<![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 16 Nov 2019 02:15:09 +0100 hourly 1 <![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA['Bateraguneko' defentsak baimena du berraztertze helegitea aurkezteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2019-11-16/bateraguneko_defentsak_baimena_du_berraztertze_helegitea_aurkezteko.htm Sat, 16 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2019-11-16/bateraguneko_defentsak_baimena_du_berraztertze_helegitea_aurkezteko.htm Bateragune auziko epaiaren berraztertze helegitea aurkezteko baimena eman dio defentsari; beraz, aukera egongo da Gorenak auziaz 2012an emandako sententzia bertan behera geratzeko, eta, horrela, Arnaldo Otegiren inhabilitazioa baliogabetzeko. Hori eskatuko du defentsak. Atzo jakinarazi zuen autoa Gorenak, eta defentsa abokatuek bi asteko epea dute berraztertze helegitea aurkezteko, han. Gorenak fiskaltzari igorriko dio defentsaren idatzia, eta ondoren erabaki egingo du. Ez dauka epe jakin bat jakinarazpena emateko, baina defentsak uste du azkar egin ahal dela.

Europaren ebazpen batek behartuta aztertuko du Gorenak 2012ko maiatzaren 7an Bateragune auzian eman zuen epaia. Iazko azaroaren 6an, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ebatzi zuen auzikoek ez zutela epaiketa justua izan Auzitegi Nazionalean (2011), Angela Murillo epailea ez zelako «inpartziala» izan. Estatuaren Abokatuak ez zuen Estrasburgoren sententziaren aurka helegiterik aurkeztu, eta Europaren ebazpena aurtengo otsailean bihurtu zen irmo. Orduan, defentsari aukera zabaldu zitzaion Gorenean horren epaiaren berraztertze helegitea aurkezteko, eta apirilean egin zuen baimen eskaera. Fiskaltza helegitea aztertzearen alde agertu zen irailean, eta gaia epaileen esku geratu zen, hil bereko 26an. Gorenak atzo eman zion defentsari helegitea aurkezteko baimena, Manuel Marchena, Julian Sanchez Melgar eta Susana Polo Garcia magistratuen auto baten bitartez.

'Atutxa auziko' aurrekaria

Euskal gatazkari lotuta, berriki izan da antzeko kasu bat, Atutxa auzia deiturikoan, zigortuen aldekoa. Duela bi aste jakin zen Gorenak baliogabe utzi duela Juan Maria Atutxa Eusko Legebiltzarreko Mahaiko presidente ohiari eta Kontxi Bilbao eta Gorka Knörr mahaiko kide izandakoei Sozialista Abertzaleak legebiltzarkide taldea ez desegiteagatik 2008an ezarritako zigorra —aginte judizialari desobeditzea egotzita inhabilitatu egin zituzten—. Baliogabetzearekin Gorenak bide eman dio Giza Eskubideen Europako Auzitegiak 2017an zigor haren aurka erabakitakoari. Estrasburgok ebatzi zuen Atutxaren-eta eskubideak urratu egin zirela haien kontrako epaiketan.

Gorenak autoan azaldu du Europaren epaia nahikoa arrazoi badela berraztertze helegitearen sarrera baimentzeko, Prozedura Kriminaleko Espainiako Legearen 954. artikuluaren arabera. Artikuluak dio helegitea jar daitekeela estatuko epai irmo baten aurka, Estrasburgoko auzitegiak gerora adierazten badu epai horrek Europako Konbentzioa eta bertan jasotako giza eskubideak eta askatasunak urratu dituela, eta kalteek irauten badute —inhabilitazioa— eta ezin badira eten helegitea ez den beste baten bidez.

Bateragune auziko bost zigortuek beteak dituzte kartzela zigorrak, osorik, baina Otegik indarrean dauka inhabilitazioa, 2021eko otsailera artekoa. Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak 2020ko irailean lirateke, epeak betez gero. 2016koetan ezin izan zen aurkeztu inhabilitazioagatik.

2009ko urriaren 13an izan zen Bateragune auziko operazioa. Auzitegi Nazionalak, 2011ko irailean, zigor epaia eman zuen Otegi, Rafa Diez, Miren Zabaleta, Sonia Jacinto eta Arkaitz Rodriguezen aurka, ezker abertzalearen estrategia berria aurrera eramateko ETAren aginduetara ari zirela iritzita. Gorenak epaia berretsi zuen 2012an, espetxe urteak pixka bat gutxituta —inhabilitazioak ez—. Konstituzionalak, 2014an, Gorenaren erabakia ontzat jo zuen. Zabaleta, Jacinto eta Rodriguez 2015eko urriaren 11n geratu ziren libre. Otegi, 2016ko martxoaren 1ean. Diez, 2017ko abuztuaren 17an, aurretik 17 hilabetean baldintzapean aske egon zelako.

Beste ate bat zabalik

Otegiren inhabilitazioaz badago beste ate bat zabalduta Espainiako Estatuan: Konstituzionalak, iazko abenduan, tramiterako onartu zuen Iñigo Iruin abokatuaren babes helegitea. Konstituzionalak jarrera aldatu zuen Europaren azaroko epaiaren ondoren, onartuta ezarri gabe daukala hautagai izatearen «oinarrizko eskubideari» buruzko doktrina. Ez du erabakia emateko eperik.]]>
<![CDATA[Gorenak baimena eman du 'Bateragune auziko' defentsak epaia berraztertzeko helegitea aurkezteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/173813/gorenak_baimena_eman_du_039bateragune_auziko039_defentsak_epaia_berraztertzeko_helegitea_aurkezteko.htm Fri, 15 Nov 2019 17:41:09 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/173813/gorenak_baimena_eman_du_039bateragune_auziko039_defentsak_epaia_berraztertzeko_helegitea_aurkezteko.htm Bateragune auzikooperazioa, ETArekin lotuta. Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2011ko irailean, zigor epaia eman zuen Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Miren Zabaleta, Sonia Jacinto eta Arkaitz Rodriguezen aurka, ezker abertzalearen estrategia berria aurrera eramateko ETAren aginduetara ari zirela iritzita. Gorenak epaia berretsi zuen 2012an, kartzela urteak pixka bat gutxituta -inhabilitazioak ez-. Konstituzionalak, 2014an, Gorenaren erabakia berretsi zuen.Zabaleta, Jacinto eta Rodriguez 2015eko urriaren 11n geratu ziren libre. Otegi, 2016ko martxoaren 1ean. Diez, 2017ko abuztuaren 17an, aurretik 17 hilabetean baldintzapean aske egon zelako. 2018ko azaroaren 6an, Europako Giza Eskubideen Auzitegiak ebatzi zuen auzikoek ez zutela epaiketa justuaizanAuzitegi Nazionalean, Angela Murillo epaileaez zelako "inpartziala"izan. Espainiako Estatuaren Abokatuak ez zuen Estrasburgorensententziaren aurka helegiterik aurkeztu, eta Europaren ebazpena aurtengo otsailean bihurtu zen irmoa. Orduan, defentsari aukera bat zabaldu zitzaionGorenean horrenepaiaren (2012-5-7) berraztertze helegitea aurkezteko, eta joan den apirilean egin zuen baimen eskaera.Fiskaltzaberraztertzehelegitea aztertzearen alde agertu zen irailean.Gorenak gaur eman du aurkezteko baimena, Manuel Marchena, Julian Sanchez Melgar etaSusana Polo Garciarenauto baten bitartez -gaia irailaren 26tik izan dute mahai gainean-. Autoan, Gorenak azaldu du Estrasburgoko auzitegiaren epaia arrazoi nahikoa dela helegitea aurkeztea onartzeko, Prozedura Kriminaleko Espainiako Legearen 954. artikuluaren arabera. Artikulu horrek zehazten du helegitea jar daitekeela estatukoepai irmo baten aurka, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak gerora adierazten badu epai horrek Europako Konbentzioa eta bertan jasotako giza eskubideak eta askatasunak urratu zituela, eta epai horren kalteek irauten badute -inhabilitazioa- eta kalte horiek ezin badira eten helegitea ez den beste baten bidez. Gorenak berak emango du berraztertze helegitearen erabakia. Berezez luke epe jakinik ebazpena jakinarazteko, baina defentsak BERRIAri esan dio azkar eman beharko lukeela. Auziko bost zigortuek beteak dituzte, osorik, kartzela zigorrak, bainaOtegik oraindik indarrean dauka 2021eko otsailera arteko inhabilitazioa. Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak 2020ko irailean lirateke, epeak betez gero. 2016koetan ezin izan zen aurkeztu -EH Bilduk lehendakarigai nahi zuen-. 'Atutxa auzia'-n Europari kasu Gorenak Jendaurrean Atutxa auzia deiturikoanduela bi aste jakin zen Espainiako AuzitegiGorenak baliogabe utzi duela Juan Maria Atutxa Eusko Legebiltzarreko Mahaiko presidenteohiari etaKontxi Bilbao eta Gorka Knörr mahaiko kide izandakoeiSozialista Abertzaleak legebiltzarkide taldea ez desegiteagatik 2008an ezarritako zigorra. Baliogabetze horrekinGorenak bide eman dio EuropakoGiza Eskubideen Auzitegiak 2017nan zigor haren aurka erabakitakoari. Estrasburgokebatzi zuen Atutxaren-eta eskubideak urratu egin zirela haien kontrako epaiketan. Otegireninhabilitazio kasuaz badago beste ate bat zabalduta: Konstituzionalak, iazko abenduan, tramiterako onartu zuen Iñigo Iruin abokatuak neurriaren aurka aurkeztutako babes helegitea. Konstituzionalak jarrera aldatu zuen Europaren azaroko epaiaren ondoren, onartuta ezarri gabe daukala hautagai izatearen "oinarrizko eskubideari" buruzko doktrina.Ez du erabakia emateko eperik.]]> <![CDATA[Udalbiltzak lehendakari berria hautatuko du larunbatean]]> https://www.berria.eus/albisteak/173744/udalbiltzak_lehendakari_berria_hautatuko_du_larunbatean.htm Thu, 14 Nov 2019 10:27:27 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/173744/udalbiltzak_lehendakari_berria_hautatuko_du_larunbatean.htm <![CDATA[Fiskalaren traba berriz ere]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2019-11-13/fiskalaren_traba_berriz_ere.htm Wed, 13 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2019-11-13/fiskalaren_traba_berriz_ere.htm
Presoaren eritasuna kartzelarekin bateragarria den eztabaidatu zuten iraileko saioan. Urteetan ezezkoa jaso ostean, auzitegitik aske geratzearen aldeko erantzuna jaso du Fernandez Iradik. Lannemezango espetxean dago (Okzitania), eta esklerosi anizkoitza du —2012an diagnostikatu zioten—. Hamasei urte daramatza preso. ETAko kidea izatea egotzita atxilotu zuten, Frantzian.

Orain dela bost urte ekin zion Frantziako Estatuko bide judizialari, frogatu nahian kartzela eta bere gaixotasuna ez direla bateragarri. Txosten batzuk aztertu ostean, bi medikuk azaldu zuten euskal presoa espetxetik irten behar zela, baina Parisko prokuradorea orduan ere kontra agertu zen. Dei Auzitegiak 2015ean ezezko erantzuna eman zuen, eta Kasazio Auzitegiak ere bai ondoren.

Preso eria askatzearen aldeko beste elkarretaratze bat egin zuten atzo arratsaldean haren sorterrian, Sare plataformak deituta: Lasarte-Orian (Gipuzkoa). Baionan ere egin zuten bilkura bat atzo, Bakegileen ekimenez.

Zigorrak Ezartzeko Dei Auzitegiak bihar zortzi emango du euskal preso bati buruzko hurrengo ebazpena, hilaren 21ean: Zigor Garro libre utzi edo ez jakinaraziko du. Datorren urteko udaberrian izango du Garrok kondenaren bukaera, eta, aske uzteko eskea onartuz gero, Frantziak Hegoaldeko euskal preso bati emandako aurrenekoa izango da. 2006an atxilotu zuten, ETArekin zerikusia zuela egotzita, eta iazko otsailetik Mont-de-Marsanen (Okzitania) dago preso. Alaitz Areitiok baldintzapean aske uzteko eskatua du, eta Hegoaldeko beste euskal preso batzuk ere hasi dira galdegiten. Gaur-gaurkoz, Garroz eta Areitioz gain, hamar preso daude bide bera jorratzeko moduan, bakoitza bere garaian, printzipioz Espainiako Estatuan ez dutelako auzibiderik edota haien akusazioak jadanik epaituak daudelako Frantzian. Kontseilu Konstituzionalak duela bi hilabete emandako ebazpen baten ondorioz sortu zaie baldintzapean aske uzteko eskatzeko aukera Hegoaldeko euskal presoei.

Urrutikoetxearena, gaur

Frantziako Dei Auzitegiko Instrukzio aretoan gaur (14:00) hasiko dira aztertzen Josu Urrutikoetxea euskal presoaren aurka Espainiako Estatuak egindako eskaerak. Horietako bi euroaginduak dira: gizateriaren aurkako krimenak (Madrilgo Barajasko bi hilketak, 2006) eta herriko tabernen auzia. Estradizioak: Luis Hergueta Gasteizko Michelin enpresako zuzendaritzako kidearen hilketa (1980) eta Guardia Zibilaren Zaragozako (Espainia) kuarteleko erasoko (1987) 11 hilketak.

Ez da segurua estradizioak jorratuko dituzten gaur —Laure Heinich eta Laurent Pasquet-Marinacce defentsa abokatuek hala nahi dute—, eta, ezin baldin bada, defentsak estradizio auzietako lehen ondorioen berri emateko asmoa ere badu. 1980ko eta 1987ko kasuak euroagindua 1993an indarrean jarri aurrekoak izateagatik eskatu du Espainiako Gobernuak estradizioa. Euroaginduak, teknikoki dagokion bezala, Auzitegi Nazionalak galdegin ditu.]]>
<![CDATA[Fernandez Iradiren zigorra etetearen alde egin du Parisko auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/173658/fernandez_iradiren_zigorra_etetearen_alde_egin_du_parisko_auzitegiak.htm Tue, 12 Nov 2019 19:19:10 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/173658/fernandez_iradiren_zigorra_etetearen_alde_egin_du_parisko_auzitegiak.htm <![CDATA[Madrilen nahi duten «ikurra» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2135/016/001/2019-11-12/madrilen_nahi_duten_laquoikurraraquo.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2135/016/001/2019-11-12/madrilen_nahi_duten_laquoikurraraquo.htm Elkarrizketa gunea utzi osteko erasoa

Auzitegi Nazionalak, gizateriaren aurkako krimenen aferan, Josu Urrutikoetxearen euroagindua eskatu dio Parisi, Barajasko hilketengatik. Iturri ofizial batzuek diote erasoaren aitzin mintzaide izateari utzi ziola.

