<![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 19 Sep 2018 17:30:24 +0200 hourly 1 <![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[36ko biktimak hobitik ateratzeko plan bat iragarri du Espainiako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/156831/36ko_biktimak_hobitik_ateratzeko_plan_bat_iragarri_du_espainiako_gobernuak.htm Wed, 19 Sep 2018 15:11:52 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/156831/36ko_biktimak_hobitik_ateratzeko_plan_bat_iragarri_du_espainiako_gobernuak.htm Espainiako Kongresuak baiezkoa eman zion joan den astean-, frankismoaren biktimei buruzko neurriak iragarri ditu PSOEren gobernuak. Autonomia erkidegoetako ordezkariekin bilera egin du Fernando Martinez Memoria Historikoko zuzendariak, eta neurri ugari jarri dituzte mahai gainean. Espainiako Kongresuak 2007an onartu zuen Memoria Historikoaren Legea, eta hori gaurkotzeko asmoa azaldu du gobernuak. Nazioarteko erakundeek egindako “gomendioak" legean txertatzea aipatu du Martinezek. Pedro Sanchez presidenteak iragarria du Egiaren Batzordea sortzeko asmoa. Biktimak aurkitzeari dagozkionak dira bileran hizpide izan dituzten gehienak. Hobitik ateratzeak egiteko plan bat jarriko du indarrean Madrilgo gobernuak. Azken urteetan PPren gobernuak ez du jarri biktimak hobitik ateratzeko funtsik jarri, eta Hego Euskal Herrian, bertako gobernuak ari dira laguntzak ematen -Nafarroan gobernu aldaketarekin ekin zioten horri-. Biktimak identifikatzeko helburuz, DNA banku bat sortzea aipatu du gobernuko ordezkariak. Horrekin batera, gaurkotu egingo dute gerrako fosei buruzko mapa. Gerrako biktimei buruzko zentsu bat egiteko asmoa ere badu gobernuak. Horren bidez, “neurria" jarri nahi diete 36ko gerran izandako eskubide urraketei. Neurri horiek guztiak mahai gainean jarri arren, gobernuko ordezkariak ohartarazi du aurrekontuen araberakoa izango dela horien bideragarritasuna: aurrekontu berriak onartu ezean, oztopoak izango direla, gaur-gaurkoz memoria historikoaren arlorako batere dirurik ez baitauka izendatua, aurreko gobernuak egindako aurrekontuak izanik.]]> <![CDATA[Jaurlaritzak ez du nahi "eskola segregazioaren" aurkako herri ekinaldi legegilea tramitatzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/156771/jaurlaritzak_ez_du_nahi_eskola_segregazioaren_aurkako_herri_ekinaldi_legegilea_tramitatzea.htm Tue, 18 Sep 2018 08:15:49 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/156771/jaurlaritzak_ez_du_nahi_eskola_segregazioaren_aurkako_herri_ekinaldi_legegilea_tramitatzea.htm maiatz amaieran. Gutxienez 10.000 sinadura behar dira gisa horretako eskari bat egiteko, eta 17.000 batu zituzten. Parlamentuko gehiengoaren babesarekin aurkeztu zuten proposamena, gainera: EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PSE-EEk babestu dute “eskola segregazioa" saihesteko lege proposamen hori. Eusko Jaurlaritzak, ordea, aurkako irizpena eman du: proposamena tramitatzearen aurka agertu da. Gobernuak adierazi du plataformaren proposamenarekin ados dagoela “izpirituan", baina nabarmendu du hezkuntza legerako tramitazioa martxan dagoela, eta han jasoko direla gai horiek. Iragarri du aurki bidaliko duela parlamentura hezkuntza legerako proiektua. Zubiak Eraikiz plataformak “eskola segregazioa" saihesteko zortzi neurri nagusi jarri ditu mahai gainean. Besteak beste, diru publikoa jasotzen duten ikastetxe guztien doakotasuna bermatzea, matrikulazio bulego bakarra ezartzea, eta “inklusio beharrizanen eskola indizea" sortzea, ikastetxe bakoitzak gutxieneko indize kopuru bat izan dezan. Indize horren gisako bat sortzea adostu zuten azken lan itunean Jaurlaritzak eta sindikatu gehienek, eta Jaurlaritzak azaldu du “hezkuntza premia berezien indizea" sortzeko lanean ari dela, “ikastetxe bakoitzaren behar bereziak hobeto identifikatzeko eta hautemateko". Neurri horren helburua da premia bereziak dituzten ikastetxeek laguntza handiagoak jasotzea.]]> <![CDATA[Ikasturte giltzarria euskalgintzarako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1962/013/001/2018-09-16/ikasturte_giltzarria_euskalgintzarako.htm Sun, 16 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1962/013/001/2018-09-16/ikasturte_giltzarria_euskalgintzarako.htm
Agenda betea ageri da datozen asteetarako. Urrian bertan, pisuzko hiru jardunaldi. Lehenik, hilabete barru, euskara batuaren 50. urteurrena. Arantzazun bilduko dira urriaren 4an, 5ean eta 6an, 1968an bezala. Euskaltzaindiak bihar aurkeztuko du egitaraua. Bigarrenik, Eusko Ikaskuntzaren mendeurrena: euskara da ardatzetako bat —Euskararen Etorkizuneko Eszenarioak Elkarrekin Eraikitzen du izenburua—, eta ondorioak hilaren 19an aurkeztuko dituzte Gasteizen. Eta, hirugarrenik, Lurraldea eta Hizkuntza jardunaldien laugarren aldia, ikuspegi berritzaile bat kaleratu nahi duena: Arnasguneen prebentziotik garapenera. Hirigintzak euskarari nola eragin dion aztertu dute aurrekoetan, eta arnasguneen garapena izango dute ardatz orain. Urriaren 10ean egingo dute saioa, Azpeitian.

