<![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 24 Mar 2019 12:18:16 +0100 hourly 1 <![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Helburu komun batzuk ditugu biktima desberdinek»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/004/001/2019-03-23/helburu_komun_batzuk_ditugu_biktima_desberdinek.htm Sat, 23 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1864/004/001/2019-03-23/helburu_komun_batzuk_ditugu_biktima_desberdinek.htm
Zergatik Etxerat-en adierazpen hau, eta zergatik orain?

URTZI ERRAZKIN: Ibilbide luze baten ondorioz sortu den ekarpena da. 2010ean, Etxerat izan zen Gernikako Akordioaren sinatzaileetakoa, eta, geroztik, eman ditugu pauso gehiago: sufrimenduaren aitorpena adieraztea; Foro Sozialeko partaidetza; beste era bateko biktimekin harremanak... Gatazkaren konponbiderako elkarbizitza pisua hartuz joan da, eta testuinguru horretan egin du Etxerat-ek bizikidetzarako ekarpen hau, eta orain. Guk ere bagenuen enpatia azaldu beharra indarkeriaren biktima guztiekin.

Etxerat noiz ohartu zen «urruntasunaren bidez, ETAren biktimen mina areagotu» ahal zuela?

ERRAZKIN: Bakoitza bere lubakian egon da, eta, halakoetan, ez zara bestearen minaz ohartzen. Gero eta kontaktu gehiago izanda, aldiz, bestearen sufrimenduaz gehiago sakontzen duzu, eta enpatiarako bidea zabaltzen da.

PATRIZIA VELEZ: Biktima desberdinak elkar entzuten hasi gara, eta ikusten da baditugula helburu komun batzuk. Orain arte, bereizten gaituen horretan jarri da azpimarra. Hori aldatzen ari da.

ERRAZKIN: Gure diferentziak izkin batean utzi, eta adostasunetan sakontzen ari gara.

Zein dira adostasun nagusiak?

ERRAZKIN: Elkarbizitzaren beharra eta gatazkak sortu dituen ondorio guztiak gainditzea, hau guztia berriro ez dadin gerta.

VELEZ: Ikusi da bukatu beharra dagoela salbuespeneko espetxe politika, eta auzi hau ez dela gure arazoa, gizarte osoarena baizik.

Zuekiko «indiferentzia» deitoratu duzue dokumentuan.

ERRAZKIN: Oro har, Etxerat oso zokoratuta izan dute alderdiek, sindikatuek, hedabideek... Horregatik esan dugu hori. Egun, aldiz, lehen biltzen ez ginen alderdi eta sindikatuekin biltzen gara.

Adibidez, zein alderdirekin?

ERRAZKIN: PSE-EErekin.

Zeinek ez zaituztete hartzen?

VELEZ: Hego Euskal Herrian ordezkaritza instituzionala duten alderdien artetik, PPk eta UPNk.

ETAren biktimei «benetan barkamena» eskatu diezue...

ERRAZKIN: ...dokumentuan esan duguna da gure urruntasunaren bidez besteen sufrimendua areagotu ahal izan badugu, barkamena eskatzen dugula. Gero, hortik beste titular batzuk atera dira, eta horiek sor zezaketen harridurarik, baita minik ere. Baina guk esan duguna esan dugu.

VELEZ: Geure samina ere handitu izan da geure artean atxiloketak gertatu eta jendeak esan duenean zerbait egingo zuela.

Etxerat aitatzeke, elkartearen adierazpenaren aurkako gutun bat azaldu da, euskal presoen 32 senide eta lagunek sinatutakoa.

ERRAZKIN: Iritzi guztiak dira errespetagarriak. Denon artean jo behar dugu konponbidearen bila.

Zer harrera egin dizuete beste motatako biktimek?

VELEZ: Orokorrean, ona. Pauso garrantzitsutzat jo dute gurea.

ERRAZKIN: Auzi honi benetako konponbidea eman nahi diotenen artean, horrelako pausoak onuragarritzat jotzen dira.

VELEZ: Baina aitortu behar da bide hau oso partikularra dela eta batzuei barruak ez diela uzten halako pausoak ematen. Errespetatu egin behar da hori ere.

Agintari instituzional batzuk pauso berrien eske ari dira.

ERRAZKIN: Beti dabiltza besteei pauso eske. Hori argi ikusi da EPPKren urratsen kasuan.

VELEZ: Pauso eske dabiltzan horiek urrats asko dituzte egiteko.

ERRAZKIN: Berriro diogu: ez dugu nahi gatazka hau berriro gertatzerik. Baina onar gaitzatela biktima modura. Estatuak onartuko bagintu hala, bukatu egin beharko luke sakabanaketa politika. Asteburu honetan ehunka senide eta lagun atera dira errepidera bisitak egiteko, eta biktima mortal izateko arriskua daukate.

VELEZ: Estatuak eragiten du min hori. Hamasei lagunen heriotza eragin du sakabanaketa politikak.

Fernando Buesa fundazioaren jardunaldi batera joan zineten iazko urrian. Haiek gonbidatuta.

VELEZ: Bai. Espetxe politikari buruzko jardunaldia izan zen. Aldaketaren beharra aipatu zen.

Etxerat-en horrelako aurreneko keinua izan al zen?

VELEZ: Bai. Eta positiboa.

PSOEren gobernuak pauso batzuk egin ditu: EPPK-koen artean, pare bat dozena gerturatze eta beste hainbeste bigarren gradu, batik bat. Balorazioa?

ERRAZKIN: Moncloara iritsi eta oso gutxira, Pedro Sanchezek adierazpen batzuk egin zituen: oso positiboak, gure iritzian. Baina egindakoa ilusio zapuztailea izan da, aldaketak txikiak izan direlako: lekualdatze batzuk...

Preso bat Espainiako puntatik Euskal Herri ingurura eramatea gerturatzetzat hartzen al duzue?

ERRAZKIN: Preso bat Algecirastik Burgosera eramatea, dudarik ez ikaragarrizko aldea dela, bisitarako joan-etorrian ia bi mila kilometroren aldea baitago. Baloratu egin behar da hori. Gerturatzea den? Gertuago dago presoa.

VELEZ: Lekualdatzea da. Beti izan dira mugimenduak; beti egon dira presoak Zueran eta abarretan.

ERRAZKIN: Sakabanaketa politikako kartzelak dira horiek, lehen eta orain. Presoen eskubidea da euren ingurunetik gertueneko espetxean egotea, eta, beraz, haien eta senideen eskubidea urratu egiten da. Eta ez da sufrimendua bukatzen. Presoek eskatu dute etxeratze bidean Zaballan [Araba] egotea. Ez dago inongo arrazoirik hori horrela ez izateko, baina...

Marlaska Espainiako Barne ministroak berriki adierazi du ETA desegin denez ez daukala zentzurik sakabanaketa politikak.

ERRAZKIN. Baina ez dute amaitu.

VELEZ: Eta ia preso guztiek lehen graduan jarraitzen dute, eta gobernuak ez du preso gaixorik utzi aske. Gaixoena oso da larria. ETA zegoen garaietan estatuak legedia baliatuta uzten zituen baldintzapean libre, baina Sanchezek ez du bakar bat bera ere utzi aske horrela. Ulergaitza da.

ERRAZKIN: Europako Parlamentuan bada txosten bat urrunketaren kontrakoa, eta preso gaixo larriei buruz ere hitz egiten du. PSOEko eurodiputatuek aldeko botoa eman zuten, baina estatuak bere intereserako denean baino ez du begiratzen Europara. Itsu geratzen ari den preso bat ez da horregatik espetxean hilko, baina, humanitatez, preso jarraitu behar al du? PSOEren gobernuak orain arte egindako mugimenduak minimoak izan dira. Euskal gizarteak hau amaitu nahi du, bakean bizi nahi du, eta ezin dugu ulertu estatuak horren aurka egitea, sufrimendua eraginez eta bakea arrisku larrian jarriz.

Bakea, arriskuan?

ERRAZKIN: Nire ustez, denok oso onartua dugu benetan gatazka politiko honen ondorio guztiak ez baditugu gainditzen eta horiei ez badiegu konponbide bat ematen, inoiz ez dugula berriro ez errepikatzeko bermea izango. Oso-oso garrantzitsua da hemen bermeak jartzea mahai gainean. Nahikoa sufritu du gizarte honek, eta merezi du hau ondo ixtea.

Aintzat hartzen al duzue 350 diputatuetatik 84 dituela PSOEk?

ERRAZKIN: Politikan, gehiegi begiratzen da ekinbideek botoetan izan ditzateken ondorioetan. Presioengatik ala dena delakoengatik, Sanchezek atzera egin zuen hasierako adierazpen haren ondoren. Rajoy gobernuburu kargutik kendu zuen, baina horretan babestu zuten beste indarrak espetxe politika aldatzearen alde daude, eta, beraz, gobernuak askoz gehiago egin behar zuen.

Sarek bilera bat eskatu dio Marlaskari. Etxeratek Madrili sekula eskatu al dio hitzordurik-edo?

ERRAZKIN: Guk inoiz ez dugu mezu bat bidali gobernura, baina edozeinekin hitz egiteko prest gaude. Biktimak gara gu ere, eta, adibidez, gobernuari eskatuko genioke lekualdatzeak iragartzean beste era batera jokatzeko; izan ere, lehendabizi elkarte zehatz batzuk jartzen ditu jakinaren gainean etaezagutarazi egiten ditu mugimenduak, eta presoek eta haien senideek hedabideen bitartez izaten dute horien berri.

Etorkizunaz baikor?

ERRAZKIN: Guk konfiantza euskal gizartean dugu. Hark behartu dezake gobernua mugitzera.

VELEZ: Ezinbestekoa da gizarte zibila. Uste dugu gero eta zabalagoa dela mugimendu hau. Azkeneko manifestazioetako pluraltasuna da seinale; adibidez, sindikatu denak egon dira.

Frantzia geldirik dago azkeneko urte erdian.

ERRAZKIN: Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak joan den abenduan azaldu zuen blokeoa zegoela elkarrizketetan. Justizia ministroak gero esan zuen hitz egiten segitzeko asmoa zeukatela. Ematen du berriz ere martxa hartzekotan daudela.

Parisekin bildu izan dira ETAren biktimen elkarte batzuk, eta marra gorri batzuk jarri dizkiote.

ERRAZKIN: Ezin duzu zeuri ez dagokizun eremu batean sartu eta hura baldintzatu. Nik ezin dut ulertu sufritu duen eta sufritzen segitzen duen pertsona batek nola opa dezakeen beste biktima baten sufrimendua.

Zeintzuk dira lehentasunak?

ERRAZKIN: Urrunketa bukatzea, gradu aldaketak eta larri gaixorik dauden presoak askatzea.