Bihar hasiko dira Parisen aztertzen Espainiako Auzitegi Nazionalak Josu Urrutikoetxea euskal presoaren kontra gizateriaren aurkako krimenak egotzita Frantziari egindako euroagindu eskaera ere, Dei Auzitegiko Instrukzio aretoan (14:00). Euroagindu galdea denez, auzitegia ez da, estradizioetan bezala, mamian sartuko; prozedura aztertuko dute, baina defentsa abokatu Laure Heinich eta Laurent Pasquet-Marinaccek badute asmoa auzi orokorraren lehen ondorioen berri emateko, Urrutikoetxearen aurkako kasuek logika bera dutelakoan. Izan ere, Espainiako Estatuak, eta Guardia Zibilak bereziki, azpimarra lodia jarria du harengan. Frantziako Poliziak joan den maiatzaren 16an Alpeetako herri batean atxilotu ondoren, Pablo Salas Guardia Zibilaren Informazio Zerbitzuetako buruak esan zuen Urrutikoetxea zutela «lehen helburuetako, bere ibilbide kriminalagatik, [ETA] bandako kideentzat ikur izateagatik eta talde politikoko funtzio garrantzitsuagatik».

Juan Pablo Gonzalez Auzitegi Nazionaleko epaileak 2015eko urriaren 27an auzipetu zuen Urrutikoetxea gizateriaren aurkako krimenagatik -Garikoitz Aspiazu, Mikel Karrera, Aitzol Iriondo eta Aitor Elizaran ere bai-. Jadanik lau urte ziren ETAk jarduera armatua bukatutzat eman zuela. Autoak zekarrenez, 2005etik 2007ra ETAren talde politikoaren buru izan zen Urrutikoetxea. Epaileak ez zion atal militarraren ardurarik leporatu, baina ondorioztatu zuen erakundearen bi hilketen erantzulea izan zela. Haren idatzian zehaztuta ez badago ere, 2006ko abenduaren 30eko atentatukoak dira bi hilketa horiek, Madrilgo aireportu Barajasko erasokoak, T4 gunekoak. «Bere karismagatik eta beste militanteekiko eraginagatik, kontsideratu daiteke erabaki nabarmen guztietan parte hartzea izan duela», zioen autoak Urrutikoetxeaz (Ugao, Bizkaia, 1950). 2002 amaieratik sasian zenez, epaileak nazioarteko atzemate agindua eman zuen. Duela urte erdiko atxiloketaren ostean aktibatu zuen Madrilek euroagindu eskaera.

Gonzalezek Urrutikoetxea ETAren arduradunetako moduan jo zuen arren, 2015eko autoan zioen Barajaskoak ETAn «zatiketak» eragin zituela, eta aipatu zuen «erakundearen boterea hartzeko borrokan bi ildo» zeudela «aurrez aurre», baina ondoren, lehiako kide batzuen izenak ematean, ez zuen Urrutikoetxearena eman.

Auzitegi Nazionalak 2010eko maiatzaren 21ean plazaratu zuen Barajaskoaren epaiketako sententzia, epaimahaikide Alfonso Guevara, Guillermo Ruiz Polanco eta Angeles Barreiro zirela. Atentatuaren egiletzat Mattin Sarasola, Igor Portu eta Mikel San Sebastian jo zituzten, eta idatzian gogoratu zuten 2008an Joseba Aranibar eta Garikoitz Aspiazu ere auzipetu zituztela -epaian ETAren «goi karguduntzat» jo zituzten-. 63 orrikoa izan zen epaia, eta Urrutikoetxearen izenik ez zen ageri bertan.

Barajasko auziko zigortuek atxiloaldian (2008) Guardia Zibilaren kasernetan egindako deklarazioetan oinarrituz -2018an Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ebatzi zuen «tratu anker eta iraingarria» jaso zutela atxiloaldian-, Auzitegi Nazionaleko epaileek 2010ean sententzian idatzi zuten hiru haiek 2006ko irailaren bukaeran hasi zirela atentatua prestatzen, aipatutako ustezko bi goi kargudunen proposamen baten ondoren, eta, epaiak zekarrenez, kontaktuan segitu zuten erasoa egin artean. Aranibar eta Aspiazu auziko epaiketaren zain daude -aurrenekoa libre dago duela hiru urtetik-.



Frantziaren txostena

Frantziako Gobernuaren txosten konfidentzial batek dio ETAren «ildo gogorrak» Urrutikoetxea «baztertu» egin zuela Barajasko atentatua baino pixka bat lehenago. Hain zuzen, Barne Ministerioarena da txosten hori -BERRIAk eskuratu du-, 2014ko iraileko data du, eta Frantziako Poliziaren Zuzendaritzaren Borroka Antiterroristako Koordinazio Unitateak egindakoa da -Le Nationalisme Basque izena dauka dokumentuak; Euskal Nazionalismoa-. Honela dio 171. orrialdean: «2002 bukaeran, euskal legebiltzarkide erradikal Josu Urrutikoetxea Bengoetxeak -Josu Ternera-, berriz ere klandestinitatera jo zuen eta ETAra batu zen. […] 2006an Madril-Barajas atentatua baino pixka bat lehenago ildo gogorrak hura baztertu izanak Espainiako Gobernuarekin negoziazioa haustea ekarri zuen, baina ETAren su-eten berriak mugimenduaren egituretara itzultzea eragin zuen, haren asmoak zehazki zein diren argitu gabe dagoen arren».

ETAk 2006ko martxoaren 22an «su-eten iraunkorra» eman zuen. 2005eko ekainetik Urrutikoetxea, ETAren ordezkari gisa, hizketan ari zen Espainiako Gobernuaren ordezkaritzarekin, Suitzan eta Norvegian, eta 2005 amaieran akordioaren oinarriak hitzartu zituzten. 2006ko abuztuaren 18an ETAk agiri batean zioen Madrilen «errepresioa» zela-eta «prozesua krisi egoera nabarmen batean murgilduta» zegoela, eta «Euskal Herriaren aurkako erasoek» jarraituz gero «erantzun» egingo zuela.

Urrutikoetxeak 2006ko irailaren 26an, 27an eta 28an egin zituen bere azkeneko bilerak Espainiako Gobernuaren ordezkariekin. ETAren aldetik, lehen aldiz agertu zen Xabier Lopez Peña. Madrilen ordezkaritzan aurreneko aldiz azaldu zen Jose Manuel Gomez Benitez legelaria, eta hark duela bi urte BERRIAko elkarrizketa batean adierazi zuen «garrantzitsua» izan zela ETAren «ordezkaritzaren buruzagi aldaketa». Benitez (2017-7-5): «Haren [ETAren] ordezkaritzako aurreko buruzagiak gehiago zeukan negoziazioa buruan ordezkatu zuenak baino. [...] Ikusi genuen 2006ko uztailean ETAn zerbait aldatu zela. Sinplifikatuz, beti iruditu izan zitzaigun gutxienez bi ildo zeudela: batek mesfidantza handiz ikusten zuen negoziazioa, eta uste zuen indarkeriazko ekintzekin presio egin behar zela; beste ildoak konfiantza handiagoz hartzen zuen negoziazioa. ETAko negoziatzaileen buruzagiaren aldaketaren ondoren, ikusi genuen ildo gogorrenaren garaipen bat egon zela, eta biziki kezkatzen gintuen».


Frantziako Barne Ministerioaren dokumentu konfidentzial bateko (2014ko iraila) zati batzuk: "2002 bukaeran, euskal legebiltzarkide erradikal Josu Urrutikoetxea Bengoetxeak -Josu Ternera-, berriz ere klandestinitatera jo zuen eta ETAra batu zen. [...] 2006an Madril-Barajas atentatua baino pixka bat lehenago ildo gogorrak hura baztertu izanak Espainiako Gobernuarekin negoziazioa haustea ekarri zuen, baina ETAren su-eten berriak mugimenduaren egituretara itzultzea eragin zuen, haren asmoak zehazki zein diren argitu gabe dagoen arren".

Auziko gako nagusiak

Elizaranen kasua, artxibatua

Gonzalez epaileak Urrutikoetxea, Aspiazu, Karrera, Iriondo eta Elizaran ETAk 2004ko urritik aurrera eragindako hilketen erantzule moduan auzipetu zituen duela lau urte. Urrutikoetxeari 2005eko, 2006ko eta 2007ko ardura politikoa egotzi zion. ETAk 2005ean ez zuen inor hil; 2006an Barajasen bi lagun; eta 2007an bi guardia zibil Capbretonen (Landak, Frantzia), abenduan, «enfrentamendu armatuan», ETAk agiri batean adierazi zuenez.

2015eko abenduan, Carmen Lamela Auzitegi Nazionaleko epaileak ebatzi zuen gizateriaren kontrako krimenen afera atentatuka aztertu behar dela, ez modu orokor batean. Parisek Urrutikoetxearen euroagindua onartu eta Espainiaratzea gertatuko balitz, defentsa abokatuen iritziz epaimahaiak Barajasko auzia epaitu zuenak izan behar du, ez beste batek.

Gizateriaren kontrako krimenen auzian orain arte Elizaranen kasua baino ez dute jorratu Madrilen, 2016an, eta Auzitegi Nazionaleko Zigor aretoak artxibatu egin zuen, Lamelak hilabete batzuk lehenago kaleratutako autoa berretsita -baztertu egin zuen Elizaran ETAren zuzendaritzakidea izan zenik-. Horrez gain, 2016an, auzitegi bereko Alfonso Guevara, Angeles Barreiro eta Fermin Etxarri magistratuek esan zuten ETAk ez zuela halako krimenik eragin, erakunde armatuaren jardueran ez zegoelakoan «biztanleria zibilaren aurkako eraso orokorra eta sistematikoa». Luis Portero fiskalaren hilketa (2000, ETA) gizateriaren aurkako krimen gisa ikertzeko Dignidad y Justicia elkartearen eskaria baztertzeko autoan adierazi zuten hori Guevarak-eta. Dena dela, lehengo urtean Auzitegi Nazionalak, Lamela buru zela, proposatu zuen Urrutikoetxea, Aspiazu, Karrera eta Iriondo epaitzea.

.................
2002. 'HERRIKO TABERNAK' (euroagindua)
Kartzelatzerik gabeko epaia

'Herriko tabernen' auziagatik ere galdegin du Auzitegi Nazionalak euroagindua, Ekineko buru zela jota. Legebiltzarkide zenean ikertu zuten: hiru bilera eta dei bat. Gorenaren epaia bi urtez azpikoa izan zen.


Josu Urrutikoetxea, 2000ko urtarrilean, Eusko Legebiltzarrean. DAVID AGUILAR / EFE

Herriko tabernen auzian (35/02 sumarioa) ere sartua du Espainiako Auzitegi Nazionalak Josu Urrutikoetxea, Ekineko buru izan zelakoan, eta euroagindua eskatu dio Frantziako Dei Auzitegiari. Baltasar Garzon epaileak 2005eko otsailaren 28an auzipetu zuen; Juan Jose Ibarretxe Jaurlaritzako lehendakariak bozetara deitu eta Eusko Legebiltzarra desegitearen ondorioz Urrutikoetxeak legebiltzarkide izateari utzi eta astebetera. Garzonek 2001eko uztailean Ekineko ustezko hainbat lagun auzipetzean hura «Ekineko gune nazionalaren arduradun» gisa jo zuen arren, ezin izan zuen prozesatu, foruduna baitzen. Instrukzio epailearen arabera, KASen ordezkoa zen Ekin, ETA barruan zegoen eta haren «bulego politikoa» zen, eta ezker abertzalearen zuzendaritza eta kontrol lanak egiten zituen. Herriko tabernen auziko operazioa 2002ko apirilean agindu zuen epaileak.

Auzi honetan, Espainiako Poliziako Inteligentzia Unitate Zentralak 2005eko otsailaren 25eko datarekin helarazi zuen auzitegira Urrutikoetxearen aurkako txostena, honek forudun izateari utzi berritan. «Erakunde terroristako» kide izatearen delitua leporatu zion Garzonek. Haren autoak zekarrenez, «ETAn militantzia eta ardura historikoa» izateaz gain, 2000ko urtarrilaren 14an badaezpadako kartzelalditik aske atera ondoren -Poliziaren txostenak eta Garzonen autoak diote 1999ko urtarrilaren 14an atera zela espetxetik-, EHko eta Batasuneko karguak izan zituen, eta «ETAk lideratutako gune terroristaren zuzendaritza lanak» bete zituen.

Espainiako Poliziaren txostena erabat oinarri hartuz,«inputaziorako» egitate modura Urrutikoetxearen hiru bilera eta elkarrizketa telefoniko bat aipatu zituen autoan: 2000ko ekainaren 1ean Ekinen «bilera organiko» batean izatea Bilbon, HBren egoitza batean; 2000ko uztailaren 15ean Villabonako (Gipuzkoa) udaletxean gisa bereko batzar batean parte hartzea; 2001eko martxoaren 5ean Jarraiko kide batzuekin bilera bat egitea Bilbon, gazte erakundearen egoitzan; eta 2000ko maiatzaren 11n Jarraiko batekin telefonoz hitz egitea Jarrai eta Gazteriak-en bat egite prozesuaz. Beraz, data horietan legebiltzarkidea zen arren, Urrutikoetxeak jarraipen eta entzuketa polizialak pairatu zituen.

Bi akusazio eta zigor mota

35/02 sumarioko ahozko epaiketa 2013ko urrian hasi zen, Auzitegi Nazionalean, eta 36 lagun eseri ziren akusatuen aulkian. Urrutikoetxea 2002ko udazkenetik ihesian zen, eta ez zuten epaitu. Zortzi eta hamabi urte arteko espetxe zigor eskaerekin ekin zioten epaiketari, eta sententziak (2014) urtebete eta hiru urte arteko kartzela ezarri zien hogei laguni: HBko eta Batasuneko zortzi mahaikide ohiri, «ETAren fronte instituzionala» osatzea, erakunde armatuko kide izatea eta herriko tabernen sarea kontrolatzea egotzita; eta herriko tabernen zatiko hamabi auzipeturi, elkarteen bidez «ETAren egitura»finantzatu eta laguntzeagatik. Defentsak Gorenera jo zuen, eta horrek 2015ean kartzela urteak jaitsi egin zituen, gehienezko zigorra bi urtetik behera jarrita; horrela, Gorenaren epaiaren ostean zigortutako inor ez zuten sartu preso.

