<![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 19 Feb 2020 05:12:25 +0100 hourly 1 <![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Espainiak ezin du Pla berriro epaitu etakide izatea leporatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/008/001/2020-02-19/espainiak_ezin_du_pla_berriro_epaitu_etakide_izatea_leporatuta.htm Wed, 19 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1858/008/001/2020-02-19/espainiak_ezin_du_pla_berriro_epaitu_etakide_izatea_leporatuta.htm (a)Alboka auzian deklara dezan, 2008ko maiatzeko ustezko hitzordu bat dela medio, eta orduan ikusiko da epaileak behin-behinean espetxera bidali ala libre utziko duen. Etakidea izatea egozten diote Plari, baina Frantziak iazko otsailean akusazio beragatik epaitu —eta zigortu— zuen, eta Madrilek berez ezingo du berriro horregatik juzgatu. Amaia Izko defentsa abokatuak uste du kasua «oso argia» dela, baina dio ezin dela aurreikuspenik egin. ETAren eta EPPKren arteko «lotura» egitea eta presoen kolektiboa «kontrolatzea» egozten diete (h)Alboka auzikoei. Pla 2008ko maiatzaren 17an Mimizanen (Landak, Frantzia) etakide batekin batzartu zela dio auzitegiak, baina Frantziako Poliziaren Zerbitzu Antiterroristaren txosten batek egiaztatua du Pla egun hartan Fresnesko espetxean zegoela, bisita batean.

Atzo Espainiaratu zuen Frantziak, auzitegiek aurreko urte bukaeran Madrilen euroagindu eskaera bat onartu ondoren. Hendaian (Lapurdi) utzi zuen Espainiako Poliziaren esku. Ondotik, lehendabizi, Donostiako komisariara eraman zuten, eta, handik, Soto del Real kartzelara (Madril). Bertan pasatu du gaua.

Tardon epaileak aske utziko balu, balegoke beste kontu bat argitzeko: ea Plak Hendaiara bueltatzerik balukeen —han bizi da, familiarekin— urtebetez Frantziako Estatuan bizitzeko daukan debekuagatik —Parisek debeku neurria geldirik izan du euroagindu eskaera ebatzi artean—.

Iazko otsailean Pla eta Iratxe Sorzabal Parisen korrekzional arlotik epaitu zituzten, ez, hasieran aurreikusi bezala, kriminaletik. Frantziak zeritzon ez zegoela arrazoirik kriminaletik jotzeko. Biak 2015eko irailean Baigorrin (Nafarroa Beherea) atxilotu zituztenetik epaiketara artean akusazioan ere egon zen aldaketa esanguratsu bat: atzematean, ETAko zuzendaritzako kidetzat jo zituzten, baina epaiketan gaizkile taldeko (ETAko) kide izatea eta armak edukitzea egotzi zieten. Hala, gehienez ere, hamarna urteko espetxe zigorra ezarriko zieten. Otsailaren 5ean eman zuten epaia: bost urteko espetxea Plari, zazpikoa Sorzabali. Xantiana Cachenaut defentsa abokatuak adierazi zuen bere iritzian epaimahaiak aintzat hartu zuela Euskal Herriko testuinguru politiko berria —ETA 2018an desegin zen—, baita Sorzabalek eta Plak horra iristeko betetako funtzioa ere. Plak 2015eko hondarrean jakinarazi zuen konponbiderako ETAren ordezkaria zela.

Sorzabal eta Jauregi

Sorzabalen kasua ere aztertuko dute gaur, Parisen, Dei Auzitegian: Auzitegi Nazionalak eskatutako laugarren euroagindua. 1996an Donostiako epaitegi batean ETAren izenean lehergailu bat jartzea leporatzen diote. Cachenaut abokatuaren arabera, Sorzabalek 2001ean Guardia Zibilaren atxiloaldian torturapean egindako adierazpenetan oinarritzen da Madril akusazioa aurkezteko. Dei Auzitegiak orain arte onartu egin ditu hiru euroagindu eskaerak.

Bestalde, Auzitegi Nazionalak artxibatu egin du Jaione Jauregiren kontrako auzi bat —1981eko atentatu bat; 2004an auzipetu zuten—, preskripzioagatik. 1979tik iheslaria da Jauregi, eta gaur egun Gante-n (Flandria) bizi da.]]>
<![CDATA[Frantziak jada utzi du David Pla Espainiako Poliziaren esku]]> https://www.berria.eus/albisteak/177662/frantziak_jada_utzi_du_david_pla_espainiako_poliziaren_esku.htm Tue, 18 Feb 2020 16:25:07 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177662/frantziak_jada_utzi_du_david_pla_espainiako_poliziaren_esku.htm
Auzitegi Nazionalak ETAren eta EPPKren arteko «lotura» egitea eta presoen kolektiboa «kontrolatzea» egozten die(h)Alboka auzikokideei. Parisek iaz etakide izateagatik epaitu zuenez Pla, Madrilek orain ezingo luke delitu bera leporatuta epaitu. Cachenautek esan du epailearen aurretik pasatu eta berehala libre utzi beharko luketela bere bezeroa.

Abokatuak udazkeneko auzi saioetan azaldu zuen, batetik, Espainiak aipatutako gertakaria Frantziako Estatuan gertatu zela; eta, bestetik, Frantziak, Madrilen akusazio horrengatik Pla 2010eko apirilean atxilotu zuenean Hendaian, prozedura bat ireki zuela, eta, gainera, epaileak kargurik gabe aske utzi zuela handik egun gutxira. Haren iritzian, bazegoen euroagindua ez onartzeko arrazoirik eta jurisprudentziarik. Azkenekoz 2015eko iraileanatxilotu zuten, Baigorrin (Nafarroa Beherea), ETAren zuzendaritzako kidetzat jota. Plak gero jakinarazi zuenkonponbiderako ETAren ordezkaritzako kidea zela. ETAren desegitearen lehen urteurrenean elkarrizketa egin zion BERRIAk.]]>
<![CDATA[Urruntzea bukatuko duten argitzeke segitzen du Marlaskak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/006/001/2020-02-18/urruntzea_bukatuko_duten_argitzeke_segitzen_du_marlaskak.htm Tue, 18 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1892/006/001/2020-02-18/urruntzea_bukatuko_duten_argitzeke_segitzen_du_marlaskak.htm Altsasuko auziko gazteetako baten ama da Pozueta. Campo ministroak erantzun dio konfiantza handiagoa izateko Justizian. Legarda EAJko diputatuak adierazi du Espainiako Justizia sistemak «zilegitasun falta» duela; izan ere, haren esanetan, «aurreko erregimenetik bide beretik jarraitu den sentsazioa dago». ]]> <![CDATA[Memoriaren eraikuntzaren nazioarteko bost aditu hizlari, Donostian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/006/003/2020-02-18/memoriaren_eraikuntzaren_nazioarteko_bost_aditu_hizlari_donostian.htm Tue, 18 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1916/006/003/2020-02-18/memoriaren_eraikuntzaren_nazioarteko_bost_aditu_hizlari_donostian.htm kontakizunaren bataila deritzona gainditzea dugu helburu». Foroak aitortu du oraindik ere asko dagoela egiteko arlo horretan, eta kanpora begiratzea ona dela iruditzen zaio.

Bost hizlari izango dira: Rodrigo Gomez Tortosa argentinarra, abokatua, politologoa eta NBEko Behartutako Desagertuen Batzordeko kidea; Ndeye Marie Sagna, abokatua eta 1999an Casamance eskualdean (Senegal) bake prozesua sustatzeko sortutako emakumeen elkarteko kidea; Gloria Guzman Orellana salvadortarra, feminista, aktibista eta Asociacion de Mujeres por la Dignidad y la Vida elkarteko kide ohia; Gustavo Meoño, Guatemalako bakerako trantsizioan lan egin zuena; eta Maritze Trigos, Dominikar Errepublikako erlijiosoa eta giza eskubideen aldekoa.

Ika-mika biktimen auzian

Nafarroako Gobernuak kritikak jaso ditu igandean ez zelako egon Iruñean ETAren biktimen oroimenerako ekitaldi batean, eta Ramon Alzorriz PSNko eledun parlamentarioak erantzun du bere alderdiak «min» hartzen duela halakoak entzuten dituenean, «PSN beti egon eta egongo baita biktimekin». Erantsi du PSNkoak ere biktima izan direla, eta haiek ere nahi dituztela memoria, justizia eta erreparazioa.

Uxue Barkos Geroa Baiko parlamentarioak «terrorismoaren biktimen ingurukoen mina modu alderdikoi batean» erabiltzeari uzteko eskatu du. Javier Esparza Navarra Sumako parlamentarioak «gezurtzat eta iraintzat» jo du Barkosek esandakoa.]]>
<![CDATA[Pla gaur Espainiaratuko dute, bihar Auzitegi Nazionalean deklaratzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/006/002/2020-02-18/pla_gaur_espainiaratuko_dute_bihar_auzitegi_nazionalean_deklaratzeko.htm Tue, 18 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1904/006/002/2020-02-18/pla_gaur_espainiaratuko_dute_bihar_auzitegi_nazionalean_deklaratzeko.htm h)Alboka auzian, Plaren abokatuek baieztatu dutenez. Gaur, Soto del Real (Madril) espetxean sartuko dute, eta, bihar, handik eramango dute auzitegira.

Joan den ostegunean atxilotu zuten, Hendaian (Lapurdi), polizia etxera sinatzera joandakoan. Hendaian bertan bizi da, sendiarekin, eta, kartzela zigorra osorik beteta joan den urtean apirilean libre geratu zenetik, astean bitan joan da sinatzera, euroagindu eskaera ebatzi arteko neurri administratibo bategatik. Baionako espetxean sartu zuten, behin-behinean. Plak atzo ere jaso zuen han bere sendiaren bisita, eta hura «ondo» dagoela adierazi du familiaren iturri batek.

Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2011ko euroagindu eskaera batean, Plari egotzi zion 2008ko maiatzaren 17an Mimizanen (Landak, Frantzia) bilera bat egin zuela etakide batekin. Frantziako Dei Auzitegiak onartu egin zuen eskaera, iazko azaroan, eta Kasazio Auzitegiak ere bai, abenduan. Frantziako Poliziaren Zerbitzu Antiterroristaren txosten batek dio Pla 2008ko egun hartan Fresnesko espetxean zegoela, euskal preso bat bisitatzen.

Parisek iaz etakide izateagatik epaitu zuenez Pla, Madrilek orain ezingo luke delitu bera leporatuta epaitu. Xantiana Cachenaut defentsa abokatuak adierazi du epailearen aurretik pasatu eta berehala libre utzi beharko luketela.

Azkeneko aldiz 2015eko irailean atxilotu zuten, Baigorrin (Nafarroa Beherea), ETAko zuzendaritzako kidetzat jota. Hark berak gero jendaurrean jakinarazi zuen konponbiderako ETAren ordezkaritzako kidea zela.]]>
<![CDATA[David Pla bihar Espainiaratuko dute, etzi Auzitegi Nazionalean deklaratzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177625/david_pla_bihar_espainiaratuko_dute_etzi_auzitegi_nazionalean_deklaratzeko.htm Mon, 17 Feb 2020 21:20:25 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177625/david_pla_bihar_espainiaratuko_dute_etzi_auzitegi_nazionalean_deklaratzeko.htm
Auzitegi Nazionalak ETAren eta EPPKren arteko «lotura» egitea eta presoen kolektiboa «kontrolatzea» egozten die(h)Alboka auzikokideei. Parisek iaz etakide izateagatik epaitu zuenez Pla, Madrilek orain ezingo luke delitu bera leporatuta epaitu. Cachenautek esan du epailearen aurretik pasatu eta berehala libre utzi beharko luketela bere bezeroa.

Abokatuak udazkeneko auzi saioetan azaldu zuen, batetik, Espainiak aipatutako gertakaria Frantziako Estatuan gertatu zela; eta, bestetik, Frantziak, Madrilen akusazio horrengatik Pla 2010eko apirilean atxilotu zuenean Hendaian, prozedura bat ireki zuela, eta, gainera, epaileak handik egun gutxira kargurik gabe aske utzi zuela. Haren iritzian, bazegoen euroagindua ez onartzeko arrazoirik eta jurisprudentziarik. Azkenekoz 2015eko iraileanatxilotu zuten, Baigorrin (Nafarroa Beherea), ETAko zuzendaritzako kidetzat jota. Plak gero jakinarazi zuenkonponbiderako ETAren ordezkaritzako kidea zela. ETAren desegitearen lehen urteurrenean elkarrizketa egin zion BERRIAk.]]>
<![CDATA[Ehunek nazio batzarrera deitu du maiatzerako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/013/001/2020-02-16/ehunek_nazio_batzarrera_deitu_du_maiatzerako.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1858/013/001/2020-02-16/ehunek_nazio_batzarrera_deitu_du_maiatzerako.htm ehunehuntzen@gmail.com-en izena eman beharko da. Oraindik ez du tokiaren berri-eta eman. Haren helburua da, euskal errepublikaren aldeko «gehiengo zabala» sortzea, lehentasuna emanik «behetik egindako lanari eta konfrontazioari». Haren arabera, lan jarduera horrekin, «gehiengoari gustagarria zaion aurpegia» jartzen zaio aldarrikapenari. «Goitik ehundu nahi den independentismoak ez du independentistarik sortzen; behetik ehuntzen denak, bai». Ondorioz, «agenda eta erritmoa markatzeko gaitasuna duen euskal errepublikaren aldeko mugimendu herritarra» behar dela iritzi dio.

Ekitaldiak Bizkaian Mungian eta Galdakaon egin dituzte, Lapurdin Larresoron, Nafarroa Beherean Donibane Garazin, Nafarroan Beran, eta Gipuzkoan Aizarnazabalen, Oñatin, Zumaian, Hernanin, Pasaian eta Donostiako auzo batzuetan (Igeldo, Amara Zaharra, Amara Berri, Egia eta Antigua). «Politika egin dugu», esan du Ehunek oharrean, uste baitu «eguneroko arazo eta kezketatik abiatuz» euskal errepublikaren beharra mahai gainean ipini duten ekitaldiak izan direla. «Burujabetzarik eza jarri dute agerian. Bokazio eraldatzailea duen politika egin dugu. Politika eraldatzailearen iparrak jendarte osoari bizitza duina ematea izan behar du. Horretarako, euskal errepublika derrigorrezko erreminta da».

Maiatzeko batzar nazionalaren aurretik ere udalerrietan izango da ekinbiderik, oraindik zehazteke badituzte ere, Ehunek dioenez. «Ekintzaz egingo dugu bidea».