Gogoeta saio horien alboan, bi ekitaldi handi. Euskaraldia indar handia hartzen ari da: 350 udalerrik baino gehiagok izena eman dute, dozenaka entitatek ere bai, eta herritarrek izena emateko garaia hasiko da hilaren 20an. Bi rol daude, nor bere konpromisoarekin: ahobizi, ahal den guztietan euskaraz egingo duena; eta belarriprest, euskaraz egitea erraztuko duena. Erabilera areagotzea da helburua, ez euskararen aldeko jarrera agertzea. Mezu hori zabalduko dute datozen asteetan.

Euskararen aldeko ekitaldi sozial handiena ere ikasturte honetan izango da: Korrikaren 21. aldia. Azaroan aurkeztuko dute. Apirilaren 4tik 14ra egingo dute.

Parlamentuei begira

Nafarroan egongo da ikasturteko gakoetako bat: maiatzeko bozak, gobernu osaketa, aldaketen etorkizuna. Euskararen legea aldatzeko gogoeta abian da parlamentuan —adituen iritziak jasotzen ari dira—, eta txosten bat egingo dute. Nora iritsiko den, zail dirudi euskararen legea aldatzeak. Bidea hasi behintzat egin nahi du euskalgintzak, parlamentuaren bidea babestu: irailaren 29an jardunaldi bat egingo dute —Hizkuntza eskubideak bermatzeko legearen bidean izenburupean—, eta urriaren 27an, manifestazioa.

Eusko Legebiltzarrean ere badira aztergaiak. Batetik, estatutu berrirako proposamenetan zer leku izango duen euskarak; Kontseiluak proposamen bat egin du. Bestetik, hezkuntza legeari buruzko gogoeta hasiko dute, eta zentraltasuna izango du hizkuntza ereduen gaiak, areago azken ebaluazioaren ostean: ikasleen euskalduntzea «moteltzen» ari da, eta %45ek ez dutela beharrezko maila. Jaurlaritzak agintaldi erdia egin du. Euskalgintzarekiko erlazioa nabarmen samurtu du talde berriak. Pisuzko erabakiak hartuko ditu aurki: administrazioko dekretu berria eta euskarazko hedabideen laguntzak.

Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, egitasmoak mamitzeko garaia dute. Euskal Elkargoak ekainean onartu zuen hizkuntza politikarako proiektua; «ofizialki» aitortu zuen euskara, eta sustapen neurriak proposatu. Ezartzen hastea dute eginkizun. Parisen erabakiek sortutako tentsioa bideratzea ere bai: Seaskako irakasle postuen arazoak tentsioa sortu du ikasturte hasieran.]]>
<![CDATA[EAEko hirigintza proiektuek aztertu egin beharko dute hizkuntza eragina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2018-09-14/eaeko_hirigintza_proiektuek_aztertu_egin_beharko_dute_hizkuntza_eragina.htm Fri, 14 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2018-09-14/eaeko_hirigintza_proiektuek_aztertu_egin_beharko_dute_hizkuntza_eragina.htm
Dekretu horren bitartez zehaztuko dute zein izango den udalen jardun esparrua hizkuntza politikaren arloan; izan ere, udal legeak euskara sustatzeko eskumena eman zien. Jaurlaritzak horretarako jarraibideak emango ditu dekretuan. BERRIAk eskuratutako proposamenaren arabera, gobernuak orain arte hartu gabeko neurriak jarriko ditu mahai gainean: udal beharginek zein hizkuntzatan aritu behar duten lanean, dekretuak dio hirugarren eskakizuna badutenek -EGAren maila- euskaraz jardun behar dutela.

EAJren eta EH Bilduren akordioarekin onartu zuten udal legea 2016an. Hizkuntza politikari buruzko puntu interesgarriak ditu. Besteak beste, aldaketa ekarri zuen elebitasun ereduan: «berezko hizkuntza» gisa hartu zuten euskara, eta haren «erabilera normala eta orokorra» ezarri. Euskara lehenesteko modua jarri nahi dute formulazio horrekin.
 

EUSKARA LEHENESTEA

Euskara planak udaletan



Hizkuntza politikarako eskumena jaso dute udalek, eta «hizkuntza propioaren aldeko ekintza argiak» egin beharko dituzte. Euskara lehenesteko hainbat neurri jasoko dituzte dekretuan: lehen hitza euskaraz egitea, argitalpenak eta publizitatea «gutxienez» euskaraz egitea... Alegia, modua jarriko dute erabat euskaraz egiteko, baina ez gaztelania hutsez. Izan ere, udal legearen berritasuna da hori: elebitasun simetrikoa gainditzea, dena bi hizkuntzatan egin beharrik ez izatea.

Lehentasun irizpide horiek gorabehera, udal bakoitzaren esku geratuko da irizpideak zehaztea, «bakoitzaren egoera soziolinguistikoa» kontuan hartuta. Aurrerabidea, bai, eskatuko diete: «gero eta gehiago» erabiltzea, eta «neurriak eta baliabideak» jartzea. Udalek euskara plan bat eduki beharko dute.
 

LANGILEAK

Eskakizuna eta erabilera



Berritasun handia da beharginen hizkuntza erabilerarekin lotutakoa: hizkuntza gaitasuna eta erabilera lotu dituzte. Hara: «Langileek lanpostuari nahitaez esleitutako hirugarren edo laugarren hizkuntza eskakizuna egiaztatu baldin badute, euskaraz jardungo dute, ahoz zein idatziz, toki erakunde bakoitzak onartu duen planean horri buruz ezarrita dagoenarekin bat etorrita». Eusko Jaurlaritza ematen ari den mezuarekin bat dator hori: euskara plan berrian txertatu dute euskara derrigorrezkoa den postuetan langileak prest egon behar duela euskaraz lan egiteko, eta Miren Dobaran Hizkuntza Politikarako sailburuordeak hala esan du BERRIAn aurten: «Hizkuntza eskubideak bete nahi baditugu, derrigor lan egin behar da euskaraz». Ikusi beharko da nolako eragina izango duten udal bakoitzeko egoerak eta onartutako planek.

Jaurlaritza beste arau bat ere ari da prestatzen: administrazioetako erabilera arautzeko dekretua. Uste izatekoa da norabide bereko berritasunak sartuko dituztela; ez dute zirriborrorik zabaldu.
 