.................
1980. LUIS HERGUETA (estradizioa)
Frogatutako egitateei kasu egiteke

Espainiak Luis Herguetaren hilketagatik Josu Urrutikoetxea estraditatzeko eskatu dio Frantziari, nahiz eta ETA pm-k aldarrikatu zuen erasoa. Auzipetzeak eta gobernuaren eskaerak data aldetik ere okerrak dauzkate.


Klikatu irudia handiago ikusteko

Madrilek Josu Urrutikoetxearen aurka Parisi egindako lau eskaeren artetik, Luis Herguetaren hilketari buruzkoak ez luke heldulekurik: ETA politiko-militarrak (pm) aldarrikatu zuen -epaitzeke dagoen kasu bat da-, eta Urrutikoetxea ez da inoiz izan ETAren adar horretako kidea, militarrekoa (ETA m) baizik. Gainera, Espainiako Auzitegi Nazionalaren auzipetze autoan (2005) eta gobernuaren estradizio eskaeran (2019) zehaztasunik eza eta data erabilera okerrak daude. Defentsa abokatuek bi estradizio eskaerak ere bihar jorratzen hastea nahi dute Frantziako Dei Auzitegian, eta, ezin bada, estradizio auzietako lehen ondorioen berri emateko asmoa ere badaukate. Kasu hori ere euroagindua 1993an indarrean jarri aurrekoa izateagatik eskatu du Madrilek estradizioa.

1980ko ekainaren 25ean hil zuten Hergueta (52 urte) Safes-Michelin enpresako zuzendaritzako kidea, Gasteizen, Dato kalean: 13:30 aldera etxeko atarira sartzera zihoala, buruan tiro egin zioten. Egun berean, gauez, ETA pm-k telefono deiak egin zituen egunkari batera gutxienez, atentatua bere gain hartuz, eta hurrengo egunean agiria bidali zuen hedabideetara; ekainaren 27ko El Diario Vasco-n, Egin-en, El País-en, La Vanguardia-n eta beste batzuetan irakur daitezke zatiak. ETA pm-k esan zuen Hergueta zela Gasteizko Safen-Michelineko segurtasun zerbitzuen burua eta enpresako «langileen aurkako errepresioaren erantzule nagusia». Agiria jaso zuen Kemen ETA pm-ren barne buletinak, 1980ko azaroan.

Gasteizko Michelinen 1980an ere lan itunaren negoziazioan gatazka handiak izan ziren zuzendaritzaren eta beharginen artean -lau mila lagunek egiten zuten lan-. ETA pm-k «langileen borroka osatu nahi» izan zuen Herguetaren hilketarekin, agirian azaldu zuenez. Lehenago ere aritu zen hango direktiboen aurka; kasurako, 1979an Luis Abaitua bahitu zuen. Herguetaren hilketaren aurretik ETA m-k eta KAA Komando Autonomo Antikapitalistek ere jardun zuten lantoki haren arduradunen aurka; esaterako, KAAk eraso armatu bat egin zuen 1980ko maiatzean, eta ETA m-k hil bereko 16an Jesus Casanova larri zauritu zuen, Gasteizen. ETA m-k 1980an Gasteizen egin zuen hilketarik, Michelineko aferarekin lotu gabeko ekintzetan: urtarrilean eta apirilean -Araban hurrena, urrian: Agurainen, hiru guardia zibil-; 1978an eta 1979an ere jo zuen han.

1974ko hausturatik, bi ETA zeuden. Herguetaren atentatuak harridura eragin zuen euskal gizartean, ETA pm jokabide gogor batera itzuli zela iritzita. Ondoko hilabeteetan Araban bahiketa eta hilketekin segitu zuen ETA pm-koek.

Gaizka Fernandez Soldevilla historialariak asko ikertu du ETA pm-ren ibilbidea, eta orain dela sei urte El Correo-n Euskadiko Ezkerra alderdiaz idatzitako artikulu batez irakurle batek Interneten Herguetaren eta Urrutikoetxearen kontua atera zionean, Fernandez Soldevillak erantzun zion Urrutikoetxea atentatuaren garaian ETA m-n zegoela; «ondorioz, ez dut ulertzen zer harreman izan dezakeen poli-milien krimenekin orokorrean eta Herguetaren hilketarekin zehazki». Sasoi hartan ETA pm-ren zuzendaritzan zegoen kide batek kazeta honi azaldu dio Urrutikoetxea «beti besteekin» egon zela: ETA militarrean.

Hainbat eta hainbat dokumentutan ikus daiteke Herguetarena ETA pm-k egin zuela, Adibidez, Jaurlaritzaren 1960-2014 arteko atentatuei buruzkoan: Euskal kasua-n (2014). Terrorismoaren Biktimen Oroimenezko Zentroak ere iazko txio batean zioen ETA pm-k hil zuela. Espainiako Gobernua da Oroimenezkoaren patronatuko kideetakoa, baina gobernuak orain Parisi egindako estradizio eskaeran ez du zehaztu ETAren zein adarrek hil zuen Hergueta. Hain zuzen, Justizia Ministerioak joan den uztailaren 12an atera zuen estradizio galdearen jakinarazpena, eta zekarren Dolores Delgado Justiziako jarduneko ministroak proposatuta onartu zuela Ministroen Kontseiluak Urrutikoetxearen aurkako estradizioa eskatzea Frantziari.

Autoan, ETA pm aitatu gabe

ETAko kide ohia kasu honetan Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epaileak auzipetu zuen. 2005eko irailaren 16an atera zuen autoa -Urrutikoetxea, ETAren ordezkari gisa, Espainiako Gobernuarekin elkarrizketan hasita zegoen garaia zen-, baina epaileak ere ez zuen zehaztu hilketaren egilea ETA pm izan zela. «ETA erakunde terroristak, 1980ko ekainaren 26ko agiri batean, atentatua bere gain hartu zuen», zioen autoak. Eduki nagusiak jaso zituen Pedrazek, baina zehazteke zein ETArenak ziren. Covite biktimen elkarteak ere Mapa del terror atarian -Terrorearen mapa- ez du zehaztua zer adarrek hil zuen Hergueta; aldiz, ETA pm-ren beste hilketa batzuetan badu egiletzaren berri emana; esate baterako, 1980ko bertako zenbaitetan.

Pedrazen auzipetze autoak eta Espainiako Gobernuaren estradizio eskaerak diote Modesto Garcia Marañon eta Edurne Garcia Artal Michelineko langileek -gobernuak ez du haien izenik aipatu- 1980ko otsailean edo martxoan bilera bat izan zutela Urrutikoetxearekin, Baionako erietxe sarreran, eta ETA m-ko orduko kideak Herguetaren argazkia eskatu ziela -Espainiako Poliziaren txosten batek dio etakideak hartzeko etxe bat topatzeko ere esan ziela-, eta bigarren hitzorduan eman zizkiotela irudiak: maiatzaren 5ean, toki berean. Safen-Michelinen aldizkari bateko argazkiak ziren. Halaber, Pedrazen eta gobernuaren idatziek diote ETAk -zehazteke zein ETAk- bahitu egin nahi zuela Hergueta. Datu horiek frogatzat jo dituzte Urrutikoetxeari Herguetaren hilketaren ardura egozteko: epaileak «erantzukizun kriminala» leporatu zion; gobernuak, «hilketaren ustezko delitua».

Garcia Marañon eta Garcia Artal bikotekide dira 1973tik, baina Michelineko langilea aurrenekoa zen, 1970etik; Garcia Artalek merkataritzan egiten zuen lan. BERRIAk berriki haien partetik baieztatu du Herguetaren argazkia eman ziotela Urrutikoetxea ETA m-ko orduko kideari. Baina publikoa da ETA pm-k aldarrikatu zuela 1980ko ekainaren 25eko atentatua.

Garcia Marañonen eta Garcia Artalen auzian badago beste datu esanguratsu bat: Madrilek data batzuk oker erabili ditu Urrutikoetxearen auzipetzerako. Bi haiek 1981eko martxoaren 29an atxilotu zituen Poliziak, Gasteizen, eta ETAren talde bat etxean hartu izana egotzi zieten hasieratik -taldeko ustezko hainbat kide eta laguntzaile ere atzeman zituzten orduan-. Espetxeratu egin zituzten; Garcia Artal 1981eko ekainean libre geratu zen behin-behinean, eta Garcia Marañon, abuztuan. Auzitegi Nazionalak 1982ko urtarrilaren 14an auzipetu egin zituen, kolaborazioagatik. Autoak zekarren biek «ETAko liberatuak» etxean hartu zituztela 1980ko otsailetik 1981eko martxora arte. 1982an egin zieten epaiketa haiei ere, eta sententziak (1982-10-19) zioen etakideak -bi- 1980ko abuztutik aurrera izan zituztela etxean -bost aldiz-, ez otsailetik aurrera, auzipetze autoak zekarren bezala. Bikoteak aitortu zuen abuztutik aitzina hartu zituztela etakideak. Urtebeteko espetxea ezarri zioten bakoitzari. Ordea, Pedrazen auzipetze autoak eta gobernuaren estradizio eskariak diote 1980ko otsailetik izan zituztela etxean ETAkoak.

Beste hiru datu esanguratsu

Beste hiru datu. Bat: 1982ko auzipetze autoak zioen Garcia Artalek eta Garcia Marañonek Herguetaren informazioa eman ziotela ETAri, baina epaiak ez zekarren Michelineko buruaz aipamenik. Bi: Pedrazek Urrutikoetxearen auzipetze autoan idatzi zuen Herguetaren informazioa emateagatik ere kondenatu zutela bikote hura, sententziak halakorik jaso ez bazuen ere. Hiru: 1982ko auzipetze autoa, haien kolaborazioa aitatzean, ETAz modu orokorrean mintzatu zen, adarrak bereizi gabe, eta sententziak zekarren bikoteak etxean ETA m-koak izan zituela. Funtsean, ikusi ahal da ez dietela frogatutako egitateei kasurik egin.

Mikel Lopetegi zenaren atxiloaldiko -1981eko martxoaren 29an atzeman zuten- deklarazio polizialean ikus daiteke ETA m-ren Araba komandoak 1980ko udaberrian Ipar Euskal Herrira jo zuela, eta urte bereko abuztuan itzuli zirela Gasteizera, Garcia Marañon eta Garcia Artalen-eta etxera. Tartean hil zuen ETA pm-k Hergueta. Lopetegiren testigantzan ez dator Michelineko buruaz aipamenik.

Garcia Marañoñek pasadizo bat kontatu ohi du: 1981eko abuztuaren 17an baldintzapean libre utzi zutenean, Michelinera joan zen atzera berriz ere lanean hastera, eta enpresako arduradunek esan zioten hartzeko jaiegun batzuk lasai, eta bueltatzeko irailean; alegia, Herguetaren auzian sartuta balego, ez zutela horrela hartuko.

.................
1987. ZARAGOZA (estradizioa)
Guardia Zibila biziki ukitzen duen auzi bat

ETAk 11 lagun hil zituen 1987an Zaragozako kuartelaren aurkako atentatuan. Gorenak Urrutikoetxea 2000n libre uztean, Guardia Zibilak txostena egin zuen eta auzipetu egin zuten. Ez dago testigantza argirik.


Josu Urrutikoetxea, 2000ko urtarrilaren 23an, Ugaon (Bizkaia) egin zioten harreran. Bederatzi egun lehenago utzi zuen aske Espainiako Auzitegi Gorenak. SANTIAGO JIMENEZ/EFE

Josu Urrutikoetxea 1996-2000n Espainiako Estatuan badaezpadako kartzelaldian izan zutenean, haren aurkako hogeitaka sumario irekitzen saiatu ziren. Aski froga ez zuten aurkitu, eta Frantziak ETAko kidea izatea egotzita 1990ean zigortu zuenez -hamar urteko kartzela- eta ezin zutenez gauza beragatik berriro epaitu, Gorenak aske utzi zuen, behin-behineko kartzelaldiaren gehienezko epea gain-gainean zutela. Lau urte horietan, besteak beste, ETAk 1987ko abenduaren 11n Zaragozan (Espainia) Guardia Zibilaren kuartelaren aurka egindako atentatua atera zioten. Urrutikoetxea 2000ko urtarrilaren 14an irten zen espetxetik. Baina Guardia Zibilak 2001eko ekainean haren aurkako txosten bat aurkeztu zuen Auzitegi Nazionalean, eta bidea egin zuen. Urrutikoetxea orduan legebiltzarkidea zenez, Gorenera pasatu zen gaia, eta 2002ko azaroaren 6an deklaratzera deitu zuen. Ez zen agertu, bere aurkako «sasi-epaiketa» egin nahi zutela deitoratuta, ezta bigarren hitzorduan ere, handik astebetera. Pasa den maiatzean Frantzian atxilotu ondoren estradizio eskaera egin zuen Espainiako Gobernuak.

Guardia Zibilaren Informazio Zerbitzuak 125 orrialdeko eta 64 eranskineko dokumentu bat prestatu zuen 2001ean, eta tesia zen Urrutikoetxea, Zaragozako erasoaren garaian, ETAren zuzendaritzako kidea zela, Francisco Mujika Garmendiarekin eta Joseba Arregi Erostarberekin batera; talde politikoaren buru zela -baita nazioartekoarena ere-; 1987ko atentatu hura egiteko erabakiaren parte izan zela, eta bitartekoak jarri zirela haren bidez ere. «Zantzu kriminalak» ikusi, eta Gorenak deklaratzera deitu zuen 2002an. Guardia Zibilaren arabera, ETAk gobernua presionatu nahi zuen Aljerko negoziazioei begira, indar erakustaldia eginda. 11 lagun hil zituen Zaragozan -tartean, bost haur-, kuartelaren aurka bonba-auto bat lehertuta;88 lagun ere zauritu zituen.

Soares Ganboa eta Rego Vidal

Guardia Zibila, besteak beste, Juan Manuel Soares Ganboa eta Juan Jose Rego Vidal euskal preso ohien deklarazioetan oinarritu zen Urrutikoetxea inputatu ahal izateko.