Azpeitian, apirilaren 25ean

Naziogintza Taldeak baieztatu du apirilaren 25ean egingo dutela Euskal Errepublikaren Eguna Azpeitian (Gipuzkoa). Duela aste batzuetatik data hori zuten jarria, baina Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak EAEko hauteskundeak noizko aurreratu egon dira. Urkulluk bozak apirilaren 5erako deitu dituenez, Naziogintzak eutsi egin dio datari. Batetik, «oroimen historikoa berreskuratu» nahi du, eta, bestetik, euskal errepublikaren «beharra sozializatu». Nazio mailako izaera emango diote apirileko egunari.]]>
<![CDATA[Ehun mugimenduak nazio batzarrera deitu du maiatzaren 16rako]]> https://www.berria.eus/albisteak/177561/ehun_mugimenduak_nazio_batzarrera_deitu_du_maiatzaren_16rako.htm Sat, 15 Feb 2020 17:59:37 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177561/ehun_mugimenduak_nazio_batzarrera_deitu_du_maiatzaren_16rako.htm <![CDATA[Baionako kartzelan segitzen du David Plak, noiz Espainiaratuko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177514/baionako_kartzelan_segitzen_du_david_plak_noiz_espainiaratuko.htm Fri, 14 Feb 2020 11:27:31 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177514/baionako_kartzelan_segitzen_du_david_plak_noiz_espainiaratuko.htm
Auzitegi Nazionalak ETAren eta EPPKren arteko «lotura» egitea eta presoen kolektiboa «kontrolatzea» egozten die(h)Alboka auzikokideei. Parisek iaz etakide izateagatik epaitu zuenez Pla, Madrilek orain ezingo luke delitu bera leporatuta epaitu. Cachenautek esan du epailearen aurretik pasatu eta berehala libre utzi beharko luketela bere bezeroa.

Abokatuak udazkeneko auzi saioetan azaldu zuen, batetik, Espainiak aipatutako gertakaria Frantziako Estatuan gertatu zela; eta, bestetik, Frantziak, Madrilen akusazio horrengatik Pla 2010eko apirilean atxilotu zuenean Hendaian, prozedura bat ireki zuela, eta, gainera, epaileak handik egun gutxira kargurik gabe aske utzi zuela. Haren iritzian, bazegoen euroagindua ez onartzeko arrazoirik eta jurisprudentziarik.]]>
<![CDATA[Frantziak Pla atxilotu du, haren aurkako froga bat ukatu ondoren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2020-02-14/frantziak_pla_atxilotu_du_haren_aurkako_froga_bat_ukatu_ondoren.htm Fri, 14 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2020-02-14/frantziak_pla_atxilotu_du_haren_aurkako_froga_bat_ukatu_ondoren.htm (h)Alboka auzian, David Plari egotzi zion 2008ko maiatzaren 17an Mimizanen (Landak, Frantzia) bilera bat egin zuela etakide batekin, eta Parisi haren aurkako euroagindua eskatu zion. Frantziako Dei Auzitegiak onartu egin zuen eskaera, iazko azaroan, eta Kasazio Auzitegiak ere bai, abenduan, defentsak helegitea aurkeztu ondoren. Euroagindua zenez eskaera, epaileak ez ziren mamian sartu. Hala ere, auziak badu esangura bat, Frantziako Poliziaren Zerbitzu Antiterroristaren txosten batek baitio egia ez den froga batean oinarritu zela Madril euroagindua galdegiteko, Parisek egiaztatua baitu Pla 2008ko egun hartan Fresnesko espetxean zegoela, euskal preso bat bisitatzen. Xantiana Cachenaut defentsa abokatuak Poliziaren akta eman zien epaileei. Baina ezer ez. Poliziak, atzo goizean, atxilotu egin zuen Pla, aurki Espainiaratzeko.

Hendaian (Lapurdi) atzeman zuten euskal preso ohia, polizia etxera sinatzera joan zenean. Hendaian bertan bizi da, familiarekin, eta, espetxe zigorra osorik beteta iazko apirilean aske geratu zenetik, astean bitan joan da sinatzera, euroagindu eskaera ebatzi arteko neurri administratibo bategatik. Baionako espetxean sartu dute, behin-behinean, eta hamar egunen buruan Espainiaratu beharko lukete.

Auzitegi Nazionalak ETAren eta EPPKren arteko «lotura» egitea eta presoen kolektiboa «kontrolatzea» egozten die (h)Alboka auziko kideei. Parisek iaz etakide izateagatik epaitu zuenez Pla, Madrilek orain ezingo luke delitu bera leporatuta epaitu. Cachenautek esan du epailearen aurretik pasatu eta berehala libre utzi beharko luketela bere bezeroa.

Abokatuak udazkeneko auzi saioetan azaldu zuen, batetik, Espainiak aipatutako gertakaria Frantziako Estatuan gertatu zela; eta, bestetik, Frantziak, Madrilen akusazio horrengatik Pla 2010eko apirilean atxilotu zuenean Hendaian, prozedura bat ireki zuela, eta, gainera, epaileak handik egun gutxira kargurik gabe aske utzi zuela. Haren iritzian, bazegoen euroagindua ez onartzeko arrazoirik eta jurisprudentziarik.

Atzo elkarretaratze bat egin zuten Hendaian, herriko etxearen aurrean. Gaur, Baionako Etxepare lizeoan egingo dute, 13:15ean —hango ikaslea da Plaren seme Aitzol—. EH Baik, Bake Bideak eta Bakegileek, eta Sortuk atxiloketa salatu dute, ohar banatan.]]>
<![CDATA[Euskal errepublika, kalean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1900/012/001/2020-02-14/euskal_errepublika_kalean.htm Fri, 14 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1900/012/001/2020-02-14/euskal_errepublika_kalean.htm OÑATI
Errepublika xede, baina aldarrikapen soila izateari utzita

Oñatin (Gipuzkoa, 11.300 biztale) duela bizpahiru hilabete ekin zioten Euskal Errepublikaren Eguna antolatzeari, eta burujabetzaren gaia ari dira lantzen: energetikoa, elikadurakoa eta teknologikoa. Hala, Goienerrek eta Izarkomek hitzaldi bana eman dute azkeneko egunetan, eta, bihar, «egungo sistemaren beste alternatiba batzuk» ezagutzeko parada izango dute herritarrek, Aritz Arnaizek, Oñatin euskal errepublikaren eguna antolatzen dabilen taldeko ordezkariak adierazi duenez. Herriko plazan izango dira burujabetza lantzen duten hainbat elkarte, azoka batean.

Arnaizek dio «behar-beharrezkoa» dela erabakiguneak Euskal Herrian egotea. «Izan ere, gu aintzat hartzeke hartzen ditu Madrilek erabakiak, bere beharrizanaren arabera, ez geurearen arabera. Hemengo kontuei buruz hemen bertan erabaki behar dugu, ez han, dela etxebizitza arloan, dela pentsioenean…. Hori da burujabetza izatea, eta beharrezkoa dugu euskal errepublika bat eraikitzeko».

Bide hori egiteko garrantzitsua deritzo herritarrak aktibatzeari eta mobilizatzeari. «Alderdi politikoek badute euren bidea, baina, horrez gain, ezinbestekoa da herri mugimendua izatea. Gainera, halako herri ekinbideetan kideen artean ideologia desberdinak egon ahal diren arren, helburuak batzen gaitu».

Herritarren parte hartzea

Arnaizek esan du Oñatin ere erabakitzeko eskubidearen aldeko lan bat egin dela azkeneko urteetan, Gure Esku Dago herri dinamikaren sustapen lan baten bitartez, eta nabarmendu du jendeak azkenean parte hartzen duela. Oñatin, esate baterako, 2016ko ekainean egin zuten herri kontsulta, euskal estatu independenteari buruzkoa, eta %35,7ko parte hartzea izan zen; hain zuzen ere, 3.371 herritarrek eman zuten botoa. Ia guztiak azaldu ziren Euskal Herriaren independentziaren alde.

Euskal errepublikaren aldeko lanketa ere hasi beharra dagoela dio Oñatiko taldeko partaideak. «Alde horretatik hutsune bat dago. Burujabetza praktikara eramaten hasi behar dugu, aldarrikapen soila izateari utzita. Apal hasi gara hemen eta beste toki batzuetan, baina hasi gara, behintzat».

MUNGIA
Burujabetza kuota handiago baten bila doan pausoa

Mungian (Bizkaia, 17.500 biztale) euskal errepublikaren aldeko taldea lehendik daukate, ez dute zehazki larunbat honetako egunera begira sortu. Orain dela bi urte eratu zuten Erre ke Erre Euskal Errepublika Mungitik eraikitzen taldea, eta, geroztik, kontzientzia zabaltzeko asmoz, hitzaldiak, herri bazkaria eta bestelako ekinbideak egin dituzte. Ezagutzen zuten Zergatik ez? Donostiako Antigua auzoko taldea, eta, beste hainbat lagunekin batera, iazko azaroan Ehun mugimendu nazionalaren sorreran parte hartu zuten. «Mungian geure jarduera propioa dugu, baina erabaki genuen otsailaren 15 honetan geuk ere Euskal Errepublikaren Eguna antolatzea», dio Endika Perez Erre ke Erre taldeko kideak.

Memoria historikoa lantzeko ibilaldia, umeen jolasak, kalejira, ekitaldi nagusia (11:30, udaletxea), herri bazkaria, bertso poteoa eta kontzertuak egingo dituzte bihar. Lauzpabost lagun dabiltza buru-belarri prestalanetan, baina herrian badaukate sare bat laguntzeko.

Herriz herriko lanaren alde

Eguneroko arazoei erantzuteko Euskal Herriak bere tresnak behar dituela deritzo Perezek. «Burujabetza kuota handiagoa izan behar dugu langabeziari, etxebizitza arazoari edota Zaldibarko auzi honi erantzuteko». Mungiako taldeko kidearen arabera, subiranotasuna erdietsiz joateko ez da geldirik egon behar, ezta alderdi politikoek euren artean zer adostuko ere. «Herriz herri egin behar da lana. Guk ez dugu tesi borobilik eta sakonik euskal errepublikaren alde. Baditugu Euskal Herrian egindako borroka mota desberdinen eta Kataluniako prozesuko adibideak, eta uste dugu prozesu subiranista herritar baterako herri agenda bat eraiki behar dela». Azken batean, euskal estatu edo errepublika bat lortzeko beste egoera bat sorrarazi behar dela diote Mungiako taldeko lagunek, eta, ondorioz, horretarako baldintzak eragin behar direla. Uste dute biharko hitzordua ale bat izango dela norabide horretarako.

Mungian ere egin zuten Gure Esku Dago-k sustatutako galdeketa: 2017ko maiatzean, euskal estatu burujabeaz. %20,4 izan zen parte hartzea; alde, ia denak. Orain, beste pauso bat eman nahi dute

DONOSTIA-EGIA
Errepublika giro bat biziko duen auzoetakoa

Donostia eta Donibane Garazi izango dira larunbat honetan Euskal Errepublikaren Eguna antolatuko duten euskal hiriburuak. Donostian ekitaldiak ez dituzte gune bakar batean egingo, auzo batzuetan baizik, tokian tokiko bizilagunek antolatuta. Esaterako, Egian (15.000 biztanle). «Hobe da hiriko zenbait lekutan egitea errepublikaren eguna, toki bakar batean egitea baino. Euskal errepublikaren aldarria hobeto sozializatuko dugu hartara», dio Berdaitz Gurutzeagak, Egia auzoko taldeko kideetakoak. «Auzoak herritzat dauzkagu geuk, norberak oso ondo ezagutzen du berea, eta gauzak hobeto antola daitezke horrela».

Bihar ekitaldiak Gipuzkoan, Bizkaian, Nafarroan, Lapurdin eta Nafarroa Beherean egiteari ere garrantzia ematen dio Gurutzeagak. «Lehen pauso bat da. Ez gara joan kantitatearen bila. Egun hau Euskal Herrian antolatzen hasteari eman diogu garrantzia. Etorriko dira pauso gehiago».

Burujabetza, «modu praktikoan»

Aktibazio soziala ere lortu nahi dute, Egiako taldeko partaideak azaldu duenez. «Zerbait zehatza egitea planteatu dugu, eta ikusten dugu jendea gauza zehatzetara biltzen dela, animatzen dela. Euskal errepublikaren beharra gizarteratzea bilatzen dugu ekinbideekin, baina guk, panel batzuk jarrita, jendearen iradokizunak edo ekarpenak ere jaso nahi ditugu».

Egiako egitarauan elikadura burujabetza landu nahi izan dute gehienbat. Auzoan badira kontsumoaren bueltan lan egiten duten kideak, eta egunaren antolatzaileek «modu praktiko batean» heldu diote gaiari, Gurutzeagak esan duenez. Eguerdiko hamabietan mahai inguru bat egingo dute; 13:00etan, bertako produktuen dastaketa.

Donostian bihar Antiguan, Amara Zaharrean, Amara Berrin eta Igeldon ere egingo dituzte euskal errepublikaren aldeko ekitaldiak. Auzook ere, batik bat, Ehun mugimenduak Interneten daukan foro baten bidez komunikatu dira, elkarren berri izateko eta bakoitza zer antolatzen ari zen jakiteko. Egiakoek joan den irailean jaso zuten eguna antolatzeko proposamena, Antiguako Zergatik ez? taldearen aldetik. Hamarren bat lagun dabiltza prestalanetako taldean.

LARRESORO
Iparra Hegoa Egunean, euskal errepublika ere bai

Iparra Hegoa Egunaren 25. edizioaren barruan bihar Larresoron (Lapurdi, 1.900 biztanle) berritasun bat sartu dute: euskal errepublikaren aldeko kalejira. 13:30ean hasiko dute, Pilota plazatik. Ekinbidea «modu natural batean» txertatu dute egitarauan, Pello Aranzabal antolaketa taldeko kideak azaldu duenez. «Euskal Herria nazioa dela aldarrikatzen du Iparra Hegoak, eta uste dugu Iparraldearen eta Hegoaldearen batasunerako onena litzatekeela euskal errepublika bat izatea. Aurten, horren aldeko kalejira bat egitea planteatu zen geure bilkuretan, eta ongi hartu zen». Halaber, Aranzabalek esan du hasiera-hasieratik nahi izan dutela Ipar Euskal Herria egotea Ehun herritar dinamikan.

Iparra Hegoaren antolatzaileetakoaren arabera, euskal errepublikaren aldeko diskurtso landurik ez dute eurek; ikusten dutena da lurraldetasunak eta errepublikak «elkar elikatzen» dutela, eta garrantzitsua dela horren aldeko aktibazioa.

Joaldunek zabalduko dute Larresoroko biharko kalejira, eta hainbat lagunek Iparra eta Hegoa. Euskal errepublika ehuntzen leloko pankarta bat eramango dute. Trikitilariak eta erraldoian ere izango dira. «Kalejira alaia izatea nahi dugu». Amaieran ez dute idatzirik irakurriko.

Jende gaztea antolaketan

Seguran (Gipuzkoa) izaten da Iparra Hegoa Egunaren ekitaldi nagusia, urtero, eta tarteka izaten da beste ekinbiderik Ipar Euskal Herrian. Aranzabalen esanetan, azkeneko hiru urteetan jende gaztea sartu da antolaketa taldean, eta, gaur egun, 27 lagunetatik 25, 19-20-21 urteko neska-mutilak dira. Horietatik bi dira Larresorokoak bertakoak; besteak, Iparraldeko beste udalerri batzuetakoak. Etxepare Baionako Lizeoko ikasle ohiak dira asko.

«Belaunaldi aldaketa bat gertatu da; oso ongi gertatu ere. Iparra Hegoaren antolaketan hasi zirenek dagoeneko badute adin bat, 70 urteren inguruan dabiltza batzuk, eta gazteak lan hauetan haiekin uztartzen joan dira azkeneko urteetan. Orain, jadanik gazteak dira ia kide guzti-guztiak», esan du Aranzabalek.

