<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 16 Oct 2019 02:41:51 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Etxegarairen ezkerrean da jokoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/018/001/2019-10-15/etxegarairen_ezkerrean_da_jokoa.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1913/018/001/2019-10-15/etxegarairen_ezkerrean_da_jokoa.htm abertzale-bateragarri gisa ikusia zelarik—; orduan Frantziako Gobernuan gidari zen alderdia, hots, PS zigortzeko manera zen beste batzuentzat. Ezkerrari «traizio» egin, eta eskuina irabazten utzi izana leporatu zieten biei BHIko kideek, eta txistu artean hartu zituzten hauteskunde gauean emaitzak jakin orduko.

Sei urteren buruan, gauzak doi bat aldatu dira. Iazko udazkenean, BHI taldetik aterako zirela iragarri zuten Mathieu Berge, Marie-Christine Aragon eta Sophie Herrera hautetsiek. Bi arrazoi daude nagusiki: PS barnean gertatutako leherketa, eta aldarrikapen abertzaleekiko BHIk —eta bereziki Etxeto zerrendaburuak— erakutsi duten jarrera itxia. Egun batzuk geroago, Bihar Baiona taldea aurkeztu zuten, herriko hauteskundeetan zerrenda osatzeko asmoarekin. Hiru hautetsiez gain, Frantziako ezkerreko beste militante eta sindikalista batzuk agertu ziren, baita Jean Marc Abadie eta Daniel Harotzarene ere, Abertzaleen Batasuna eta Ezkerreko Mugimendu Abertzaleko kide izandakoak. Alderdietatik kanpo zerrenda herritarra osatzeko borondatea agertu zuten, eta haien balioak plazaratu: elkartasuna, trantsizio ekologikoa, sormena, eta kultur eta hizkuntza aniztasuna. Deigarria da euskarazko bertsioan «euskaltzale» gehitu diotela azken puntuari. Abertzaleekiko bateragarritasun bat erakusteko xede gisa uler daiteke.

Alderdiekin, alderdirik gabe

Abertzaleek bultzatu zuten Baiona 2014 ezkerreko zerrenda zabala; ezkerreko frontearekin aliatuta —Frantzia Intsumisoa gaur egun—, bi hautetsi lortu zituen bigarren itzulian. 2020rako, ezkerreko sektore gehiagotara zabaldu dute zerrenda zabalaren proposamena. Frantzia Intsumisokoengana jo zuten lehenik; sei urteko lan harremana izan dute elkarrekin, eta, desadostasunak egonik ere, konfiantza giroa dago bien artean. Heldu den urteko bozetan elkarrekin aurkezteko ideia eta xedea aipatzen hasi ziren.

Maiatz hastapenean, Bihar Baionakoengana jo zuten Baiona 2020koek, elkarrizketarako gomita egin, eta elkarrekin aurkezteko aukerarik ba ote zen aztertzeko. Bide berriak asmatzeko prest agertu ziren, eta dena jarri zuten mahai gainean, baita bakoitzak aurreikusitako zerrendaburuak baztertzea ere. Baina ekainaren hondarrean bere aldetik joango zela erabaki zuen Bihar Baionak, bigarren itzulian aliantza egiteko ateak irekita utziz. Ezkerreko indarren artean aitzinetik akordioa lortuta, lehen itzulian indarrak neurtu, eta boz gehien lortuko lukeenak gidaritza hartzea: formula hori lehenetsi zuen Bergek, orain dela urte eta erdi, Ipar Euskal Herriko Hitza-k galdera egin zionean.

Anartean, Frantzia Intsumisoa, Baiona 2020 eta baita EELV ere ados jarri dira. Hau da adostu duten formula: Frantzia Intsumisoak, EH Baik eta EELVk babestuko duten zerrenda herritarra osatuko dute: Baiona Berdea eta Elkarkidea. Alderdien babesarekin, baina alderdirik gabe: elkarteko kidetza norbanako gisa eginen dute, orain arte bezala; alderdiek militante eta sostengatzaileei dei eginen diete elkartean sar daitezen. Alderdien pisua mugatu nahi dute horrela. Zerrenda osatzeko orduan ere, ez da alderdien arteko negoziaziorik izanen; elkarteko kideek hartuko dituzte erabakiak, batzarretan. Gaur egun, jadanik 80 pertsonak parte hartzen dute —ehun bat ziren 2014ko kanpaina bukaeran—. «Gustura» daude desmartxa berria izaten ari den harrerarekin.

Larunbatean bi zerrendaburu izendatu zituzten: Jean Claude Iriart eta Sophie Bussiere. Komunikazioa hautagai bakarraren inguruan «pertsonalizatu» ordez, «ardura publikoen konzepzio kolektiboago bat» irudikatu nahi izan dute horrela. Ardurak ere desberdinak izanen dituzte: Iriart auzapezgai izanen da —beste mandaturik gabe—, eta Bussiere Euskal Elkargoko gaiez arduratuko da.

BHI taldean, gauzak konplikatuagoak dira: sei urtean, hauteskunde zerrenda hustu da. Taldeko sei hautetsiez gain, PS eta PCF alderdiak baizik ez dira gelditzen, bakoitzak duen egoerarekin. Hala ere, Alain Duzert komunisten buruaren hitzetan, hori da gaur egun mahai gainean duten aukera egingarriena: Henri Etxeto buru osatzea zerrenda. Aste honetan bildu beharrak dira komunistak erabakia formalizatzeko. «Gure bilana aurkezten duten eskuorriak etxez etxe banatzen hasiak gara», azaldu du Duzertek. «Irudikatu dezakezu komunista bezala zer iritzi dudan alderdi sozialistaz», adierazi du. Hala ere, haren hitzetan, ez da soilik PS eta PCFren arteko zerrenda bat, eta beste alderdietako kideek eta independenteek ere parte hartuko dute. Halaber, sei urte hauetan hartutako engaiamenduak bete dituztela baieztatu du. «Ez dut ahantzi 2014ko traizioa, eskuinak irabaztea ahalbidetu zuena», gehitu du. «Lehen itzuliko gauean proposamenak egin genizkion Baiona 2014 zerrendari, baina ez zituzten onartu». Bergeren taldearentzat ere ez du kritikarik falta: BHI zatitu eta hitza jan izana leporatzen dio. Ezkerra batu beharraz mintzo bada ere, ezin erran beste sektoreetara hurbiltzeko modurik onena denik.

Bada BHI zerrendari loturiko beste politikari bat: Collette Capdevielle. 2014ko hauteskunde biharamunean gogor mintzatu zen, eta Etxetori leporatu zion abertzaleekin akordioa lortu ez izana: «[Ipar] Euskal Herriko ezkerreko indarrak berreraikitzeko dudan erantzukizuna neurtzen dut». 2017ko legebiltzarreko hauteskundeetan diputatu kargua galduta, politika uzteko asmoa agertu zuen, baina, Baionako hautetsi baten arabera, azkenaldian nehoiz baino gehiago agertzen ari da herriko etxean. Anbizio pertsonal baten adierazgarri? Ikusi beharko da zer rol jokatzen duen ondoko asteetan.

Harritxo bat oinetakoan

Eskuinean, gauzak argiago daude: oraindik ofizialki jakinarazi ez badu ere, Etxegarai auzapez segitzeko gogoz dago —UDI alderdiak irailean izendatu zuen hautagai—. 2014an, Greneten segida hartuz, eskuina batzea lortu zuen —lehen itzulian Sylvie Durruti Errepublikanoarekin lehiatu ondotik—. Sei urtez elkarlanean aritu ondotik, ez dirudi bere gehiengotik aurkaririk izanen duenik. «Bilanarekin eroso gaude, ez du zentzurik beste hautagai bat aurkezteak», azaldu du Etienne Boutonnet Martxan-eko hautetsiak. Batasuna lehen itzulitik, baina postuak eta posizioak negoziatuko dituzte. Ez luke gaizki ikusiko zerrendaren laurden bat Macronen alderdikoa izatea —hori da gutxi gorabehera gaur egungo zerrendan LREMek duen pisua—. Gauza bera espero liteke Durrutiren sektoretik, baina ikusi beharko da zer eskaintza egiten dion Etxegaraik.