Soares Ganboak esan izan du Urrutikoetxeak «nahitaez» hartu behar izan zuela parte Zaragozan atentatua egiteko erabakian; izan ere, 1996an zioen «giroan» zegoela ETAko buruetakoa zela eta «publikoan jakina» zela hori. Baina urte berean aitortu zuen berak ez zekiela zein ziren zuzendaritzakideak. 1995ean epailearen aurreko deklarazio batean ez zuen arlo militarrarekin lotu, eta, ETAren «bulego politikoaz» galdetzean, ez zuen haren izenik aipatu. 1996an epaileari azaldu zion harekin izandako harreman bakarra nazioarteko arloko kontu bat izan zela, pasaporte faltsu baten ingurukoa. Soares Ganboaren abokatuak urte berean zioen gehiegizkoa zela esatea bere bezeroa jendea zuzenean inplikatzen ari zela.

1996ko uztailean Soares Ganboak eta Urrutikoetxeak aurrez aurreko bat izan zuten Auzitegi Nazionalean, Madrilgo Dominikar Errepublika plazako atentatu bat (1986) zela medio. Aurrena zegoen auzipetua, han hamabi guardia zibil hil izana egotzita, eta adierazi ez zuen Urrutikoetxearengandik sekula ez zuela agindurik jaso, bera alor militarrekoa zela esanda. Urrutikoetxeak onartu zuen ETA m-ko nazioarteko taldeko kidea izan zela, baina ez arduraduna -aurretik ukatu egin zuen erakundearen zuzendaritzako kidea izan zela-.

Rego Vidalek 1990eko hamarkadaren erdialdean zioen Zaragozako atentatuaren garaian hark «erabat» agintzen zuela ETAn, «buru nagusietakoa» zela, eta lotura zuela atentatuen finantzazioarekin eta antolaketarekin, baina 1997an ez zuen argibiderik eman horretaz. 1996an, berriz, onartu zuen ez zuela ezagutzen Urrutikoetxea.

‘Argala’ taldearen buru ez

Florencio Dominguez kazetari eta Terrorismoaren Biktimen Memorialaren Zentroko zuzendariak ETAri buruzko hamar liburu ditu idatziak, eta horien artean da Josu Ternera. Una vida en ETA liburua, 2006koa (Josu Ternera. Bizitza oso bat ETAn). Han zioen Urrutikoetxeak 1980ko hamarkadaren erdian ETAren talde politikoaren ardura hartu zuela, eta, besteren artean, nazioarteko atala ere bere menpean zeukala, baina liburuan ez zuen zuzenean lotu Zaragozakoa egin zuen Argala komandoarekin, nahiz eta zioen taldea ETAren zuzendaritzaren agindupean zegoela -Poliziak 1990ean desegin zuen-. Dominguezen esanetan, Txomin Iturbe izan zen Argala komandoaren sortzailea (1977) eta «lehen nagusia», eta zioen taldeak ondoren beste hiru buru eduki zituela; ez zuen horien artean aipatu Urrutikoetxea. Kazetariak liburuan zekarren Zaragozako kuarteleko erasoa «pertsonalki [Mujika Garmendia] Pakito-k» agindu ziela komandokideei.

Manuel Angel Sanchez Corbi koronelak Cuadernos de la Guardia Civil-en (Guardia Zibilaren koadernoak) duela hiru urte Cómo la Guardia Civil derrotó a ETA (Nola garaitu zuen Guardia Zibilak ETA) artikulu luzean Argala komandoari buruzko kapituluan Mujika Garmendia jo zuen garai haietako ETAko burutzat. Auzitegi Nazionalak 2.354 urteko kartzela ezarri zion hari, 2003an, Zaragozako 11 hilketengatik eta 88 zaurituengatik; eta, horregatik, beste hainbestekoa Arregi Erostarberi -logistika ardura egotzi zioten-. Biek epaiketan uko egin zioten deklaratzeari.

Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak 1993an esan zuen 1984tik 1989ko urtarrilean atxilotu zuten arte nazioarteko taldearen arduradun izan zela Urrutikoetxea, eta saiatu zen Sokoa auziagatik (1986) Parisek estradizioa onar zezan, baina ez zuen lortu, Frantziak erantzun zuelako 1990ean epaitu zutela. Euskal presoaren seme Egoitz Urrutikoetxeak joan den ekainean AFP Frantziako berri agentzian azaldu zuen bere aitak ez zuela zerikusirik izan Zaragozako 1987ko atentatu harekin. «Nire aita [Parisen] 1990ean ETAren nazioarteko eta talde politikoko arduradun moduan zigortu zuten, sekula ez talde militarreko kide moduan. Barrua oso zatikatuta zegoen».

AEGC Guardia Zibilaren elkarteak joan den urrian kezka agertu zuen estradizioa lortuko ez delakoan; izan ere, ohartarazi du Auzitegi Nazionalak kasua behin-behinean artxibatzeko asmoa daukala.


Guardia Zibilaren Zaragozako kuartela, 1987ko abenduaren 11n, ETAren atentatuaren ondoren.

.................
Twitterreko haria, laburpen modura:
.................
Testu bilduma: Josu Urrutikoetxearen auzia   ]]>
<![CDATA[Talde abertzaleak, gehiengoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/002/001/2019-11-11/talde_abertzaleak_gehiengoa.htm Mon, 11 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1878/002/001/2019-11-11/talde_abertzaleak_gehiengoa.htm erreakzioak). 1979tik aurrera, Kongresurako bozetan behin bakarrik gertatu da talde abertzaleek besteek baino diputatu gehiago izatea Hegoaldean: 2011n, azaroaren 20an. Aro politiko garrantzitsua zen hura, ETAk hilabete lehenago jakinarazi baitzuen betiko bukatu zuela jarduera armatua, eta Amaiurrek zazpi aulki erdietsi zituen lau lurraldeetan; Geroa Baik, Uxue Barkos zela zerrendaburu, eserleku bat eskuratu zuen Nafarroan -42.000 boto; atzo, 12.000-, eta EAJk bost EAEn.

Ikusita estatuko bi bloke nagusiak berdindu samar eta gehiengo osotik (176) urruti geratu direla -158 progresistak, 152 kontserbadoreak-, baliteke euskal eta katalan taldeak erabakigarriak izatea inbestiduran, eta, hori aurrera ateraz gero, legealdian, betiere PSOEk ez badu nagusiki PPrekin nolabaiteko itun konstituzionalista bat egiten, edo C's ez bazaie batzen progresistei, EAJri eta PRCri era batera edo bestera.



EAJk irabazi du berriro boto gehien Hegoaldean, Nafarroan bere markarekin ez aurkeztu arren. Aldea handitu egin du diputatuetan eta botoetan: joan den apirilean, EAJk eta PSE-PSNk seina diputatu eskuratu zituzten, eta oraingoan jeltzaleek bi gehiago; orain dela urte erdi, sozialistei 47.000 botoren diferentzia atera zien, eta orain, 68.000koa. EAEko hiru herrialdeetan izan da aurrena berriro, proportzioz puntu bat eskas igo bada ere. Talde indartsuena izateari eutsi dio EAJk, eta, gainera, jarria zuen erronka bat: Bizkaian laugarrena lortzea. Eta lortu du, horretarako PPrekin bototan lehia izan ostean.

EH Bildu izan da atzoko beste garailea Hego Euskal Herrian. Batetik, aulki bat gehiago lortu du; Nafarroan eskuratu du diputatu hori, eta horrek balio politikoa eta sinbolikoa dauzka. Talde handien artean, EH Bildu izan da botoetan igo den bakarra; Hegoaldean parte hartzea hiru puntu jaitsi bada ere, taldeak 17.000 bozka gehiago bildu ditu. Eta erakutsi du oreka nazional handiko taldea dela, lau herrialdeetan lortu baitu ordezkaritza. Gainera, orain arte ez bezala, talde propioa osatzeko moduan da; izan ere, araudiaren arabera behar diren gutxieneko diputatuak -bost- erdiesteaz gain, aurkeztu den barruti bakoitzean %15 gainditu du oraingoz. Bizkaian dago alde horretatik estuen, %15,05, eta estatutik kanpokoen botoen zenbaketaren zain egon beharko du orain.

Arnaldo Otegik ere bota du erronka bat kanpainan: baietz Llotja de Marreko adierazpeneko taldeen artean 30 diputatu eskuratu. Hortxe-hortxe ibili da, 29an geratu baitira: EH Bilduren bostez gain, ERCk hamahiru lortu ditu, JxCk zortzi, CUPek bi eta BNGk bat. Apirilean 26 eskuratu zituzten: ERCk hamabost, JxCATek zazpi eta EH Bilduk lau -CUP orduan ez zen aurkeztu-. Duela bi aste aurkeztu zuten adierazpenean, bost puntuko agiri bat adostu zuten -besteak beste, autodeterminazioa, eta presoak eta iheslariak-; ikusteko dago Madrilen ekintza batasunik duten.

Estatuko alderdiak

Hegoaldean, egon da estatuko alderdien aldeko joera, baina ez berdin-berdina: PSE-PSN eta EP zerbait beherago (39.000 eta 56.000 boto); PP EAEn hazi, baina gutxi, eta ez du aulkirik lortu; Na+, 100.000 boto azpitik; Vox apenas igo den; eta C's, gain behera EAEn (%1,1). ]]>
<![CDATA[Lehentasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2606/003/002/2019-11-05/lehentasuna.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2606/003/002/2019-11-05/lehentasuna.htm nagusiak programan sartuko zituen bi asmoak.

Sanchezek Moncloan jarraitu ahal izateko euskal eta katalan diputatu subiranisten abstentzio baldintzatua edo babesa beharko balitu ere, ez dirudi PSOErekin inolako zereginik dagoenik nazio aitortzari eta eskubideei begira. «Autodeterminazioa» da Llotja de Marreko adierazpeneko aurreneko puntua; hor datza subiranisten ipar edo hodeiertz nazional eta politiko askea, baina, gaur-gaurkoz, katalanek eginkizun dute, 2017ko urriaren 1ean oinarrituta, proces-a berreraikitzea, eta euskaldunek, prozesu baten hasiera hezurmamitzea. Bitartean, Llotja de Marreko adierazpenean lehentasuna hirugarren puntuak luke: «Preso politikoen askatasuna eta eta erbesteratuen itzulera».Autonomia zulatu bat kudeatzeaz gain, Madrilen jokalekua, egotekotan, kartzela frontean dago. Katalanek beste bateratasun bat daukate hor ere.]]>
<![CDATA[«Duintasuna defenditu genuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/046/001/2019-11-03/duintasuna_defenditu_genuen.htm Sun, 03 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1948/046/001/2019-11-03/duintasuna_defenditu_genuen.htm Lagun y la resistencia frente a ETA (Lagun eta ETArekiko erresistentzia) dokumentala aurkeztu zuten joan den astean Valladoliden (Espainia), Zinemaren Astean. Quality Mediak ekoitzi du, eta Belen Verdugo izan da zuzendaria. Aurkezpenean izan zen Lagun Donostiako liburu dendako nagusi Ignacio Latierro (Donostia, 1943). Duela 51 urte ireki zuten, eta frankismoaren eta ezker abertzalearen eremukoen erasoak jaso izan ditu.

Iaz bete zituen 50 urte zuen liburu dendak: Lagunek. 1968an sortu zenuten. Garai berezia zen.

Oso. Parisko mobilizazio haiek, liburu denda askoren irekiera... Hasieran, papertegia ere baginen, aurreko dendaren soberakinak saltze aldera, baina gurea, funtsean, liburu denda bat izan da. Segituan ikusi genuen Maria Teresa Castellsek eta biok guk ez genuela balio koadernoak-eta saltzeko, liburuena zela gure esparrua.

Nolako Lagun nahi zenuten?

Kultura demokratikoa transmititzea nahi genuen hasieratik. Frankismo garaia zen, eta gureak bazuen izaera haustaile bat; ez zen liburu denda klasiko bat. Irekitzean ez genuen arazorik izan, baina Espainian editatu gabeko liburu orok Informazio Ministerioaren zigilua behar izaten zuen; bestela, debekatua genuen salmentara ateratzea. Sarri agertzen ziren ministerioko ikuskatzaileak Lagunera, eta behin Maquiaveloren Printzea-ren aleak eraman zituzten, Argentinako argitaletxe baten edizioa zelako eta ez zuelako zigilua. Baina bereziki debekatuko liburuak ere izaten genituen guk; dendako txoko batean izaten genituen, gordean, bezero jakin batzuentzat.

Franco diktadorearen erregimenaren zigorrik jaso al zenuten?

Gehienez ere, zigor administratiboren bat. Baina frankismo bukaeran edo Franco hil berritan —ez naiz zehazki oroitzen—, Maria Teresa behin espetxeratu egin zuten, greba orokorreako deialdi batean denda ixteagatik jarri ziguten isun bat ordaintzeari uko egin ziolako.

Behin Lagun denda atarian bonba bat zartarazi zuen Guerrilleros de Cristo Rey taldeak.

Franco hil ondoren izan zen hori, 1976 bukaera aldera. Sasoi hartan, hainbat liburu dendatan jarri zituen bonbak Guerrilleros de Cristo Reyk. Gurean gauez ipini zuen. Ez zuen txikizio handirik eragin, leherketa dendaren kanpoaldera izan zelako, ez barrualdera.

Bestelako eremu politiko batetik ere hasi zineten erasoak jasotzen urte batzuetara.

Lehen gertakari larria 1983an izan zen, Donostian Urgull aldean bonba bat prestatzen ari zela Antxon Tolosa hil zenean. Grebara deitu zuten, baina guk ez genuen denda itxi. Talde bat etorri zitzaigun itxiera exijitzeko, eta barrura zerbait bota zuten. Mehatxu ere egin ziguten. Halako batean, Konstituzio plazan Jose Manuel Balentziaga Balentxi zena azaldu zen, eta taldeko kideekin hitz egin zuen. Joan egin ziren orduan. Lehendik ezagunak ginen Balentxi eta biok lan kontuengatik. Pentsatzen dut jende askorentzat gogorra zela antifrankista izandako liburu denda bati eraso egitea.

1990eko hamarkadan ugaritu ziren Lagunen aurkako erasoak, ezker abertzalearen eremutik.