VELEZ: Bakartzearen amaiera ere beharrezkoa da; horien artean, emakume presoena. Espainiak Frantziako kartzela urteak batzea ere exijitzen dugu.

ERRAZKIN: Hori dena, azken helburua betetzeko bidean: presoak etxean eta bizirik nahi ditugu.

Biktima desberdinen artean nola bideratu aldarrikapen horiek?

VELEZ: Guk segituko dugu, Foro Sozialeko kide modura, elkar entzuteko saioak egiten eta zubiak eraikitzen. Azkean batean, bideak zabaltzen segitzeko.

ERRAZKIN: Bizikidetzari ekarpena egiteko, ezinbestekoa da, espetxe politika hau amaitzeaz gain, biktima guzti-guztien aitortza.]]>
<![CDATA[EH Bilduk hautagai ezagunen alde egin du apustu Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2019-03-20/eh_bilduk_hautagai_ezagunen_alde_egin_du_apustu_gipuzkoan.htm Wed, 20 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2019-03-20/eh_bilduk_hautagai_ezagunen_alde_egin_du_apustu_gipuzkoan.htm
Herrialdean lurralde desoreka ikusten duela dio zerrendaburuak, aldundiak Donostian gehiegi inbertitzen duelakoan. «Donostia baino askoz gehiago da Gipuzkoa». Hala, «gipuzkoar guztiak kontuan» izango dituen diputazioa nahi du EH Bilduk, «lehenengo eta bigarren mailako gipuzkoarrik gabekoa, inbertsioak lurralde osoan orekatuko dituena, eta ez denak toki berean».

Pertsona guztientzako zerbitzu eta bizi baldintza duinak bermatuko dituen politikak egitea beharrezkoa dela azaldu du Izagirrek, Gipuzkoa plazan egindako aurkezpenean. «Politika beste modu batera egin behar dugu».

EAJ, Araban

Araban egin du ekitaldia EAJk, Estarronan, eta Espainiako eskuinaren kontraesanak mahai gainean jartze aldera mintzatu zen Aitor Esteban diputatu eta Kongresurako Bizkaiko zerrendaburua. «Kontzertu Ekonomikoa ezabatu nahi duen Ciudadanos alderdiaren aurrean, estatutua bete beharrik ez dagoela esaten duen edo Ciudadanosekin joateko aukerak aztertzen ari den PPren aurrean, EAJ da aukera logikoa». EH Bilduren, Ahal Dugu-ren eta PSE-EEren aurka ere hitz egin du.

Estebanek adierazi du EAJk lortu duela 24 orduko zerbitzua berreskuratzea Forondako aireportuan (Araba), eta zerbitzu hori apirilaren 25an jarriko dela abian. «Gaur inoiz baino gehiago, EAJ da Araba eta Euskadi defendatu ahal dituena». Mikel Legarda Kongresurako Arabako buruak ere alderdi jeltzalearen kudeaketa nabarmendu du. «EAJk bermatuko du agindutako guztia beteko dela».

PSE-EEk Bilbon egin du ekitaldia. Kongresurako Arabako zerrendaburu Isabel Zelaak esan du «aurrerabidea edo iraganeko txarrenera atzera egitea» egongo dela jokoan Espainiako Gorteetarako apirilaren 28ko hauteskundeetan. Harekin batera, Patxi Lopez eta Odon Elorza hautagaiak eta Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusia ere izan dira.

Mendiak kritika egin dio EAJren «harrokeriari», «bere burua jotzen baitu Euskadiren defendatzaile bakartzat» Haren arabera, Pedro Sanchez denetik Espainiako gobernuburu, «euskal politika egonkortu» egin da, «normalizatu egin baitira Euskadiko eta Espainiako gobernuen arteko harremanak». Sanchezen «euskal agenda» aldarrikatu du.

Elkarrekin Podemosen deia

Roberto Uriarte EP Elkarrekin Podemosen Kongresurako Bizkaiko zerrendaburuak Gueñesen (Bizkaia) esan du haiena izango dela «boto erabakigarri, seguru eta arriskurik gabekoa». «Guk ez dugu Riverarekin egingo ituna, PSOEk bezala, eta PPren murrizketen aldeko politika ere ez dugu babestuko, EAJk bezala». Uste du Elkarrekin Podemosek bermatuko duela «auzi nazionala elkarrizketa jarreratik eta estatuaren ikuspegi plurinazionaletik lantzea».]]>
<![CDATA[«Autodeterminazioaren aldeko gehiengo zabala batzera joko dugu guk»]]> https://www.berria.eus/albisteak/164108/autodeterminazioaren_aldeko_gehiengo_zabala_batzera_joko_dugu_guk.htm Sun, 17 Mar 2019 08:47:28 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/164108/autodeterminazioaren_aldeko_gehiengo_zabala_batzera_joko_dugu_guk.htm <![CDATA[«Autodeterminazioaren aldeko gehiengo zabala batzera joko dugu guk»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2007/010/001/2019-03-17/autodeterminazioaren_aldeko_gehiengo_zabala_batzera_joko_dugu_guk.htm Sun, 17 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2007/010/001/2019-03-17/autodeterminazioaren_aldeko_gehiengo_zabala_batzera_joko_dugu_guk.htm Bateragune auzian, eta, oraindik, Espainiaren kondenaren ondorioak pairatzen ari da, 2021eko otsaila arteko inhabilitazioa baitu. Estrasburgoren epaiagatik, kenduko diotela uste du Otegik, baina ez du argitu berriro hautagai izango den ala ez. (Elkarrizketaren bertsio luzea, hemen).

Europakoetarako ez ezik, Espainiako Estatuko bozetarako ere akordioa egin duzue ERCrekin. Lasaitua hartu al du EH Bilduk bakarrik ez egoteagatik?

Bakarrik aurkeztea ez zen hauteskunde bertigo bat guretzat. Kontua da zertara joan nahi dugun Madrilera. Bukatu da Europako eta Espainiako Estatuko instituzioetara sigla baten estrategiarekin joateko fase historikoa. Inboluzio antidemokratikoa dago, eskubideen murrizketa, gure herriaren onarpena ez da gertatzen, eta, beraz, nazio zapalduek ahots batuarekin eta batekin joan behar dugu instituzio horietara. Horregatik planteatu genuen guk fronte zabala, eta lortu ditugu akordio batzuk.

Azkeneko urteetan zuk zeuk dozenaka aldiz esan duzu Espainiako Estatua ezin dela demokratizatu. Orain bai, ala?

Ez. Ekonomikoki, sozialki eta lurralde ikuspegitik estatua krisi latz batean dago, eta botere errealek erabaki bat hartu dute: autoritarismoarekin erantzutea. Hori da haren egiturazko joera. Hiru bloke daude egun: batetik, atzera begira dagoena dago -Errege Etxea, PP, Ciudadanos eta Vox-; beste bloke batek ez du ez atzera ez aurrera egin nahi -PSOE eta EAJ daude hor-; eta bestea, gurea da, ezker subiranistena, aurrera begirakoa, demokratizazio programa bat daukan bakarra; aukera badago, jokatuko dugu partida.

Partida, Madrilen. Zer lortzeko?

ERCrekin, oraingoz, gutxieneko programa adostu dugu: autodeterminazioa, preso politikoak eta politika sozialak. Uste dugu erabakigarriak izango garela eta baldintzatu dezakegula gobernua, han PSOE balego. Gure koalizio politikoaren lehentasuna, katalan eta euskal preso politikoen auziari irtenbidea ematea litzateke. Gero helduko genioke estatuko lurralde auziari, autodeterminazio eskubidea oinarri hartuta.

PSOE izan zen Alderdien Legearen sustatzailea, eta, berriki, irmo babestu du 155. artikulua.

Euskal Herriarentzat onena ez da Madrilen jokalekurik okerrena egotea. Guk eskuina ez dugu nahi boterean, eta frogatu izan dugu. Horrek esan nahi al du konfiantza dugula PSOErengan? Ez. Aldebikotasunerako aukerarik ez badago, bide propioa jorratuko dugu.

2005-2007ko prozesuan ere ez al zegoen PSOE demokratizazio baterako prest? Negoziatu zenuten harekin; ETAk ere bai.

Lehen ere ez zegoen horretan.

Duela hilabete batzuk Zapaterorekin egon zinen, Txillarren. Zer zioen 2005-2007ko garaiaz?

Zapaterok ez du onartzen erabakitzeko eskubidea.

ERCrekin egungo tiradizoaz baliatuz, zuen asmoa ba al da boto aldetik EAJrengana arrimatzen hastea? Kostatzen ari zaizue.

Akordio honen lehentasuna ez da hori, testuinguru politikoa baizik. Dena den, egia da EAJk arazoak dituela hauteskunde bazkideak lortzeko, EAEn gobernu ahul bat duela, hor dauzka Darponen eta De Miguelen kasuak... Jakina, EAJrekin lehiatu nahi dugu hauteskunde hegemonia, eta badugu proiektu bat. Herri honek dituen erronkei aurre egiteko, ezker independentista da tresna.

Zergatik zabiltzate EAJri herri akordioak eskatu eta eskatu?

Batetik, hori ez dago kontrajarria guk hegemonia lortu nahi izatearekin. Bestetik, ETAren borroka armatua zegoenean esaten ziguten posible izango zela abertzaleen arteko elkarlana, baina bukatu da ETA, eta EAJk aliantzak, lehen bezala, PSErekin eta PPrekin ditu.

Beraz?

Politika konbentzionala egiten dutenek ez bezala, guk plan bakarra dugu, eta da herri honen askatasuna lortzea. Baina bi estatuen aldean txikia da gure herri hau eta akordio nazionalen beharrean gara. Esaten digute EAJren atzetik gabiltzala beti. Ez, aurretik goaz.

EAJrengan eragiteko indar posizio onean al dago EH Bildu?

EAJk EAEn erregimen propio bat osatu du, oso klientelista, eta espazioak okupatu ditu gizartean. Baina gurea Europan salbuespen bat da, botoetan %20tik gora dagoen ezkerreko indar bat gara, eta gure herrian kontzeptu aldetik besteak baino aurreratuago gaude; duela 40 bat urte erabiltzen genituenak orain ari dira besteak erabiltzen: ingurumenaren arloan, berdintasunarenean... Balio horiek hedarazi ditu ezker abertzaleak, eta, ez dakit noiz, baina hegemonia sozial hori hauteskunde hegemonia bilakatuko da.

EAJk EAEn inoizko botere instituzionalik handiena dauka.

Gauza batzuk oso ondo egingo ditu EAJk, j endeak botoa ematen diolako. Baina boto emaile horien artean ikusten dena da gure aurka aritzen diren ildo erreakzionarioek EAJri ematen diotela botoa. Hori nabarmen geratu zen Gipuzkoan 2015ean. Beraz, EAJren boto multzo handi bat ez da independentista; boto kontserbadorea da. Bere proiektuari uko egin ziolako dauka botere izugarri hori EAJk.