Ezezaguna eskuin muturrean dago. 2014an Fronte Nazionalak ez zuen lortu zerrenda osatzea, baina heldu den martxorako bide onean dela iragarri du Jean Michel Iratxetek. Ez du zehaztasunik eman nahi izan, Batasun Nazionaleko hauteskunde batzordeak ofizialki hautagai izenda dezan itxoiten duelako oraindik. Horiek horrela, eskuin muturra da gaur egun Baionako herri bozetako ezezagun nagusietako bat. Batasun Nazionaleko zerrenda batek erabat alda lezake zerrenden arteko indar harremana, Etxegarairen eta Etxetoren boz zakuetatik tiratuz; 2014an izan ez zuten harritxo bat oinetakoetan.]]>
<![CDATA[Haranburu preso atxikitzeak hura espetxean hiltzeko xedea duela salatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/172261/haranburu_preso_atxikitzeak_hura_espetxean_hiltzeko_xedea_duela_salatu_dute.htm Thu, 10 Oct 2019 09:42:29 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/172261/haranburu_preso_atxikitzeak_hura_espetxean_hiltzeko_xedea_duela_salatu_dute.htm Frederic Haranburu Xistorren baldintzapeko askatasun eskaera errefusatua izan ondotik Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak plazaratu duen agiria. Asteartean eman zuen ebazpenaren berri Zigorrak Ezartzeko Auzitegiko epaileak. Haren ustez, presondegian 30 urte iragan ondoren Haranburu askatzea ordena publikoa «azkarki trabatzea» litzatekeela, bai eta «arriskua» ere ETAk jarduera armatua berriz hartuko balu. Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak oroitarazi du badela hamabi urte Haranburuk baldintzapean aske ateratzeko eskubidea duela, baina orain arte egin dizkioten eskaera guziak errefusatuak izan zaizkiola. Auzitegia askatzearen alde agertu den aldi oro, Terrorismoaren Kontrako Ministerio Publikoak helegitea ezarri du. "Ez ditukontuan hartzen Euskal Herriko bake prozesua eta Haranburu jaunak hortan duen parte hartzea ere, eta muzin egiten dio haren osasun egoerari. Erabaki honek Haranburu jauna kartzelan hiltzeko xedea du", adierazi dute. Haserre tonua nabaria da zabaldu duten mezuan: "Erabakia mantentzen bada, agintari politikoen ardura izanen da frustrazioa eta haserrea eragiten duten egoera honi aurre egitea", Ipar Euskal Herriko ordezkaritzako kideen hitzetan. "Ez dugu onartzen azken hamar urteetan gizarte baketsu bat eraikitzeko ezarri diren indarrak mendeku gogoak zapuztu ditzan". Orain dela bi urte osatu zuten Ipar Euskal Herriko ordezkaritza, ETAren armagabetzearen ondotik Frantziako Justizia Ministerioarekin elkarrizketak eramateko. Joan den ostiralean zabaldu zuten bi urte hauez egiten duten bilana, eta jadanik abisatu zuten fiskaltza antiterrorista dela gaur egun oztopo nagusia hainbat dosier aitzinarazteko. Elkarbizitza helburu, hemendik aitzina beste fase batera pasatzeko borondatea agertu zuten, eta bide horretan kokatu presoen auziari konponbide integral bat atzematea. Azaroaren 2rako gogoeta egun bat antolatua dute, eta horretan parte hartzera gomitatu dituzte hautetsi eta erakunde politiko eta sozialetako ordezkariak. Honako hauek izenpetu dute Ipar Euskal Herriko ordezkaritzaren izenean bidalitako agiria izenpetu dutenak: Jean-Rene Etxegarai, Euskal Elkargoko lehendakaria eta Baionako auzapeza (UDI)
Kotte Ezenarro, Euskal Elkargoko lehendakariordea eta Hendaiako auzapeza (PS)
Michel Veunac, Euskal Elkargoko lehendakariordea, Akitania Berriko kontseilaria eta Miarrizteko auzapeza (Modem)
Alain Iriart, Euskal Elkargoko lehendakariordea eta Hiriburuko auzapeza(EH Bai)
Lucien Betbedere, Auzapezen Biltzarreko lehendakaria eta Lekorneko auzapeza
Max Brisson, senataria eta Pirinio Atlantikoetako Departamendu kontseilaria (LR)
Vincent Bru, diputatua (Modem)
Frederique Espagnac, senataria eta Akitania Berriko kontseilaria (PS)
Emilie Dutoya, Akitania Berriko kontseilaria (PS)
Alice Leizagezahar, Akitania Berriko kontseilaria (EELV)
Michel Tubiana, Giza Eskubideen Ligako ohorezko lehendakaria eta bakegilea
Mixel Berhokoirigoin, bakegilea
Anaiz Funosas, Bake Bidea mugimenduko presidentea]]>
<![CDATA[Ipar Euskal Herriko enpresak «indartuak» ikusten ditu MIGek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-10-10/ipar_euskal_herriko_enpresak_indartuak_ikusten_ditu_migek.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-10-10/ipar_euskal_herriko_enpresak_indartuak_ikusten_ditu_migek.htm
MIGeko buruaren iritziz, Frantziako Gobernuaren 20.000 milioi euroko «suspertze planak» erosahalmena emendatu du, eta horrek Ipar Euskal Herriko enpresak «indartu» ditu. Etorkizun baikor bat ikusten du. Alta, adierazi du testuingurua ez zela bereziki erraza: nazioartean, Txina eta AEBen arteko gerla komertzialak Europako Batasunean eraginak ditu; Frantzian, mugimendu sozialek markatutako urtea izan da—Jaka Horien mugimendua izan da garrantzitsuena, baina sektorekako borrokak ere izan dira urte guzian zehar—; eta Ipar Euskal Herrian, G7koen goi bilerak markatu du urtea. MIGeko buruaren arabera, ez du eragin ekonomiko txarrik izan Ipar Euskal Herriarentzat.

Datuei begira jarrita, 2019. urteko lehen hiruhilekoan 735 enpresa itxi dira, baina beste 1.655 ireki; 920 enpresako balantza positiboa da, beraz. Zerbitzuen eta komertzioaren arloan da enpresa itxiera eta irekiera gehien. Enpleguari dagokionez, Ipar Euskal Herriko langile kopurua %1,7z emendatu da. Jarduera sektore guzietan izan da gorakada, baina industria sektorea nabarmendu da bereziki (%2,9). Langabezia 0.5 puntuz apaldu da aurtengo lehen hiruhilekoan, baina kopuru absolutuetan enplegu eskatzaileak emendatu dira: 2019ko urte hasieran, 27.582 pertsona ari ziren lan bila Ipar Euskal Herrian.

Azpiegitura handien arloan, Baionako eta Miarritzeko aireportua hilabetez itxi zuten otsailean, pistak berritzeko obrak egiteko. Horrekin lotzen dute lehen hiruhilekoan ikusi den bidaiari (%11,4) eta hegazkin (-%13,7) kopuruaren apaltzea. «Otsaila kenduta, bidaiari kopuruan iazko zenbakiak ditugu lehen seihilekoan», azaldu du Garretak, G7koen goi bileraren ondorioz abuztu bukaeran ere trafikoan eragina izan dela azpimarratuz. Baionako portuan jarduera «egonkortu» dela baieztatu du; agorrila bukaerarako 1,5 milioi tonako trafikora iritsiak ziren. 9 milioi euroren kostua duten gaitasun handiko bi garabi berri eskuratzearekin, Baionako portuaren lehiakortasuna indartuko dela espero du MIGeko buruak. Azkenik, Donibane LohizuneZiburuko portuan, haatik, beheraldi bat izan dute aurtengo lehen hiruhilekoan, nagusiki eguraldi txarraren ondorioz. Balio apalagoko arraina arrantzatu izanaren eragina ere aipatu du Garretak, baina uda honetako datuak «bihotz altxagarriak» direla uste du, besteak beste, atunaren kanpaina «biziki ona» izan delako.

Jarduera sektoreka begiratuta, industria arloa hazkundean dagoela azaldu du MIGeko presidenteak. Enpresen %70 egonkor edo hobekuntzetan dabiltza. Komertzioen sektorean haatik, egoera nahasia dago: Heren batek oso egoera baikorra du, eta beste heren batek, bezeroetan eta negozio zenbakietan apaltzea ikusten du. Egoera are okerragoa da hirigune bazterretako komertzioetan: gero eta bezero gutxiago, negozio zenbakien galera, mozkin defizitarioak... Usu aipatu duen esaldia errepikatu du Garretak: «Bixkotxa ez da handitzen; gero eta merkataritza gune gehiago bada, bezeroak denen artean banatu beharko dira». Oso kritiko mintzatu da, besteak beste, Baiona eta Hiriburu (Lapurdi) artean den Ametzondoko merkataritza guneari buruz, eta gehienetan hutsa dela deitoratu du. Turismo sektorean ere balantze gazi-gozoa aurkeztu du.

G7koen kalte ordainak

G7koen goi bileran trabatuak izan ziren komertzioei kalte ordainak emanen dizkietela iragarri zuten orain dela aste batzuk. Baionako suprefeturak kudeatuko du prozedura, eta beraiek azalduko dituzte xehetasunak. Hiru eskaera egin zituen MIGek eta hiruak kontuan hartuak izan dira: Ipar Euskal Herri guziko komertzioak kontuan hartzea, metodo justua, ekitatea errespetatzen duena eta bizkorra izatea, eta, zerga eta bestelakoen ordainketan atzerapenak onartzea. Frantziako Gobernuak 1,2 milioi euroko diru zama iragarri du komertzioak ordaintzeko. Kopuru zehatzik eman gabe, ehunka eskaera izan direla esan dute MIGeko arduradunek.]]>
<![CDATA[Iratxe Sorzabal Espainiaratzea onartu du Frantziak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172220/iratxe_sorzabal_espainiaratzea_onartu_du_frantziak.htm Wed, 09 Oct 2019 17:18:42 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/172220/iratxe_sorzabal_espainiaratzea_onartu_du_frantziak.htm <![CDATA[Haranburu baldintzapean aske uztea ukatu dute, beste behin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-10-09/haranburu_baldintzapean_aske_uztea_ukatu_dute_beste_behin.htm Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-10-09/haranburu_baldintzapean_aske_uztea_ukatu_dute_beste_behin.htm Xistor euskal presoa baldintzapean aske geratzeko eskaera errefusatzea erabaki du Zigorrak Ezartzeko Auzitegiko epaileak. Presondegian 30 urte iragan ondoren, Haranburu askatzea ordena publikoa «azkarki trabatzea» litzatekeela, eta uste du «arriskua» litzatekeela ETAk jarduera armatua berriz hartuko balu.

Haserre mintzatu da Maritxu Paulus Basurko Haranbururen abokatua: «Beste garai bateko erabaki baten aurrean gara», salatu du. «Gaur egun, nola erran dezakegu badela arriskua ETAk borroka armatua hartzeko, eta nire bezeroa berriz horretan sartzeko? 65 urte ditu, osasun arazo larriak ditu. Nola aurreratu halako argumentuak inolako justifikaziorik gabe?». Paulus Basurkoren hitzetan, argumentu orokorrak baizik ez ditu ekarri epaileak, aitzinetik prokuradoreak emandako berak. «Ez dio erantzuten nik aurkeztutako dosierrari. Bere proiektua, bermeak, bere alde mintzatzen ziren jendeak... sekulako elementuak genituen, eta erabat baztertuak izan dira». Azaldu du bi urteko prozeduraren ondoren datorren erabakia dela: «Lehena baikorra izan zen [uztailaren 5ean Haranburu askatzearen alde egin zuen epaileak]; esperantzak sortu zituen, eta, orain, ezezkoa». Mina eta dezepzioa aipatu ditu abokatuak.

Gaur-gaurkoz, Kasazio Auzitegira jotzeko aukerak aztertzen ari direla azaldu du Paulus Basurcok; beste aukera prozedura berriz hastea litzateke. «Gaur egun ez da horretan, ez du indarrik». Prozedura «luzeak eta pisuak» direla ohartarazi du: «Eskaera egin ahal izateko, batzorde baten oniritzia behar du; horretarako, presoari egonaldi bat eginarazten diote zentro berezi batean —Frantzian hiru zentro baizik ez daude—. Sei astez joaten dira, eta hainbat aditurekin elkartzen dira han, zenbait txosten egiteko haien egoeraren inguruan. Prozedura luze eta pisuak dira, presoaren engaiamendu handia eskatzen dutenak». Beste aukera zigorrak kommutatzea litzateke: bizi guztiko zigorra 30 urtera ekartzea, zigor hori izanen zuketelako Espainian epaituak izan balira. Frantziako presidenteak hartu beharko luke erabakia. Prozedura abiatua dute, baina oraindik ez dute baiezkorik izan.

