<![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 30 Sep 2022 05:59:43 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ekhi Erremundegi Beloki | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Langileentzako neurriak eskatu dituzte Baionan]]> https://www.berria.eus/albisteak/218838/langileentzako_neurriak_eskatu_dituzte_baionan.htm Thu, 29 Sep 2022 13:21:57 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218838/langileentzako_neurriak_eskatu_dituzte_baionan.htm <![CDATA[Iruzurrezko alokairuak salatzera deitu du Baionako suprefetak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2034/008/001/2022-09-28/iruzurrezko_alokairuak_salatzera_deitu_du_baionako_suprefetak.htm Wed, 28 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2034/008/001/2022-09-28/iruzurrezko_alokairuak_salatzera_deitu_du_baionako_suprefetak.htm
Ekintza bat baino gehiago egin du urte guzian zehar Alda mugimenduak, aurkitu dituen hainbat egoera salatzeko. Ekainean, bilkura bat lortu zuten Paueko prefetarekin, eta esku artean zituzten zortzi kasu aurkeztu zizkioten. Horren emaitza da batzordearen sorrera, eta zortzi kasu horien azterketarekin abiatu dira. Horiek oinarri hartuta, sei seinalamendu egin dizkiote zerga administrazioari, bi seinalamendu Baionako Fiskaltzari, bi seinalamendu herritarren zaintzarako departamenduko zuzendaritzari, eta zortzi seinalamendu herriko etxeei.

Zerbitzu horiek dira, hain zuzen ere, batzordea osatzen dutenak, Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak eta Le Moing-Surzur suprefetak inguratuta. Oraingoz, ez dute zehazki erabaki batzordeak zer egitura izanen duen, ezta elkarteen parte hartzea bideratuko ote duten ere. Posta bat zabaldu dute, herritarrek eta eragileek seinalamenduak egin ditzaten: pref-signalement-baux-frauduleux@pyrenees-atlantiques.gouv.fr. Jasotako kasu bakoitza zerbitzu egokira bideratzen saiatuko dira, eta, beharrezkoa denean, prozedura administratiboa, fiskala edo penala irekiko dute. «Badakigu biziki maizter gutxik jartzen duela salaketa; anitzetan ez dute araudia menperatzen, baina, salaketarik gabe, justiziak ezin du jardun», ohartarazi du Bourrierrek. Fiskaltzak prozedura bat irekitzea erabaki dezake, baina horretarako «informazio zehatz eta egiaztatua» behar dutela azpimarratu du: «Egunero jasotzen ditugu hamar lerroko mezu elektronikoak». Ahalik eta seinalamendu osatuenak bidaltzeko eskatu du. «Badakigu maizter anitzek zalantzak izaten dituztela salaketak jartzeko, etxebizitza galtzeko beldur direlako», gaineratu du suprefetak.

Horregatik, «pedagogia» lan bat abiatzeko asmoa dutela ere aipatu du Le Moing-Surzurrek. Ondoko aste eta hilabeteetan informazio kanpaina bat abiatuko dutela iragarri du: dokumentu pedagogikoak zabalduko dituzte espazio publikoan eta eragileen bidez, maizterrek beren eskubideen berri izan dezaten.

Gaur egun, ez dira gai iruzurrezko alokairu kontratuen dimentsioa neurtzeko; hori ere bada helburu bat. Oraingoz, hiru hilabetean behin bilduko dira, eta seinalamenduen arabera egokituko dute.]]>
<![CDATA[Ion Paroten eta Jakes Esnalen baldintzapeko askatasun eskaerak onartu dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-09-23/ion_paroten_eta_jakes_esnalen_baldintzapeko_askatasun_eskaerak_onartu_dituzte.htm Fri, 23 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-09-23/ion_paroten_eta_jakes_esnalen_baldintzapeko_askatasun_eskaerak_onartu_dituzte.htm Argala komandoko kide izatea leporatuta, eta bizi guztiko kartzela zigorrera kondenatu zituzten. Parotek 2005etik zuen baldintzapean aske gelditzeko aukera, eta Esnalek, 2008tik; baina, orain arte, egin dituzten eskaera guziak ukatu ditu Frantziako Justiziak. Ondoko asteetan itzuliko dira Euskal Herrira, baina, ez dira osoki libre izanen. Baldintzapeko askatasunetan ohikoa den gisan, urte bateko proba izanen dute, eskumuturreko elektronikoarekin. Ondotik, baldintza zorrotzak bete beharko dituzte hamar urtez. «Ez da askatasuna», zehaztu du Maritxu Paulus Basurko abokatuak: «Ez da aski erraten, baina ez da askatasuna. Etxean beteko dute zigorra».

Hunkiturik mintzatu da BERRIAri egin dizkion adierazpenetan. «Biziki pozten gara baiezkoa eman dutelako. Ez da izan erraza». Erabakia «berandu» heldu dela eta kondena Espainiako Estatuan bete izan balute jadaneko libre izanen zirela erranik ere, alaitasuna azpimarratu nahi izan du: «Gaur pozteko eguna da. Hainbesteko ibilbide luzearen ondotik...». Frederic Haranburu Xistor 2020ko azaroan atera zen Lannemezango presondegitik, 30 urte baino gehiago presondegian pasatu ondotik; Esnalek eta Parotek presondegian 32 urte, bost hilabete eta hemezortzi egun iragan dituztela jaso dute baldintzapeko askatasun eskaeraren onarpena.

Paulus Basurkoren hitzetan, «kapitulu baten ixtea da». Hala ere, beste preso batzuen egoera oroitarazteko baliatu nahi izan du. «Frantziako Estatuan badira bizi guztiko zigorra duten beste preso batzuk, hala nola Mikel Karrera Sarobe, eta badira kondena biziki luzeak dituzten presoak ere, askatze data 2028-2030 artean dutenak. Kapitulu baten ixtea da, baina liburua ez da itxia».

Frantziari deia

Bakegileek eta Ipar Euskal Herriko hautetsi nagusiek agerraldia egin zuten atzo arratsaldean Parisko Dei Auzitegiaren erabakiari buruzko iritzia emateko. Beste batzuetan egin izan duten bezala, «zaintza talde bat» osatu zuten hautetsi talde zabalarekin, erabakia edozein izanik ere denen artean erantzuteko. Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria eta Filipe Aramendi Urruñako (Lapurdi) auzapeza arduratu ziren adierazpena irakurtzeaz. Erabakia txalotzeaz gain, abokatuek eta gizarte zibilak urtez urte «determinazio handiz« eramandako lana eskertu zuten. «Gure aburuz, erabaki honek Frantziako justiziak 2011z geroztik abiatu den bake prozesuaren inguruan duen ikuspegi aldaketa erakusten du».

Hautetsien hitzetan, erabaki horrek bidea erraztu behar dio presoen eta iheslarien auziaren eta gatazkaren ondorioen konponbide orokorrari. «Gaurkoan, Frantziako eta Espainiako estatuei ozenki dei egin nahi diegu, eta bake prozesuan aktiboki inplikatu daitezela eskatzen diegu, justizia trantsizionalari begirako dispositibo bat martxan jarriz. Horrek biktima guztien onarpena, beren eskubideen onarpena, egia eta gatazkaren iturrien identifikazioa bermatuko ditu», adierazi zuten. Gatazkaren konponbidea «elkarrizketaren bidetik» pasatuko dela berretsi zuten, eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteari bide hori errazteko eskatu zioten.

«Garaipen kolektibo baten ondorioa» dela adierazi zuen Anaiz Funosas Bake Bideko lehendakariak. «Frogatzen ari da Aietez geroztik urratzen ari garen bide hori bide emankorra dela, eta hortik segitu beharko dugula lanean». Adierazi zuen auzitegiaren ebazpenean berean Aieteko Konferentziatik izandako urrats esanguratsuak aitortzen dituztela: ETA zenaren armagabetzea eta deuseztatzea, hautetsiek azken urteetan izan duten parte hartzea... Epaileek «bake prozesua» terminoa erabiltzen dutela azpimarratu zuen Funosasek.