HAUTETSIAK

Ulermenaren muga



Langileen aldean, neurri arinagoak ageri dira hautetsiei dagokienez: sustapen politikak. Adibidez, udalek «hautetsien ahozko eta idatzizko gaitasuna» sustatzea. Bilerak euskaraz egiteko aukera jasoko dute dekretuan, baina, horretarako, denek gutxienez ulertu egin beharko dute euskara. Berdin gertatzen da itzulpenei dagokienez: dekretuak dio «arrazionalizatu» egin behar dela, etengabe itzulpenetara jo gabe. Muga berbera ageri da berriro, ordea: ulermena. Agiriak ez dituzte itzuli beharko baldin eta udalbatzako kide guztiek «dokumentu horiek ulertzeko euskara gaitasuna» baldin badute. Finean, hautetsien ezagutzaren araberakoa izango da arlo horren garapena.
 

HERRITARRAK

Hautua bermatzea



Dekretuaren arabera, herritarraren hautua izango da hizkuntza erabiltzeko oinarria: harremana zer hizkuntzatan eduki nahi duten, hori bermatu beharko dute udalek. Herritarrekiko harremanetan ere hartu beharko dituzte euskara lehenesteko neurriak -lehen hitza euskaraz egitea, adibidez-, baina haren nahira egokitu beharko dute ondoren. Hautu hori bermatzeari dagokionez, badago neurri zehatz bat: datu baseetan jasotzea herritarrek zein hizkuntzatan eduki nahi dituzten harremanak. Gogoan izatekoa da Gipuzkoako Foru Aldundiak aurreko agintaldian onartu zuela neurri hori, eta oposizioko talde batzuek kontra egin zutela, «herritarrak sailkatzea» zelakoan.
 

KONTRATU PUBLIKOAK

Udalen obligazio berberak



Herritarren hizkuntza eskubideak bermatze aldera, udalek hizkuntza klausulak ezarri beharko dituzte kontratu publikoetan. Oinarria hau da: zerbitzu hori udalak berak emango lukeen baldintza berberetan eskaini behar du kontratatutako enpresak. Alegia, kontratu publikoak lortzen dituzten enpresek bermatu beharko dute zerbitzua herritarrek aukeratutako hizkuntzan ematea, eta, horretarako, langile euskaldunak hartu dituztela egiaztatu beharko dute. «Hizkuntza eskakizunak behin eta berriro urratzen badira, kontratua suntsiaraztea ekar lezake». Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzak hainbat udalen kontra jo zuen kontratu publikoetan hizkuntza irizpideak jarri zituztelako.
 

HIZKUNTZA ERAGINA

ELE oinarri hartuta



Azpiegitura proiektuak onartzerako, ingurumenean izango duten eragina aztertzen dute, eta kalteak arintzeko neurriak proposatzen. Aurrerantzean, gisa bereko azterketa bat egin beharko dute hizkuntzari dagokionez ere. Udal legearen berritasunik handienetako bat izan zen hori, eta orain ari dira prozesua zehazten. Badago oinarri bat: ELE Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa egiteko tresna. Diseinatua dago eredu bat -Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak landu zuten-, eta hainbat lekutan probatu dute. Hori hartu du Eusko Jaurlaritzak dekreturako oinarri modura.

Era bateko eta besteko proiektuek egin beharko dute hizkuntza eraginaren azterketa: hiri antolamenduko planek, turismo planek, garraio azpiegiturek, merkataritza gune handiek, industrialdeek... «Udalerrien egoera soziolinguistikoan eragina izan dezaketen» proiektu eta plan guztiek. Sustatzaileak, proiektua egin nahi duen enpresak, aurkeztu beharko du hizkuntza eraginaren ebaluazioa, eta udalak onartu beharko dio. Neurriak ere proposatu beharko dituzte kalteak aurreikusiz gero: «Euskararen erabileraren normalizazioaren gaineko ondorio kaltegarriak prebenitzeko, zuzentzeko eta, hala dagokionean, konpentsatzeko ezarri beharko liratekeen baldintza eta neurriak».

Orain arte, udalerri euskaldunetan egin dituzte eragin linguistikoari buruzko azterketak, arnasguneetan: asko herri txikiak dira, eta halako proiektuek eragin handia dute haiengan. Dekretuarekin, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerriek neurriak hartzeko aukera izango dute.

Konpondutakoak eta konpontzekoak ]]>
<![CDATA[Konpondutakoak eta konpontzekoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/003/001/2018-09-14/konpondutakoak_eta_konpontzekoak.htm Fri, 14 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1960/003/001/2018-09-14/konpondutakoak_eta_konpontzekoak.htm
Udal legea 2016an onartu zuen Eusko Legebiltzarrak, EAJren eta EH Bilduren botoekin. Gogoan izan behar da legea taxutu zuteneko egoera politikoa. Udalei eta hizkuntza politikari dagokionez, udalerri euskaldunetan arazoak izaten ari ziren Carlos Urkijorekin, Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkariarekin, helegiteak bat bestearen atzetik jartzen ari zen eta: udaleko aktak euskaraz bidaltzeagatik, kontratu publikoetan hizkuntza klausulak ezartzeagatik, euskara planak egiteagatik... Horiek guztiak bermatu zituen udal legeak, eta hala geratuko dira dekretuan. Bermea izango da alde horretatik.

Udal legearen beste berritasun nagusia zera da, hirigintzarekin lotutako proiektuek hizkuntza eraginaren azterketa egin beharko dutela aurretik -eta ez hirigintzakoek soilik: turismoarekin lotutakoek ere bai, esate baterako-. Urteotako ikerketek agerian jarri dute hirigintzak nola eragin dion euskararen egoerari, batez ere arnasguneetan. Etxegintzarekin eta garraio azpiegiturekin lotuta, nabarmen aldatu da herri batzuetako biztanleria, eta, oro har, joera izan da biztanle berrien artean gehiago izatea erdaldunak, edo, euskaraz jakinda ere, biztanle berriek erabiltzeko ohitura txikiagoa izatea, euskara ahulago dagoen herrietakoak izanik. Dekretuan, Jaurlaritzak oinarri gisa erabili du ELE Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa egiteko tresna, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak garatua. Arlo horretan egindako bideari egindako aitortza da.