Ezker abertzaleak herrietan du indarrik handiena, munizipalismoan. Baliatzen al du alternatiba orokorragoa eraikitzeko?

Hego Euskal Herrian zinegotzi gehien duena da EH Bildu. Hurbiltasunean, jendeak konfiantza jartzen du gugan; Iruñeko alkatetzan dago ezker independentista, Errenteriakoan, beste udalerri handi batzuetakoan, Donostiakoan egon ginen, Gasteizen irabazteko aukera handiak ditugu... Politika nazionala konplikatuagoa da, eta egun dagoen aliantza politikak zaildu egiten digu, baina, nire ustez, herrietako indar hori gutxi esplotatzen dugu. Sakon-sakonean sortzen ari den joerak ahalbidetu beharko liguke alternatiba integral bat eratzea.

Bilbo aldean Euskal Herriko biztanleriaren %30 inguru bizi da. EH Bildu hango udal bozetan %10-15ean dabil, eta, maiatzaren 26an, 2011ko eta 2015eko hauteskunde formula berarekin aurkeztuko da. Ez al duzue beste ezer probatzeko asmorik izan?

Lehenik eta behin, ezker independentista hasi behar da onartzen Bilbo aldea dela gure metropolia, eta, beraz, behar duela dedikazio eta inbertsio berezi bat. Arazoak dauzkagu inguru horretan. Han bestelako pisu elektoral eta sozial bat ez badugu, proiektu independentista Euskal Herrian ez da nagusi izango. Asmatu beharra daukagu, beste hizkuntza bat erabiliz, beste mota bateko planteamenduak... Ezkerraldean gertatutakoa ere aztertu behar da: ikusi dugu PSE babestu izan duten sektoreak orain EAJ bozkatzen ari direla; noizbait guk ere ordezkatu behar ditugu haiek.

EH Bilduko koordinatzaile nagusia zara. Zenbat izaten zara Nafarroan, publikoki?

Izaten naiz hitzaldiak-eta ematen, baina egia da Euskal Herriko konfederazioaren aldeko apustua egin genuenetik asko zaintzen ditugula gauza batzuk. Baina Hego Euskal Herri mailako indar bat da EH Bildu, eta uste dut neuk Nafarroan gehiago egon beharko nukeela. Niretzat, obsesio bat da nazio ikuspegia berreskuratzea.

Nafarroan kolpea eman al dute UPNk, PPk eta Ciudadanosek?

Ahuleziatik egin dute apustua. Ikusi dute laukoa gainditzeko aukera bakarra euren indar guztiak biltzea dela. UPNk forutasuna albo batera utzi du, eta, gainera, frogatu da forutasuna instrumentala izan dela harentzat, helburu bakartzat izan baitu, eta baitu, Hegoaldearen lurralde batasuna ez egitea eta Espainiaren batasun sakratua defendatzea.

Aldaketak jarraitzeko zenbakiak baleude, eta Geroa Bai aurretik balu, EH Bilduk exijituko al du gobernuan sartzea?

Prest egongo gara, jakina, berriro gobernu akordioa egiteko, baina logikoena hurrena gu ere gobernuan egotea litzateke. Argi esanda, Nafarroan ere gobernuan egoteko bokazioa dugu. Lau urteotan aldaketa EH Bilduk sostengatu du; jendeak garbi ikusi du hori.

Euskal Herria zer fase politikotan dago? Subiranistan bai?

Aro batetik beste baterako trantsizioan gaude; trantsizio luze batean. Balioetan eta mobilizazioan berpizte moduko batean egon gaitezke, baina oraindik aurreko zikloaren ondorioak dauzkagu; preso politikoak, adibidez. Gainera, beste gauza bat: Euskal Herriak garbi izan behar du Madrildik kontrarreforma bat datorrela, eta krisi ekonomiko berri bat ere egon ahal dela.

Aro berria ereiteko akordioetarako ardatz al duzue autodeterminazio eskubidea?

ERCrekin egindako akordioko puntuetako bat da. Euskal Herrian ere gehiengo zabal-zabal bat dago autodeterminazio eskubidearen alde, eta indarrak batzera joko dugu guk. Horrez gain, EAEko estatus politiko berriaren oinarrietan jarrita dugunez, botere politiko handia nahi dugu.

Itxaropentsu al zaude EAEko estatutu berriari buruz?

Oinarrietan eta printzipioetan EAJrekin dugun akordioak potentzialitate handia du. Uste dugu Madrilek ez duela onartuko halako estatus politikorik, baina gaur Gernikako Estatutua ere ez luke onartuko. Ezin gara egiten uzten diguten horretara makurtu; zer egin nahi dugun hitz egin behar dugu. Hori da estatus berriaren oinarrietan egindako ariketa.

EAJk eutsiko al dio akordioari?

Askok esaten digute atzera egingo duela azkenean. Baina Ibarretxe planaren azpitik legokeen zerbait nahi al du EAJk? Guk, berriz, akordioa blindatu egin nahi dugu.

Nola? Norekin? EH Bilduk ez du aliantza abertzalerik EAEn (EAJrekin), eta ezker politiko gertukoenarekin ere ez (Ahal Dugu-rekin). Ezta LABek ELArekin aliantza sindikalik ere.

Lehen aipatu bezala, trantsizio batean gaude oraindik, baina uste dut gauza horiek ere mugituko direla. Guk oinarri ona dugu: EH Bildu hauteskunde posizio onean dago oso, ezker abertzalean batuta gaude, eta estatuan aliantza politika bat zabaldu dugu, eta Euskal Herrian ere zabalduko dugu; Nafarroan badugu aliantzarik.

Eta euskal nazioa nola dago? 2016an BERRIAn zenioen nazio eztabaida bat egin beharko zela.

Gauza bera diot. Esparru bat eraiki behar dugu erronka nazionalez hitz egiteko. Eztabaida estrategiko baten beharra daukagu, baina ezin da izan ekimen partidista bat. Datozen 15-20 urteetarako inguruan eta Europan zer jokaleku aurreikusten ditugu? Nola antolatu geure burua?... Jendarte zibil indartsua dugu, baina alor bakoitza bere kasa dabil, eta ohartu behar gara arrisku bat dugula herri gisa desagertzeko. Juan Jose Etxabek esaten zuen bazekiela berrehun urte barru klase borroka egongo dela, baina ez zekiela Euskal Herria egongo den.

Peixoto-k aipu bera erabili zuen duela urtebete, kazeta honetan. Hau ere bazioen elkarrizketan: «Arazo nazionala zen, eta da, bizkarrezurra».

Guztiz ados. Perspektiba hori galtzen badu, gaizki ibiliko gara. Euskal Herria egotea, arazo bat da Madrilentzat eta Parisentzat. Pablo Casadok esaten du Moncloara iristen bada hezkuntza birzentralizatu egingo duela. Badute estrategia bat Euskal Herria desagerrarazteko. Baina Casadok esandakoaren inguruan ez dut ikusi erantzunik hemen. Hori ez da EH Bilduren arazoa, guztiona da.

Euskal Herriak erasoak jasan behar al ditu antolatzeko?

Historian zehar horrelakoak izan gara. Alde horretatik ere aldaketa historiko bat izan beharko genuke, Euskal Herri alternatibo bat eraikitzeko. Epika galdu dela esaten da. Ez, epika lehengo bera da: Euskal Herriaren askatasunaren aldeko lana. Euskal Herriko feminismoak zer esparrutan uste du gainditu dezakeela emakumeen zapalkuntza: mundu mailako iraultzan? Europakoan? Bi estatuetakoan? Ala euskal errepublika batean? Edo zer esparrutan bermatuko da hezkuntza sistema propioa? Erantzun horiek eman behar dira. Guk argi dugu zein den esparrua: Euskal Herria.

Bateragune auziko inhabilitazioa kentzen badizute, EAEko lehendakarigai izango al zara?

Oraindik ez dut pentsatu.

Ez daukazu denbora askorik: 2020ko irailean lirateke Eusko Legebiltzarrerako bozak.

Gainera, uste dut Urkulluk aurreratu egingo dituela. Ez harritu urte honen bukaeran legebiltzarra desegiten badu. Ikusiko dugu inhabilitazioa kentzen didaten. Estrasburgoren epaiaren ondoren, kendu beharko lidakete.

Zer eskatzen dizu barruak?

Ez daukat garbi. Talde ona dugu.

Iraganarekin lotu nahi zaituzte?

Saiatzen dira. Gu garena gara, eta ez dugu ezkutatzen. Hori bai, zailagoa dute gure kide batzuk iragan jakin batekin lotzea.

Martxoaren 11ko Madrilgo atentatuen 15. urtea bete da. Inork inoiz barkamenik eskatu al dizu orduko akusazioengatik?

Ez.

Ezker abertzalea seinalatzen zuten.

Gure aurkako lintxamendurako sekulako arriskua egon zen. Eta ez ahaztu Angel Berruetarena: hil egin zuten. Badut poz bat: ni izan nintzen martxoaren 11n estatu osoan egia esan zuen bakarra.

Eta ezker abertzaleak ETAren indarkeriarekiko barkamenik eskatzeko asmorik ba al du, edo esan beharrekoa esan du?

Hitz batekin edo bestearekin gu higatzeko asmoa dago. Horretan dabil [Urkullu] lehendakaria; beti ari da hitz magiko baten bila ezker abertzalea kanpoan uzteko.

Urkulluk eskatzen dizue esateko «bidegabea» izan zela ETArena. Esango al duzue?

Ez gara horretan sartuko. Gainera, guk inoiz esan al dugu ba justua izan zela? Guk elkarbizitza eraiki nahi dugu, eta ezker abertzaleak eman ditu pausoak horra bidean: Errenteriako ekinbideak, ETAren desegitea, eragindako minaren aitortza... Besteek zer egin dute? Oraindik preso asko daude, eta urrunduta. Sortuko al dugu denon artean nazioarteko egiaren batzorde bat, parte bakoitzak egindakoa aitor dezan? Ez gero zigor arlotik jotzeko, baizik eta hemen gertatutakoa azaltzeko. Batzuek interpretazio berezi samarra dute elkarbizitza demokratikoaz: legezko erreferendum bat antolatzen dutenak kartzelaratu eta epaitu egin dituzte.]]>
<![CDATA[Otegi: "Euskal Herrian ere gehiengo zabal bat dago autodeterminazioaren alde, eta indarrak batzera joko dugu"]]> https://www.berria.eus/albisteak/164071/otegi_euskal_herrian_ere_gehiengo_zabal_bat_dago_autodeterminazioaren_alde_eta_indarrak_batzera_joko_dugu.htm Sat, 16 Mar 2019 08:38:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/164071/otegi_euskal_herrian_ere_gehiengo_zabal_bat_dago_autodeterminazioaren_alde_eta_indarrak_batzera_joko_dugu.htm <![CDATA[Toki gehiagotara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/006/001/2019-03-16/toki_gehiagotara.htm Sat, 16 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1892/006/001/2019-03-16/toki_gehiagotara.htm
2015eko maiatzeko Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru bozetako baturak kontuan hartuta, Ahal Dugu-k eta Irabazik —Ezker Anitza-IU, Equo eta Alternativa Republicana— %16,6ko babesa eskuratu zuten; hirugarren indarra, EAJren eta EH Bilduren atzetik. Urte bereko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, %14,8 lortu zuen koalizio berriak —hirugarren indarra—. «Euskadi jada ezin da ulertu Elkarrekin Podemos ez badago», azaldu du Martinezek. Harentzat, ezkerreko politika egiteko indar «bereizia eta ezinbestekoa» da.