Bihar, euskal errepublikaren aldeko kalejiraz gain, haur jokoak, pilota-bertso desafioa, bazkaria eta kontzertuak izango dituzte Larresoron.]]>
<![CDATA[Euskal errepublikaren aldeko ekitaldiak egingo dituzte larunbatean]]> https://www.berria.eus/albisteak/177457/euskal_errepublikaren_aldeko_ekitaldiak_egingo_dituzte_larunbatean.htm Thu, 13 Feb 2020 16:48:50 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177457/euskal_errepublikaren_aldeko_ekitaldiak_egingo_dituzte_larunbatean.htm kontzientziazio lana egiteari eman diote garrantzia.Joan den azaroan aurkeztu zuten Ehun, eta, haren arabera,«esperientzia aberasgarria» izaten ari da. Etziko ekitaldiakBizkaian Mungian eta Galdakaon izango dira, Nafarroan Beran, Nafarroa Beherean Donibane Garazin, Lapurdin Larresoron, etaGipuzkoan Zumaian, Hernanin, Pasaian, Oñatin, Aizarnazabalen etaDonostiako auzo batzuetan (Igeldon,Amara Zaharren, Amara Berrin, Egian eta Antiguan). Azkeneko asteetan ere egin dituzte udalerri eta auzo horietako batzuetanhitzaldiak eta beste. Larunbateko ekitaldiak (otsailak 15) Mungia(Bizkaia)
- 11:00: ibilbide historikoa Haizetara elkartearekin.
- 11:00: umeentzako jolasak.
-13:00: kalejira aldarrikatzailea.
- 13:30: ekitaldia.
- 15:00: herri bazkaria.
- 17:00: bertso poteoa Xabat Galletabeitia, JoneLarrinaga eta Ibon Larrazabalekin.
- 19:00:kontzertua: Astopotroak eta Lukiek. Galdakao(Bizkaia)
- 13:30:ekitaldia. Bera (Nafarroa)
- Propaganda banaketa eta murala. Donibane Garazi
- 10:45: eztabaidagaztetxean:Nolako euskal errepublika nahi dugu?Zergatik eta zertarako nahi dugu?Nola eraiki nahi dugu?
- Bazkaria. Larresoro(Lapurdi)
- 13:30: Iparra Hegoa Egunaren barruan, euskal errepublikaren aldeko kalejira. Zumaia (Gipuzkoa)
- Ehun-enaurkezpena.
- Alor ugaritako pertsonekin solasaldiak euskal errepublika ardatz.
- Desobedientzia zibilaren inguruko solasaldia intsumisoizan zirenekin. Hernani(Gipuzkoa)
-Mural erraldoia: Memoria Euskal Errepublikan: egia, aitortza, erreparazioa. Pasaia(Gipuzkoa)
- Karteljartzeerraldoia. Oñati(Gipuzkoa)
-Hainbat arlotan burujabetza lantzen ari diren elkarteren azoka. Aizarnazabal(Gipuzkoa)
- Euskal errepublikaren aldekoelkarretaratzea. Donostia-Igeldo
- Herriko nekazaritzaren alde eta turismo eredua salatuz elkarretaratzea. Donostia-Amara Zaharra
- Elkarretaratzea eta propaganda banaketa, euskal errepublika feminista aldarrikatzeko. Donostia-Amara Berri
- Propaganda banaketa. Donostia-Egia
- 12:00:mahai ingurua, elikadura burujabetza eta kontsumo jasangarriagaitzat hartuta.
- 13:00:bertako produktuen dastaketa.
- Ariketa parte-hartzailea, iritzi panelen bidez. Donostia-Antigua
- 12:00:Kantu elkarretaratzea, hango babes ofizialetako bizilagunekin batera. Bereziki prestatutako abestiak kantatuko dituzte.
- 20:00:kontzertua Dokan: Nork zer?!, Stronger Together eta Invisible War taldeak. Bestalde, Beran (Nafarroa) talde batek Ehun mugimenduarentzatpropaganda bideoak egin dituazkeneko astean. ]]>
<![CDATA[Frantziako Poliziak David Pla atxilotu du, Espainiaratzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177453/frantziako_poliziak_david_pla_atxilotu_du_espainiaratzeko.htm Thu, 13 Feb 2020 16:37:16 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/177453/frantziako_poliziak_david_pla_atxilotu_du_espainiaratzeko.htm EH Baik ohar batean «gogor»salatu du atxiloketa. «Gure herrian bakea eta elkarbizitza eraikitzeko jarrera eta ekintzak izan beharrean, bi estatuek nahiago dute konfrontazioan oinarritutako agertokiamantendu eta eraiki. Modu eta jarrera horiekin, gure herriko gehiengo sozial eta politiko handi baten nahietatik urruntzen dira, euskal gizartearen gehiengo oso zabal batek askotan eta modu askotara adierazi duelako bakea eta elkarbizitza eraikitzea nahi dituela»,esan du EH Baik. Bake Bidea eta Bakegileek ere gaitzetsi dituzte atxiloketa eta «neurrigabeko kartzelatzea». «Agintari politikoei gogorarazi nahi diegu joan den urtarrilaren 11n10.000 pertsona ginela, joera desberdinetako hautetsiak, baita esparru desberdinetako eragileak ere, Emmanuel Macron [Frantziako] presidenteari gogoraraztekoez dela historia errepikatu behar, eta bere hitzak ekintzak bilakatu behar dituela». Sortuk deitoratu du Plari leporatudizkioten egitateek ez izatea oinarri juridikorik, «ikerketan frogatuta gelditu zen moduan». Sorturen esanetan,«ez da kartzelak betetzeko garaia, hustekoa baizik, bake eta askatasun agertoki berri bat eraiki nahi badugu». Pla egon ez zen 2008ko hitzordua FrantziakoDei Auzitegiko instrukzio ganberak iazko azaroan onartu zuen euroagindu eskaera, eta defentsak Kasazio Auzitegian helegitea aurkeztu zuen. Espainiak esaten du Plak 2008ko maiatzaren 17an Mimizanen (Landak, Frantzia) bilera bat izan zuela etakide batekin, baina Xantiana Cachenaut defentsa abokatuak frogatu zuen hura orduan ez zegoela han, baizik eta Paris aldean, euskal preso bat bisitatzen. Plak joan den abenduanBERRIAri azaldu zion Frantziako Poliziak berak egiaztatu izan duela hori. «Joan den otsailean Parisen egin ziguten epaiketan atera zen 2008ko ustezko bilera haren aipamena: Poliziaren Zerbitzu Antiterroristaren txosten batean ikusi zen Espainia zuzena ez den datu batean oinarritu dela euroagindua eskatzeko, ni ez bainintzen izan ustezko bilera horretan. Izan ere, bere garaian Poliziak Fresnesko espetxera deitu zuen, eta erregistroan agertzen da ni 2008ko maiatzaren 17an euskal preso bat bisitatzen izan nintzela». Zehazki, Kizkitza Gil de San Vicente bisitatzen. Cachenaut abokatuak Poliziak horri buruz daukan akta eman zien epaileei. Cachenautek udazkeneko auzi saioetan azaldu zuen, batetik,Espainiak aipatzen duen gertakaria Frantziako Estatuaren lurraldean gertatu zela; eta, bestetik, Frantziak, Madrilen akusazio horrengatik Pla 2010eko apirilean atxilotu zuenean Hendaian, prozedura bat ireki zuela, eta,gainera, epaileak handik egun gutxira kargurik gabe askeutzi zuela. Ondorioz, abokatuaren ustez, bazen euroagindua ez onartzeko arrazoirik eta jurisprudentziarik; Parisek, baina, baiezkoa eman zion Auzitegi Nazionalaren eskaerari -Madrilek 2011n aktibatu zuen eskaera, Fernando Grande-Marlaska egungo Barne ministroa epaile zela-. Madrilen erabaki posibleak Pla Madrilen epailearen aurrera eramaten duteneanikusiko da behin-behinean kartzelara bidaliko duten ala baldintzapean-edo aske utziko duen, eta, libre geratuko balitz, Parisek urtebeterako Frantziako Estatuan bizitzeko ezarria diondebekuagatik Hendaiara bueltatzerik balukeen. Azkenekoz 2015eko iraileanatxilotu zuten, Baigorrin (Nafarroa Beherea), ETAko zuzendaritzako kidetzat jota. Plak gero jakinarazi zuenkonponbiderako ETAren ordezkaritzako kidea zela. ETAren desegitearen lehen urteurrenean elkarrizketa egin zion BERRIAk.]]> <![CDATA[Hiru aurrerapen, hiru arrazoi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2020-02-12/hiru_aurrerapen_hiru_arrazoi.htm Wed, 12 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2020-02-12/hiru_aurrerapen_hiru_arrazoi.htm
1986
EAJren zatiketagatik legealdia eten behar

1980ko hamarkadaren erdian, Xabier Arzalluzen eta Carlos Garaikoetxearen ildoen desadostasunen ondorioz, EAJ barne krisi handi batean zegoen, eta Garaikoetxeak 1985eko martxoan Jaurlaritzako lehendakari izateari utzi zion -bost urte lehenagotik zegoen karguan-. EAJren EBBk Jose Antonio Ardanza Gipuzkoako ahaldun nagusia jarri zuen haren partez lehendakaritzan. Garaikoetxea buru zela, hainbat lagunek EA sortu zuten 1986ko irailean, eta Ardanzak urte hartako azaroaren 30era aurreratu zituen EAEko bozak. Bi urte eta bederatzi hilabete lehenago izan ziren legebiltzarrerako aurreko hauteskundeak; irabazle, EAJ, 32 eserleku lortuta (451.000 boto, %42ko babesa). 1984ko hartan, 13 aulkiko eta 203.000 botoko aldea atera zion bigarren indarrari: PSEri. Aldiz, 1986koan, PSEk eskuratu zituen legebiltzarkide gehien: aurreko bozetan bezala, 19 aulki lortu zituen, lau mila boto gehiagorekin (252.000), eta portzentajean puntu bat egin zuen behera.

1986ko bozetan, EAk boto poltsa puska kendu zion EAJri: Garaikoetxea lehendakarigai zuen hautagaitzak 13 aulki, 181.000 boto eta %15eko babesa erdietsi zituen; eta, Ardanzarenak, 17 aulki, 271.000 boto eta %23ko babesa. Baina PSEk baino bi legebiltzarkide gutxiago eskuratu arren, EAJk segitu zuen lehendakaritzan, 1987an, sozialistekin itun bat eginda. Ardanzak 1999 arte jarraitu zuen Ajuriaenean, PSE beti bazkide zuela, eta, sarritan, EA. 1990eko eta 1994ko bozetan, EAJk 22 aulki lortu zituen; 300.000 botoren bueltan bietan. 1998ko urrikoetan, lehendakarigai Juan Jose Ibarretxe zutela, 21 aulki (350.000 boto, %28). 5 eserlekura eta 98.000 botora gelditu zen PP, bigarren.

2001
Egoera politikoa irauli ostean, bozak berriro

Arzalluz EBBko presidentearen oso gustuko politikaria zen Ibarretxe -urteetan Jaurlaritzako lehendakariorde izana zen-, eta EAJk ez zeukan arazorik bere buru biko eskema klasikoan. 1999an, EAJk koalizio gobernua egin zuen EArekin -6 aulki-, eta, Lizarrako Akordioa (1998ko iraila) zela bide, bi alderdiek itun parlamentarioa sinatu zuten EHrekin, legealdiaren hasieran. ETA su-etenean zegoen 1998ko irailetik, baina, 1999ko ekaineko udal eta foru hauteskundeen ostean, EAJ barruan kide esanguratsu batzuk ezbaian jartzen hasi ziren abertzaleen arteko elkarlana, horrek mesede elektoral handiagoa egiten ziolakoan ezker abertzaleari, EAJren kaltetan.

1999ko abenduan, ETAk su-etena utzi zuen; 2000 hasieratik berrekin zien hilketei, Lizarrako hitzarmenaren sinatzaile nagusien artean desadostasun handiak zeuden, eta Ibarretxek hautsi egin zuen EAJk eta EAk EHrekin legebiltzarrean zuten ituna. Lehendakariak 2001eko otsailean iragarri zuen maiatzaren 13an izango zirela hauteskundeak. Kasik urte eta erdi aurreratu zituen, beraz.

Aritmetikak ahalbidetuz gero, PP eta PSE-EE 2001ean prest zeuden hauteskundeen ostean indarrak batu eta lehendakaritza hartzeko, Donostiako Kursaaleko ekitaldian aitortu zutenez, eta, arrisku hori ikusita, Ibarretxe EAJ-EAko koalizioko hautagaiak lortu zuen hautesle abertzaleak eta abstentzioa -bederatzi puntu igo zen parte hartzea- asko mobilizatzea: 604.000 boto, %42ko babesa, 33 aulki. PP-PSE batura legebiltzarkide batera geratu zen. EB (3 aulki) Ibarretxeren gobernuan sartu zen, eta hiruko horrek segitu zuen 2009ko hauteskundeak arte.

Bitartean gertatu zen EAJren EBBko aldaketa: Arzalluz erretiratu ostean, afiliatuek Josu Jon Imaz hautatu zuten presidente, 2003ko hondarrean. Ibarretxeren ildoak eta Imazenak talka egin zuten, EAEko 2004ko estatutu politiko berriaren eta 2008ko Galdeketa Legearen egitasmoetan ikusi zen moduan. Gainera, 2009an Jaurlaritza galdu zuten lehenengo aldiz -Lopez ipini zen lehendakari, bozak EAJk irabazi zituen arren-.

2020
EAJren zailtasunak eta arazoak kudeaketan

2012 amaieran berreskuratu zuen EAJk erkidegoko gobernua (27 aulki), Urkullu EBBko presidente ohiarekin. Trankil ziren buru biko eskeman ere, alderdiko zuzendaritzan Andoni Ortuzar jarri baitzen haren partez; belaunaldi, eremu geografiko eta ildo politiko berekoak biak. Geroztik, EAJren botere instituzionala sendotu eta zabaldu egin dute, eta 400.000 botoen langara iritsi dira EAEko bozetan.

Urkulluk lehen legealdian EAJ baizik ez zuen izan Jaurlaritzan; oraingoan, PSE-EE ere bai -bi alderdiek erakundeen «egonkortasunerako» ituna sinatu zuten 2013an-. Dena dela, EAJk (28 aulki, botoen %37) eta PSEk (9) ez dute gehiengo osoa izan legebiltzarrean -eserleku batera geratu ziren-, eta lehendakariak joan den astelehenean esan zuen horrek zaildu egin diela lege proiektuak eta proposamenak onartzea. Ezintasun politikoaren isla ere izan ahal da hori, kontua baita oraingo Jaurlaritza hau izan dela 1980tik lege gutxien onartu dituena. Urkulluk iradoki du gehiengo osoa nahi duela hurrengorako, hartara «erosoagoa» izango luketelako kudeaketa lana.

EAJk bere buruari aitortu ohi dion gobernu edo kudeaketa ona aldez edo moldez belztu duen auzirik ere izan da azkeneko urteetan -batzuk, berriki-, ustelkeriarekin lotutakoak: Balenciaga, Irungo eta Gipuzkoako Ogasuna, De Miguel... Orain, Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiaren auzia lehertu zaio.