Hala ere, zehaztu zuen preso eta iheslarien auzia ez dela bukatu. Oraindik konpontzeko gelditzen diren kasuez gain, «iturrira» joateko beharra azpimarratu zuen. «Atzera begiratzeko mekanismoak atzeman beharko ditu, eta, hor ere, ariketa inklusibo eta kolektibo bat asmatu beharko dugu. Presoak eta iheslariak hemen izanen ez diren bitartean, biziki konplikatua izanen da ariketa hori egitea». Iragarri zuen hemendik aitzina hartuko duten bideaz gogoeta abiatuko dutela ondoko asteetan.]]>
<![CDATA[Ion Paroten eta Jakes Esnalen baldintzapeko askatasun eskaerak onartu dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/218537/ion_paroten_eta_jakes_esnalen_baldintzapeko_askatasun_eskaerak_onartu_dituzte.htm Thu, 22 Sep 2022 19:59:31 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218537/ion_paroten_eta_jakes_esnalen_baldintzapeko_askatasun_eskaerak_onartu_dituzte.htm «Erabaki honek Frantziako justiziak egin duen ikuspegi aldaketa erakusten du»]]> 1990eko apirilean atxilotu zituzten biak, beste lapurtar batzuekin batera, ETAren Argala komando-ko kide izatea leporatuta, eta biziarteko kartzela zigorrera kondenatu zituzten. Parotek 2005etik zuen baldintzapean aske gelditzeko aukera, eta Esnalek 2008tik; baina, gaur arte, egin dituzten eskaera guziak ukatu ditu Frantziako Justiziak. Bakegileek mobilizazio andana antolatu dituzte azken hilabeteetan bi euskal presoen askatasuna eskatzeko. 17:00etarako agerraldia batera deitu dute Euskal Hirigune Elkargoan. Erreakzio andana eragin du Parisko Dei Auzitegiaren erabakiak. «Erabaki zuzena, azkenean», adierazi du Malik Salemkour Frantziako Giza Eskubideen Ligako presidenteak. «Poz ikagaragarria» nabarmendu du Anita Lopepe EH Baiko bozeramaileak, «herri garaipen handia» izan dela adierazita. Azken presoa askatu arte lanean segitzera deitu du. «Positiboki» baloratu du erabakia Foro Sozialak ere, «gizatasunez eta zentzuz, eta familiaren lasaitasunerako». EH Baik ere «berri ona» dela erran du: «urteetako mobilizazioari esker Jakes eta Ion Euskal Herrira itzuliko dira». Sortuk «zorionak» opatu dizkio Euskal Herriari. «Ez da izan erraza». Hunkiturik mintzatu da Maritxu Paulus Basurko abokatua, BERRIAri egin dizkion adierazpenetan. «Biziki pozten gara baiezkoa eman dutelako». Baldintzapeko askatasunetan ohikoa den gisan, urte bateko proba izanen dute bi euskal presoek: etxean beteko dute zigorra, eskumuturreko elektronikoarekin. Ondotik, baldintza zorrotzak bete beharko dituzte hamar urtez. «Ez da askatasuna», zehaztu du abokatuak: «Ez da aski erraten, baina ez da askatasuna. Etxean beteko dute zigorra». Hala ere, alaitasuna azpimarratu nahi izan du: «Bai, dudarik gabe, berandu heldu den erabaki bat da. Anitzetan erran dugu kanpoan izan behar zirela». Zehaztu du kondena Espainiako Estatuan bete izan balute libre izanen zirela jadaneko. «Baina gaur pozteko eguna da. Hainbesteko ibilbide luzearen ondotik...». Frederic Haranburu Xixtor 2020ko azaroan atera zen Lannemezango presondegitik, 30 urte baino gehiago presondegian pasa ondotik; Esnalek eta Parotek presondegian 32 urte, bost hilabete eta hemezortzi egun iragan dituztela jaso dute baldintzapeko askatasun eskaeraren onarpena. Kapitulu baten ixtea Paulus Basurkoren hitzetan «kapitulu baten ixtea da» gaurko erabakia. Hala ere, beste preso batzuen egoera oroitarazteko baliatu nahi izan du. «Frantziako Estatuan badira biziarteko zigorra duten beste preso batzuk, hala nola Mikel Karrera Sarobe, eta badira kondena biziki luzeak dituzten presoak ere, askatze data 2028-2030 artean dutenak. Kapitulu baten ixtea da, baina liburua ez da itxia». Ion Parot, Jakes Esnal eta Frederic Haranburu Xixtor ikur bilakatu dira azken urteetan, eta haien askatasun eskaerak garrantzia berezia hartu du Euskal Herriko gatazkaren konponbide prozesuan parte hartzen ari diren eragileentzat. Bakegileek lehentasun gisa markatu dute azken urteetan, eta mobilizazio eta desobedientzia ekintza andana antolatu dute berau lortzeko helburuarekin. Uztailaren 23an Ipar Euskal Herriko errepide sarea blokeatu zuten ehunka pertsonak.]]> <![CDATA[32 urte, bost hilabete eta hemezortzi egun]]> https://www.berria.eus/albisteak/218540/32_urte_bost_hilabete_eta_hemezortzi_egun.htm Thu, 22 Sep 2022 18:05:26 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218540/32_urte_bost_hilabete_eta_hemezortzi_egun.htm 2020ko azaroan gelditu zen aske, baldintzapean-, eta, egun batzuk lehenago, Unai Parot atxilotu zuten, Espainia hegoaldean -berriki jakin da Euskal Herriko presondegi batera hurbilduko dutela-. Beste lapurtar batzuekin batera, ETAren Argala komandoa osatzea leporatu zieten. «Ezustea» eragin zuen garai hartan, lehen aldia baitzen frantziar nazionalitatea zuten militante batzuek halako ardurak hartzen zituztela erakunde armatuan. Geroztik, ikur ere bilakatu dira: Argala komandoaren ibilbideagatik batetik, baina baita epaitegietan izan dituzten gorabeherengatik ere. Ion Kepa Parot eta Esnalen askatzearekin, Unai Parot da preso geldituko den bakarra. Lapurdiko azken presoa da. Ikusi gehiago: «Erabaki honek Frantziako justiziak duen ikuspegi aldaketa erakusten du» Unai Paroti denera 5.000 urte inguruko kartzela zigorra ezarri zioten hogei sententziatan baino gehiagotan. Jon Paroti, Esnali eta Haranbururi 1997ko maiatzean eta ekainean egin zieten epaiketa, Parisen. «Auzi berezia» izan zela oroitu izan du Maritxu Paulus-Basurko abokatuak BERRIAri egindako adierazpenetan: halako akusaziopean frantziar nazionalitateko lehenak izateaz gain, leporatutako ekintzak Espainiako Estatuan egindakoak eta espainiar herritartasuna zutenen aurkakoak ziren; eta hango biktimak lehen aldiz agertu ziren Parisko epaiketa batean, lekukotasuna emateko. Gainera, Argala komandoaren jarduera osoa epaitu zuten, 12 urtekoa -ETAk 1978an jarri zuen martxan-. Epaimahaiak ez zuen onartu Unai Parot saioetan egotea lekuko gisa. «Parisko auzi haren iturburua Unaik atxiloaldiko torturen ondorioz egindako adierazpenak ziren», Basurkoren erranetan. Ororen buru, bizi guztiko kartzela zigorra ezarri zieten Ion Parot, Esnal eta Haranbururi, Parisen, bete beharreko gutxieneko urte kopuru batekin: Parotek kartzelaldiaren hamabosgarren urtetik aitzina zuen aukera baldintzapean aske geratzea eskatzen hasteko: 2005etik. Beste biek, berriz, 2008tik. Bi eskaera egin ditu orotara Esnalek, eta beste sei Ion Parotek. Aldi bakoitzean, argudio ezberdinak eman izan dituzte epaitegiek baldintzapeko askapenari uko egiteko, Euskal Herriko gatazka armatuaren konponbidean azken urteetan egin diren urratsei muzin eginez: gisa bereko ekintzak berriz egiteko arriskua dutela, ETAk ez dituela arma guziak itzuli... Beste biderik ere entseatu izan dute, hala nola zigorraren kommutazio eskaera: 2015ean eta 2017an egin zituzten eskaerak. Lehenak ezezko erantzuna ukan zuen; bigarrena ez dute sekula erantzun. Azken urteetan, lehen instantziako epaitegiek bi euskal presoak libratzearen alde egin izan dute, baina erabakien kontrako helegitea eman izan du sistematikoki terrorismoaren kontrako Frantziako Fiskaltzak, eta bigarren instantziako epaitegiek ministerio publikoaren alde egin izan dute aldi oro. Behin baino gehiagotan salatu dute egitura honen jarrera gatazkaren konponbidearen alde engaiatutako eragileek. Egin duten azken eskaera onartuta, Euskal Herrirako bidea hartuko dute aurki bi euskal presoek, baina ez dira osoki libre izanen: etxean segituko dute zigorra betetzen. Eskumuturreko elektronikoa eraman beharko dute, eta beste baldintza batzuk ere bete beharko dituzte. Hala izan zen Haranbururen kasuan ere: eskumutur elektronikoa eraman du hemezortzi hilabetez, eta zenbait neurri bete beharko ditu zortzi urtez. Orain, Unai Parot da Argala komandoa osatu zuten Ipar Euskal Herriko kideetarik preso segitzen duen bakarra. Hura askatzearekin itzuliko da orrialdea.]]> <![CDATA[Konpentsazio neurriaren etetea kendu du Paueko Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2070/010/002/2022-09-17/konpentsazio_neurriaren_etetea_kendu_du_paueko_auzitegiak.htm Sat, 17 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2070/010/002/2022-09-17/konpentsazio_neurriaren_etetea_kendu_du_paueko_auzitegiak.htm
Martxoaren 5ean bozkatu zuten lehen aldiz konpentsazio neurria. Printzipio sinple bat aplikatzea proposatzen du: kontsideratzen da bizitegi bat urte guzian turismora bideratua bada bizitegi hori komertziora bideratua dela. Ondorioz, lokal komertzial bat bizitegi bilakatzeko eskatzen zaio jabeari. Etxebizitzaren tentsio eremuan kokatzen diren Ipar Euskal Herriko 24 herrietan izango da indarrean neurria.