Isabel Salud Ezker Anitza-IUko koordinatzaile nagusiak «justizia soziala, eta herrien arteko anaitasun eta elkartasun balioak» nabarmendu ditu. Equo Berdeen Koordinazio Mahaiko kide Stella Garciak ingurumenarekin lotutako politikak aldarrikatu ditu.

Udal bozetan hiru probintzietako 50en bat udalerritan aurkeztea espero dute, handienetan.

EH Bilduren proposamenak

EH Bilduren Mahai Politikoak Espainiako Kongresurako eta Senaturako hauteskundeetako hautagaien proposamena egin du bilkideen artean, eta horiek gaur gauerdira arteko epea izango dute botoa emateko. Kongresurako Arabako zerrendaburua Iñaki Ruiz de Pinedo izatea proposatu du zuzendaritzak, Bizkaikoa Oskar Matute egungo diputatua, Gipuzkoakoa Mertxe Aizpurua, eta Nafarroakoa Bel Pozueta. Zerrenda osoaren proposamenaren berri eman du, halaber. Senaturako bozetarako buru izateko planteamendua: Arabakoa, Oihana San Vicente; Bizkaikoa, Arantza Gutierrez; eta Gipuzkoakoa, Gorka Elejabarrieta; Nafarroan, EH Bildu koalizioan aurkeztuko da Geroa Bai, Ahal Dugu eta Ezkerrarekin.

PPtik, Javier Maroto Gasteizko alkate ohia izango da Arabako zerrendaburua Kongresurako bozetan. Espainiako PPko idazkariorde nagusia da gaur egun.]]>
<![CDATA[Alonsok «zoragarri» ikusiko luke EAEn ere PPk eta C's-k bat egitea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2019-03-15/alonsok_zoragarri_ikusiko_luke_eaen_ere_ppk_eta_cs_k_bat_egitea.htm Fri, 15 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2019-03-15/alonsok_zoragarri_ikusiko_luke_eaen_ere_ppk_eta_cs_k_bat_egitea.htm
UPNk, PPk eta Ciudadanosek Nafarroan osatuko duten koalizioa «interesgarria» eta «zentzuduna» dela iruditzen zaio Alonsori. EAEn ez bezala, Navarra Suma hirukoak aukera handiak lituzke maiatzaren 26ko foru hauteskundeak irabazteko —hiru alderdien batura eginda, 2015ean %36ko sostengua zuketen, aise izanik aurreneko indarra—, eta EAEn duela lau urteko foru hauteskundeetako baturak %11,6ko babesa emango zien PPri eta Ciudadanosi —bosgarren indarra—.

Alonsok azaldu du ez dutela bat egiteko aukeraz hitz egin Ciudadanosekin, baina nabarmendu du herritarren botoari «ahal den baliorik handiena» emateko itunak behar direla. Gogoratu du 1980ko hamarkadan EAEn Koalizio Popularra eta UCD elkarrekin aurkeztu izan zirela. Baztertu egin du Voxekin bat egitea; «bazterreko indarra da hemen».

Javier Maroto Gasteizko alkate ohi eta Espainiako PPko zuzendaritzako kideak aste honetan iradoki du eskuinak estatu osoan batu beharko lituzkeela indarrak.

EAJk eta EH Bilduk, gora

EITB Focusen azkeneko inkestaren arabera, EAJk eta EH Bilduk gora egingo lukete maiatzaren 26an Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru hauteskundeetan. Hiru herrialdeetan EAJk irabaziko luke, eta EH Bildu izango litzateke bigarrengo indarra.

Arabako Batzar Nagusietarako bozetan, botoen %29,1eko sostengua lortuko luke EAJk, duela lau urte baino zazpi puntu gehiagokoa. %21,6ko babesa luke EH Bilduk, puntu bat hazita. PP ia zazpi puntu jaitsiko da, inkestaren arabera: %15,8ra. EP Elkarrekin Podemos ere, behera: 4,6 puntu —haren kasuan, erreferentzia modura Ahal Dugu-ren eta Irabaziren 2015eko batura hartu du EITB Focusek—, eta %14an legoke. PSE-EEk bi puntu egingo luke gora, eta %13,3ko babesa luke. C's %3,5ean legoke eta Vox %0,6an.

Bizkaian EAJ gehiengo osoa lortzeko gertu geratuko litzateke, %45,1 eskuratuta —inkestak ez du batzarkide kopuruaren berri eman—. Zazpi puntu haziko lirateke jeltzaleak. EH Bildu ere gora, puntu bat: %20,1. PSEk %13,2ko babesa luke —puntu erdi bateko igoera—, EPk %11,7koa —ia sei puntuko jaitsiera— eta PP %8,3tik %6,6 jaitsiko litzateke. C's %1,6an legoke eta Vox %0,2an.

Gipuzkoan EAJ 4,4 puntu haziko litzateke: %36,4. EH Bilduk, 3,4 puntu gora: %32,7. PSE hiru puntu jaitsiko litzateke —%13,7—, EP bi —%12,6— eta PP bi pasatxo —%3,2—. C's-k %1,3ko sostengua izango luke; Voxek batere ez.

Espainiako Kongresurako bozetan ere EAJ litzateke EAEn lehen indarra, %28,5ekin. Elkarrekin Podemosek %20,7 luke; PSE-EEk, %20; EH Bilduk, %15,6; PPk, %9,7; C's-k, %3,6; eta Voxek, %0,8.

Gizaker enpresak egin du EITB Focuseko inkesta, martxoaren 1-5 artean, 1.600 laguni galdetuta.]]>
<![CDATA[Espetxe ereduaren ardatzak adosteko lanean dira taldeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2019-03-13/espetxe_ereduaren_ardatzak_adosteko_lanean_dira_taldeak.htm Wed, 13 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2019-03-13/espetxe_ereduaren_ardatzak_adosteko_lanean_dira_taldeak.htm
Goizean hasiko da saioa, eta talde bakoitzak bere planteamendu politikoaren berri emango du; ondoren, ebazpenak aurkezteko epea hasiko da. Atzo arratsaldean artean negoziatzen ari ziren, Elkarrekin Podemosen esanetan. EH Bilduk eta biek uste dute adostasun zabala badago Jaurlaritzak irizpide horietan oinarrituta diseinatu beharko lukeela eredua.

Gaurko saioan, EAJren aldetik Joseba Zorrillak hitz egingo du, EH Bildutik Jone Goirizelaia ariko da, PSE-EEtik Alexia Castelo, Elkarrekin Podemosetik Juan Luis Uria eta PPtik Nerea Llanos edo Javier Ruiz de Arbulo.

EAEko legealdi honetan, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek kartzela eskumena aztertzeko eta eredua diseinatzeko legebiltzarrean lantalde bat sortzeko proposamena egin zuten. EAJk eta PSEk baztertu egin zuten, eta azaldu zuten Jaurlaritzako Lan eta Justizia Sailak prestatuko zuela dokumentu bat, hari dagokiola eta. Horren zain egon gabe, ordea, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek batzordean hainbat adituren agerraldiak egitea planteatu zuten, eta egin ziren dozena bat pasa, iaz; han mintzatu dira Angel Elias espetxe politikari buruzko EHUko lantaldeko kide izana, Manu Lezertua EAEko arartekoa, Rafael Ribo Kataluniako arartekoa, psikiatra bat, elkarte sozialak, epaile bat... Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak dio agerraldietan eduki asko atera dela, eta gaiari jarraipena emateko proposatu zuela bere taldeak legebiltzarrean saio berezia egitea espetxe ereduaz. Iazko azaroan planteatu zuen EH Bilduk, eta onartu egin zuen Mahaiak. Gaur egingo dute.

Maria Jesus San Jose Lan eta Justizia sailburuak (PSE-EE) legealdian agindu izan du «diagnostiko zorrotz bat» egingo zuela eskumenaz, baina ez du aurkeztu. Joan den otsailaren 8ko kontrol saioan, San Joseri eskumena garatzeko diagnostikoaz galdetu zion EH Bilduk, ea egina daukan Jaurlaritzak eta, hala balitz, baduen kopia bat ematerik, adierazteko zein adituk hartu duten parte eta noiz, zer ekarpen egin duten, eta Jaurlaritzak diru ordainketarik egin dien haiei. «Oraindik ez dugu erantzunik jaso», jakinarazi du Arzuaga EH Bilduko kideak. «Ikusiko dugu saio monografikoan argibiderik ematen duen sailburuak».

Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkide Uriaren ustez, Espainiako Gobernua (PSOE) EAEko eskumenen egutegia joan den urtarrilaren bukaera arte zehaztu gabe egoteak eragin du PSE-EEren orain arteko jarreran.

Bestelako eredu bat

Espainiako Estatuaren egungo espetxe ereduari «bira» eman nahi dio EH Bilduk, Beste espetxe politika baterantz Euskal Herrian dokumentuan dakarrenez. «Herri duina bagara, presoa gizartera hurbiltzeko ahalegin guztiak egin behar ditugu, eta gizartea eta presoa lotzen dituen proposamen bat egin behar dugu». Arzuagak eta Larraitz Ugartek hilaren 2an aurkeztu zuten dokumentua, hedabideen aurrean. Ehun neurri planteatu dituzte, eta gaur beste hogei printzipio aipatuko ditu Goirizelaiak. EH Bilduren iritziz, espetxe eskumenak izateak «aukera paregabea» emango du bestelako politika bat garatu ahal izateko.

Elkarrekin Podemosek ere dio beste eredu bat behar dela, «helburu presoen gizarteratzea daukana». Uria legebiltzarkideak «preso guztien eskubide guztiak» aldarrikatuko ditu saioan.

EAJren parlamentari Zorrillak adierazi du «gizarteratzea» dela euren aldarrikapen nagusietakoa. Garrantzia emango dio, halaber, osasun, hezkuntza eta politika sozialen arloei.