ETAk 1995ean Gregorio Ordoñez Donostiako PPko zinegotzia hil ondoren, hari buruzko liburu bat atera zenean guk erakusleihoan jarri genuen, eta gau hartan hautsi egin ziguten erakusleihoa. 1996a mugarri bat izan zen. Jose Maria Aldaiaren bahiketaren aurkako elkarretaratze batean, Donostian, kontramanifestari batek muturreko bat eman zidan, nik adierazpen batzuk egin nituen, eta hurrengo egunean burua estalitako bi lagun joan ziren Lagunera pinturarekin, eta dena zikindu zuten. 1996ko Gabonak arte hamabostean behin izaten genuen era bateko edo beste gertakari bat, eta Gabon gauean txikizio handi bat eragin ziguten; pentsatu genuen dendaren akabera zela hura. Ni, orduan, PSE-EEren legebiltzarkidea nintzen, eta abenduaren 26an Eusko Legebiltzarrera joan behar izan genuen, eta emazteari deitu nionean ea zer moduz, erantzun zidan jende pila bat azaldu zela margoarekin eta beirekin zeuden liburuak erostera; egun batzuetan izan genuen halako salmenta, sekula ez bezalakoa. Baina jarraitu zuten erasoek. 1997ko urtarrilean dendatik liburuak atera eta plazan erre egin zituzten. Denda gehiago blindatu genuen, Ertzaintzak segurtasun zerbitzua jarri zuen... Aldi batez, eten egin ziren erasoak. 1998an ETAren su-etena etorri zen, baina nik uste dut ezker abertzalearen parte batean ez zutela ongi ikusten liburuak erretze hori, ez zela oso errentagarria.

2000n utzi zenuten Konstituzio plazan zenuten liburu denda.

Maria Teresaren senar eta nire lagun-min Jose Ramon Rekalderen aurka ETAk atentatua egitean, 2000ko irailaren 14an. Izugarrizko urtea izan zen niretzat: ETAk ez zuen Rekalde hil, baina bai maiatzean Jose Luis Lopez Lacalle, eta uztailean Juan Mari Jauregi. Oso lagunak nituen biak; 1970eko hamarkadan PCEn militatu genuen; ibilbide politiko berekoak ginen.

Mehatxatuta sentitu al zinen?

Neuk ez nuen ETAren mehatxurik jaso. Parte Zaharreko ostatu bateko nagusiak behin esan zidan afixa batean nire argazkia ikusi ote zuen, baina ez daukat frogarik. Dena dela, Lopez de Lacalleren hilketaren ostean neu ere hasi nintzen auto azpian begiratzen eta abar, eta, ETAk 2000n Rekalderen hilketa saioa egitean, bizkartzaina jarri zidaten. Erabaki genuen liburu denda gehiago ez zabaltzea. Emaztea eta biok oporretan ginen orduan, eta berehala etorri ginen Rekalde bisitatzera, baina, egia esan, erabaki formal bat hartu gabe utzi genuen denda irekitzeke. Alokairuan geneukan lokal bat zen hura.

Nolako bezeroak izan zenituzten Konstituzio plazako dendan?

1970 aldetik aurrera haustura kultural bat gertatu zen Donostian. Bazuen ikustekorik hizkuntzarekin, baina gehiago proiektu politiko abertzale eta ez-abertzaleekin, eta ETA egoteak sakondu egin zuen. Abertzaletasun kulturaleko eremu batzuetatik sustatu zen haustura; hasiera batean, gainera, ez zeuden lotuta ETArekin. Zatiketa hori oso kaltegarria izan da, ez kultur garapenerako bakarrik, baita elkarbizitzarako ere. Hori da nire iritzia, baina oker egon naiteke. Lagunen bezero pluralak eta demokratikoak nahi genituen, baina Espainian demokrazia dagoenetik, bezero abertzalea galduz joan ginen, batik bat ETAren inguruan genuen jarreragatik, ezbairik gabe gaitzesten genuelako terrorismoa.

Hiriaren erdialdean ireki zenuten hurrena, hilabete batzuetara.

Konstituzio plazakoa itxi bezain laster hasi zitzaigun jende bat esanez bilduko zutela dirua Lagun toki seguruago batean irekitzeko. Galdetu ziguten ea prest egongo ginatekeen halako toki batean segitzeko. Baiezkoa guk; gainera, liburuzain segitu nahi genuen. Erdialdean aurkitu zuten leku bat, Artzain Onaren inguruan, eta elkarte bat eratuta hartu zuten —gerora konpondu ginen haiekin—. Seguruago geunden: hau ez da Parte Zaharra; Rekalderen, bezero batzuen eta nire bizkartzainak hemen izaten ziren; ondoan da PSE-EEren egoitza, eta PPrena gertu zegoen orduan... 2001eko abuztuaren 3an ireki genuen Lagun hemen. Lasaiago aritu gara.

Lagunen aurkako eraso horiek gertatzeaz gain, ETAk hil izan ditu kazetariak eta ipini hedabideen aurkako lehergailuak, GALek hil zuen kazetaririk, Espainiako Auzutegi Nazionalak Egin eta Egunkaria itxi zituen, Egunkaria-ko arduradunek Guardia Zibilaren torturak salatu zituzten... Zer gogoeta egiten duzu?

Aipatutako gertakari bakoitzak bere azterketa eta iritzia merezi ditu. Ez dira gauza bera ideia desberdinak dituenaren kontrako hilketa larderiazkoa eta auzitegi baten sententzia edo torturaren praktika. Dena dela, uste dut garai latz haietan bizi izan genuena euskal herritarren artean zatiketa eta liskarra lortu nahi zuen politika bat zela, non kultura aldi berean zen biktima eta tresna. Politika autodeterministak ez dira oso komenigarriak elkarbizitza kulturalerako.

Lagun dokumentalaren aurkezpenean zenioen nahiago duzula jendeak esan dezala erresistenteak izan zinetela, biktima baino.

Adiskide batzuk zenbaitetan asaldatu egiten zaizkit hori esaten dudalako, lagunak hil dizkidalako ETAk, Rekalde hiltzen saiatu zelako, Laguni erasoak egin dizkiotelako... Biktima naizela esaten didate. Baliteke. Baina ni ez naiz biktima sentitzen. Erresistente hitza ere ez zait biziki gustatzen, esan nahi baitu bat kontzienteki izan dela kausa baten buru, eta gurea ez da horrelako kasua izan. Aurkezpenean esan nuen heroi bat ere ez naizela izan. Erasoen garaian guk, oroz gain, gure duintasuna defenditu genuen; gure lana defenditu genuen, gure lanbidea, heroi bihurtzeko inolako asmorik gabe.

Politikara jauzi egin zenuen: 1991-1994 eta 1995-1998an PSE-EEren legebiltzarkide izan zinen.

Bietan ordezko modura sartu nintzen. Lan interesgarria zen, berez, baina aspergarri samarra suertatu zen, nolabait esanda. EAJ-PSE koalizio gobernua zegoen [EA ere aritu zen haiekin legealdi batean], eta neu ez nengoen Jaurlaritzan, talde parlamentarioan baizik, eta hortik ezin genuen gauza askorik egin, besteek erabakitzen zituztelako politikak. Nire esperientzia politikorik pozgarriena trantsizio garaikoa da, PCEn militatu nuenekoa. Asko aldatu da gauzak. Espainiako politikaren prestigioari kalte izugarria egin dio, alderdiak beti dabiltzalako boto kalkuluekin eta malgutasunik gabe, eta demokrazia indartzeko eta garatzeko proiektuei eragiten die horrek. Ezkor nago.

ETAk 2011n eman zuen bukatutzat jarduera armatua.

Egoera lasaia dago hemen, baina ez horregatik bakarrik, oraindik badugulako nolabaiteko erosotasun ekonomiko bat. Baina ez dugu aurrera egin etorkizunerako elkarbizitzaren tresna egonkorragoak eraikitzen. Alor sozial eta ekonomikoko mehatxuei aurre egiteko tresnak ere ez dira eraiki.

Hau al da bakea?

Bai. Baina horrek ez du esan nahi ez dagoenik arazo seriorik. Politika eta demokraziako ohiko tresnekin konpondu beharko ditugu. Behintzat, indarkeriaren mehatxua desagertu da, eta aldaketa handia da.

Jon Enparantza euskal presoaren kasua gertatu da berriki: Espainiak Zaballatik atera du, Madrilgo espetxe batera eramateko, eta haren familia lau egunez egon da berririk izan gabe.

Onartezina iruditzen zait familiak berririk ez izatea lekualdatzeaz.

Euskal Herrian oraindik asko hitz egiten da iraganari buruz.

Iragana beti hortxe dugu egunero. Baina batzuetan ez da onuragarria iraganaz mintzatzea. Gai izan behar dugu etorkizuna eraikitzeko.

Zertan oinarrituta?

Funtsezkoa da instituzio publikoek bermatzea proiektu eta helburu politiko desberdinek modu librean funtzionatzea. Terrorismoaren desagerpenak lagundu behar du gizarte demokratiko baten osagai diren adostasuna eta desadostasuna egoten. Baina elkarbizitza on batek eskatzen du proiektu politiko nagusiek zatiketa ez bideratzea.

Autokritika ere hizpide da sarri.

Urkulluk ondo laburtzen du, esanik hiltzea gaizki egon zela. Oinarri ona da hori aitortzea. Zubiak dokumentalean zirrara eragin zidan Ibon Etxezarretak Maixabel Lasari esandakoak: ez diola sekula barkamena eskatu, egin zuena barkaezina delako. Hori da autokritikarik garrantzitsuena.

Giza eskubideen urraketa mota desberdinak egon dira hemen.

Bai, eta jazarriak, epaituak eta kondenatuak izan behar dira.

Liburu dendek iraungo al dute?

Liburuek paperean iraungo dute. Ez dakidana da zer neurritan, gure mundu hau ere aldatzen ari baita.]]>
<![CDATA[«Baldintzak sortu behar dira kartzela politika aldatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2019-11-02/baldintzak_sortu_behar_dira_kartzela_politika_aldatzeko.htm Sat, 02 Nov 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2019-11-02/baldintzak_sortu_behar_dira_kartzela_politika_aldatzeko.htm ETAren armagabetzean eta desegitean Eusko Jaurlaritzak egindakoaren deskribapena eta balorazioa txostena, eta joan den udaberrian aurkezteko asmoa zeukan, Jonan Fernandez (Tolosa, Gipuzkoa, 1962) Bizikidetza idazkari nagusiaren esanetan, baina, apirilerako Espainiako Gorteetarako hauteskundeak jarri zituztela eta, udazkenera atzeratzea erabaki zuen. Nahiz eta azaroaren 10ean berriro izango diren Espainiako bozak, lehendakaritzak erabaki du txostena ezagutaraztea; urriaren 14an aurkeztu zuen, Bilbon, hitzaldi batean. Txosten haren barruan dago Espetxe politikaren berbideratzea partekatzeko akordio proposamena; 2017ko martxokoa da, eta publikoki orain zabaldu du lehen aldiz.

Noiz osatu zenuten espetxe politika berriaren proposamena?

Ni idazkaritza honetan nagoenetik -2013 hasieratik-, kartzela politikaz beti aritu gara txostenak eta proposamenak egiten eta eguneratzen. Idatzizko lehen proposamena 2013ko udaberrikoa da, eta ezker abertzaleari eta Espainiako Gobernuari erakutsi genien. Diskrezioz kudeatzen saiatu izan gara, ikusten dugulako gai honetan ez dela erraza akordio bat lortzea aldaketa bat gerta dadin.

Espainiako Estatuan 2017ko martxoan zeuden euskal presoen %71 lau euskal kartzeletan egotea proposatu zenuten.

Proposamenak dio Jaurlaritzaren abiapuntua dela euskal presoek Euskal Herriko kartzeletan egon beharko luketela, baina, jakinekoa zenez Espainiako Gobernuak horren kontrako jarrera irmoa zeukala, tarteko proposamen bat egin genuen. Zaballako eta Iruñeko espetxeek presoen kopuru handi bat hartzeko aukera ematen dute, eta Martutenek eta Basaurik ere har ditzakete batzuk. Eta besteak, gehienez, 250 kilometrora leudeke. Frantziako Gobernuarekin ere tarteko irtenbideak bilatzen dira.

Euskal Herriratze eta gerturatze eskaeran bezala, «luze gabe ezartzeko» neurritzat jo zenituzten «izaera humanitariokoak»: preso eriak, adin txikikoen gurasoak eta 70 urtetik gorakoak.

Beti esan dugu lehentasuna dutela. 2017ko martxoaren 14an, Sarek preso gaixoez egindako bi txosten eman zizkion lehendakariak Mariano Rajoyri. Nonbaitetik hasi nahi genuen haien jarrera aldatzen.

Estatuko legedian ere oinarritu zineten eskariak egiteko.

Gureak ez dira soilik ikuspuntu politikoko proposamenak; legedian oinarritutakoak ere badira.

Dokumentuak dakar presoen urruntzeak ez duela «inondik ere zigorraren helburu gizarteratzailea bultzatzen». Era berean, diozue Langraiz bideko inork ez duela aitortu urrundu izanak eraginda ekin zionik gogoeta prozesuari; «hurbildu izanak erraztu eta azkartu egin die prozesua».

Gu urruntzearen aurka egotearen arrazoi bakarra ez da hori, ikuspuntu humanitario batetik ere bagaudelako kontra, presoen senideek eskubide batzuk dituztelako. Urruntzearen aurkako beste argudioa aipatutakoa da: Langraiz bideko kideek gizarteratzeari ekin ziotenetik, haietako inork ez du esan giltzarri izan denik urruti egotea preso. Giltzarria izan dena zera da: etxetik gertu egotea, eta hemengo gogoeta desberdinekin kontaktua izatea eta egoera ikuspuntu desberdinetatik begiratzea.

Horrez gain, uste al duzu euskal presoak hemengo kartzeletan baleude, izaera humanitarioko neurriak hartuko balira eta salatzen duten «salbuespeneko» legedia moldatuko balitz, gogoeta jakin batzuk egiteko berme eta malgutasun handiagoa luketela?

Guretzat ez dago aurrebaldintzarik presoak gerturatzeko. Legeagatik, senideengatik eta giza ikuspuntu batetik presoek gertu egon behar dute. Baina, hori esanda, gogoeta autokritiko batek lagunduko luke kartzela politika aldatzen. Bide horretan, eta Espainiako Gobernu egonkor bat behar dela ere esanda, Eusko Legebiltzarrean Memoria eta Bizikidetza lantaldean adostasun bat egongo balitz iraganaz, espetxe politikaz eta abar, horrek egoera egokiagoa sortuko luke aldaketa bat egoteko kartzela politikan. Oso garrantzitsua da adostasun bat egotea iraganaz.