Apirilean 5ean, bozak. Duela lau urteko emaitzei erreparatuta, EAJk koltxoi handia dauka, 10 aulkira eta 173.000 botora utzi baitzuen EH Bildu bigarren indarra.]]>
<![CDATA[PARADIGMA BERRI BAT HELBURU BERERAKO]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1977/002/001/2020-02-09/paradigma_berri_bat_helburu_bererako.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1977/002/001/2020-02-09/paradigma_berri_bat_helburu_bererako.htm Bateragune auziko operazioa. Arnaldo Otegiren taldea bilduta zen Donostian, LABen, eta Espainiako Polizia han sartu baino ordu erdi bat lehenago zabaldu zuten barru mailan txostena, e-postaz: Fase politikoaren eta estrategiaren argipena. 2009ko urriaren 13a zen. Atxiloketak. Estrategia aldaketaren egitasmoa hankaz gora? Ez. Ezker abertzaleak 2010eko otsailaren 16an eman zuen bukatutzat barne prozesua, Zutik Euskal Herria ebazpena plazaratuta. Sorreratik bezala euskal estatua eta askapen soziala xede, paradigma berriari heldu zion. Hamar urte dira.

...Alternatiba Demokratikoa (1995), Lizarra-Garazi (1998-1999), Anoetako proposamena (2004), 2005-2007ko negoziazio prozesua, polizia operazioak, legez kanporatzea, estrategia politiko-militarrari babes sozialaren apaltzea, nazioarteko eredu batzuen amaiera, terrorismoaren aurkako paradigma berria... Faktore askok eragin zuten ezker abertzaleak estrategia aldatzeko, baina Bateraguneko operaziotik Zutik Euskal Herria argitaratu arteko lau hilabete haiek erabakigarriak izan ziren. Ber-bertatik bizi izan zituen Rufi Etxeberria ezker abertzaleko kideak (Oiartzun, Gipuzkoa, 1959). BERRIArekin gogoratu ditu hilabete haiek.

2009-10-13. 'BATERAGUNE AUZIKO' OPERAZIOA

Irailaren 7an atera zen espetxetik Etxeberria, Aranjuezkotik (Madril), behin-behineko kartzelaldiaren gehienezko lau urteko epera iristear zela -bina urteko bi alditan eduki zuten preso, herriko tabernen auzian-. «Espetxean nintzela, Rafa Diezekin banuen harremana, bai idatziz, bai telefonoz. Beraz, irailean atera nintzenerako banekien gauzak zertan ziren asmo berriaz». Aske gelditu ostean, Otegirekin pare bat aldiz egon zen, bazkaltzen, eta, urriaren 13 hartan, Gara-k eskatua zion elkarrizketa bat prestatzera joan zen LABen egoitzara. «Kideak eztabaida prozesuaz hitz egiten ari ziren, eta ni elkarrizketagatik joan nintzen. Ez nengoen lantaldean». Egoitzara iristen ari zela, «ohartu» zen Poliziak «dena hartuta» zeukala, «baina LABen zeudenek zioten hori eguneroko kontua zela; dena dela, aitortu zuten azkeneko orduetan sekula baino intentsitate handiagoarekin sumatzen ari zirela kontrola». Operazioa. Etxeberria ere, atxilotuta. «Oso zaila egin zitzaidan epaileak libre utziko ninduen ala ez pentsatzea».

Atxilotuak LABeko gela batean egon ziren, eta, zaintzan polizia bat eduki arren, ez zuten arazo handirik izan haien artean mintzatzeko; «euskaraz, jakina». «Otegik esaten zidan norbait kalean geratzekotan ni izango nintzela». Une haietan erabaki zuten haiek preso sartu eta Etxeberria libre geratuz gero, prozesua nola segitu. Urriaren 16an, Baltasar Garzon Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaileak kartzelara bidali zituen Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Sonia Jacinto, Arkaitz Rodriguez eta Miren Zabaleta. Aske, Etxeberria eta operazioko beste lau kideak. «Barne eztabaidaren prozesuari heltzeko konpromisoa hartu nuen», dio Etxeberriak. «Lehendik lanean ari zirenengana batu nintzen». Haren esanetan, polizien etengabeko jazarpena izan zuten, sistematikoa eta gertu-gertukoa; eta ia beti jende bera zuten zaintzan, baita Euskal Herritik kanpora ateratzen zirenean ere. «Baldintza horietan egin behar izan zen eztabaidaren prozesua; oso konplexua izan zen».

Etxeberria-eta libre geratu ondorengo egunean izan zen operazioaren aurkako manifestazioa, Donostian, euskal gehiengo sindikalak deituta. Milaka lagun martxan. Eskertu zuten ezker abertzaleko kideek sostengua, baina manifestazioan bertan bazeukaten beste zereginik: hurrengo urratsak erabakitzea. Orduantxe deliberatu zuten txostena Interneten jartzea. Bazegoen beste dokumentu bat -Mugarri-, eta Batasuneko zuzendaritzak moztu egin nahi zuen batzarretan bat edo bestea hautatu behar izatea. Bi txostenek zioten euskal estatua lortzeko prozesu politiko berri bat eta indar metaketa beharko zirela, baina Otegirenak-eta planteatzen zuen estrategia berriaren hasieratik baztertu behar zela ETAren jarduera armatua, eta Mugarri-k ez zuen horrelakorik ikusten hasierarako.

Ezker abertzaleko egituretara heldu zen Mugarri, eta EPPK-ko kideek horri buruz egin zuten eztabaida. Baina, azkenean, Batasuneko zuzendaritzak apustu bat eginda, herri batzarretan dokumentu bakarra egon zen eztabaidagai: Fase politikoaren eta estrategiaren argipena. «Ezker abertzale barneko statu quo-a hautsi nahi genuen», esan zuen Bateragune auziko epaiketan Diezek, 2011n. Aldaketa bat gertatu zela aitortu du Etxeberriak: «Ezker abertzaleko zuzendaritza guztietan onartua zegoen eztabaida hori egingo zela. Iniziatiba ez zen ETAtik atera, baizik eta ezker abertzalearen egitura politikotik. Historikoki horrelako dokumentuak ETAk egin zituen; orduan ez, orduan ezker abertzale politikoak egin zuen, seguruenik egin nahi zena berak zuelako argien eta garatuen».

Zergatik egin zuen Madrilek operazioa? Hamar urtera ere orduko iritzi bera du Etxeberriak: ezker abertzalearen bide berria oztopatu nahi izan zutela. «Estatuak nahikoa informazio bazuen gure eztabaidaz, bazekien estrategia berri bat nahi genuela, eta uste zuen, ezker abertzalea estrategia berrian sartuta, proiektu independentista gauzagarri izan zitekeela; aldiz, pentsatzen zuen, estrategia politiko-militarrak segitzen bazuen, estatuak kontrolpean errazago izan zezakeela mugimendu independentista, eta garaitu ere egin zezakeela. Beraz, aldaketa estrategikoa oztopatu egin nahi izan zuen». Baita, Batasunaren ustez, ezker abertzalea zatitzea ere, Aralar indartuta.

2007ko maiatzean Genevako (Suitza) elkarrizketak hautsi ziren arren, harremanari eutsi zioten Batasuneko ordezkariek, eta nazioarteko eragileei iragarri zieten ezker abertzaleko zuzendaritzetan eztabaida jakin bat izango zela 2008an. Nazioartekoek PSOEren gobernuarekin ere bazuten hartu-emana, eta ematen zioten eztabaidaren berri. Gobernuak nazioartekoei erantzuten zien ez zuela sinesten ezker abertzaleak egin nahi zuena eta ez zuela uste haren apustua aurrera aterako zenik, ETAk bide berri hori ondo ikusten ez zuelakoan.

Kazeta honek egindako kontsulten arabera, ETAk onartzen zuen estrategia politiko-militarra agortuta zela, eta bazuen asmoa konponbiderako prozesu demokratiko bat sustatzeko, behin betikoa izateko. Dena dela, ikusten zion arriskurik aldebakartasunari eta erabaki batzuk hasieratik gauzatzeari. Haren iritzian, Batasunak eta erakunde armatuak ez zituzten berdin ulertzen prozesuaren garapena eta gestioa. Batasunaren asmoa gailendu zen.

«Bizkar gainean sekulako ardura geneukan», esan du Rufi Etxeberriak. «Ezker abertzalea bere historiako erabakirik garrantzitsuena hartzera zihoan, agian». Estatua geldirik ez zegoela eta, aitortu du ez zekitela eztabaida garatzeko gai izango ziren.

Batzarrei ekin aurretik hartu zuten beste eginkizunik: estrategia berriaren asmoa argiago azaltzea, uste baitzuten txostena zerbait anbiguoa zela, Hiru neurri hartu zituzten, hurrenkera azkar batean gauzatzeko: azaroaren 1ean Gara-n Etxeberriaren elkarrizketa argitaratu zen; azaroaren 8an, BERRIAn Otegiren eta harekin Estremarako kartzelan (Madril) zeuden beste lau kideen eskutitza; eta azaroaren 14an, Altsasuko Adierazpena plazaratu zuen ezker abertzaleak, agerraldi jendetsu batean. Ez zuten nahi, orduan zuzendaritza politikoan ibili zirenek esaten dutenez, «kafesnea berriro»; alegia, «edo kafea edo esnea» behar zela zioten, ezin zutela erdibidean geratu, anbiguotasun batean. Garbi zeukaten bukatu zela borroka armatua «piztu-itzaliren» aroa, hori jada agortuta zegoela, ez zuela gehiago ematen, eta, hortaz, mugimendu berria ezin zela gehiago izan taktikoa, baizik eta estrategikoa.

2009-11-1: RUFI ETXEBERRIAREN ELKARRIZKETA

«Ondo prestatu genuen Gara-ko elkarrizketa», dio Etxeberriak. Haren mezuak: ezker abertzalea bidegurutze batean zegoen; eremu politiko horren berbatzea; ETAren ardura apustu berrirako; subiranisten arteko aliantza; aktibazio soziala… «Eztabaida lehendik bazegoen, eta Loiolako [Azpeitia, Gipuzkoa] eta Genevako apurketen ondoren azkartu egin zen. Hautu bat egin beharra zegoen», adierazi du Etxeberriak 2009-2010eko garaiaz. «Prozesu demokratiko bat abiarazteko ezin zen nazio eta herritarren borondate demokratikoaren aitortzaren zain egon, ezin zen egon Madrilen betoaren menpe. Erabakiak hartzea eskatzen zuen horrek. 50 urteko bide baten ostean, agertoki berri bat irekitzea ezker abertzalearen esku zegoen». Aldebakartasunez egin nahi zuten bidea, baina metaketaren alde ere eginez, eta, ondorioz, biderako beste eragile batzuen konpromisoa behar zuten. Borroka armatuak aliantzak eragozten zituela irizten zion ezker abertzaleak, eta, gainera, jadanik ez zuela balio Espainiako Estatua berriz ere mahai batean eserarazteko.

2009-11-8: ESTREMERAKO KARTZELATIK GUTUNA

Otegik-eta Estremerako kartzelatik helarazitako eskutitzean «beste fase bat, beste estrategia batzuk, beste tresna batzuk» eskatu zituzten. Han ere, ordea, ez zegoen zehazki adierazia ETAk bukatu egin behar zuela. Propio egiten zuten hori, Etxeberriak kontatu duenez: «Publikoki eta idatzietan hitzak eta terminoak neurtu egiten genituen, barne eztabaidan inori ez zitzaiolako ezer inposatu nahi». Horrez gain, esan du kontuan hartu zutela ETAk bazuela eragozpenik eztabaida prozesuan parte hartzeko; sasian ziren militante asko, presoak… Hala, «zaindu» beharrekoa zen terminoena. «Baina barne eztabaidan parte hartu zutenek oso argi zuten zertaz ari ginen hizketan. Borrokaren zikloa itxiko zela ez zen hitz horiekin esaten, baina zuzendaritzetan bai».

Ezker abertzalearen ustez, garai hartan borroka armatuaren eztabaida ezin zen banandu eztabaida politikotik. Estatua bete-betean zebilen dena ETA da teoriarekin. Halaber, ETA-Madril ordu arteko eskema negoziatzailea agortutzat jo zuen Batasunak, eta horregatik ere atera zen mahai gainera ETAren geroa. Dena den, haien arabera, eztabaida ez zen ETA bai ala ez, baizik eta aldebakartasunez beste bide bati heltzea. Paradigma berri bat nahi zuten. «Guk bi helburu genituen: estatuaren estrategia neutralizatzea eta indar harreman berri bat irekitzea, konfrontaziorako espazio eta parametro berriak zabaltzeko. Indar harremana, ordea, ez era alderdikoi batean planteatua, baizik eta herri gisa», esan du Etxeberriak.

Zabaleta, Rodriguez, Jacinto, Diez eta Otegi preso zeudela, Batasunekoek talde harekin aurreneko pare bat hilabeteetan ez zuten ia harremanik izan; gero bai, abokatuen bidez eta. Etxeberria: «Kanpoan ginenok ginen prozesuan murgilduta geundenak, eta barne prozesua azkar zihoan. Zutik Euskal Herria plazaratu ostean izan genuen Otegirekin-eta harreman iraunkorrago bat».

2009-11-14: ALTSASUKO ADIERAZPENA

Eztabaidan eta ezker abertzalearen ibilbide historikoan mugarri bat izan zen Altsasukoa: lehen aldiz jaso zituen Mitchell printzipioak, eta berritasuna zen: indarkeriari uko egitea, eta, inork erabiliz gero, haren aurkako jarrera azaltzea. Azkeneko belaunaldietako erreferente asko azaldu ziren 2009ko azaroaren 14ko agerraldira. «Posizioak irabazi nahi genituen euskal gizartean eta nazioartean», adierazi du Etxeberriak. «Neu kartzelan nintzela jakin nuenez, nazioarteko eragileek esan izan zuten komeni zela Mitchell printzipioak jasotzea eztabaidarako dokumentuan, baina azkenean ez ziren jaso han. Gero bai Altsasuko Adierazpenean». Ezker abertzaleak kanpoko bitartekariei esaten zien haien babesa behar zuela, eta haiek erantzuten zuten ezin zela anbiguotasunik erakutsi. Hala, ezker abertzaleak ondorioztatu zuen nahikotasun bat behar zuen adierazpen bat osatu behar zuela, eta, haren iritzian, Mitchell printzipioek badute nazioarteko komunitatean esanahi argi bat. Hitz eta erregistro horiek behar zituzten. Gehienbat, nazioartera begira jaso zituen Mitchell printzipioak, ez hainbeste Euskal Herriari begira.

Jonathan Powell nazioarteko bitartekaria Altsasuko (Nafarroa) agerraldiaren ondoren etorri zen aurreneko aldiz Euskal Herrira, azaroaren bigarren hamabostaldian. 2007an Genevan ez ezik, egona zen ezker abertzaleko kideekin Londresen-eta, baina Altsasukoaren ostean hasi ziren elkarrekin ekinbide posibleak aztertzen; lehendabizikoa, Bruselako Adierazpena, barne eztabaida bukatu ondoren aurkezteko. Ezker abertzalea seguru zegoen jadanik bazeukala nazioartekoen sostengua, sinesgarri zela.