Gernikako Estatutuak (1979) jasoa dauka espetxe eskumena, 10.14 artikuluan, baina Espainiako Gobernuak ez du eman oraindik. Duela ia bi hilabete Jaurlaritzari azaldu zion 2020ko urtarrilerako emango lukeela, baina ondoren Gorteetarako hauteskundeak apirilaren 28ra aurreratu zituen Pedro Sanchez presidenteak, eta ikusteko dago zer gertatuko den. PP, Ciudadanos eta Vox espetxe eskumena ematearen kontra daude. Nafarroako Foru Hobekuntzak (1982) ere jasoa du kartzela transferentzia.]]>
<![CDATA[Kalkulagailua aterata dabiltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-03-12/kalkulagailua_aterata_dabiltza.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-03-12/kalkulagailua_aterata_dabiltza.htm
«Espainiaren eta Nafarroaren historiaren une delikatu batean gaude», adierazi du Riverak, Madrilen. «Abertzaleek euren eredua ezarri nahi dute [Espainiako] egungo gobernuarekin. Batu egin behar dugu Nafarroagatik eta Espainiagatik». Uste du baturak modua emango duela Nafarroan «gobernu konstituzionala» egoteko. Aurreratu du Ciudadanosek ez duela eskatuko Itun Ekonomikoa bertan behera uztea, nahiz eta esan duen kalkulua beste era batera egin beharko litzatekeela. Foru bozetan ez ezik, Nafarroako udal batzuetakoan ere batera joateko asmoa daukate.

UPNren Kontseilu Politikoak ontzat eman zuen atzo iluntzean Ciudadanosekin batera aurkeztea -kontseiluaren %94k bozkatu zuen alde-, eta sortuko duten plataforma berri horri Navarra Suma izena jarriko diotela jakinarazi du Javier Esparza presidenteak. «Oso harro nago horrelako alderdi baten buru naizelako. Lurralde hau jartzen duelako lehenengo, guztiaren aurretik; Nafarroako gizartea jartzen duelako lehenengo, siglen gainetik», nabarmendu du Esparzak.

Ana Beltran Nafarroako PPko buruak esan du «itun ona» dela «Nafarroa eta Espainiarentzat».

Kritikak akordioari

Koldo Martinez Geroa Baiko parlamentariak uste du UPNk «beldurragatik» egin dituela akordioak. «Edukirik gabeko batasuna da; nahi duten bakarra da nola edo hala gobernura itzultzea». Adolfo Araiz EH Bilduko parlamentariak adierazi du «itunaren helburua aldaketak ekarri dituen eta etorkizunean ekarriko dituen aurrerapausoak geldiaraztea» dela. Laura Perezek (Orain Bai) iritzi dio «aldaketaren» aldeko indarrek ere batasuna agertu beharko luketela. Marisa de Simonek (Ezkerra) dio UPNk «izua» diola «aldaketaren jarraipenari».

Maria Txibiteren (PSN) arabera, Nafarroan, eskuinaren eta abertzaleen espazioek ez ezik, bere alderdiak ere badu toki garbi bat.

EH Bilduk erabakigarria izan nahi du Madrilen, ERCrekin batera ]]>
<![CDATA[EH Bilduk erabakigarria izan nahi du Madrilen, ERCrekin batera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/004/002/2019-03-12/eh_bilduk_erabakigarria_izan_nahi_du_madrilen_ercrekin_batera.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1889/004/002/2019-03-12/eh_bilduk_erabakigarria_izan_nahi_du_madrilen_ercrekin_batera.htm
«Erabakigarriak, zertarako?», ordea, galdetu du EH Bilduko arduradunak, hedabideen aurrean. Hiru puntuko akordioa egin dute ERCrekin: autodeterminazio eskubidearen defentsa, preso «politikoen» askatasunaren aldarrikapena eta politika «murriztaileen» aurkako alternatibak. Era berean, EH Bilduk dio «Euskal Herriaren agenda soziala erdigunean» jartzeko lan egingo duela. Orain, beste indar batzuk batu nahi dituzte. «Akordioa zabalik dago». Europako Parlamenturako maiatzaren 26ko bozetarako, BNGrekin eta Kanaria uharteetako, Asturiasko eta Aragoiko alderdi txiki batzuekin Orain Errepublikak koalizioa osatua dute.

Inoizko talde subiranistarik handiena eratu nahi dute Madrilen. Otegik iragarri du «asko» izango direla han, eta «ekintza batasun estrategikoan» jardungo dutela. «Posizio negoziatzaile indartsu batetik ariko gara, sekula ez bezala. Aro historiko bati erantzuteko urrats kualitatiboa da». «Hirugarren blokea» osatu nahi dute. Haren esanetan, PPk, Ciudadanosek, Voxek eta Errege Etxeak osatutako blokea «atzera begira» dago, eta PSOEk eta EAJk osatutakoa «gauden bezala geldi gaitezen ari da lanean». «Gurea etorkizunera begira dago».

Marian Beitialarrangoitia da egun EH Bilduren diputatuetako bat Kongresuan, baina, atzo jakin zenez, ez da berriro aurkeztuko, eta aurrerantzean EH Bilduren arduradun instituzionala izango da. Taldeak Beitialarrangoitiaren «esperientzia» nabarmendu du.

EAJren erronda Europarako

EAJren EBBk atzo iluntzean erabaki zuen bilera sorta bat abiatzea alderdi kataluniar, galiziar eta kanariarrekin, Europako hauteskundeetara haietakoren batekin batera aurkezteko formulak aztertzeko. PDeCATekin joan-ez hitz egiten aritu dira, baina PDeCATek zerrendaburu Carles Puigdemont aurkeztu du, eta zaildu egin die horrek akordioa.

Kalkulagailua aterata dabiltza ]]>
<![CDATA[Gaurko espetxe ereduari, «bira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/009/001/2019-03-03/gaurko_espetxe_ereduari_bira.htm Sun, 03 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1944/009/001/2019-03-03/gaurko_espetxe_ereduari_bira.htm
Beste espetxe politika baterantz Euskal Herrian dokumentua aurkeztu du EH Bilduk, eta ehun neurri proposatu ditu eskumena kudeatzeko. «Herri duina bagara, presoa gizartera hurbiltzeko ahalegin guztiak egin behar ditugu, eta gizartea eta presoa lotzen dituen proposamen bat egin behar dugu». Espetxeko «populazio osoari» egin nahi dio eskaintza, baita «euskal kartzeletan egon behar duten presoei» ere.

«Jakitun gaude arazo guztiak ez direla konponduko proposamen hau gauzatzen bada», aitortu dute. «Baina kartzela politika ezberdin bat garatu ahal izango da, alternatiboa, presoak gizalegez eta duintasunez tratatzen dituena, gertutasunez egikaritzen dena, XXI. mendeko kartzela politika herri aurreratuenek kudeatzen duten eran», esan dute Ugarte eta Arzuaga legebiltzarkideek. EH Bilduren arabera, eskumenak «aukera paregabea» emango du.

Oinarrizko eskubideak aintzat hartuz, proposameneko neurri zehatzen artean preso sozialak, «motibazio politikoko presoei ezartzen zaien salbuespen egoera», preso emakumezkoak, funtzionarioak, azpiegiturak, senideak, biktimak, erregimen itxiko zigorra, arlo zenbait —osasuna, heziketa, kultura eta aisialdia—, lan eskubidea eta gizarteratzea landu ditu EH Bilduk, 30 orrialde pasako dokumentuan.

Espainiako egungo gobernuak Jaurlaritzari agindu dio 2020ko urte hasierarako emango duela espetxe eskumena —Gernikako Estatutuan (1979) jasota dago; baita Nafarroako Foru Hobekuntzan ere (1982)—. EH Bilduk dio «premia» dagoela eskumena izateko, baita alor politikotik begiratuta ere: haren dokumentuak dakar bere helburuetako bat EAEko autogobernua zabaltzea dela, Madrilen ahal den «tresna jurisdikzional» gehien ere izateko, «erabakitzeko edo autodeterminazio eskubidearen gauzatzetzat hartuta».

Espainiako Espetxeetako Instituzioen datuen arabera, Hego Euskal Herriko kartzeletan 1.607 preso daude: EAEkoetan 1.322 eta Nafarroakoan 285. Estatuan 126 preso daude ehun mila biztanleko; EAEn 61 eta Nafarroan 44. Frantziako Estatuan, berriz, ehun; Erresuma Batuan, 148; Italian, 87; Alemanian, 76; Danimarkan, 61, eta Suedian, 55. EH Bilduren ondorioetakoa bat da «Espainiaren zigor kodea gogorra» dela. «Erreformak gero eta zorrotzagoak izanik, kartzelak gero eta gehiago bete dira», dio haren dokumentuak. Halaber, uste du delinkuentzia errealitatea eta espetxetakoa bat etortzeko «programa orekatu eta arduratsu bat» lortzeari ekin behar zaiola.

Preso erien alde Bilbon

Gaitz larriak dituzten euskal presoen eskubideen alde ari diren tokiko plataformek NI ZU BI herri ekinaldia aurkeztu dute Bilbon. Hilaren 16an, zazpi elkarretaratze egingo dituzte Bilboko beste hainbeste zubitan. «Eskubideen esparruak ezkerrekoak zein eskuinekoak batzeko balio du, herrialde batekoak zein beste batekoak, gazte zein zahar».

Kepa Arronategi, Gorka Fraile, Txus Martin, Ibon Iparragirre eta Joseba Borde euskal preso erien senideak agerraldian izan dira.]]>
<![CDATA[Etxerat-ek «begirunea eta enpatia» agertu die biktima denei ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2019-03-02/etxerat_ek_begirunea_eta_enpatia_agertu_die_biktima_denei_.htm Sat, 02 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2019-03-02/etxerat_ek_begirunea_eta_enpatia_agertu_die_biktima_denei_.htm
Etxerat-ek salatu du «urte askoan» sentitu izan duela gizartearen zati baten eta haren ordezkari politikoen «indiferentzia», eta horrek bere burua «babestera eta besteen minaren aurrean isiltasuna gordetzera» eraman duela, baita «besteengana hurbiltzeko eta haiei enpatia adierazteko gai ez izatera» ere. Ondorioz, «zinez eta benetan barkamena» galdegin du, bere «urruntasunaren bidez areagotu» egin ahal izan duelakoan «ETAren biktimek jasan behar duten mina».

Aitortu du espetxe politikaz «ETAren biktima asko aurrerapauso bat» ematen ari direla, bestelako eredu bat aldarrikatzen ari direla onartuta. «Eskertu nahi diegu sufritzen dugunokiko agertzen duten enpatia eta eskuzabaltasunez egitea». Ohartarazi du «salbuespeneko» espetxe politikaren «biktima potentzialak» direla oraindik euskal presoen senideak eta lagunak, eta gogoratu du «sakabanaketaren ondorioz» hamasei lagun hil direla.