Kontraesan bat azaleratu du, hala ere. Hirigintza planen eragina neurtu beharko dute udalerrietan, baina, aldiz, Jaurlaritzak lurralde antolaketarako gidalerroetatik kendu du arnasguneei buruzko atala. «Lurralde antolamenduak ez du bere eremua gainditu behar hizkuntzarekin lotutako esparruetan sartzeko», erantzun zuen Jaurlaritzako Ingurumen Sailak. «Ez da erraza ikustea euskarak lurralde antolamenduarekin duen inplikazioa». Ikuspegi hori eta udalentzako dekretua ez datoz inolaz ere bat.

Udal langileen jardunari lotutako puntu interesgarri bat ere badu proposamenak: hirugarren eskakizuna dutenek -EGAren parekoa- euskaraz lan egitea. Urrats interesgarria da ezagutza erabilerarekin lotzeko. Aztertu beharko da nolako zailtasunak dauden udal eta eremu batzuetan. Airean zera dago: udalen dekretuan bezala, gainerako erakundeetan ere ezarriko ote duen hori Jaurlaritzak. Edo hor ere kontraesana sortuko ote den.

EAEko hirigintza proiektuek aztertu egin beharko dute hizkuntza eragina ]]>
<![CDATA[Fiskaltzak lau urteko kartzela eskatuko du Cabezudoren kontra lehenengo epaiketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-09-14/fiskaltzak_lau_urteko_kartzela_eskatuko_du_cabezudoren_kontra_lehenengo_epaiketan.htm Fri, 14 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-09-14/fiskaltzak_lau_urteko_kartzela_eskatuko_du_cabezudoren_kontra_lehenengo_epaiketan.htm
Epaitegian gorabehera handiko bidea egiten ari da Cabezudoren auzia. Gaur-gaurkoz, hiru bloke nagusi ditu. Bat: kereila jarri zuten lehen bederatzi emakumeen kasua. Modelo aritu ziren Cabezudorekin, eta azaldu dute argazki erotikoak egitera bultzatzen zituela, Interneten jarri zituela irudiak, eta adingabeekin ere egin zuela hori. Bi: beste zazpi emakumek jo dute auzitara gisa bereko salaketekin, eta aparteko piezak ireki dituzte haien salaketekin. Eta hiru: andreetako batek beste salaketa bat jarri du, eta adierazi du epaitegian deklaratu eta gero Cabezudok haren argazki gehiago jarri zituela Interneten; salaketa aurkeztu duen emakumea biluzik ageri da irudi horietan.

Fiskalak delitu batengatik eskatuko du espetxe zigorra: justiziari traba egitea. Uste du Cabezudok mendekuz edo salatzailearen jarrera aldarazteko argitaratu zituela argazkiak. Lau urteko zigorra eskatuko du, delitu horregatik eska dezakeen gehienezkoa. Eskari bera egingo du akusazioak, nahiz eta hiru delitu aipatu: justiziari oztopo egiteaz gain, intimitatea urratzea egotzi dio, eta andrea hertsatzea —jarrera aldarazten saiatzea, indarkeria fisikoaren edo psikologikoaren bitartez—.

Epaileak joan den astean kaleratutako auto baten bidez eman du epaiketa hasteko agindua. 24.000 euroko bermea ezarri dio Cabezudori, sententzian ezar ditzaketen isunei eta kalte-ordainei aurre egiteko; diru hori berehala aurkeztu ezean, ondasunak enbargatuko dizkiote. Ezartzeko dago epaiketa noiz egingo duten eta zer epaitegiri egokituko zaion.

Cabezudo argazkilaria Martuteneko espetxean dago joan den maiatzaz geroztik. Defentsak helegitea jarri dio erabaki horri, aske uzteko eskatu du, baina kartzela berretsi du epaitegiak orain arte.

Epaile aldaketa

Aldaketa izan zen maiatzekoa, argazkilaria espetxeratzea. Aurrez bederatzi aldiz eskatu zuen akusazioak neurri hori, baina atzera bota zuen epaileak, eta neurri arinagoak ezarri: pasaportea kendu, eta hamabostean behin epaitegian sinatzeko betebeharra jarri zion Cabezudori. Maiatzean, ordea, kartzelatu egin zuten. Pisuzko aldaketa bat izan zen tartean: instrukzioko epailea aldatu egin zuten. Laugarren instrukzio epaitegiaren esku egon da Cabezudoren kasua, baina akusazioak salatu egin zuen Ana Isabel Perez Asenjo epailea, prebarikazioagatik eta delituak ez pertsegitzeagatik —egotzi zion Cabezudok sarean zeuzkala artean modeloen argazkiak, eta ez zuela neurririk hartzen horren kontra—. EAEko Auzitegi Nagusiak tramiterako onartu zuen salaketa, eta kasua beste epaitegi batera igorri zuen, hirugarrenera. Epaile berriak, Julian Garcia Marcosek, lehen saioan espetxeratu zuen argazkilaria.

Kasua epaile horren esku dago, eta hark agindu du lehen epaiketa zabaltzeko. Akusazioak salatu du orain epaituko duten kasuari ezikusia egin ziola aurreko epaileak, ez zuela delitutzat jo; orain, berriz, lau urteko zigorra du jokoan Cabezudok. Areago, litekeena da datozen asteetan mugimenduak izatea epaitegian berriro ere: Auzitegi Nagusiak atzera bota du Perez Asenjoren aurkako salaketa, eta, beraz, berriro hartu ahalko du kasuaren ardura. Akusazioak helegitea jarri du hori eragozteko.