Barne eztabaida prozesuak ezker abertzalean sortu zituen tirabirak. ETAk bere desegite faseko dokumentu batean zioen estrategia aldaketa dinamizatu zutenen eta bien artean «komunikazio eta konfiantza haustura sakona» egon zela. Halaber, esan zuen erakundeari «2009ko udazkena ordua aldatu gabe» heldu zitzaiola.

Batzarrak egiten hasi ziren. Euskal preso ohiekin ere bildu ziren antolatzaile nagusiak. Rufi Etxeberriaren esanetan, sekulako espektatiba sortu zen, ezker abertzalean aspaldiko urteetan egon ez zen bezalakoa, eta nabarmendu du eztabaidan maila ona egon zela eta ekarpen pila bat jaso zituztela. «Ikusten zen nahi handi bat zegoela ziklo bat itxi eta berri batean sartzeko. Gainera, barne hausturarik ez gertatzea eredugarritzat jo du. «Egiaztatu zen ezker abertzalean heldutasun handia zegoela, baina esango nuke lehendik zegoela heldutasun hori».

2010-1-17: ETA-REN AGIRIA ALTSASUKOAZ

ETA mintzatu zen ondoren: 2009ko abenduaren 31n datatutako agiria bi aste pasara ezagutarazi zuen: urtarrilaren 17an. Irailaren 27koa zen haren aurreko agiria, Gudari Egunekoa. Honen ondorengoan, adierazi zuen bere egiten zuela ezker abertzaleak Altsasuko Adierazpenean esandakoa. Barne eztabaida gidatzen ari ziren kideentzat oso garrantzitsua izan zen ETAk hori esatea, Etxeberriak gogoan duenez.

Ezker abertzaletik kanpo bazen aintzat hartzeko beste zenbait mugimendu: EAk subiranisten elkarlanaren aldeko ebazpena plazaratu zuen 2009ko azaroaren 21ean; eta, 2010eko urtarrilaren 30ean, Adierazi EH eskubide zibilen eta politikoen aldeko ekinbide herritarra aurkeztu zuten, Bilbon. Ohiko gertakariak ere baziren: atxiloketak eta Madrilen polizia operazio mediatikoak, debekuak, euskal presoen borroka ekinbideak, tortura salaketak... Hego Euskal Herriko instituzioetan, Eusko Legebiltzarrean PSE-PP aliantza -PSE Eusko Jaurlaritzako lehendakaritzan estreinakoz- eta Nafarroan UPN-PSN gobernua.



(Ezkerreko argazkian, Brian Currin eta Paul Rios, 2009ko urriaren 28an, Donostian, Lokarriren hitzaldian. Ezker abertzalearen asmo berria laudatu zuen Currinek. A. CANELLADA / FOKU; eskubikoan, Pello Urizar, 2009ko azaroaren 21ean, Donostian, indar subiranisten artekoelkarlanaz bere alderdi EAk egindako proposamena aurkeztean. JON URBE / FOKU)

Urtarrilaren 5ean, ordura arteko eztabaidaren berri eman zuen ezker abertzaleak: 254 herri eta auzo batzar eta 6.500 lagunen parte hartzea; «ia gehienak», txostenaren alde. Etxeberria: «Ikusten zen ETAk utzi egin behar zuela, baina, era berean, ikusten zen antolakunde berri eta legezko bat behar genuela, gatazkaren ondorioak itxi egin behar zirela ahal zen azkarren, indar metaketa beste eragileekin… Argi genuen beste kultura politiko bati ekin behar geniola, eta trantsizio bat behar genuela». Galdera ikur asko zituzten; «mundu ezezagun bat irekiko zen guretzat».

Hil hartan atera zuen Garzon epaileak Bateraguneko auzipetze autoa, eta epaitegira egindako joan-etorrietan ezker abertzaleak baliatu zuen bazetorren apustu berria elikatzeko, adierazpenak eginda; baita Otegik ere, Jose Mari Sagardui Gatza presoa aska zezatela eskatzeagatik egin zioten epaiketan. Urtarrileko atzeneko egunean argitaratu zuen ezker abertzaleak eztabaidako ondorioen laburpena.

2010-2-16: 'ZUTIK EUSKAL HERRIA' EBAZPENA

Beste bi astean, isilik. Otsailaren erdian eman zuten bukatutzat eztabaida, Zutik Euskal Herria ebazpena plazaratuta: hilaren 15ean, eduki nagusiak; hurrengo egunean, adierazpena osorik, sarean. Inauteriak ziren. «Aldaketa gauzatzeko» ardatzak: soilik bide politikoak eta demokratikoak; indar metaketa; nazioarteko aliantzak; aldebakartasuna; aktibazio soziala… «Adierazpena publiko egitea guretzat gainetik ikaragarrizko karga bat kentzea izan zen, askatasuna», azaldu du, hamar urtera, Rufi Etxeberriak.

«Aitortu behar da urratsa», esan zuen Brian Currin nazioarteko bitartekariak Zutik Euskal Herria-z -aurreko urteko urriaren 28an Batasuneko zuzendaritzaren apustuaren alde mintzatu zen Donostian, Lokarri-k antolatutako hitzaldi batean-. Nazioarteko eragileek aurretik bazuten ebazpenaren nondik norakoaren berri, baina haientzat mugarria Altsasuko Adierazpena zen, han esan zena nahikotzat jo baitzuten; ordea, gero barne prozesua bukatu arte egon ziren, eta amaitu ostean aurkeztu zuten Bruselako Adierazpena, martxoaren 29an -ondotik etorri ziren nazioartekoen pauso gehiago: HNT Nazioarteko Harremanetarako Taldea, NEB Nazioarteko Egiaztatze Batzordea...-. «Bide berria ezker abertzale politikoak gidatzen zuela ikusten zuen», dio Etxeberriak.

Estrategia berriaren eztabaida nola joan zen eta emaitza nolakoa izan zen aztertuta, horrek ezker abertzale politikoari pentsarazi al zion lehenago egin behar zuela? «Erraz esaten da lehenago egin behar zela. Baina politikoki esan daiteke ezker abertzalea berandu iritsi zela eztabaida hori egitera», dio Etxeberriak. Ondoren galdetu du lehenago egin izan balute ea bateratua aterako ziratekeen.

----

BERRIAren Harian-eko beste edukiak:

Altsasukoa, nahikoa

Isiltzen hasteko, isilpean aurrenik

Rufi Etxeberriaren balantzea hamar urteez

Mahai ingurua: Ainhoa Etxaide, Iosu Lizarralde eta Ion Ansa

]]>
<![CDATA[Altsasukoa, nahikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2153/005/002/2020-02-09/altsasukoa_nahikoa.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2153/005/002/2020-02-09/altsasukoa_nahikoa.htm Zutik Euskal Herria ebazpenaren berri ematean ere ez zuen egin jendaurreko agerraldirik. Altsasukoa, eta kito, nahikoa; ez baitzen nolanahikoa izan han agertutako irudia eta plazaratutako mezua. 2009ko azaroaren 14an izan zen prentsaurrekoa.

Sinbolikoki, baziren bi berezitasun orduan. Batetik, Arnaldo Otegik justu bost urte lehenago aurkeztu zuen, Batasunaren izenean, Anoetako proposamena -Orain herria. Orain bakea-. Ezker abertzale barruan aldaketa handi bat izan zen, lehen aldiz fronte politikoak hartu baitzuen gatazkaren konponbiderako auzi politikoak negoziatzeko ardura, ez ETAk. Altsasuko (Nafarroa) agerraldian Anoetako eskema berretsi zuten. Bestetik, herri horrek badu balio historiko bat ezker abertzalearentzat: 1977an, bost alderdik Altsasuko Mahaia sortu zuten, eta, handik urtebetera, Herri Batasuna. 2009ko azaroaren 14an, beste jauzi historiko bat ezker abertzalearen ibilbidean, estrategia berria izango zenaren definizio maila handia erakutsi baitzuen adierazpenak biolentziari buruz: indarkeriari uko, eta, gainera, inork erabilita, kontra jarrera agertu. Hots, Mitchell printzipioak. ETAk handik hilabete eta erdira datatutako agirian esan zuen «mintzatu» zela ezker abertzalea, eta «bere egiten» zituela «haren hitzak». Altsasukoaren ondotik egin zituzten prozesuaren batzarrak, baina ezker abertzale politikoak eztabaida jadanik oso bideratua zuen.

Aurretik pentsatua

Agerraldi hura egitea ez zuten inprobisatu, Rufi Etxeberriak kontatu duenez: «Arnaldo Otegik-eta plangintzan bazeukaten pentsatua eztabaidarako [Fase politikoaren eta estrategiaren argipena] txostena zabaltzen hasi ondoren agerraldi solemne bat egitea. Bateraguneko operazioaren [2009-10-13] ostean ideia berarekin segitu genuen guk». Nazioarteko eragileen ekarpena aintzat hartu zuten: «Haiek garrantzitsutzat joa zuten gure txostenean esaten zena, baina proposatu zuten estrategia berriaren asmoari dimentsio handiagoa emateko adierazpen argigarri bat plazaratzea agerraldi horretan, anbiguotasunik gabekoa». Ados ziren. Altsasuko Adierazpenean jaso zituen ezker abertzaleak lehen aldiz Mitchell printzipioak.

Egun berean Jone Goirizelaia ezker abertzaleko kidea Venezian (Italia) mintzatu zen, bake prozesuei eta gatazken konponbideei buruzko nazioarteko konferentzia batean. Txaloz hartu zuten. Haien artean zen Brian Currin bitartekaria; «iraganean inoiz ez da halako proposamenik egin», adierazi zuen. Aurretik bazeukan mamiaren berri, eta Bruselako Adierazpena lantzeari ekin zion.

Agerraldiaren prestaketa

Arreta handiz prestatu zuten Altsasuko prentsaurrekoa. Ezker abertzalearen batasun itxura eman nahi zuten, eta haren ibilbidean erreferente izandako kide asko bertaratzea zuten xede. Argazkiak sekulako garrantzia zuen, komunikazioko orduko taldekoek diotenez. Ezker abertzaleak uste zuen kontakizunaren bataila batean sartuta zeudela Madril eta biak, eta zehaztasuna eta sendotasuna erakutsi nahi zituen Altsasun. Kazetarien galderarik gabeko agerraldi bat prestatu zuen, ez baitzuen nahi bestelako mezurik ateratzerik handik. Itziar Lopategik eta Txelui Morenok irakurri zuten agiria: Prozesu demokratikorako lehen urratsa: ezker abertzalearen oinarriak eta borondatea. Gero, ezker abertzaleak nazioartean ere sustatu zituen elkarrizketak: bilerak kazetariekin, adierazpena hainbat hizkuntzatara itzuli...

Altsasukoa izan zen ezker abertzaleak Bateragune operazioaren biharamunaz geroztik barne eztabaida prozesuaz egindako jendaurreko ekinbide bakarra. Bestela, prentsa ohar bidez atera zen publikoki, 2010 hasieratik aurrera: behin-behineko balorazioa egiteko eta datu batzuk emateko; ETAk Altsasukoaz argitaratutako agiria baikor baloratzeko; eztabaidako ondorioen laburpena zabaltzeko; eta, otsailaren 15ean, Zutik Euskal Herria-ren eduki nagusiak argitaratzeko.

----

BERRIAren Harian-eko beste edukiak:

Paradigma berri bat helburu bererako

Isiltzen hasteko, isilpean aurrenik

Rufi Etxeberriaren balantzea hamar urteez

Mahai ingurua: Ainhoa Etxaide, Iosu Lizarralde eta Ion Ansa]]>
<![CDATA[«Indar harreman berri bat ireki da estatuei begira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2062/005/001/2020-02-09/indar_harreman_berri_bat_ireki_da_estatuei_begira.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2062/005/001/2020-02-09/indar_harreman_berri_bat_ireki_da_estatuei_begira.htm Zutik Euskal Herria-n ezarri zituzten hainbat ardatzetan aurrera egin dutela: antolakunde berri eta legezkoa; Ipar Euskal Herriaren onarpen instituzionala eta entitate bat; gataz karen ondorioak -«batzuk konpondu dira, beste batzuk ez»-…; «eta egoera berriak ireki dira: erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikak, gatazkaren ondorioak ixteko aliantzak…». Era berean, uste du elkarbizitzan aurrerapauso handia izan dela eta eragotzi dutela kontakizunaren batailan-eta ezker abertzalea zokoratzea. Etxeberriak dio ezker independentista egonkortua eta kohesionatua dagoela, eta orain egoera hori egongo zenik ezin zela ziurtzat jo estrategia aldatu aurretik.

Azkeneko hamar urte hauetan Espainiako Estatuan lurralde krisia sakondu egin dela adierazi du, Kataluniako prozesu independentista nabarmenduta. Hor ere ikusten du Etxeberriak ezker abertzalearen ziklo aldaketaren eragina, «baldintzak sortzen lagundu egin baitu; bidea erraztu du».

Aurrera begira, batetik, euskal presoen auzia konpontzea premia bat dela dio Etxeberriak. «Aukera leiho bat ireki da Espainiako gobernu berriarekin. Herri honetan badago gehiengo sozial, sindikal eta politiko bat presoena konpondu nahi duena, eta bitarteko guztiak jarri beharko dira». Oraindik ia 250 euskal preso daude. Bestetik, aitortu du Euskal Herrian «oraindik» ez dagoela nahikoa gorputz herri gisa prozesu independentista bat egiteko, «ez dago-eta aliantza nahikorik». Egoera berriak eraikitzearen alde mintzatu da, eta aipatu du Kataluniarekin egin ahal dela aliantza bat. «Prozesu subiranista indartuko luke gurean».

Nahiz eta iritzi dion Madrilek ez duela nahi «marko demokratiko bat», Etxeberria baikor agertu da geroari begira. «Garrantzitsuena da hamar urteotan bi estatuei begira indar harreman berri bat ireki dela Euskal Herrian, herri gisa urrats hori eman dela. Politikoki hamarraldi bat ez da aro luzea, baina aldi honetan aurrerapenak izan dira. Garai berri batean gaude burujabetzara begira; egoera hobean dago Euskal Herria».