Erabaki gehiago

Frantziako Dei Auzitegiak gaur emango du Iratxe Sorzabal euskal presoaren aurkako euroagindu eskaeraren ebazpena. Espainiako Auzitegi Nazionalak eskatu zuen, ETAren 1995eko Alacanteko (Herrialde Katalanak) atentatu bategatik presoa Espainian epaitzeko. Xantiana Cachenaut defentsa abokatuaren arabera, Sorzabalek 2001ean Guardia Zibilaren atxiloaldian torturapean egindako adierazpenetan oinarritzen da Madril akusazioa aurkezteko. Orain arte, Auzitegi Nazionalak presoaren aurka eskatutako hiru euroaginduetatik bi onartu ditu Parisek, beste atentatu batzuekin lotuta.

Urriaren 16an, Josu Urrutikoetxearen kontrako euroagindu eskaerak aztertuko dituzte. Bezperan, Lorentxa Beyrie baldintzapean aske uzteko eskaera ebatziko dute.]]>
<![CDATA[Emakumezko presoak Roazhongo espetxean batzea proposatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2082/004/001/2019-10-05/emakumezko_presoak_roazhongo_espetxean_batzea_proposatu_dute.htm Sat, 05 Oct 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2082/004/001/2019-10-05/emakumezko_presoak_roazhongo_espetxean_batzea_proposatu_dute.htm
Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak hartu zuen hitza atzo goizean. Bere ondoan zituen Mixel Berhokoirigoin bakegilea, Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakaria, Max Brisson, Frederique Espagnac eta Vincent Bru parlamentariak, Alice Leizagezahar eta Emilie Dutoya Akitania Berriko kontseilariak eta Michel Veunac Miarritzeko auzapeza. Gizarte zibileko eragileetako ordezkariek ere parte hartu zuten prentsaurrekoan. Bi urte hauetan lortutakoa eta izandako oztopoak kontatu zituzten.

2017ko uztailaren 10ean egin zuten lehen bilkura Parisen. ETAren armagabetzea gertatu, eta hilabete gutxira. «Armagabetzearen biharamunean plantan jarri zitzaion gobernuari Ipar Euskal Herrian bake prozesuak duen garrantzia eta presoen aferan behar ziren aitzinamenduak mahai gainean jartzeko», azaldu du Funosasek. «Lehen hartu-eman hori egin genuen herrialde oso baten bilana eskuetan; borondate eta kontsentsu oso bat, gauzak urrunago joan zitezen, eta estatuak bere partea egin zezan». Lau puntu nagusi jarri zituzten mahai gainean: DPS estatutuak, presoen hurbiltzea, baldintzapeko askatasunak eta larri eri diren presoen egoera. Elkarrizketak hiru aldetakoak izan direla azpimarratu zuen: Justizia Ministerioa, Ipar Euskal Herriko ordezkaritza -hautesiek eta bakegileek osatua-, eta EPPK-ko ordezkariak.

Hurbilketak hiru bloketan egin dira, eta, egun, «prozesua bukatzear da». Hiru kasu nagusi aipatu zituen Funosasek, oraindik konpontzekoak direnak: Jakes Esnal -Re uhartean dago-, eta Josu Urrutikoetxearena -Parisko La Sante presondegian dago-, batetik, eta emakumezko presoena, bestetik. «Gaur egun, ez dago hurbilketa horiek egiteko zentro egokiturik. Baina, bada adostasuna emazte presoak Roahzonen biltzeko, baldin eta emazteek onartzen badute», adierazi zuen atzo.

DPS estatutuena ere «nabarmen» aitzinatu den gaia da, atzo bildu zirenen arabera: 36rekin hasi ziren, eta, gaur egun, lau gelditzen dira. «Azpimarratu nahi dugu azken sei DPS estatutuak kentzeko administraziotik eman den pausoa, altxatze horiek bake prozesuaren gakoak onartuz justifikatu baitituzte -ETA desegin dela, hitza errespetatu dela, eta horrek justifikatzen duela egin behar direla horrelako aldaketak-».

Fiskaltza antiterrorista

Baina bi urteko epean dena ez da baikorra izan: baldintzapeko askatasunen onarpenean eta larri eri diren presoen egoeran ez da aitzinamendurik izan. «Egin den zigor etete bakarra Oier Gomezena izan da, baina badakizue zer egoeratan atera zen presondegitik; gaur egun, hila da». Gainerako kasu guzietan ezezkoak baizik ez dira izan. Arlo horretan, fiskaltza nagusiaren eta berriki sortu duten fiskaltza antiterroristaren jarrera deitoratu zuen Funosasek: «Hor dugu arazoa; harresia. Ez dute nahi kontsideratu Euskal Herrian egindako bide guzia, eta ez dute onartu nahi bide horretan ekarpena egitea». Zigorren aplikaziorako Dei Auzitegia ere jomugan jarri zuen, orain arte, ez baitu baldintzapean aske uzteko eskaera bakar bat ere onartu. Horregatik, kezka agertu zuen ondoko egunetan eman behar dituzten erabakiei begira: urriaren 8an, Frederic Haranburu Xistor-en baldintzapeko askatasun eskaerari erantzungo diote; urriaren 15ean, Lorentxa Beirierenari.

Hala ere, bide horretan izandako aldaketak ere azpimarratu dituzte: auzi batzuk zigor auzitegira pasatuak izan dira, bi preso kontrol judizialpean askatu dituzte, Parisko Administrazio Auzitegiak gatazkaren konponbidean egindako urratsak aintzat hartu ditu, eta Zigor Aplikaziorako auzitegiak baldintzapeko askatasunak onartu ditu -nahiz eta ondoren fiskalak helegiteak ezarri-.

Baionako adierazpena

Atzoko prentsaurrekoaren bidez, bereziki azpimarratu nahi izan zuten Aieteko konferentziatik gaur arte Ipar Euskal Herriko hautetsiek eta gizarte zibilak jokatu duten rola. Elkarbizitza helburu, orain, bigarren fasera pasatzeko borondatea agertu zuten, bide horretan kokatuz presoen auziari konponbide integral bat atzematea. «Bide orria Baionako deklarazioa da; gaur deritzogu garaia dela berriz heltzeko». Denen artean kontsentsu berriak eraiki, eta adierazpen hori «freskatzera» deitu zuen Funosasek. «Ipar Euskal Herrian irekitzen den fasea da kontsentsu politiko berri baten eraikitzea, non koadro juridikoa bake prozesurantz eramanen dugun. Hau da epe ertainean dugun erronka».

Bide horretan, azaroaren 2a izanen da lehen geltokia. «Jendarte zibileko ordezkariak eta hautetsiak gonbidatuko ditugu gurekin bide orria aktatu eta ondoko pausoak eta beharko dituen mekanismo guziak gogoetatzera». Hegoaldeko euskal presoak baldintzapean aske uzteko eskaerak ebazteko garaia EPPK-ko bi kide egun batez irtengo dira, lehen aldiz ]]>
<![CDATA[Ernalketa lagundua zabaltzea onartu du Frantziako Asanbleak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2019-09-28/ernalketa_lagundua_zabaltzea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2019-09-28/ernalketa_lagundua_zabaltzea_onartu_du_frantziako_asanbleak.htm
LGBTI mugimenduaren eta mugimendu feministaren aspaldiko aldarrikapena da emazte guziei onartzea ernalketa lagundua erabiltzeko eskubidea. Orain arte, antzutasun arazoak zituzten bikote heterosexualek soilik zuten ernalketa lagundurako aukera Frantziako osasun sisteman. Gainerako emazteek ahal bezala egiten zuten: lagun edo ezagun bati laguntza eskatuta, ezezagun bati Interneten gametoak erosita, atzerriko klinika pribatu batera joanez... Bakoitzaren ahal ekonomikoek ere eragina zuten.

Emmanuel Macron gobernuan denetik egiten duen lehen erreforma sozialtzat jo du hau batek baino gehiagok. Eztabaida sutsuak izan dira legeari buruz, eta Annie Genevard alderdi errepublikanoko kideak hitz egin du legearen kontra, adibidez. «Zibilizazioan aldaketa bat egitea posible al da gure zibilizazioa amaitu gabe?», esan du, adibidez; eta «aiten rola» desagertzeko arriskuaz ohartarazi du.

Emmanuel Macron Frantziako presidentea iazko udazkenean engaiatu zen 2019 bukaerarako ernalketa lagundua emazte guziei zabaltzera. LGBTI elkarteek eta mugimendu feministak lege berezitu bat nahi zuten, baina bioetikari buruzko lege proiektuan sartu dute azkenean. Uztailaren 24an aurkeztu zuten Frantziako Kontseiluan. Lehen lau artikuluetan aipatzen dute emazte guziei zabaltzea medikuntza bidezko haur sortzearen eskubidea; gameto ematearen eta kontserbazioaren baldintzak finkatzen ditu, eta helburutzat hartzen du medikuntza bidez sortutako haur guztien eskubideen aitortza. Emazteek osatutako bikoteen kasuan, medikuntza bidez sortutako haurren gurasotasuna onartzeko era irekitzen du.

Transexualak, kanpoan

Les Bascos eta Planning Familial elkarteek prentsaurrekoa eman zuten hilabete hasieran, eta lege proiektuaren zenbait puntuk sortzen zizkieten kezkak aipatu zituzten. Orain arte emandako gametoak deuseztatzearen kontra agertu ziren, «galtze» handia litzatekeela ebatzita. Emaileak galdekatzea proposatu zuten, haien nahia zein den jakiteko, eta emaileak ugaritzeko sustapen kanpainak egitera deitu zuten.

Bi elkarteen hitzetan, legea ez da «osoa». Haurrak ernaltzeko aukera atxiki duten gizon transexualen kasua «erabat baztertuta» geratu dela salatu zuten. Ernalketa aparatua duten guziek aukera bera izatea nahi dute. Bestalde, heriotzaren ondorengo ernalketa lagundua ere ez du aipatzen lege proiektuak. «Emaile bat hiltzen bada, haren gametoak erabil daitezke; bikote batean gameto emailea hiltzen bada, emazteak ez ditu gameto horiek erabiltzen ahal». Bi eskaerak baztertu zituen atzo Frantziako Asanbleak.]]>
<![CDATA[Batera, norabide berriaren bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2019-09-22/batera_norabide_berriaren_bila.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1946/012/001/2019-09-22/batera_norabide_berriaren_bila.htm Iparraldeko instituzioa: nora joan nahi dugu? izenarekin abiatu zuten herritar auditoria bat iragan udazkenean, Ipar Euskal Herriko herritarrek instituzioekin daukaiten harremana aztertzeko asmoarekin. Gogoeta aldi horri jarraipena eman zioten, atzo, Baionako Arte Eskolan antolatu zuten foroan. 50 bat pertsona elkartu ziren, adituen gogoetak entzunez eztabaidan parte hartzeko. Publikoan ziren, besteak beste, Daniel Olzomendi EH Baiko hautetsia eta Anita Lopepe EH Baiko bozeramailea, Xabi Larralde Sortuko kidea, Beñat Oteiza EAJko kidea eta Eguzki Urteaga soziologoa.

