<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 17 Aug 2019 13:24:05 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bortizkeriaren polizia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-08-16/bortizkeriaren_polizia.htm Fri, 16 Aug 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-08-16/bortizkeriaren_polizia.htm
David Dufresnes kazetariak egin duen datu bilketaren arabera, 24 pertsonak begia galdu dute, bost pertsonak esku bat galdu dute, eta 315 pertsona buruan zauritu dituzte. Azken hilabeteetan izandako bortizkeria «nehoizko handiena» izan dela uste du Marion Guemasek. ACAT Torturaren Ezeztapenaren Aldeko Ekintza Kristaua gobernuz kanpoko erakundean egiten du lan, eta Frantziako Poliziaren jardunari buruzko lan bat prestatzen ari da. «Datuen arabera, azken 8-9 hilabeteetan izan diren zauritu larrien kopurua azken hamabost urteetan izan denaren parekoa da. Adierazgarria da». Zauri fisikoez gain, Poliziaren bortizkeriak eragindako trauma psikologikoak neurtzeke daudela dio. «Zinezko arazo bat da, ondorio horiek ez dira kontuan hartzen».

Gertakariak «berez mintzo dira», Pascale Pascariello Mediapart hedabideko ikerketa saileko kazetariaren hitzetan. «Ez dugu sekula ikusi hainbeste zauritu larri. Beldurra eragiteko borondatea agerikoa da. Mezua argia da: manifestazio batean parte hartzen baduzu, larri zauritua izateko arrisku handia duzu».

Poliziaren bortizkeria justifikatzeko, «nehoiz ikusi gabeko manifestaziorik bortitzenak» izan direla erran dute behin eta berriz agintariek. Alta, azken urteetako beste mobilizazio istilutsu batzuetan gisa bereko bortizkeria ikusi izan da, zauritu kopuru horietara iritsi gabe. «Poliziek indarra erabiltzeko eskubidea dutela argudiatuko dute, baina indar hori legitimoa eta proportzionala izan behar dela ahantziko dute usu», nabarmendu du Guemasek. «Erabaki politiko bat da», Pascarielloren iritziz. «Frantziako Poliziaren ordena atxikitzeko doktrina aldatu da».

Frantziako Poliziaren ordena atxikitzeko doktrina XX. mendean ezarri zen progresiboki, besteak beste, unitate berezituen sorrerarekin. Helburu nagusia, polizia indarren eta manifestarien arteko distantzia atxikitzea izan da beti, eta indarraren erabilera graduatua izatea. «Beste herrialde anitzek eredutzat hartu izan dute; prestakuntzak egin izan dituzte beste herrialdeetako polizientzat», Guemasen hitzetan.

Faktore bat baino gehiago ikusten ditu doktrina aldaketa esplikatzeko. Ordenaren atxikitzean berezituak diren polizia kopuruaren apaltzea, eta horretan berezituak ez diren unitateen erabilpen gero eta handiagoa. Ordena atxikitzearen judizializazioa: «Manifestazio bat hastetik buru, babestu nahi dute, baina ondorio penalak ere bilatzen dituzte». Atxiloketak egiteko manifestarien kontaktura joan behar dute. Azkenik, erabilitako armak. 1990eko hamarkadatik poliziaren esku ziren armak garatu dira, besteak beste, flashball gomazko pilota jaurtigailuak agertzearekin. Gaur LBD 40 arma erabiltzen dute, 40 milimetroko gomazko pilota jaurtitzen duen fusila, zehaztasun handikoa. «Ofizialki, salbuespenezko egoeretan erabiltzeko zen, baina langile auzoetan anitz erabili dituzte, eta polizientzat eguneroko tresna bilakatu dira». Azken urteetan, gero eta gehiago erabiliak dira manifestariei jazartzeko; Jaka Horien mobilizazioetan masiboki erabili dituzte.

BAC unitateak

Doktrina aldaketa horretan, elementu garrantzitsua dira BAC Kriminalitatearen aurkako brigadak, Guemasen ustez: «Haien funtzioa gainera salto egitea da, atxilotzea; fase judizial horretan gaude. Arazoa da ez direla ordenaren atxikitzera prestatuak; Frantziako Poliziaren ohiko doktrinaren ohikoak ez diren praktikak dauzkate».

Street Press hedabideak dokumental bat ekoitzi du udaberri honetan: Jaka Horiak, estatu errepresioa. Youcef Brakni historia irakasleak BAC unitateen jatorria esplikatzen du bertan. Haren hitzetan, Pierre Bolotte prefetarekin lotura zuzena dute. Aljeriako gerlan parte hartu zuen, eta Aljerko gudaren garaian Aljerko prefetaren kabineteburua zen. «Polizia teknika kolonialak ikasi zituen; besteak beste, esku hartze brigada beltz-arabiarra. Zibil jantzita, Aljerko auzo arabiarrak kontrolatzeko funtzioa zuten». Aljeriatik Guadalupera bidali zuten 1967an. Urte hartan, «duitasunaren aldeko errebolta» gertatu zen , eta armada bidali zuten manifestariei tiro egitera; «Bolotte prefetak eman zuen agindua», Brakniren hitzetan. Paris bazterraldeko Seine Saint Denis departamendua sortu zutenean, hura izan zen lehen prefeta. Hara iristean, BAC unitateak sortu zituen. «Ez dugu itsuak izan behar: azken hilabeteetan ikusi dugun bortizkeria aspalditik dago langile auzoetan. Jaka Horiekin masiboa bilakatu da».

Uztailaren 20an, Jaka Horien 36. asteburuaren karietara, mobilizazio bateratua egin zuten. Jaka Horiak eta Adama kolektiboa —Adama Traoreren heriotza salatzeko sortutako taldea— batera ibili ziren protestan. Manifestazioaren bukaeran, mintzaldi andana bat egon zen; besteak beste, Maxime Nicolle Jaka Horietako aurpegi ezagunarena. «Barkamenak» eskatu zizkien langile auzoetako biztanleei. «Badira hilabete batzuk gure inguruko jendea kolpatzen ikusi dugula, baina, zuek, badira urteak bortizkeria hori jasaten duzuela. Barkatu, ez dugu jakin; barkatu, ez dugu entzun; barkatu, erraten zigutena sinetsi dugu».

Bortizkeria saritua

Jaka Horien mobilizazioa hasi zenetik, maiz egin zaio galdera Frantziako Gobernuari Poliziaren bortizkeriei buruz. Zaurituen argazkiak eta bideoak bolo-bolo zebiltzan bitartean, jarrera bera izan dute Emmanuel Macron presidenteak eta gobernuko ministroek: ukazioa. «Ez dut polizia bakar bat ere ezagutzen Jaka Horiei eraso egin dienik; haatik, badira poliziak defentsa baliabideak erabitzen dituztenak», adierazi zuen Christophe Castaner Barne ministroak, urtarrilean.

Polizien aitzinean «miresturik» dago Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefeta. Jaka Horien mobilizazioetan 2.800 polizia zauritu direla baieztatu du; «inoiz ikusi gabeko» bortizkeria bati aurre egin behar izan diotela. «Horri aurre egiteko, baditugu hilgarriak ez diren baliabideak: granadak, LBD jaurtigailuak... zauriak eragin ditzaketenak. Ikerketak eramanen dira, justizia pasatuko da, eta, hutsak egin badira, zigortuko da». Gisa bereko diskurtsoa du Samuel Vuelta Simon Baionako prokuradoreak ere. Haren arabera, askoz ere bortizkeria gehiago dago polizien kontra. Haren hitzetan, inork Poliziaren arau hauste bat salatzen badu, ikerketa eramana da, eta, frogatua bada zigortua da. G7koen goi bileraren harira ere horrela jardungo dutela dio.

IGPN Frantziako Poliziaren Ikuskaritza Nagusiaren ardura da arau hauste horiek ikertzea. «Gaur egun, haren funtzioa nuloa da», Pascarielloren ustez. «IGPNko buruak ere ukatzen du polizia bortizkeria adiera, eta gaur-gaurkoz polizia bakarra ere ez da kargutik kendu». 550 seinalamendu izan dira IGPNen, eta 265 ikerketa abiatu dituzte Jaka Horien mugimendua hasi zenetik; «zauritu kopuruarekin alderatuta, irrigarria da. IGPN gaur egun formula magiko bat da: IGPNren esku uzten da, ikerketa abiatzen du, baina bere horretan gelditzen da». Naoneden hildako Steve Maia Caniço gaztearen kasua ere esanguratsua da Pascarielloren ustez. «Indarraren hainbesteko erabilpen bortitz eta neurrigabera iritsi gara, besta egiten ari diren batzuen kontra arrazoirik gabe eta modu arriskutsuan gas negargarriak masiboki erabili baitituzte, badakizkigun ondorioekin. Hara zertara iritsi garen. Hor ere IGPNren ondorioak penagarriak, zentzugabeak eta faltsuak dira». IGPN ez zaio instituzio independentea iruditzen. «Funtsean, askoz ere eraginkorragoa da instituzioa kritikatu edo salatu duten poliziak aurkitu eta auzipetzeko. Indarraren gehiegizko erabilpena salatu dutenak ikertuak izan dira, eta batzuk kargutik kendu dituzte».

Poliziarik ez da zigortua izan, baina Barne ministroak medailak banatu ditu Jaka Horien mobilizazioan «eredugarriak» izan direnak saritzeko. Anitz bortizkeria kasuei lotutako ikerketa judizial ala administratiboetan ageri dira. Nizan Genevieve Legay Attac mugimenduko militante ezaguna zauritu zuen oldartzeko agindu zuen komisarioa sarituen artean da —jendarmeek oldarraldian parte hartzeari uko egi zioten, neurriz kanpokoa zelakoan—. Manifestazio bati leihotik begira zela, negarra eragiten duen granada batek buruan jota hil zen Zineb Redouane Marseillan; operazioko tenientea ere saritu dute. «Ukazioa baino gehiago da: bortizkerien egileak, eta, nahiz eta zauritu, manifestarien kontaktura doazenak zoriontzen dituzte; kezkagarria da», gaineratu du Pascariellok. «Nik neuk uste dut lerratze autoritario bat gertatzen ari dela Frantzian. Argi da. Errepresio politiko bat dago protesta mota ororen kontra».]]>
<![CDATA[Familiak ohartarazi du Urrutikoetxea osasunez «larri» dagoela espetxean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/005/002/2019-08-01/familiak_ohartarazi_du_urrutikoetxea_osasunez_larri_dagoela_espetxean.htm Thu, 01 Aug 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1870/005/002/2019-08-01/familiak_ohartarazi_du_urrutikoetxea_osasunez_larri_dagoela_espetxean.htm
Erietxera ebakuntza egitera zihoala atxilotu zuten Urrutikoetxea. Gaixotasun larri bategatik, egunak zeramatzan pixa ezin eginda eta ezin janda. Atxiloketaren ostean, urologoak ohartarazi zuen hilabeteren buruan egin beharko ziotela operazioa. Ez diote egin oraindik, ordea, eta egunik ere ez dute jarria. Ondorioz, presoaren osasun egoera «larria» da oraindik, semeak azaldu duenez.

Baldintzapeko askatasuna

Hurrengo asteetan, epaitegietan egutegi mardula izanen du Urrutikoetxeak. Batetik, datozen asteetan aztertuko dute haren defentsako abokatuek egindako eskaera bat, baldintzapean aske uzteari buruzkoa. Ekainaren 19an, Dei Auzitegiko epaileek kontrol judizialpean aske uztea erabaki zuten, baina, artean kartzelan zegoela, atxilotu egin zuen Poliziak, Espainiaren eskaera bat zela medio.