----

BERRIAren Harian-eko beste edukiak:

Paradigma berri bat helburu bererako

Altsasukoa, nahikoa

Isiltzen hasteko, isilpean aurrenik

Mahai ingurua: Ainhoa Etxaide, Iosu Lizarralde eta Ion Ansa]]>
<![CDATA[Isiltzen hasteko, isilpean aurrenik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2031/006/001/2020-02-09/isiltzen_hasteko_isilpean_aurrenik.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2031/006/001/2020-02-09/isiltzen_hasteko_isilpean_aurrenik.htm Zutik Euskal Herria ebazpena. Estrategia politiko-militarretik estrategia politikora pasatzeko erabakia zen; historikoa. ETA jabetzen zen bere eragin militarraren mugaz, eta bazuen indar metaketaren eta lanabes berrien bidez Euskal Herriaren askapen prozesu bat abiatzeko asmoa, baina ezker abertzalearen fronte politikoak lehen aldiz aurrea edo gain hartu zuen eztabaidaren gidaritzan. Ezker abertzaleak erabakita zeukan estrategia berrirako elementu armatua hasieratik eta betiko baztertu behar zela. ETAk artean ez zuen halakorik ikusten, eta eraso ekintza armatuak etetearen formula bera azken unean izan zuen mahai gainean. Barne eztabaidak Bateragune auziko operaziotik (2009ko urriaren 13a) aurrera hartu zuen abiaduragatik eta norabideagatik, ETAk nolabait premiaz hartu behar izan zuen neurria. Zutik Euskal Herria-rekin zabaldu zen agertokia errespetatzeko asmoa zuela zioen. EZAGUTARAZI GABE; BARNE KOMUNIKAZIOA ETAk nahiago izan zuen orduan ez ezagutaraztea etetearen erabakia. BERRIAk jorratutako iturrien arabera, batetik, ez zuen nahi izan espektatibarik sortzerik ETAri berari buruz. Bestetik, kontakizunaren bataila batean sartzea saihestu nahi izan zuen, hainbat eragile ez zitezen hasi esaten ahuleziaren ondorioz hartu zuela erabakia. ETAk iritzi zionez, erabaki politikoa zen etetearen neurria, ez bere ezintasun baten emaitza, eta garai hartan ezker abertzalea martxan jartzera zihoan apustu berria laguntze aldera eta konponbide demokratikorako baldintza berriak sortzen joateko hartu zuen erabakia. Lehen esplorazio bat zen, erakundeko arduradunen iritzian, eta ETAren prestasun edo borondate froga argi bat. Baztertu egin zuen, ordea, su-etenaren formulari eustea, horrek beste zerbait esan nahi zuelakoan. Gero heldu zion horri. ETAren beraren 2011ko apirileko Zutabe aldizkarian (113. zenbakia) jaso zenez, eraso ekintza armatuak ez burutzearen neurria hartu ondoren eman zien berri hori erakundeko «burkide eta ekintza talde guztiei», eta «ETAk prest zituen ekintzak bertan behera gelditu ziren». Kontuan hartuta erakunde klandestinoa zela, Espainiako Estatua baliabide ugari erabiltzen ari zela haren aurka, testuinguru politikoak abiadura handia hartu zuela eta ezker abertzaleak irmo heldu ziola eztabaida prozesuari, ETAren zuzendaritzak nahiago izan zuen lehendabizi berak hartzea etetearen erabakia, eta ondoren komunikatzea bere kidegoari. Behar izan zituen aste batzuk komunikatzeko. Kontsultatutako iturri batzuen arabera, ETAko arduradun izandako eta orduan preso zeuden batzuei ere helarazi zien berria, baita aurretik asmoa ere haietako zenbaiti. EZKER ABERTZALEA, MADRIL, NAZIOARTEA Ezker abertzaleko iturrien arabera, berak 2010eko udaberri bukaera edo uda hasiera aldera jakin zuen erakunde armatuaren otsaileko erabakia, eta ez modu ofizial batean; hori iraileko agiria baino pixka bat lehenago izan zuen, haien esanetan. ETAk bere desegite faserako idatzitako txosten batean jakinarazi zuen estrategia aldaketaren gogoeta garaian komunikazio eten bat izan zuela eztabaida gidatu zuten kideekin. Ezker abertzaleak eta EAk 2010eko ekainaren 20an izenpetu zuten Lortu Arte akordioa, eta EAren izenpetzaile Pello Urizarrek iaz bere dimisioaren ostean kazeta honetan zioen ituna sinatu zutenerako bere alderdian «seguru» zeudela «ETAk utzia» zuela; «bermea zen hori, jakina». ETAk 2011ko apirileko Zutabe-n idatzi zuen Espainiako Gobernuak 2010eko udaberrirako bazuela bere erabakiaren berri. Nazioarteko eragileek 2005-2007ko negoziazio prozesuaz geroztik ere izan zuten ETArekin kontaktua; halaber, bazuten Madrilgo gobernuarekin (PSOE) harremana, eta jakinarazten zizkioten ezker abertzalearen gogoetak eta asmoak. ETAk, dena dela, bere aldizkarian ez zioen nola jakin zuen Madrilek eteteari buruzko isilpeko erabakia. Theresa Whitfield ikerlari britainiarrak Endgame for ETA liburuan (ETAren amaiera, 2014) dio erakunde armatuak 2010ean bazeukala harremanik nazioarteko entitateekin -Henri Dunant zentroko eta inguruko bitartekariekin, 2005-2007 prozesutik zeukaten harremana zela medio-, eta haien bidez helarazi zuela Espainiako Gobernura otsaileko erabakiaren mezua. Madrilek ETAren erabakia udaberrirako jakiteko beste aukera bat da 2010eko lehen urte erdiko atxiloketetan haren informazioa eskuratu izana. Espainiak eta Frantziak uda hasi aurretik hilero egin zituzten polizia operazioak. Sasoi hartan Espainiako Gobernuak izandako jarrera salatu zuen ETAk 2011ko apirileko Zutabe aldizkarian, eraso armatuak etetearen berria «jakin» arren, «maltzurkeriaz, ETAren jarrerarekiko zalantzak sortu nahian» aritu zelakoan. ETAk iritzi zion bere «ekimen eta borondatearen sinesgarritasunari kalte» egiteko asmoz aritu zela Madril, eta atxiloketez eta «torturaz» baliatu zela «gezurrak» zabaltzeko. Ezker abertzalea artean barne eztabaida prozesuan zela -baina jadanik 2009ko azaroaren 14an Altsasuko (Nafarroa) agerraldian ardatz nagusiak plazaratuta zituela-, Alfredo Perez Rubalcaba Barne ministroak 2009ko abenduaren 28an adierazi zuen Espainiak aurki Europako Parlamentuko presidentetza hartuko zuela-eta oso litekeena zela ETA atentatu handi bat edo bahiketa bat egiteko aukera aztertzen aritzea. 2010eko apirilaren 3an, berriz, ezker abertzaleak jada Zutik Euskal Herria argitaratua zuela, antzeko azalpena eman zuen Antonio Camacho Estatu Segurtasun idazkariak. ETAk aipatutako Zutabe-n zekarren estatuaren filtrazioengatik hedabideetan zabaldu zela 2010eko ekainean Patxi Lopez (PSE-EE) Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren eta Rodolfo Ares Barne sailburuaren aurkako ekintza bat egitekoa zela; edota zabaldu zela 2010eko irailean atxilotutako kide batzuek deklaratu zutela 2011ko maiatzeko udal eta foru bozak arte ekintza armaturik ez egiteko agindua zutela. «Berriak ez zuen ez hanka ez buru, baina letra handiz jaso zuten Espainiako komunikabideetan», zioen erakundeak barne aldizkarian. «Oroitarazi» nahi izan zuen, «batetik, ETAk 2010eko otsailean hartu zuela eraso ekintza armaturik ez burutzeko erabakia (...). Eta Espainiako gobernuak bazuen horren berri [udaberrirako]. Bestetik, ETAren erabakiak ez duela denbora mugarik. Beraz, Espainiako gobernua, berriro, gezurretan ari da». BRUSELAKO ADIERAZPENA Ezker abertzaleak errotiko estrategia aldaketa egin zuen Zutik Euskal Herria ebazpenarekin, eta harentzat funtsezko sostengua izan zen nazioarteko komunitateko hainbat eragilek 2010eko martxoaren 29an Bruselako Adierazpena plazaratzea. Ezker abertzaleak proposatu zituen «urratsak» eta hartu zuen «konpromiso publikoa goraipatu» zituzten nazioartekoek idatzian, eta ETAri eskatu zioten konpromiso horrekin bat egin zezala, «su-eten iraunkor eta benetan egiaztatzeko moduko bat emanda». ETAk izaera horretako menia emango balu, Espainiako Gobernuari galdegin zioten «behar bezala erantzuteko». Artean ETAren ekintzen etetearen berria ez zekitela atera zuten nazioartekoek Bruselako Adierazpena; alde guztiek baieztatu izan dute hori. Sinatzaileen artean ziren Jonathan Powell, Silvia Casale, John Hume, Mary Robinson... Madrilek presio politiko eta diplomatiko handiak egin zizkien adierazpenaren zenbait sinatzaileri; inork ez zuen, ordea, atzera egin. Ezker abertzaleak azkar erantzun zion Bruselakoari: apirilaren 24an, Ondorioetatik, bidea eta urratsak. Ezker Abertzalea abian dokumentuan. Ados azaldu zen nazioarteko eragileen eskaera bikoitzarekin. Espainiako Estatuaren jazarpenak eta ETAren ekintza armatuak «blokeoa» areagotuko zutela ohartarazi zuen militante ezagun ugarik, Iruñeko agerraldian. ETAk, berriz, ez zuen Bruselakoaz deus esan irail erdira arte, eta bitartean izan zen urduritasunik ezker abertzalean; dena dela, garbi zeukan estrategia aldaketagatik egin zutela nazioarteko eragileek Bruselako Adierazpena, eta, batik bat, Altsasuko idatzian Mitchell printzipioak jaso zituelako. FRANTZIAKO POLIZIA BATEN HILKETA ETAk 2010eko martxoaren 16an Jean Serge Nerin Frantziako polizia hil izanak -«ustekabeko enfrentamenduan», erakunde armatuak apirilaren 4an agiri batean azaldu zuenez-, ez zuen arriskuan jarri Bruselako ekinbidea. Hilketaren biharamunean ezker abertzaleak prentsa ohar batean «prozesuarekiko konpromiso argi eta zehatzak» eskatu zizkion ETAri. Ezker abertzalean kontsultatutako iturriek diotenez, artean ez zuten ETAren otsaileko erabakiaren berri, eta aitortu dute «ohar gogorra» atera behar izan zutela Nerinenagatik, nazioartekoek euren posizioa ezbaian jar ez zezaten. Izan ere, Mitchell printzipioek besteak beste diote indarra erabiltzeari uko egin behar diola norberak, eta kontrako jarrera agertu behar dela gainerakoek erabiliz gero. Beraz, nazioarteari «lasaitasun mezu bat» eman nahi izan zioten. ETArentzat Nerinen hilketaren auzia politikoki konplikatua izan zen, etetearen erabakia isilpekoa zen arren. Bere sinesgarritasunerako eta ekinbiderako nolabait zorte ontzat jo zuen otsaileko erabakia artean publikoa ez izatea. (Frantziako poliziak, 2010eko martxoaren 16an, Dammarie-les-Lysen, ETAk Jean Serge Nerin hil zuen inguruan. L. DOLEGA / EFE) ERABAKIA PUBLIKO, IRAILEAN 2010eko irailaren 5ean atera zuen ekintza armatuak eten zituela jakinarazteko agiria. «ETAk jakinarazten du hilabete batzuk direla eraso ekintza armaturik ez burutzeko erabakia hartu zuela». Agirian ez zuen zehaztu neurria otsailean hartu zuela; geroago esan zuen hori, Zutabe-n. «Aldaketa politikoa posiblea da», zioen iraileko agirian. Aurreko hilabeteetan izan ziren Bruselako Adierazpena eta Lortu Arte, mobilizazio batzuk ere izan ziren, eta iristear zen Gernikako Akordioa (irailak 25). «Ardurak hartzeko eta urrats sendoak egiteko garaia da: independentismoaren proiektu estrategikoaren artikulazioan; prozesu demokratikoa eraikitzeko baldintzak sortzeko bidean; errepresioari erantzuteko eta eskubide zibil eta politikoen defentsa irmoan». 2011ko apirileko Zutabe-n zekarren aurreko urteko otsaileko erabakia isilpean edukiz «eztabaida politikoa desitxuratzea saihestea» nahi izan zuela, eta aurrerapausoak ematen ari ziren eragile politikoengan eta sozialengan jarri nahi izan zuela protagonismoa. Egoera berriak sortzeko asmoz atera zuen agiria irailean ETAk, baita aurreko hilabeteetako mugimenduek segurtasun bat behar zutela uste zuelako ere. Erabaki politiko bat zen etetearena, haren iritziz, eta garrantzitsua iruditzen zitzaion erabakia hilabete batzuk lehenago hartu zuela jakinaraztea, bere borondatea nolakoa zen erakusten zuelakoan. Kontuan hartzeko beste datu bat harentzat: 2010-2011ko urte politikoa hasi bezain azkar iragarri zuen publikoki ekintza armatuak eteteari buruzko erabakia. Hura ere aldebakartasunez hartutakoa zen, Madrilen zain egoteke. Dena dela, Espainiako Gobernuari mezua bidali zion: prest zegoela prozesu demokratikoa abiarazteko gutxiengo demokratikoak adosteko. Nazioarteko komunitateari ere deia: parte har zezala. Baina irailaren 5eko agirian ETAk ez zion erantzun Bruselako Adierazpenari. Hil bereko 15ean egin zuen hori. Sinatzaileekiko «begirunea eta esker ona» agertu, eta esan zuen «gatazka gainditzeko, urrats partzialetatik harago, proposamen osatua» behar zela. Prest azaldu zen pausoak elkarrekin aztertzeko. Hala ere, orduan ez zuen pentsatuta su-eten bat ematea. ETA-REN NEURRIAK, DESEGIN ARTE ETAren eraso armatuen etetea abiapuntu bat izan zitekeela uste zuten eragile gehienek. Brian Currinek zioen «demokraziaren eta politikaren garaipen bat» zela. Baina, pribatuan, erabakiak nazioarteko eragileentzat ez zuen nahikotasun bat. Neurria motz gelditzen zen, eta, nazioarteak pauso gehiago emateko, su-eten egiaztagarria eskatu zioten ETAri. 2011ko urtarrilaren 8an eman zuen «nazioarteko komunitateak egiaztatu ahalko duen su-eten iraunkor eta orokorra», eta ezker abertzalearen apustua berretsi zuen. Ordutik aurrera ETAk «nazioarteko bitartekariekiko harremana estutu eta egonkortu» egin zuen, erakundeak desegite fasean 2009-2017 aldiari buruzko txostenean jaso zuenez. «Une hori oso garrantzitsua izan zen, bitartekariek hasieran zituzten aurreiritziak gainditu eta Erakundearen borondatearen gainean konfiantza hartzeko». Negoziazio prozesu bati ekiteko asmoz, nazioartekoak ETAren eta Espainiako Gobernuaren artean bitartekari lanak egiten hasi ziren, eta Osloko elkarrizketa mahaia hitzartu zuten. 2011ko urriaren 17an izan zen Aieteko Adierazpena, hiru egunera ETAk esan zuen jarduera armatua betiko bukatu zuela, eta ondoren ziren Oslon hitz egitekoak ETA eta Madril, gatazkaren ondorioei buruz, edukiek esangura politiko nabarmena ere bazutela jakinda biek. Azkenean ez ziren, baina, Norvegiako mahaian eseri ere egin. ETAk hasia zuen bere ibilbidea bukatzeko prozesua. 2018an desegin zen. Isiltzen hasteko neurri garrantzitsua izan zen orain hamar urte isilpean hartutako erabakia. ---- BERRIAren Harian-eko beste edukiak: Paradigma berri bat helburu bererako Altsasukoa, nahikoa Rufi Etxeberriaren balantzea hamar urteez Mahai ingurua: Ainhoa Etxaide, Iosu Lizarralde eta Ion Ansa ]]> <![CDATA[Egindakoa baloratuz, egiteko dagoena ere bai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1973/008/001/2020-02-09/egindakoa_baloratuz_egiteko_dagoena_ere_bai.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1973/008/001/2020-02-09/egindakoa_baloratuz_egiteko_dagoena_ere_bai.htm Zutik Euskal Herria ebazpenak ezarritako bidearen garapen lanean segitu zuten, barrutik, bakoitzak bere erara. Gaur egun ez daude ardura karguetan. Hirurak Elgoibarren (Gipuzkoa) elkartu ditu BERRIAk, estrategia berriak emandakoaren argazki bat osatzeko, eta, halaber, aurrera begiratzeko.