Ikasturte hasiera honetan, Euskal Elkargoak bere barne antolaketari eta geroari buruzko eztabaidak abiatu ditu. Euskal Herritik kanpoko esperientziak aztertuz, gogoeta horri ekarpenak egitea izan da Batera plataformaren helburua, bere buruari ematen dion «zaintza lana» egiteko funtzioa betetzeko xedez.

Bi hitzaldi antolatu zituzten atzo: lehena, Nortasuna eta lurraldetasuna: instituzioen legitimitatea, Alain Faure politika ikerlaria eta Vincent Simoulin Tolosako (Okzitania) unibertsitateko zientzia sozialeko irakaslearekin; bigarrena, Elkargoko antolaketa hobetu: demokrazia parte hartze gehiago, Jo Spiegel Kingersheimeko (Alsazia) auzapezarekin eta Manon Loisel ACADIE kooperatibako kudeatzailearekin. Azkenik, Daniel Behar Parisko Unibertsitateko Urbanismo Eskolako irakasleak itxi zuen foroa. ACADIE kooperatibako zuzendaria da, eta Ipar Euskal Herriko instituzioei buruzko hainbat ikerketa lan egin ditu.

Orokorrean, eztabaida aski maila teorikoan gelditu zen hasieran. Alain Faurek nazioarteko hiru adibide hartu zituen, hauteskundeek lurraldean duten eragina esplikatzeko. Napoli (Italia), Montreal (Quebec), eta Tokio (Japonia). Haren iritziz, gaur egun, metropolietako hauteskundeetan lurraldea «ordezkatuko» dutenak hautatzen dira; lurraldearen irudia izanen direnak. Alta, haren ustez, lurraldea gobernatuko dutenak hautatu beharko lirateke. «Baina herritarrek ordezkatuak izan nahi dute, ez gobernatuak».

Vincent Simoulin soziologoak nazioarteko beste bi adibide hartu zituen. Ipar Europako Kooperazioa —Danimarka, Islandia, Norvegia, Suedia eta Finlandia batu nahiko lituzkeena—, eta Okzitania eskualdea. Bi kasuetan, administratiboki islatu ez arren, izaera propioa dute aspaldidanik, eta azken hamarkadetan batzeko saiakerak izan dira. Zailtasunak eta lorpenak aipatu zituen.

Dagoenetik eraiki

Daniel Behar irakaslea mintzatu zen argien hirigune elkargoak sortu duen panorama berriaz. esplikatu zuen Frantzia mailan sortu diren XXL neurriko hirigune elkargoek erabat aldatzen dutela orain arteko antolaketa instituzionala: zerbitzuen antolaketa, hiritarrekiko harremana. Bi bide aipatu zituen: distantzia handitu eta departamendu baten itxura ematea, edo eskumenak hartuz herrien blokea berrosatu eta eraikuntza berri bat sortzea. «Iruditzen zait hemen bien artean zaudetela. Historikoki, departamenduaren aldarrikapenetik zatozte, baina orain herrien bloke hori berrosatzen ari zarete. Funtsean, estatus bereziko kolektibitatea baduzu, eraiki behar duzu». Estatuari instituzioa eskatzen aritu ordez, dagoena garatzeko gomendatu zion Batera plataformari.

Publikotik, hiru gomendio eman zituen Alain Faurek ere. Lehena, hauteskundeetan ongi desberdintzea nor joanen den elkargora eta nor herriko etxera. «Bi rol desberdinak dira». Haren iritziz, Ipar Euskal Herri mailako politika egin nahi dutenak elkargora bideratu behar dira, eta udalerri mailakoa egin nahi dutenak, herrira. Bestetik, Euskal Herriko Garapen Kontseiluan indarrez parte hartzeko deia egin zuen, herritarrek instituzioarengan duten eragina handitzeko. Azkenik, abisu emaile rola hartzea gomendatu zion Batera plataformari: «zuentzat garrantzitsuak diren gaiak hartu behar dituzue, eta gizartean mahaigaineratu».]]>
<![CDATA[Aldarrikapenen arteko zubia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/048/001/2019-09-22/aldarrikapenen_arteko_zubia.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1953/048/001/2019-09-22/aldarrikapenen_arteko_zubia.htm Klima eta justizia sozialaren martxa. Hitzetatik ekintzetara lelodun pankarta baten atzetik, 850 bat pertsona elkartu ziren, manifestazio alai eta koloretsu batean. Eragile politiko, sozial eta sindikal andanaren babesa izan zuen protestak, eta ekintza sinboliko batekin bukatu zuten, San Espiritu zubia blokeatu baitzuten oren bat inguru.

Baionako Paul Bert plazan emana zuten hitzordua, 15:00etarako. Bozgorailuetatik Negu Gorriak-en kantuak entzuten ziren bitartean, oihu eta lelo asko eta askotarikoak entzun ahal izan ziren ibilbide guzian: «1, 2, 3 gradu; gizateriaren aurkako krimen bat da»; «Alda sistema, ez klima»; «A-anti-antikapitalista». Jaka Horien mobilizazioetan asmatu duten kantua ere ez zen falta izan: «Macronek nahi ez badu ere, gu hemen gaude».

Manifestazio buruan, Bizi-ko kideen kamiseta berdeak; gibeletik, Jaka Horiak, eta CGT sindikatuko bandera gorriak. Beste eragile andanaren kolore eta sinboloak ere ikus zitezkeen. Anitzek etxetik eraman zituzten aldarrikapenez betetako pankartak: Ez dago B planetarik irakur zitekeen batean; Zein ederra zaren karbonorik gabe, beste batean.

Autoak ez, bizikletak bai

Ekintza sinboliko bat ere proposatu zuten atzoko martxan. Baiona-Angelu-Miarritze hirigunean martxan ezartzen ari diren trambusaren harira, obrak egin eta zirkulazioa aldatu dute; baina, hitzemandakoaren kontrara, autoei lehentasuna utzi diete leku anitzetan. Horren adibide da San Espiritu zubia. Hara iristean, zirkulazioa moztu eta zubia okupatu zuten sinbolikoki. «Herri harresi» bat osatzera deitu zuten, manifestariak lurrean esertzera gomitatuz. Bat batean, azken hilabeteetan herriko etxetatik lapurtu dituzten Macron presidentearen argazki bat atera zen jende artean. Txalo zaparrada batekin agurtu zuten manifestariek.

Euskal Elkargoari eta euskal kostako herriko etxeei mezu bat helarazi nahi zietela azaldu zuen Jean Noel Txetx Etxeberrik. Autobideak kudeatzen dituen Vinci enpresarekin akordio bat egin dute, autobidearen zati bat dohainik jarri eta hiri erdia ekiditeko saihesbidea bilaka dadin. «Vinci ordainduko duzue gure hiri barneetako auto zirkulazioaren parte handi bat arintzeko. Ber denboran, ez badiozue autoen zirkulazioari biderik hesten hiri horien barnean berean, klima arazoa larritzen duzue; hori onartezin da», salatu zuen. «Ororen buru, auto gehiago eta berotegi efektuzko gas isurketa gehiago; zenbait urtetan bakarrik, gure herriak autoz beteak liratekeelarik, baina gaur egun baino auto kopuru handiagoarekin». Gaur egun autoentzat diren bideak autobusentzat, oinezkoentzat eta txirrindularientzat izateko eskatu zuen. Halaber, autoentzat moztutako zubian, oinez eta bizikletaz ibiltzera deitu zuten, horrek eman lezakeena erakusteko.

Sinbolikoki, «aldarrikapen sozial eta ekologiko guzien, eta gure erresistentzia, borroka, proposamen eta alternatiben» artean eraiki duten zubia ere irudikatu nahi izan zuten. «Gune hau mundu berriari buruz doan zubian eraldatzen dugu, gure galde eta borrokak nahasiz». Besteak beste, hauek aipatu zituen borroka adibide gisara: klima, bioaniztasuna, justizia soziala, elkartasuna, ospitaleko larrialdi zerbitzuak, Parisko aireportuaren pribatizazioari ezetz esatea, CETA eta Mercosur itunen bukaera, energia berriztagarriak... «Elkarrekin, alimaleko indarra izaten ahal gara, gure borrokak, alternatibak eta erresistentziak batu ditzagun». Aste guzian, beste ekintza andana izanen dira, klimaren aldeko ekintza astearen barruan.]]>
<![CDATA[Ikasleek Baionan klimaren auziko «arduragabekeria» salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-21/ikasleek_baionan_klimaren_auziko_arduragabekeria_salatu_dute.htm Sat, 21 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-21/ikasleek_baionan_klimaren_auziko_arduragabekeria_salatu_dute.htm
Azken hilabeteetan Ipar Euskal Herrian egin dituzten mobilizazio guzietan bezala, Frantziako Gobernuaren erantzukizuna azpimarratu nahi izan zuten klimaren aldeko ikasleek suprefetura aitzinean. Atzo, Emmanuel Macron presidentearen argazkiak bahitzeagatik epaitutako aktibistek lortu duten «garaipen historikoa» goraipatzeko baliatu zuten. Hain zuzen ere, Lyongo auzitegiko epaileak errugabe jo ditu aste hasieran, klima larrialdiak horrelako ekintzak zilegitzen dituela ebatzita. «Justiziaren erabakiak babesten gaitu bizitzaren aldeko gure borrokan», aldarrikatu zuten ikasleek. Ministerio publikoak helegitea jarri dio epaiari, eta hori salatu nahi izan zuten, gobernuak orain arteko ildo beretik segitu nahi duela deitoratuta. «Arduragabekeria hori salatzeko, hemendik 50 urtera proiektatuko gara; denak hilak izanen gara». Eta, sirena hotsen artean, lurrean etzan ziren, hildakoarena eginez, beste batzuek igeltsuarekin hildakoen gorpuak marrazten zituzten bitartean.

«Kutxatu, kontsumitu, eta isilik egon! Hori da gazteei ematen zaien mezua» eta «Klima baino beroago!», aldarrikapen oihuen artean, Baionako Agusti Xaho plazan bukatu zuten mobilizazioa. Bertan, Amaiur izeneko gereziondoa landatu zuten, sinbolo gisa. «Urte guziz, berotegi efektuarengatik, suteak geroz eta larriagoak dira. Oihan horiek idorteagatik eta giza jarduerengatik erretzen dira, eta berotegi efektua eragiten duten gasak kantitate handian botatzen dituzte. Arnastea, bizitzea ahalbidetzen digun biodibertsitate bat galtzen ari gara», salatu zuten megafonotik irakurri zuten testuan.