Adierazpenei begiratuz, behintzat, ez al duzue autokritikan azpimarra handiagoa jartzen, gerturatzean eta izaera humanitarioko neurrietan baino, nahiz eta horiek lehentasuntzat jo?

Dena lotuta dago. Urtea joan eta urtea etorri, pankarta baten atzean jarriz aldatuko al da kartzela politika? Batzuentzat kontzientzia baretzeko nahikoa da testigantza hutsezko jarrera bat izatea, baina balio al du? Gure estrategia diskrezioz gauza asko egitea da. Baina, bide batez, aitortu behar da emaitzak oso urriak izan direla. Ahalegin handiak egin dira azken urteetan, guk jarraitzen dugu modu berean, baina emaitzak, oraingoz, oso urriak dira.

Jesus Loza Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkariak esaten du autokritika beharrezkoa dela presoak euskal kartzeletara eramateko.

Bai, hori da haien abiapuntua edo ikuspuntua. Guk beste bat daukagu, eta saiatzen gara desadostasun horri irtenbidea bilatzen, baina modu serioan planteatu behar da joko eremua.

Zein da eremu hori?

Adierazpenen eremuan ez dago. Oso erraza da hitz egitea.

Dialektika garrantzitsua da.

Baina hemen arazo humanitario bat dago, pertsonek pairatzen duten arazo bat da, eta ikusi behar da asko luzatzen ari dela eta konpondu behar dela. Pentsatu behar dugu nola sortzen ditugun baldintzak. Hor da Frantziako adibidea.

Azaltzen baduzu...

Nire ustez, Frantziaren kasuan txikia izan da aldaketa, baina denok ados egon gara pentsatzean aldaketa hori posible izateko baldintzak sortu behar genituela. Eta sortu ditugu. Gauza asko geratzen dira egiteko, baina ikuspuntu progresibo edo gradual bat izanda onartu da hori. Nola lortu, beraz, Espainian kartzela politika aldatzea? Baldintzak sortu behar dira horretarako, eta oso garrantzitsua da gogoeta kritikoa izatea. Izugarrizko akatsa iruditzen zait Memoria eta Bizikidetza lantaldean akordio bat egiteko aukera ez aprobetxatzea. Horko akordioak baldintza berriak sortzea ahalbidetuko luke.

Legebiltzarrak urruntzearen aurka onartu ditu ebazpenak, eta...

Nire ustez, talde parlamentarioak -ezker abertzalea ere sartuta-, adostasun batera iristen badira, non biktimez, iraganaz, giza eskubideez eta kartzela politikaz hitz egiten den, eta ETAri buruz zerbait esaten den, eta lantaldeko akordioaren ondoren Eusko Legebiltzarraren ebazpen bat badago eta hori Espainiako Kongresuan ere onartzen bada, baldintza berriak sortzeko aukerak egongo dira.

Espetxe politika berri baterako proposamenean, zera diozue: «Proposamen hau, Espainiako Gobernuarekin, parlamentuko taldeekin, Nafarroako Gobernuarekin, maila juridikoan lan egiten dutenekin eta gizarte eragileekin partekatzea da Eusko Jaurlaritzaren asmoa». Dokumentua 2017ko martxoaren 14koa da. Bi urte eta erdi pasatu diren honetan, Moncloarekin ez ezik, norekin egon zarete?

Proposamen honen jasotzaile nagusia Espainiako Gobernua zen, eta une batean elkarrizketarako gune zuzena lortu genuen; ematen zuen aurrerapauso bat izango zela aldaketa progresibo baterako, baina gero, Kataluniako egoera aitzakiatzat hartuta edo ez, bertan behera gelditu zen gunea. Nafarroako Gobernuarekin guztia partekatu dugu, eta lankidetzan aritu gara, eta aditu juridikoekin harremanetan gaude. Baina azkeneko bi-hiru urte hauetan Espainian egoera politikoa erabat ezegonkorra izan da: hauteskundeak, gobernu aldaketa, jarduneko gobernua...

Euskal Herrian egoera asko argitu da zuek Moncloari proposamena eman geroztik: ETA armagabetu eta desegin da, EPPK hasi zen legebidea jarraitzen...

Baina espetxeetako gaian erabakia Espainiako Gobernuak dauka.

Eragile sozialek jakinarazi digute orain jaso dutela zuen idatzia. Zergatik eduki duzue gordean?

Esperientziak erakusten digu gauzak argitaratzeak erretzea dakarrela. Baina urte batzuk pasatu dira proposamena osatu genuenetik, eta, Jaurlaritzak baduenez gardentasunarekin konpromiso bat, gauzak dokumentatu egin behar dira eta orain egin dugu publiko.

Ikusita PPren gobernuak jarrera itxia zeukala, zergatik ez zenuten bilatu euskal eragileen artean indar bat egitea hari begira?

Ondo bereiztu behar da zein den bakoitzaren zeregina, eta gu instituzio bat gara. Indar batuketa planteatzen da eragile sozialen eta politikoen artean, legebiltzarrean ere onartu izan dira ebazpenak, baina Jaurlaritzak bere paper instituzionalari eusten dio, eta hori da Espainiako Gobernuarekin harremana lantzea eta proposamen zehatzak egitea. Horrez gain, presoenean astero dago kasuren bat, eta hori ere kudeatzen dugu, nahiz eta horretaz ez den ezer esaten.

Iazko ekainean Pedro Sanchez Moncloara iristean, dokumentu berbera eman zion Iñigo Urkulluk. EPPK-koen artean 30en bat gerturatze egin dituzte, beste 30en bat bigarren gradu eman, bost presori irteera baimena… Espetxe politika aldatzen hasi al da PSOEren gobernua? Ala aldatu gabeko mugimenduak dira?

Askok nahiko genuke aldaketa sakonagoa eta azkarragoa izatea, baina urte askoan mugimendurik ez da izan, eta orain ate bat ireki da. Positiboki baloratu behar da hori, eta lagundu eta baldintzak sortu.

Lehendakaritzatik iaz zabaldu zen lantalde bat osatuko zutela bi gobernuek. Egon al da taldea?

Esan nahi zen elkarrizketarako gune bat zabaldu nahi zela. Badago.

Gaur egun indarrean segitzen al du espetxe politika berriaren proposamenak?

Filosofian bai, eta, adibidez, gerturatzeari buruz dauden zenbakiek adierazten dute materialki posible dela aldaketa hori egitea.

Proposamena «irekia» dela diozue. Beste euskal eragileekin egoteko asmorik ba al duzue?

Gu azkeneko urteetan eragileekin egon izan gara: Sarerekin, Etxerat-ekin… Benetan aukera bat irekitzen bada akordio bat bultzatzeko, guztiekin egongo gara, malgutasunez. Baina kontua da Espainiako Gobernuarekin, oraingoz, ez dugula lortu adostasun baterako modurik. Aldaketa txiki batzuk lortu dira, baina ez adostasun handi bat.

Memoria eta Bizikidetza lantaldea aipatu duzu lehen. Zergatik dago geldirik?

Arrazoi batengatik: iraganari buruzko gogoetarengatik. Beste guztian posible da adostasun bat lortzea: kartzelan politikan, biktimen inguruan, giza eskubideez…

Noren erantzukizuna da, zure ustez, lantaldearen blokeo hori?

Ez da onargarria ETAk giza eskubideetan egindako urraketen balorazio kritiko bat ez egitea. Ulergarria ere ez da. Gogoeta kritiko hori egin behar da, nire ustez. Berdin dio esaldi batekin edo beste batekin egitea. Duela oso gutxi FARCekoek Bakerako Jurisdikzio Berezian ez dute soilik aitortu beraiek eragindako mina; horretaz izandako ardura politikoa eta etikoa ere aitortu dute.

Arrautza ala oiloa... Ezker abertzaleak ikusiko balu aurrerabiderik euskal presoen auzia bukatzen hasteko, zure ustez ez al luke prestasunik izango beste urrats batzuk ere egiteko?

Gu gerturatzearen alde aspalditik ari gara. Gainera, ETAren biktima batzuk aldarrikapen horren alde jarri dira; batzuek izena eman dute, parte hartu dute manifestazioetan eta abar. Eta testuinguru horretan ezer ez esatea… Giza eskubideen urraketen balorazio kritikoa egitea da autokritika, eta iruditzen zait horrek gauza batzuk abiaraziko lituzkeela.

Zuen proposamenak marrazten al du presoen auziaren bukaera?

Bai, gizarteratze prozesuaren bidez. Zaila da egutegian zerumuga bat ezartzea, baina bidea argi dago: presoen gizarteratze prozesua bultzatu behar da, eta, horretarako, lan ildo bat aurreikusita daukagu, programekin eta. Gizarteratze prozesurako, alde batetik, adostasuna behar da ezker abertzalearekin eta EPPKrekin, eta, bestetik, Espainiako Gobernuarekin.

FARC aitatu duzu. Kolonbian bake ituna egon zen. Posible ikusten al duzu bake eta normalizazio akordioa lortzea Madrilekin?

Horretarako egiten dugu lan. Kartzela politikak eragin handia du bizikidetzan. Gainera, jokoan daude eskubide batzuk: senideenak eta presoenak; eta biktimenak ere bai -egia eskatzen dabiltza-. Hori dena uztartu egin behar da, eta akordio bat lortzea behar-beharrezkoa da, jakinda zaila dela, baina, era berean, jakinda denboraren perspektibak asko laguntzen duela. Eta insistitu nahi dut: prozesu horretan faktore garrantzitsu bat litzateke iraganaz gogoeta kritikoa egitea. Hori egitea ez da inola ere umiliazio bat; nire ustez, politikoki heldutasunaren eta indarraren adierazle bat da. Guztiok egiten ditugu akatsak, eta batzuek, akats larriak, eta pertsona bati bizitza kentzea akats larria da.

Gauzak honela, Jon Enparantza 11/13 auzikoa -akordioa egon zen- Madrilera urrundu dute Zaballatik, eta Arantza Zulueta Valentziara eramatekoak direla zabaldu da Madrildik. Arduradun instituzionalak ez zarete atera desadostasuna azalduz.

Ez dugu ulertzen urruntze hori, eta ez dugu bat egiten. Gaizki egina dago. Presoak gerturatzeko garaia da. Guk horrelako kasuetarako badugu protokolo bat, eta, batez ere, lana diskrezioz egiten dugu. Batzuetan lortzen da eskatzen duguna, eta besteetan ez. Gogoeta bat ere egin behar da: Segurako auzian [Batasuneko] Mahai Nazionalekoek, Ekineko bi auzietakoek eta orain 11/13 sumariokoek [47tik 45ek] lortu zuten epaiketaren ondoren kartzelan ez sartzea, kasu bakoitzean nola edo hala iraganari buruzko azterketa kritiko bat egin izan delako -kasu batzuetan, oso esplizitua-, eta horrek lagundu du gauza batzuk aldatzen. Gainera, epaiketetan biktimekin adostasuna lortu da, eta hori oso garrantzitsua da. Beraz, alde batera utzi da testigantza hutsezko jarrera, eta baldintzak sortu. Lortu dira akordioak auzi horietan. Guk jendaurrean adierazi dugu ongi iruditu zaigula hori guztia, eta, gainera, ahal izan dugun neurrian baldintzak sortzen lagundu genuen.]]>
<![CDATA["Gizarteratze prozesurako adostasuna behar da"]]> https://www.berria.eus/albisteak/173199/gizarteratze_prozesurako_adostasuna_behar_da.htm Fri, 01 Nov 2019 07:44:15 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/173199/gizarteratze_prozesurako_adostasuna_behar_da.htm Espetxe politika berria] Gure proposamenaren jasotzaile nagusia Espainiako Gobernua zen, eta une batean elkarrizketarako gune zuzena lortu genuen; ematen zuen aurrerapauso bat izango zela aldaketa progresibo baterako, baina, gero, Kataluniako egoera aitzakiatzat hartuta edo ez, bertan behera gelditu zen gunea". - "Zaila da egutegian zerumuga bat ezartzea, baina bidea argi dago: presoen gizarteratze prozesua bultzatu behar da, eta, horretarako, lan ildo bat aurreikusita daukagu, programekin eta. Gizarteratze prozesurako, alde batetik, adostasuna behar da ezker abertzalearekin eta EPPKrekin, eta, bestetik, Espainiako Gobernuarekin". - "Gure estrategia diskrezioz gauza asko egitea da. Baina, bide batez, aitortu behar da emaitzak oso urriak izan direla". - "[Herenegun programa] Polemikaren ondoren, 32 ekarpen desberdin jaso ditugu. Orain aldaketak sartzen ari gara. Agindutakoa betetzen ari gara, eta espero dugu azaro erdialdean edo bukaeran bideoak ikusteko moduan egotea".]]> <![CDATA[«Tortura hutsa da hau»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-10-29/tortura_hutsa_da_hau.htm Tue, 29 Oct 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-10-29/tortura_hutsa_da_hau.htm
Haren kasua eta urruntze politika gaitzesteko, elkarretaratze bat egin zuten atzo arratsaldean, Donostian, Antigua auzoan, Sare plataformak deituta. Urruntzearen bidez, Madrilek «salbuespen politikari» eustea deitoratu zuen Inaxio Oiartzabal Sareko bozeramaileak. «Tortura hutsa» izan dela salatu du sendiak.

Enparantzaren etxekoek ostiralean modu ez-ofizialean jakin zuten Zaballatik atera zutela. Sendiak eta Alfonso Zenon abokatuak Zaballara hots egin zuten, baina ez zieten informaziorik eman. Gero ere ez zien eman Madrilek. «Bahituta izan dute Jon, eta inkomunikatuta», adierazi du haren bikotekide Maider Alustizak. «Nahiz eta Jonek lehen ere antzeko egoerak bizi izan dituen, oso gogorra egin zaigu. Hau tortura hutsa da harentzat eta senideontzat».

Espetxeetako Erakundeetako iturri batek igandean BERRIAri esan zion Enparantzaren lekualdatzea «arrunta» zela, ez «zuzena» —egun batekoa—, eta, ondorioz, bost egunekoa izan zitekeela. Halakoetan, «segurtasun arrazoiengatik», ez dute jakinarazten presoa unean-unean non daukaten, ezta nora daramaten ere. Bidaian Guardia Zibilaren eskuetan izaten da. Aldiz, Zaballan jarraitzen du 11/13 auziko beste espetxeratuak: Arantza Zuluetak. Abokatuak dira biak.