EZTABAIDA ETA ALDAKETA

ION ANSA: Gu oso gaztetan hasi ginen militatzen, gatazka gogor baten barruan. Zatiketa sozial handia zegoen; Errenterian [Gipuzkoa] nabarmena zen hori. Gure belaunaldiari, nolabait, heldua izatea egokitu zitzaion, beti hartu behar zelako konpromisoren bat. Beraz, modu normal eta natural batean bizi izan nuen 2009-2010eko barne eztabaida, ez nuelako ikusi ezer inkoherentea ezker abertzaleak beti egindakoarekiko. Bere genesietatik inoiz ez du izan bazterreko mugimendu bat izateko bokazioa, eta beti nahi izan du eragile garrantzitsu bat izan. Gatazka oso gogorra zenean ere bilatu zituen akordio zabalak eta aliantzak.

IOSU LIZARRALDE: Lan arrazoiengatik Hendaiara [Lapurdi] joan nintzen bizitzera 2006an, eta 2008an bueltatu nintzen herrira, Oñatira [Gipuzkoa]. Blokeo egoera bat zegoen, aukera berriak zabaltzeko muga batzuk: legez kanporatzea, polizia operazioak... Espainiako Gobernuak oso zokoratuta eta blokeatuta zeukan gure bide politikoa. Nahi eta ezin batean genbiltzan. Ezker abertzaleko barne-eztabaida prozesua gertutik segitzea tokatu zitzaidan, Oñatiko Batasuneko arduradun nintzelako orduan. Jende askorekin egon ginen; 140en bat lagunekin banan-banan, eta talde txikietan ere bai. Konfiantza giro bat berreskuratu nahi zen.

AINHOA ETXAIDE: Barne eztabaida baten emaitza baino gehiago, prozesu oso batena izan zen estrategia aldaketa. Izan ere, prozesuan beste leku bat eduki zuten halako urratserako behar ziren adostasunetarako eztabaidek, nazioarteko gestioek beste bat… Prozesu konplexua izan zen. Loiolako [Azpeitia, Gipuzkoa] negoziazio prozesuaren ostean, ezker abertzalean indar handia hartu zuen estrategia berri baten eta aldaketaren premiak, ordukoa agortuta ikusten baitzen. Batzuentzat luzatzen ari zen kontua, beste batzuentzat ez zeuden baldintzak. Azkenean, egoerak hala eskatuta, eztabaida azkartu egin zen, 2009an. LABen jauzia azaltzea eta kudeatzea egokitu zitzaidan niri. Aldaketa nola egin, hori zen beste kontu bat. Eztabaida oso zentratuta zegoen aldaketan, eta ez hainbeste estrategia berrian: aukera berrietan, oztopoak gainditzeko moduetan…

LIZARRALDE: Aldebakartasunarena zen aldaketarik handiena, baina hasieran ez genuen behar bezala geureganatu horrek esan nahi zuena. Agian, aldaketara nekatuta heldu ginelako.

ETXAIDE: Ezker abertzalean gutxi hitz egin da borrokak eta gatazkak ekarri digun sufrimenduaz. Zauriak ekartzen ditu sufrimenduak, eta zaila da horren gainean estrategia aldaketa bat garatzea.

LIZARRALDE: Garai hartan ez genuen hausnarketa bat egin sufritutakoaz. Estrategia aldaketa egin zenean, jende batek lasaitua hartu zuen, urteetako presio bat kendu zuen gainetik, eta ez zen bide berrian sartu; ez bidearekin ados ez zegoelako, besteagatik baizik.

ETXAIDE: Kanpo faktoreek ere eragin zuten, kontuan hartu behar baita krisi ekonomiko bat sortu zela garai haietan, aurreikusi gabea genuena geuk ere, eta, egoera horretan, guri eskema osoa mugitu egin zitzaigun.

ANSA: Aldaketari begira, mugimendu baten identitatea definitzean hiru maila daude. Maila bat da politika zehatzak edo aliantzak aldatzea; beste maila batean tresna politikoak daude, zer erakunde mota dituzun; eta hirugarren maila sakoneko sinismenak eta balioak dira. Estatuak ez zuen lortu ezker abertzalearen mailak nahastea. Ezker abertzalearen sinismen sakonetan badago eztabaida politiko zentralean eragiteko bokazio bat, eta gero garaian-garaian aldatuko edo egokituko ditu tresnak.

LIZARRALDE: Minimo demokratikoak -legeztatzea, presoak...-, marko demokratikoa -eskubide guztiak; lehenik, euskal eragileen akordioa, eta, gero, estatuen aitortza eta errespetua-, eta prozesu independentista; prozesu demokratikoaren geltokiak horrela izan behar zirela ikusi zuen ezker abertzaleak. Aldebakartasuna zen bide berriaren balioa, baina, prozesuari ekiteko, beste batzuen esku geunden, eta minimoena ez zen abiatu, Madrilek blokeatu egin zuelako;bazekien zein zen tekla estrategia ez abiatzeko. 2016an aldatu genuen eskema, Abian gogoetarekin, erabakita minimo demokratikoak konpondu gabe abiatu genezakeela prozesu independentista

KULTURA POLITIKOA ETA INDAR METAKETA

LIZARRALDE: Estrategiaren hirukia da: zer, nola -kudeaketa egitura- eta antolaketa egitura -lanaren banaketa eta koordinazio mekanismoak-. Estrategia aldaketa batek hiru erpin horiek aldatzea eskatzen du. Kontua ez da bakarrik zer aldatzea; kasu honetan, Zutik Euskal Herria adierazpena onartu eta plazaratzea. Beste bi erpinak lehengoak izanda, adierazpena berria izateak ez zuen bermatzen guztiaren aldaketa. Edozein erakundetan, antolaketak estrategiari jarraitu behar dio, ez alderantziz. Aldaketarik ez baldin baduzu egiten kultura organizatiboan, zaila da estrategia berri bat guztiz eramatea aurrera, eta hori hasieratik ikusi zen ezker abertzalean.

ETXAIDE: Azkenean, jendeak galdetzen zigun ea zer aldatu zen barne prozeduran eta kudeaketan. Dena dela, aitortu behar da zuzendaritza politikoarentzat oso gai konplexua zela estrategia berriarena, eta, gainera, estatuak kolpe errepresiboak egiten jarraitzen zuela.

ANSA: Hala ere, aldaketaren tamaina ikusita, emaitza ona izan da. Hori gidatu dutenek ondo egin dituzte gauzak. Ni 2011tik aurrera Bildun egon nintzen. Teoria bazegoen, baina gauzatzea zen zaila. Ez zen soilik etxe barruko aldaketa gauzatzea; aldatu egin zen gizartearekin harremantzeko modua. Adibidez, borroka armatua desagertzean, aukera berriak sortu zitzaizkion ezker abertzaleari, eta erresistentziatik kudeaketara pasatu zen. Aldaketa hori ez da bi egunetan egiten, eta sormen fase bat izan zen, bere asmatzeekin eta akatsekin.

LIZARRALDE: Bazeuden baldintzak zenbait eragilek bat egiteko. Bat zetozen markoa agortuta zegoela, baina bat egiteko ezinbestekoa zen ezker abertzaleak aurreko fasea ixtea. Itxi zuen, eta alderdien arteko indar metaketa bat lortu zen, progresiboa. Baina kontua zen indar horiek aktibatu egin behar zirela konfrontazio demokratikorako. Metaketa eta aktibazioa egon ziren alor elektoral-instituzionalean, baina aktibazio mota hori ez da jarraitua: noizean behingoa da. Gainera, alderdien koalizioaren ostean ez zen eratu bloke subiranista bat. Geroago garatu ziren horrelako ideiak.

ANSA: Estrategia aldaketak aukera berriak ireki zituen komunitate nazionala eraikitzeko. Indarrak batzea eskatzen du horrek, eta kontakizun nazionalak berritzea. Horren ondorio dira harreman indarrak eta emaitza elektoralak. Ezker abertzaleak bide bat hasi zuen duela hamar urte, baina batzuetan onak gara porrotak interpretatzen, eta garaipenen motiboak ez ditugu behar bezala ikusten. Galdera egokiak izan daitezke ea ezker abertzaleak sortu dituen baldintza egokiagoak; ea posizionamendua hobetu duen garai berrietarako; ea, hauteskunde emaitzetatik aparte, gehiago garen...

ETXAIDE: Oso garrantzitsua da prozesu politikoa eta soziala uztartzea. Estrategia aldaketa egin zenean, ezkerreko subiranismoaren indar politikoa Bilduk ordezkatu zuen. Indar sozial-sindikal bat ere bazegoen -greba asko egin ziren-, baina ez zen lortu agenda politikoa eta soziala ezkontzea edo agenda komun bat osatzea. Horretarako, giltzarri izan zen koalizio elektoral bat izatea estrategia berriaren lehen emaitza. Zergatik? Hori ardatz bihurtuta, logika horretatik egiten dituzulako planteamenduak. Beraz, bi prozesu desberdin zeuden: alor sozio-sindikalean bata, arlo politiko-instituzionalean bestea. Gogoan dut esaten zela ezkerreko mugimenduaz eztabaidatu behar zela eta erantzun batzuk zirela marko demokratikoaz hitz egin behar zela, eta fasekako diseinu hura egon zen. Noiztik dira, ordea, biak kontrajarriak?

LIZARRALDE: Agenda komuna aipatu dela eta, instituzioetan erabaki bat hartzean jakin behar da nola jasoko den hori gizartean. Ezinbestekoa da elkargune bat osatzea eragile politikoen, instituzionalen eta sozialen artean. Bereizi egin behar dira hegemonia instituzionala, politikoa eta soziala, eta, konpasatzea lortzeko, lanketa bat behar da. Ez da gauza bera hauteskundeak irabaztea -gobernua eratzeko gehiengo elektorala lortzea-, lehia politikoan irabaztea -programa praktikan jartzeko ahalmena eta bitartekoak izatea- eta lehia sozialean irabaztea -gobernu ekintza bideratu, kontrolatu eta sustatuko duen eta politika sozializatuko duen gehiengo sozialaren mobilizazioa izatea-.

ANSA: EAJren aldagaia ere egon zen: Bilduk 2011n lehia erreal bat planteatzean, jarrera bat hartu zuen.

ETXAIDE: Bilduk Gipuzkoako aldundia-eta hartzean bukatu ziren abertzaleen arteko akordio aukerak, EAJk balaztari eman ziolako bere hegemonia arriskuan ikustean. Baina, horrez gain, lehen esandakoa: ez zegoen agenda komun bat ezkerreko eragileen artean.

ANSA: Idealena litzateke akordio nazional bat egotea. Baina ez zegoen orduan, ez dago orain, eta, beraz, zergatik ez planteatu EAJrekin lehia bat, ez konfrontazioa bakarrik? Hau da, jarri bi proiektuak mahai gainean. Biek onartzen dute, teorian, Euskal Herriarentzat esparru demokratiko bat, baina gure herriarentzat gero ona da bien arteko lehia bat egotea.

LIZARRALDE: 2011ko hauteskunde haiek baino lehenagokoa da Gernikako Akordioa [2010-9-25], eta han ere ez zen sartu EAJ...

ETXAIDE: Garai hartan hasia zen gorpuzten Kataluniako prozesua, eta estatuak ez zituen nahi bi fronte: bat Katalunian eta beste bat Euskal Herrian. EAJk ere ez zuen nahi Kataluniakoaren antzekorik hemen. Esaten da independentzia EAJ gabe zaila izango dela, baina EAJrekin ezinezkoa. Ezker abertzaleak egin nahi duena egiteko badira oztopo jakinak, baina horiek gainditzeko aukera berriak landu behar dira; horretan datza estrategia berriaren arrakasta.

LIZARRALDE: Aldaketa bat egin genuen duela lau urte. Abian gogoetako ebazpenaren ondorioz, fasekako eskemaren hiru urrats -minimoak, markoa eta prozesu independentista- elkarren artean deslotu egin zituen ezker abertzaleak, prozesu independentistan kokatuz gatazkaren ondorioen agenda. Baina Abian-eko aldaketa ez zen izan hori bakarrik. Estrategiari orokortasun bat eman zitzaion, eta, adibidez, alderdien koalizio bat izateari utzi eta mugimendu izateko pausoa eman zuen EH Bilduk, eta alderdietan ez dauden herritarrei bidea eman zien parte hartzeko.

ANSA: EH Bildu tresna moduan ez dut bukatuta ikusten, eta gehiago zabaldu beharko luke. Toki batzuetan ari da bere potentzialitatea garatzen: Nafarroan, Errenterian, Gasteizen, Azpeitian... Bestetik, ardatz diren erabaki politikoetan eragile nabarmen bat izatera ere jo behar du, eta Nafarroan horretan ere ari da rol bat jokatzen.

LANKETA IDEOLOGIKOA

ANSA: EH Bilduren barruan desberdintasun ideologikoak daude, baina hori ona da, eta, azken batean, haren praxiari begiratu behar zaio, egiten duenari. Instituzioetan eraldaketa planteamendu bat du EH Bilduk. Esaterako, erabakiguneen espazioa zabaldu du, herritarrei eta eragileei aukera emanez parte hartzeko. Eraldaketa sozialerako egitasmoak ere jarri ditu abian: zaintzan, ekonomia sozialean, feminismoan... Eta komunitate desberdinetako jendea elkarrekin aritzeko lan ere egin du. Nahiz eta urteotan instituzio batzuk galdu izan dituen -berriak irabazi ere bai-, haren politika batzuek segitu egin dute, edo gauzak orain ez dira EH Bildu iritsi aurrekoak bezalakoak. Taula politikoa aldatzen ari da EH Bildurekin, eragin handia du -Nafarroan ez ezik Espainiako Kongresuan ikusi berri den moduan-, eta eraldaketa soziala bultzatzen du horrela ere.

LIZARRALDE: Bistan da EH Bilduren bidez eraldaketa sozialerako pausoak eman direla: azpikontratatutako zerbitzu batzuen publifikazioa; Iruñeko jantoki jasangarriak; Gipuzkoako fiskalitate justua eta progresiboa; zaintzako neurriak; klausula sozialak lan publikoko kontratazioetan... Ionek esan bezala, arrastoa uzten dute, gainera. Dena dela, zenbait aldaketa ezin dira instituzioetatik kolpe batean egin.

ETXAIDE: Ezker abertzalean historikoki ikur nagusietakoa herrigintza izan da -plano instituzionalean, udalak-, eta, horren gainean, indartu eta gorpuztu egin da mugimendu ezkertiar eta subiranista. Kapitalismo gordin honek alternatiba oso eta ideologiko bat eskatzen du, baina eztabaida ideologikoa ezin da mugatu EH Bildura, ezin zaiolako eskatu bera izatea Euskal Herriko eragile erradikala. Horrek ez du esan nahi ezin duenik eduki proiektu erradikal bat. Eztabaida ideologikoak kalean egon behar du; egon badago, baina ez behar beste antolatuta.

