<![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 20 Nov 2018 20:42:28 +0100 hourly 1 <![CDATA[Enekoitz Esnaola | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Beste martxa bat behar]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/005/001/2018-11-20/beste_martxa_bat_behar.htm Tue, 20 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1901/005/001/2018-11-20/beste_martxa_bat_behar.htm Orain presoak lelopean: Bilbon eta Baionan, biak 17:00etan. «Presoen alde, orain egin behar dira urratsak. Prozesuaren abiadura aldatu beharra dago. Premiazko garaian sartuak gara. Presoen auzia konpontzeko unea etorria da», esan du Arantza Aldezabal Orain Presoak-eko eledunak aurkezpen prentsaurrekoan, Irunen (Gipuzkoa), Ficoban. Joseba Azkarraga, Olatz Iglesias, Mixel Berhokoirigoin, Anaiz Funosas eta Anabel Arraiza ere izan dira agerraldian, besteak beste.

Orain Presoak-en eta Bakegileen arabera, Espainiako eta Frantziako estatuek euskal presoen aurkako «salbuespen» neurriak kendu behar dituzte lehendabizi, «giza eskubide arruntak errespetatzea delako, gaurko egoera politiko berriak eskatzen duelako, eta bake orokor eta integral baten oinarria delako». Ondoren letorke «esparru juridiko berri bat, bake prozesuari egokitua».

Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak eta Frantziako Gobernuko Justizia Ministerioak presoen aferari buruzko mahai bat osatua dute duela urtebetetik, eta Paris ari da urratsak egiten, baina Berhokoirigoin bakegileak Irunen esan du hark ere abiadura azkartu beharra duela. «Ez gara helmugara heldu», adierazi du, eta deitoratu Parisek erritmoa apaldu egin duela azkenaldian. Beraz, konponbiderako «abiadura handiagoa» ezartzeko eskatu dio. Horrez gain, estatuei bide orri bat galdegin diete.

Baionako eta Bilboko manifestazioak baliatu nahi dituzte Parisi eta Madrili esateko «oraindik» ez direla bete «bake justu eta iraunkor baten baldintzak», eta prozesua ez dela bukatu gatazka armatuaren amaierarekin.

Nahiz eta aitortu duten espetxeetako giltza estatuek dutela, «egoera aldatzeko» garrantzi berezia eman diote gizarte zibilari; «hark ere badu bere eginkizuna». Norberaren inplikazioa «beharrezkotzat» jo dute.

Halaber, gogoan izan dituzte «indarkeria guztien» biktimak. «Iraganaz ezer baztertu eta ahaztu gabe egin behar dugu bidea. Indarkeria guztien biktima guztiei zor diegun egia, errespetua eta errekonozimendua. Zor diegu iragana ez errepikatzea, eta horretarako lan egitea».

Espetxe politika berriaz gaur

Espainiako Estatuko espetxe politika berriari buruzko bi eztabaida saio izango dira gaur, Bilbon (Uribitarte maldak 3), Bizkaiko Abokatuen Bazkunak antolatuta. Lehenik eta behin (17:00), lau legelari mintzatuko dira: Emilio Olabarria, Amaia Izko, Txabi Etxeberria eta Virgilio Valero Garcia. 18:30etik aurrera, politikarien txanda izango da: Amaia Arregi (EAJ), Julen Arzuaga (EH Bildu), Tinixara Guanche (Elkarrekin Podemos), Rafaela Romero (PSE-EE) eta Amaya Fernandezena (PP). Sarrera irekia izango da.]]>
<![CDATA[ZIKLO BERRI BATEN ZUMEAK]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1995/002/001/2018-11-18/ziklo_berri_baten_zumeak.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1995/002/001/2018-11-18/ziklo_berri_baten_zumeak.htm
2010ean Batera plataformak Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaz 123 udalerritan galdeketa sorta antolatu zuenetik - %17,9ko parte hartzea-, 2014an hasi ziren berriro euskal estatus politikoari buruzko kontsulta ez-ofizialak: Etxarri Aranatzen (Nafarroa). Hotz zegoen giroa. Urtebete ere ez zen Gure Esku Dago herritar dinamika sortu zela. Etxarri Aranazko herritarrek antolatu zuten ariketa. Urte berean izan zen bigarrena, izaera berekoa: Arrankudiagan (Bizkaia). 2015ean, bat ere ez. Gure Esku Dago-k ondorengo urteko ekainetik heldu zion galdeketen egitasmoari, guztia zilegitasun osoz garatu ahal izateko protokolo eta guzti -aurreko bi herrietan ere bazeukaten, eurek osatutakoa-.

2016ko abenduan Prest izeneko bide orria aurkeztu zuen Gure Esku Dago-k, Iruñean. 2019ra arteko plangintza bat da. «Herritarrok prest gaude bidea egiteko», esan zuten. Lau ildotan ardaztu zuten plana: galdeketetan -lehen aldiz hiriburu batean ere egiteko helburua-, erabakitzeko eskubidearen inguruko itunean, herri mobilizazioan eta elkarlanean. Bertan da 2019a, eta hitza bete dute: ordura arte 38 herri kontsulta egin ziren, eta, geroztik, gaurkoak barne, beste 171 -tartean, estreinakoz, hiriburu batean: Donostian-; batez besteko parte hartzea %22,8 da. Halaber, erabakitzeko 2.019 arrazoi bildu ditu mintegietan-eta, eta Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan entregatu. Mobilizazio ahalmen handia ere erakutsi du: aurten 175.000 herritar elkartu ditu Donostia-Bilbo-Gasteiz giza katean. Eta elkarlanaren atalean, Gure Esku Dago-k azkeneko urteetan ere jardun du askotariko eragileekin hartu-emanean: Kataluniako auzian, EAEko estatutu politiko berrirako instituzio eta alderdiekin, Eusko Ikaskuntzarekin, Orain Presoak-en manifestaziora joan zen...

Ia bost urte eta erdi dira dinamika sortu zutela. Uste du kontsultekin erabakitzeko eskubidearen eztabaida mahai gainean jarri dela, eta eskubide hori herritarren «elkargune eta bilgune» bilakatzen ari dela. «Adostasuna behetik gora zehazteko unea da», esan izan du. EAEko estatusaren inguruan, kasurako, Mario Zubiaga Gure Esku Dago-ko idazkaritzako eta Eusko Ikaskuntzako Kongresuko Batzorde Zientifikoko kideak duela hiru aste BERRIAn adierazi zuen «zabaltzen» ari dela autogobernuaren eztabaida, eta iritzi zion ona litzatekeela «prozesu parte hartzaile txukun bat» egitea.

Prest bide orria amaierara heltzen ari zaio Gure Esku Dago-ri. Apustu berrietarako tenorean da.

EAJk eta EH Bilduk EAEko estatus politiko berriaren oinarrietan mamitutako akordioan jasoa dute «kontsulta gaitzailea» egiteko aukera. Hau da, estatutua Eusko Legebiltzarrak onartzean, eta Espainiako Gorteetara igorri aurretik, herritarrek galdeketa batean testua berrestea ala baztertzea. Bete beharreko kontsulta ez izanda ere, deialdi ofiziala egin nahi bada; Madrilek eman beharko du baimena, eta hori, gaur-gaurkoz, ez da posible ikusten. Kataluniako 2014ko azaroaren 9ko kontsulta etortzen da burura: Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi zuen ez zela legezkoa Generalitateak deitzea, baina Artur Mas presidente katalanak ez zuen atzera egin. Kontsultara formalki ez zuen Masen gobernuak deitu, prozesu parte hartzailea eta boluntarioa deitu zion, baina baliabideak jarri zituen -sistema informatikoa, webgune informatiboa, 1.317 bozkaleku...-. 40.000 katalanek izena eman zuten galdeketa hura egin zedin. Eta egin zuten. Emaitza: 2,3 milioi boto izan ziren -1,9 milioi herritar Kataluniako estatu independentearen alde azaldu ziren-. Hortxe dago, beraz, eredu praktiko bat Euskal Herrirako, batek baino gehiagok badaezpada gorriz azpimarratuta daukana.

Katalunia izango da Gure Esku Dago-ren ardatz nagusietako bat datorren urtetik aurrera. Angel Oiarbide bozeramaileak joan den asteartean Donostian aurreratu zuen ailegatu dela «elkartasunetik elkarlanera» pasatzeko garaia. Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidentearen hitzaldiaren aurreko hitzartzean agertu zuen asmo hori Oiarbidek. Torrak, gero, «euskal gizarteari» dei egin zion Katalunian bezala «adostasun handiak» lortzeari, «antirrepresioan, errepublikanismoan eta erreferendumean» oinarrituta.

Mugimendu gehiago

Eusko Ikaskuntza ere martxan da, bere mendeurrenean. Datorren ostiralean izango du kongresuko egun gorena, Oñatin (Gipuzkoa), eta orain arteko lanaren ondorioak aurkeztuko ditu. «Lurralde erritmoak» erritmo, Euskal Herria aintzat hartu, eta aurrera begirako agenda proposamenak plazaratuko ditu. Zubiaga: «Kontua da nolabaiteko eztabaida konstituziogile bat zabaltzea Euskal Herri osoan, jakinda oraingoz ez duzula estaturik, (...) Finean, eztabaidatzen ari zara nola antolatu herria politikoki, eta jendearekin ari zara diseinatzen; hori da azpiko filosofia».

Demokrazia Bai plataforma ere mugitzen ari da. Apirilean aurkeztu zuten Euskal Herriko sona handiko lagun batzuek -Carlos Garaikoetxeak, Juan Jose Ibarretxek, Rafa Diezek, Anjeles Iztuetak, Iñigo Iruinek, Laura Mintegik...; Daniel Arranz ere badago han, adibidez-, eta aste batzuk barru beste agerraldi bat egiteko asmoa daukate, atxikimendu gehiago batzeko eta egitasmoa gehiago zabaltzeko. «Zazpi lurraldeetako herria daukagu gure erretinan, Euskal Herria, gure nazioa, gure herria», zioen Demokrazia Bai-k sorrerako adierazpenean. Deitoratu egin zituen Espainiako Estatuaren «ustelkeria» eta «inboluzioa», baina kritikatik harago joan nahi du, proiektuan zentratuta, eta iritzi dio «beste ziklo politiko baterako ekimenerako unea» dela. «Esaldi bakarrean, herri eta nazio bezala aintzatesten gaituen estatus bat behar dugu». Ondoren etorri zen EAJren eta EH Bilduren estatus berriko oinarrien ituna: erabakitzeko eskubidea, eskumen esklusiboak, Madrileko aldebikotasuna...; ardatz horiek aipatu zituen Demokrazia Bai-k bere aurkezpenean.

Eratu da beste plataforma zibil bat urte honetan, urrian: Euskal Herriko Federalistak. Mugimendua baden beste seinale bat. Ez dute nahi «haustura» Madrilekin, ezta haren «zentralizazio handiagoa» ere. Alberto Lopez Basaguren izan da idatziaren sustatzaileetako bat, EAEko autogobernu batzordeko aditu taldeko kidea. Ramon Saizarbitoria, Maixabel Lasa eta Adela Asua ere sinatzaileetakoak dira. Espainiako Konstituzioaren balizko erreformaren aurretik ez dute Euskal Herrian egiturazko ezer mugitzerik nahi, eta, erreforma posible batean, estaturako federalismoa lehenesten dute. Aldiz, euskal subiranismoak ez du derrigorrean egon nahi erreforma konstituzional baten zain.