Bisitak, urrutirago

Madrilen jokabidea salatu du Alustizak. «Sistematikoki ezartzen du politika hau, eta mendekua etengabekoa da. Gatazkako egoera zentzu batean aldatu da, baina euskal presoen eta haien senideonak aldatu gabe segitzen du». Adibide gisa jarri du Enparantzaren ama (80 urtekoa) lehengo larunbatean zela hari lehen bisita egitekoa, Zaballan. «Bisita galdu zuen». Presoaren bi umek, berriz, azaroaren 2rako zuten lehen hitzordua Gasteizko espetxean —beste hiru umek hil honetan egin diote bisita han—. «Orain Jon bisitatu ahal izateko kilometro gehiago egin beharko ditugu, horrek dakartzan arriskuarekin, denborarekin, gastuarekin...».

Sareko eledun Oiartzabalek dio «mendekua» eta familiaren aurkako «zigor bat» dela gertatutakoa. «Haien sufrimendua handitu du. Bakean eta elkarbizitzan bizi nahi duen jendarte bati ez dio mesederik egiten». Ezinbestekotzat jo du presoen auziari «aterabidea» ematea.

Irailaren 16an hasi eta bukatu zen 11/13 auziko 47 lagunen aurkako epaiketa, Madrilen, eta, aldeen arteko akordio bat dela bide, Espainiako Auzitegi Nazionalak Zuluetari eta Enparantza soilik ezarri zien bi urtetik gorako espetxea: Zuluetari hiru urte, sei hilabete eta hamazazpi egunekoa; Enparantzari, bi urte, zazpi hilabete eta hiru egunekoa. Biak lehendik egonak ziren preso, behin-behinean.]]>
<![CDATA[Jon Enparantza Estremeran dago, ostiralean Zaballatik atera ostean]]> https://www.berria.eus/albisteak/172954/jon_enparantza_estremeran_dago_ostiralean_zaballatik_atera_ostean.htm Mon, 28 Oct 2019 20:13:10 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/172954/jon_enparantza_estremeran_dago_ostiralean_zaballatik_atera_ostean.htm Etxerat elkarteak larunbateanohar baten bidez adierazizuen Estremerara zeramatela. Aldiz, Zaballan segitzen du 11/13 auziko beste espetxeratuak: Arantza Zuluetak. Abokatuak dira biak. Espetxeetako Instituzioetako iturri batek atzo BERRIAri esan zion Enparantzaren lekualdatzea bost egunekoa izan zitekeela.Iturri berak adierazi zuen lekualdatze egoeran zeukatela euskal presoa, eta halakoetan "segurtasun arrazoiengatik" ez dutela esaten unean-unean non dagoen. Ez zuen jakinarazi nora zeramaten. Gehienezko bost eguneko lekualdatzearen ardura Guardia Zibilak du. Presoen bi lekualdatze mota ditu Espainiako Gobernuaren espetxe administrazioak: zuzena -egun berean egiten dena- era arrunta -"ordinario", Madrilen hitzetan-, gehienez, bost egunekoa. Sare: "Familiaren sufrimendua handitu du" Enparantzaren senideek ostiralean modu ez-ofizialean jakin zuten presoa Zaballatik atera zutela, baina ez zekiten justu nora zeramaten, Espetxeetako Erakundeek ez zietelako informaziorik eman eta presoak gaur arratsaldera arte ezin izan duelako telefono deia egin. Presoarenama (80 urte) larunbatean zen hari lehen bisita egitekoa. Bisita galdu zuen. Presoaren bi umek azaroaren 2rako zuten Zaballako bisita hitzordua; orain, kilometro gehiago egin beharko dituzte. Haren beste hiru umek hil honetan egin diote bisita Arabako espetxean. Sareko eledun Oiartzabalek esan du "mendekua" eta familiaren aurkako "zigor bat" dela gertatutakoa. "Haien sufrimendua handitu du. Bakean eta elkarbizitzan bizi nahi duen jendarte bati ez dio mesederik egiten". Ezinbestekotzat jo du presoen auziari "aterabidea" ematea. Etxerat elkarteak Pedro Sanchezen gobernuaren jokabidea salatu zuen larunbateko prentsa oharrean, eta urruntzea amaitzeko eskatu . Martxoan, aske Joan den astearteanEfe berri agentziak Espetxeetako Instituzioetako idazkaritza nagusiko iturriak aipatuz baieztatu zuen Zuluetak eta Enparantzakgehienez bost hilabete eta bost egun egingo dituztela preso. Hala, datorren urteko martxo hasieran aterako dira aske. Irailaren 16an hasi eta bukatu zen auziko 47 lagunen aurkako epaiketa, eta, aldeen arteko akordio bat dela bide,Espainiako Auzitegi NazionalakZuluetari eta Enparantza soilik ezarri zien bi urtetik gorako espetxea:Zuluetari hiru urte, sei hilabete eta hamazazpi egunekoa; Enparantzari, bi urte, zazpi hilabete eta hiru egunekoa. Biak lehendik egonak ziren preso, behin-behinean: Zulueta hiru urte eta hilabete batez, eta Enparantza bi urte eta bi hilabetez. EH Bilduk gogorarazi du Enparantza ez urruntzeko eskatzen duen adierazpen bat onartu zuela Donostiako Udalakostegunean. "Salbuespenezko espetxe politikarekin amaitu" behar dela adierazi du. Alaitz Aramendi, Roazhongo kartzelara Etxerat-ek esan duenez, Alaitz Aramendi euskal presoa Roazhongo (Bretainia) kartzelara lekualdatu du Frantziako Gobernuak, Roannekotik (Frantzia). Justizia Ministerioak eta euskal ordezkaritzak hitz egin dutenaren arabera, Frantziako Estatuan diren zortzi emakume euskal presoak Roazhonen batu nahi dituzte, betiere hala nahi dutenak. Aramendiz gain, Alaitz Areitio eta Saioa Sanchez han daude, lehendik. Reaun, Izaskun Lesaka, Ainhoa Ozaeta eta Iratxe Sorzabal daude, eta Roannen, LorentxaBeirie eta Itziar Moreno.]]> <![CDATA[PSE-EEk eta PPk soilik egingo dituzte Gernikako itunaren aldeko ekitaldiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/006/001/2019-10-26/pse_eek_eta_ppk_soilik_egingo_dituzte_gernikako_itunaren_aldeko_ekitaldiak.htm Sat, 26 Oct 2019 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1891/006/001/2019-10-26/pse_eek_eta_ppk_soilik_egingo_dituzte_gernikako_itunaren_aldeko_ekitaldiak.htm
Jaurlaritzako egungo lehendakari Iñigo Urkullu atzo Vocento taldeko egunkarietan mintzatu zen estatutuaren 40. urteurrenaz, iritzi artikulu batean, baita legebiltzarrean ere, talde parlamentarioek galdetuta. Adierazi du urteurrenak balio duela «duguna baloratzeko», baina ituna berritzearen alde egin du.

Espainiako Estatuaren «birzentralizazioa» deitoratu du Urkulluk, eta euskal eragile batzuek estatutua «borrokatu eta boikotatu» izanari ere egin dio kritika. Ituna aintzat hartu beharraren garrantzia nabarmendu du, baina ohartarazi du ez dela etorkizunera begirako berme bat. Horregatik deritzo akordio berri bat behar dela, eta akordioa «zabaldu» egin behar dela 1979kotik. Orduan, alderdi nagusien artean, alde agertu ziren EAJ, PSE, EE eta UCD, abstentzioa eskatu zuen HBk, eta kontrako botoa APk.

Urkulluk azaldu du estatutu berri bat izateko bideak «instituzionala» behar duela. Uste du bermea duen aldebiko itun bat lortu behar dela EAEren eta Madrilen artean. «Baina hori ez da berria, eredu arrakastatsua baita Kontzertu Ekonomikoa». Azken berrogei urte hauetan erkidegoan «aurreratu» egin dela esan du, «eta orain berriro bide eraikitzailea, bideragarria, eraginkorra eta praktikoa adostea da kontua».

PSE-EEren aitortza

Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak adierazpen bat zabaldu du bideo baten bidez, berak ere Gernikako ituna goresteko. «Autogobernuari esker, euskaldunok lortu dugu politikoki egituratzea, eta herri bezala aurrera egin dugu. Autogobernua da gaurko ongizatea eta ezberdinen arteko elkarbizitza lortzeko tresna».

Mendiak esan du estatutuari esker EAEk «administratu» izan dituela bere baliabideak eta bermatu izan dituela zerbitzu publikoak. «Hori ahalbidetu zuten guztiei zor diegu; diktadura eta errepresioa pairatu zituztenei, eta ETAren terrorismoaren aurrean erresistitu zutenei. Estatutuaren 40. urteurren honetan, akordio haien protagonista izan ziren guztiak aitortu nahi ditut».

Alfonso Alonso EAEko PPko presidentea ere 1979ko itunaren alde agertu da, hura delakoan «Euskadin elkarbizitzaren eta erkidegoa Espainiako parte izatearen bermea». Aldiz, adierazi du subiranotasuna «kaos bat» dela. «Abertzaleen eta ez-abertzaleen elkargunea da estatutua». EAJk eta EH Bilduk Eusko Legebiltzarrean estatus politiko berriaren oinarrietan lortua duten akordioa kritikatu du Alonsok.]]>
<![CDATA[Zuluetak eta Enparantzak bost hilabete egingo dituzte preso]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1950/004/002/2019-10-23/zuluetak_eta_enparantzak_bost_hilabete_egingo_dituzte_preso.htm Wed, 23 Oct 2019 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1950/004/002/2019-10-23/zuluetak_eta_enparantzak_bost_hilabete_egingo_dituzte_preso.htm
Irailaren 30ean Zaballako (Gasteiz) kartzelan sartu ziren, eta datorren urteko martxo hasieran aterako dira aske. Espetxeko Tratamendu Batzordearen proposamenez, bigarren graduan ezarri dituzte. Zuluetari hiru urte, sei hilabete eta hamazazpi eguneko kartzela zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak; Enparantzari, berriz, bi urte, zazpi hilabete eta hiru egunekoa. Biak lehendik egonak ziren preso, behin-behinean: Zulueta hiru urte eta hilabete batez, eta Enparantza bi urte eta bi hilabetez.

11/13 sumarioko auzipetuen abokatuek eta fiskaltzak egin zuten akordioa, eta horra batu ziren AVT eta Dignidad y Justicia akusazioak. Euskal presoen eskubideen alde aritutako abokatu eta elkarte batzuen aurkako epaiketa izan zen. 45 auzipeturi «erakunde terrorista batean parte hartu izana» egotzi zien epaiak, eta urte eta erdi eta bi urtera arteko espetxe zigorra jarri zieten. Enparantzari eta Zuluetari «erakunde terrorista bateko kide izatea» leporatu zien sententziak.

Zigor Garrori buruzkoa gaur

Zigorrak Ezartzeko Frantziako Dei Auzitegiak gaur aztertuko du Zigor Garro euskal presoak baldintzapean aske uzteko egindako eskaria —berriki bi irteera baimen eman dizkiote, lehen aldiz—. 2006an atzeman zuten Garro, ETArekin lotuta, eta Mont-de-Marsanen dago preso, iazko otsailetik. 2020ko udaberrian du kondena amaiera, eta Frantziak Hegoaldeko preso bati emandako lehen baldintzapekoa litzateke.]]>
<![CDATA[Madrilek baieztatu du Enparantza eta Zulueta martxoan aterako direla espetxetik]]> https://www.berria.eus/albisteak/172765/madrilek_baieztatu_du_enparantza_eta_zulueta_martxoan_aterako_direla_espetxetik.htm Tue, 22 Oct 2019 17:19:39 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/172765/madrilek_baieztatu_du_enparantza_eta_zulueta_martxoan_aterako_direla_espetxetik.htm Irailaren 16an hasi eta bukatu zen auziko 47 lagunen aurkako epaiketa, eta, parteen arteko akordio bat dela bide, Zuluetari eta Enparantzari bi urtetik gorako espetxe zigorra ezarri zieten. Zaballako (Gasteiz) kartzelan irailaren 30ean sartu ziren, etadatorren urteko martxo hasieranaterako dira aske.Espetxeko Tratamendu Batzordearen proposamenez, bigarren graduan ezarri dituzte. Zuluetari hiru urte, sei hilabeteko eta hamazazpi eguneko kartzela zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak; Enparantzari, berriz, bi urte, zazpi hilabete eta hiru egunekoa. Biak lehendik egonak ziren preso, behin-behineko egoeran: Zulueta hiru urte eta hilabete batez, eta Enparantza bi urte eta bi hilabetez.

11/13 sumarioko auzipetuen abokatuek eta fiskaltzak egin zuten akordioa, eta horra batu ziren AVT eta Dignidad y Justicia akusazioak. Euskal presoen eskubideen alde aritutako abokatu eta elkarte batzuenaurkako epaiketa izan zen. 45 auzipeturi"erakunde terrorista batean parte hartu izana" egotzi zienepaiak, etaurte eta erdi eta bi urtera arteko espetxe zigorra jarri zieten.Enparantzari eta Zuluetari"erakunde terrorista bateko kideizatea" leporatu zien sententziak. Beñat Zarrabeitia auzipetuak BERRIAn esan zuen "herri ekarpen modura ulertu" zutela akordioa, "ez justizia terminoetan".]]>
<![CDATA[ELKARTASUNA, ETA BURUJABETZA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2053/002/001/2019-10-20/elkartasuna_eta_burujabetza.htm Sun, 20 Oct 2019 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2053/002/001/2019-10-20/elkartasuna_eta_burujabetza.htm Askatasuna. Erreferenduma ez da delitua izan du leloa, eta Kataluniako prozesu independentistaren aurkako zigor epaia dela-eta deitu zuen manifestaziora. Berriro erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarria egiteko ere baliatu du. «Euskal eta katalan etorkizuna libre eta demokratikoki erabaki ahal izatea aintzat hartuko duen konponbide demokratikoa behar dugu», esan du, hitzaldian. «Borondatea argi adierazteko eta gauzatzeko» mekanismoak eskatu ditu horretarako.