Kausa nagusiaren instrukzioa azken urratsetan dago. Bederatzi emakumeren salaketak daude zati horretan, eta iturri judizialek espero dute urri-azaroan amaituko dela ikerketa. Epaiketara joango da orduan. Bederatzi horien ostean jarritako salaketak aparteko pieza gisa ari dira ikertzen, eta atzeratuago doaz. Beraz, horien epaiketa aurrerago egingo dute.]]>
<![CDATA[Ezinikusi gogorragoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/008/001/2018-09-11/ezinikusi_gogorragoa.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1905/008/001/2018-09-11/ezinikusi_gogorragoa.htm
Urteotan plastiko beltzen artean desfilatu behar izan du Jaizkibelek Kale Nagusian: alardean emakume soldadurik onartzen ez dutenak kale osoan jarrita egoten dira, eta kartelak eta plastikoak zabaltzen dituzte -neska nerabeak dira gehienak-. Aurten berritasun bat izan da: Gipuzkoako Aldundiak, Denis Itxaso Kultura diputatuaren bitartez, eskatu die ez jartzeko plastikorik Jaizkibelen bidea eragozteko; konpainia parekidearen aurka plastikoak jartzea «erasotzat» jo zuen Itxasok.

Kasurik ez zioten egin dei horri, eta, areago, gogortu egin zuten jazarpena. «Nola da posible XXI. mendean gai ez izatea 'bizi eta utzi bizitzen' leloa geure egiteko?», galdetu zuen Itxasok goizeko desfilea amaitu berritan. Haren jokabidearekin ados ez dagoela iradoki du Maribel Bakero Gipuzkoako Foru Aldundiko Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen zuzendariak, BERRIAri helarazitako mezu batean: «Argi gelditu da diskreziotik egindako lana dela benetan baliagarria, eta ez hedabideen aurrean soilik egiten diren azken uneko adierazpenak». Ostegunean zabaldu zuen oharra Itxasok, alardearen eguna baino bi egun lehenago; aldundiaren izenean eskatu zuen plastikorik ez jartzeko, baina bistakoa da desadostasunak dituztela. Itxasorekin hitz egiten saiatu zen atzo kazeta hau, baina ez zuen nahi izan.

Erakundeen ardura

Larunbatekoa atzerapausoa izan zela, bat dator horretan Bakero: «Benetan tristea izan da. Inork desio ez zituen egoerak bizi izan ziren». Antzeko mezua eman du Hondarribiko alkateak, Txomin Sagarzazuk: «Oso ondo dakigu atzera egin dugula». Larunbatekoa «mingarria» izan zela aitortu du Euskadi Irratian -kazeta hau ere saiatu da harekin hitz egiten, baina erantzun diote bihar-etzitan hitz egingo duela jaiei buruz-. Emakumeak soldadu gisa onartzen ez dituzten konpainiei harrera egiten die alkateak, baina Jaizkibeli, ez. Hori zergatik egiten duen galdetuta, ez du erantzun nahi izan. Bizikidetzari buruz «gogoeta» egiteko eskatu du.

Aldundiak ere elkarbizitzaren esparrutik heldu nahi dio gaiari, eta aurki azterketa bat aurkeztekoa du. Lan luzea dagoela egiteko, mezu hori eman du Bakerok: «Jakin badakigu irtenbidea epe ertain edo luzera bilatuko dela bi herrietan, eta, bi kasuetan, herritarren eskutik etorriko dela parte handi batean». Eusko Jaurlaritzari dagokionez, Lehendakaritzako iturriek azaldu dute Emakunde dela gobernuaren ahotsa gai horretan. Hondarribian izan zen larunbatean Izaskun Landaida zuzendaria; atzerapausoa salatu zuen, eta bereziki udalari eskatu zion ardura hartzeko.

Jaizkibel konpainiak berak ere uste du udalaren rolak zuzeneko zerikusia duela: udalak «okertutako eta oker kudeatutako» gatazka dela alardearena, eta handitzen ari dela «olatu atzerakoia». Larunbateko jazarpenaren atzean urteotan guztietan pilatutako «inpunitatea» ikusten du konpainiak. «Asko dira Jaizkibelek bizi izandako eraso bortitzaren arduradunak. Urte askotako utzikeriaren ondorioa da».

Jokabide horien arrastoa erakusten du atzo goizean Hondarribiko elizan gertatutakoak. Jaietako egitarau ofizialaren barruan, elizkizun bat zuten 1638ko setioan hildakoak gogoratzeko -hura du jatorrian alardeak: Guadalupeko ama birjinari eskerrak ematen dizkiote herria setio hartatik libratzen lagundu zuela eta-. Homilian, larunbateko gertakariak aipatu zituen apaizak, Biktoriano Etxabek. Hala kontatu dio BERRIAri: «Esan dut tamalgarria izan zela, herri hau ezin dela horrela egon. Ezin dugu horrela segitu beste 22 urtez. Beste belaunaldi bat horrela?». Elizan bildutakoei ohartarazi zien «erronka» dutela gatazka konpontzen.

Apaizaren hitzak ez zituzten begi onez hartu eliztar guztiek, eta emakume bat aldarera igo zen kontra hitz egitera. «Emakume horrek eta beste batzuek gaizki hartu dute esandakoa», aitortu du erretoreak. Udaleko agintariak ere elizkizunean zeuden.

Ertzaintzaren jokabidea

Tentsio handiko desfilea izan zen larunbatekoa, azken urteetako gogorrena Jaizkibeleko kideentzat. Berritasun bat zuten ibilbidean: desfile ofizialaren aurretik ere igaro ziren Kale Nagusitik -lehen aldia zuten-, eta bereziki gogor egin zieten aurka. «Ustekabean hartu gintuen egoerak, eta shockean utzi zituen asko», adierazi dute lehen balorazio oharrean. Malkotan egin zuten bidea partaide askok, eta haurrak atera egin zituzten desfiletik.

Kazetarien aurka ere jo zuten: oihu egin zieten, iraindu, eta lan tresnak kendu. Erasoak salatu dituzte Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Elkargoak, eta kazetariak babesteko eskatu diote Segurtasun Sailari. Bide beretik, erasoak salatu ditu BERRIA Taldeko langile batzordeak, eta neurriak hartzeko eskatu die instituzioei. Euskal Herriko Informatzaile Grafikoen Elkarteak ere gaitzetsi ditu erasoak. Ertzain bat ere bultzatu zuten; inguruan zeudenek azaldu dute plastiko atzean zeudenek bultza ziotenean jo zuela gizon batek polizia, nahi gabe.