ETAren desegitearen ostean, Euskal Herria ziklo politiko berri batean sartu da. Alor instituzionalean berrikuntza handiak izan ziren 2015ean Nafarroan -hurrena, gobernu aldaketa berrestea dute lehentasun- eta iaz Ipar Euskal Herrian -Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak iragarri du txiki geratzen ari zaiela-; EAEn ere eman nahi du aurrerapausoa hainbat eragilek.

Herri instituzionalerako eta sozialerako zume batzuk dira.]]>
<![CDATA[Aurreneko aldiz, auto judizialaren bitartez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1836/008/001/2018-11-16/aurreneko_aldiz_auto_judizialaren_bitartez.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1836/008/001/2018-11-16/aurreneko_aldiz_auto_judizialaren_bitartez.htm
Joan den urrian sei eguneko irteera baimen arrunta jaso zuen, BERRIAk Sorturen Presoen Batzordeko iturrietatik jakin duenez, eta, azaroko beste auto bati esker, berriro erdietsi du kartzelatik egun batzuetarako irteteko balekoa. Donostiarra da Ezkerra, eta Burgosko (Espainia) espetxean da, bigarren graduan. Lau hilabete barru bukatuko zaio kondena.

Sagardoiri apirilean eman zioten baimena —hari ere lau hilabetera amaituko zaio zigorra—. Hiru egunez izan zen kalean, eta, ondotik, beste hiru baimen eman dizkiote. Soriako (Espainia) kartzelan daukate. Remirezek baimen bat jaso zuen, Zaballan (Araba) zegoela. Duela bi aste libre geratu zen, zigorra beteta. Bi haiek ere bigarren graduan zeuden baimenak erdiestean. Espetxe erregimen arrunt horretan daudenek legez dute aukera hori; dena dela, instantzia desberdinak irteera baimenak ukatzen ari zaizkie EPPK-ko beste kide batzuei; besteak beste, Sebas Etxanizi —75 urte beteko ditu laster—.

Castroren irizpide aldaketa

Ezkerraren lehen baimenean, bere kartzelak ez ezik, Jose Luis Castro Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaileak ere eman zuen ezezkoa. Abokatuak helegitea jarri, eta Auzitegi Nazionaleko zigor salako lehen atalak eman zien baimena. Urriaren 4an atera zuen autoa. Ezkerrak aldi baterako bigarren baimena lortzeko, Espetxe Zaintzako epaileak jarrera aldatu du, eta eman dio aukera —azaroaren 5eko autoan—, espetxea berriz ere aurka agertu zen arren. Castrok auto horretan dio aurreneko baimenean ez zela ezer gertatu, eta, beraz, «koherentea» dela irteeraren irizpidearekin jarraitzea.

Egun, EPPK-ko 211 lagun daude Espainiako Estatuko kartzeletan. Bigarren graduan, hamalau. Hirugarrengoan, inor ez. Bigarren gradura pasatzeko eskaerak egiten ari dira azkenaldian.]]>
<![CDATA[Egun batzuetako irteera baimena lortu du Ekaitz Ezkerra euskal presoak]]> https://www.berria.eus/albisteak/159353/egun_batzuetako_irteera_baimena_lortu_du_ekaitz_ezkerra_euskal_presoak.htm Thu, 15 Nov 2018 12:25:40 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/159353/egun_batzuetako_irteera_baimena_lortu_du_ekaitz_ezkerra_euskal_presoak.htm <![CDATA[Prozesurako giltzarriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2614/007/001/2018-11-15/prozesurako_giltzarriak.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2614/007/001/2018-11-15/prozesurako_giltzarriak.htm
Beste giltzarri bat, Torraren arabera, hemengo gizarte zibilaren eta udalen parte hartze aktiboa da, gobernuarenaz gain. Kataluniako prozesuan gorriz azpimarratu ditu ANC eta Omnium gizarte erakundeak eta AMI independentziaren aldeko Kataluniako udalen elkartea, eta orduan ere dei egin du Euskal Herriko udalek paper bat joka dezaten.

Espainiako Estatuaren jarrera «errepresibo eta autoritarioari aurre egiteko», Euskal Herriaren eta Kataluniaren arteko elkarlana ere eskatu du Generalitateko presidenteak, Kursaalean: «Askatasunen aldeko fronte demokratikoa osa dezagun euskal herritarrek eta katalanek. Egin dezagun batera bidea». Proposatu du horretarako hitzordu bat: datorren urteko Europako hauteskundeak.

«Erabakitzeko eskubidea ez da negoziagarria», egin du aldarri, «herritarroi dagokigulako», baina horren alde egin behar dela ohartarazi du. Hala, eskuan botopaper bat hartuta, goretsi egin ditu datorren igandean Donostian, Irunen, Balmasedan, Zallan eta Alonsotegin egingo diren herri galdeketak. Gogoratu du Katalunian 2009an egin zutela aurrena, eta azkenean, 2014ko azaroaren 9an galdeketa bat egin ostean, iazko urriaren 1eko erreferenduma egitera heldu zirela. Kataluniako prozesua dela eta, Madrilek benetako aurpegia erakutsi duela azaldu du -«errepresioa, benetako ukazioa...», baina uste du krisiak jota dagoela hura. «Estatuak urriaren 1ean porrot egin zuen, garaitu egin genuelako», esan du. 2,3 milioi lagunek eman zuten botoa, estatuak polizien bitartez indarra erabili arren.

Baina falta zaie estatu propioa lortzea. «Espainiako Estatuak jada galdu du Katalunia, baina Kataluniak bere askatasuna irabazi behar du». Beraz, aitortu du ez daudela nahiko luketen tokian, baina esan du ez dutela atzera egin. «Askatasunerantz segituko dugu». Horra bidean, 155. artikulua eta beste direla medio, «oso negu gogorra» izan dutela adierazi du, baina deritzo «ekimena berreskuratu» dutela. Independentzia eta demokrazia erkatu ditu; «sinonimoak dira».

Kataluniako prozesuaren eredu «demokratikoa, zibila eta baketsua» nabarmendu ditu, gogoratu du parlamentuak beti hartu dituela erabakiak gehiengo osoz, eta Madrilen erantzuna «zigorra» izan zela. Carme Forcadell parlamentuko presidente ohiaren adibidea jarri du: «Diputatuen eztabaida ahalbidetzeagatik preso dago. Non pasatzen da hori?». Epaiketa laster izango dela gogora ekarri, eta txalo bat eskatu du katalan preso eta erbesteratuen alde, eta jendea zutik jarri da txalo zaparrada jotzeko. «Euskal Herritik etengabe iritsitako elkartasuna» eskertu du, orobat. Ondotik, Bateragune auziko zigortuen aldeko txaloa ere eskatu du, eta jendea, txaloka. Aretoko aurreneko lerroan izan dira auziko bi kide: Arnaldo Otegi eta Arkaitz Rodriguez.

Oiarbide, «elkarlan» eske

Torraren aurretik Angel Oiarbide Gure Esku Dago-ko eledunak hartu du hitza, eta adierazi du, ikusita zein den Madrilen jarrera, Kataluniarekin «elkartasunetik elkarlanera» pasatzeko garaia ailegatu dela. «Askatasunaren alde» urteetan mugitu diren herritar guztiei eskatu die «herri erantzun bat» emateko.

Haren esanetan, arazoa ez da erabakitzeko eskubideak estatuko legedian ez izatea lekurik; arazoa Madrilen borondate politikoa ezan ikusten du. «Zilegi da independentziaren aurka egotea, baina ez da demokratikoa hautetsontziak jartzearen aurka egotea». Oiarbidek azaldu du herri galdeketekin ere «demokrazian sakondu eta normaltasuna konkistatzen» ari direla.

Kursaalean izan dira Gure Esku Dago-ko ordezkariez, Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaz eta Rodriguez Sortuko idazkari nagusiaz gain, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia, Joseba Egibar eta Maria Eugenia Arrizabalaga EAJren EBBko kideak, Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkidea, Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusia, Iñaki Dorronsoro Eusko Ikaskuntzako presidentea, Paul Rios Lokarri-ko koordinatzaile ohia edota Kataluniako hainbat ordezkari. Kepa Junkerak eta Sorginek eman diote amaiera saioari, musikarekin. Harmailetan, 1.500en bat lagun.