Bestetik, irailaren 12an, Parisko Auzitegi Korrekzionalera itzuli beharko du Urrutikoetxeak, 2017an ezarri zioten zigorra azter dezaten —ekainaren 28ko auzi saioa atzeratu egin zuten, prozedura akatsengatik—. Azkenik, Espainiak ezarritako bi euroagindu eskaerak aztertuko dituzte urriaren 16an.]]>
<![CDATA[Atxiloketetarako prest]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-07-31/atxiloketetarako_prest.htm Wed, 31 Jul 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-07-31/atxiloketetarako_prest.htm
Agorrilaren 24tik 26ra izanen da munduko zazpi potentzia nagusietako estatuburuen bilera Miarritzen (Lapurdi), eta segurtasun neurri zorrotzak iragarriak dituzte Lapurdi kostalde guzian: tren geltokiak eta aireportua itxiko dituzte, eta kontrol zorrotzak ezarriko dituzte Irun eta Hendaia arteko mugan. G7 Ez plataformako kideek kontrabilera antolatu dute 19tik 24rako, eta bi mobilizazio eginen dituzte 24an eta 25ean.

Justizia arloan, baliabideak ugarituko dituzte. Vuelta Simonek azaldu duenez, 24 orduz funtzionatuko du epaitegiak: «Hamar bat prokuradore gehiago etorriko dira; denera 30 bat funtzionario, tartean epaileak, bilera garaian laguntza emateko». Adierazi du etxolatxoek aire girotua izanen dutela, eta abokatuarekin bildu ahal izateko nahikoa espazio ere badutela. «Baionako epaitegiak baditu zenbait preso gela horretarako pentsatuak, baina jendeketa gertatuz gero, ez da aski leku izanen». Prokuradorearen hitzetan, hamabost bat pertsona har ditzakete etxolatxo horietan, «baldintza onetan».]]>
<![CDATA[Preso segituko du Haranburuk, auzitegiak aske uzteko erabakia hartu arren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2019-07-06/preso_segituko_du_haranburuk_auzitegiak_aske_uzteko_erabakia_hartu_arren.htm Sat, 06 Jul 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2019-07-06/preso_segituko_du_haranburuk_auzitegiak_aske_uzteko_erabakia_hartu_arren.htm Xistor euskal presoa askatzearen alde egin du, baina Terrorismoaren Kontrako Fiskaltzak erabakiari helegitea ezarri dio berehala, Bake Bideak jakinarazi duenez, eta Haranburuk kartzelan segituko du oraingoz. Ipar Euskal Herriko hautetsien ordezkaritza batek, Bake Bideak eta Bakegileek adierazpen bateratua egin dute, fiskaltzaren jarrera salatzeko. Frantziako Estatuari dei egin diote «bake prozesua lagundu dezan».

Maiatzaren 7an aztertu zuten Haranbururen eskaera. Prokuradoreak baldintzapeko askatasuna ez onartzea galdegin zuen; aldiz, defentsak bezala, Lannemezango (Okzitania) kartzelako zuzendariak aldeko iritzia azaldu zuen —han dago preso Haranburu—. Zigorrak Aplikatzeko Auzitegiak aske uztearen alde egin eta fiskaltzak helegitea ezarri ondoren, Dei Auzitegiak bi hilabeteko epean egin beharko du prokuradorearen helegitea aztertzeko audientzia, Maritxu Paulus Basurko abokatuak azaldu duenez. Epeak errespetatuko ez balituzte, Haranburu aske utzi beharko lukete.

Ipar Euskal Herriko hautetsi eta bestelako ordezkari talde bat Euskal Elkargoan bildu zen atzo arratsalde hasieratik, elkarrekin hartzeko euskal presoari buruzko erabakiaren berri, eta agerraldi bat egin zuten gero. Bertan izan ziren Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakaria, Max Brisson senataria, Michel Veunac Miarritzeko (Lapurdi) auzapeza, Lucien Betbeder Ipar Euskal Herriko Auzapezen Biltzarreko presidentea, Alice Leiziagezahar eta Emilie Dutoya Akitania Berria eskualdeko kontseilariak, Maritxu Paulus Basurko abokatua, Mixel Berhokoirigoin bakegilea, eta Anaiz Funosas Bake Bideko presidentea. Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapezak eta Vincent Bru diputatuak bideo konferentzia bidez hartu zuten hitza.

Mixel Berhokoirigoinek irakurri zuen, ordezkaritzaren izenean, denek adostutako mezua. Zigorren Aplikaziorako Auzitegiaren erabakia gorestearekin batera, oroitarazi zuten Haranburuk 30 urte daramatzala presondegian, eta 2008tik egin dezakeela baldintzapean aske gelditzeko eskaera. «Zuzenbide estatu baten printzipioak segitzen dituen erabaki bat da. Maleruski, ez da gauzatuko, fiskaltza antiterroristak helegitea eman duelako. Irmo gaitzesten dugu fiskalaren jarrera; azken urteetan Euskal Herrian abiatua den bake prozesuaren kontra doa ministerio publikoa».

Helegitea aurkezteko fiskalak erabili dituen argumentuak oraindik ezagunak ez badira ere, prokuradoreak auzi saioan izan zituen hitzak gogorarazi zituzten: ETAk berriz borroka armatua hartzeko arriskua dagoela argudiatu zuen orduan, eta hori «lurralde honen inteligentzia kolektiboari irain egitea» dela salatu zuten. «Blokeo egoera batean gaude, ez dago aldaketarik», deitoratu zuten. Halaber, adierazi zuten egoera kontraesanean dela Emmanuel Macron Frantziako presidenteak maiatzaren 18an Miarritzen izan zituen hitzekin. Eredutzat jo zuen Euskal Herria gatazkaren konponbideari eta armagabetzeari begira, eta estatuaren «betebeharra» mugimendu hori «laguntzea» dela adierazi zuen: «Estatuari eskatzen diogu bere hitzak eta ekintzak pareka ditzala», esan zuten atzo.

«Justizia politikoa»

Adierazpenaren ondotik, hautetsi bakoitzak hartu zuen hitza, bere iritzia agertzeko. Bruk bideokonferentziaz hitz egin zuen: «Xistor ezagutzeko aukera izan dut, kartzelan bisitatu nuelako. Zuzendariarekin eta funtzionarioekin ere egon nintzen. Xistorren jarrera eredugarria da; ezin da kontsideratu ordena publikoarentzat traba bat denik». Gaineratu zuen Haranburuk baduela lan eskaintza bat Senperen, eta ez dela arrazoirik askatua izan ez dadin. «Estatu buruari dei egiten diot, egoera honek ez dezan iraun».

Brissonek ebatzi zuen auzitegiak arrazoi eman diela; arrazoi dutela Haranburu askatzeko eskatzean. «Edozein izanik ere zigortzeko arrazoia, ezin ulertua egiten zait 30 urtetik gora preso egotea. Ezin ulertua egiten zait 11 urteotan baldintzapeko askatasuna eskatzeko aukera izanik ministerio publikoak sistematikoki dei egitea». Erran zuen helegiteak dudan ezartzen duela elkarbizitzaren alde egiten ari diren lana.

Veunacek «beste garai bateko» erabakia salatu, eta adierazi zuen «oztopo» berri horri ere aurre eginen diotela. Betbederrek esan zuen Ipar Euskal Herriko hautetsiek beren ardurak hartuko dituztela, «erakusteko [Frantziako] Gobernuari kezkatuak garela, bake prozesua aitzinarazi beharko duela». Dutoyak «burugogorkeria eta arduragabekeria» aipatu zituen; «haserrea» sentitzen duela esan zuen: «Mobilizatzen segituko dugu, ez gara horretan geldituko».

Auzitegiaren erabakiarekin pozik baina fiskaltzarekin haserre agertu zen Etxegarai: «Iduri du justizia politiko bat dagoela. Helegite hau justizia politikoa da». Euskal Elkargoko lehendakariaren hitzetan, hautetsien esku da estatuaren erantzukizuna eskatzea. «Fiskal buruari galdetu behar diogu Euskal Herriko errealitateaz informatu dadila. Bakea ez da behin betikoa; bakearen bidean gaude, baina oraindik bide luzea dugu».

«Onartezina»

EH Baik eta EH Bilduk «onartezintzat» jo dute fiskaltzaren erabakia. «Bada garaia bide juridikoetatik ematen diren erabakiak onartu ditzan». Mobilizatzen segituko dutela eta preso eta iheslariak «etxeratuko» dituztela adierazi dute. Auzitegiaren erabakia Ipar Euskal Herrian egindako lanarekin lotu du Sortuk ohar batean, eta fiskaltzaren jarrera deitoratu du. «Tamalez, Frantziako Estatuan garai zaharretara kateaturik eroso sentitzen dira batzuk».]]>
<![CDATA[Haranbururen aurkako helegitea "justizia politikoa" dela salatu dute hautetsiek]]> https://www.berria.eus/albisteak/168469/haranbururen_aurkako_helegitea_justizia_politikoa_dela_salatu_dute_hautetsiek.htm Fri, 05 Jul 2019 08:49:45 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/168469/haranbururen_aurkako_helegitea_justizia_politikoa_dela_salatu_dute_hautetsiek.htm

Orain hasiko da prentsaurrekoa Euskal Elkargoan @berria pic.twitter.com/QZZGqTF4AA - Ekhi Erremundegi (@EkhiErremundegi) 2019(e)ko uztailaren 5(a) Sorturen txaloa eta salaketa Sortuk prentsa ohar batean "benetako poza" agertu du epailearen erabakiagatik, eta uste du baduela eragina horretan Ipar Euskal Herriko lanak. "Garai berri honetan Euskal Herrian eta bereziki Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoan norbanako zein erakundeek egindako lana eta elkarrekin jositako konplizitateak fruituak ematen hasiak dira gatazkaren ondorioei konponbide bat aurkitzeko". Sortuk deitoratu egin du fiskaltzakhelegitea aurkeztu izana: "Tamalez, Frantziako Estatuan garai zaharretara kateaturik eroso sentitzen dira batzuk, eta salatzekoa da fiskalak erakutsitako jarrera, epailearen erabakiari helegitea jarriko diola iragarri baitu. Bakeak eta bizikidetzak bestelako jarrera eraikitzaileak behar dituzte". 30. urtea du kartzelan Unai Parotek, Ion Parot eta Jakes Esnal euskal presoen moduan -aurrena Espainiako Estatuan da preso, beste biak Frantziakoan-, 30. urtea hasi du kartzelan Haranburuk. 1990eko apirilean atxilotu zuten, eta geroztik preso dute. Bizi osorako zigorra izan arren, 2008tik aukera dauka baldintzapean libre ateratzeko eskaera egiteko, baina, 2013az geroztik, orain arteko guztiak ukatu egin dizkiote. 2015ean, esaterako, Diziplina Anitzeko Komisioak argudiatu zuen Haranburuk bere engaiamendu politikoarekin jarraitzen zuela. Hura askatzea galdegiteko, mobilizazio ugari egin dituzte azken urteetan; besteak beste, joan den apirilean. ]]> <![CDATA[Irun eta Hendaia arteko muga ez dute itxiko G7koen goi bileran]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2019-07-05/irun_eta_hendaia_arteko_muga_ez_dute_itxiko_g7koen_goi_bileran.htm Fri, 05 Jul 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2019-07-05/irun_eta_hendaia_arteko_muga_ez_dute_itxiko_g7koen_goi_bileran.htm
«Erronka» gisa aurkeztu du Castanerrek, bereziki segurtasun arloa aipatuz. «Segurtasun indarren ezohiko mobilizazioa izanen da G7koen gailurraren harira». Barne Ministerioaz gain, armada, aduana, eta osasun zerbitzuak ere mobilizatuak izanen dira. «Arriskuak ezagutzen dituzue: arrisku terrorista dago, eta hori aurreikusi behar dugu. Ordena publikoaren arloko arriskua ere bada, eta, hor ere, segurtasuna bermatua izatea segurtatu behar dugu, lehenik eta behin, egunerokoan hemen diren biztanleentzat. Gure zerbitzuen mobilizazioa indartsua da, gertakariaren erronkaren heineko», adierazi du. Segurtasun neurriei buruzko xehetasunik ez du eman nahi izan, baina segurtasun maila «gorenean» izanen direla adierazi du. «Miarritzen eta baita lurraldeko beste eremu batzuetan ere».