Aurrera begiratu nahi du Etxerat-ek, eta eskatu du belaunaldi berriek «gatazka politikoaren ondorioak» ez ditzatela pairatu. Hartarako, garrantzitsua deritzo «elkar entzuten» jarraitzeari. «Zubiak eraiki beharra daukagu, kontakizun poliedriko batera hurbiltzeko. Benetako bakerantz eta bake iraunkorrerantz doan bidea babesten duen gizarte bati guztion artean egin diezaiokegun ekarpenik onena da».

Donostiako agerraldian Etxerat-eko bost kide izan dira: Ibon Garate, Peru del Hoyo, Gorka Garcia, Patrizia Velez eta Urtzi Errazkin. Hain zuzen ere, Garatek eta Del Hoyok irakurri dute dokumentua; aurrenekoaren anaia Ruben Garate, espetxe batera egindako bisita batetik bueltan zela istripuz hil zen, 2000n, eta Del Hoyoren aita Kepa del Hoyo, Badajozko (Espainia) kartzelan zendu zen, 2017an, bihotzekoa izanda, ziegan bakartuta zegoela.

Jauregi: «Pauso handia»

Beste mota bateko biktima da Maria Jauregi -haren aita Juan Mari Jauregi Gipuzkoako gobernadore zibil ohia ETAk hil zuen, 2000n-, eta txio batean azaldu du «pauso handia» dela Etxerat-ek agiri horren bidez emandakoa.

Nekane Altzelai eta Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak Donostiako agerraldian izan dira, eta ondoren adierazi dute «urrats garrantzitsua» izan dela. Paul Rios Lokarri-ko koordinatzaile ohiari, berriz, «oso eraikitzailea» iruditu zaio elkartearen adierazpena.

Covite biktimen elkarteak Etxerat-i eskatu dio barkamena eskatzen hasi aurretik «irmo» gaitzesteko «ETAren terrorismoa». Etakideen jarduerarekiko «konplizitatea» izatea egotzi dio.

Prozesu baten fruitua

Etxerat-en agiria, ekitaldian esan dutenez, elkarteak «bizikidetza sendotzeko eta gatazka politikoa ebazten laguntzeko» daraman prozesu baten fruitua da. Badira urte batzuk elkarbizitza sustatzeko lan bati ekin ziola. Esate baterako, ETAk 2011ko urrian jarduera armatua bukatu zuela iragarri baino urtebete lehenago, Gernikako Akordioaren sinatzaileetakoa izan zen. Eusko Jaurlaritzaren Bake eta Bizikidetza planari ekarpenak egin izan dizkio; Foro Sozialeko kide «aktiboa» da; eta mota desberdineko biktimak elkartutako jardunaldietan parte hartu izan du.

Iazko urrian, beste urrats bat egin zuen Etxerat-ek: Fernando Buesa fundazioaren topaketetara joan zen, Gasteizera. «Konbentzituta geunden, ezberdintasunak izan arren, elkarri entzun behar geniola eta zubiak eraiki behar genituela, aurrera egiten saiatzeko, batzen gaituen horretan oinarrituta», esan du, dokumentuaren sarrera gisako azalpenean. «Hori da bizikidetzari egin diezaiokegun ekarpen nagusia, iraganeko bidegabekeriak errepikatzea ezinezko egingo duen etorkizun bat eraikitzeko». ]]>
<![CDATA[Etxerat-ek “begirunea eta enpatia” agertu die indarkeriaren biktima guztiei]]> https://www.berria.eus/albisteak/163469/etxerat_ek_begirunea_eta_enpatia_agertu_die_indarkeriaren_biktima_guztiei.htm Fri, 01 Mar 2019 09:32:30 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/163469/etxerat_ek_begirunea_eta_enpatia_agertu_die_indarkeriaren_biktima_guztiei.htm dokumentuarekin. ETAren biktimei “barkamena" eskatu die, haien “minaren aurrean isiltasuna" gorde duelako eta “urrun" egon delako.]]> <![CDATA[«Oso perspektiba zabala zeukan Arzalluzek, eta urrutira ikusten zuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1936/004/002/2019-03-01/oso_perspektiba_zabala_zeukan_arzalluzek_eta_urrutira_ikusten_zuen.htm Fri, 01 Mar 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1936/004/002/2019-03-01/oso_perspektiba_zabala_zeukan_arzalluzek_eta_urrutira_ikusten_zuen.htm
Noiztik ezagutzen zenuen Xabier Arzalluz?

Xabierren hitzaldiak, mitinak eta beste segitzen genituen guk, baina 1979an egin nuen lehen agerraldi publikoa harekin, Azpeitian, Gernikako Estatutuaren aldeko kanpainan. Neure lehen mitina izan zen, eta haren aurretik mintzatu nintzen. Alemaniako telebista kate bat haren atzetik zebilen erreportaje bat egiten. Estatutua onartu zenetik harreman iraunkorra izan genuen.

Hasieratik izan al zinen Arzalluzen ildo politiko berekoa?

Arzalluzek EAJko aurreko belaunaldikoak ezagutu zituen, eta esaten zuen Juan Ajuriagerrak ez zituela gustuko aho batez hartutako erabakiak eta nahi izaten zuela aurretik eztabaidatu. Arzalluz ere horrelakoa zen; ezartzen zuen formula hori, eta, berea defenditzeaz gain, besteen irizpideak ezagutzea nahi izan zuen. Harekin beti eztabaidatu izan dut.

Baina ildoa, beti antzekoa?

Ildo politiko nagusia beti berdintsua izan dugu. Hark beste esperientzia bat zeukan, beste eskarmentu bat. Misio bat zuen alderdi eta herri ikuspegi batetik: alderdiko aurreko belaunaldiaren onena hartu eta belaunaldi berriarekin joskera egitea, lotura. EAJrentzat, diktadura garaiko 40 urteak gogorrak izan ziren, Jaurlaritza erbestean izan zen... Alderdia berriro plazara atera zenean, 1977-1979 aldean, inork ez zuen aldeko apusturik egiten, EAJ desagertu egingo zelakoan, baina Xabierrek lortu zuen belaunaldiak uztartzea eta alderdia aurrera ateratzea. EAJk arrakasta izan zuen.

ETArekin ere izan zuen garai hartan harremana Arzalluzek.

ETAren belaunaldi berriarekin ere egin zuen topo. Kontrastatu eta eztabaidatu zuen haiekin.

1980ko hamarkadaren erdialdera, EAJren krisia. Zer zioen?

Zatiketak asko markatu zuen alderdia. Gogoan dut hausturaren ondoren Xabierrek nola esaten zuen EArekin gobernu akordioak egin behar zirela lehenbailehen, familia politiko bereko kideak ginelako, ñabardurak ñabardura, baina Xabierrek aipatzen zuen abertzaletasuna ez zegoela ñabarduretarako. Filosofia hori zeukan. Hari buruzko azken dokumentalean zioen gerta lekigukeen okerrena izan zela zatiketa.

Nola bizi izan zituen Lizarra-Garaziko Akordioa eta haustura?

Apustua egin beharra zegoela aipatzen zuen, konbentzitu behar genuela ETA armak uzteko eta ikusteko politika dela bidea. Saiakera hartarako, Gorka Agirre, Juan Mari Ollora eta hirurok ibili ginen, EBBko buru Xabier zela. 1998an lortu genuen akordioa; herrian ilusio handia sortu zen, baina ETAk hautsi egin zuen su-etena, 1999an. Porrota ekarri zuen; ez EAJrentzat elektoralki, gora egin genuelako -eta EHk Eusko Legebiltzarrean ordezkaritzaren erdia galdu zuen-, baizik eta porrota izan zen herri perspektibaren aldetik. Ezker abertzaleak orduan ez zuen egin soilik bide politikoen eta demokratikoen aldeko apustua. Arzalluzek esaten zuen hanka sartze bat zela herri ikuspegiaren aldetik, baina etorriko zela berriro unea apustu hori egiteko, eta ezker abertzaleak egin zuen oraintxe dela bederatzi-hamar urte hori. Gauza asko ikusia zelako Alemanian eta beste toki batzuetan, oso perspektiba zabala zeukan Xabierrek, eta igual, motzean arituta-edo, guk ez dugu urrutira ikusten, baina hark urrutira ikusten zuen.

Arzalluzek 2004. urtean utzi zuen EAJren EBBko presidente kargua. Pena al zeukan kargua zuk eskuratu ez izanaz?

Apustua egin zuen, bat [Joseba Egibar] bestea [Josu Jon Imaz] baino egokiagoa ikusten zuela esanez. EAJren batzarrak erabaki beharrekoa erabaki zuen, baina Xabier ez zen erreminduta gelditu, ezta neu ere. Guk bagenekien alderdia tresna bat dela herrigintzarako. Denborak erakutsi ohi du gero bakoitzak egindakoa.

Azkenaldian zer harreman izan duzu Arzalluzekin?

Tarteka-tarteka egoten ginen, bazkari baten inguruan. Hitz egiten genuen jaiotze tasaz, migrazioan Alemaniak daraman politika «inteligenteaz», pentsioez... Gai horiek denak kontrolpean zituen. Orain urte batzuk Podemosen bilakaeraz esan zigun komunistak direla haiek eta komunistek barruan daramatela zatiketaren hazia; ikusi zer ari zaien gertatzen. Beti zen interesgarria Arzalluzekin hitz egitea.

Euskal Herriaz baikor al zen?

Kataluniaz esaten zuen azkenenean bidea aurkituko dutela. Euskal Herriari buruz, pertsonen arteko konfiantza erein beharra nabarmentzen zuen. Oso itxaropentsu ikusten zuen Nafarroako egoera, eta zaindu egin behar zela zioen. Beste zutabe nagusi bat zeukan: euskara zabaltzen den neurrian abertzaletasunak aurrera egingo duela. Nik harekin beti euskaraz egin dut politika.]]>
<![CDATA[Nazio eraikuntzarako beste urrats juridiko bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1888/006/002/2019-02-28/nazio_eraikuntzarako_beste_urrats_juridiko_bat.htm Thu, 28 Feb 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1888/006/002/2019-02-28/nazio_eraikuntzarako_beste_urrats_juridiko_bat.htm
Urkijok partzuergoaren estatutuen aurkako helegitea ere aurkeztu zuen bere garaian, baina eskaerak ez zuen aurrera egin judizialki. Ondorioz, Gorenaren erabakiekin ere, Udalbiltzak uste du juridikoki beste urrats bat egin duela nazio eraikuntzan segitzeko. «Euskal Herria udal alorretik eraiki eta nazio modura garatu dadin sortu zen Udalbiltza, duela kasik hogei urte, eta bide berberean pausoak ematen jarraitzeko asmoa du», adierazi zuen Luis Intxauspe erakundeko lehendakariak atzo, Donostiako udaletxean emandako prentsaurrekoan.