«Distentsioaren bidea» goretsi du Urkulluk Torrarekin bildu ondoren]]>
<![CDATA[Pedro Sanchezek baztertu egin du euskal presoei zigorrak batzeko legea erreformatzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/159283/pedro_sanchezek_baztertu_egin_du_euskal_presoei_zigorrak_batzeko_legea_erreformatzea.htm Wed, 14 Nov 2018 07:45:40 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/159283/pedro_sanchezek_baztertu_egin_du_euskal_presoei_zigorrak_batzeko_legea_erreformatzea.htm Estrasburgok ebatzi zuen auziko euskal presoek ere estatuko espetxe legedia jarraitu beharko dute onurak jaso nahi izanez gero, Frantziako kartzela urteak ez dizkielako Espainiak aintzat hartuko zigorra murrizteko. Santiago Arrozpide, Alberto Plazaola eta Francisco Mujikaren helegiteak aztertu zituen Europako Giza Eskubideen Auzitegiak eta baztertu egin zituen. Mikel Legarda EAJko diputatuak galdetu dio Sanchezi ea zer iritzi duen Europako Giza Eskubideen Auzitegiak euskal presoen zigorrak ez batzeaz emandako epaiaz, eta Sanchezek, lehenik, erantzun dio ez dituela sententziak baloratzen, baizik eta obeditu egiten dituela erabakiak. Ondoren Legardak gogoratu du EAJk lege proposamena erregistratua duela Kongresuan, 7/2014 legea erreformatu eta zigorrak batzeko, eta, hartara, "Espainiak Europa Batasunaren esparruan salbuespena izateari uzteko". Legardak esan du bere garaian Espainiako Auzitegi Gorenean eta Konstituzionalean azaldu zirela epaileak zigorrak ez batzearen aurka, gutxiengo izan ziren arren, eta, gainera, PPk hasiera batean zigorrak batzearen aldeko Europaren 2008ko zuzentaraua aintzat hartzeko moduko proposamena egin zuela, eta norabide bereko proposamena dela EAJrena. Sanchezek ihardetsi dio iaz, adibidez, Espainiako Estatuak Europako auzitegitik kontrako sei epai besterik ez zituela jaso. "Italiak 37, Alemaniak 16 edota Frantziak 12. Horrek asko esan nahi du gure demokraziaren eta botere judizialaren kalitateaz". Esan du Espainiak Frantziako kartzela urteak aintzat hartuko balitu, neurriak 69 euskal presori eragingo liekeela, eta gogoratu du haietako batzuek hiru mila urteko espetxe kondena dutela. "[Europaren] Epai honek gogorarazten die espetxe onurak jasotzeko Espainiako [espetxe] araudia jarraitu beharko dutela, ez gehiago eta ez gutxiago", esanez bukatu du Espainiako gobernuburuak. Europako Giza Eskubideak Auzitegiak urriaren 23an eman zuen zigorrak ez batzearen aldeko epaia. EAJk bezperan erregistratu zuen Kongresuan 7/2014 legea erreformatzeko lege proposamena, eta Mahaiak urriaren 30ean aztertu zuen, forma akatsik-edo bazuen ikusteko. Balekoa eman, eta arazoaren 2an Kongresuko buletinean argitaratu zuen. Gobernuak gehienez hilabeteko epea du lege proposamenaz txosten bat egiteko. EAJren ustez, prozedurak aurrera jarraituko du, proposamenak gastu hazkunderik ez baitu. Alderdi jeltzaleak baduplanteamendua gai ordenean sartu eta Kongresuko batzar batera eramateko aukera. Urte amaierarako izan liteke hori, eta orduan diputatuek erabakiko lukete tramitera onartu ala ez. Onartuz gero, batzorde batean zuzenketak egiteko epea zabalduko litzateke, eta, azkenik, lege proposamenaz bozketa Kongresuan.]]> <![CDATA[Estatu estrategia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4681/005/001/2018-11-10/estatu_estrategia.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/4681/005/001/2018-11-10/estatu_estrategia.htm Bateragune auziko epaia jakin ondoren, Otegik Europako Parlamentuan emandako prentsaurrekoan gogoratu zuen 2009an auziko operazioa izan zenean Espainiako Gobernuan PSOE zegoela. Zapatero zen presidentea, eta duela bi hilabete, Vocentok argitaratu zuenez, Otegi eta biak Txillarren bildu ziren. 2000-2007 artean elkarrizketa garrantzitsuak izan ziren ezker abertzalearen —Batasuna eta ETA— eta PSE eta PSOEren gobernuaren artean, funtsean Txillarren, Loiolan, Genevan eta Oslon, eta Batasunekoak, behintzat, besteen ordezkaritzatik oztopo ez zuten Zapatero ikusten, baizik eta Rubalcaba. Barrenak joan den uztailaren 29an, BERRIAn: «Arazo nagusia Rubalcabak [2005-2007ko] prozesuaz zeukan ikuspegia izan zen. Obsesio bat zuen: ETAk guztia uztea eta prozesua eskema politikoan ez sartzea. Ez zion muinari heldu nahi. Esango nuke Zapatero sar zitekeela konponbidearen eskeman eta eduki batzuetan»; «Rubalcabak ez zuen nahi ezker abertzalea ziklo berrira berau baldintzatzeko moduan iristerik. Hor kokatu behar da, adibidez, Bateragune auziko operazioa. Barne eztabaida garaian Dueson preso nengoen ni, eta Rubalcabaren berri ematen zidan espetxeko Segurtasun zuzendariordeak, aspaldiko lagunak baitira biak; Rubalcabak hari esaten zion ezker abertzaleak benetan aldatu nahi bazuen estrategia, azkar egin behar zuela hori, erdia atzean utzita. Zatiketa bat nahi zuela hark, alegia».

Asteazkenean, Euskal Herriko eta Kataluniako auziak hizpide hartuz, Arkaitz Rodriguezek zioen arazoa ez dela Murillo edo Llarena; «arazoa estatuaren estrategia osoa da, proiektu politiko baten zerbitzura dagoena». Faktore humanoa hor badago ere, arazoa lehen ez zuten Rubalcaba; estatua eta haren estrategia zuten problema. Prozesua izan aldebikoa ala aldebakarrekoa, parean zein den garbi izatea ona da beti. Buruan eta agendan zeure nazioa izatea ona den bezala. Ordea, harrigarria da klase politiko subiranistan zenbat hitz egiten den Espainiaz: aurrekontu orokorrak, ustelkeria, erregea, Franco, Villarejo, masterrak... Autismora jotzeke, euskal subiranismoak, aitzinatzeko, ezinbestekoa du euskal mentalitatea izatea. Zelai Nikolas (BERRIA, 2015-6-21): «Erabakitzeko, funtsezkoa da prozesua autozentratua izatea».

Diplomazia, erresistentzia...

Euskal auzian, Espainiako Erresuma dozena eta erdi bat aldiz zigortu du Giza Eskubideen Europako Auzitegiak: adierazpen askatasuna urratzeagatik, tortura salaketak behar bezala ez ikertzeagatik, akusazio faltsuak egiteagatik, euskal presoei kartzela urteak luzatzeagatik, edota epaiketa partzial eta bidegabeak egiteagatik. Larria guztia, eta paregabea euskal abokatuen lana. Madrilek legea eta prozedura judizialak bihurritu izan ditu sarri, urratzeraino kasu batzuetan, eta Europak eman dizkio burukoak. Asteon azkena. Hala ere, Parot doktrinakoak tripako minik eragin zion arren, jasotako burukoek ez dute haren jokabidea aldatu: jada torturatuak zituen gero salaketa aurkeztu zutenak; jada zigortuak zeuzkan gero Europara jo zutenak; edota jada kartzelaldi luzeagoa betearazia zien presoei. Estatu estrategia jakin bati erantzuten dio horrek.

Gogor segitzen badu ere, Madril gehiago ari da sufritzen katalan politikari erbesteratuen auziekin, haien kontrako eskaerak baztertu baitituzte Erresuma Batuak, Alemaniak, Belgikak eta Suitzak. Ez dira edonor. Are nazioartekotu da procés. Katalunian artean erreferenduma egiteke zirela eta erbesteraturik ez zela, Garcia-Margallo Espainiako Atzerri ministroak El País-en (2016-11-15) ohartarazi zuen «desafioa» ez zela jokatzen Espainiako Estatuan, baizik eta «kanpoan, Nazio Batuen Erakundean eta Europako Batasunean». Antza, lo ikusten zuen Rajoy, eta uste zuen sezesionisten kontakizuna hedatzen ari zela, parean alternatibarik izan gabe.

Izan zuen horretan eragin nabarmen bat Diplocatek. Generalitateak sustatuta sortu zuten, 2012an, eta bere barruan zituen eragile publikoak eta pribatuak: hiriburuetako udalak, diputazioak, unibertsitateak, merkataritza ganberak, patronalak, aurrezki kutxen federazioa, Bartzelona futbol kluba... Albert Royo Diplocateko idazkari nagusi ohiaren esanak dira (BERRIA, 2018-7-12): «Diplomazia publikoan lan egiten zuen [Diplocatek], eta xedea zen nazioarteko iritzi publikoaren gogoa irabaztea»; «Katalunia nazioarteko eragile konprometitu gisa nabariaraztea oso-oso garrantzitsua da. Eta horrek dakar, automatikoki, eskualde administratibo soil bat baino gehiago gisa sumatua izatea».

Europan eta munduan nazio gisa aritzeko, besteak beste langai dute halako egitura diplomatiko bat sortzea euskal subiranistek. Logikak dio burujabetza prozesu bat zaila dela garatzea aurretik estatu egitasmoak eta baliabide nazionalak diseinatu gabe. Katalan independentistekin hizketan ari da EH Bildu, indarrak batzeko eta estrategiak partekatzeko. Negozio ona litzateke haiengandik halako gauzak ikasten joateko.

Orobat, katalan ordezkari politikari askok balukete ikastekorik ezker abertzaletik Espainiako Estatuaren benetako izaeraz, eta, erresistentzian, trebeagoak eta kementsuagoak izateko.]]>
<![CDATA[Katalanen auziari antza ikusten diote]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2018-11-08/katalanen_auziari_antza_ikusten_diote.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2018-11-08/katalanen_auziari_antza_ikusten_diote.htm Bateragune auziko epaia atera ondoren, Euskal Herriko hainbat eragileren deiak ez ezik, Kataluniako erakunde independentisten ordezkari esanguratsuenak ere jaso zituzten auzian zigortutakoek. Arnaldo Otegik, adibidez, jakinarazi du «solasaldi atsegin bat» izan zuela Carles Puigdemont Generalitateko presidente ohi eta erbesteratuarekin. Bai katalan independentistek bai Bateragune auzikoek ikusten diote gatazkari antzekotasunik. Hala, Kataluniako gatazka Bateragune katalana dela esan du Arkaitz Rodriguez auziko kide eta Sortuko idazkari nagusiak: «Buruzagi independentista kataluniarren aurkako prozesuak gure aurka erabili zuten prozesuaren ezaugarri eta helburu berberak ditu. Bateragune katalana dela esan dezakegu». Eta hori da, haren esanetan, kasuan-kasuan «kontakizun faltsu bat eraiki» eta «Justizia manipulatzea Espainiaren batasuna defenditzeko». Ondorioz, Rodriguezek beharrezko ikusten du «haustura demokratikoa». Bateragune auziko Sonia Jacintorekin, Rafa Diezekin eta Miren Zabaletarekin batera prentsaurrekoa eman du, Donostian, Europaren ebazpena baloratzeko. Beste zigortua, Otegi, atzo ere Bruselan izan zen, GUE-NGL Europako ezkerreko alderdiak antolatutako jardunaldietan parte hartzeko.

Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak ebatzi du Bateragune auziko kideek ez zutela bidezko epaiketarik izan Espainiako Auzitegi Nazionalean, Angela Murillo epaimahaiburua ez baitzen «inpartziala» izan. Rodriguezek azaldu du sententziak «egiaztatu» duela 2009ko urrian beren atxiloketaren eta kartzelatzearen bidez ezker abertzalearen estrategia aldaketa trabatzen ahalegindu zela Espainiako Estatua. «Estrategia politiko-militar bat zena estrategia politiko eta demokratiko huts bihurtzea oztopatu nahi izan zuen. Azken batean, ahalegina egin zuen oztopatzeko herri honetan burujabetzaren aldeko gehiengoa politikoki eta instituzionalki eragingarri bihur zedin. Horretarako, kontakizun faltsu bat eraiki zuen, eta, gero, juridikoki jantzi egin zuen».

Sortuko idazkari nagusiak «estatu estrategia» deitu dio horri. «Arazoa ez da Murillo edo [Kataluniako auziko instrukzioaren egile Pablo] Llarena; arazoa estatuaren estrategia osoa da, proiektu politiko jakin baten zerbitzura dagoena. Eta orain, lehen bezala, haren helburua da Kataluniako gizartearen gehiengoaren borondatea neutralizatzea» .

Asteartean Europako Parlamentuan bezala, Otegik atzo ere hizpide izan zuen Kataluniako auzia. Catalunia Radio irratiari emandako elkarrizketa batean adierazi du uste duela Europaren epaia «positiboa» izango dela preso independentista katalanentzat, «[Espainiako] magistratuek orain badakitelako euren sententzia aztertu egingo dela».