Kontragailurra ere izan du aipagai. «Ezinbestekoa da kontragailurra ere ongi iragan dadin, segurtasun baldintza onetan». Prefetak eta berak hori bermatuko dutela adierazi du, eta baita Espainiako Barne Ministerioak ere, ekitaldi batzuk Irungo Ficoba aretoan izanen baitira. Gaur-gaurkoz, Hendaia eta Irun artean aurreikusia dute kontragailurra egitea G7 Ez plataformako kideek, abuztuaren 19tik 24ra.

Azaroaren 17an Jaka Horien mugimendua abiatu zenetik, Frantziako Poliziak erabilitako bortizkeriak kezka eta harridura sortu ditu. Ehunka zauritu izan dira: 307 buruan zauritu dituzte; 24k begi bat galdu dute; bostek, esku bat; eta hildako bat egon da. Zaurituetarik 114 kazetariak dira. Poliziaren lana justifikatu du Castanerrek, kazetariek egindako galderei erantzunez: «Gizon eta emazte batzuek [Frantziako] Errepublikari eraso egiten diotenean, Barne ministroaren ardura da segurtasuna atxikitzea. Zauritu anitz izan dira, lehenik gure polizien artean. Manifestazio batzuetan erasoak izan dira, molotov koktel eta bestelako objektuekin», adierazi du. Ez du zuzenki aipatu Poliziak erabilitako bortizkeria, baina zaurituak egotea deitoratu du. «Jaka Horia izan ala Poliziaren txapela izan, zauritu bat beti da gehiegizkoa». Poliziaren doktrinaren garapen bat lantzen ari direla ere erran du, eta horretarako lantalde bat abiatua duela. «Azken hamar urteetan, gauzak anitz aldatu dira. Manifestazio gehienak ez dira deklaratuak, bortizkeriak sistematikoak dira... dispositiboa aztertu behar dugu».

Abuztu bukaerako ekitaldia ongi ateratzea «garrantzitsua» dela azaldu du Frantziako ministroak: «Hona heldu diren gizon eta emazteek Miarritzen edertasunaz gozatzeko aukera izan behar dute». Zazpi herrialdeetako agintariak eta beste 24 ordezkaritza bilduko dira Lapurdi kostaldeko hirian; orotara, 4.000 pertsona inguru.

Urrutikoetxea eta presoak

Bi ministroek Euskal Herrira egindako bisita gatazkaren konponbidea aipatzeko aukera ere izan da. Euskal presoen hurbiltzeak izan ditu hizpide Castanerrek, Justizia Ministerioa gaia lantzen ari dela iradokita. «Badira elkarrizketak, kasuan kasu. Frantziaren postura da banakako kasuak aztertuz presoak Euskal Herrira hurbiltzea. Azken urtean, hurbilketa eskatu duten presoen %57k eskuratu dute». Frantzian ireki den elkarrizketa mahaia Espainian zergatik posible ez den galdetuta, lehor erantzun du Grande Marlaskak: «Nik ez dut euskal gatazkarik ezagutzen. Erakunde terrorista bat baizik ez dut ezagutzen, Poliziak garaitu duena».

Orain dela bi aste, Josu Urrutikoetxea Espainiaratuko zutela «dudarik ez» zuela erranez agertu zen Espainiako Barne ministroa. Baieztapen horri buruz galdetuta, Christophe Castanerrek nabarmendu du eskaerak nazioarteko prozedurak errespetatuko dituela.]]>
<![CDATA[Christophe Castaner: "Segurtasun maila gorenean izanen da G7koen gailurrerako"]]> https://www.berria.eus/albisteak/168421/christophe_castaner_segurtasun_maila_gorenean_izanen_da_g7koen_gailurrerako.htm Thu, 04 Jul 2019 12:21:48 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/168421/christophe_castaner_segurtasun_maila_gorenean_izanen_da_g7koen_gailurrerako.htm Hendaia eta Irun artean aurreikusia dute G7 Ez plataformako kideek, agorrilaren 19tik 24ra. Azaroaren 17an Jaka Horien mugimendua abiatu zenetik, kezka eta harridura sortu ditu Frantziako Poliziak erabilitako bortizkeriak; David Dufresne kazetariak bildu ditu datuak Mediapart agerkarian. Mobilizazio soziala hasi zenetik ehunka zauritu izan dira: 307 buruan zauritu dituzte, 24k begi bat galdu dute, bostek eskua, eta hildako bat egon da. Zaurituetarik 114 kazetariak dira. Kazetariek egindako galderei erantzunez, poliziaren lana justifikatu du Castanerrek: "Gizon eta emazte batzuek Errepublikari erasotzen diotenean, barne ministroaren ardura da segurtasuna atxikitzea. Zauritu anitz izan dira, lehenik gure polizien artean. Manifestazio batzuetan erasoak izan dira, molotov koktel eta bestelako objektuekin", adierazi du. Ez du zuzenki aipatu Poliziak erabilitako bortizkeria, baina zaurituak egotea deitoratu du. "Jaka Horia izan, ala Poliziaren txapela izan, zauritu bat beti da gehiegizkoa". Poliziaren doktrinaren garapen bat lantzen ari direla ere erran du, eta horretarako lantalde bat abiatua duela. "Azken 10 urteetan gauzak anitz aldatu dira. Manifestazio gehienak ez dira deklaratuak, bortizkeriak sistematikoak dira... dispositibo osoa aztertu behar dugu". Arratsalde bukaeran elkartu dira Christophe Castaner eta Fernando Grande-Marlaska Hendaian. G7koen goi bileraren harira, Frantziaren eta Espainiaren arteko polizia elkarlana aipatu dute bi barne ministroek; bilkuraren ondotik adierazpenak egin dituzte. ]]> <![CDATA[Irakasle postuen auzian akordio bat itundu du Parisek Seaskarekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2019-07-03/irakasle_postuen_auzian_akordio_bat_itundu_du_parisek_seaskarekin.htm Wed, 03 Jul 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2019-07-03/irakasle_postuen_auzian_akordio_bat_itundu_du_parisek_seaskarekin.htm
Hiru urtean behin berritzen dute ituna Seaskak, EEPk eta Hezkuntza Ministerioak, eta atzo zuten aurtengoa izenpetzekoa. Baina Seaskak erabaki zuen ez sinatzea, harik eta irakasle postuen auzian bermea lortu arte. EEP Euskararen Erakunde Publikoko lehendakari Arrabitek Frantziako Estatuak auzian duen ardura nabarmendu zuen, hura baita hiruren arteko hitzarmena betetzen ari ez dena: «Seaskako ikasleen emendatzea kontuan hartuta, EEPk kalkulu bat egiten du urtero, beharrezkoa den irakasle kopurua finkatzeko. Gure ustez, hamalau irakasle postu bere gain hartu beharko lituzke Hezkuntza Ministerioak». Hamalau postu; Seaskak eskatu baino hiru gutxiago.

Arrabiten ustez, Seaskak onar dezakeen kopurua da. «Orain arte, EEPk egiten zuen kalkulua onartzen zuten bi aldeek», adierazi du. «Beste erremediorik ez dugulako», erantzun du Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariak, horren gainean galdera eginda. Haren hitzetan, zenbaki horretara heltzeko hainbat arau «makurtzen» dituzte. «EEPk kalkulatzen du 14,25 postu beharko genituzkeela, baina. horiek horrela, Ziburuko Larzabal kolegioan den inklusiorako gela berezi batean, gehienez hamar ikasle izan behar diren lekuan hamasei lirateke; hiru kolegiotan 30 ikasletik gorako gelak izanen genituzke. Egia da Hezkuntza Ministerioak baino gehiago ematen dituztela, baina, hala ere, haien minimoak ere ez dituzte betetzen. 14,25 kalkulatzen dituzte; beraz, gutxienez horretara heldu beharko lukete».

Iaz ere sortu zen Seaskaren irakasle postuei buruzko gatazka, eta, orduan, EEPk bere gain hartu zituen falta ziren 4,5 irakasle postu. «Orduan bagenuen sosa, baina aurten ez da posible izanen», ohartarazi du Arrabitek. «Guri ez digute oraindik halakorik erran», iharduki du Gorostiak. Interes publikoko elkargoa da EEP, eta lau ordezkari ditu: Euskal Elkargoa, Pirinio Atlantikoetako Departamendua, Akitania Eskualdea eta Frantziako Estatua, hain zuzen ere. Hori azpimarratu du Arrabitek: «EEPk postuak diruztatzea bozkatu genuenean, estatuko ordezkariak ere hor ziren, eta onartu egin zuten. Normalean, estatuaren ardura da irakasle postuak ordaintzea».

Euskal Elkargoaren babesa

Joan den asteburuan, Euskal Elkargoko batzarrak euskarazko irakaskuntzaren aldeko adierazpena onartu zuen, aho batez. Bi eskaera egiten zizkion Frantziako Gobernuari: batetik, Seaska laguntzen segitzea, hitzarmena berrituz horretarako, eta ikastolen sarea garatzeko beharrezkoak diren baliabideak emanez. Bestetik, eskatu zuten, baita ere, adar elebiduna azkartzeko sare publikoan eta sare giristinoan. Garapen Kontseiluak ere gisa bereko adierazpen bat onartu zuen; murgiltze ereduaren esperimentazioa ama eskola guzietara zabal dezatela eskatu zuen. «Eskualdeko hizkuntzen» irakaskuntzarentzat estatus berezi bat ere eskatu zuten. Gorostiagak «garrantzitsutzat» jo ditu bi adierazpenak.]]>
<![CDATA[Josu Urrutikoetxearen bi auziak gibelatzea erabaki du Parisko auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/168239/josu_urrutikoetxearen_bi_auziak_gibelatzea_erabaki_du_parisko_auzitegiak.htm Fri, 28 Jun 2019 09:34:56 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/168239/josu_urrutikoetxearen_bi_auziak_gibelatzea_erabaki_du_parisko_auzitegiak.htm Bitartean, Urrutikoetxea behin behinean preso atxikitzeko erabakiari helegitea ezarriko diote bere abokatuek; hamabost eguneko epea izanen du epaileak helegitea aztertzeko. Azkenik, uztailaren 10erako ere eman diote epailearen aitzinean hitzordua Urrutikoetxeari, Espainiaratzeko beste eskaera bat notifikatzeko. 1987ko Zaragozako kuarteleko atentatuagatik bere kontra irekia duten prozeduragatik izan liteke. Hain zuzen, Espainiako Gobernuak Frantziari estradizio eskaera ofiziala egin dio, Isabel Zelaa jarduneko bozeramaileak gaur Ministroen Kontseiluaren ondorengo prentsaurrekoan esan duenez. Dolores Delgado Justiziako jarduneko ministroak eraman du proposamena kontseilura, Auzitegi Nazionalaren eskaera jasota. Zelaaren arabera, orain dokumentazioa Espainiak Parisen duen lotura epaileari emango diote, honek Frantziako auzitegiei helarazi diezaien. Espainiako Auzitegi Nazionalak 2002ko azaroan Zaragozako ekintzagatik inputatu egin zuen Urrutikoetxea, garai hartan ETAko zuzendaritzako kidea zela jota eta atentatuarekin zerikusirik izan zezakeelakoan. Urrutikoetxea ez zen azaldu bi hitzorduetara, eta hura atzemateko nazioarteko agindua eman zuen Madrilek. 11 lagun hil zituen ETAk 1987ko atentatu hartan, Guardia Zibilaren kuartelaren aurka bonba-auto bat lehertuta. ]]> <![CDATA['Klima larrialdia' aitortu du Asanblea Nazionalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/010/001/2019-06-28/klima_larrialdia_aitortu_du_asanblea_nazionalak.htm Fri, 28 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1835/010/001/2019-06-28/klima_larrialdia_aitortu_du_asanblea_nazionalak.htm
Frantziako energia politikaren helburuak finkatzen dituen lege proiektuaren lehenengo artikulua bozkatu zuten atzo Asanblea Nazionalean, eta onartu egin zuten: 41 alde, zazpi kontra eta lau abstentzio. François de Rugy Ingurumen ministroaren eskariz sartu zuten klima larrialdia kontzeptua, aldarrikapen «sinboliko» eta adierazpen politiko gisa.