Ekainaren 3an, neurria behin-behinean bertan behera uztea erabaki zuen auzitegiak, proportzionaltasun falta argudiatuta. Epaitegiak azpimarratutako elementuei erantzuteko, arau berria bozkatu zuen elkargoak uztailaren 9an, moldaketa batzuk eginez. Arau berria Paueko Administrazio Auzitegiari aurkeztu zioten, eta hortik dator atzoko erabakia. Alda mugimenduaren arabera, 11.000 bizitegi «libratu» litezke araua aplikatzearekin.]]>
<![CDATA[Konpentsazio neurriaren etetea kendu du Paueko Administrazio Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/218255/konpentsazio_neurriaren_etetea_kendu_du_paueko_administrazio_auzitegiak.htm Fri, 16 Sep 2022 20:25:14 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218255/konpentsazio_neurriaren_etetea_kendu_du_paueko_administrazio_auzitegiak.htm Ontzat eman du Euskal Elkargoan uztailean bozkatu zuten arau berria, eta, beste gorabeherarik ezean, 2023ko martxoaren 23an jarriko da indarrean. «Mobilizazio politiko eta herrikoiak irabazi du», Etxegarairen hitzetan. Gaur-gaurkoz, ez da jakina higiezinen eta turismoaren arloko hainbat eragilek jarritako helegiteen sakoneko azterketa noiz eginen duten. Agiri batean, etetearen altxatzea txalotu du Alda mugimenduak, eta Euskal Elkargoari eskerrak eman dizkio afera honetan erakutsi duten «deliberamendu eta jarraikitasunagatik». Ipar Euskal Herriko hautetsiek «arduraz» jokatu dutela kontsideratu dute: «nehoiz baino gehiago, etxebizitzaren krisiaren eta espekulazioaren aitzinean, politika boluntaristak eta interes komuna gailendu behar dira merkatuaren lege indartsu eta suntsitzailearen gainetik». Alda-ren hitzetan, konpentsazio neurriak finantza inbestitzaileak eta banku maileguak gibeleraziko ditu, helegiteen sakoneko azterketaren ondotik Paueko Administrazio Auzitegiak erabakiko duenaren beha geldituko baitira turismora bideratzeko etxebizitzak erosi aitzin. 11.000 bizitegi «libratuak» Martxoaren 5ean bozkatu zuten lehen aldiz konpentsazio neurria. Printzipio sinple bat aplikatzea proposatzen du: kontsideratzen da bizitegi bat urte guzian turismora bideratua bada, bizitegi hori komertziora bideratua dela. Ondorioz, lokal komertzial bat bizitegi bilakatzeko eskatzen zaio jabeari. Beren etxebizitza nagusia urtean 120 egunez baino gehiagoz alokatzen duten jabeei dagokie neurria, baita bigarren etxebizitza aldi baterako alokairuan eskaintzen dutenei ere. Konpentsatzeko, bizitegia hiri berean eskaini beharko dute, eta gutxi gorabehera ezaugarri berdinak izan beharko ditu. Etxebizitzaren tentsio eremuan kokatzen diren Ipar Euskal Herriko 24 herrietan izango da indarrean neurria. Ekainaren 3an, neurria behin-behinean bertan behera uztea erabaki zuen auzitegiak, proportzionaltasun falta argudiatuta: epailearen arabera, ez da errana jabe guziek neurria betetzeko aukera luketenik. Aferaren sakoneko azterketa egin bitartean neurria eten zuen. Epaitegiak azpimarratutako elementuei erantzuteko, arau berria bozkatu zuen elkargoak uztailaren 9an, moldaketa batzuk eginez. Arau berria Paueko Administrazio Auzitegiari aurkeztu zioten, eta hortik dator gaurko erabakia. Ikusteko dago haren kontrako helegite gehiago jartzen duten ala ez. Alda mugimenduaren arabera, 11.000 bizitegi «libratu» litezke araua aplikatuz.]]> <![CDATA[«Jarrera aldaketa» sumatu du EEPk Parisen izandako bilkuran]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2022-09-15/jarrera_aldaketa_sumatu_du_eepk_parisen_izandako_bilkuran.htm Thu, 15 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2022-09-15/jarrera_aldaketa_sumatu_du_eepk_parisen_izandako_bilkuran.htm
Bost solaskide izan dituzte Parisko bilkuran; horien artean Thierry Le Goff ministroaren kabineteko zuzendariordea, Julie Benetti ministroaren aholkulari berezia, Edouard Geffray DGESCO eskola irakaskuntzako zerbitzuko zuzendaria, eta Anne Bisagni-Faure Bordeleko errektorea. Geffrayk joan den abenduan zabaldu zuten zirkularra prestatzeko bilkuretan parte hartu zuela ohartarazi du Kurutxarrik, eta errektorea hor izatea ere baikorki ikusi du: «Ministerioan errana izan den guzia entzun du».

EEPko lehendakariaren hitzetan, bilkuran zehar, ontzat eman dute Ipar Euskal Herriko erakundearen zentraltasuna, eta sare publiko eta pribatuan euskara hutsezko ikasgelen irekitzeak sor litzakeen gorabeherak hark kudeatuko dituela adostu dute. Larraineko (Zuberoa) kasua izan liteke adibide bat: herriko ama eskola publikoan euskara hutsean aritzeko adostasun zabala zegoen guraso eta irakasle taldean, baita herriko etxean ere. Guraso bakarra agertu zen kontra, eta horrek blokeatu du proiektuaren abiatzea, aterabide bat atzeman arte. Orain arte, Pirinio Atlantikoetako departamenduko akademia ikuskariak kudeatzen zituen halako aferak, auzapezarekin eta ikastetxeekin zuzenean. Hemendik aitzina, EEPn zentralizatuko dituzte, bertan biltzen baitira Ipar Euskal Herriko instituzio guziak.

Azterketak euskaraz egiteko eskubideaz, brebetaren gaia landu dute bereziki. «Aitortu dute gure argudioak onak zirela eta onartzen zituztela», adierazi du Kurutxarrik. Baina denbora eskatu dute Pap Ndiaye Frantziako Hezkuntza ministroarekin gaiaz aritzeko, hark trenka zezan. «Epe onargarri batean» erantzunen dietela erran dute. Baxoarena «fiteago» aipatua izan da, eta beste bilkura bat ezartzea hitzartu dute, gaiaz sakonago aritzeko. Hala ere, Kurutxarriren arabera, Benetti aholkulariak aitortu du lizeoetako erreformak «kalte» egin ziela hizkuntza gutxituei.