Rodriguezek deitoratu du Madrilek ez duela «eskaintza demokratikorik» Euskal Herriarentzat eta Kataluniarentzat, eta, ondorioz, «GAL judizialera jotzea» egotzi dio. «Indarkeriara jotzen du, Justiziaren instrumentalizazioa indarkeria baita, legeak helburu politikoekin bihurritzea ere indarkeria den moduan, eta, nola ez, iazko urriaren 1ean [erreferendumean] Katalunian egindakoa ere indarkeria den moduan».

Estrategiak adostu

Espainiako Estatuak Euskal Herriaren eta Kataluniaren eskubide nazionalak onar ditzan, euskal herritarrek eta kataluniarrek «indarrak batzera» dei egin du Sortuko idazkari nagusiak, baita «estrategiak adostera» ere hauteskundeetan, politikagintzan eta gizartean. «Bakearen, demokraziaren eta justiziaren aldeko borroka hau irabaziko dugu».]]>
<![CDATA[Arkaitz Rodriguez: "Apurketa demokratikorik gabe ezingo da benetako demokraziarik eraiki"]]> https://www.berria.eus/albisteak/158989/arkaitz_rodriguez_apurketa_demokratikorik_gabe_ezingo_da_benetako_demokraziarik_eraiki.htm Wed, 07 Nov 2018 07:27:59 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/158989/arkaitz_rodriguez_apurketa_demokratikorik_gabe_ezingo_da_benetako_demokraziarik_eraiki.htm ez zela justua izan ebatzi zuten Estrasburgoko auzitegiko magistratuek. Ondorioztatu dutenez, auzipetuek ez zuten bidezko epaiketarik izan, horiek epaitu eta zigortu zituen Angela Murillo Auzitegi Nazionaleko epaimahaiburua ez zelako "inpartziala" izan. Otegik atzo Europako Parlamentuan egin bezala, Rodriguezek nabarmendu du "orduan egia" esan zutela -2009an atxilotu zituzten bostak, eta 2011n zigortu-, eta Madrilek, aldiz, "gezurra": "Estatuak galarazi nahi izan zuen ezker abertzalea estrategia politiko-militarretik estrategia politikora pasatzea". Euskal Herrian ez ezik, gaur egun Katalunian ere horixe egiten ari dela ohartarazi du, gainera. "Kataluniarekin ere kontakizun faltsu bat eraiki nahi du. Arazoa ez da [Angela] Murillo edo [Pablo] Llarena, arazoa da Justiziaren erabilpena Espainiaren batasunaren zerbitzura". Auzitegi Goreneko epaile Pablo Llarena izan da Kataluniako prozesuaren auzian instrukzioa egin duena. Hala, Madrilek Euskal Herrian nahiz Kataluniako prozesuan erakutsitako jokabidea ikusita, batera aritzeko deia egin du Rodriguezek: "Euskaldunok eta katalanak indarrak batu egin behar ditugu, eta estrategiak partekatu. Demokratikoki, estatua behartu egin behar da nazio eskubideak aitortzeko". Rodriguezek azaldu du Gorenean berraztertze helegitea sartzeko aukera dutela orain, eta abokatuekin hitz egingo dutela. Epaiketako prozedura osoa deuseztatzeko aukera legoke, eta, hala gertatuko balitz, kalte-ordainak eskatzeko aukera. Otegiren inhabilitazio zigorrak dela medio -2021ko urtarrila artekoa-, Konstituzionalean lehendik babes helegitea aurkeztua du defentsak. Diezek2019ko urtarrila artekoainhabilitazioa du.]]> <![CDATA[Bigarren gradua: haiekin bai, han ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-11-03/bigarren_gradua_haiekin_bai_han_ez.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-11-03/bigarren_gradua_haiekin_bai_han_ez.htm
Lehen graduan sailkatutako euskal presoak bigarren graduko moduluan eta erregimen horretako preso arruntekin egotea ohikoa da hamaika espetxetan. Egunerokotasunean badaude alde batzuk: bigarren gradukoek kartzelako atarian egoteko lau ordu gehiago dituzte —zortzi ordu egunean; lehen gradukoek, lau, edota espetxe jarduera gehiago dituzte aukeran —ikastaroak, liburu denda, kiroldegia…—. Baina modulu horietan preso sozialen eta EPPK-koen arteko «elkarbizitza normala» da, abokatuek diotenez, eta, horren ondorioz, deitoratu dute «gezurra» dela euskal preso horiek ezin dutela egokitu erregimen arruntera eta espetxe barruko bizimodurako arriskutsuak direla —gainera, ETA desegina dago joan den maiatzetik—.

Abokatuek darabilten beste argudio bat: garai batean, EPPKren estrategiagatik asko izaten ziren kartzela barruko protestak, grebak eta beste, eta, horren ondorioz, euskal presoek espetxe administrazioaren zigorrak jasotzen zituzten, baina, egun, kolektiboaren jokabidea beste bat da, eta ez dago zigorrik. Espetxeko Tratamendu Batzordeak presoen jokabidea aztertzen duenez gradua aldatu edo ez erabakitzeko, jarrera hori ere kontuan hartu beharko litzateke, abokatuen iritzian.

Tratamendu Batzordeak hiru hilean behin egiten du presoaren azterketa, eta, lehen gradua erregimen itxia eta salbuespenezkoa izanik, egoera horrek behin-behinekoa edo denboran mugatua izan behar du. Hainbat euskal eragilek gaitzetsi du EPPK-ko kideei sistematikoki ukatzen dietela bigarren gradurako progresioa.

Beste faktore batzuk

Ezker abertzaleak Kalera aldizkariaren atzeneko zenbakian salatu du espetxe sistemak euskal presoen gradu garapenerako ez dituela kontuan hartzen haien egokitzapen «positiboko» zenbait osagai: zigorraren hiru laurdenak betetzeko zorian egotea edo erdia pasa beteta egotea; lehen aldiz egotea preso; espetxe barruko zigorrak ez izatea; familiaren babesa izatea; hezkuntza eta prestakuntza maila; adikziorik eza; egotzitako delituen antzinatasuna... Ezker abertzaleak dio Madrilek bigarren gradua ukatzeko halako faktoreak baztertu, eta ebazpen administratiboetan eta judizialetan azpimarra jartzen duela delitu eta zigor motan, esaten duela presoak ez duela ETArekin hautsi, ez dela damutu, ez daukala biktimekiko erreparazio asmorik, autoritateekin ez duela kolaboratu, barkamenik ez duela eskatu... «Kontu horiek ez dute zer ikusirik presoak erregimen arruntarekiko duen egokitzapenean edo haren arriskugarritasunean». Duela hiru aste, antzeko txostena aurkeztu zuen Foro Sozial Iraunkorrak, Gasteizen, Nazario Oleaga Bizkaiko Abokatu Bazkuneko dekano ohiaren bitartez.

Jonan Fernandez Jaurlaritzako Bizikidetza idazkari nagusiak gradu aldaketarako urratsak egiteko eskatu izan die EPPK-ko kideei, eta deitoratu ditu Madrilek haiei bigarren gradua ukatzeko emandako ezezkoak, baina gradu progresioa, urrunketa politikaren amaiera ez bezala —«hurbiltzeak ez du aurretiko baldintzarik betetzea eskatzen»—, «eragindako minaren errekonozimendu kritikoarekin» lotu izan du.

Presook bigarren graduan baleude —erregimen arruntean—, irteera baimenak lortzeko aukera izango lukete: asteburuetan edo jai egunetan. Urtean, gehienez, 36 egun hartu ahal dira, urte osoan modu proportzionalean. Erregimen arruntean badira baldintzak espetxe onurak lortzeko: kartzela zigorraren laurden bat beteta izatea eta portaera ona edukitzea. Tokiko Tratamendu Batzordeak hartzen du erabakia, eta Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaileak berresten.

Halaber, bigarren graduan egonik, hirugarren gradurako progresiorako aukera lukete, irteera baimenak ez ezik baldintzapeko askatasuna ere eskuratu ahal izateko. Lege baldintza zorrotzekin egingo lukete hirugarren gradura pasatzeko: 7/2003 legearen ondorioz, «terrorismo» delituengatik zigortutako presoei exijitzen dizkietenak dira helburu eta bitarteko terroristak alboratu dituztela argi uzteko, estatuko agintariekin modu aktiboan kolaboratzeko, indarkeriaren arbuioa egiteko, biktimei barkamena eskatzeko, edota erakunde terrorista eta haren inguruarekiko harremanen etetea frogatzeko.

Aurreneko graduaren aferan, EPPK-koen abokatuek estatuko organo judizialei eta administratiboei eskatu diete espetxe legedia ezar dezatela, «horren arabera euskal preso politiko guztiak lehen gradutik atera eta bigarrengoan jartzeko, benetan bakarkako legebidea egiteko».

Egoera makurragoan daude lehen graduan bakartuta dauzkaten kolektiboko 28 kideak, neurri zorrotzagoak eta baldintza gogorragoak ezartzen dizkielako espetxe administrazioak. «Preso horiek bizimodu normaleko moduluetan ez badituzte jartzen, zaila izango da egokitzeko duten gaitasuna aztertzea», dio ezker abertzaleak Kalera-n.]]>
<![CDATA[«Presoak lehen graduan izatea Madrilen erabaki politikoa da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2037/007/001/2018-11-03/presoak_lehen_graduan_izatea_madrilen_erabaki_politikoa_da.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2037/007/001/2018-11-03/presoak_lehen_graduan_izatea_madrilen_erabaki_politikoa_da.htm
Ia 24 urte egin dituzu preso. Beti aurreneko graduan egon zara.

Bai, eta, urte batzuetan, bakartuta ere bai. Navalcarneron egon nintzen lehen aldiz kartzelan, eta bakartuta eduki ninduten urtebete pasan. Valdemoron, Valentzia II-n eta III-n, eta Puerto III-n ere egon naiz preso, eta azkenekoan ere eduki izan naute bakartuta pare bat urtez. Bizi baldintzak gogorragoak dira bakartuta baldin bazaude.

Bigarren gradura pasatzea eragozteko argudio modura, presoa arriskutsua izatea eta erregimen arruntera egokitzeko gaitasunik ez izatea erabiltzen ditu Espainiako espetxe sistemak. Zure esperientziaren arabera, balio al dute argudio horiek?

Ez. Er abaki politiko bat euskal presoak lehen graduan mantentzea. Euskal presoak ez dira arriskutsuak. Kontua da militante politikoak direla, eta horregatik dauzka Madrilek lehen graduan. Egin izan ditugu borrokak, duintasunagatik. Gertatzen da horregatik zigorrak jaso izan ditugula, eta espetxe administrazioak oraindik aipatzen du euskal presoek badituztela zigorrak pilatuta. Horiek ez dituzte kentzen espedienteetatik, nahiz eta kitatzeko epe bat baden, baina Madrilek ez du borondaterik.

EPPK-k 2013an estrategia egokitu zuenetik, aldatu al da kolektiboko presoen jarrera espetxeko eguneroko bizimoduan?

Ildo berrira egokitu egin dira. Esan bezala, egiten dira protestak. Izan ere, espetxeak eta espetxeak daude, eta normala da batzuetan pairatzen den egoerari erantzutea. Geuk Puerto III-n, aurten Xabier Rey kidea hil denean, uko egin genion janariari.

