basoberritzea izanen da lehen arduretako bat. Nafarroako Foru Erkidegoa hasia da horretan, eta, Gipuzkoako partea parke naturala denez, foru aldundiari dagokio. Lapurdin, herrien gain izanen da. «Gure aurrekontuetan sartu beharko dugu», adierazi du Aramendik.]]>
<![CDATA[300 euskal preso eta iheslari Iparraldean; horietako batzuk, «prekaritatean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/008/001/2021-03-11/300_euskal_preso_eta_iheslari_iparraldean_horietako_batzuk_prekaritatean.htm Thu, 11 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1846/008/001/2021-03-11/300_euskal_preso_eta_iheslari_iparraldean_horietako_batzuk_prekaritatean.htm
300 bat preso eta iheslari ohi bizi dira gaur egun Ipar Euskal Herrian. Horien artean egoera zailenean diren pertsonak identifikatu dituzte: alde batetik, presondegian edo erbestean igarotako urteen ondorioz ez dutenak gizarte segurantzan gutxieneko denbora kotizatu edo kotizatuko; bestetik, gatazkaren ondorioz traumatismoren bat pairatu dutenak: presondegia eta erbesteaz gain, tortura eta GALen atentatuak aipatu dituzte. Orotara ehun bat pertsonarengana jo dute, eta beste 75i desmartxaren berri eman diete, behar izanez gero Harrerarekin harremanetan sartzeko gomita eginez. Galdetegia erantzun duten 70 pertsonen artean, gehiengoa gizonezkoa da; Lapurdi kostaldean bizi da, eta 60 urte ditu batez beste. Presondegian egon diren gehienek bost urte baino gutxiago pasatu dituzte preso; erbestean egon diren gehienak hogei urtetik gora egon dira. Hala ere, zehaztu dute irailean bukatu zutela galdetegia, eta, beraz, txostenean ez direla agertzen ordutik presondegitik atera direnak eta erbestetik itzuli direnak.

Egoera sozio-profesionalak kezkatzen du gehien Harrera. Elkarrizketatutako 29 erretretan dira, baina soilik lauk dute tasa osoko erretreta; gehienek diru sarrera osagarria jasotzen dute. Beste 42 langileak edo langabetuak dira, eta, gelditzen zaien urte kopurua kontuan hartuta, horietako bakar batek ere ez du tasa osoko erretreta erdietsiko. «Parean ditugun problematika nagusienetako bat da», azaldu du Jokin Etxebarria preso ohiak.

Horrez gain, gatazkaren ondorioen eragina azpimarratu du; bereziki, euskal militanteen kontra hartutako salbuespen neurriak. Fijait fitxategi judizial automatizatuan izendatzea eta lurralde debekuak izan dira horietako azkenak. «Bidean edo geldirik dituzten prozedura juridikoen ondorioz, 24 lagunek Damoklesen ezpata dute buru gainean». Traumatismoei dagokienez, bederatzik torturak pairatu izana salatu dute; beste batzuk zaurituak izan dira GALen edo beste talde paramilitarren atentatuen ondorioz.

Erantzun kolektiboa

Peio Bellan Harrerako presidenteak azaldu du elkartea sortu zenetik 49 pertsonari eskaini diotela zuzeneko laguntza arlo anitzetan. Halaber, partaidetzak eginik sare bat osatu dute, osasuneko profesionalekin, etxebizitza arloan (Soliha eta Atherbearen bidez), abokatuekin eta hainbat elkarte egituratako berrogei bat pertsonarekin. Ehun kide daude Harreran, eta diru ekarpenak ere jasotzen dituzte; besteak beste, hamar herriko etxerenak. Garapen Kontseiluan gatazkaren konponbideaz abiatu duten gogoetan ere parte hartzen ari dira. Preso eta iheslari ohiek bizi dituzten egoera anitzei buru egiteko, «Elkarte, eragile politiko eta instituzioen laguntzarekin erantzun beharko da, kolektiboki».]]>
<![CDATA[Lana utzi, eta kalera atera dira Baionan ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2021-03-09/lana_utzi_eta_kalera_atera_dira_baionan.htm Tue, 09 Mar 2021 00:00:00 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1894/004/001/2021-03-09/lana_utzi_eta_kalera_atera_dira_baionan.htm Cancion sin miedo kantatu zuten emakume batzuek, eta handik Baiona Handiko supermerkatu batera jo zuten. Haren aitzinean, Kitty Tsui emazte transexualaren olerki bat irakurri zuten: «Ez nazazue gizona deitu; dei nazazue boteretsu, dei nazazue lotsagabe, dei nazazue inspiratu, dei nazazue nitaz segur, dei nazazue indartsu, dei nazazue harro». Bukatzeko, Baionako suprefeturan, Emakumeen Mundu Martxako kideen mezua irakurri zuten, «mugen eta transnazionalen kontra». Zutik emakumeak kantatuz bukatu zuten mobilizazioa, «Gora borroka feminista» oihuen artean. ]]> <![CDATA[Sektore feminizatuenak prekarioenak direla salatu du ehunka jendek Baionan]]> https://www.berria.eus/albisteak/194676/sektore_feminizatuenak_prekarioenak_direla_salatu_du_ehunka_jendek_baionan.htm Mon, 08 Mar 2021 07:29:55 +0100 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/194676/sektore_feminizatuenak_prekarioenak_direla_salatu_du_ehunka_jendek_baionan.htm