Seaskak, EEPk eta Frantziako Estatuak izenpetzekoa duten hitzarmenaz ez dira aritu, baina, Kurutxarriren hitzetan, edukia da garrantzitsuena. «Brebetaren gaia trenkatzen bada, ez da arazorik izanen».]]>
<![CDATA[Frantziako Hezkuntza Ministerioaren «jarrera aldaketa» sumatu du EEPk]]> https://www.berria.eus/albisteak/218169/frantziako_hezkuntza_ministerioaren_jarrera_aldaketa_sumatu_du_eepk.htm Wed, 14 Sep 2022 18:06:42 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218169/frantziako_hezkuntza_ministerioaren_jarrera_aldaketa_sumatu_du_eepk.htm Frantziako Hezkuntza Ministerioan arratsalde honetan izan duten bilkuratik. Bi gai nagusi zituzten aipatzeko: euskara hutsean ari diren ikasgelen irekitzea sare publiko eta pribatuan, eta azterketak euskaraz egiteko eskubidea. Funtsezko emaitzarik gabe atera badira ere, ordu eta erdiko bilkura «biziki giro onean» iragan dela eta «jarrera aldaketa bat» sumatu dutela erran du Antton Kurutxarri EEPko lehendakariak.«Bazen borondate bat guri hitza uzteko eta gure argumentuen entzuteko. [...] Desberdin tratatuak izan gara aitzineko urteei konparatuta». Ondoko asteetarako espero dute ministerioak erantzunak ematea. Bost solaskide izan dituzte Pariseko bilkuran, horien artean, Thierry Le Goff, ministroaren kabineteko zuzendariordea, Julie Benetti, ministroaren aholkulari berezia, Édouard Geffray DGESCO eskola irakaskuntzaren Frantziako zuzendari nagusia, eta Anne Bisagni-Faure Bordeleko errektorea. Geffrayek joan den abenduan zabaldu zuten zirkularra prestatzeko bilkuretan parte hartu zuela ohartarazi du Kurutxarrik, eta errektorea hor izatea ere baikorki ikusi du: «ministerioan errana izan den guzia entzun du». EEPko lehendakariaren hitzetan, bilkuran zehar, ontzat eman dute Ipar Euskal Herriko erakundearen zentraltasuna, eta sare publiko eta pribatuan euskara hutsezko ikasgelen irekitzeak sor litzakeen gorabeherak hark kudeatuko dituela adostu dute. Larraineko (Zuberoa) kasua izan liteke adibide bat: herriko ama eskola publikoan euskara hutsean aritzeko adostasun zabala zegoen guraso eta irakasle taldean, baita herriko etxean ere. Guraso bakarra agertu zen kontra, eta horrek blokeatu du proiektuaren abiatzea, aterabide bat atzeman arte. Orain arte, Pirinio Atlantikoetako departamenduko akademia ikuskariak kudeatzen zituen halako aferak, auzapezarekin eta ikastetxeekin zuzenean. Hemendik aitzina, EEPn zentralizatuko dituzte, bertan biltzen baitira Ipar Euskal Herriko instituzio guziak. Azterketak euskaraz egiteko eskubideaz, brebetaren gaia landu dute bereziki. «Aitortu dute gure argudioak onak zirela eta onartzen zituztela», adierazi du Kurutxarrik. Baina, denbora eskatu dute Pap Ndiaye Frantziako Hezkuntza ministroarekin aipatzeko, hark trenka zezan. «Epe onargarri batean» erantzunen dietela erran dute. Baxoarena «fiteago» aipatua izan da, eta beste hitzordu bat ezartzea hitzartu dute, gaia sakonago aipatzeko. Hala ere, Kurutxarriren arabera, Benedetti aholkulariak onartu du lizeoetako erreformak «kalte» egin ziela hizkuntza gutxituei. Seaskak, EEP, eta Frantziako Estatuak izenpetzekoa dute hitzarmenaz ez dira aritu, baina Kurutxarriren hitzetan edukia da garrantzitsuena. «Brebetaren gaia trenkatzen bada ez da arazorik izanen».]]> <![CDATA[Mintzalasai festibalak euskara eta plazera lotuko ditu aurten ere]]> https://www.berria.eus/albisteak/218154/mintzalasai_festibalak_euskara_eta_plazera_lotuko_ditu_aurten_ere.htm Wed, 14 Sep 2022 16:53:57 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218154/mintzalasai_festibalak_euskara_eta_plazera_lotuko_ditu_aurten_ere.htm

#Mintzalasai Viviane Ithursarri Biarritzeko euskara teknikariak esplikatu du BAB eremuan halako festibal bat antolatzeak duen garrantzia @berria pic.twitter.com/QpTuMrqcPM - Ekhi Erremundegi (@EkhiErremundegi) September 14, 2022 Biarritzeko eta Baionako herriko etxeen babesarekin antolatuko dute aurten festibala, ez baitute lortu Angeluko Herriko Etxearekin (Lapurdi) partaidetza berritzea. Bi instituzioetako ordezkariek festibala antolatzen duten eragileen lana goraipatu dute. «Hizkuntza politiken erakusleihoa» da, Anne Pinatel Biarritzeko Hizkuntza Politikarako auzapezordearen hitzetan. «Euskararen biziberritzearen erreferente bat da, iraunkortu behar dena». Xabier Parrilla Baionako hizkuntza politikarako auzapezordeak euskara biziberritzeko eraman behar den «borroka zaila» aipatu du, Biarritzekin abiatu duten elkarlanaren onurak azpimarratuta. Baionako Herriko Etxean euskara zerbitzua indartu dutela jakinarazi du: «Urte guzian biziarazi nahi dugu euskara». Egun bakoitzari gai bat eman diote Mintzalasai festibalean. Astelehenean, Mugi hadi! lelopean, Ibaialde elkartearekin arraunean aritzea, Biarritzeko Marion lakuko baratzezainekin ibilaldia egitea edo Gaia elkartearekin bote luzeko partida bat jokatzea proposatuko dute. Asteartean, gogoetarako tartea izanen da: euskararen erronkak, euskara aisialdietan, euskara eta feminismoa... Asteazkenean haurren eguna ospatuko dute, txikienentzako ikusgarri eta tailer bat baino gehiago eskainita, eta ostegunean plazera jarriko dute erdigunean, kantu eta arno tailerrarekin eta sukaldaritza tailerrekin. Ikusi gehiago: Egitaraua.]]> <![CDATA[Frantziako Hezkuntza Ministeriotik emaitza batzuekin itzuli nahi du EEPk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/008/001/2022-09-14/frantziako_hezkuntza_ministeriotik_emaitza_batzuekin_itzuli_nahi_du_eepk.htm Wed, 14 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/2108/008/001/2022-09-14/frantziako_hezkuntza_ministeriotik_emaitza_batzuekin_itzuli_nahi_du_eepk.htm
Frantziako Hezkuntza Ministerioan bilkura eginen dute gaur arratsaldean EEPko ordezkariek eta Ipar Euskal Herriko parlamentariek, euskarazko irakaskuntzaren garapena aipatzeko. Hezkuntza ministroaren kabineteko zuzendariordea eta hizkuntza gutxituetan berezitua den aholkularia izanen dituzte parean. Eta bi aipagai nagusi: euskara hutsean ari diren ikasgelak irekitze publiko eta pribatuan, eta azterketak euskaraz egiteko eskubidea. «Ikasturte honetarako irekitze bat baino gehiago onartu dituzte. Segur izan nahi dugu baldintzarik gabe onartuak izan direla, eta ez digutela oztopo berririk ezarriko», esplikatu du Kurutxarrik. Horien artean da Irisarriko (Nafarroa Beherea) eskola publikoa. Aurten, lehen mailan ere indartuko dute euskararen presentzia. Lehen urtean, euskara hustean izanen dituzte lehen hiruhilekoko eskola orduak; ondoren, %75 eginen dituzte euskaraz, hirugarren urtea bukatu arte. Laugarren eta bosgarren urteetan, oren parekotasunean oinarritutako elebitasunarekin segituko dute. Bide horri atxiki nahi zaio EEP. «Ministerioari helarazi nahi diogu murgiltzea lehen etapa bat dela ibilbide elebidun orokor bat egiteko publikoan eta katoliko pribatuan», adierazi du Kurutxarrik. Hemendik aitzin, jarrera «proaktibo» batekin aritu nahiko luke EEPk, eskola publikoei begira lan berezia eginez euskarazko irakaskuntzan aitzina egin dezaten; «plangintza edo eskema bat» proposatu nahi diete Parisko erabakitzaileei.

Seaskaren hitzarmena

Azterketen gaiak sor lezake tentsio gehiago. «Frogatu nahi diegu ez dela inolako arazorik, ez hizkuntza mailan ezta teknikoki ere». Horiek baitira Frantziako Hezkuntza administraziotik eman izan dituzten argudioak. «Haurren ibilbide osoan behin baino gehiagotan aztertua da ikasleen frantses maila; brebeta aitzin ziurtagiria da», ohartarazi du Kurutxarrik. Joan den ekainean, euskaraz erantzundako brebetako zientzia azterketen zuzenketa antolatu zuen Seaskak Euskal Hirigune Elkargoaren babesarekin, teknikoki posible dela erakustera emanez.

Baxoa «konplikatuago» ikusten du Kurutxarrik, baina «xantierra abiatu» nahi dutela erran du. Seaskak, EEPk eta Frantziako Estatuak 2019an izenpetu zuten hitzarmenean, ikasleek baxoko azterketa batzuk euskaraz egiten ahalko zituztela adostu zuten, alta, hitza jan du administrazioak. Ekainean bukatu zen hitzarmena, eta dokumentu berriaren edukia negoziatzen ari dira momentu hauetan. Seaskak errana du gutxieneko lorpen batzuk kausitu ezean ez duela hitzarmena izenpetuko. Pentsa daiteke adostutakoa beteko dela segurtatzeko bermeak ere eskatuko dituztela. Gaurko bilkurak Parisen borondatea neurtzeko balioko du alde horretatik.