Bigarren graduko moduluan dauden lehen graduko euskal presoen bizimodua nolakoa da?

Nik bizi izandakoa baino ezin dezaket kontatu, eta hori da kolektibokoak saiatzen direla eguneroko bizimodua normaltasunez egiten, kirola egiten... Oraindik badaude eragozpenak. Guk Puerto III-n eskatu genuen kiroldegia erabiltzea, preso arruntek bezala, baina ezezkoa izan da beti erantzuna. Gutako batek epaileari formalki egin zion eskaera hori, baina ezetz hark ere. Baina espetxe arduradunek badituzte kontraesanak: azkeneko udan, esaterako, preso sozialekin batera igerilekura joan ahal izan gara, baina kiroldegira ez. Ikastaroak egiteko ere ezezkoak jasotzen dira. Beste kasu bat: Puerto III-ko gure kide batek espetxeko lan bat egin nahi zuen, batzarra egin genuen taldekook, ondo ikusi zen, eta, gero esan zigutenez, espetxeak ez zuen arazorik ikusi baina Madrildik ezetza etorri zen.

Egunerokoan, bigarren gradukoen aldean zer alde dago?

Atarira ateratzeko orduak, adibidez: bigarren gradukoek zortzi ordu dituzte, eta lehen gradukoek lau, nahiz eta haien moduluan egon. Komunikazioak atxikiak dituzten kolektiboko kideek -ia guztiek dituzte-, astean gehienez zortzi dei egin ditzakete, eta, bestela, hamar. Preso politikoek kontrolatua dute eurei kanpotik bidalitakoa, baita beraiek kanpora bidalitakoa ere; bisitak ere kontrolatuak dituzte. Edota kartzela jardueretan aukera handiagoak dituzte preso arruntek.

Nolakoa da elkarbizitza euskal presoen eta preso sozialen artean aipatutako modulu horietan?

Nik ezagutu dudanaren arabera, ez dago inolako arazorik. Gosaldu, bazkaldu eta afaldu bigarren graduan dauden preso sozialekin batera egiten dute kolektiboko kideek, arazorik gabe. Atarian korrika-eta ere, adibidez, preso arruntekin egiten dute, eta ondo. Nir ustez, oro har, preso politikoak nahiko estimatuak dituzte sozialek, gu beti egon garelako haiek laguntzeko. Preso arrunt askok ez dakite idazten, eta kolektibokoek lagundu egiten diete. Bestelako arazoetan ere jarrera bera dute euskal presoek. Hori ez zaie gustatzen kartzela arduradunei, eta Puerto III-n espetxezain batzuk saiatu izan ziren preso arruntak gure aurka ipintzen, batik bat borroka armatua zegoenean, baina ez zuten lortu.

Zeuk eskatu al zenuen inoiz bigarren gradura pasatzea?

Ez. Ildo aldaketaren ondoren, kideek bai, jakina denez, baina nik urte honen hasieran jakin nuen joan den abuztuan izango nuela irteera data, eta, beraz, ez nintzen hasi helegiteekin. Kolektiboaren 2013ko adierazpenaren ondoren, bai: lagunek bezala, Euskal Herriratzeko eskaera egin nuen, baina neuri ere ukatu egin zidaten.

Kartzelako Tratamendu Batzordeak hiru hilean behin aztertzen du presoaren egoera. Zer esperientzia izan duzu zeuk?

Aurreko ildoan uko egiten genion batzordera joateari. Orain presoak badoaz horra, baina antzerki bat da. Madrilek irizpide jakin batzuk ditu, eta espetxeetako langileek ezarri egiten dituzte.

Duela hiru aste, Nazario Oleaga Bizkaiko Abokatu Bazkuneko dekano ohiak jakinarazi zuen tratamendu batzordeetan autokritikaz-eta galdezka ari direla euskal presoei, lehen gradutik bigarrengora pasatzeko lege baldintza ez izan arren.

Niri ez zidaten halakorik galdetu, baina neu ez nintzen sekula egon psikologoen elkarrizketetan. Izan ere, kolektiboa ildo berria sakontzen hastean, nik jada banuen irteera data ezarria, eta ez naiz halakoetan egon. Gizarte laguntzaileekin egon naiz ni, bizpahiru aldiz. Baina bai, asteotan esan da hori eskatzen ari direla kideei.

Zer lortu nahi du Madrilek?

Preso politikoen damua. Presoen auzia, politikoa da. Berdin dio Espainiako Gobernuan PSOE edo PP egotea, estatu kontu bat baita, eta estatuak badaki kartzeletakoa blokeatzen badu kalean beste gauza batzuk blokeatzen dituela. Hortaz, euskal presoena oztopatu egiten du. Legearen arabera, kideak aspalditik leudeke bigarren graduan, irteera baimenekin-eta, edo hirugarrenean, baldintzapeko askatasunean, baina estatuak ez du hori lortu nahi. Madrilek badaki ezker abertzaleari afera honek denbora eta indarra kentzen dizkiola, eta desgaste bat dakarrela. Horren ondorioz, kideak bahitu politiko batzuk dira.

Jose Luis Castro Espetxe Zaintzako epaileak aste honetan esan du ETA desegiteak ez duela frogatzen EPPK-ko kideek erakundearekin hautsi dutenik.

Epaile hori txotxongilo politiko bat da, eta esaten diotena esaten du. Auto judizialetan esaten dutena da preso politikoak antolatuta daudela -EPPK-n-, eta, ETA jada ez dagoen honetan, kolektiboa bera jotzen dute erakundetzat.

Hiru hilabete pasa daramatzazu kalean. Zer giro ikusi duzu?

Badago kezka bat presoen eta iheslarien inguruan, baina ez dirudi lehentasun bat denik. Ikusi dut kontu hau gehiago mugitzeko gaitasuna. Oraindik asko dago aktibatzeko. Politikoki desblokeatu behar da auzi hau.]]>
<![CDATA[Etxerat, Buesa fundazioaren jardunaldietan]]> https://www.berria.eus/albisteak/158513/etxerat_buesa_fundazioaren_jardunaldietan.htm Thu, 25 Oct 2018 07:26:15 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/158513/etxerat_buesa_fundazioaren_jardunaldietan.htm Biktimak eta espetxepolitika: gakoak, esperientziak eta etorkizuneko erronkakjardunaldietan da gaur, Gasteizen, entzule modura. Patricia Velez eta Gorka Garcia Sertucha dira bertan dauden Etxetarako kideak. Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko koordinatzaileak balioa eman dio Etxeraten pausoari, eta"elkarbizitza eraikitzeko" neurritzat jo du. XVI. jardunaldia du Buesa fundazioak -gaur eta bihar egingo dute-, eta goizetik ari dira hitzaldi eta bestelako saioekin, Arabako Lurralde Historikoaren Agiritegian. "ETAren behin betiko amaieraren osteko espetxe politikak"nolakoa behar duen eztabaidatuko dute, "auzi konplexua"izan arren. Irekiera ekitaldian, Fernando Buesa zenaren -ETAk hil zuen, 2000an- alaba Sarak esan du biktimen erreparaziorako behar dutela ETAko kide izan diren presoen autokritika. "Aitortu behar dute egindakoa izugarrizko hutsegitea izan zela". Haren ustez, presoek ildo horretan mezu "argiak etatinkoak" egiten badituzte, biktima gehiago leudeke haien "gizarteratzea" babestuko luketenak. Juan Infante abokatuak azaldu du ETA pm-k desegitea erabaki zuenean -1980ko hamarkada hasieran-, Espainiako Estatuaren laguntza izan zutela hango kideek gizarteratzeko. Arratsaldean Jose Luis Castro Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epailea hizlari ariko da, Espainiako espetxe politikaren xedea eta baliabideak saioan.Bihar, besteak beste, Langraiz bidea jorratuko dute.]]> <![CDATA[PSOEk esan beharko du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-10-25/psoek_esan_beharko_du.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-10-25/psoek_esan_beharko_du.htm
Estrasburgoko auzitegiak joan den asteartean jakinarazi zuen zigorrak euskal preso guztiei ez zenbatzeko epaia —Espainiako 7/2014ko legeak dakar soilik 2010etik aurrera zigortutakoak hartu behar direla aintzat—, baina EAJk, Aitor Esteban diputatuaren sinadurarekin, aurreko egunean erregistratu zuen lege proposamena. EAJk uste zuen Europaren ebazpena kartzela urteak batzearen aldekoa izango zela, eta, beraz, errazagoa izango zela erreforma egitea. Dena dela, saiatuko da.

Datorren asteartean, Kongresuko Mahaiak aztergai izango du lege proposamena, oker formalik-eta baduen ebazteko, eta, ez badu, ostiralean Gorte Nagusietako buletinean argitaratuko da. Hortik aurrera, Espainiako Gobernuak gehienez hilabete izango du txosten bat egiteko. «Gastu hazkunderik ez duenez gure planteamenduak, prozeduran aurrera egingo du», adierazi du, ziur, Legardak. EAJk abendura artean badu aukera Kongresuko ordu arteko saio bateko gai zerrendan proposamena sartzeko. Orduan, diputatu guztien txanda helduko da: saio batean bozkatuko dute lege proposamena tramiterako onartu ala ez. «Saio horietan asko finkatzen da talde bakoitzaren posizioa, eta ikusiko dugu zein den PSOErena», dio Beitialarrangoitiak. Diputatuen gehiengoak erabakiko balu EAJren lege proposamena tramiterako onartzea, taldeek batzorde batean zuzenketak aurkezteko tarte bat irekiko da. 7/2014 legea erreformatu ahal izateko prozedurari ekingo liokete, eta, gero, onartu edo ez bozketa egingo lukete parlamentuan. Legardak dio egun ez dagoela zuzenketen faserako epe jakin bat; «hurrengo astean hitz egingo da horretaz». Estatuko sekretu ofizialen lege proposamenak, adibidez, urtebete inguru darama batzordean.

EAJko diputatuaren esanetan, PSOE izango da haien egitasmoak aurrera egiteko «giltzarria». «Guk uste dugu Europaren epai honen ostean zigor batzeen auzia berriro planteatu behar dela politikoki. Urteak dira ETAk jarduera armatua utzi zuela, baina ez dakigu zer egingo duen PSOEk». Gogoratu du hainbat espainiar magistratuk ezbaian jarri zutela PPk 2014an egindako moldaketa.

EH Bilduk oraindik ez du EAJren idatzia xeheki aztertu, baina Beitialarrangoitiak iragarri du funtsean «ados» daudela planteatutakoarekin. Urratsa egiteko eskatu dio PSOEri. «Gobernuak esana du beste kartzela politika bat egin nahi duela, oraindik pausorik eman ez duen arren. Orain dauka aukera hori erakusteko, 7/2014 legea erreformatuta. Azken batean, salbuespen legedia indargabetu egin behar da, eta 2014koa halako lege bat da. Legedi arrunt batera pasatu behar dugu; kasu honetan, Europaren zuzentaraua osorik ezarriz inplikatutako euskal preso guztiei».