Hiru eskaera egin zizkieten arduradun politikoei: tenperatura igoera 1,5 gradu baino gutxiagotan atxikitzea, justizia klimatikoa segurtatzea, eta datu zientifikoak kontuan hartzea. Bukaeran, gaur Bizik antolatu duen martxan parte hartzera deitu, eta aste osoan protestak eginen dituztela iragarri zuten. Bihar, lehena: Baionako eta inguruetako saltoki aitzindegietako argiak itzaliko dituzte, energia «alferrik xahutzen» dutela salatzeko.

Martxa bat Bilbon

Bilbon ere zabaldu zituzten atzo klima aldaketaz ohartarazteko aldarriak: protesta martxa bat egin zuten udaletxe aurreraino. Hiriko hainbat tokitatik abiatu zen jendea. Egoeraren larritasuna nabarmentzeko pankartak erakutsi zituzten gehienek: Ez dago B planetarik, SOS, Beste borrokek ez dute zentzurik hau galtzen bada... Hainbatek dei egin zuten errotiko aldaketak egitera: abeltzaintzak ingurumenari dakarzkion kalteak gogora ekarri zituzten, adibidez, eta elikadura eredua aldatzera deitu zuten. Mobilizaziootan nahiko ohikoa da gazteen parte hartze handia, eta hori agerikoa izan zen atzo, berriro, Bilbon. Irailaren 27a gogora ekartzeko pankartak ere zabaldu zituzten askok: egun horretarako greba deialdia gogoan. Aste osoan tankerako leloak ozentzen jarraitu nahi dute antolatzaileek. Protesta keinuak mundu osoan gertatzen ari direla gogoratu dute.]]>
<![CDATA["Buruzagi arduragabetsuen inakzioa" salatu dute ikasleek Baionan]]> https://www.berria.eus/albisteak/171333/buruzagi_arduragabetsuen_inakzioa_salatu_dute_ikasleek_baionan.htm Fri, 20 Sep 2019 18:42:32 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/171333/buruzagi_arduragabetsuen_inakzioa_salatu_dute_ikasleek_baionan.htm Nahia eta Lydieren adierazpenak. Aste osoan antolatuko diren ekintzetan parte hartuko dute @berria pic.twitter.com/OWxvpRCrG4 - Ekhi Erremundegi (@EkhiErremundegi) September 20, 2019]]> <![CDATA[Ernalketa lagundua zabaltzea erne zainduko du Les Bascos elkarteak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2019-09-17/ernalketa_lagundua_zabaltzea_erne_zainduko_du_les_bascos_elkarteak.htm Tue, 17 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2019-09-17/ernalketa_lagundua_zabaltzea_erne_zainduko_du_les_bascos_elkarteak.htm
Orain arte, antzutasun arazoak zituzten bikote heterosexualek soilik zuten ernalketa lagundurako aukera Frantzian. Gainerako emazteek ahal bezala egiten zuten: lagun edo ezagun bati laguntza eskatuta, ezezagun bati Interneten gametoak erosita, atzerriko klinika pribatu batera joanez...

Emmanuel Macron Frantziako presidentea iazko udazkenean engaiatu zen ernalketa lagundua emazte guziei zabaltzera 2019 bukaerarako. LGBT elkarteek eta mugimendu feministak lege berezitu bat nahi zuten, baina bioetikari buruzko lege proiektuan sartu dute azkenean. Uztailaren 24an aurkeztu zuten Frantziako Kontseiluan. Lehen lau artikuluetan aipatzen dute emazte guziei zabaltzea medikuntza bidezko haur sortzearen eskubidea; gameto ematearen eta kontserbazioaren baldintzak finkatzen ditu; helburutzat hartzen du medikuntza bidez sortutako haurren eskubideen aitortza; eta, emazte bikoteen kasuan, medikuntza bidez sortutako haurren gurasotasuna onartzeko bidea irekitzen du.

Les Bascos eta Planning Familial elkarteek aitzinamendutzat jo dute proiektua; hala ere, zenbait puntuk kezka sortu diete. Gurasotasunari dagokionez, emazte bikoteen kasuan, aitzinetikako borondate adierazpen bat izenpetzea eskatzen du lege proiektuak, haurra izanen duen emaztearen bikotekidea ere guraso gisa aitortua izan dadin. Adierazpen hori baldintza gisa ezartzekotan, ernalketa lagundua erabiltzen duten emazte guzientzat ezartzea nahi dute bi taldeek, bikotekidearen sexua kontuan hartu gabe.

Bestalde, lege proiektuak eskubidea ematen dio haurrari 18 urte betetzean gameto emaileari buruzko informazioa lortzeko. Horren ondorioz, orain arteko gameto bilketak deuseztatzea aurreikusi du lege proiektuak. Les Bascos eta Planning Familial haurra gameto emaileari buruz informatzearen alde dira, baina beharrezkotzat jo dute baldintzak zehaztea. Halaber, orain arte emandako gametoak deuseztearen kontra agertu dira, «galtze» handia litzatekeela ebatzita. Emaileak galdekatzea proposatu dute, haien nahia zein den jakiteko, eta emaileak biderkatzeko sustapen kanpainak egitera deitu dute.

Azkenik, medikuntza bidezko haur sortzea erabili nahi dutenei ebaluazio psikologikoa egitearen kontra agertu dira.

Ahalak dituen ospitalea

Bi elkarteen hitzetan, legea ez da «osoa». Gachenek salatu du haurrak ernaltzeko aukera atxiki duten gizon transexualen kasua «erabat baztertuta» geratu dela. Bestalde, heriotzaren ondorengo ernalketa lagundua ere ez dute aipatzen. «Gaur egun, emaile bat hiltzen bada, haren gametoak erabil daitezke. Haatik, bikote batean gameto emailea hiltzen bada, emazteak ez ditu gameto horiek erabiltzen ahal».

Azkenik, zerbitzu publikoa indartzeko beharraz abisatu dute: «Gaur egun, Espainiako Estatuko klinika pribatuetara joaten dira medikuntza bidez haurra izan nahi duten emazteak. Sekulako negozioa dute. Uste dugu publikoak bermatu beharko lukeen eskubidea dela. Gaur egun, zinezko arazoa bada ospitale publikoarekin: ahal gehiago behar dira», azaldu du Nadine Leonard Les Bascos elkarteko kideak.]]>
<![CDATA[Atzera bota dute Josu Urrutikoetxea aske uzteko eskaera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2019-09-12/atzera_bota_dute_josu_urrutikoetxea_aske_uzteko_eskaera.htm Thu, 12 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2019-09-12/atzera_bota_dute_josu_urrutikoetxea_aske_uzteko_eskaera.htm
Pasquet-Marinaccek prozeduran izan diren gorabeherak azaldu zituen. Haren arabera, ekainaren 19an ministerio publikoak ez zeukan euroagindu eskaeraren frantsesezko bertsiorik, eta itzulpena eskatu zion Espainiari. «Euroagindu eskaera batek eskaera egin duen agintearen gaineko gutxieneko kontrola eskatzen du. Nola egin zezakeen kontrol hori frantsesezko itzulpena eduki gabe?». Halaber, abokatuaren Dei Auzitegiak Urrutikoetxea libre uztea erabaki baino ordu batzuk lehenago, ministerio publikoak uztailaren 10erako deitu zituen Espainiak eskatutako euroagindu bat jakinarazteko. Haserre mintzatu zen defentsa abokatua: «Urrutikoetxea atxilotzeko eskatu zuten, Dei Auzitegiaren erabakia bertan behera uzteko; epaile independente batzuek hartutako erabakia bertan behera uzteko. Prozeduraren desbideratze masiboa eta karikaturazkoa da. Atxiloketaren eta ondorengo prozeduraren irregulartasuna eta baliogabetasuna konpontzeko eskatzen dizugu. Ezin duzu halakorik pasatzen utzi», erran zion epaileari. Urrutikoetxeari defendatzeko eskubidea ukatu zaiola ere salatu zuen.

Heinichek gogora ekarri zuen euskal presoaren egoera pertsonala, eta haren osasun egoera larria azpimarratu. «Zergatik ez du medikuen artarik jaso? Kontsideratzen delako ez dela hain larria pertsona preso delarik? Pertsona guztiek eskubide berak ditugu». Gogoratu zuen maiatzean, Frantziako Alpeetako herri batean atxilotu zutenean, urgentziazko ebakuntza bat egin behar ziotela, eta auzi medikuak baldintza gisa ezarri zuela ebakuntza egitea Urrutikoetxea presondegiratzeko; azkenean, irailaren 2an egin zioten. «Itxaronarazi dugu; sinetsarazi diogu, behin, bitan, ebakuntza eginen ziotela. Estualdian jarri eta umiliatu nahi izan bagenu, ez zen hobeki egiten ahal». Ebakuntza egin bitartean, zunda bat ezarri zioten presoari. «Erran izan bagenio bezala: 'Baliabideak baditugu, baina horrela utziko zaitugu, zure pixarekin esku artean'. Lau hilabete eman ditu sendatuko ote zuten galdezka. Ez da soilik apalgarria: ondorio fisikoak ere baditu», salatu du Heinichek, Urrutikoetxeak infekzio bat baino gehiago izan duela erranez. Ezinbestekotzat jo du beharrezko terapia ematea, eta horretarako argudiatu du presondengitik atera behar dela.

Urrutikoetxearen ihesaldia

Urrutikoetxeak jasotako sostenguak ere aipagai izan dira Parisko auzi saioan. Heinichen hitzetan, hori da ETA zeneko militante historikoak ihes ez egiteko bermerik onena. Urrutikoetxeak berak ere hala erran zuen saioan: «Hitzekoa naiz. Niretzat pentsaezina da sostengua erakutsi didatenei traizio egitea. Auzietara aurkeztera eta zuzenbide arauak errespetatzera engaiatzen naiz».

Ihes egiteko arriskuari sinesgarritasuna kentzen saiatu zen defentsako abokatua: «Funtsean, mito bat da. Hari buruz zabaltzen duten irudia eta juridikoki izan dituen zigorrak parekatzen ditugunean, galdetu dezakegu: hori baizik ez da?». Ihesi pasatutako urteez ere aritu zen: «Googlen haren izena jarri eta Espainiako prentsan agertutako haren argazkiak aurki ditzakegu, gordelekuan, umea besoetan. Denek zekiten non zegoen, baina Espainiarentzat praktikoagoa zen libre segitu zezan, bakearen alde jardun zezan». Suitzan eta Norvegian abiatutako elkarrizketa saiakerak ere aipatu zituen: «Hango autoritateek babestu zuten, jaten ematen zioten, arropak garbitu zizkioten... Hori da ihesaldi bat deitzen duzuena?».