Karbono neutraltasuna da lege proiektuaren lehen artikuluaren helburu nagusietako bat. Printzipio horren arabera, Frantziak ezingo luke isuri bere oihanek eta lurrek xurga dezaketen baino karbono gehiago. Horretarako, sei aldiz apaldu beharko lituzke berotegi efektuko gasen isuriak. 2050erako finkatu dute helburu hori.

Halaber, 2030erako erregai fosilen kontsumoa %40 apaltzea ere adostu dute, baina gibelatu egin dute Frantziako elektrizitate ekoizpenean nuklearrak duen pisua apaltzeko helburua. Iragarria zuten 2025erako nuklearra elektrizitate ekoizpenaren %50 izatea —%70 da orain—; ordea, jaitsiera helburu hori 2035era gibelatu dute azkenean. Frantziak energia arlorako prestatutako bide orriaren arabera, epe horretarako, 58 zentral nuklearretatik hamalau itxi beharko lituzke.

Hitzak eta ekintzak

«2030erako energia fosilen kontsumoaren %40ko apaltzea finkatzeak ez du ezer erran nahi, zenbaki politiko bat da», salatu zuen Delphine Batho diputatuak. François Hollanderen gobernuan Ingurumen ministro izan zen, eta, haren hitzetan, lege proiektuan finkatuak diren helburuak ez dira zientzialariek aurkeztu dituzten erronkaren heinekoak. «Eztabaidaren muina da jakitea klima larrialdi hori hitz soiletan geldituko den ala zinezko ekintzak izanen diren».]]>
<![CDATA[Hiru sareak, euskarak batuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-06-27/hiru_sareak_euskarak_batuak.htm Thu, 27 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-06-27/hiru_sareak_euskarak_batuak.htm
Heldu den ikasturtean 30 irakasle postu gehiago behar ditu Seaskak, eta prest agertu da hamahiru bere gain hartzeko. Parisek hamar gehiago pagatzea eskaini du, baina beste zazpi faltako lirateke oraindik. Irakasle postuak onartu nahi ez badituzte ere, horiek ordaindu ahal izateko dirua ematea nahi du ikastolen elkarteak -iazko ikasturtean, 4,5 postu ordaintzeko laguntza eman zion EEP Euskararen Erakunde Publikoak-. Ohar argia helarazi du Nagore Ruizek, Larzabaleko Manex Erdozaintzi Etxart kolegioko irakasleak: «Irakasle postuak lortzen ez baditugu, ikasleek, gurasoek eta irakasleek pairatuko dugu».

Heldu den asteartean, hiru urtean behin berritzen duten ituna sinatzekoa dute Seaskak, EEPk eta Hezkuntza Ministerioak. Murgiltze eredua aitortzeaz gain, haren koadroa finkatzen du hitzarmenak: ikasgela bakoitzeko ikasle kopurua finkatzen du, eta geroari begira ikastetxe eta sail berrien irekitzea. «Guretzat negoziazio koadro bat da. Baina merezi ote digu izenpetzea, gero ez badute errespetatzen?», galdetu du Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariak. Gaur-gaurkoz, Seaskak jakinarazia du postuen afera argitu ezean ez duela ituna sinatuko.

Haserre dira sare publiko eta pribatuan ere, Frantziako Gobernuak ez baitu baimenik eman euskarazko murgiltze sistemaren esperimentazioa beste hiru eskolatan jartzeko, eta heldu den ikasturtean ikasgela batzuetan ikasle kopurua ez delako errespetatuko -leku batzuetan bost mailatako 30 ikasle elkartuko dituzte ikasgela berean-. Lizeoetako erreformak ere kezka sortu du, euskarazko irakaskuntzak balioa galtzea ekar baitezake. Euskal Haziak, Biga Bai eta Ikas Bi guraso elkarteak, eta Erakasleak eta Euskara Geroan irakasle taldeak elkartu ziren atzo arratsaldeko protestan.

Joan den martxotik mobilizatuak direla oroitarazi zuen Celine Etxebarne Ikas Bi guraso elkarteko kideak: «Hemen gara presio hori atxikitzeko». Elkarte ezberdinak elkarrekin aritzeak duen garrantzia azpimarratu zuen Amaia Boloki Euskara Geroan taldeko irakasleak: «Kalitatezko euskarazko irakaskuntza izatea nahi dugu, bai Seaskan, baina baita publiko eta pribatuan ere. Ondoko urteetan, sail horien garapen bat izatea nahi dugu, horien bidez euskalduntze prozesu aktibo bat lortzeko».

«Ez gara autistak»

Goizean errektorearekin bildu ziren irakasle eta guraso batzuk. Berritasunik ez zela izan, bakoitzak bere posturak atxiki zituela adierazi zuen Marie Andre Ouret Biga Bai elkarteko presidenteak. Lizeoetan hiru edo lau ordu euskaraz egiteko dotazio berezia atxikiko zutela hitzeman zien errektoreak, ahoz.

Erantzunak ez zituen ase, eta agintariak zeuden gelara sartu ziren protestan ari zirenak, Hemen gaude euskararen alde oihu eginez. Alain Sanzek, departamenduko auzapezen elkarteko presidenteak, bilkura bukatzean haien aldarrikapenak entzuteko prest zirela erran zien: «Ez gara autistak». Autistak ez iraintzeko eskatu zioten publikotik haserre. Eztabaida txiki baten ostean, bilkuratik irten ziren manifestariak.

Euskal Irratietan mintzatu zen Olivier Dugrip errektorea bilkuraren bukaeran: Seaskaren 30 postuak gehiegizkoak direla eta Frantziako Estatuak jadanik «indar handia» egin duela aderazi zuen. Halaber, Lizeoetako erreformak euskarazko iraskakuntzari balioa emanen diola baieztatu zuen. «Ez dago kezkatzekorik». Afera ez da konpondua.

Murgiltzean badakite erdaraz ]]>
<![CDATA[Kalitatezko euskarazko irakaskuntza defendatu dute Seaskako eta eskola publikoetako eragileek]]> https://www.berria.eus/albisteak/168147/kalitatezko_euskarazko_irakaskuntza_defendatu_dute_seaskako_eta_eskola_publikoetako_eragileek.htm Wed, 26 Jun 2019 07:20:48 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/168147/kalitatezko_euskarazko_irakaskuntza_defendatu_dute_seaskako_eta_eskola_publikoetako_eragileek.htm 30 irakasle postu gehiago behar ditu Seaskak, eta hamahiru bere gain hartuko ditu. Parisek hamar gehiago pagatzea eskaini du, baina beste zazpi faltako lirateke oraindik. Haserre dira sare publikoan ere Frantziako Gobernuak ez baitu baimenik eman euskarazko murgiltze sistemaren esperimentazioa beste hiru eskolatan jartzeko, eta heldu den ikasturteean ikasgela batzuetan ikasle kopurua ez delako errespetatuko -leku batzuetan bost maila ezberdinetako 30 ikasle elkartuko dituzte ikasgela berean-. Horiek hala, bat egin dute gaur biek, eta protestak deitu dituzte Donapaleun, Olivier Dugrip Bordeleko errektorea eta Pierre Barriere akademia ikuskaria departamenduko auzapezekin biltzekoak zirela baliatuta. Goizean, bilkura izan dute zenbait irakaslek eta guraso elkarteetako ordezkariek errektorea eta akademia ikuskariarekin. Sare publikoko Biga Baiko guraso elkarteko presidente Marie Andre Ouretek azaldu duenez, ez da aurrerapausorik izan elkarrizketetan, nahiz eta segurtatu dieten mantendu egingo dutela lizeoetan hiru edo lau ordu euskaraz egiteko dotazio berezia. Hori baino gehiago nahi dute, ordea, Seaskako eta sare publikoko eragileek. Hala azaldu du Amaia Boloki Euskara Geroan elkarteko kideak: "Kalitatezko euskarazko irakaspen bat nahi dugu, bai Seaskan eta baita sail pribatu eta publikoetan ere". Ohar argia helarazi du Nagore Ruizek, Larzabaleko Manex Erdozaintzi Etxart kolegioko irakasleak: "Irakasle postuak lortzen ez baditugu, ikasleek, gurasoek eta irakasleek pairatuko dugu". Protestan zehar tentsio uneak ere izan dira manifestariak auzapezen bilkurara sartu direnean, bilera etenaz. "Hemen gaude euskararen alde" oihu eginez sartu dira, Mac Brisson senataria hitza hartzera zihoala. Etenaldia ez da bilduta zeudenen gustukoa izan eta Alain Sanzek, Departamenduko auzapezen elkarteko presidenteak, arrabotsik ez egiteko eskatu die, bilkura bukatzean haien aldarrikapenak entzuteko prest zirela baieztatuta. "Ez gara autistak", erran die. Autistak ez iraintzeko eskatu diote publikotik haserre. Azkenean, eztabaida txiki baten ostean, manifestariak bilkuratik irten dira.

]]>
<![CDATA[Emakume bat hil dute Bardozen, astebetean eraildako bigarrena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-06-26/emakume_bat_hil_dute_bardozen_astebetean_eraildako_bigarrena.htm Wed, 26 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-06-26/emakume_bat_hil_dute_bardozen_astebetean_eraildako_bigarrena.htm
Hilketari buruzko informazio gutxi eman du Poliziak. Hedabide batzuen arabera, etxeko langileak atea itxirik aurkitu zuen, eta auzokoak eta suhiltzaileak abisatu zituen. Larrialdi zerbitzuek aurkitu zituzten bi gorpuak. Auzitegietako mediku batek aztertu beharrak zituen atzo arratsaldean.

Baionako prokuradorearen erranetan, «arazorik gabeko» bikote bat zen hilda aurkitu dutena, eta gaineratu du emaztea «gaixorik» zegoela. Hedabide batzuen arabera, ehizarako eskopeta batekin hil zuten -joan den astean ere hala hil zuten Mayie Nervi urruñarra, 81 urtekoa-.



Aurtengo bigarrena

Urruñakoaren ondotik, indarkeria matxistagatik aurten hildako bigarren emaztea da Chantal Joantegi. Azken urteetako kopuru apalena da aurtengoa, oraingoz -iaz, bederatzi emakume hil zituzten-. 2003tik hildakoak ehun andre dira, Berriak hilketa matxistei buruz bildutako informazioaren arabera -11 ume ere hil dituzte-.

Indarkeria matxistari buruzko azterketa horrek agerian jarri zuen proportzioan Lapurdin gertatzen dela hilketa gehien: han hil dute bost emakumetik bat, nahiz eta Euskal Herriko biztanleen %8 bizi diren. Beste datu ezohiko bat ere bada Lapurdin: hilketa matxistak egin dituzten gizonen herenak saiatu dira beren buruaz beste egiten (32 gizon), eta horietatik herenak, Lapurdin (13). Gainerako herrialdeen gainetik dago portzentaje hori. Urruñako eta Bardozeko hilketek bi ezaugarri horiek beteko lituzkete: Lapurdin izan dira, eta gizonek beren buruaz beste egin dute. Horiek zenbatuta, Bardozekoa 2003tik Lapurdin hil duten 21. emaztea da.

Analisia: Ehungarrena]]>
<![CDATA[Parisi keinu eske, Urrutikoetxea aska dezaten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2019-06-25/parisi_keinu_eske_urrutikoetxea_aska_dezaten.htm Tue, 25 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2019-06-25/parisi_keinu_eske_urrutikoetxea_aska_dezaten.htm
Michel Tubiana LDH Giza Eskubideen Ligako ohorezko presidentea, Matt Carthy Sinn Feineko eurodiputatua, Jacques Gaillot apezpikua, abokatuak eta Josu Urrutikoetxearen seme Egoitz izan dira prentsa agerraldian. Christiane Taubira Frantziako Justizia ministro ohiaren bideo bat ere zabaldu dute, eta Anais de Courson frantziar aktoreak Gerry Adamsek eta Ronnie Kasrilsek Le Monde-n idatzitako artikulua irakurri du. Parisko Dei Auzitegiak joan den astean Urrutikoetxea kontrol judizialpean libre uztea erabaki ondotik, egun berean berriro presondegiratzeko Parisek hartutako erabakia deitoratu dute agerraldian, eta keinuak eskatu dizkiote Frantziako Gobernuari.