Azterketak Euskaraz kolektiboak espero du Parisko bilkurak «aterabideak» ekarriko dituela. «Ez balitz hala, gure aldarrikapena lortu arte borrokatzen segituko dugu, tinko eta gogotsu», adierazi dute agiri batean.]]>
<![CDATA[Frantziako Hezkuntza Ministeriotik zenbait emaitzarekin itzuli nahi du EEPk]]> https://www.berria.eus/albisteak/218122/frantziako_hezkuntza_ministeriotik_zenbait_emaitzarekin_itzuli_nahi_du_eepk.htm Tue, 13 Sep 2022 21:35:08 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/218122/frantziako_hezkuntza_ministeriotik_zenbait_emaitzarekin_itzuli_nahi_du_eepk.htm Frantziako Hezkuntza Ministerioan bilkura eginen dute, bihar arratsaldean, EEPko ordezkariek eta Ipar Euskal Herriko parlamentariek euskarazko irakaskuntzaren garapena aipatzeko. Hezkuntza ministroaren kabineteko zuzendariordea eta hizkuntza gutxituetan berezitua den aholkularia izanen dituzte parean. Eta bi aipagai nagusi: euskara hutsean ari diren ikasgelen irekitze publiko eta pribatuan, eta azterketak euskaraz egiteko eskubidea. «Ikasturte honetarako irekitze bat baino gehiago onartu dituzte. Segur izan nahi dugu baldintzarik gabe onartuak izan direla, eta ez digutela oztopo berririk ezarriko», esplikatu du Kurutxarrik. Horien artean da Irisarriko (Nafarroa Behera ) eskola publikoa. Aurten, lehen mailan ere indartuko dute euskararen presentzia. Lehen urtean, euskara hustean izanen dituzte lehen hiruhilekoko eskola orduak; ondoren, %75 eginen dituzte euskaraz, hirugarren urtea bukatu arte. Laugarren eta bosgarren urteetan, oren parekotasunean oinarritutako elebitasunarekin segituko dute. Bide horri atxiki nahi zaio EEP. «Ministerioari helarazi nahi diogu murgiltzea lehen etapa bat dela ibilbide elebidun orokor bat egiteko publikoan eta katoliko pribatuan», adierazi du Kurutxarrik. Hemendik aitzina, jarrera «proaktibo» batekin aritu nahiko luke EEPk, eskola publikoei begira lan berezia eginez euskarazko irakaskuntzan aitzina egin dezaten; «plangintza edo eskema bat» proposatu nahi diete Parisko erabakitzaileei. Seaskaren hitzarmena Azterketen gaiak sor lezake tentsio gehiago. «Frogatu nahi diegu ez dela inolako arazorik, ez hizkuntza mailan ezta teknikoki ere». Horiek baitira Frantziako Hezkuntza administraziotik eman izan dituzten argudioak. «Haurren ibilbide osoan behin baino gehiagotan aztertua da ikasleen frantses maila; brebeta aitzin zertifikatua da», ohartarazi du Kurutxarrik. Joan den ekainean, euskaraz erantzundako brebetako zientzia azterketen zuzenketa antolatu zuen Seaskak Euskal Hirigune Elkargoaren babesarekin, teknikoki posible dela erakustera emanez. Baxoa «konplikatuago» ikusten du Kurutxarrik, baina «xantierra abiatu» nahi dutela erran du. Seaskak, EEP, eta Frantziako Estatuak 2019an izenpetu zuten hitzarmenean, ikasleek baxoko azterketa batzuk euskaraz egiten ahalko zituztela adostu zuten, alta, hitza jan du administrazioak. Ekainean bukatu zen hitzarmena, eta dokumentu berriaren edukia negoziatzen ari dira momentu hauetan. Seaskak errana du gutxieneko lorpen batzuk kausitu ezean ez duela hitzarmena izenpetuko. Pentsa daiteke adostutakoa beteko dela segurtatzeko bermeak ere eskatuko dituztela. Biharko bilkurak Parisen borondatea neurtzeko balioko du zentzu horretan. Azterketak Euskaraz kolektiboak espero du Parisko bilkurak «aterabideak» ekarriko dituela. «Ez balitz hala, gure aldarrikapena lortu arte borrokatzen segituko dugu, tinko eta gogotsu», adierazi dute agiri batean]]> <![CDATA[Laborarien lan eta bizi baldintzak aldeztu ditu ELBk urteurrenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/010/001/2022-09-11/laborarien_lan_eta_bizi_baldintzak_aldeztu_ditu_elbk_urteurrenean.htm Sun, 11 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1943/010/001/2022-09-11/laborarien_lan_eta_bizi_baldintzak_aldeztu_ditu_elbk_urteurrenean.htm
Credit Agricole bankuaren aitzinean egin zuten lehen geldialdia. Laborariak sostengatzeko sortu zen egiturak iazko urtean 9.000 milioi euroko irabaziak izan zituela ohartarazi zuen Maritxu Lopepe ELBko kideak. «Interesak hemen, fresak hortxe, kotizazioak bestalde, bipiltzen gaituzte. Mailegu bat fini delarik, atean joka beste bat hasi dezagun. Proiektu txikiekin mesfidati, eta handiak beti sostengatzen; ekonomikoki ez badira bizigarri ere, eta laboraria zorpetuko dela jakinik ere», salatu zuen.

Herriko etxe aitzinean gelditu ziren ondoren, Frantziako eta Europako instituzioen sinbolo gisa hartuta. NPB Europako Nekazaritza Politika Bateratua nola kudeatua den deitoratzeko baliatu zuen Mirentxu Auzkik. «60 urte Frantziako Estatuak eta Europak diru publikoa banatzen dutela laborantza industrialaren alde. Erreformak bata bestearen gibeletik lerrokatzen dira, eta ez da deus aldatzen». Azken urteetan galdu diren etxaldeen kopurua eman zuen, «desagerrarazi» erranez. «Ez baitute borondate politikorik lobbyen kontra joateko, etxalde txikien laguntzeko».

Azkenik, Donibane Garaziko Carrefour supermerkatuaren aitzinean gelditu ziren. Kate handi horiek laborariak itxurarako erabiltzen dituztela erran zuen Beñat Etxeto ELBko kideak, haien kontura «irabazi handiak» egiten dituztela nabarmenduta. Frantziako supermerkatu kate nagusiek izan dituzten irabaziak zerrendatu zituen. «Elikagaien prezioak %12 emendatu dira. Zuen etxaldeetan emendatze hori izan duzue?», galdetu zien laborariei. Laborariek supermerkatuetan egin izan dituzten ekintzak gogoan hartu zituen, eta berriz halakoetara itzuli beharko dutela aurreikusi.

Babes zabala

Jende andana batu zen ELBren ospakizun egunera, eta beste eragileetako kideak ere agertu ziren, hala nola alderdi politiko, sindikatu eta gizarte eragileetakoak. Igor Arroyo LABeko koordinatzaile orokorrak azaldu zuenez, «ELBrekin bat egiten dugu nekazaritza munduak behar dituen premiazko neurriak aldarrikatzeko. Beharrezkoa da lehen sektorea babestea». Amaia Muñoa ELA sindikatuko idazkari nagusiaren albokoak ere ELBren lana goraipatu zuen: «Azpimarratzekoa da ELBk beste eragile batzuekin batera laborantza jasangarri baten alde egiten duen lana».]]>
<![CDATA[«Laborariarentzat hobe da auzoak izatea, lurrak izatea baino»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/009/001/2022-09-10/laborariarentzat_hobe_da_auzoak_izatea_lurrak_izatea_baino.htm Sat, 10 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1857/009/001/2022-09-10/laborariarentzat_hobe_da_auzoak_izatea_lurrak_izatea_baino.htm Herriak bizi behar du leloa obratzeko «hautu militante koherente» gisa ikusten du. Laborantzaren etorkizunaz kezka nabari zaio, baina herrigintzan du bere sinestea.

Ikusi gehiago: Borroka molde bat, 40 urtez

Laborantza ereduari buruzko talkak bultzatu zuen ELB. 40 urtean zer lortu du sindikatuak?

FDSEA sindikatua pentsaera bakarreko mugimendua zen: izan lehiakor, ekoiztu ahal bezainbat, ekoiztu agroalimentario handientzat, izan mutil... Batzuek pentsatu zuten norgehiagoka horretan galtzaile izanen zirela. Horrela sortu zen Ossau-Iraty sor-marka. Iduriz ahuleziak zirenak aitzinean ezarri eta indar bilakatu zuten, kalitatea lehenetsiz kantitatearen ordez. Mendialdeko etxaldeentzat aterabide gisa ikusten genuen ekoitzitako esnearekin etxean gasna egin eta sormarkaren bidez saltzea. Orduan sortu ziren etxe ekoizleen elkartea, Idoki marka... 40 urteren buruan, 350 etxalde dira etxe ekoizleen elkartean, eta instalatzen diren laborarien erdiek proiektuan dute mozkina eraldatzen eta zuzenki saltzen. Ossau-Iraty ondotik Irulegiko arnoaren sor-marka etorri zen, ondoren Kintoa euskal txerriarekin, artean Ezpeletako biperra...