EAEko Auzitegi Nagusian aurkeztutako helegiteen kasuan, Urkijok berak hainbatean atzera egin zuen, eta auzitegiak azkenean hogei auzi izan zituen ebazteko. Guztietan Udalbiltzaren alde egin zuen, 2015ean. Urkijok, ondoren, haietako hamazazpi kasu eraman zituen Gorenera, kasazio helegiteak aurkeztuta. Gorena ere Udalbiltzaren alde ari da egiten: orain arte ebatzitako bost kasuetan, hari eman dio arrazoia, laguntzak legezkotzat jota, Joseba Compains Udalbiltzako abokatuak azaldu duenez. Atzo bertan jaso zituen azken bi ebazpenak.

Orain arteko bost kasuak

Aretxabaleta, Lezo, Eskoriatza eta Ezkio-Itsaso (Gipuzkoa) eta Aramaioko (Araba) udal laguntzak dira bost kasu horiek. Gorenak beste hamabi helegiteak apirilaren bukaerarako ebaztea espero du Udalbiltzako abokatuak, eta uste du ildo beretik joango direla kasu horietan ere erabakiak. Hauek dira beste hamabi kasuak: Pasaia, Zestoa, Zarautz, Astigarraga, Tolosa eta Berrobi (Gipuzkoa); eta Larrabetzu, Meñaka, Mañaria, Ajangiz, Ea eta Lekeitio (Bizkaia). Pozik agertu da Intxauspe: «Helegiteen bitartez, Udalbiltzaren izaera publikoa ukatzen zuten, partzuergoaren eraketa eta udalek parte hartzeko duten eskumen materiala ukatzearekin batera. Ikusi da egoki eratutako erakunde publiko bat dela Udalbiltza Partzuergoa». Udalbiltzak amaitutzat jo nahi du partzuergoaren kontrako «jazarpen judizialaren epe luzeegia».

1999ko irailean sortu zuten udalen nazio erakundea, EAJko, EHko, EAko, ABko eta independente ziren udal hautetsiek. Lizarra-Garaziko Akordioaren garaia zen, eta Bilbon egin zuten batzarra, Euskalduna jauregian. Lizarra-Garaziren hausturaren ondoren (2000), bitan zatitu zen udal erakundea, eta, handik urte gutxira, Auzitegi Nazionalak aginduta, ezker abertzalearen Udalbiltzaren aurkako operazioa egin zuten —EAJ eta EAkoak Udalbiltza-Udalbiden zeuden—. 2010ean hasi zen epaiketa, 22 auzipeturekin. 2011ko urtarrilean absoluzio epaia eman zuen Auzitegi Nazionalak.

2013ko martxoan berrantolatu zen Udalbiltza, batik bat Bilduko —besteak beste, EAkoak jada han zirela— eta EH Baiko kideekin, eta EAJren Udalbide duela bost bat urte desagertu zen. 2014an Udalbiltzaren aurkako beste bide judizial bati ekin zion Madrilek, helegiteekin. «Udalbiltzak, 1999an ibilbidea hasi zuenetik, Espainiako Estatuak ezarritako legearen eta injustiziaren zangotrabekin garatu behar izan du bere jarduera», deitoratu du Intxauspek.

Udal erakunde nazionalaren Kontseilu Nagusiak joan den urtarrilaren amaierako batzarrean onartu zuen urteko plangintza. Kasurako, Euskal Herriko lurraldeen eta komunitateen arteko elkar ezagutzea eta kohesioa indartu nahi du. Partzuergoko kideen kuotak, udal laguntzak eta lankidetza hitzarmenak dira haren iturri ekonomiko nagusiak.]]>
<![CDATA[Udalbiltzaren Partzuergoari emandako udal diru-laguntzak legezkoak dira, Gorenak ebatzi duenez]]> https://www.berria.eus/albisteak/163365/udalbiltzaren_partzuergoari_emandako_udal_diru_laguntzak_legezkoak_dira_gorenak_ebatzi_duenez.htm Wed, 27 Feb 2019 07:19:42 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/163365/udalbiltzaren_partzuergoari_emandako_udal_diru_laguntzak_legezkoak_dira_gorenak_ebatzi_duenez.htm Urkijok 2014tik aurrera halako 45 helegite aurkeztu zituen EAEko Auzitegi Nagusian -tartean, Gipuzkoako Foru Aldundiaren aurkako bat-, "erakundea ekonomikoki ito nahian", Intxauspek esan duenez.Partzuergoaren estatutuen aurka ere jo zuen. Hainbat kasutan atzera egin zuen Urkijok, eta EAEko Auzitegi Nagusiak azkenean udal laguntzen hogei kasu zituen ebazteko. Guztietan Udalbiltzaren argudioenalde egin zuen, 2015ean. Urkijok, ondoren, hamazazpi kasutan jo zuen Gorenera, kasazio helegitea aurkeztuta. Auzitegia Udalbiltzaren alde ari da egiten. "Egoki eratutako erakundea publikoada Udalbiltza Partzuergoa", adierazi du Intxauspek. Ebazteko falta diren hamabi kasaziohelegiteez gain, gaur egun Euskal Herriko udalen erakundeak ez du bere aurkako bide judizialik irekita. Berme juridiko horrekin lasaiago lan egingo dutelaadierazi du Intxauspek.Urkijok partzuergoaren estatutuen aurkako helegitea ere aurkeztu zuen bere garaian, baina eskaerak ez zuen aurrera egin judizialki."Euskal Herria udal alorretik eraiki eta nazio modura garatu dadin laguntzeko sortu zen duela kasik hogei urte Udalbiltza, eta bide berberean pausoak ematen jarraitzekoasmoa du", azaldu du gaur lehendakariak. Udalbiltzaren Kontseilu Nagusiak urtarrilaren amaieran egin zuen bilera, Oiartzunen (Gipuzkoa);urteko plangintza onartzeko, besteak beste. Kontseilu Nagusia da Udalbiltza Partzuergoaren erabakigune gorena. 1999an sortu zen Udalbiltza, EAJko, EHko, EAko, ABko eta independente ziren hautetsien bidez. Lizarra-Garaziko Akordioaren hausturaren ondoren, bitan zatitu zen erakundea. Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, ezker abertzalearen Udalbiltzaren aurkako operazioa egin zuten 2003an. 2011n, absoluzio epaia eman zuen auzitegi berak. 2013an berrantolatu zen udalen erakunde nazionala, batez ere Bilduko eta EH Baiko kideekin. EAJren Udalbide desagertu zen, duela bost bat urte.]]> <![CDATA[Arriskuak araudian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-02-26/arriskuak_araudian.htm Tue, 26 Feb 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-02-26/arriskuak_araudian.htm
Kongresuko araudiko 23. artikuluak esaten du hautagaitza batek gutxienez hamabost diputatu lortzen baditu osa dezakeela talde parlamentarioa. 2016ko hauteskundeetan, ERCk bederatzi diputatu erdietsi zituen; EH Bilduk, bi eta BNGk, batere ez; hiruren artean, 11. Orain inkestek diputatu gehiago ematen dizkiote ERCri: dozena bat aulki inguru. Balizko koalizioak hamabostera ez heltzeko arriskua luke.

Araudiko 23. artikulu beraren arabera, hautagaitzek badute beste modu bat talde parlamentarioa eratzeko: gutxienik bost aulki lortzea, baina, horretarako, aurkeztutako herrialde bakoitzean botoen %15 behar dute, edo estatu osoan %5. ERCk, EH Bilduk eta BNGk nahikoa zail lukete estatu osoan botoen %5era iristea. 2016an, kasurako, ERCk %2,63ko babesa eskuratu zuen; EH Bilduk, %0,77koa eta BNGk, %0,19koa; batura: %3,59 —860.000 boto—.

Bestalde, 2011n Amaiurren aurrekaria dago. Zazpi diputatu lortu zituen Hego Euskal Herrian, baina ez zuen probintzia bakoitzean %15eko langa gainditu. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bai, baina Nafarroan, diputatu bat eskuratu arren, %14,86an geratu zen, eta Kongresuko Mahaiko zerbitzu juridikoek erabaki zuten Amaiurrek talde parlamentario propioa ez izatea. PPk gehiengo osoa zeukan Kongresuan, eta Mahaia kontrolatzen zuen. 2013an, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ere ezezkoa eman zuen. Aldiz, 2004an, ERCk taldea osatu zuen zortzi diputaturekin, Bartzelonako barrutian %14,09 bildu zuen arren, araudiak dakarren %15era iristeke. Kongresuko Mahaiak —PSOEk irabazi zituen bozak— zioen ERCk ordezkaritza eskuratutako barrutien baturan %15 (%15,89) gainditu zuela.

ERCk eta EH Bilduk euren eremuetan indar handia duten arren, BNG Galizian ez da iristen, inondik inora, barrutietan %15era.

Joan den larunbatean Otegik Iruñean, EH Bilduren Batzar Nazionalean iragarri zuen laster «albiste onak» izatea espero duela ezkerreko indar subiranisten batuketaz. Hark otsailaren 17an planteatu zuen horrelako hautagaitza bat sortzea Espainiako hauteskundeetarako. «Eskuin atzerakoia geratzeko eta Espainiako Estatuak behar duen demokratizaziora urratsak egingo dituen gobernuaren jarduna baldintzatzeko berme bakarra subiranisten, errepublikazaleen eta aurrerakoien batuketa elektorala eta politikoa da», idatzi zuen, blogean. Europako bozetako «batuketa ariketa bera» egitea proposatu zuen —orduan Kanariar Uharteetako, Asturiasko eta Aragoiko alderdiak ere badoaz Orain Errepublikak-en—. «EH Bilduk horretan sinesten du, eta hor egongo da».

Gutxienekoekin programa

Otegik deritzo «gutxienekoen programa politikoa» behar dela: autodeterminazio eskubidea; presoak eta erbesteratuak; eta eskubide sozialak. 2013ko otsailean, Amaiurrek, ERCk eta BNGk herrien autodeterminazio eskubidea estatuko araudian sartzeko lege proiektu bat aurkeztu zuten Kongresuan. Asmoa ez zen atera.