Joan den ekainaren 19an bezala, abokatuak iragarri du libre utziz gero Louis Joinet Frantziako magistratu ezagunak etxean hartuko lukeela, eta eskumuturreko elektroniko bat eramateko prest dagoela. «Erabaki ausarta hartzeko eskatzen dizugu. Denek irabaziko dugu».

Abokatu nagusiak esku kolpe batez baztertu zituen defentsak aurkeztutako argudio guztiak, eta prozeduraren desbideratze oro ukatu zuen, dena «beti bezala» egin dela baieztatuta. Funtsean, joan den ekainean Urrutikoetxearen kontrako behin-behineko espetxealdia eskatu zuteneko «egoera berean» direla nabarmendu du. «Osasun egoera da, izatekotan, aldatu dena; baina ez dakit, ez naiz medikua».

EH Bildu-EH Bairen babesa

Senitarteko eta hurbilekoez gain, sustengu bat baino gehiago agertu zen Urrutikoetxeari babesa erakustera; horien artean, Jacques Gaillot apezpikua. Gaillot ezaguna da Euskal Herrian, urteak baitira euskal militanteei elkartasuna erakusten diela, eta joan den udaberrian Urrutikoetxea askatzeko eskatu zuten pertsona ezagunen artean da. Jasone Agirre (EH Bildu) eta Eneko Aldana (EH Bai) ere izan ziren, presoari «babes pertsonala eta politikoa» erakustera joanak; «presondegiak husteko garaia da, ez betetzekoa».]]>
<![CDATA[Atzera bota dute Josu Urrutikoetxearen askatasun eskaera]]> https://www.berria.eus/albisteak/170956/atzera_bota_dute_josu_urrutikoetxearen_askatasun_eskaera.htm Wed, 11 Sep 2019 06:57:54 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/170956/atzera_bota_dute_josu_urrutikoetxearen_askatasun_eskaera.htm DGSI Frantziako Barne Segurtasunerako Zuzendaritza Nagusiko agenteak La Santeko presondegira bera atxilotzera joan ziren. Agindua terrorismoaren kontrako ministerio publikoak eman zuen, abokatuak azaldu duenez, "Josu Urrutikoetxea askatzera zihoazelako. Egiteko modu oportunista da, eta trabagarria da, fiskal nagusiaren intentzioei buruz erraten duenagatik". Halaber, abokatuaren arabera ekainaren 19an ministerio publikoak ez zeukan euroagindu eskaeraren frantsesezko bertsiorik, eta itzulpena eskatu zion Espainiari. "Euroagindu eskaera batek, eskaera egin duen aginteraren gaineko gutxieneko kontrola eskatzen du. Nola egin zezakeen kontrol hori frantsesezko itzulpena eduki gabe?". Haserre mintzatu da abokatua: "Urrutikoetxea atxilotzeko eskatu zuten, aske uzteko dei auzitegiaren erabakia bertan behera uzteko; epaile independiente batzuek hartutako erabakia bertan behera uzteko. Prozeduraren desbideratze masibo eta karikaturala da. Atxiloketaren eta ondorengo prozeduraren irregularitatea eta baliogabetasuna konpontzeko eskatzen dizugu. Ezin duzu halakorik pasatzen utzi", agindu dio epaileari. Azkenik, Urrutikoetxeari defendatzeko eskubidea ukatu zaiola salatu du. Urrutikoetxearen egoera pertsonala ekarri du gogora Laure Heinich abokatuak, bere osasun egoera larria dela azpimarratuta. "Zergatik ez du mediku artarik jaso? Kontsideratzen delako ez dela hain grabea pertsona preso delarik? Zuen justizia, gure justizia da. Pertsona guziek eskubide berak ditugu", egin du aldarri, euskal presoaren osasun egoera presondegiratze batekin bateragarria ez dela argudiatuta. Gogoratu du atxilotu zutenean urgentziazko ebakuntza egin behar ziotela, eta auzi medikuak ebakuntza egitea baldintza gisa ezarri zuela Urrutikoetxea presondegiratzeko; irailaren 2an egin zioten azkenean. "Itxoinarazi dugu; sinetsarazi diogu, behin, bitan, ebakuntza eginen ziotela. Estualdin jarri eta umiliatu nahi izan bagenu ez zen hobeki egiten ahal". Ebakuntza egin bitartean zunda bat ezarri zioten euskal presoari. "Erran izan bagenio bezala: 'baliabideak baditugu, baina horrela utziko zaitugu, zure pixarekin esku artean'. La hilabete eman ditu sendatuko ote zuten galdezka. Ez da soilik apalgarria, ondorio fisikoak ere baditu", salatu du Heinichek, Urrutikoetxeak infekzio bat baino gehiago izan duela erranez. Ezinbestekotzat jo du beharrezko terapia ematea, eta horretarako, presodengitik atera behar dela argudiatu du. Urrutikoetxearen ihesaldia Urrutikoetxeak jasotako sustenguak ere aipagai izan dira gaurko auzi saioan. Heinichen hitzetan, hori da ETA zeneko militante historikoak ihes ez egiteko bermerik onena. Urrutikoetxeak berak hala erran du gaur arratsaldean: "Hitzekoa naiz. Niretzat pentsaezina da sustengua erakutsi didatenak traizionatzea. Auzietara aurkeztera eta zuzenbide arauak errespetatzera engaiatzen naiz", adierazi du. Ihes egiteko arriskuari sinesgarritasuna kentzen saiatu da defentsako abokatua. "Frantzian bere kontra dagoen txosten juridikoa hutsa da azken 30 urteetan. Ez da sekula kondenatua izan Espainian. Funtsean mito bat da. Beri buruz zabaltzen duten irudia eta juridikoki izan dituen zigorrak parekatzen ditugunean, galdetu dezakegu: hori baizik ez da?". Ihesi pasatako urteez ere aritu zen Heinich: "Googlen bere izena jarri eta prentsa espainolan agertutako bere argazkiak aurki ditzakegu, bere gordelekuan, bere umea besoetan. Denek zekiten non zegoen, baina Espainiarentzat praktikoagoa zen libre segitu zezan, bakearen alde jardun zezan". Suizan eta Norvegian abiatutako elkarrizketa saiakerak ere aipatu zituen: "Hango autoritateek babestu zuten, jatera eman zioten, arropak garbitu zizkioten... hori da ihesaldi bat deitzen duzuena?". Joan den ekainaren 19an bezala, libre utziz gero Louis Joinet Frantziako magistratu ezagunak bere etxean hartuko lukeela iragarri zuen abokatuak eta eskumuturreko elektroniko bat eramateko prest dagoela. "Erabaki ausarta hartzeko eskatzen dizugu. Denek irabaziko dugu". Abokatu nagusiak esku kolpe batez baztertu zituen defentsak aurkeztutako argudio guziak eta prozeduraren desbideratze oro ukatu zuen, dena "beti bezala" egin dela baieztatuta. Funtsean, joan den ekainean Urrutikoetxearen kontrako behin behineko espetxealdia eskatu zuteneko "egoera berean" direla nabarmendu zuen. "Osasun egoera da, izatekotan, aldatu dena; baina ez dakit, ez naiz medikua" EH Bildu eta EH Bairen babesa Josu Urrutikoetxearenabokatuek eskatuta egin dute auzi saioa gaur, Parisen,Dei Auzitegiko estradizioen instrukzio auzitegian. Bigarrenez aztertu dutebaldintzapeko askatasun eskaera. Lehen aldian -ekainaren 19an-, Dei Auzitegiak kontrol juduzialpeanaske uztea erabaki zuen, nahiz eta gero Urrutikoetxeak preso jarraitu zuen, Parisek onartu eginzuelakoEspainiaren egun hartako atxilotze eskaera.Defentsak gaur azaldu du badirela arrazoiak baldintzapean askatzeko: gaixotasun larria du Urrutikoetxeak-prostatatik ebakuntza egin zioten irailaren 2an-; Frantziako justiziaren kontrolpean egoteko "bermeak"daude eta ekaineko aldeko erabakia. Laure Heinich eta Laurent Pasquet-Marinacceabokatuez gain, Inaki Goioaga ere aritu da Urrutikoetxearen defentsan, EspainiakoEstatuko prozeduretan laguntzeko. Orain dela aste batzuk bisita egin zion presoari.Jacques Gaillot apezpikua ere azaldu da auzitegira. Ezaguna da Euskal Herrian Gaillot, urteak baitiraeuskal militanteekiko elkartasuna erakusten duela, etajoan den udaberrian Urrutikoetxea askatzeko eskatu zuten pertsona ezagunen artean da.Jasone Agirre(EH Bildu) eta Eneko Aldana(EH Bai)ere izan dira,presoari"babes pertsonala eta politikoa" erakustera;"presondegiak husteko garaia da, ez betetzekoa", esan dute. Pasa den maiatzaren 16an Frantziako Poliziak Alpeetan atxilotu zuenetik, Parisen da preso, La Santen. Amaraun judizial batean sartua dute:Espainiakbi euroagindu ditu eskatuak, gizateriaren kontrako krimenak leporatuta etaherriko tabernenauziagatik. Baita bi estradizio ere, Luis Herguetaren (1980) eta Zaragozako kuarteleko (1987) hilketetan ardurarik izan zuelakoan. Frantzia, berriz, bi epaiketa egitekoa da: ETAren “hierarkian" kide garrantzitsua izateaz akusatuta eta 2011-2013an Osloko elkarrizketagunean ETAren egiturako kidea izatea egotzita.2018ko maiatzean Urrutikoetxea bera izan zen ETAren desegitearen adierazpenari ahotsa jarri ziona, Marixol Iparragirrerekin batera.]]> <![CDATA[Aitorpena bakegile isilari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1994/006/001/2019-09-10/aitorpena_bakegile_isilari.htm Tue, 10 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1994/006/001/2019-09-10/aitorpena_bakegile_isilari.htm
Euskal gizartearen «zati baten goi ordezkaria» den heinean, Urkulluk, garrantzitsutzat zuen Roger Etxegarai kardinalaren hileta elizkizunean egotea. «Nik uste dut, bera, bere izaera, eta bere ekinbidea, eredugarriak izan direla, eta direla euskal gizartearentzat. Azken batean, bere bizia egin du bake misioetan, bai eta pobreen auzia konpondu nahian ere. Betiere enpatia eta haurridetasuna bilatuz. Alde horretatik, uste dut euskal gizartearentzat eredugarri dela», adierazi zuen. Kuban, Mozanbiken eta Palestinan egindako lan diplomatikoak goraipatu zituen, eta, halaber, euskal gizarteak «pairatu» izan duen giroa «leuntzeko eta baketzeko» ahaleginak egin izan dituela azpimarratu. Joan Paulo II.aren ondoan izandako lekua ere gogoratu zuen Eusko Jaurlaritzako lehendakariak.