Ertzaintzaren jokabidearekin kritiko hitz egin du, hain zuzen, Jaizkibelek: «inpunitate betea» izan zutela haren aurkako jazarleek. Ertzaintzaren baimenarekin egiten du desfilea Jaizkibelek, eta plastikoak «saihestea» aipatu du Poliziak ebazpenean. Bistakoa da ez dela betetzen. Argibideak eskatu dizkio BERRIAk Segurtasun Sailari. Hango iturrien arabera, bideoak aztertuko dituzte, «debekua zenbateraino bete edo hautsi zen aztertzeko, eta ondorioen araberako neurriak hartzeko». Isunak izan daitezke «neurri» horietako bat; hala esan zien ertzain arduradunak Jaizkibeleko kideei, esku hartzeko eskatzera joan zirenean. Legezko martxa bat trabatzea lepora diezaiekete: 600-30.000 euroko zigorra.

Plastikoez gain, bozgorailuekin egindako zarata izan zen jazarpen bidea. «Ez zegokion Ertzaintzari txistuen eta bozgorailuen kasuan ezer egiterik. Izatekotan ere, gehiegizko soinuagatik edo, udal arautegiaren esparruko arau haustea izango zen», erantzun dute saileko iturriek. EH Bilduk Estefania Beltran de Heredia sailburuaren agerraldia eskatu du Eusko Legebiltzarrean, eta Iñigo Urkullu lehendakariarena ere bai.

Jarriko du zeresana auziak datozen egunetan ere. Hondarribiko Emakumeak taldeak, protesten antolatzaileak, bilera egingo du «eraso» egin zietela salatzeko.

Gaitzespenik gabeko erasoak ]]>
<![CDATA[Hautagaiek oposizioak gainditu ez, eta hutsik geratu dira 480 irakasle postu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/004/001/2018-09-08/hautagaiek_oposizioak_gainditu_ez_eta_hutsik_geratu_dira_480_irakasle_postu.htm Sat, 08 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1923/004/001/2018-09-08/hautagaiek_oposizioak_gainditu_ez_eta_hutsik_geratu_dira_480_irakasle_postu.htm
Astelehenean itzuli ziren eskolara Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako ikasleak; Nafarroan ere aste honetan hasi dira; eta atzo ekin zioten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxe gehienetan. Haur eskola batzuetan lehenago hasi ziren, abuztuan ere bai batzuk, eta unibertsitatean, berriz, egunotan itzuliko dira.

MATRIKULAZIOA

Ume gutxiago

Unibertsitatez kanpoko irakastaldietan 500.000 ikasle inguru arituko dira aurtengo ikasturtean. Ez da alde handirik iazko kopuruekin alderatuta; igoera txiki bat. Baina beherakada zantzuak gero eta nabarmenagoak dira hasierako mailetan. Ez da harritzekoa: jaiotza tasa jaisten ari da urterik urte, eta haur gutxiago dago eskolan hasteko adinean. Haur Hezkuntzan bakarrik ez, Lehen Hezkuntzan ere ari dira galera sumatzen. Eusko Jaurlaritzaren datuen arabera, adibidez, iaz baino %3 ikasle gutxiago izango da Haur Hezkuntzan, eta Lehen Hezkuntzan, %2 gutxiago. Kopurutan, 1.200 ikasle gutxiago urte batetik bestera. Nafarroako Gobernuak ere adierazi du azken urteetako matrikulazioetan ari direla nabaritzen jaiotza tasaren beherakada.

Ikasleen kopurua horrela jaistearekin badute kezka hezkuntzako eragileek. Itunpeko sarean, esate baterako, iradoki izan dute kolokan egon litekeela ikastetxe batzuen bideragarritasuna. Jaiotzen datuak ikusita, uste izatekoa da datozen urteetan ere jaitsi egingo dela ikasleen kopurua.

MIGRATZAILEAK

Azterketa eta legea

Jaiotza gutxiago izatearen ondorioak hein batean arindu egin dira migrazioaren ondorioz. Gero eta gehiago dira Euskal Herritik kanpo jaiotako ikasleak. Haien eskolatzearekin arazoak daude, ordea: ikastetxe jakin batzuetan pilatzen ari dira, eta sare publikoan batez ere. Ezinegona piztu du gai horrek azken hilabeteetan, eta jarriko du zeresana ikasturte honetan ere. Eusko Legebiltzarrera iritsia da herri ekinbide legegile bat, helburu duena gehiago arautzea ikasle horien eskolatzea. Aurki hasiko dira proposamena tramitatzen.

Horiek horrela, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du azterketa bat egin duela ikasle horien eskolatzeari buruz. Cristina Uriarte sailburuak aurreratu du «esku hartzeko bideak» zehaztuko dituztela azterketa horretatik. Udazkenean aurkeztuko dute ikerketa.

HIZKUNTZA EREDUAK

Euskaraz gehiago

Aurten ere beste koska bat irabazi du euskaraz ikasten dutenen kopuruak. Herrialde guztietan areagotu da euskarazko irakaskuntza. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, goraldi nabarmena izan dute ikastolek, beste behin: 230 ikasle gehiago dira Seaskan. Iruñeko gobernuak ere goraipatu du D ereduak aurrera egin duela aurten. Jaurlaritzak nabarmendu du «gehiengo zabala» dela haurrak euskaraz eskolatzen dituztenena: matrikula berrietan, bostetik lau. Uriarte pozik agertu da Lanbide Heziketako igoerarekin.

Euskararen arloko emaitzetan jaitsierak agertu dira azken ikerketetan; Jaurlaritzak adituen batzorde bat osatu du. Hizkuntza ereduei buruzko eztabaida ere iritsiko da ikasturte berrian, Eusko Legebiltzarrean hezkuntza legeari buruz hizketan hasiko baitira.

HEZKUNTZA LEGEA

Akordiorako garaia

Legebiltzarraren esku geratu da hezkuntza legearen gaia. Jaurlaritzak dokumentu batean bildu ditu legeak kontuan hartu beharreko gai nagusiak, eta Euskadiko Eskola Kontseiluaren oniritzia jaso du. Gaur egun indarrean dagoen legea 1993koa da, eta eskola publikoa soilik hartzen du kontuan. Jaurlaritzak adierazi du legea «berriz pentsatu eta formulatu» behar dela; 25 urte igaro dira.