EAJk badauka asmoa PSOEren gobernuaren 2019ko aurrekontu proiektua negoziatzeko, baina ez luke aldi berean jorratuko presoen zigor zenbatzeen afera. «Guk, normalki, gaiak bereizi egiten ditugu», esan du Legardak.

EH Bildukoaren iritziz, auzia ez dago amaituta. «Tranpa egin zutenek pozez hartu dute albistea, baina epaiak ez du esan ondo egin zutenik. Auzia konponduta dagoela pentsatzea arinkeria da». Hark ere nabarmendu du Espainiako epaileen artean «agerikoa» izan zela «aplikazioari buruzko desadostasuna». «Orain PSOEk borondatea badu salbuespen lege hau erreformatzeko, ez da Estrasburgoren eta Luxenburgoren beharrik izango».]]>
<![CDATA[Presioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2213/003/001/2018-10-24/presioa.htm Wed, 24 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2213/003/001/2018-10-24/presioa.htm informazioa zebilen. Ebatzi du Europak: ez du egin Madrilen aurka. Gaur-gaurkoz, kolpea da auziko presoentzat eta haien senideentzat. Denera 50en bat preso dira inplikatuak -zigorra jadanik beteta edota murriztuta, kondenaren arabera joango lirateke kartzelatik irteten-; gehien-gehienek urte ugari daramate gatibu Frantziako eta Espainiako estatuetako espetxeetan, eta asko dira dagoeneko adin bat daukatenak.

Espainiako Erresumak lasaitua hartuko zuen orain. 2013an gogorra egin zitzaion Parot doktrinaz Europak emandako epaia. Jarrera irekia duten ETAren biktima batzuek ere aitortu izan dute min hartu zutela ebazpenarekin. Baina Paroteko preso haiek ez ziren atera harrokeriaz; askok egin dute, gatazkaren ondorioetan konponbidea lortzeko xedez, ETAren bukaeraren alde, eta asko aritu dira EPPKren estrategia berritua sustatzen eta babesten, eta hala jarraitzen dute. Zigor metaketaren aferako presoak ere pauso horien alde agertu izan dira -hor daude EPPK-koen bozketen emaitzak-.

Mendeku gosea duenak baizik ez dezake ontzat jo zigorrak ez batzea -Sortuk, dena dela, uste du Europa ez dela mamian sartu, eta ezin dela ulertu Madrilen tesia babestu duenik-. Parot doktrinarekin, auziko 60ren bat euskal presoek legez zegokien baino urte gehiago egin zituzten kartzelan. Antzekoa ari da gertatzen orain, Frantziako urteak ez dituelako aintzat hartzen Espainiak.

Presoen helegite baten kasuan Estrasburgoko auzitegiko Areto Handiak nekez botako luke atzera oraingo erabakia, atzo defentsa abokatuek aitortu bezala. Beste aukera bat da eremu judizialetatik Luxenburgoko auzitegira jotzea, baina nekez ikusiko da, adibidez, espainiar epaileren bat bere estatuaren aldeko ebazpen bat auzitan jartzen Europan.

Urbinak aipatu duen beste aukera bat da Kongresuaren bidez 7/2014 legea erreformatzea, kartzela urteak auziko preso guztiei zenbatzeko eta ez soilik, Madrilek erabaki bezala, 2010 ostean zigortutakoei. Baina erreforma ere nekez gertatuko da. Kontua ez da alderdi bat edo bestea, PSOE edo PP, edo C's. Estatu ikuspegia izanda hartzen dituzte erabakiak haiek. Parot doktrinako jukutria PSOEren garaikoa da, Gorenaren 2006ko sententzia bat da -eta orduko ministro batena da «ingeniaritza juridikoa» esaldia, inputazio berriak «eraikiko» zituztela esanez-. Beste estatu bateko kartzela urteak aintzat hartzeari buruzko Europako erabaki esparrua 2008koa da, baina PSOEren gobernuak ez zuen ezarri, eta gero PPrenak bihurritu egin zuen, 2014an. Hor da urrunketaren adibidea ere: baten edo bestearen gobernuak ez du betetzen etxeko araudia - Espetxeen Lege Organiko Orokorraren 12.1. artikulua-.

Auzitegi Nazionaletik Luxenburgora jo-ez erabakitzeko garaian, Grande-Marlaskaren jokabidea oso garrantzitsua izan zen aurrera ez jotzeko, eta orain «poztasun juridikoa» azaldu du, epaile zenean ebatzi denaren alde egin zuela argudiatuta. Barne ministroa da egun. ETAren biktimen elkarte Covite edo AVT ere kontent dira, eta gobernuak espetxe politikan, oroz gain, haiekin elkarlana nahi du, eta konplikaziorik ez.

Eroso dabil Moncloa -hura bakarrik?-. Currinek euskal alderdiei eta gizarte zibilari ohartarazi die Madrili «presioa» egiteko. Joan den larunbateko manifestazioan jauzi bat egin zen kualitatiboki, baina ez kuantitatiboki, eta balegoke zer hobetu: herritar dinamikaren proiekzioa, «premiazko» aldarrikapenen azpimarratze handiagoa -afera honetako presoek ere baliatzeko-...

Egun, presoek dute presioa.]]>
<![CDATA[Euskal presoen abokatuek Espainiari eskatu diote legea erreformatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/158396/euskal_presoen_abokatuek_espainiari_eskatu_diote_legea_erreformatzeko.htm Tue, 23 Oct 2018 07:14:16 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/albisteak/158396/euskal_presoen_abokatuek_espainiari_eskatu_diote_legea_erreformatzeko.htm Espainiako Estatuarenjokabidea ez du baztertu Estrasburgok euskal presoei Frantziako kartzela urteak zenbatzeko auzian, eta Urbinak deitoratu du Europako auzitegiak "Espainiaren lege aplikazio maltzurrari babesa" eman diola."Lege horrek asmo politikoa du atzean". Abokatuen iritziz, "Europako araudiaren urraketa" da gaurko erabakia. Urbinak esan du "ziur" zegoela epaia bestelakoa izango zela, estatuko instantzia judizialareneremuan ere irudipen bera sumatu zuelako. "Ustekabea izan da"epaileek ebazteaEspainiak ez duela urratu askatasunerako eskubidea eta indarrean dagoen araudirik gabe zigortua ez izateko eskubidea. Bi horiekziren "funtsezko" auziak, abokatuaren esanetan. Santiago Arrospide, Alberto Plazaola eta Francisco Mujika Garmendiaren abokatuak dira Ziluaga eta Urbina. Donostian eman dute prentsaurrekoa, Gipuzkoako Abokatuen Bazkunaren egoitzan, epaia jakin eta ordu eta erdira,"lehen" balorazioa egiteko. Hala ere, oraindik dituzten aukerak baliatzearen alde egin du Urbinak. Zehazki, Espainiako Gobernuari eskatu dio "legea desberdin ezartzeko", horretarako "marjina" eta "ibilbidea" badirela iritzita. Espainiako Kongresuko talde politikoei ere mintzatu zaie, mugitzeko eskatuz. Euskal presoei Frantziako urteakbatu ahal izateko, 7/2014 legeko salbuespenak kentzeko galdegin dute, legea bera erreformatuta. Europako Kontseiluak 2008an onartu zuen 2008/675 legea, zigorren batzeari buruzkoa. Horren arabera, herritar batek herrialde batean espetxe zigor bat bete badu, urte horiek kendu egin behar zaizkio antzeko delitu batengatik beste herrialde batean jarritako zigorrari. 2010eko abuzturako legean jasoa behar zuena, 2014ko abenduan bihurtu zuen lege organiko Espainiak. PPksalbuespen batzuk txertatu zituen, gainera, euskal presoei espetxealdia murriztea saihesteko, 7/2014 Lege Organikoan. Esaterako, legea 2010ean ezartzekoa zenez, Espainiak zehaztu zuen ez ziela zigorrik batuko urte hori baino lehenago kondenatutakoei. Alegia, euskal presoen kasuan, legeak eragin diezaieketen denei -Frantziako zigor ia denak 2010 aurrekoak dira-. Zigortutako gertaerak noizkoak diren, hori ere kontuan hartu zuen Madrilek bere legean. "Europako araudiaren ezarpena bihurritu egin zutenazken unean Senatuan [PPk]. Mendeku politiko bat ikusi genuen", esan du Urbinak. Helegitea Areto Nagusian Orain EstrasburgokoAreto Nagusira jotzeko aukera dutela azaldu du Urbinak. Epaia sakon aztertu nahi dute lehenik.Beste 40-50eskaera badituztela jakinarazi dute Ziluagak eta Urbinak, baina ez dutela espero aldaketarik gaurkotik. Hala ere, Areto Nagusira joko dute ziurrenik. Hiru hilabeteko epea dute horretarako. Luxenburgoko Justizia Auzitegira jotzeko aukera ere badagoela esan du Urbinak, baina hori ez dagokiela presoen abokatuei, baizik eta instantzia judizialei edo Europako Batasunekoei. Abokatuak gogoratu du bere garaian Adela Asua EspainiakoAuzitegi Konstituzionaleko magistratuak etaCandido CondePumpido Gorenekoak boto partikularra eman zutela. Jaurlaritza: "Beste gauza bat espero genuen" Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Josu Erkorekak Gobernu Kontseilu osteko agerraldian egin du epaiaren "behin-behineko" balorazioa, ebazpena irakurtzeko betarik izan ez duenez gero. "Errespetua" adierazi dio erabakiari, baina aitortu du "beste gauza bat" espero zuela; hain justu, espero zuen Auzitegi Gorenak berak 186/14 sententzian emandako irizpideak kontuan hartzea Estrasburgok, eta eskatu du "salbuespena" amaitzeko espetxe politikan. EH Bilduk aitortu du ez zeula erabaki hori espero, eta ohar baten bidez salatu du "Espainiako estatuak ingeniaria juridikoa" erabiltzen duela. "Salbuespenezko legedia eta salbuspeneko interpretazioa bertan behera geratu behar dira. Frantzian betetako zigorrak aintzat ez hartzeko bezalako jukutriak bakarrik balio dute presoen, familiarren eta lagunen mina eta sufrimendua areagotzeko". Gaineratu du erabakia presoen aferari soilik mendeku ikuspegitik begiratzen diotenek txalotuko dutela, eta EH Bilduk ez duela euskal presoen egoera konpontzeko irtenbideak bilatzen jarraituko duela. Sortuk ohar bidez adierazi du ebazpenak ez duela "giza eskubideen urraketa geldiarazi", eta Espainiak "sortutako tranpa juridikoa" epaitu gabe gelditu dela salatu du. Dena den, "orain arteko ildo berean" jardutera deitu du. "Presoen eskubideen defentsan lanean jarraitzea ezinbestekoa da, kontsentsu zabalak sortuz, salbuespeneko egoera hau lehenbailehen amaitzeko". Sorturen esanetan, auziak "irtenbide politikoa" behar du batez ere. Sarek "ardura handiz" hartu du epaia, presoek zigor bat "birritan" betetzea ahalbidetzen duelakoan: "Giza eskubideak urratzen jarraitzeari bide ematen dio". Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak, berriz, "satisfazio juridikoa" azaldu du erabakiaren aurrean. Izan ere, epaile zeneanEstrasburgok babestutako jarrera bera izan zuela esan du. EAJko diputatu Aitor Estebanek azaldu duzigor metaketari buruzko lege proposamen bat aurkeztu dutela Kongresuan, eta legegai hori "Europako zuzentarauetara hobeto egokituko" litzatekeela. Frantziako zigorrak kontuan hartzearen alde agertu da. Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak ontzat jo du Estrasburgoren epaia: "Ebazpena oraindik irakurri gabe, positiboa iruditzen zait Giza Eskubideen Europako Auzitegiak esan izana Espainiak modu egokian eta zuzenbide humanitarioaren arabera ezartzen dituela zigor murrizketak". AVT ETAren biktimen elkartea pozik azaldu da erabakiarekin. Maite Araluze elkarteko presidenteak "oso positibotzat" jo du, uste baitu biktimek ez dutela "berriro sufrituko", Parot doktrinarekin gertatu zen bezala: "Justizia kontua da".]]> <![CDATA[Urkulluk eta Iglesiasek zentsura mozioaren gehiengoa zaindu nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2018-10-23/urkulluk_eta_iglesiasek_zentsura_mozioaren_gehiengoa_zaindu_nahi_dute.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2018-10-23/urkulluk_eta_iglesiasek_zentsura_mozioaren_gehiengoa_zaindu_nahi_dute.htm
PSOEk eta Unidos Podemosek estatuko aurrekontuei buruzko ituna egin zuten orain aste batzuk, baina Kongresuko euskal eta katalan taldeen babesak behar dituzte bozketa irabazteko. Lehendakaritzako iturriek ohar batean esan dute aurrekontuez hitz egitea ez dagokiola Urkulluri, Kongresuko EAJren taldeari baizik -Aitor Esteban diputatu jeltzaleak bileraren aurretik ohartarazi zuen Iglesiasek badakiela «aurrekontuez mintzaidea EAJ» dela, «ez [Urkullu] lehendakaria»-, baina lehendakariak ontzat jo du «egonkortasun instituzionalaren eta politikoaren» alde egin izana Madrilen ere.