«Bakearen alde egindako lan isila» aipatu zuen Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak ere; eta azaldu, Adolfo Araiz Nafarroako legebiltzarkidea eta Jon Iñarritu diputatuarekin batera, «esker ona» adieraztera etorria zela.

Euskal Herriko gatazkaren konponbidean jokatu zuen rola azpimarratu zuen Etxegarai lehendakariak ere, eta oroitarazi zuen, erraterako, ETAren desegitearen harira egin zen Arnagako ekitaldian parte hartu zuen Michel Camdessus NDF Nazioarteko Diru Funtseko zuzendari ohiaren hurbilekoa zela. «Bagenekien Etxegarai kardinala zer lotua zen bere lurrari, bere jatorriaz elikatzen zen, eta maiz gogoratzen zuen Euskal Herrikoa zela munduan zehar zebilen garaian». Vatikanoan izan duen lekua Euskal Herriarentzat ohore bat dela nabarmendu du.

Erroma eta Ezpeleta artean

«Sarritan, bere etxean egon nintzen Erroman», azaldu du Uriarte gotzainak. «Nire ardurak eta Euskal Herriaren ardurak, Euskal Elizaren ardurak, sarritan berari agertu nizkion. Berekin, euskaraz egiten genuen zati handi bat, eta, gero, frantsesera jotzen genuen biok». Uriarteren hitzetan, «aita, anaia eta adiskidea» izan du Etxegarai kardinala. «Erroman bide batzuk ireki zituen, Euskal Herriko arazoak eta, batez ere, Euskal Elizaren arazoak zehatz-zehatz Erromak ezagut zitzan. Uste dut hori lortu zuela». Azkenera arte izan du berekin harremana. «Orain dela urtebete, hemen bisitatu nuen, Kanbon [Lapurdi] zegoen egoitzan, eta, arratsalde batez, berarekin egon nintzen. Niretzat, gaur lagun handi bat joan da, baina, badakit bizi dela, begiratzen nauela, eta lagunduko nauela. Behin erran zidan: 'ni goitik behera euskalduna naiz; goitik behera'. Hori guzti hori gogoan izan dut beregatik otoitz egin dudan artean».

Frantziako Gobernuaren ordezkari gisa etorri zen Laurent Nuñez. «Garrantzitsua zen bakearen alde hainbeste lan egin duen Elizako gizon honentzat gobernuko kide bat presente egotea; elkarrizketa gizon garrantzitsu bat zen. Laiko gisa ere, jakin behar da elkarrizketa eta bake gizonak direnei omenaldia egiten. Parte hartu dudan zeremonia hunkigarri honek erakutsi du Euskal Herriko tokiko figura handi honentzat zuen atxikimendua». Maila pertsonalean ere ezagutu zuen, 2010 eta 2012 artean Baionako suprefeta izan zenean: «Garai hartan, Vatikanoan bizi zen, Erroman, baina oso erregularki itzultzen zen».

Itzaleko diplomazialari ezpeletarra]]>
<![CDATA[Frantzian diren euskal preso guztiek eskatzen ahalko dute baldintzapean aska ditzatela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1902/004/001/2019-09-07/frantzian_diren_euskal_preso_guztiek_eskatzen_ahalko_dute_baldintzapean_aska_ditzatela.htm Sat, 07 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1902/004/001/2019-09-07/frantzian_diren_euskal_preso_guztiek_eskatzen_ahalko_dute_baldintzapean_aska_ditzatela.htm de facto. Maritxu Paulus Basurco abokatuak arazo hori aipatu zuen joan den uztailaren 23an, Frantziako Konstituzio Kontseiluaren aitzinean, Alaitz Areitio euskal presoaren kasutik abiatuta. Atzo, Kontseiluak ebazpena atera zuen, eta zigor prozedurako Frantziako Konstituzioaren aurkakotzat jo zuen 730-2-1. artikulua. 2020ko uztailaren 1a arteko epea eman diote Frantziako Gobernuari Frantziako nazionalitatea ez duten presoek baldintzapean askatzeko eskaerak egin ahal izateko, legea alda dezan. Paulus Basurco, Xantiana Cachenault eta Clara Rouget-Aranibar EPPK-ko presoen abokatuek Frantziako Gobernuari dei egin diote behar diren neurriak har ditzan.

2016ko ekainaren 3an aldatu zuten Frantziako zigor prozedurako kodea, eta bertan erabaki zuten «terrorismo» aferetan zigortuak izan diren guztiek proba epe bat bete beharko zutela baldintzapean aske uzteko eskaerak egiteko —urte bat eta hiru urte artekoa, zaintza neurriekin—. Hor sortu zen arazoa: Frantziako lurraldean egoteko debekua zuten Hego Euskal Herriko presoek, edo euroagindu edo estradizio prozedura batean zirenek, ez zuten baldintza hori betetzen ahal; ez zuten dispentsarik aurreikusi, eta, beraz, ez zuten baldintzapean aske uzteko eskaera egiteko aukerarik. «Lege hori aitzin, preso batek kanporatze agindua zuenean —judiziala edo administratiboa— besteen moduan eskatzen zuen baldintzapean aske utz zezatela. Desberdintasun bakarra zen onartuz gero Frantziatik kanporatuak zirela. Kondena luzeentzat, Frantziako legeak aurreikusten zuen jadanik froga epe bat ezartzea, baldintzapean askatzeko prozeduran sartu aitzin. Kasu horretan ziren atzerritarrak, kanporatuak ziren besterik gabe», azaldu du Paulus Basurcok.

2016ko lege moldaketaren ondorioz, ez dute baldintzapean aske uzteko eskaerarik egin ahal izan Hego Euskal Herriko presoentzat. «Proba garai hori Frantziako lurraldean egin behar duzu; zuk debekua baldin baduzu lurraldean egoteko, ezin duzu proba epe hori bete. Egoera hori are latzagoa da bizi osorako kondena dutenentzat, irteteko aukera bakarra baldintzapean aske uztea baita». Frantziako Konstituzio Kontseiluaren aitzinean, abokatuak ohartarazi zuen 2016ko legeak berdintasun, proportzionaltasun, eta gizarteratze printzipioak urratzen zituela.

Atzo argitaratu zuen ebazpenean, Frantziako Konstituzio Kontseiluak epea eman dio Frantziako Gobernuari. Berantenez 2020ko uztailaren 1erako egin beharko du legearen aldaketa, Frantziako nazionalitatea ez dutenek ere baldintzapean aske uzteko eskaerak egiteko aukera izan dezaten. Egun horretarako egiten ez badu, legea bertan behera geldituko da. Paulus Basurco: «Ez dute heldu den urteko uztail arte itxaron beharrik. Nahi badute, berehala egin dezakete».]]>
<![CDATA[Hegoaldeko presoek ere baldintzapeko askatasun eskaera egiten ahalko dute Frantzian]]> https://www.berria.eus/albisteak/170766/hegoaldeko_presoek_ere_baldintzapeko_askatasun_eskaera_egiten_ahalko_dute_frantzian.htm Fri, 06 Sep 2019 10:02:01 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/170766/hegoaldeko_presoek_ere_baldintzapeko_askatasun_eskaera_egiten_ahalko_dute_frantzian.htm sei presori DPS estatusa kendu die Frantziak, ETArik gabeko testuingurua aintzat hartuta.]]> <![CDATA[Etxegarai: «Haranburu euskalduna izango ez balitz, ez legoke arazorik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-09-06/etxegarai_haranburu_euskalduna_izango_ez_balitz_ez_legoke_arazorik.htm Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-09-06/etxegarai_haranburu_euskalduna_izango_ez_balitz_ez_legoke_arazorik.htm Xistor euskal presoaren baldintzapeko askatasun eskaeraren harira terrorismoaren aurkako Frantziako ministerio publikoak hartutako jarreraren berri emanez. «Proku- radoreak betiko posizioa mantendu du. Euskal Herrian bake prozesurik badela ukatzen du erabat. Hau da: bere iduriko, Xistorren askatzeak orden publikoari eraso eginen lioke, eta ez du bermatzen Xistorrek ez dituela berriz armak hartuko. Erabat onartezina da», adierazi zuen. «Etsitua» agertu zen Etxegarai.

Euskal Elkargoko lehendakariak hitz gogorrak izan zituen: «Gaur egun, kontsideratu beharko genuke euskal preso politikoak bakeak esku hartu duen herri bateko presoak direla. Xistor Haranbururen baldintzapeko askatasunak ez zuen arazorik sortuko euskalduna izango ez balitz. Hori da zailtasuna. Hainbeste urte presondegian pasatu ondotik baldintzapeko askatasun eskaerak egiten dituzten preso arruntak askatuak dira».

Uztailaren 5ean, Parisko Dei Auzitegiko zigorrak aplikatzeko ganberako epaileak erabaki zuen Haranburu baldintzapean aske uztea —30 urte daramatza kartzelan—, baina berehala jarri zuen helegitea ministerio publikoak; atzo aztertu zuten helegite hori. Urriaren 8an emanen dute dei auziaren erabakiaren berri. Maritxu Paulus Basurko Haranbururen abokatuak oroitarazi du euskal presoa baldintzapean aske uzteko «berme guztiak» dauzkala. Urriaren 8ko erabakia «itxoin» behar dela adierazi du Paulus Basurkok, aurreikuspenik egitera ausartu gabe.

Nicole Belloubet Frantziako Justizia ministroa Baionako auzitegian izan zen atzo arratsaldean, G7koen goi bileraren harira lan egin duten justizia arloko langileak zoriontzeko, eta Etxegaraik Haranbururen kasua ekarri zion gogora hitz erdika, ministerio publikoaren jarrera deitoratuta. Kazetarien galderei erantzunez, euskal presoaren kasuaz inolako adierazpenik egitea ukatu zuen ministroak. «Ez dut bidean diren aferei buruzko posiziorik hartzen», azaldu zuen, Justizia ministroak edozein posizio hartzea epaileen independentzia zalantzan ematea litzatekeela erranez. «Ministerio publikoari agindu orokorrak ematen dizkiot, baina ez kasu partikularrei buruz». Gatazkaren konponbide prozesua eta Euskal Herrian izan den aldaketa politikoa kontuan hartzeko agindu lezakeen galdetuta, euskal presoen gaiaz arduratzen dela erantzun zuen. «Hurbiltze batzuk egin ditugu, elementu garrantzitsu bat zela kontsideratzen genuelako. Hori erratea nire ardura da. Bidean diren aferei buruz ez dut inolako posiziorik hartuko».