Milaka herritar bildu dira. Euskal instituzioetako kideen eta eragile politiko eta sindikalen ordezkarien artean izan dira, besteak beste, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia, EAJren EBBko Andoni Ortuzar, Joseba Aurrekoetxea eta Joseba Egibar, EH Bilduko Maddalen Iriarte eta Rebeka Ubera EAEko legebiltzarkideak eta Mertxe Aizpurua eta Jon Iñarritu Espainiako Kongresuko diputatuak, EAtik Carlos Garaikoetxea alderdiko presidente ohia eta Maiorga Ramirez Nafarroako parlamentarioa, Sortutik Arkaitz Rodriguez idazkari nagusia eta Rafa Diez zuzendaritzakidea, EAEko Ahal Dugu-ko idazkari nagusi Lander Martinez, Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia eta Garbiñe Aranburu LABekoa, Eneko Goia Donostiako alkatea, Gemma Zabaleta Jaurlaritzako sailburu ohi eta PSE-EEko kide ohia, Altsasuko auziko presoen gurasoak... Pankarta Fermi Rubiralta, Fermin Muguruza, Anari, Bel Pozueta, Jule Goikoetxea, Josu Etxaburu, Lluis Llach, Amalur Alvarez, Carlos Garaikoetxea, Gemma Zabaleta, Xabier Euzkitze eta Irantzu Perellok eraman dute.

Independentzia; Katalunia aurrera; Preso politikoak, askatasuna; Erreferenduma ez da delitua; Altsasukoak askatu eta Presoak kalera, amnistia osoa izan dira gehien entzun diren oihuak. Jendetza bildu den seinale da BERRIAk hartutako erreferentzia bat: San Martin kalearen bukaeran martxaren burua pasatu denetik ordubete eta lau minutura igaro dira azkenak. Burua Maria Cristina hotel parean zenean, bukaera Antiguako tuneletik irteten ari zen.

Amalur Alvarez eta Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileek eman dute dinamikaren mezua, hitzaldian txandaka arituz. «Burujabe izan, erabakitzeko» aldarrikatu dute, eta «erabaki, libre izateko» erantsi. Aitortu dute «ziurgabetasun garaiak» direla hauek, baina eskatu dute «baikortasunez eta beldurrik gabe» aurre egiteko. «Ezer ez denean segurua, guztia da posible». Eta herritarren garaia da, dinamikaren iritzian. «Ahalduntzeko garaia. Ekintza kolektiboak jendea ahaltsu bilakatzen duelako, zailtasunak eta harresiak gainditzeko gai izan arte. Batzuetan ematen du iluntasuna nagusi dela. Baina beti dago itxaropena; izan gaitezen itxaropenaren militanteak. Bidea ikusteko argitasuna badago. Mugi gaitezen!». Gainera, Gure Esku-ren ustez, «hiru helduleku» daude aurrerabiderako: eskubideak; «herri honen» erabakitzeko eta eraikitzeko gaitasuna; eta herritarren sormen eta amets egiteko gaitasuna.

Katalan ordezkari independentisten aurkako «estatu epaia» salatu dute hitzaldiaren hasieratik. «100 urteko espetxe zigorra jarri dizuete; funtsean, oinarrizko eskubideak erabiltzeagatik eta katalan guztiei estatus politikoari buruz bozkatzeko aukera emateagatik. A zer bidegabekeria! Honek zerikusi gutxi du justiziarekin».

Kataluniakoa «auzi politikoa» dela adierazi du Gure Esku-k, baina Espainiako Estatuak «muinari elkarrizketaren bidez» ekin beharrean zigorra eta «errepresioa» erabili dituela. «Hori ez da bidea! Bidea elkarrizketa da, begirunea, demokrazian sakontzea, herritarren hitza entzutea. Demokraziaren oinarrien kontra egiteko prest daude. Epai honek benetako krisi demokratikoa ekarri du».

«Inboluzioa»

Erabakitzeko eskubidearen aldeko euskal dinamikak uste du mobilizazio sozialaren, protesta masiboaren, disidentzia politikoaren, desobedientzia zibilaren eta autodeterminazio eta erabakitzeko eskubideen aurkako «kriminalizazioari» heldu diola Madrilek, «aurrekaririk gabekoa». «Onartezina da, geratu egin behar da kriminalizazio hau, geratu egin behar da inboluzio hau». Altsasuko auzia ere gogoratu dute, bide batez, han ere Espainiako Estatuak jokabide berarekin erantzun duela esanda.

Eskoziako prozesuan Erresuma Batuak daukan jarrerarekin alderatu dute Espainiakoa. Hala, Gure Esku-k adierazi du Eskozian «legezkoa eta nazioarteko komunitateak aitortua» izango den erreferendum berri bat prestatzen ari diren bitartean, «Europa hegoaldean» erreferendum baten antolaketa sedizio delitutzat hartzen ari direla. «Ez da posible».

Estatus politiko-juridikoa erabakitzeko ez ezik, eskubideak «gizarte justuagoa eraikitzeko, askoz berdinzaleagoa, solidarioagoa, pobreziarik gabe, prekaritaterik gabe, bazterketarik gabe eta feminizidiorik gabe» izateko ere erabili behar dela esan du Gure Esku-k. «Oinarrizko eskubideen defentsa ezinbesteko iparrotza da garai hauetarako».

Amaieran, bederazi herritarrek Dolors Bassa, Carme Forcadell, Jordi Cuixart, Joaquim Forn, Oriol Junqueras, Raul Romeva, Josep Rull, Jordi Sanchez, eta Jordi Turull Kataluniako auziko presoen esaldi bana irakurri dute. Lluis Llach katalan abeslaria ere izan da Donostiako oholtzan; hitzaldi bat egin ostean, L'Estaca kantatu du.

Joxan Artzeren poema bat leitu du Etxaburuk: «Batek goserikan diraueno ez gara gu asetuko, beste bat loturik deino ez gara libre izango». Eta ondoren esan du, katalan preso zigortuei mezua zuzenduz: «Zuek preso iraun bitartean, gu ez gara libre izango». ]]>
<![CDATA[«Afiliatuen hitza entzun» dadila eskatu du EAko ildo kritikoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2019-10-20/afiliatuen_hitza_entzun_dadila_eskatu_du_eako_ildo_kritikoak.htm Sun, 20 Oct 2019 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2019-10-20/afiliatuen_hitza_entzun_dadila_eskatu_du_eako_ildo_kritikoak.htm
Primarioetarako 400 abal aurkeztu zituen Maiorga Ramirez ildo kritikoko hautagaiak, baina EAko hauteskunde batzordeak ez du onartu hautagaitza, lurralde esparru bakoitzean gutxienez bost abal ez dituela lortu esanda. Hautagaiak helegitea aurkeztu zuen hauteskunde batzordean —berme batzordean oraindik ez—, baina haren ildoko iturriek azaldu dute oraindik ez dutela erantzunik jaso. «EAn arduraduna ez da inoiz atzeko atetik aukeratu, beste alderdietan eta eragileetan ere ez, baina zuzendaritza horren bila ari da», deitoratu zuen Larrañagak. «Bi hautagaitzak baldintza beretan lehiatzea eragotzi du».

Amara auzoko hotel batean egindako agerraldian izan ziren Carlos Garaikoetxea Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohi eta EAko presidente ohia, Manuel Ibarrondo EAko lehen presidentea, Iratxe Lopez de Aberasturi EAko Arabako koordinatzailea, Ikerne Badiola eta Onintza Lasa zuzendaritzakide izandakoak, Josu Ruiz, Eva Aranguren... Hoteleko aretoa bete egin zuten.

Abalen auzia

Ekainean Pello Urizarrek bere kabuz idazkari nagusi postua utzi ondoren, EAko zuzendaritzak erabaki zuen primarioak egitea. Hil honen 25erako deitu zuen barne bozketa, eta, ofizialki, Eva Blancorena da hautagaitza bakarra. 60 abal aurkeztu zituen hark, eta, hauteskunde batzordearen arabera, baldintzak bete ditu primarioetan lehiatzeko.

Ekainean onartutako araudi aldaketak eskatzen zuen herrialde esparru bakoitzean gutxienez bost abal lortu behar dituela hautagaiak. Joan den astean berme batzordeak herrialdekako baldintza hori kendu egin zuen, baina ondoren Nazio Batzarrak araudia bere horretan utzi zuen, aldeko 55 botorekin eta kontrako 39rekin. 39 kideek salatu zuten Batzar Nazionala derrigortuta dagoela berme batzordearen erabakia errespetatzera; aldiz, batzar nazionalak azpimarratu zuen alderdiaren organo gorena dela.

Larrañagak nabarmendu zuen primarioen helburua «militantzia aktibatzea» zela. Haren esanetan, ordea, «konfrontazio aitzakia bilakatu da». Egoera «tristeziaz» bizi dute.

Agerraldian ez zuten EH Bilduko antolaketaz aipamenik egin. Kritikoek EAren protagonismo handiagoa aldarrikatzen dute, eta ohartarazi dute ildo ofizialak EA EH Bilduren barruan «urtu» nahi duela. Beharrezko ikusten dute Euskal Herrian sozialdemokrazia defendituko duen alderdi bat egotea.]]>
<![CDATA[Tsunamiari olatua Donostian]]> https://www.berria.eus/albisteak/172668/tsunamiari_olatua_donostian.htm Sat, 19 Oct 2019 20:27:29 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/172668/tsunamiari_olatua_donostian.htm
Milaka eta milaka lagun bildu dira manifestazioan -lehenak Maria Cristina parean ziren bitartean, azkenak Antiguako tuneletik irteten ari ziren oraindik-. Donostian izan dira EAJtik Joseba Egibar eta Andoni Ortuzar; Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea; Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia eta Eneko Goia Donostiako alkatea; EH Bildutik Maddalen Iriarte EAEko legebiltzarkidea eta Mertxe Aizpurua diputatua; EAtik Carlos Garaikoetxea eta Maiorga Ramirez; Ahal Dugu-tik Lander Martinez; Sortuko Arkaitz Rodriguez eta Rafa Diez; Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia eta Garbiñe Aranburu LABekoa. Manifestazioburua, berriz, pankartarekinFermiRubiralta, Fermin Muguruza, Anari, Bel Pozueta, Xabier Euzkitze eta Jule Goikoetxea, besteak beste.

Amalur Alvarez eta Josu Etxaburu Gure Esku-ko eledunek eman dute dinamikaren mezua, hitzaldian txandaka arituz. "Burujabe izan, erabakitzeko" aldarrikatu dute, eta "erabaki, libre izateko" erantsi. Aitortu dute "ziurgabetasun garaiak" direla hauek, baina eskatu dute "baikortasunez eta beldurrik gabe" aurre egiteko. "Ezer ez denean segurua, guztia da posible". Eta herritarron garaia da, dinamikaren iritzian. "Ahalduntzeko garaia. Ekintza kolektiboak jendea ahaltsu bilakatzen duelako, zailtasunak eta harresiak gainditzeko gai izan arte. (…) Batzuetan ematen du iluntasuna nagusi dela. Baina ez, beti dago itxaropena, izan gaitezen itxaropenaren militanteak. Bidea ikusteko argitasuna egon badago. Mugi gaitezen!".

"Gainera", Gure Esku-ren ustez, "hiru helduleku" daude aurrerabiderako: eskubideak; "herri honen" erabakitzeko eta eraikitzeko gaitasuna; eta herritarrek duten sormen eta amets egiteko gaitasuna.

Katalan ordezkari independentisten aurkako “estatu epaia" salatu dute hitzaldiaren hasietatik. "100 urteko espetxe zigorra jarri dizuete; funtsean, oinarrizko eskubideak erabiltzeagatik eta katalan guztiei estatus politikoari buruz bozkatzeko aukera emateagatik. A zer bidegabekeria! Honek zerikusi gutxi du justiziarekin".

Kataluniakoa "auzi politikoa" dela esan du Gure Esku-k, baina Espainiako Estatuak "muinari elkarrizketaren bidez" ekin beharrean, zigorra eta "errepresioa" erabiltzen dituela. "Hori ez da bidea! Bidea elkarrizketa da, begirunea, demokrazian sakontzea, herritarren hitza entzutea. Demokraziaren oinarrien kontra egiteko prest daude. Epai honek benetako krisi demokratikoa ekarri du". "Kriminalizazioa" Erabakitzeko eskubidearen aldeko euskal dinamikak uste du mobilizazio sozialaren, protesta masiboaren, "disidentzia politikoaren", desobedientzia zibilaren eta autodeterminazio eta erabakitzeko eskubideen aurkako "kriminalizazioari" heldu diola, "aurrekaririk gabekoa". "Onartezina da, geratu egin behar da kriminalizazio hau, geratu egin behar da inboluzio hau". Altsasuko auzia ere gogoratu du, bide batez, han ere Madrilek jokabide berarekin erantzun duela esanda.

Eskoziaren prozesuan Erresuma Batuak daukan jarrerarekin alderatu du Espainiako Estatukoa. Hala, adierazi du Eskozian "legezkoa eta nazioarteko komunitateak aitortua" izango den erreferendum berri bat prestatzen ari diren bitartean, "Europa hegoaldean" erreferendum baten antolaketa sedizio delitutzat hartzen ari direla. "Ez da posible".

Estatus politiko-juridikoa erabakitzeko ez ezik, eskubideak "gizarte justuagoa eraikitzeko, askoz berdinzaleagoa, solidarioagoa, pobreziarik gabe, prekaritaterik gabe, bazterketarik gabe eta feminizidiorik gabe" izateko ere erabili behar dela esan du Gure Esku-k. "Oinarrizko eskubideen defentsa ezinbesteko iparrotza da garai hauetarako".

Lluis Llach katalan abeslaria ere izan da martxan. Hasieran hitz egin du, eta Espainiak epaiarekin eskubide politikoen kontra egin duela salatu du. Manifestazio baketsu handiak izan direla, eta haien ondoren Poliziaren probokazioak gertatu direla deitoratu du. Eta azpimarratu du independentismoa beti "mugimendu baketsua" izan dela. Manifestazioaren amaieran L'Estacaabestu du, une erabat hunkigarrian. Joxan Artzeren poema bat leitu du Etxaburuk: "Batek goserikan diraueno ez gara gu asetuko, beste bat loturik deino ez gara libre izango". Eta ondoren esan du, katalan preso zigortu berriei mezua zuzenduz: "Zuek preso iraun bitartean, gu ez gara libre izango".]]>
<![CDATA[EAko ildo kritikoak zuzendaritzari eskatu dio hautetsontziak jartzeko idazkari nagusia hautatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/172661/eako_ildo_kritikoak_zuzendaritzari_eskatu_dio_hautetsontziak_jartzeko_idazkari_nagusia_hautatzeko.htm Sat, 19 Oct 2019 08:53:24 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/172661/eako_ildo_kritikoak_zuzendaritzari_eskatu_dio_hautetsontziak_jartzeko_idazkari_nagusia_hautatzeko.htm