«Nola segitu gerlan gudaririk gabe?», galdetu du Michel Tubianak. «Noren kontra? Zeren alde? Ez dakigu oso ongi, ez bada mugimendu baten kontrako garaipen bat irudikatu nahia». Urrutikoetxearen atxiloketa Frantziako eta Espainiako estatuen «eskergabekeriaren adibide ona» dela erran du, hark «bake prozesuan hertsiki» parte hartu duelako. «Pieza nagusi bat izan da. Estatuekin elkarrizketa saioak izan ditu, eta horregatik ezagutua da». Atxiloketa «nahasgarria eta arduragabea» izan dela azaldu du.

Aurki ateratzekoa da Thomas Lacoste zinemagilearen Hypothèse Démocratique, une histoire du conflit basque filmarentzat (Hipotesi demokratikoa, euskal gatazkaren historia bat), elkarrizketa egin zioten orain dela hilabete batzuk Taubirari. Josu Urrutikoetxeari buruz mintzo da bertan, eta pasarte hori erakutsi dute Parisko prentsaurrekoan. ETAko kide historikoaren ibilbidea oroitarazi, eta keinuak eskatu ditu. «Gudariak gudari gisa aitortzen ditut, ez biktima gisa. Josu Urrutikoetxeak enfrentamendu militarretik ateratzea ahalbidetu duen heinean —izan dituen hildakoekin, izan dituen torturekin, izan dituen urraketekin, baita legeen zaintzaile direnen aldetik ere—, kontuan hartu behar dugu. Kausa horren hautuan izan duen ausardia kontuan hartzen dugun hein berean, gatazkaren eta bere ondorioen konponbideari ekarpena eginez izan duen indar morala ere kontuan hartu behar da. Zentzu horretan erraten dut keinuak egiteko espazioa dagoela».

Matt Carthyk Sinn Feineko eurodiputatuak ere hartu du parte agerraldian, eta Irlandako Ostiral Santuko akordioak gogoratu ditu. «Argiki erran dezaket: gudarien rola gabe ez zen bake prozesurik izanen Ipar Irlandan. Momentuan popularrak ez ziren ekintza ausartak egiteko gobernuaren borondatea gabe ere ez. Garrantzitsua da gobernua keinu ausartak egiteko gai izatea».

Osasun egoera kezkagarria

«Auzitegiak kontsideratu zuen aitak auzira agertzeko berme nahikoa eman zuela», erran du Egoitz Urrutikoetxeak. Era berean, kezkatua agertu da aitaren osasunagatik, eta lehenbailehen ebakuntza egin behar diotela azpimarratu du. «Hura askatzea ezinbestekoa da. Galdetzen dugun gauza bakarra da erabaki politiko baten aitzinean justizia erabaki bat aplikatzea».]]>
<![CDATA[Nazioarteko zenbait pertsona ezagunek "keinu" baikorrak eskatu dizkiote Parisi Urrutikoetxearen auzian]]> https://www.berria.eus/albisteak/168056/nazioarteko_zenbait_pertsona_ezagunek_keinu_baikorrak_eskatu_dizkiote_parisi_urrutikoetxearen_auzian.htm Mon, 24 Jun 2019 07:17:21 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/168056/nazioarteko_zenbait_pertsona_ezagunek_keinu_baikorrak_eskatu_dizkiote_parisi_urrutikoetxearen_auzian.htm Urrutikoetxea "bake artisau" gisa jo duteAdams Sinn Feineko presidente ohiak eta Kasrils Nazioarteko Egiaztatze Batzordeko kide ohiak Le Monde egunkarian. Artikuluan adierazi zuten Josu Urrutikoetxeak "ezinbesteko rola" jokatu zuela baita armagabetze eta desegiteko prozesuetan eta hura gabe "ia ezinezkoa" zatekela Euskal Herrian gertatutako "aldaketa esanguratsua" gauzatzea. Aske uzteko erabaki ondoren, atxiloketa Urrutikoetxea maiatzaren 16an atxilotu zuten, Frantzian, Alpeetan, ospitalera ebakuntza bat egitera zihoala. Pasa den ostegunean izan zuen Parisen aurreneko epaiketa, Dei Auzitegian, ETAko zuzendaritzakide izatea egotzita. 2010ean zazpi urteko kartzela ezarri zioten, baina Urrutikoetxea sasian zen, eta joan den maiatzaren 16an atzeman ondotik eskatu zuten berriro epaitzeko. Kontrol juduzialpean aske uztea erabaki zuen epaileak, baina La Santek espetxetik atera aurretik Espainiaren euroagindu baten berri eman eta atxilotu egin zuten atzera. Datorren ostiralean beste auzi batean epaitu behar dute, Parisen hori ere. Egun batzuk lehenago Le Monde-n hauek ere Andy Carl Conciliation Ressources erakundearen sortzaileak, Veronique Dudouet US Institute of Peace erakundeko ikerlariak, eta Jean Marie Muller filosofo, idazle eta MAN Bortizkeriarik gabeko Alternatiba baten aldeko Mugimenduaren sortzaileak "ausardia politikoa" eskatu zioten Parisi. Urrutikoetxeak euskal gatazkaren konponbide prozesuan izandako egitekoa azpimarratu dute Carlek, Dudouetek eta Mullerrek, eta haren kasuari "konponbide alternatibo bat" aurkitu behar zaiola iradoki. "Duela 30 urte iragandako ekintza bortitz batzuetan fokalizatutako ikuspegi penal soila lehenetsiz, eta gerra logikatik ateratzeko egindako indarrak aitortzea errefusatuz, bukatu gabeko bake prozesu horretan ausardia eta lidergoa erakusteko aukera erabakigarri bat galtzen du Frantziako Gobernuak". Frantziako eta Italiako intelektual talde batek ere, Liberation egunkarian, Urrutikoetxearen atxiloketa salatzeko agiri bat sinatu zuten maiatzaren amaieran. Atxiloketa "albiste txarra" dela eta euskal gatazkaren konponbiderako egin duen lana "ezinbestekoa" izan dela zioten. Besteak beste, Alain Badiouk eta Toni Negrik sinatu zuten agiria.]]> <![CDATA[Gailurraren kontra mobilizatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/006/001/2019-06-22/gailurraren_kontra_mobilizatuak.htm Sat, 22 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1914/006/001/2019-06-22/gailurraren_kontra_mobilizatuak.htm
G7koen gailurra Miarritzen zela jakin bezain laster hasi ziren bilkurak egiten eta Euskal Herri mailako dinamika sortzea erabaki zuten. «Hasieratik oinarri gisa ezarri dugu Euskal Herria izatea erreferente nagusia», azaldu du Dagerrek. Gaur egun 45 kide dira plataforman, Hego nahiz Ipar Euskal Herrikoak; elkarteak, sindikatuak eta mugimendu politikoak. Berriki, Ipar Euskal Herriko Jaka Horiak ere sartu dira taldean. «Plataforman badira Frantziako eragileak ordezkatzen dituzten egitura batzuk; guziek onartu dute Euskal Herria hartzea koadro gisa, eta hizkuntza mailan ere bai». Euskal Herriko bilkurak euskaraz egiten dituzte, itzulpen sistemarekin.

«Ariketa aldetik aski ezohikoa da», Hartzea Lopez Arana G7 Ez plataformako kidearen hitzetan. «Eztabaida espazio bat sortu dugu: zer mobilizazio mota, nola egin, zer kontaktu kanpoko erakundeekin, zer gai kontragailurrean... Eta hori saiatzen da ahal den eta modu horizontalenean aipatzen eta erabakitzen. Bakoitzaren helburu eta egiteko moldeak konfrontatzen dira, baina baita bateratzen ere». Dagerreren arabera, «hautsi-mautsiak» egitea dakar horrek, «helburua baita plataforma bakar bat egotea bururaino eta elkarrekin erabakia burutzea».

Hasieratik arau bat finkatu dute: plataformak hitza hartzen du plataformak erabaki dituen eginmolde edo ekinaldiei buruz bakarrik. Ondoan, eragile bakoitzak askatasuna badu, nahi izanez gero, bere aldetik mobilizazioak antolatzeko edo iritziak plazaratzeko. Lopez Arana: «Denak kontziente gara batasun hori bururaino atxikitzen badugu indar bat izanen dela G7koen gailurrari begira. Desadostasunak badira plataformaren barnean, entseatzen gara kohesio edo batasun horri lehentasuna ematen, elkarrekin iristeko bururaino». Kanpoari begira ere garrantzitsua da, haren ustetan. «Gailur hau inposatzen digute. Hemen badugu herri zapalduen problematika ere, eta, nazioarteari begira, euskal erreferente bat izatea mugaz bi aldeetakoa...». Frantziako plataformaren adibidea hartu du; ez dute plataforma «nazionala» deitu, «hexagonala» baizik. «Hori lehen ez zuten horrela erraten».

Hiru zutabe finkatu dituzte G7koen gailurrari aurre egiteko: bataila ideologikoa, masa mobilizazioak eta desobedientzia zibila. Kontragailurra antolatuko dute gailur ofiziala aitzin —oraingoz, Irun eta Hendaia artean aurreikusia da—, eta, ondoren, mobilizazioak: agorrilaren 24an manifestazioa eginen dute eta agorrilaren 25ean, Miarritze inguratuko duten zazpi elkarretaratzeren bidez «ortzadarra» osatzera deitu dute. «Kolore anitzeko mundu bat aldarrikatzen dugu».

Manifestazio debekua ere salatu nahi dute mobilizazio horretan. «Ez dakigu zehazki zer eremutan izanen diren debekuak», esplikatu du Dagerrek. «Egunez egun ari dira neurriak egokitzen. Frantziako muga guziak itxiko dituzte, Alemania, Belgika eta Italiarekin ere bai. Nahi dute ahalik eta jende gutxiena etor dadin». Bestelako mobilizazioak ere antolatzeko asmoa dute. Bihar, manifestazioa izanen da Donostian, eta bestelako ekitaldiak Bilbon, Gasteizen eta Iruñean. Uztailaren 13rako ere manifestaziora deitua dute Miarritzen, eta «masiboa» espero dute. «Garrantzitsua da Miarritzen berean erakustea zer nahi dugun eta zer ez».

Harremanak prefetarekin

Zazpi bloketan antolatuko dute agorrilaren 19tik 24ra iraganen den alternatiben gailurra: «Beste mundu baten alde, kapitalismotik eta multinazionalen diktaduratik atera»; «planetaren suntsitzearen aurka, lurra zaindu, bizitza bermatu»; «mundu feminista baten alde, patriarkatuarekin amaitu»; «herrien aniztasuna eta askatasuna bermatu, mundu dekolonial eta diskriminaziorik gabeko baten alde»; «demokrazia sozialaren alde eta, denentzat, eskubide berdinak bermatzeko, autoritarismoarekin amaitu»; «herrien arteko elkartasunean oinarritutako mundu justu baten alde, gerla eta inperialismoarekin amaitu»; «inor ez da ilegala, mugak hautsi gizakientzat».

Azken hilabeteetan, agintariekin harremanean egon dira antolaketari begira. «Plaza publikoa erabili nahi genuenez, argi zen berme batzuk behar genituela», azaldu du Lopez Aranak. Miarritzeko auzapezarekin elkartu ziren lehenik, eta kontrakoek zer leku izanen zuten galdetu zioten. Pirinio Atlantikoetako prefetarekin izan dituzte harremanak geroztik. «Hasieratik argi zen haien zona gorri-urdinarekin ezingo genuela Miarritzen antolatu, nahiz eta hori izanen zen bidezkoena», esplikatu du Lopez Aranak. Baionan egiteko eskatu zuten; prefeturak, ezetz. Akizen (Landak) egitea proposatu zieten; plataformak, ezetz. «Guretzat argi zen Euskal Herritik kanpo ezin zela», azaldu du Dagerrek. «Ororen buru, guk dugu erran Hendaia eta Irun artean antolatuko genuela. Guretzat, eremu horrek esanahi biziki azkarra baitu, gutxienez eragile batzuek onartzen ez dugun muga badelako».