Posible da eredu hori.

Guk etxalde txikia dugu: hamar hektarea etxe inguruan. Kintoa txerria ekoizten dugu sor-markan, oilaskoak biologikoan, eta ardi buru beltzak zuzenki saltzen. Semea eta biok bizi gara horretatik, bakarrik mozkin berezi horiek eginez, kalitatezkoak eta biologikoan. Duela 40 urte ez zuten urruneko ikuspegi hori. Ekonomikoki aterabide bat ekarri du, eta kulturalki duintasuna eman dio laborari txikiari.

Euskal Herriko Laborantza Ganbera izan da ELBren bataila nagusietako bat.

EHLGk ekarri du teorikoki aipatzen genuen hori obratu ahal izatea. Hurbileko zerbitzu bat eskaintzen du, laborarientzat laguntza arlo anitzetan.

Euskal Elkargoan sortu nahi duzue egitura publiko bat orain.

EHLGren rola laborariei laguntza ematea da, pedagogia lana egitea, eta prospekzio lan bat ikusteko bihar zer laborantza mota izanen den; baina egitura profesional bat da. Euskal Elkargoan sortzea nahi dugun egiturak laborantza arloko eragile guziak bilduko lituzke, gizarte zibila eta hautetsiekin batera, denen artean adostu dezagun 2050eko zer laborantza nahi dugun. Bestela beti paraleloki ari gara [ELBkoak EHLGn, eta FDSEAkoak Paueko ganberan]. Gu gaur Pauera joaten bagara, haiek hogei ordezkari izanen dituzte, eta guk, biga. Hemen, maila berean izanen ginateke mahai inguruan. Hori haientzat ez da posizio erosoa.

Laborantza lurren desagertzea salatu duzue maiz.

Zinez kezkagarria da. Arbonako okupazioak erakutsi zuen indar metaketa bat sortzen ahal dela, pedagogikoa dela, eta behartzen dituela hautetsiak, SAFER, EPFL eta halako egiturak bustitzera eta beren iritzia ematera. Kontzientzia hartze bat izan da geroztik. Bidea ireki du beste anitz lekuetan: Irisarri, Lakarri, Azkarate, Ahatsa...

Urte baten buruan Arbonan zineten berriz aste honetan.

Borroka latza da, biziki zaila. Parean ditugu paristar batzuk posible dutenak bizpahiru milioi euro sakatzea etxe zahar bat eta bizpahiru hektarea erosteko, bi zaldi ezartzeko... Beste planeta batean bizi den jendea iduri du. Zer-nolako diru metaketak badiren, alde batetik, eta gu, bestetik, hemen, gutxieneko lansariarekin heldu. Agresiboa da. Pentsatzea kanpoko aberats horiek gure lurrean jostatzeko heldu direla, gure ondasunez jabetzera, kolonizatzaile batzuk bezala... Min handia ematen dit. Ikusiko kapable garenez borrokatzeko horren kontra, eta aski eraginkor izanen garenez. Eginahalak eginen ditugu, baina ez da gure gain bakarrik.

Laborarien segida falta ere arazoa da.

Dramatikoa da. Etxe anitzetan ez da segidarik, eta bada herri batzuen egoera ere. Joan den aldian, laborari batek aipatzen zidan bere semea prest dela segida hartzeko, baina herriko lagunetan bakar batek ere ez duela laborantzan segituko, eta bakarrik sentitzen dela. Orduan ikusten da zer inportantea den ingurunea: hobe da auzoak izatea lurrak izatea baino. Norbait ukaitea laguntzeko behar orduan, inguratua sentitzea... Laborari batek ehun hektarearekin herri batean bakarrik ez du sekula iraunen; haatik, baldin badira lauzpabost bakoitza hamar-hogei hektarearekin, segidan sortzen da talde kultura hori.

Laborantzatik heldu ez direnak ere instalatzen dira.

Hori da aterabidea. Baina hor ere bada beste arazo bat: batzuk heldu dira hiritik, laborantzaren errealitateaz sobera ideiarik ukan gabe; maileguak hartzen dituzte, eta bizpahiru urtera ez dira heltzen, edo ohartzen dira ez dutela gustuko. Ez da beti hala, beharrik. Horretarako sortu dugu Trebatu egitura, trebatzeko parada izan dezaten. Bizpahiru urtez etxalde bat prestatzen zaie, segituak dira teknikoki, kontabilitatean eta abar. Eta ikusten dute bide hori hartu nahi duten ala ez. Jakinarazi behar dugu koadro hori eta aberastasun hori badugula. Badut esperantza horri esker lortuko dugula jende berria instalatzea.

Elikadura burujabetza bada helburua, urrun da oraindik, ezta?

Bai, bistan dena. EHLGk egina du prospekzio lana 2050erako: kasik 400.000 biztanle izanen direla kalkulatzen da, eta horiei turistak gehitu behar zaizkie. Horrek gogoeta bat eskatzen du arlo guzietan: ura, azpiegiturak... eta zer janen dute? Haragi kontsumoa apalduko dela ikusten da, barazkiak eskas ditugu, ardi esnea aise sobera bada... Planifikazio hori egin behar dugu. Horregatik da hain garrantzitsua elkargoan sortu nahi dugun egitura.

Badea gogoeta partekaturik Euskal Herri mailan? Zer harreman du ELBk Hego Euskal Herriko laborantzako egiturekin?

Etxalde mugimendua badugu; EHNE Bizkaia, ELB eta beste lurraldeetako norbanako batzuk biltzen ditu. Ikuspegi global bat ukaiten saiatzen gara. Nafarroako EHNErekin ere harreman handia dugu, hurbiltasun naturala badelako.

Luzera begira Euskal Herri osorako proiekturik ikusten duzu?

Biharkoa ene ondotik jinen direnek erranen dute. Etxaldea bezala, jakin behar da uzten; ondokoek beren gisara eginen dute. Agian bai! Badugu hurbiltasun hori, euskaldunak gara, oso naturala izan beharko litzateke. EHLGren ikerketan, adibidez, lekaleetan biziki pobre ginela agertzen da. Hori da Ipar Euskal Herriari so garelako. Baina hartzen bada Euskal Herri osoaren ikuspegia, kristoren herrialdea dugu. Pentsatzen bagenu herri bezala eta artikulatzen baldin badakigu bihar, aterabideak hemen berean baditugu. Horrek dakar administrazioen gainetik egitea. Behar konkretuetatik abiatu behar dugu, ezin da dekretatu.]]>
<![CDATA[Udako topaketak eginen ditu Herribiltzak, burujabetza helburu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/002/2022-08-06/udako_topaketak_eginen_ditu_herribiltzak_burujabetza_helburu.htm Sat, 06 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/002/2022-08-06/udako_topaketak_eginen_ditu_herribiltzak_burujabetza_helburu.htm
Egitasmoaren bultzatzaileek instituzio politiko mota berri bat proposatu nahi dute. Haien hitzetan, Txiapaseko zapatisten autogobernua litzateke Herribiltzarekin antzekotasun handiena duen instituzio politiko garaikidea. Frantziako eta Espainiako estatuen konstituzioek eta oinarrizko legeek, eta, ondorioz, dagozkien instituzio politikoek, herritarren egoera sozial eta ekologiko kezkagarria eragiten dutela deritzote. Barne sartzen dituzte herriko etxeak, Euskal Hirigune Elkargoa, Euskal Autonomia Erkidegoa eta Nafarroako Foru Komunitatea ere. Herritarrak egiazki erabakitzaile ez izatea, genero ezberdinetako jendeen botere ezberdintasuna, esplotazioa, langileen pobrezia eta hizkuntza gutxituen desagerpena leporatzen dizkiete. «Egoera kezkagarri hori eragiten duten oinarrizko legeak aldatzea estatuen bortizkeriak eta izaera antidemokratikoak ezinezkoa egiten dutenez, estatuen menpe diren instituzio politikoen barnetik euskal herritarron nahi eta beharrak asetzea ezinezkoa da, hauteskundeetan irabazita ere», ondorioztatu dute.

Hori ikusita, herritarren biltzar burujabeak antolatu nahi ditu Herribiltzak. «Gure nahi eta beharrak asetzeko, Euskal Herriaren konstituzioak eta legeek arautuko dituzten instituzio politiko burujabeak guhaurek eraiki behar ditugu, erabakitzeko ahalmena herritarron eskuetan izatea bermatuko dutenak, eta Frantziako eta Espainiako estatuetatik independenteak izango direnak», diote aurkezpen dokumentuan. Epe laburrera, Euskal Herriko ahal bezain bat txokotan biltzarrak eta lan taldeak sortzea da haien helburua. Herribiltza izanen da biltzar horien elkargoa. www.herribiltza.eus webgunean azaldu dute, xeheki, biltzar horien izaera eta funtzionamendua nola aurreikusten dituzten. Heldu den astean eztabaidagai izanen dituzten oinarri teorikoak ere bertan aurkitu daitezke. Egitasmoa jadanik abian bada ere, udako topaketak urrats kualitatibo bat izanen direla espero dute.