Gogoeta dokumentua soilik bidali du gobernuak parlamentura, eta hark zehaztu beharko du zer prozedurari jarraitu. Kontuan izatekoa da legealdi erdia bete dela ia, eta gai arantzatsuak arautu beharko dituztela legean.

LAN HARREMANAK

Giro lasaiagoarekin

Aurreko ikasturtearen aldean, lasaiagoa izan da ikasturte hasiera lan harremanei dagokienez. Jaurlaritzak eta sindikatuek gatazka luzea izan zuten, grebak ere ekarri zituena, baina joan den ikasturte bukaeran bideratu zuten gaia: akordioa egin zuten ELAk ez beste sindikatuek. Besteak beste, sinatu zuten ordezkapenak lehen egunetik egitea, eta laguntza handitzea premia bereziko eskolei.

Nafarroan, ikasturtea hasi aurretik egin dute akordioa: ELAk ez beste sindikatu guztiek izenpetu dute hori ere. Itunaren bidez, gutxitu egingo dituzte irakasleen eskola orduak aurreko gobernuak handitu zuen ordu kopurua, hartara irakasle gutxiago hartzeko—.

LAN ESKAINTZAK

Laurdenak hutsik

Sindikatuen eta gobernuen arteko negoziazioetako ardatzetako bat dira lan eskaintza publikoak: zenbat postu atera. Aurten bertan 1.800 postu baino gehiago eskaini dituzte Hegoaldean: Jaurlaritzak, 1.511, eta Nafarroako Gobernuak, 325. Bigarren Hezkuntzako eta Lanbide Heziketako irakasle postuak izan dira bietan. CCOO sindikatuak txosten batean jaso duenez, eman gabe geratu dira postu horien laurdenak, txikiagoa izan baita oposizioak gainditu dituztenen kopurua. 481 irakasle postu hutsik utzi dituzte. Azterketetara joandako irakasle askok salatu dute oso proba zailak jarri dituztela; espezialitate batzuetan, erdiek baino gutxiagok gainditu dituzte.

Gaiari buruz galdetuta, Uriartek adierazi du epaimahaiei dagokiela probak prestatzea, eta sailak berrikusi egin dituela azterketak, egoki zuzenduta dauden begiratzeko. Ez dute arazorik ikusi. Hutsik geratutako lanpostuak beste eskaintza batean sartuko dituzte.

LANBIDE HEZIKETA

Jaitsierarik ez

Langabeziak gora egin duen urteetan, gorakada handia izan dute Lanbide Heziketan. Egoera ekonomikoa hobetzen ari dela ikusita, bazuten kezka jendea berriro hasiko ote zen ikasketak uzten. Jaurlaritzak nabarmendu du ez dutela joera hori sumatu, eta aurten ere hazi egin dela Lanbide Heziketako matrikulazio kopurua.

Ekainean onartu zuten Lanbide Heziketako legea Eusko Legebiltzarrean; Jaurlaritzak aurten bertan aurkeztuko du plan berria, eta «erronka berriak» izango ditu.

ESPAINIAKO GOBERNUA

Bilera Zelaak eta Uriartek

Joan den ikasturtetik izan da pisuzko beste aldaketa bat hezkuntza politikan: Espainiako Gobernua aldatu egin da, eta Isabel Zelaa sailburu ohia da Hezkuntza ministroa. PPren gobernuak ezarritako zenbait murrizketa bertan behera uzteko pausoak ematen hasi da Zelaa, eta aurreratu du ez dituela martxan jarriko LOMCEk ezarritako amaierako azterketak.

Uriarte sailburuak bilera egitekoa du Zelaarekin urriaren 8an. LOMCEren ondorioak izango dituzte aztergai, baina Jaurlaritzako ordezkariak beste gai batean ere egin nahi dio indar: aurreko gobernuak auzitara jo zuen Jaurlaritzaren beka sistemaren kontra. Helegiteak bertan behera uztea nahi du Gasteizko gobernuak.]]>
<![CDATA[Paperik ez duten migratzaileek osasun txartela egin ahalko dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-09-07/paperik_ez_duten_migratzaileek_osasun_txartela_egin_ahalko_dute.htm Fri, 07 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-09-07/paperik_ez_duten_migratzaileek_osasun_txartela_egin_ahalko_dute.htm
Espainian gobernua aldatu ondorengo lehen neurrietako bat izan da osasun zerbitzua «unibertsal» bihurtzea. Kritika gogorrak jaso zituen PPk erabaki hori hartu zuenean, osasunerako eskubidea urratzen ari zelakoan. Areago, hainbat elkartek nabarmendu zuten diru aurrezkia ez, gastu handiagoa zekarrela neurri horrek, ohiko osasun zerbitzuan partez larrialdietan artatu beharko zirelako gaixotutako migratzaileak. Osasun publikoari egindako kalteaz ere ohartarazi zuten.

Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan lege bana egin zuten muga horiek gainditzeko, eta paperik gabeko migratzaileei osasun txartela emateko. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, ordea, atzera bota zituen biak, Espainiako legearen aurkakoak zirela eta. Epai horiek gorabehera, bi gobernuek nabarmendu zuten zerbitzua jasoko zutela paperik gabeko migranteek.

Eskubideak bermatzea

PPk berak iaz agertu zuen asmoa neurri horiek arintzeko; urte erdi erroldan daramatenei zerbitzua ematea proposatu zuen. Orain, PP gobernutik kanporatuta, lehengo eredura bueltatuko dira. PPren erreformarekin, osasun txartela izateko baldintza zen Gizarte Segurantzan egotea; orain, berriz, ez dute kontuan hartuko haien egoera administratiboa.