Haiekin bildu zenean desadostasunik agertu ez bazuen ere, kontragailurra bere herrian egitearen aurka azaldu da azken asteetan Kotte Ezenarro Hendaiako auzapeza. Lopez Arana: «Guretzat sinplea da: gailurrik ez bada, ez da kontragailurrik; bata bestearen ondorioa da. Hemengo klase politikoaren zati bat aritu zaigu erraten kontragailurrak arazoak sortzen dituela. Guretzat, gailurrak sortzen ditu; beraz, has gaitezen hasieratik. Auzapezaren eta prefetaren arteko eztabaidak ez dira gure afera». Alternatiben herrixkara etorriko direnei ahalik eta baldintza egokienak eskaintzea da plataformakoen lehentasuna, baina badakite adostutakoak bertan behera gelditu daitezkeela. «Arrunt kontziente gara prefeta lekuko fusible bat dela. Hitzematen ahal dizkigu nahi dituen gauza guziak; bihar Barne Ministerioak edo Eliseoak erabaki bat hartzen badu, desaktibatzen ahal du sei hilabeteko lana. Halakorik gertatuko balitz nola erreakzionatu eztabaidatzen hasiak gara».

Beldurraren estrategia

Segurtasun neurri oso zorrotzak iragarri zituzten urtarril bukaeran Miarritzen, G7koen goi bileraren «segurtasuna bermatzeko». Miarritze erabat itxiko dute, 15.000 polizia izanen direla aipatua izan da, eta oraindik zehaztu ez duten eremu zabal batean manifestazioak egitea debekatuko dute. Garraioetan ere izanen du eragina: aireportua eta Baiona, Miarritze eta Donibane Lohizuneko tren geltokiak itxiko dituzte gutxienez.

Maiatzaren 18an, Miarritzen izan zen Emmanuel Macron Frantziako presidentea G7koen bilkura prestatzeko, eta segurtasun neurriak izan zituen hizpide hark ere. «Segurtasun indarren mobilizazio handia egonen da Miarritze bera baina baita hiri eta eremu delikatu gisa identifikatuak segurtatzeko». Kopuruaz galdetuta, ez zuen zehazki mintzatu nahi izan. «Horri buruzko ikusmolde maximala dugu, ez baitugu nahi herritarrei eta haien lasaitasunari eraso eginen dion desordenarik eta suntsiketarik egon dadin. Jadaneko, Frantziako eta Europako zenbait talde bortitzek hitzordua emana dute, zoritxarrez, orain, G7 edo G20 bat dagoen aldi oro gertatzen den gisan», adierazi zuen.

Gailur denboran, Hendaiako atxikitze zentroa erabat hustu eta atxiloaldiak kudeatzeko erabiliko dute. Auzitegian ere neurri bereziak hartuko dituztela erraten ari dira, berehalako epaiketak saldoan egin ahal izateko. Horri buruz informazio berezirik ez duela adierazi du Teddy Vermotte Baionako abokatuen elkarteko burulehenak. «Argi dena da Justizia ministerioa antolatuko dela, gehiegikeriak baldin badira behar beste epaile eta polizia izan daitezen». Haien aldetik, abokatuak mobilizatuko dituzte, atxilotuen defentsa eskubideak bermatuak izan daitezen. Agorrilaren 19tik irailaren 1era, 50 abokatuko taldea egonen da gau eta egun zaintzan. «Ez dakigu zer eta nola gertatuko den, baina, gerta daitekeenaren aitzinean, atxiloaldi eta epaiketa guzietarako abokatuak izanen ditugu eskuragarri. Hori da abokatuen eta abokatu elkargoaren lehentasunezko misioa».

Kezka ere agertu du Vermottek, azken hilabeteetan Frantziako Poliziak erabilitako bortizkeriari begira. Azaroaren 17an Jaka Horien mugimendua abiatu zenetik, David Dufresne kazetariak bildu ditu datuak Mediapart agerkarian. Mobilizazio soziala hasi zenetik ehunka zauritu izan dira: 307 buruan zauritu dituzte, 24k begi bat galdu dute, bostek eskua galdu, eta hildako bat egon da. Zaurituen artean 114 kazetari daude. Gutxienekoa da, ordena publikoa atxikitzeari dagokionez, demokrazia liberal batean ezohiko zenbakiak direla erratea.

G7 Ez plataformakoak ere kontziente dira egoeraz. Lopez Arana: «Plataformakook erraten dugu badela estatuaren inposaketa eta bortizkeria gogor bat. Bera da horren arduraduna. Hitzordu bat inposatzen digute: ez digute galdetu guk halakorik nahi genuen hemen ala ez. 15.000 polizia ekarriko dituzte. Ikusten dugu manifestazioen nolako kudeaketa egiten duten azken sei hilabeteetan. Kezkatzen gaituena da estatuaren bortizkeria, eta nola ari diren hori prestatzen, juridikoki, ideologikoki, segurtasun mailan... Harategi bat prestatzen ari dira. Eta argi erraten digute: zaurituak egonen dira, ospitalearekin ikusten ari dira... Hori guzia elikatzen dute ezkutatzeko beraien biolentzia».

Araberan, prestatzen ere hasiak dira. Abokatu talde bat osatzeko lanak abiatuak dituzte, eta mediku talde bat ere osatu nahiko lukete. Oldartu gazte dinamikak, udaberrian, konferentzia bat antolatu zuen Frantziako Poliziak erabiltzen dituen armei buruz. Lopez Arana: «Beldurraren estrategiari aurre egin behar diogu, eta gaurdanik ahalik eta jende gehienari erran behar diogu gailurraren kontrako mobilizazioetan parte hartzeko; kopuruak eginen baitu diferentzia».]]>
<![CDATA[Urrutikoetxea atxiki egin dute, dei auzitegiak aske uztea erabaki ostean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/004/001/2019-06-20/urrutikoetxea_atxiki_egin_dute_dei_auzitegiak_aske_uztea_erabaki_ostean.htm Thu, 20 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/004/001/2019-06-20/urrutikoetxea_atxiki_egin_dute_dei_auzitegiak_aske_uztea_erabaki_ostean.htm
Atzo 10:30 aldera iritsi zen Urrutikoetxea Paris erdigunean dagoen epaitegira. Maiatzaren 16an atxilotu zuten ETAko kide historikoa Frantziako Alpeetan, Sallanches herrian, eta presondegian sartu; bi espetxe zigor ditu betetzeko Frantzian. Parisek 2010ean zazpi urteko zigorra ezarri zion, ETAko zuzendaritzako kidea izatea leporatuta; eta 2017an, zortzi urtekoa, 2011-2013 artean Osloko elkarrizketa mahaian izan eta ETAko egitura politikoan parte hartzea egotzita. Urrutikoetxea bi epaiketetan ez zegoela ebatzi zenez, haiei uko eginez gero berriro epaitzeko aukera aitortzen dio Frantziako legeriak, eta hala egin zuen. Atzoko auzia 2010eko zigorrari buruzkoa zen, eta epaiketa lehen instantziara itzultzea onartu zuen epaileak; hilaren 28an izango da, Parisen, Korrekzionalean.

Urrutikoetxeari ezarritako behin-behineko espetxealdiari helegitea jarri zioten bere abokatuek, eta hori izan zen atzoko saioko gakoetako bat. Haiek esan zutenez, legez hamabost eguneko epea dute behin-behineko espetxealdiaren helegitea aztertzeko -ekainaren 8an bukatu zen epea-, eta, prozeduraren oker bat argudiatuta, presoa aske uzteko eskatu zuen Laurent Pasquet-Marinacce abokatuak. «Ez zarete baldintzapeko askatasun eskaera bat aztertzera deituak; espetxeratze prebentibo bat aztertzera deituak zarete», esan zien epaileei.

Urrutikoetxearen osasun egoera ere hizpide izan zuten, eta kartzelaldiarekin bateragarria ez dela argudiatu zuen Pasquet-Marinaccek. «Ospitale batean atxilotua izan zen, bezperan izandako hitzordu baten ondotik, larrialdi handiko ebakuntza egin behar ziotelarik. Ebakuntza ezin izan zioten egin atxiloketaren ondorioz». Atxiloaldian aztertu zuen medikuak ebakuntza egitea ezarri zuen baldintza modura, baina, La Sante Parisko presondegian hilabete pasatu ondotik, oraindik ez diote egin, eta ez da programatua ere. Bere dosierra galdu egin dela erran omen diote. Josu Urrutikoetxeak berak ere eman zuen bere egoeraren berri: «Osasuna asko okertu zait azken egunetan. Atxilotu nindutenean, medikuarekin ordua nuen. Atxilotu aurreko astean zortzi kilo galdu nituen. Hilabete bat da La Santeko presondegian naizela; nire eskutitz guziak blokeatuak dira; ez dut bisita eskubiderik, abokatuarena bakarrik».

Estatuaren abokatu nagusiak ukatu egin zuen prozeduran oker bat egon dela, epaiketa berriro egiteko eskatu zenetik bi hilabete daudela argudiatuta -ez zuen behin-behineko espetxealdiaren helegitea aipatu-. Urrutikoetxeak 1970eko hamarkadatik ETAn leku garrantzitsua izan zuela nabarmendu zuen estatuaren abokatuak, eta «talde terroristak» eragindako kaltea zerrendatu: «800 hildako, mila zauritu». Espainiako Estatuarekin izandako elkarrizketak ere aipatu zituen, baina, haren arabera, ETAren arma guztiak ez dira itzuli.

«Urrutikoetxea ez da sekula zigortua edo inplikatua izan hilketa batean. Ez dakit zertaz ari zareten. ETA erakunde beraz ari ote gara?», erantzun zion, haserre, Laure Heinich defentsa abokatuak. «Lehen aldia da entzuten dudala arma guztiak ez direla itzuliak izan. Denak itzuliak izan dira, eta erakundea desegin da».

Louis Joinet, berme gisa

Atzoko auzi saioa Urrutikoetxearen ibilbidea gogoratzeko parada izan zen defentsako abokatuentzat. Pasquet-Marinaccek «bakearen alde» hark egindako «30 urteko borroka» aipatu zuen. «Leku aktibo eta zentrala izan du 1980ko hamarkada bukaeratik, ETA eta Espainiako Estatuaren arteko gatazkari konponbide baketsu bat aurkitzeko indar eta ekinaldi guztietan parte hartu du». Aljerko negoziazioak (1989) eta Genevakoak (2005-2006) aipatu zituen, 2011n Norvegiako autoritate nagusien harrera izan zuela ere esan zuen, baita ETAren desegite adierazpena irakurri zuela ere, 2018ko maiatzaren 3an. «ETAren borroka armatuaren bukaera ekarri duen aktore nagusia da preso duzuena».

Azkeneko asteetan Frantziako hedabideetan argitaratu dituzten iritzi artikuluak aipatu zituen Heinich abokatuak. Liberation-en nazioarteko 62 pertsona ezagunek Urrutikoetxea askatzeko eskatu zuten orain aste batzuk, eta, herenegun, gatazken konponbidean diharduten hiru adituk «ausardiaz» jokatzeko eskatu zioten Frantziako Gobernuari, Le Monde egunkarian. Epaitegian politika egin nahi izatea ukatu zuen abokatuak, baina bi testuen garrantzia azpimarratu zuen, jasotako sostengua Urrutikoetxeak ihes egingo ez duela segurtatzeko «bermea» dela adierazita.

Pisuzko beste argumentu bat ere aurkeztu zuen abokatuak: Louis Joinet Frantziako magistratu ezaguna prest agertu da Urrutikoetxea bere etxean aterpetzeko, Parisen. Beste pertsona ezagun andanak ere gisa bereko engaiamendua hartu dutela baieztatu zuen Heinichek.