LIZARRALDE: Legez kanporatzea eragozpen bat izan zen formazio ideologikorako ere, eta ezker abertzaleak gero heldu zion horri, Euskal Herriaren erronkei erantzuteko arma ideologikoak behar baitira. [Sorturen] Iratzar eta [LABen] Ipar Hegoa fundazioek lanketa garrantzitsua egiten dute. EH Bildu ez dago ondo gobernatzeko bakarrik: kaleak garbi izateko, bake soziala... Hori ere egin behar da, baina haren helburua da tokian-tokian eraldaketa soziala bultzatzea.

ANSA: Eraldaketa prozesuak konplexuak eta luzeak dira, eta ezker abertzaleak urteak daramatza lanean. Nabarmena da Euskal Herrian aurrerapen batzuk izan direla, baina horiek ez dira etorri autonomismotik edo instituzioak gehien kudeatu dituztenen aldetik. Aldaketa eta beste bide bat nahi duenak EH Bilduri begiratuko dio talde politikoen artean.

LIZARRALDE: Ezker abertzaleak baditu sinesgarritasuna eta fidagarritasuna oraindik ere. Edozein ekinbide antolatzeko edo laguntzeko orduan, hor dago ezker abertzaleko jendea. Historikoki aldarrikatu eta defenditu izan dituen balio batzuek babes handia daukate gaur egun, horietako zenbait gehiengo izateraino.

ETXAIDE: Herri honetan aldaketa egingo bada, balio horietan oinarrituko da. Badirudi hemen egonkortasuna, erosotasuna eta lasaitasuna saritzen direla. Balio horiek EAJk ordezkatzen ditu. Guk gure balio historikoei heldu behar diegu egoera ekonomiko eta sozial desegonkor eta deseroso hauetan ere, eta borroka da balio horietako bat. Indartu egin behar da; adibidez, orain bezala, greba eginda.

ANSA: EAJren alternatiba batek ere jaso behar ditu konfiantzaren, segurtasunaren eta egonkortasunaren balioak, aldaketarenaz gain. Europan euskal estatu bat sortu nahi baldin badugu, aldaketa prozesu bat gauzatu beharko dugu, baina estatu berri horrek bermeak eskaini beharko dizkio gizarteari.

ETXAIDE: Dena dela, eta lehenago aipatu bezala, lan ideologikoa ezin da mugatu talde politikoen eremura. Herri ekimen ugari dago: proiektu jakin batzuetan, lokaletan, auzoko taldeetan... Ezker abertzaleko jende asko dago hor, baina ez ezker abertzalearen antolakundeen ordezkari gisa, bere kabuz baizik. Badago, beraz, parte hartzeko kultura politiko bat; lanketa ideologikorako, egokia.

EUSKAL ERREPUBLIKA

ANSA: Euskal errepublika helburu, ezker abertzalean eta EH Bildun Euskal Herri konfederalaren ideia atera da azken urteetan. Errealitate administratibo bakoitzean estrategiak aurrera eramateko aukera zabaldu nahi du. Independentzia ezin da izan fetitxe bat , ez da lortzen leloak aldarrikatuta, egin egin behar da, eta konfederalismoak aukera bat ematen du estaturako bidea urratzeko.

LIZARRALDE: Autoafirmazioaren, autoeraketaren eta autodeterminazioaren urratsak aintzat hartuta, Ipar Euskal Herrian oraintxe arte ez da autoafirmaziorik izan, ez da egon onarpenik. Orain badago, eta badaude ekinbideak autoeraketarako, herria egiteko. Hego Euskal Herrian ez dago lau lurraldeak batzen dituen afirmaziorik, ez dago estatuaren onarpenik, baina hori martxan jartzea posible da, mekanismo juridikoak bai baitaude. Ez dira aktibatu, ordea. Hala ere, ezin gara geldirik egon eta afirmatuak ditugun errealitateetatik abiatu beharko dugu. Bi erkidego daude Hegoaldean, eta ezker abertzaleak erabaki du tokian-tokian lantzea autoeraketa prozesuak. Halako proiektuen bidez, herria egiten jarraitu daiteke, herri gisa beharrezkoak ditugun tresnak garatuta. Eta instituzioetatik kanpo ere egin daitezke autoeraketa proiektuak, nazio ikuspegia izanda. Beharrezkoak dira horiek, konfederazioaren estrategian zentratzeak osotasuna galtzearen arriskua izan baitezake.

ETXAIDE: Ontzat eman da euskal estatua izateko tokian-tokian estatua izatea eta gero, Euskal Herri konfederalerako, hirurak batzea. Ezker abertzalearen ibilbidean urrats berri eta handi bat izan da aldaketa hori. Zenbat eta baliabide politiko, juridiko eta instituzional gehiago eduki, eta autoeraketan zenbat eta pauso gehiago eman, orduan eta aukera gehiago edukiko ditugu independentziaren bidea jorratzeko. Herritarren borondatea beharko dugu. Baina nazio bat garelako lortuko dugu euskal errepublika. Estatugintza egiten ari gara, baina naziogintza ere landu behar da, ezinbestean.

LIZARRALDE: Estatugintza lantzeak ez du ekarri behar euskal nazioaren ikuspegiaren galera. Euskal estaturako abiapuntuak hiru direla onetsi dugu, baina horietako bide bakoitzak ikusmiran euskal nazioa izan behar du une oro, Euskal Herria, eta, ondorioz, naziogintzan sakondu behar da.

ETXAIDE: Azken hamarkada aztertuta, ikusten da alor instituzionalak ezker abertzalean sekula izan ez duen pisua duela, ardatza dela. Naziogintzak indarra galdu du. Hamar urtean zenbat egitura nazional sortu dira Euskal Herrian? Edo nazio ikurrak zenbat elikatu ditugu? Eztabaida baten ondoren esan zen independentismoak gehiengoa lortzeko gainditu egin behar dela abertzaletasuna. Galdetu beharko litzateke zenbaterainokoa izan zen eztabaida. Sekulako aldaketa politikoa eta ideologikoa ekarri du horrek ezker abertzalean. Beraz, zerbaitez erditzen ari gara, eta oraindik ez du forma bat hartu. Egin dezagun baldintza onetan bidea.

ANSA: Hiru erreiak garrantzitsuak dira, baldin eta aurrera egiteko aukerak badaude. Urteotan Ipar Euskal Herrian eta Nafarroan aurrera egin da; zalantzak ditut EAEn egin den. Herri bat gabe alferrik da estatugintza, baina estatugintzak lagundu dezake nazioa egiten, estatu egiturak sortuta, eta lurraldeak eta herritarrak kohesionatzeko proiektuak garatuta -garraioan, ekonomian, hezkuntzan...-.

ELKARBIZITZA

LIZARRALDE: Gatazkaren muina herri gisa aitortzen ez zaigun nazio izaera eta erabakitzeko eskubidean dago;edo, hobeto esanda, herri ukatua izatea da gatazkaren arrazoia. Gaur egun, Euskal Herrian ez dago belaunaldirik bake agertokirik ezagutu duenik, eta, etorkizuneko belaunaldiek bake agertoki bat ezagutu dezaten nahi badugu, ezin da biolentziaren azterketa azken 60 urteetara mugatu, oraindik biolentzia espresio batzuk indarrean baitaude: sakabanaketa, euskaraz ikasteko ukazioa, hilabete bakarrean zortzi hildako eragin dituen lan-segurtasunik eza...

ANSA: Ezker abertzaleak etxeko lanak egin ditu elkarbizitzara begira, eta euskal gizarteak aitortu egin dio; tartean, ETAren gero eta biktima gehiago. Baina badaude hura eztabaida jakin batzuetara eraman nahi duten interes politikoak, barkamena, gaitzespena eta bestelako kontzeptu batzuk erabiliz. Ezker abertzaleak eztabaida politikoa planteatu behar du; azken batean, bake positiboa eraikitzeko.

ETXAIDE: Gatazka armatuaren zikloak utzitako mina atzean uzteak terapia politikoak eta sozialak behar ditu, baina lehia politikoa alboratuz egin behar da hori, sufrimendua xede politikoen arabera erabiltzeari utziz, eta ondorioak gainditzeko giltza bidea egin nahi ez dutenen eskuetan uzteke. Era berean, inboluzio demokratiko bat dago, eta elkarbizitza diskurtso hutsa da, baldin eta ez badugu justiziaz eta eskubideez hitz egiten, eta ez badugu demokraziaren gaurko egoera tamalgarriari buelta emateko bideez hitz egiten.

LIZARRALDE: Ez ditut biolentzia guztiak maila berean jarri edo parekatu nahi, baina ETAren biolentziak eragindako kaltearen onarpena ETAk, EPPK-k eta ezker abertzaleak bere osotasunean -Kursaaleko adierazpena- egin dute, eta gustatuko litzaidake estatuak eta gainontzeko klase politikoak noizbait onartzea eragindako kaltea. Bide horretan, ezker abertzalea prest dago elkarrizketarako esparru bat eraiki eta min guztiei buruz hitz egiteko.

ETXAIDE: Orain, presoak etxera ekartzea da garrantzitsuena. Akordioak bulegoetan egingo dira, baina, horiek behartzeko, mobilizazioa eta aktibazioa behar dira.

APUSTU BERRIAK

ETXAIDE: Euskal Herria independentziarako herri prozesuaz eztabaidatzen jartzea da erronka bat. Ezker abertzaleak prozesu politiko eta sozial subiranistaren eztabaidaren eragile izan behar du, baina eztabaida herrira eraman behar dugu. Estatus politiko berriak funtsezkoak dira, jakina, baina prozesu oso bateko urratsa bada izango da independentziaren bidea jorratzeko palanka erabakigarria.

ANSA: Ezker abertzalearen eta EH Bilduren misioa herri barneratzaile baten proiektua egitea da. Kontakizun nazionala berrituz joan beharko du, jatorriak jatorri sektore herrikoiak parte sentiarazteko. Ari da horretan, baina etorkizunera begira komeniko litzaioke lehentasun gisara hartzea.

ETXAIDE: Ezker abertzaleak bere egin ditu hamarkada honetan indartu diren aldarrikapenak -feministak, ekologistak, lan arlokoak...-, eta, orain, euskal errepublikaren proiektua hezurmamitu beharra du, baita ibilbidea ere.

LIZARRALDE: Nik hiru esparru aipatuko nituzke. Ikuspegi nazionaletik begiratuta, autonomiatik burujabetzarako bidea jorratzea izan behar da lehentasuna, eta horretan gaude murgilduta. Eusko Legebiltzarreko lantaldean argi geratu da igarobide hori egin nahi duen bakarra EH Bildu dela, eta aliantzak josi beharko genituzke bide hori gurekin partekatu nahi duten herritar eta eragile sozialekin. Ikuspegi sozialean, urtarrilaren 30eko grebaren deialdiak garbi erakutsi du borroka eta sektore ezberdinen konfluentzia bat gertatzen ari dela, eta EH Bildu da Euskal Herriko kaleetan arnasten diren balioak eta aldarrikatzen den eredu soziala instituzioetara eraman eta bertatik neurri zehatzak abiarazi ahalko dituen mugimendu politiko bakarra. Azkenik, ezin ahaztu preso, iheslari eta deportatu guztien etxeratzean egin beharreko lana, premiazkoa baita.

----

BERRIAren Harian-eko beste edukiak:

Paradigma berri bat helburu bererako

Altsasukoa, nahikoa

Isiltzen hasteko, isilpean aurrenik

Rufi Etxeberriaren balantzea hamar urteez]]>
<![CDATA[Paris erabiltzen ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2005/008/001/2020-01-29/paris_erabiltzen.htm Wed, 29 Jan 2020 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2005/008/001/2020-01-29/paris_erabiltzen.htm bina euroagindu eta estradizio eskatuak dizkio Parisi. Espainia bultza eta bultza ari da, juridikoki eta politikoki, Urrutikoetxearen aurka, 1996an -Madrilek lortu zuen, haren kartzelaldia amaitzean, Parisek bere esku uztea- eta 2002an bezala -Guardia Zibilaren txosten bati esker, Gorenak deklaratzera deitu zuen, ETAk 1987an Zaragozako kuartelaren kontra egindako atentatuagatik-. «Ikurtzat» hartuta, orain ere -ETArik gabeko aroan orain-, nahi dute Madrilen. Luis Herguetaren hilketari (1980ko ekainaren 25a) buruzko estradizio eskaeran behintzat, antzeman daiteke bulkada politikoa. Euroagindua 1993an sartu zenez indarrean, aurreko gertakariei dagokienez estatu batek beste bati estradizioa eskatu behar dio, eta auzitegiak ez, baizik eta gobernuak. Hala egin du Herguetaren auzian -eta Zaragozakoan- PSOEren gobernuak, baina eskariaren idatzian Frantziari informazio zehatza emateke eta gauzak ezkutatuz. PPren gobernuak jokatuko lukeen gisa berean. Hainbat froga dago Urrutikoetxeak Herguetaren hilketarekin zerikusirik izan ez zuela ondorioztatzeko. Garbiena izan ahal da ETA pm-k aldarrikatu zuela atentatua eta Urrutikoetxea sekula ez zela izan ETA pm-koa. Eta, auziak izaera politikoa duela pentsatzeko, badago hurrenkera bat nabarmena. (Espainiako Estatuko) Terrorismoaren Biktimen Oroimenezko Zentroak 2018ko ekainaren 24an ere, Hergueta Gasteizko Michelingo arduradunaren hilketaren 38. urteurrenaren bezperan, txio batean esan zuen ETA pm-k hil zuela. 2018ko ekainaren hasieran heldu zen PSOE gobernura, eta, ondoren, aipatutako zentroaren zuzendaritzan ere jarri zen -Espainiako presidentea bera da patronatuko burua, eta, besteren artean, hainbat ministro dira zuzendaritzakideak; tartean, Justiziakoa-. Oroimenezkoak 2018ko txio hura egin zuenean, artean atxilotu gabe zegoen Urrutikoetxea. Iazko maiatzaren 16an atzeman zuten, Frantziako Alpeetan, eta Parisko Dei Auzitegiak ekainaren 19an baldintzapean libre uztea erabaki zuen arren, egun berean berriro atxilotu zuten, Espainiako Estatuaren eskariengatik. Handik bost egunera -ekainaren 24an- idatzi zuen berriro Terrorismoaren Biktimen Oroimenezko Zentroak Herguetarena ETA pm-ren hilketa izan zela zioen txioa, eta uztailaren 12an Espainiako Ministroen Kontseiluak, Justizia ministroaren proposamena onartuta, Herguetaren kasuagatik Frantziari Urrutikoetxearen estradizioa eskatzea erabaki zuen, idatzian zehazteke ETAren zein adarrek hil zuen, eta aipatzeke idatzian aitatzen dituen Michelingo langile bat eta haren emaztea -Urrutikoetxeari Herguetaren argazki bat eman zioten 1980an- Madrilek ez zituela zigortu Herguetaren kasuagatik. Egoitz Urrutikoetxeak iazko auzi saio baten ostean esan zuen: «Frantziako Justizia instrumentalizatzen ari da Espainiakoa. Gezurretan ari zaio». Espainiako Gobernua ez da atzean gelditu. ]]>