Eztabaidak eta jarduerak

Aste oso batez elkartuko dira Behorlegin Herribiltzan parte hartzen duten kideak, Independentzia eraikitzen. Herri buruaskitasuna lelopean. Egun bakoitzari gai bat ezarri diote, landu nahi dutenaren arabera: mintzatu, berotu, elikatu, sendatu, garraiatu, antolatu eta ospatu. Goizetan, eztabaidari ekinen diote, Herribiltzaren oinarri teorikoak berretsi eta beharrez moldatzeko. Gabiltza-ren urteetako gogoeta kolektiboaren emaitza dira. Arratsaldeetan ekintzak eginen dituzte, eta autosufiziente izateko helburuz hainbat arlotan trebatu eta ikasteko aukera eman parte hartzaileei. Horrez gain, mota guzietako jarduerak ere izanen dituzte: mendi ibilaldiak, bertso eta kantu afariak eta abar. Beren webgunean ikusgai dago egitarau osoa.]]>
<![CDATA[Baionako festetan izandako sexu erasoak salatu dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/008/001/2022-08-05/baionako_festetan_izandako_sexu_erasoak_salatu_dituzte.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1972/008/001/2022-08-05/baionako_festetan_izandako_sexu_erasoak_salatu_dituzte.htm
Asteartean egin zuten besten bilana herriko etxeak eta Pirinio Atlantikoetako prefeturak, eta bertan aipatu zituzten besten garaian izandako erasoak. Bortxaketa bat, bi sexu eraso eta 124 ziztada izan dira bost egunetan. Bi gizon atxilotu eta akusaziopean ezarri dituzte talde bortxaketa leporatuta, baina baldintzapean aske utzi dituzte, behin-behinean.

«Hauek dira salatuak izan diren erasoak, baina badakigu jakinak izan ez diren beste hainbat gertatu direla», adierazi zuten atzo mugimendu feministaren izenean, eraso dieten guziei babesa helarazita. «Eraso matxisten kasu horiek ez dira kasu bakanak, baina arazo estruktural baten barnean kokatzen dira. Egoera horren aitzinean, bide desberdinetatik borrokan segituko dugu».

Protokolo zabaldua

Azken urteetan garatuz joan dira bestetan gertatutako erasoei aurre egiteko protokoloa. Urteetan eragileek bakarrik eramandakoa instituzioek ere bere egin dute pixkanaka. Hala, PAF talde feministak ostatu eta elkarteekin egiten duen sentsibilizazio kanpainaz gain, Baionako peñen elkarteak ere lanketa berezia egin du aurten, besten garaian peñak babesleku bilakatzeko. Halaber, Maina harrera gunea ere sortu du herriko etxeak aurtengo bestetarako.]]>
<![CDATA[«Maitasun guziak onartzen ditugu; maitasun beharra dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/040/001/2022-07-31/maitasun_guziak_onartzen_ditugu_maitasun_beharra_dugu.htm Sun, 31 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1887/040/001/2022-07-31/maitasun_guziak_onartzen_ditugu_maitasun_beharra_dugu.htm
Bi urteko etena izan dute bestek.

Energia, esperantza eta poz handiarekin ikusten ditut aurtengoak. Bestak maite dituztenentzat bihozmin handia ere izan da, nolazpaiteko depresioa. Pentsatzen dut oreka zerbait atxikitzeko balio dutela bestek. Arazo handia ere izan da peña eta elkarte anitzentzat. Guk Txalapartan urte osoko jarduera dugu LGTBko kideen harrera eta elkartasunarekin, eta horretan segitu dugu. Bestaren ikuspegitik eta elkartearen barne biziari begira ere, on egiten du berriz besta giro goxo batean elkartzeak.

Zuretzat zer dira bestak?

Bada hogei bat urte bestetara heldu naizela; ez da anitz nire adinerako. Denboraz kanpoko bost egun dira, askatze bat, baina gehiegikeriarik gabe. Askatze bat bestearen errespetuan. Parentesi xarmatu bat da, egun guzian zehar bestearekin elkartu, eta elkarrekin momentu bat pasatzeko, ordua begiratu gabe.

Zein da zure egun tipikoa?

Uste dut egun bakoitzak eta ordu bakoitzak duela bere berezitasuna. Goiza gustatzen zait, momentu lasai hori, hiria pixkanaka iratzartzen ikustea, musikariekin, jendea iristen ikustea: magikoa da. Eguerdia, arratsaldea... dena da magikoa. Eta gauak normalean hemen pasatzen ditut. Beste auzoetako dentsitatetik aparte gaude; bake leku bat da.

Bestek badute gehiegikeriaren irudi hori.

Bakoitzak bere gisara egiten du besta. Ez da nire eredua. Kanpotik irudi hori atxikitzen da; batzuek, beharbada, ez dakitelako bestak egiten, leku egokietara joaten. Tokiko jendeak badu besten izpiritu hori, txikitatik jasotakoa, bestak zer diren, hemen eta Euskal Herrian.

Eraso sexisten kontra mobilizatuak zarete. Zein da egoera eta zer aurreikusi duzue?

Emazteen gorputza zerbitzu libreko ikustea, edozein izanik ere janzkera edo pertsonaren egoera, bukatu behar da. Pertsona batzuk mozkorrak egon daitezke, baina horrek ez du erran nahi gehiegikeria guziak onartu behar direnik. Uste dute belaunaldi berriek anitz erreakzionatzen dutela ustezko postura dominante maskulino horri lotutako jarrera eta gehiegikeriekiko.

Txalaparta aterpe bat da.

Aterpe bat LGTB komunitatearentzat, baina, orokorrean, eraso sexisten biktima izan daitezkeen pertsona guzientzat. Orain arte PAF mugimenduarekin elkarlanean aritu gara. Aurten, Baionako peñen elkartearekin Safe Toki kontzeptua garatu dugu. Label hori duten peña guziek zailtasunetan direnei aterpea eskainiko diete besta garaian.

Zer leku du LGTB komunitateak Baionako bestetan?

2014an Txalaparta ireki genuenean, gure parioa izan zen besten erdian izatea. Ez da ezberdintasunik, ez bada hemen leku babestuago batean gaudela garen bezala bizi ahal izateko, hertsadurarik gabe. Hori da Txalapartaren berezitasuna.

Zer aurki daiteke Txalapartan besten garaian?

Animazio andana antolatzen dugu bost egunetan. Asteazkenean eta atzo Bruno Sandro doble musikala aritu zen, ostegunean karaokea egin genuen, eta ostiralean Conchota Baiona artista aritu zen.

Gaur flashmob-a duzue

Harrotasun martxan egin genuen flashmob bera da; beraz, jende anitzek ezagutzen du. Dantzatu eta maitatu nahi duzuna izena du; militantea eta besta girokoa izanen da. Maitasun guziak onartzen ditugu; maitasun beharra dugu, elkarrekin egoteko eta mintzatzeko beharra dugu. Besta egitea kohesio hori berreskuratzeko aukera da.]]>
<![CDATA[Haurrek ere badakite besta egiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/038/001/2022-07-29/haurrek_ere_badakite_besta_egiten.htm Fri, 29 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1921/038/001/2022-07-29/haurrek_ere_badakite_besta_egiten.htm
Goizean goizetik abiatu ziren animazioak, entzierro txikiarekin. Arratsalderako, behi lasterrak antolatzen dituzte helduentzat Paul Bert plazan, baina txikienen pribilegioa da karriketan zezenen adarretatik ihesi korrika aritzea, Iruñeko sanferminetan izanen balira bezala.

Hala ibili zen Elliot atzo goizean, San Andres plazatik Jacques Portes plazarainoko ibilbidean. «Behin baino gehiagotan ziztatu naute zezenek», kontatu zuen 5 urteko mutikoak, serio jarrita. Baina ez zuen minik hartu. Entzierro txikian ateratzen diren zezenek belakiz eginak dituzte adarrak, beharrik. «Baina zezen guziak jo ditut», erantsi zuen ondoren, poz-pozik. Mugerretik etorria zen (Lapurdi), Marie eta Sylvain gurasoekin. «Plazera da bestetara itzultzea, eta haurrak ere biziki pozik dira», kontatu zuen amak. «Talo on bat janen dugu orain, eta Patxa plazara joanen gara arratsaldean, Gaia elkartearen jokoetara». Barraketara joateko asmoa ere bazutela erran zuten, eta irribarre bat atera zion haurrari.