Abokatu nagusiaren argudioei ere aurre egin zien: «Kontsideratzen ahal ote da norbait ihesean dela autoritate guztiek dakitelarik non den?», galdetu zuen, Osloko negoziazio saioaren aipamena eginez. «Haren hitza kontuan hartua izan da, askoz garai zailagoetan, haren askatasun eskaera baino askoz ere garai zailago eta inportanteetan. Engaiamendu bat hartzen duenean, atxikitzen du. Horregatik hautatua izan da negoziazio horietan parte hartzeko».

Defentsaren argudioei segituz, Urrutikoetxearen aldeko erabakia hartu zuen epaimahaiak. Pozik agertu ziren defentsako abokatuak: «Justiziak irabazi du».

Baina epaileen erabakiaren berri izan bezain pronto hasi ziren mugimenduak Espainiako Estatuan. AVT eta Covite ETAren biktimen elkarteek «harridura» agertu zuten epaileen erabakiagatik, eta jakinarazi zuten «azalpenak» eskatu zizkietela «frantziar autoritateei». Espainiako Barne Ministerioak, aldiz, iluntze partean esan zuen Parisen erabakia «erabat judiziala» zela, eta «lehenago ala beranduago» Urrutikoetxea epaituko dutela Espainian.

Barne Ministerioak horiek esan eta gutxira iritsi zen Urrutikoetxearen atxikitzea, familia eta prentsa kartzelatik noiz aterako zain zeudela. Zuzenbideak erabaki zuen Urrutikoetxea aske uztea, ikusteko dago zer arlotako erabakia izan den atxikitzearen oinarrian dagoena.

Espainiari «mezu argi bat», hirugarren aldiz gutxienez ]]>
<![CDATA[«Ausardia politiko» eske Parisi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2116/008/001/2019-06-19/ausardia_politiko_eske_parisi.htm Wed, 19 Jun 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2116/008/001/2019-06-19/ausardia_politiko_eske_parisi.htm Le Monde Frantziako egunkarian, iritzi artikulu batean. Hain zuzen, gaur goizean izanen du Urrutikoetxeak, Parisen, aurreneko epaiketa, Dei Auzitegian, ETAko zuzendaritzakide izatea egotzita. 2010ean zazpi urteko kartzela ezarri zioten, baina Urrutikoetxea sasian zen, eta joan den maiatzaren 16an atzeman ondotik eskatu du berriro epaitzeko. Hilaren 28an izanen du beste epaiketa bat, Parisen hori ere.

Urrutikoetxeak euskal gatazkaren konponbide prozesuan izandako egitekoa azpimarratu dute Carlek, Dudouetek eta Mullerrek, eta haren kasuari «konponbide alternatibo bat» aurkitu behar zaiola iradoki. «Duela 30 urte iragandako ekintza bortitz batzuetan fokalizatutako ikuspegi penal soila lehenetsiz, eta gerra logikatik ateratzeko egindako indarrak aitortzea errefusatuz, bukatu gabeko bake prozesu horretan ausardia eta lidergoa erakusteko aukera erabakigarri bat galtzen du Frantziako Gobernuak».

Hiru adituen hitzetan, Urrutikoetxearen auziak galdera delikatu bat sortzen du Frantziarentzat. «Nola babestu euskal gatazkatik ateratzeko trantsizioa, iraganean burututako ekintza bortitzen larritasuna, eta, egia, justizia, eta erreparazioa eskuratzeko biktima ororen eskubidea aitortuz?». Erantzun garbirik ez badute ere, borroka bortitzetik politika baketsura trantsizioa eraman dutenen «kriminalizazioa», «etikoki problematikoa» eta «estrategikoki kontraproduktiboa» dela iritzi diote. Urrutikoetxea askatzeko eskatzen dutenek ideia hori defendatzen dutela nabarmendu dute idatzian.

Euskal Herriko gatazkaren konponbide prozesuaren berezitasuna azpimarratu dute, halaber, ez delako «garaipen militar baten edo bake akordio batzuen ondorioa». Konponbidea lortzeko, protagonista nagusiek paradigma aldaketaren alde egin behar dutela diote, gatazka «desmilitarizatuz» eta «etsai ohiekin» elkarrizketa zintzo bat bilatzeko. «Orokorrean, egitura militanteen armagabetzea eta desegitea dakartza berekin, estatuen borondate oneko keinuen ordainez; baita preso politikoen askatzea eta gudari batzuentzat amnistia ere, errekontziliaziorako eta iraganeko kalteak aitortzeko engaiamendua hartzen badute».

Mezu arriskutsua

Euskal Herriko kasua «desberdina» izan dela idatzi dute Le Monde-n, konponbide negoziatu batera iristeko saiakera antzuen ondotik —Urrutikoetxeak horietan izandako leku zentrala azpimarratu dute—, alde bakarreko bidearen hautua egin eta estrategia aldaketa gertatu zela azalduta.

Frantzia eta Espainiarekin konponbide negoziatu batera iritsi gabe, parekoari maila bereko urratsak eskatzea zaila dela azpimarratu dute, baina, jarrera aldatu ezean, Frantziako Gobernuak mezu «arriskutsu» bat bidal dezakeela deitoratu dute: bakea «indarrez baizik» ezin dela eraiki. «Justizia trantsizionala zaila da eraikitzen segurtasun eta justizia baliabideak soilik erabilita. Frantziako iritzi publikoari dei egiten diogu bere gobernua ausardia politikoa izatera bultza dezan, euskal gatazkaren konponbidean traba egiten duten azken oztopoak konpontzeko lan egin dezan».]]>
<![CDATA[Josu Urrutikoetxearen auzian ausardia erakustera deitu dute Frantzia]]> https://www.berria.eus/albisteak/167844/josu_urrutikoetxearen_auzian_ausardia_erakustera_deitu_dute_frantzia.htm Tue, 18 Jun 2019 07:16:46 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/167844/josu_urrutikoetxearen_auzian_ausardia_erakustera_deitu_dute_frantzia.htm Euskal Herriko kasua "desberdina" izan dela diote, konponbide negoziatu batera iristeko saiakera antzuen ondotik -Josu Urrutikoetxeak horietan izan duen leku zentrala azpimarratzen dute-, alde bakarreko bidearen hautua egin eta estrategia aldaketa gertatu zela azalduta. Aieteko konferentzia, eta ETAren armagabetzea eta desegitea aipatzen dituzte, eta baita gizarte zibileko eragileek izandako parte hartzea ere. "Josu Urrutikoetxea protagonista gako bat izan da prozesu luze horretan. Bake akordio negoziatu baten testuinguruan konponbide jestuak izanen zituen estatuarengandik, bake iraunkor baten eraikuntza lanetan parte hartzeko". Frantziako iritzi publikoari deia Frantzia eta Espainiarekin konponbide negoziatu batera iritsi gabe, parekoari maila bereko urratsak eskatzea zaila dela azpimarratzen dute, baina jarrera aldatu ezean, Frantziako Gobernuak mezu "arriskutsu" bat bidali dezakeela deitoratzen dute: bakea "indarrez baizik" ezin dela eraiki. "Justizia transizionala zaila da eraikitzen segurtasun eta justizia baliabideak soilik erabilita. Frantziako iritzi publikoari dei egiten diogu bere gobernua ausardia politikoa izatera bultzatu dezan, euskal gatazkaren konponbidean traba egiten duten azken oztopoak konpontzeko lan egin dezan, preso eta militante ohien gaia, elkarrizketa eta biktimen entzutea barne, eskualdean bakea eta demokrazia elkarrekin eraikitzeko".]]> <![CDATA["Ez dut uste gutaz beldur direnik, baina badakite hobe dela ez bagara kexatzen"]]> https://www.berria.eus/albisteak/167476/ez_dut_uste_gutaz_beldur_direnik_baina_badakite_hobe_dela_ez_bagara_kexatzen.htm Sun, 09 Jun 2019 08:39:50 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/167476/ez_dut_uste_gutaz_beldur_direnik_baina_badakite_hobe_dela_ez_bagara_kexatzen.htm
Frantziarekin gatazka betean utziko duzu kargua. Herenegun egin zenuten azken protesta...

11 urteotako nire ibilbidea gatazka baten erdian definitzen da. Baina ni ez naiz batere beldur: badakit horretatik garaile aterako dela Seaska, beti horrela baita.

Zergatik baikortasun hori?

Behar baita, bestela ez dituzu 11 urte pasatzen hemen. Seaska bikoiztu egin da. Sartu nintzelarik, 2.100 ikasle ziren; 4.100 izanen dira ondoko ikasturtean. Ikastola andana bat ireki ditugu, lizeo berria, sail profesionala, jantegi amankomuna hainbat ikastolaren artean -eta baditugu kanpoko bezeroak ere-, kooperatiba batekin egindako sukalde bat... Eta azkenik, baikorra ez bazara ezin zara militante ona izan. Koleran bazara, ezin duzu martxan ezarri behar den imajinazioa besteen... «engainatzeko», erranen nuen, baina funtsean hori da kontua.

Engainatu?

Sokatira bat da. Ez gara azkarrenak; beraz, jukutriak egin behar ditugu. Ederrenetarik bat da lortu dugula Iparraldean hirugarren bidea izatea: publikoa, pribatua, ikastolak. Hala diote denek, nahiz eta %10 baizik ez garen. Gure mobilizazio gaitasunaren ondorioa da, eta uste dut hori neurtzen jakin beharko genukeela.

Zer urrats beharko lirateke gero?

Baigorriko ikastolaren sortzearekin sartu nintzen Seaskako bulegoan. Garai hartan ez ziren biziki bero: diru eta postu arazoak genituen. Seaska egonkortzea zen ideia, ez garatzea. Uste dut ez dela bat ala bertzea: biak egin behar dira, eta posible da. Diren ikastolak indartu behar dira, baina berriak sortu. Gainera, ikastola gurasoengana hurbilduz, Seaskaren proiektua indartzen dugu.

Gurasoengana hurbildu?

Garaian, bazen Urepeleko guraso bat egunero Ortzaizeraino joan-jinak egiten zituena haurrak ikastolara eramateko; bi ordu egunero. Ez da normala. Ez da justua. Uste dut guraso guziek badutela hurbiltasun eskubide hori. Garapena pentsatzean, erran genuen ikastola ezin zela ordu erdi baino gehiagora egon. Kolegioentzat ez dugu lortu: ikasleek Baigorritik Larzabalera joan behar dute, egunero ordu eta erdi autobusean, Baigorrin berean bi kolegio badirelarik -publikoa eta pribatua-. Hor ikusten dugu zer indarra egiten duten bai haurrek eta bai gurasoek Seaskan segitzeko. Haien indarrik gabe ez genuke deus eginen.

Bada hirugarren atal bat: euskararen kalitatea. Eta hor kritika anitz izan dira, anitzek baitiote euskara kalitatea beheiti ari dela. Nik aitortzen dut hala dela. Nire haur zaharrena hobeki mintzo da gazteena baino. Bost urteko diferentzian, euskara galdu da. Ikastoletan ere ikusten da: frantsesa gero eta gehiago entzuten da.

Garapenean aitzina eta proiektu pedagogikoan gibelera?

Errazena horrela ikustea da. Euskararen kalitatean egin dugu gibel, ez hezkuntzaren kalitatean. Baxoan lehen bezain nota onak ditugu, eta integraziorako hainbat tresna plantan ezarri dugu.

Euskararen kalitatea da arazoa. Ez dut uste kopuruari lotua denik. Gizarteari lotua da, diglosiari. Familia erdaldunetako gero eta haur gehiago dugu, bai, baina ez dugu Iparraldea euskaldunduko euskaldunen artean. Beraz, diglosiak sortzen dira gure eskoletan, eta kalitatea apaltzen da. Hori da logika. Ez da kopuruagatik, ingurumen frantsesdunagatik baizik.

Hori ez da garapenari lotua?