Larunbateko Batzar Nazionalean, apirileko hauteskundeetarako hautagaiak aukeratzeko prozedura onartu zuen EH Bilduk.]]>
<![CDATA[EPPK-k bere iritzia entzuteko eta aintzat hartzeko eskatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/163269/eppk_k_bere_iritzia_entzuteko_eta_aintzat_hartzeko_eskatu_du.htm Mon, 25 Feb 2019 18:42:04 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/163269/eppk_k_bere_iritzia_entzuteko_eta_aintzat_hartzeko_eskatu_du.htm 2. zenbakia Euskal Herriko konponbide prozesuari eskaini dio -Bakea eta Duintasunak argitaratzen du; Foro Sozial Iraunkorrekopartaidea da-. EPPK "erabateko konponbidearen" aldekoa dela dio euskal presoaketa"erabakitasun handiz" ari direla ematen pausoak, baita haientzat "berriak diren zenbait eremutan" ere."Kolektiboaren jokabideak harridura eta nahasmendua eragiten du botereorganoetan:Espainiako Gobernuan, Espetxeetako Instituzioetan, organo judizialetan...". Eskatu die ezar dezatela "legedi arrunta, xede guztietarako".PPren gobernuaren aldean PSOErenak beste adierazpen batzuk egin dituela dio EPPK-ko mintzakideak, "baina,oraingoz, aldaketak oso mugatuak dira". Frantziako Gobernua baldintzatzeko Espainiako"presiolobbyen" lana deitoratu du. Eragindako minaz Arizkurenek Herriak aldizkariko elkarrizketa esan du ezker abertzaleak "argi eta garbi" aitortu duela dokumentu batzuen bidez ETAk eragindako "oinazearen erantzukizuna", eta EPPKren prestasuna azaldu dubide horretan segitzeko; besteak beste, biktimekin egoteko. "Kolektibo gisa, beti egongo gara bakera, bizikidetzara eta gatazka gainditzera garamatzaten bideakjorratzearen alde. Baina giro egokia sortu behar da".Errefusatu egin du"irabazle-galtzaile eskemarenirudikapen publikoa". Haren esanetan, "bereizi" egin behar dira ziklo armatuaren ondorioak eta ziklo politikoa."Bigarren ziklo hori ez da gainditu, eta erabakitzeko eskubidea du giltzarri". Nabarmendu du "beste oinarri batzuk" dituen etorkizuna eraikitzen hasi behar dela, "iragana ahaztu gabe". Guztien parte hartzea eskatu du. Murtziako (Espainia) kartzelan dago Arizkuren, lehengraduan. Bihotzeko gaixotasun larri bat dut.Hemeretzi urte daramatza preso.]]> <![CDATA[Klima berri batean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2019-02-23/klima_berri_batean.htm Sat, 23 Feb 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2019-02-23/klima_berri_batean.htm In Memorian XIX saioan izan zen, «elkarbizitzarako pausoak emateko garaia» dela iritzita, eta «biktima guztien aitortza bultzatu eta sufrimendua betiko amaitzeko» aldarrikatuz; ostegunean bertan, Andoaingo (Gipuzkoa) udalbatzak aho batez onartu zuen urruntze politikaren kontrako mozioa —EH Bildu, PSE-EE, EAJ, Ganemos eta Irabazi daude—; atzo, Eusko Legebiltzarrean, talde guztiek gorde zuten minutu bateko isilunea Fernando Buesa eta Enrique Casas PSEko legebiltzarkideak oroitzeko —EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos, PSE-EE eta PPk—; gero, Buesaren eta Jorge Diez bizkartzainaren hilketen 19. urtemugako lore eskaintzara joan ziren, eta, senideen gonbidapenari erantzunez, Foro Soziala ere bai; gaur, biktima mota desberdinen topaketa bat izango da Donostian.

Eusko Legebiltzarreko Mahaiak 2014an erabaki zuen indarkeria politikoaren biktima izan diren lau legebiltzarkideak oroitzea urtero: Buesaz eta Casasez gain, Gregorio Ordoñez (PP) eta Santi Brouard (HB). Atzo, lehen biak oroitzeko eguna izan zen: Buesa ETAk hil zuen, 2000ko otsailaren 22an, Gasteizen, bonba-auto batez —erasoan, Diez ere hil zuen—, eta Casas, berriz, Komando Autonomo Antikapitalistek hil zuten, 1984ko otsailaren 23an, Donostian, tiroz. Parlamentu atarian PSEko bi kideen argazkiak jarri zituen Mahaiak, Gauerdiko iparrorratza eskulturan.

Isilunearen ondotik, Buesa eta Diez hil zituzten tokitik gertu haien omenez dagoen monolitoan egin zuten lore eskaintza, Eusko Legebiltzarretik Bakartxo Tejeria Mahaiko presidentea buru zela. Foro Sozialetik Agus Hernan eta Juantxo Oskoz joan ziren.

Bi mahai inguru Donostian

Biktima mota desberdinen arteko topaketa bat izango da gaur: Donostian (Miramar jauregia, 10:30), Foro Sozial Iraunkorrak antolatuta. Bi zati izango ditu jardunaldiak. Lehenik, Maria Jauregik eta Peru del Hoyok elkarrekin hitz egingo dute. Jauregiren aita Juan Mari Jauregi Gipuzkoako gobernadore zibil izandakoa ETAk hil zuen, Tolosan (Gipuzkoa), 2000. urtean; eta Del Hoyoren aita Kepa del Hoyo Badajozko (Espainia) espetxean zendu zen, 2017an —euskal presoak bihotzekoa izan zuen; bakartuta zeukaten—.

Atzo bi biktimak ETB2n izan ziren, En Jake programan. «Biktimekin hitz egin behar da, ez politikariek politikariekin», esan zuen Del Hoyok; «guk badugu zerbait amankomunean: mina. Horrek, sufritzen dutenekin enpatia handiagoa izatea dakar». Jauregik zioen aita hil ziotenean «amorrua» sentitu zuela, baina etxean «errespetuarekin hezi» izan dutela. «Bertsio eta indarkeria guztiak» ezagutzearen alde mintzatu zen Jauregi, horrek «zauriak ixten» joateko balioko duelakoan.

Gaur Donostian, biak mintzatu ostean, beste mahai inguru bat izango da, «arrazoi politikoak tarteko, sufrimendua pairatu» duten lau lagunekin, foroaren esanetan: Petri Romero PSEko kidea eta urteetan bizkartzainekin ibili zena; urrun dagoen euskal preso baten senide Jone Artola; Pablo Martinez Espainiako Estatuko espetxe funtzionarioa; eta Isidro Murga 18/98 sumarioan auzipetutakoa ariko dira.]]>
<![CDATA[Presoak, balantzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2239/008/001/2019-02-23/presoak_balantzea.htm Sat, 23 Feb 2019 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2239/008/001/2019-02-23/presoak_balantzea.htm
Marlaskak ezin du Euskal Herriratzeaz kasik hitz egin, Xabier Sagardoiren atzoko iragarpenaz eta Alfredo Remirez txiolariaren kasuaz aparte, bi euskal preso soilik ekarri dituztelako: Olga Sanz eta Xabier Moreno —inongo taldetan ez daude—; gainera, bi horien prozesuak Sanchez Moncloara heldu aurretik hasita zeuden. Nagusiki, gerturatzeak izan dira PSOEren gobernuak egindakoa: atzo arte, hogei; eta bigarren gradu batzuk ere eman ditu: 22. Sagardoirena kontuan hartuz, hirugarren gradua, berriz, hiruri —harena izan da EPPK-ko aurreneko kasua—.

PSOEren gobernu batek hasi zuen urruntze politika, 1989an, eta PSOEren beraren gobernu honek zeukan orain politika hori bukatzen hasteko abagunea; abagune historikoa, ETArik gabeko aroa izateagatik, eta izango zuen Kongresuaren gehiengoaren babesa. Ia bederatzi hilabete daramatza Moncloan, eta ez da hasi horretan. Gerturatze urri horiek ez dute esan nahi espetxe politika aldatzen hasteko sakoneko erabakia hartua duenik. Batik bat, azaro hasieran ekin zien hurbilketei; hastapenean, iragarpenek pare bat asteko tartea zeukaten, baina gero hori moteldu egin da, tantakakoa bihurtzeraino. Adierazgarria izan da atzeneko mugimenduaren tardantza: Espetxe Erakundeek —gobernuaren menpekoa— iazko abenduaren 20an iragarri zuten Almeriatik Villabonara (Asturias) gerturatuko zutela Iratxe Yañez, eta bi hilabetera lekualdatu dute.

Marlaskak esan du egun «ETA talde terroristako» 230 preso daudela estatuan. Ez du esan hamar baino ez daudela Hego Euskal Herrian. Datuei so, beste 37 preso, Arabatik, Bizkaitik eta Nafarroatik 300 kilometroren bueltako espetxeetan daude. Madril inguruan (400-550 km), 28. Eta beste guztiak, pikutan; adibide baterako, Andaluzian (750-1.100 km), 79; edo, Badajozko puntan (700 km), euskal preso bat kiderik gabe da. 2019an ere, urrunketa eta sakabanaketa indiskriminatua; 1989tik politika aldatzeke.

1989an ez, 1979an onartu zen EAEko estatutua, eta 1982an jarri zuten indarrean Nafarroakoa, baina PSOEren gobernu hau ere bi erkidegoei espetxe eskumena eman gabe geratuko da. Jaurlaritzari orain hilabete bat aurkeztu zion ahaztutako eskumenen lekualdatze egutegia, eta azkeneko bagoian jarri zuen espetxeetakoa: 2020ko urtarrilekoan. Jadanik usainduko zuten ez zela Sanchez agintaldi honetan ordu artera iritsiko, eta, momentuz, esku garbitze bat izan dela ematen du, Jaurlaritza publikoki gutxiesteaz gain, honen bi lehentasunetako bat baita transferentzia hori.

Gainera, Marlaskaren ministerioak ez du euskal presoak dauden kartzeletan zuzendari aldaketarik egin, eta PPren aldian izendatutakoak dira nagusi. Gehiago: espetxe administrazioak ez du larri gaixorik dagoen euskal presorik utzi libre, eta 70 urtetik gorakorik ere ez; eta PSOEk Kongresuan ez du zigor batzeetarako 7/2014 legea erreformatzearen alde egin, horretarako bozketa erabakigarri bat izan arren. Eta, ohi bezala, laino beltzek hor jarraitzen dute Auzitegi Nazionalean, Marlaskak bikain ezagutzen duen tokian: PSOEren aroan Espetxe Zaintzak bigarren gradurako 72 eskaeretatik 69 baztertu egin ditu.

Jaurlaritzak hain maite duen diskrezioaren eremuan zer gertatzen den jakin gabe, badirudi, nagusiki, ETAren desegiteak eta EPPK-ko kideen legediko pausoek soilik behartu dutela PSOEren gobernua presoenean zeozer urri hori egitera. Ez da, bestela, bultzada berezirik sumatu Euskal Herrian. Aurrera begira, instituzionalki, adibidez, egoera berraztertzeko modukoa da estatuko agintaldi berrirako: Nafarroako gobernu honek auzia ez du aitatu ere egiten ia, eta udatik aitzina aldaketaren gobernuak jarraituko balu baina haren osaera pluralagorik ezean guztia Jaurlaritzaren esku uzteak ez du ematen solaskidetza, ekimen eta, kasuan, presio instituzionalerako biderik eraginkorrena litzatekeenik.

Madrilen eskuina gero eta gogorrago dago, amorruz. Kongresuko herenegungo agerraldia ikusi besterik ez dago; eta hori, gainera, Vox falta dela orain.]]>