Karrikako animazioetan ere haurrak ziren nagusi. Besteak elkarteko haurrak eta gazteak ibili ziren goizean, hirian zehar, danborrada eta ziganteekin, Donostiako martxaren doinuan. Baina Poterne parkean izan ohi dira Baionako Herriko Etxeak antolatutako haurrentzako animazio nagusiak. Mota guzietako jolasak, dantza eta musika, eta Idoki tokiko ekoizpenek prestatutako janari eskaintza zabala. Soka eta eskalada ibilbide batean sartzeko beren aldiaren zain ziren Jean Yves eta Samy aita-semeak. Belgikatik etorri dira oporrak pasatzera, eta lehen aldia da Baionako bestetara datozela. «Atsegin dut besta egitea, eta eskalada ere maite dut», aitortu zuen mutikoak.

Baina hain ausartak ez direnentzako proposamenik ere bazen Poterneko parkean, Recup'Toc elkarteak antolaturik. Errekuperatutako egurrarekin egiten dituzte jokoak, esku lanez. Han zebiltzan adineko gizon bat eta gaztetxo bat elkarrekin jolasean, orekan atxiki beharreko egurrezko zirkulu baten gainetik pieza txikiak banaka kentzen; pieza bakoitzak puntu kopuru bat ematen du, baina zirkulua erorarazten duenak galdu du. «Gure helburua da adin guzietako jendea elkarrekin jolasean aritzea», esplikatu zuen Anne Rapp elkarteko kideak. Tailerrak ere antolatzen dituzte, elkarrekin solasean aritzeko, mozorroak egiteko... 2020an sortu zuten elkartea, baina, pandemiaren ondorioz, ez dute jarduera handirik izan orain arte. Lehen aldia zuten Baionako bestetan, eta kontent ziren, jende andana bildu zelako beren eremura.

Parkeko belardian eserita, Senpereko (Lapurdi) familia bat zegoen, bazkaltzen hasteko prest. Kepa, Hegoa eta Udane Leon erregearen iratzartzetik zetozen. «Gogoa genuen Baionako bestetara etortzeko». Urtero ikusten dute erregearen iratzartzea. Baina programazio musikalari begira, hobekuntzak izan daitezkeela iradoki zuen: «Zetak eta Huntza ikusi nahi nituzke». Beste herri batzuetara joan beharko du aurten horretarako. «Euskal giroa ez da alimalekoa, baina bada», erantsi zuen ondotik Emile Negeloua aitak. «Usaian, frantses hutsean egiten dute Leon erregearen iratzartzea, baina aurten euskarazko itzulpen zerbait bazen, laburra. Baina maite ukan dugu», esplikatu zuen. «Beharrik hori bazen! Erraza litzateke hobeki egitea...».

Herriko jokoak Patxan

Azken urteetan, Baionako Gazte Asanbladak antolatzen dituen besta alternatiboetan ere antolatzen dituzte haurrentzako animazioak, herri jokoak proposatzen dituen Gaia elkartearekin. Besteak beste, trontzan, tokan edo zakua altxatzen aritu ziren adin guzietako umeak. Horien artean Elena, hortzak estu-estu sokari tiraka. Ingurukoen animoekin, zakua goraino igotzea lortu zuen. «Biziki kontent gara herri joko hauekin animazioa egitera, bestei zentzua ematen diegulako», esplikatu zuen Fabien Mendiburu Gaia elkarteko arduradunak. «Helburua da plaza animatzea, eta ez edozer gauzarekin: herri jokoekin. Eta ikusten da martxan dela, jendea gelditzen baita Patxan. Gehienak ez dira batere hemengoak. Hor egoten dira jokoak badirelako. Bestela, ez dira ohartzen plaza berezi batean direla».]]>
<![CDATA[Ziztaden susmoa Baionako bestetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/216508/ziztaden_susmoa_baionako_bestetan.htm Thu, 28 Jul 2022 15:15:28 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/albisteak/216508/ziztaden_susmoa_baionako_bestetan.htm <![CDATA[Besta bestela egin baitaiteke]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/031/001/2022-07-28/besta_bestela_egin_baitaiteke.htm Thu, 28 Jul 2022 00:00:00 +0200 Ekhi Erremundegi Beloki https://www.berria.eus/paperekoa/1873/031/001/2022-07-28/besta_bestela_egin_baitaiteke.htm
Ingurumenaren aldeko mezua zabaldu zuten lehenik gazteek, gaur egungo besten ereduak «xahutzeak, hondakinak eta kutsadura masiboa» eragiten dituela deitoratuta. Parte handiz murriztu daitekeela kontsideratuta, Patxa plazan hori erakutsi nahi dute bost egunez. Herritarren parte hartze apala ere gaitzetsi zuten, erranez gaur egun «kontsumitzaile soilak bezala» kontsideratuak direla, eta horrek «gainkontsumoa eta arduragabekeriak» eragiten dituela. Herritarrak «besten bultzatzaile» izan behar direla aldarrikatu zuten.

Baionako besten denboran Patxa plaza toki irekia eta segurua izanen dela baieztatu zuten, halaber: «Ondoko egunetan, baina urtean zehar ere berdin, ez da inongo eraso edo bortizkeriarik onartuko Patxa plazan, ezta Baionan ere». Elkarte feministek eta LGBT elkarteek Baionako bestei begira egin duten lanketa berezituarekin bat egiten du Gazte Asanbladak: eraso sexista eta sexualen aurkako protokoloa aplikatua izanen da bost egunetan.

Horrez gain, azken hilabeteetan kezka eragin duen «ziztaden fenomenoa» ere salatu zuten. «Zoritxarrez, Euskal Herrira hurbildu zaigu, eta, Baionako besten masibotasuna ikusita, denok kontuan hartu behar dugun arazo bat da. Psikosian sartu gabe, denon artean kasu egitea galdetzen dizuegu, eta, arazorik baldin bada, guregana hurbildu».

Leku urria izan ohi du euskarak Baionako bestetan. Ikastolek antolatu ohi duten Karrikaldia izan da historikoki euskararen eta euskal kulturaren eremua, eta, beste zenbait ostatu eta elkarterekin batera, dinamika horretan sartzen da Patxa plazako besta eremu alternatiboa ere. «Ezinbestekoa iruditzen zaigu Euskal Herriko eta Baionako kulturaren zutabea den hizkuntzak presentzia pribilegiatu bat izatea. Baionako bestak euskararen eta euskal kulturaren erakusleiho izan behar dira», aldarrikatu zuten Gazte Asanbladaren izenean. «'Euskara da gure territorio libre bakarra', zioen Sarrionandiak. Horregatik, bost egunez Patxa plaza gure territorio librea izanen da, euskarari merezi duen tokia eskainiz!».

Euskararen aldeko aldarrikapen horretan, brebeta eta baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea aldarrikatzen duten ikasleei utzi zieten lekua, haien borrokarekin bat eginez. Seaskako lau ikaslek dantzatu zuten irekitze alternatiboan ohikoa den banakoa, Brebeta euskaraz tixertak soinean zeramatzatela, ingurukoen txalo artean.

Kulturaren tokia aldarri

Kulturgileentzat ere izan zuten mezua Gazte Asanbladako kideek. «Bestek kontsumoa dute erdigune; Baionan den kultura plural, koloretsu eta ederra ospatu ordez. Ikuspuntu hori salatzen dugu». Pandemiak eta haren ondorioek kulturaren egoera prekarioa azaleratu dutela adierazi zuten, «gutxitua eta bigarren mailara zokoratua». Xabi Etxeberri musikariari eman zioten hitza.

«Patxa plaza hats gune bat da gure kulturarentzat», adierazi zuen Etxeberrik. Pandemia garaian atxiki zituzten kultur ekitaldiak goratu zituen, libertimenduei aipamen berezia eginez. «Horrek erakusten digu barnean dugun gosea plazak hartuz asetzen dugula», haren hitzetan. «Baionako besten aurrekontuan segurtasunari doakion handikeriaren parean, herrikoitasunaren mailan oinarritzen diren modelo txikiak biderkagarriak dira. Euskal kulturak ez du gure beharrik; guk harena bai. Guri dagokigu plaza berriak hartzea eta sortzea. Eman diezaiogun gure kulturari Baionako edozein lekutan bizirauteko ahala».

Ekitaldi askotarikoak antolatu dituzte bost egunerako Patxa plazan: kontzertuak eta bestelako animazioak. Gaur, haurren eguna izanen da, eta herri kirolen erakustaldia ere eginen dute arratsaldean. Bihar, bertso saioa eginen dute, eguerdian. Igandean, urteroko presoen aldeko bazkaria izanen da.]]>