Erabaki gehiagoren zain

Irailean zehar, Frantziako justiziak euskal presoen inguruko erabaki gehiago eman beharrak ditu. Hilaren 12an eginen dute Lorentza Beirieren askatasun eskaeraren dei auzia; bezperan, Josu Urrutikoetxea baldintzapean aske uzteko eskaerari buruzko bigarren auzi saioa izanen da, Parisen, estradizioen instrukzio auzitegian. Azkenik, hilaren 25ean, larri gaixo dagoen Ibon Fernandez presoaren zigorra eten ala ez erabaki beharko dute.]]>
<![CDATA[Belloubetek txalotu egin du G7an Justiziak egindako «lan bikaina»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/005/001/2019-09-06/belloubetek_txalotu_egin_du_g7an_justiziak_egindako_lan_bikaina.htm Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1846/005/001/2019-09-06/belloubetek_txalotu_egin_du_g7an_justiziak_egindako_lan_bikaina.htm
Samuel Vuelta Simon Baionako prokuradoreak egin zion harrera Belloubet ministroari, eta haren laguntzarekin ibili zen bulegoz bulego, langileen bizipenak entzun eta bakoitzak izan duen funtzioa ezagutzeko. Bisitan parte hartu zuten Florence Lasserre Pirinio Atlantikoetako Errepublika Martxan-eko diputatuak ere, eta Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak.

Etxegaraik gogotsu eskertu zuen ministroaren etorrera, 1968an abokatu gisa zin egin zuenetik —bere oroitzapenez— Baionako auzitegira etortzen den lehen Justizia ministroa dela azpimarratuta. G7koen goi bilera «arrakasta diplomatikoa» izan dela nabarmendu zuen, eta estatuko zerbitzuek lurraldearen eskura eman dituzten baliabideak eskertu: «Beharrezko baliabideak ziren, eskatu genituen baliabideak; besteak beste polizia eta jendarme kopuruan, 2000. urteko Europako goi bileran ezagutu genuena berriz gerta ez zedin». Euskal Herrian abian den «bake prozesua» eta G7koen goi bileraren kontrako plataformek kontragailurraren antolaketan izan duten jarrera ere nabarmendu zituen «lorpen» hori esplikatzeko.

«Harro» agertu zen Vuelta Simon prokuradorea ere. Langile eta zerbitzuen arteko elkarlanak dispositibo «sendotu» bat plantan ezartzea ahalbidetu diela adierazi zuen. Bilan orokorra ere goraipatu zuen: 119 atxiloaldi, 50 bat auziperatze, bi berehalako epaiketa... «Guretzat bilan satisfagarria da. Manifestazio baketsuak egin ahal izan dira, eta gainerakoak deuseztuak izan dira». Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak egindako «koordinazio lana» ere goraipatu zuen. Heldu den astelehenetik aitzina hasiko dira goi bilera garaian atxilotutakoen epaiketak, Akizen (Landak) eta Baionan.

Eskumen osoko auzitegia

Teddy Vermotte Baionako abokatuen elkarteko burua ere Belloubeten bisitan egon zen. Goi bileraren garaian, 70 abokatuko taldea prestatu zuten atxilotuen asistentzia juridikoa bermatzeko. Halaber, hitz gogorrak izan zituen defentsa kolektiboa antolatu duen Legal Team taldearen inguruko abokatuen kontra, mugimendu militanteak bildutako diruarekin bizi diren «usurpatzaileak» direla erranez. Bakoitzak bere rola atxikiz, prokuradore eta epaileekin izandako elkarlana goraipatu zuen. Kritika bakarrera ausartu zen: abokatuak beldur dira Baionako auzitegiak eskumenak galduko ote dituen justizia erreformarekin. «G7a kudeatzeko gai izan bagara, eskumen osoko auzitegia garelako da».]]>
<![CDATA[«Ez gaituzte besteak bezala tratatzen ahal»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2019-09-06/ez_gaituzte_besteak_bezala_tratatzen_ahal.htm Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2019-09-06/ez_gaituzte_besteak_bezala_tratatzen_ahal.htm
Nola hartu duzu izendapena?

Ohore handia da, misio biziki-biziki polita baita. Kargua handia da, ardurak ere bai: tresna biziki potolo bat kudeatzeko, arazo pisutsuak... Erantzukizun handiko ardura. Konfiantzaz hartu dut. Barnean izaki, badakit badela talde lan bat gibelean: guraso andana, langile fidagarriak... Badakit tresna martxan dela, eta lagundua izanen naizela karguan.

Zer asmo duzu? Zer nahiko zenuke egin edo lortu?

Proiektuak beti taldean eramaten ditugu. Gure lehentasunetan da garapenarekin segitzea, bereziki bigarren mailetan. Erronka nagusiak bigarren mailetan ditugu: bai egoitzetan —nahiz eta berriki ireki dugun Baionako kolegioa—, bai postuen negoziazioan. Iazkoa biziki gatazkatsua izan zen, baina ate batzuk ireki ditu. EEP Euskararen Erakunde Publikoarekin eta tokiko hautetsiekin lan egin dugu, Parisi erakusteko ez garela eskola arrunta, ez garela hor hezkuntzarako bakarrik, baizik baita hizkuntza politika bat eramateko ere. Mezu hori pasatu da, eta sartu da, iaz ukan dugun laguntzari esker. Beraz, espero dugu aurten horretan oinarritzen ahalko garela negoziazioak sendotzeko, eta lortzeko ondoko urterako oraindik eskas zaizkigun postuak.

Garapena aipatu duzu; hain justu ere, 4.000 ikasleko langa gainditu duzue aurten.

Azken urteetan, demografia aldetik sortze tasa apaldu da Iparraldean. Haur gutiago bada, baina guk, hala ere, ikasle gero eta gehiago biltzen ditugu. Lehen mailan, aitzineko urte batzuei konparatuta garapenaren erritmoa pixka bat mantsotu da, baina, hala ere, baditugu ikasle gehiago ikastola guzietan, eta ikastola gehiagoren beharra ere bada. Ahetze-Arbonako ikastola ireki dugu orain, baina duela guti Bokalekoa ere ireki genuen, pentsatuz Baionako Oihana ikastola arinduko genuela; aurten ikusi dugu Bokalen kopuruak bikoiztu ditugula, eta Oihana ikastolan ere 11 ikasle gehiago dituzte. Garapenak baditugu alde guzietan.

Bigarren mailan erronka handiagoa dugu. Duela bost urte, bultzada handia izan genuen, eta, orain, bigarren mailetara iristen ari dira ikasle horiek. Kopuruak biziki handitu zaizkigu. Hirugarren urtea dugu Baionako kolegioan; Ziburukoa bete-betea da. Lapurdi hegoaldean beste kolegio bat beharko dugu, bestela ez baititugu hartzen ahalko gaur egun lehen mailan diren ikasle guziak.

Postuen auzian akordioa lortu zenuten azkenean. Ikasturtea lasaiago hasi duzue horrekin?

Iazko urtarrilean bi postu baizik ez zizkiguten eskaintzen; martxo-apiriletan, bost. Zenbaki horiekin ezin genuen ezer egin. Udan lortu genuen 19,5 postura igotzea. Lasaitu ditu bazterrak, eta sartzea egin ahal izan dugu baldintza onetan. Baina ez da ahantzi behar: nahiz eta Hezkuntza Ministerioak 19,5 postu ezarri, Seaskak 11 postu diruztatu beharko ditu bere eredua ziurtatzeko. Horrez gain, baditugu oraindik eskas batzuk. Bigarren mailetan baditugu hiru ikasgela 30 ikasleko kopurua gaindituko dutenak. Horiek gure diruztapenari esker denbora erdiz bikoiztuko ditugu lana arintzeko —teorian, osoki bikoiztu beharko genituzke—. Hor ditugu dokumentalisten kasuak ere, eta, oro har, ikasle aitzinean ez diren irakasleen arazoak. Adibidez, Baionako kolegioan aurten ez dute dokumentalistarik; Larzabalen, 224 ikasle izanik ere, lanaldi erdi batekin egin beharko dute. Afera guziak ez dira konponduak. Hala ere, orokorki, iazko urtean lortu dugu gure mezua Pariseraino iristea, eta han kontuan hartu dute gure berezitasuna —ez bakarrik Seaskarena: lurraldearen berezitasuna, hizkuntza politika—. Badugu hitzarmen berri bat ere, uztailean izenpetu duguna; elkarrizketa baten koadroa ematen digu. Badugu tresna, badugu hemengo erakunde publiko eta hautetsien sostengua; orain eskas da Parisen belarria.

Orain hitzarmena bete behar da. Zertan dira harremanak?

Hiru mailatan jokatu behar da Hezkuntza Ministerioarekin. Bai Pauen, ikuskaritzan; bai Bordelen, errektoretzan; bai Parisen, ministerioan. Pauen eta Bordelen solaskide berriak izanen ditugu aurten. Ez dakigu nola pasatuko den. Espero dut barne trantsizioa ongi egin dutela, baina esperientziaz badakigu solaskide berri horiek denbora pixka bat beharko dutela ikasteko nor garen, nola funtzionatzen dugun eta zer den hizkuntza politika: zergatik gu ez gaituzten besteak bezala tratatzen ahal. Solaskide horiek ulertzen badute aski fite, lan sendoa egiten ahalko dugu. Gero, Parisen, ikusiko da. Jarrera biziki ezkorra izan dute azken urteetan hizkuntza gutxituei buruz, bai eskualde guzietan, bai eredu guzietan —publiko zein pribatu—. Urte bukaeran jarrera aldatu zuten guri postuak emanez eta eskola publikoetan murgiltze ereduaren esperimentazioa baimenduz. Aurten ildo horretatik jarraitzen badute, ongi pasa daiteke.

Irailaren 28rako ekitaldi bat iragarri duzue.

Baliatuko dugu egun hori ekitaldi hirukoitz bat egiteko. Alde batetik, Euskal Herri osoko ikastolen sartze ekitaldia eginen dugu egun horretan. Ondotik, estreinatuko dugu berriro gure lizeo berria; duela bi urte estreinatu genuen, baina, geroztik, handitu behar izan dugu, lanbide heziketaren arrakastaren ondorioz bereziki. Azkenik, 50 urteak direla eta, ekitalditxo bat eginen dugu. Gero bazkaritxo bat eginen dugu gomitatuz azken 50 urteetan izan diren, kide, guraso, irakasle guziak. Beste bi ekitaldi nagusi ere izanen ditugu irail honetan: Gliss Eguna irailaren 15ean Angelun, eta Gure Zirkua Kanbon, irailaren 19tik 22ra.]]>