Podemoseko idazkari nagusiak argitu nahi izan du EAJk Espainiako aurrekontuak babesteak ez lukeela esan nahiko Elkarrekin Podemosek Jaurlaritzarenak sostengatuko lituzkeenik.

Iglesiasen arabera, balizko akordioak ez dira aurrekontuetara eta legealdiaren iraupenera mugatu behar. «Estatu erronkei ere aurre egin behar zaie». Kasurako, adierazi du Kataluniako «salbuespen eta judizializazio» egoera amaitu behar dela, aintzat hartuta «gatazka politikoak bide demokratikoetatik konpondu edo, gutxienik, kudeatu» behar direla. Iragarri duenez, hor ere bat egin du Urkulluk.

Lehendakaritzak adierazi du estatu ereduaz ere hitz egin dutela Gasteizko bileran. «Estatuaren lurralde diseinuak konponbide politikoa behar duela azaldu du lehendakariak, eta beharrezkoa dela eredua erreformatzea, errealitate plurinazionala aintzat hartuta. Biek [Urkulluk eta Iglesiasek] erreformaren beharra partekatua dute, eredu konfederala/ federala oinarri hartuta».

Lehendakaritzak oharrean esan du gai ekonomikoez (Naval) eta sozialez, eta EAEko estatutu politiko berriaz ere hitz egin dutela bi ordezkariek.

Amaya Fernandez EAEko PPko idazkari nagusia Urkulluren eta Iglesiasen arteko bileraren aurka mintzatu da. Esan du Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuaren «ordezkari» modura etorri dela Gasteizera Iglesias, estatuko kontuak aurrera ateratzeko asmoz. «Aurrekontu horiek txarrak dira Euskadirentzat».]]>
<![CDATA[Otegik galdetu du zer arazo dagoen EH Bilduren aurrekontu proposamena ez onartzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/007/002/2018-10-23/otegik_galdetu_du_zer_arazo_dagoen_eh_bilduren_aurrekontu_proposamena_ez_onartzeko.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1920/007/002/2018-10-23/otegik_galdetu_du_zer_arazo_dagoen_eh_bilduren_aurrekontu_proposamena_ez_onartzeko.htm
Haren esanetan, EH Bilduren egitasmoak aintzat hartu ditu «egiturazko arazo sozialak, jendearen behar batzuk asetzeko» eta «aurrekontuek horri erantzun behar diote». Besteak beste, pentsiorik apalenak osatzeko 350 milioi euro inbertitzea eta enplegu politiketarako beste 70 milioi jartzea proposatu du indar subiranistak, eta Kortajarenak bideragarritzat jo du. «Jaurlaritzak jadanik osatzen ditu pentsioak. Hori zabaltzea da gure proposamenaren asmoa. Ekonomikoki egingarria da. Borondate politiko kontua baino ez da».

Joan den astean PSE-EErekin bildu zen EH Bildu, eta Otegik adierazi du haiek esan zietela «ongi» ikusten dutela proposamena; «EAJko ordezkari batzuek ere esan dute begi onez ikusten dutela eta egingarria dela. Ez dugu ulertzen non den arazoa».

Jaurlaritzako taldeek ez dute gehiengo osoa legebiltzarrean.]]>
<![CDATA[«EUSKAL PRESOAK, ETXERA»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2030/010/001/2018-10-21/euskal_presoak_etxera.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2030/010/001/2018-10-21/euskal_presoak_etxera.htm
Orain arteko manifestaziorik «pluralena eta zabalena» izan dela esan du Orain Presoak-ek, «elkarrekin bizi nahi dugulako, sufrimendua amaitu eta aurrera egiteko». Bederen, eragileen artean bertan izan dira EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos, EH Bai, EELV, ELA, LAB, CCOO, UGT, Foro Soziala, Bake Bidea, Sare, Etxerat, Gure Esku Dago eta bakegileen ordezkariak, baita, adibidez, Iñigo Iruin ezker abertzaleko kide eta abokatua, Daniel Arranz Bizkaiko gobernadore zibil ohia, Jose Luis Uriz PSNko kidea, Ines Osinaga Gose-ko abeslaria eta Sara Majarenas euskal preso ohia ere, Orain Presoak herritar dinamika zabaleko beste kide askoz gain. «Benetan batzen gaituen oinarri baten alde elkarrekin lan egitea beharrezkoa bezain aberasgarria da», esan du manifestazioaren bukaerako hitzaldian Arantza Aldezabal Orain Presoak-eko kideak -Laura Gomez ere mintzatu da, gaztelaniaz-. «Euskal presoen arazoari irtenbidea ematea behar-beharrezkoa ikusten dugu».

Gogoratu du «premiazko» lau eskaera egiten dizkiotela, gaur-gaurkoz, Espainiako Gobernuari: urrunketa politika amaitzea; larri gaixorik diren presoak etxeratzea; lehen graduaren iraunkortzea eten eta gradu aldaketak ahalbidetzea; eta Frantziako kartzela-zigor urteak zenbatzea -Europako Giza Eskubideen Auzitegiak etzi ebatziko du-. Aldezabalek esan du badituztela «zeregin horiek aurrera eramateko indarra, konbentzimendua eta ardura». Martxan, jendearen artean asko entzun da «presoak kalera, amnistia osoa» oihua ere.

Eledunak eredutzat jo ditu Ipar Euskal Herriko bakegileak, haiena «bakearen eta elkarbizitzaren ekarpena» dela iritzita.

«Elkarbizitzarako, konponbiderako, bakerako, orain presoak» esanez bukatu du hitzaldia.

Berhokoirigoin ere hizlari

Justuki, Orain Presoak-ekoen aurretik bakegile batek hitz egin du Bulebarreko oholtzan: Mixel Berhokoirigoinek -euskaraz-. Nabarmendu du gizarte zibilaren esku hartzearekin egin zela, iaz, ETAren armagabetzea, eta horrek euskal presoen auziaz hitz egiteko espazio bat zabaldu zuela Frantziako Justizia Ministerioaren eta Ipar Euskal Herriko ordezkaritzaren artean. Gune horri «pisua eta ahalak» emateko xedez antolatu zuen Iparraldeko taldeak iazko abenduaren 9an Parisko manifestazio «plurala».

Berhokoirigoin bera da ordezkaritzako kide bat, eta azaldu du haiek ere Frantziari «premiazko» eskakizunak egin zizkiotela iaztik: presoen gerturatzea, DPS estatusa kentzea... Esan duenez, bide horretan eman dira pausoak -kasurako, Parisek 24 euskal preso hurbildu ditu Mont-de-Marsan eta Lannemezango (Okzitania) espetxeetara-, baina bakegileak ohartarazi du ez dela «aski». «Asko egiteko dago. Orain artekoa zaila izan da, eta egitekoak beharbada zailagoa dirudi. Ez dugu hauturik, segitzea baizik».

«Bake iraunkorra eta justua» aldarrikatu ditu Berhokoirigoinek, eta hiru arlo zehaztu egitekoen artean: «Indarkeria guztien biktimak aitortu, errespetatu eta erreparatu; euskal presoen eta iheslarien egoera konpondu, legedi arrunta ezarrita eta gerora legea aldatuta; eta elkarbizitza eraiki, memoria kolektiboa osatuta». «Egin dezagun guztiok irabazle izanen garen bakea» esaldiarekin amaitu du.

]]>
<![CDATA[Lehen bezala segitzen du espetxe arloak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/006/001/2018-10-19/lehen_bezala_segitzen_du_espetxe_arloak.htm Fri, 19 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/1873/006/001/2018-10-19/lehen_bezala_segitzen_du_espetxe_arloak.htm
Joan den irail bukaerako datuen arabera, Espainiako Estatuan preso zituzten EPPK-ko 217 kideak, AEM inguruko bostak, Langraiz bideko laurak eta inongo mugimenduan ez diren biak 43 espetxetan zeuden, eta gobernuan PSOE denetik egon den kartzela zuzendari aldaketak ez die eragin, Ourensen ez baitago euskal presorik. Espetxe Instituzioetako Idazkaritza Nagusiko iturriek BERRIAri baieztatu diote aldaketa bakarra egin dutela. «Antolaketa kontuengatik» egin dute mugimedua, haien esanetan, nahiz eta aitortu duten zuzendariak konfiantza karguak direla.

Zuzendariaz gain, espetxe bakoitzeko egituran ardura postuetan daude zuzendariordeak, espezialistak eta bestelako langileak. Tokiko Tratamendu Batzordeak preso bakoitza hiru hilero aztertzen du, eta horretan funtzio garrantzitsua betetzen dute legelariak, psikologoak eta hezitzaileak. 2004an Moncloara PSOE iritsi zenean, Mercedes Gallizo jarri zuten Espetxe Instituzioetako idazkari nagusi, Angel Yusteren partez —1996tik zegoen, gobernuburu Jose Maria Aznar (PP) zenetik—, eta, karguko aurreneko hilabeteetan, Barne Ministerioaren menpeko 66 kartzeletako zuzenda- rietatik 31 aldatu zituen. PSOEren bi legealdietan izendapen gehiago egin zituen. Langraiz bidea jarri zuten martxan, baina, bestela, ez zuten moldatu Aznarren gobernuak euskal presoen aurka eraikitako araudi guztia.