Ez. Euskararen kalitatea hor da, ez da guregatik. Eta beharrik hor garela; bestela, zer izanen litzateke? Ez diogu geure buruari kolpe gehiegi eman behar. Ez dugu neurtzen guk dugula basoa erdiraino bete, eta ikusten dugun bakarra da basoa erdi hutsa dela.

Bada gizartea, badira Seaskaren helburuak. Betetzen ari dira?

Saiatzen da bederen. Ez da dudan eman behar militante guziek ahal duten guziarekin egiten dutela. Lehendakaritzan egin ditudan 11 urteak aipatzen ari gara, baina urtean behin hiru talo saltzera ateratzen den gurasoak egiten duen lana ere azpimarratu behar da.

Hierarkia ez zait gustatzen. Uste dut hierarkiak esplika dezakeela gure aitzinekoek nola bizi izan dituzten beren hizkuntza eta kultura, bigarren mailako bezala. Horrela erran izan baitzaie garaian, mespretxu eta beste. Nola pentsatu kultura bat bigarren mailakoa dela? Eta, halere, onartzen dugu eskualdeko hizkuntza eta kultura gisa izendatuak izatea. Zer da eskualde bat? Estatu baten menpeko zerbait. Beraz, kultura ere menpekoa da; erran nahi du frantsesa baino apalago garela, eta hori onartzen dugu.

Nik uste dut lortu behar dugula hierarkiarik gabe lan egitea, eta denen artean eramatea sistema hori guzia. Eta lortzen baldin badugu, Seaskak lortuko ditu helburuak. Zerbait kolektibo bezala ikusten dut Seaska, herri mugimendu bat bezala.

Hierarkia aipatuta, ikastolen artean ez ote da kontraste handia lurraldeka? Batzuk prefabrikatuetan, besteak hiru kirol zelai eta zinemarekin. Nola kudeatzen da ikastolen elkartean?

Ez da kudeatzen; niretzat mingarria izan da hori beti. Ikusten dudalarik Azkaineko ikastolaren egoera, min egiten dit. Bestalde, harrigarria da haurrek zer egokitze gaitasun duten. Ez dute besterik ezagutzen, beren ikastola maite dute. Oztibarreko ikastolan, garai batez, haurrek bazekiten euria hasten zelarik baldeak non hartu eta non ezarri lehen ur tantak erori aitzin. Haurrak egokitzen dira. Lan baldintza inportanteena irakasleen, gurasoen eta haurren arteko harremana da.

Baina kontrasteaz zer diozu?

Bidasoa bada bien artean. Gure egoera gehiago konpara nezake Nafarroari, eta ez Gipuzkoari. Konparatzen ahal ote dugu gu baino hamar aldiz handiagoak direnekin? Han hizkuntza ofiziala da, gobernu batek laguntzen ditu... Guk legeak gure kontra ditugu, eta nonbait erantzun bat bada. Jaurlaritzak Ibarretxeren garaian ematen zigun dirua ez dugu gehiago. Sekulako hozka gainditzeko aukera eman zigun. Anartean, barneko tresna sortu dugu: elkartasun kutxa. Sosa denen artean banatzen; diru gehiena Nafarroara eta Iparraldera doa, logikoa denez.

Ikastola batzuetan ez dute dirurik behar; haur bakoitzeko 15 euro ematen dituzte, eta gure prefabrikatuak doi bat hobetzeko erabiltzen dugu. Hala ere, uste dut egonkortasun politikan hobetu garela. Aukerekin lan egiten dugu. Ikastola bat sortzeko, konpontzeko, egoitza bat diruztatzeko. Aukera bat aurkezten bada, aitzina.

50 urteren ondotik, gurasoek beren haurrek euskaraz ikasteko eskubidea aldarrikatzen segitzen dute. Nondik tiratu?

Estatuak tiratzen du Euskal Herria soka bakar batetik. Uste dut lortu dugula soka desegitea, eta hari bakoitza bere aldetik tiratzea. Ez dugu aski indar soka tiratzeko, baina, behin deseginda, bai sistema guzia desbideratzeko. Zerbait lortu dugu: Seaskaren lekua ukaezina izatea gure lurraldean. 50 urteko ibilbide osoaren emaitza da. Euskal Elkargoaren lehen deliberoetako bat izan da euskara lurraldeko hizkuntza gisa aitortzea. Nork sinetsiko zuen hori orain dela 50 urte? Departamenduarekin eta eskualdearekin biziki harreman onak ditugu. Garaipen handiak lortu ditugu politikoki. Alta, berez, 4.000 ikasle ez da fitsik. Hala ere, pisu bat lortu dugu; besteak beste, gure mobilizaziorako gaitasunagatik. Ez dut uste gutaz beldur direnik, baina hobe ez bagara kexatzen.

Mobilizazioa eta negoziazioa, zer emaitza du bakoitzak?

Biak lotuak dira. Seaskak baditu bi funts: batetik, Ipar Euskal Herria berreuskalduntzea, eta, bestetik, hurrengo ikasturtean izanen ditugun 4.000 haurrak kudeatzea. Sekulako ardura da. Hori da negoziazioa eta mobilizazioa. Bi errealitatek egiten duten talka. Mobilizatu behar dugu gure ametsa betetzeko, baina egunerokoan ere hor gara: bihar goizean haurrak ikastolara doaz, janaria prestatu beharko da, irakasle bat beharko da, eritzen bada ordezkari bat... Negoziazioak orainari erantzuten dio, eta mobilizazioak etorkizunera eramaten gaitu.

Ez ote ditu egoera bitxiak sortzen? 2015eko abenduan, Euskal Konfederazioko eragileek EEPko aholku batzordetik ateratzea erabaki zenuten; astebete lehenago, EEPko lehendakariari eskua emanda agertu zineten Seaskako arduradunak.

Bada logika bat, hala ere. Bada Seaska egitura bezala, eta bada euskalgintza Iparraldean. Garai hartan, euskalgintzak erabaki zuena proiektu orokorrari lotua zen, eta Seaskaren erantzukizuna, egunerokotasunari lotua. Eta nonbait, uste dut biziki garrantzitsua dela erakustea gure gaitasuna; ematen digutena ematen digutela nehoren morroiak ez garela. Seaska ez da erosten. Hamar postu ematen dizkiguzue? Bikain. Ez gara horretarako joanen besteei erratera manifestazioak antolatzeari utz diezaiotela. Seaska ez da aparteko zerbait. Baina baditu bi errealitateak: egunerokoa eta helburu estrategikoak. Irudian kontraerrana sor lezake, baina niretzat ez da kontraerranik. Ez ote diraEuskal Konfederazioa osatzen duten eragileak instituzioetatikjasotzen dituzten diru laguntzei lotuegiak? Urteak dira EEPren dirulaguntza sistemakritikatzen dela; hala ere, urtero bakoitza berediru zama txikiaren bila doa. Osokiados. Egitura batzuk biziki lotuak dira laguntza horiei. Seaskak400.000 euro jasotzen ditu. Hori da aurten bozkatudugun dirugaltzea. Beharbada horregatik gara lasaiago. Orokortasunean hartzenbada, Seaskaren aurrekontua 18 milioiingurukoa da urtero. Ez daegitura txikia. Gure kasuan diru laguntza nagusia estatuak ematendigu: irakasleen kostua 11 milioieurokoa da urtero. Gure borrokatikheldu dira, guk ditugu lortu. EEPrena ez da deus. EEPk ematen digunada Herri Urratsenirabazten duguna. Guk badugu gaitasun hori, besteekez. Menpekotasun hori bada. Arazoa hau da: uste dut biziki segur izanbehar dela bere buruaz horri erantzuteko. Politikari batek erratenbaldin badit, “geldi, bestela kenduko dizut", publiko egitendugu, eta publikoa kontra itzuliko da. Beharbada, beldurrarenbeldurrez, ez gara ari. Nola lortu insituzioekin lan egin etamilitante egotea. Uste dut Seaskak hori erakusten duela. Gureakopurua da, ikusgarria da. Miarritzen egin duguna ikusgarriada.

Ez ote da figuraneutral bat falta Euskal Konfederazioan, instituzioen menpekotasunikez duena, indar harreman hori atxikitzeko? Bai,bistan dena. Baina gaur egun Euskal Konfederazioaren lana ez dahorretan. Barnean diren egiturei so egiten badiegu, denek garatzensegitzen dute. Ez aski enegustuko, baina segitzen dute. Garapen horigelditzen bada, usu egitura bakoitzaren erantzukizuna da. Gure arteangai izan behar ginatekeegitura bat bere garapeneankokatua denean, denen artean laguntzeko.Egiturak ez badira azkar... Euskal Konfederazioa konfederazio bat da,azpitik pusatua da, ez du konfederazioak gainetiktiratzen. Oreka bataurkitu behar da beti.

Badainstituzioekiko harremana, baina aktualitateari erantzuteko ere lanakditu Euskal Konfederazioak. Kasik urte batpasa da Uztaritzekoherriko etxeko afera lehertu zenetik; euskara erdigunean zen, bainakonfederazioak ez du jakinezer erraten. Ezbaita adostasunik atera. Eta nolazpait, Uztaritzeko herriko etxeandiren bi aldeak Euskal Konfederazioan lirateke. Sinpleki.Nola aterahorretatik? Biziki konplikatua da. Estatuaren eta legearen menpegara... Estrategia eta helburuari buruz lehenerraten nuena da. Nola ikusten duzu euskararen egoera Ipar Euskal Herrian?

22 urteko seme bat badut, euskal ikasketak egiten ari dena Baionan eta Uda Lekun lan egiten duena ikasketak ordaindu ahal izateko. Badut bigarren bat merkataritza ikasketak egiten Bernat Etxepare lizeoan. Lehena biziki atxikia da euskarari; bestea... Emozionalki bai, baina frantsesez bizi da, eta asumitzen du errazki. Pozik da aita euskararen inguruan batailatzen ari dela ikustearekin, baina aski goratik pasatzen zaizkio istorio horiek. Uste dut Iparraldeko errealitatea horretan dela. Hegoaldetzen ari dela gure historia. Gazte batzuek badakite euskara, baina ez dute baliatzen. Duten atxikimendua emozionala da, baina ez hil ala bizikoa. Horrelako zerbait. Bitxi zait hori bizitzea nire etxean. Belaunaldi berriak euskaraz mintzatzeko gu baino aukera gehiago du. 50 urte ditut, Seaskaren adina. Garaian ez zen euskararik, baina bazen nahikaria; orain, bada euskara pixka bat, baina nahikaria apaldu da. Espero dut hemendik urte batzuetara nire argazkia aldatuko dudala.

Zer opa diozu Seaskako lehendakari berriari?

Pazientzia anitz. Militanteek ez dute: iraultza biharko bukatu nahi dute. Urgentziak kudeatu behar dira, eta energiak bideratu behar den tokian, ez gure aurka. Rola hartu behar du, baina berak hartuko lukeen bezala; egin dezala sentitzen duen bezala. Uste dut hori garrantzitsua dela. 4.000 ikasle dira: 4.000 pertsona eder eta euskaldun nahi ditugu egin. Uste duzu gauregun Euskal Konfederazioa eraginkorra delabere jardunean?Nik uste dut baietz.Anitzetan estrategiak gaina hartzen die helburuei, eta horrek kalteanitz egin digu historian zehar. Harek bi urrats eman nahi ditu etaguk lau, ba saiagaitezen hiru egiten. Eta ezin bada ba egin ditzalaharek bi eta guk lau, baina egin ditzagun elkarrekin. Harrigarria dazer gaitasuna dugun helburuetatik urruntzekoestrategian ez bagaraados.Eta hori ikusten daikastoletan eguneroko bizian ere. Batek uste du kantaldia egin behardela, besteakrock kontzertua, besteak bizikleta martxa... ba eginhiruak. Eta gehiago ere egin badaiteke aitzina. Hori da euskararenpresentzia.Izan behar gara denetan momentu berean. Helburuada erakustea hor garela eta euskara bizi dela. Egun batez lortukobagenu estrategia ezberdinekohelburu bakarra, denek bateratiratzeko... Hein batean hori egiten du Seaskak. Ikastola bakoitzakbadu autonomia.
]]>