2011n gobernura PP heldu zenean, Yuste espetxe arduradunak dozena erdi bat zuzendari aldatu zuen handik hiru hilabetera, eta aurten arte jardun du halako mugimenduak egiten. PPk oztopatu egin zuen Langraiz bidea, eta Barne ministroak gogor aritu ziren: Jorge Fernandez Diazek 2015ean esan zuen oso garrantzitsua zela Espetxe Instituzioen lana, «[ETA] erakunde terroristatik geratzen dena kartzeletan dagoelako, batik bat». Haren ordezko Juan Ignacio Zoidok maiatzaren 23an espetxe zuzendari denekin bilera bat egin zuen, ETA desegin zenetik hogei egunera, eta euskal presoen kontrako agindu zehatzak eman: «Ez da inpunitaterik egongo ETAko terroristentzat, ezta legeak jasotzen ez duen aldaketarik ere. Zuek ezin hobeki ezagutzen duzue legea, zeuok zaretelako espetxeetan egunero ezartzeko arduradunak». Handik bi egunera erregistratu zuen PSOEk Mariano Rajoyren aurkako zentsura mozioa, eta Pedro Sanchez gobernuburu berriak espetxe politikaren aldaketa iragarri zuen ekainaren 18an.

Bide orri eske Madrili

Hiru Euskal Herriratze, bi gerturatze eta bigarren gradu aldaketarako hiru kasu salbu, kartzela politika berarekin segitzen du Madrilek. Onintza Ostolaza EPPK-ko hainbat kideren abokatuak dio eremu administratiboaz gain, judiziala eta politikoa ere funtsezkoak direla, eta deitoratu du PSOEk ez duela aldaketarik egin. «Preso askok duten inpresioa da tratamendu batzordeak Madrilen zain daudela. Batzordeok ez dute Madrildik, Espetxe Instituzioen bitartez, irizpide desberdinik jaso. Beraz, urteetako funtzionamendua dago gaur egun ere, ikusten dugunez. Espetxe politika moldatzeko borondatea agertu du gobernuak, baina praktikan ez dago halako ezer».

Adibidez, euskal presoei lehen gradutik bigarrengora pasatzea ukatzen ari zaie Madril, Foro Sozialak ere joan den astean adierazi zuenez. Bakoitzeko Tratamendu Batzordeak eta, ondotik, Espetxe Instituzioek ezezkoa emanda, presoek Jose Luis Castro Espetxe Zaintzako epailearengana helegitea aurkezten ari dira, eta, han ere, ezezkoa da erantzuna ia kasu denetan. Aurtengo uztailean, abuztuan eta irailean, 46 eskaeretatik 44tan eman du ezezkoa. Asteon bertan, beste bi. Oraindik badauzka 70en bat helegite ebazteko, eta gehiago izango ditu. Handik Auzitegi Nazionaleko Zigor salara ari dira jotzen abokatuak, baina oraindik bakanak dira helegiteak.

Castrok, ebazpena eman aurretik, Espetxe Instituzioei txosten bat eskatzen die presoari egotzitako delituaz edota haren espetxe jarreraz, eta hor psikologoak asko ari dira galdetzen autokritikaz eta biktimekiko barkamenaz. Espetxe Instituzioek txostena bidaltzean auzitegira, fiskalak iritzia ematen du. Ostolazak dio fiskalaren jarreran ere ez dutela urratsik ikusi Madrilgo aldaketaz geroztik. «Gobernuak badu ahalmena fiskalarengan eragiteko, baina ez du pausorik eman». Bi txosten horietan oinarritu da Castro erabakia hartzeko.

Jesus Loza Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkariak berriki adierazi du bigarren gradura pasatzeko garrantzitsua litzatekeela EPPK-koek esatea ETA desagertzearen alde bozkatu dutela. Ostolazak, ordea, ez dio borondaterik ikusten Madrili: «Presoek psikologoaren elkarrizketan esaten dute bat egiten dutela hartutako erabakiekin, eta bide politiko hutsak eta ez-indarkeriazkoak erabiltzeko konpromisoa dutela, baina gero kontu moralak eskatzen dizkiete, barkamena-eta, nahiz eta bigarren gradura pasatzeko ez izan horiek lege baldintzak». Gobernuaren aldetik adierazpen asko eta ekintza positibo gutxi ikusten ditu abokatuak, eta eskatu dio aurkez dezala bide orri bat. Brian Currin bitartekariak ere herenegun, Donostian, nabarmendu zuen presoak bide orri bat eskatzen ari direla Madrili.

Bigarren graduan, ordea, zailtasunak. Kasu bat: euskal preso bati dagoeneko zortzi aldiz ukatu diote egun batzuetarako irteera baimena, delitu larritasunean edota baimenaren balizko erabilpen desegokian oinarrituta.]]>
<![CDATA[Presoenari heltzeko eskaera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2378/002/001/2018-10-18/presoenari_heltzeko_eskaera.htm Thu, 18 Oct 2018 00:00:00 +0200 Enekoitz Esnaola https://www.berria.eus/paperekoa/2378/002/001/2018-10-18/presoenari_heltzeko_eskaera.htm
Euskal Herrira 2004an etorri zen lehen aldiz Currin, hark jakinarazi duenez, eta hamalau urtean aritu da euskal gatazkaren konponbidearen alde; 2011ko otsailetik, HNTko ordezkari goren modura. Dena dela, jakinarazi du taldea sortu aurretik ETAren berri izan zuela modu zeharkakoan, eta azaldu nola helarazi zion Bruselako adierazpena (2010eko martxoa) plazaratzekoak zirela nazioarteko eragile ezagun ugari, eta erakundeari eskatu ziola baikor erantzuteko su-eten iraunkor eta egiaztagarriaren eskaerari. 2010eko irailean ETAk adierazi zuen prest zegoela Bruselako idatziko ildoan pausoak emateko -horren bigarren eskaera zen ETAk su-eten hori ematekotan Espainiako Gobernuak «behar bezala» erantzun behar zuela-, eta 2011ko urtarrilean ezarri zuen menia; iraunkorraz gain, lehen aldiz egiaztatzeko modukoa. Hurrengo hilabetean jarri zuten martxan HNT; aurrelanak eginda ziren, baina. Gainera, nazioarteko eragile batzuek 2010ean bazekiten ETA ez zela aktibo urte horretako otsailetik; ofizialtzea nahi zuten. «ETAri helarazi nion Bruselakoari baikor erantzunez gero HNTko kide izango nintzela».

Argi utzi nahi izan du zein zen hasieratik bere taldearen egitekoa: «Euskal Herrian normalizazio politikoa erraztea eta ahalbidetzea». Haren arabera, horretarako ezinbestekoa da soilik bitarteko demokratikoak erabiltzea eta indarkeriarik batere ez egotea, eta uste du horrela defendatu eta gauzatu ahal direla bakoitzaren proiektu politikoak. Gogoratu du egoera zaila zela, eta funtsezkoa zela «bake prozesuaren alde» zeuden eragileen arteko «konfiantza giroa» sortzea. Horrela, urte hauetan «elkarrizketa politikoa» sustatu dute, modu isil batean, gehienetan, «entzunez eta iradokizunak eginez».

Utzi zuen ETAk jarduera armatua (2011), armagabetu zen (2017) eta desegin da (2018), Sortu legeztatu zuten (2012)... Baina falta da; ez dago dena egina, HNTko arduradun nagusiak aitortu duenez. «Preso politikoen auzia oraindik konpondu gabe dago». Ikusten ditu, ordea, mugimenduak eta «gaitasuna» aurrerabiderako. Kasurako, aipatu du Espainiako Gobernuan aldaketa gertatu dela ETAk bukatu zuenetik -PPren ordez, PSOE-, Pedro Sanchez gobernuburuak iragarri duela espetxe politika moldatuko dutela, eta Kongresuan badirela aldaketari babesa emateko taldeak.

Euskal Herritik ere tira egin behar dela uste du, eta berriz ere gizarte zibilaren garrantzia nabarmendu du. Currinen esanetan, eragile sozialak giltzarri izan dira azken urteetan, prozesuan, baita HNTri berari laguntzeko ere -Lokarri eta Paul Rios aipatu ditu, bereziki-, eta presoen auzia konpontzeko ere dei egin die lan egiteko; «presioa, buila, lobby lana». Euskal alderdiei ere gauza bera eskatu die.

Presoak Madrili «bide orri bat» eskatzen ari direla esan du Currinek, eta hori ona dela deritzo, «jakin behar dutelako zer egin behar duten gradu progresiorako eta zigorrak murrizteko».

Espainiako Estatuaren indarkeriaren eta ETAren biktimen alorra ere langai dela dio. «Badago aurrerapen bat, baina oraindik ez dago kontsentsu bat».

Sentimendu «gazi-gozoarekin» amaitu du Currinek Euskal Herriko ibilbidea, adierazi duenez. Gozoa, lorpenak izan direlako. «Azpimarratzeko moduko esperientzia izan da, nazioartean eredu bakarra izan den bake prozesu baten lekuko izan baikara. Baina jada ez gaituzue behar». Munduan azaltzeko moduko eredua dela iritzi dio. Gazia, berriz, bukatu dutelako dagoeneko ibilbidea. Ekitaldian hark berak galdetu du ea zer egingo duten Euskal Herritik galdetzen badiete aurrerantzean laguntzeko moduan izango diren egoera blokeatuta bada. Erantzun du norbanako gisara lagunduko luketela.

Ordezkaritza zabala

Aieten izan dira Alberto Spektorowski eta Raymond Kendall HNTko kideak ere, eta ekitaldiaren antolatzaileetako batzuen ordezkariak, Foro Sozial Iraunkorrekoak eta Bake Bidekoak; tartean, hizlarietako bi: Agus Hernan (Foro Soziala) eta Anaiz Funosas (Bake Bidea). Paul Rios Lokarri herritar sareko koordinatzaile ohiak ere hartu du hitza. Euskal Herriko ordezkaritza zabal bat ere egon da: Joseba Egibar eta Maria Eugenia Arrizabalaga (EAJ), Maddalen Iriarte eta Bakartxo Ruiz (EH Bildu), Lander Martinez eta Pili Zabala (Ahal Dugu), Rafa Eraso (Geroa Bai), Arkaitz Rodriguez (Sortu), Alice Leiziagehazar (Berdeak), Xabi Larralde (EH Bai), Isabel Salud (Ezker Anitza), Mixel Berhokoirigoin (bakegilea), Amaia Muñoa (ELA), Garbiñe Aranburu (LAB), Alfonso Rios (CCOO), Raul Arza (UGT), Michel Larralde (CFDT), Iñaki Dorronsoro (Eusko Ikaskuntza), Koldo Tellitu (Ikastolak)…

Bukatu du, beraz, HNTk. Aieteko konferentzia izan zen zazpigarren urteurrenean.

]]>