Madrilgo gobernuak uztailean onartu zuen horretarako lege dekretua, eta Espainiako Kongresuak atzo eman zion baiezkoa. Aurka bozkatu du PPk, eta Ciudadanosek abstentziora jo du; gainerako taldeek babestu egin dute erabakia. Carmen Monton Osasun ministroak nabarmendu du «eskubideak berreskuratzeko» pausoa izan dela.]]>
<![CDATA[Tokiko erakundeei begira jarri da Seaska, ministerioaren atea itxita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-09-05/tokiko_erakundeei_begira_jarri_da_seaska_ministerioaren_atea_itxita.htm Wed, 05 Sep 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-09-05/tokiko_erakundeei_begira_jarri_da_seaska_ministerioaren_atea_itxita.htm
Joan den ikasturte amaieratik daude gatazka betean Frantziako Hezkuntza Ministerioa eta Seaska, aurtengo ikasturtean zenbat irakasle postu finantzatu. Hilabeteotan hainbat aldiz atera dira kalera ikastoletako irakasleak, gurasoak eta ikasleak, Kasu, ikastola kexu! lelopean. Azkena, joan den ostiralean, Pauen: Akademia Ikuskaritzaren bulegora joan ziren Seaskako dozenaka partaide. Ikuskariarekin elkartu ziren, baina ez zuten emaitzarik lortu. «Ez dut baliabide gehigarririk banatzerik. Jadanik banatutakoa zentzuzkoa da». Erantzun hori eman zien ikuskariak Seaskako kideei.

Baionan izan zuten beste bilera bat atzo arratsaldean, eta gisa berekoa izan zen emaitza. Alde batean, Seaskako ordezkariak; bestean, Bordeleko Akademiako arduradunak, Olivier Dugrip errektorea bera buru. Eta, bitartekari modura, EEPko ordezkariak, Arrabit lehendakaria tartean zela —Euskal Elkargoko Euskara arduraduna ere bada Arrabit jeltzalea—.

Bi egoera erabat desberdin irudikatu zituzten mahaian. Batetik, Seaskak dio «lanjerrean» jarri dutela ikastolen proiektua, eta eskola sartzea «ezinezkoa» izango zela ikastolek ez balituzte beren gain hartu hamalau irakasle postu eta erdi. Errektoreak, berriz, ez du arazorik sumatu eskola sartzean: «baldintza onetan» ekin diote ikasturteari, haren arabera. Dugripek bisita egin zuen atzo goizean Donibane Lohizuneko bi eskolatara. Seaskaren aferaz galdeturik, ez zituen beharrezkotzat jo 25 postuak; «lortzen ahal ez diren anbizioa» dira, haren iritziz.

Larunbatean Pauen

Arratsaldeko batzarrean ere bi jarrera horiek izan zituzten mahai gainean. Behin ikuskariaren eta errektorearen ezezkoak jasota, Seaskako arduradunek galdua daukate esperantza Hezkuntza Ministerioak lanpostu gehiago finantzatu ditzan. «Ez dugu beste erantzunik espero», aitortu du Gorostiagak. Nolanahi ere, ez dute geldirik geratzeko asmorik; ohartarazi dute jokoan ez dagoela soilik aurtengo ikasturtea, baizik eta datozen urteetarako norabidea ere bai. «Hurrengo urterako prestatzen hasi behar dugu».

Protesta deialdiak indartzea erabaki dute, batetik. Larunbat honetan bertan, goizean, Pauera joango dira berriro Seaskako kideak. Ekitaldi ofizial bat egitekoa du Jean-Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak, eta manifestazioa egingo dute inguruan. Irakasle postuen afera ministroari berari helarazi nahi diote protestaren bidez.

Aurtengo postuen auzia alde batera utzita, beste hitzarmen bat egitea proposatu dio akademiak Seaskari. Horretarako bidea hasiko dute datozen asteetan. Itunari esker «garatu» egin da euskarazko irakaskuntza, errektorearen ustez. Ikastolek, berriz, «bermeak» eskatu dituzte ituna egiteko, Hezkuntza Ministerioak ez baitu azken akordioa bete.

Aldaketa handirik ez bada, aurtengo ikasturtean hamalau postu eta erdiren kargu egin beharko du Seaskak bere diru baliabideetatik. Ministerioak atea itxita, tokiko erakundeen erantzukizunari begiratu dio Gorostiagak: bereziki aipatu ditu Euskal Elkargoa, Pirinio Atlantikoetako Departamendua eta Akitaniako Kontseilua. «Esaten dute Seaska oso garrantzitsua dela. Erakuts dezatela».

Arrabit EEPko lehendakariarekin harremanetan jarri da BERRIA, eta adierazi du «lanean» ari direla Seaskaren egoera bideratzeko. Ministerioaren atea itxita nabari du hark ere: «Errektoreak ez du proposamen berririk egin». Horren aurrean zer egingo duten, Arrabitek aurreratu du aztertzen ari direla Seaskari aparteko diru laguntza bat ematea, ikastolek modua izan dezaten beren gain hartutako postuak pagatzeko. Ez du kopururik eta eperik zehaztu nahi oraindik. «Ikusi behar da». Gorostiagak aipatutako hiru erakundeak daude EEPn —elkargoa, departamendua eta kontseilua—, eta haiek aztertuko dute zer egin.

Euskal Elkargoak adierazpen bat egina du Seaskari lanpostu gehiago ematearen alde. Ekaineko osoko bilkuran onartu zuten ebazpena, babes handiz —aurkako boto bakarra—. Herriko etxe ugarik ere agertua diote babesa.]]>
<![CDATA[«Irabazten» ari dela nabarmendu du Irungo alarde parekideak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/010/001/2018-07-08/irabazten_ari_dela_nabarmendu_du_irungo_alarde_parekideak.htm Sun, 08 Jul 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1944/010/001/2018-07-08/irabazten_ari_dela_nabarmendu_du_irungo_alarde_parekideak.htm
Alardea atzo zortzi egin zuten Irunen. Inoiz baino jende gehiagok bat egin zuen parekidearekin; EAJko ordezkaritza bat ere joan zen harrera egitera, lehen aldiz -Eider Mendoza Gipuzkoako Batzar Nagusietako lehendakaria eta Maria Eugenia Arrizabalaga EBBko kidea-. Emakundek eta Arartekoak ere babestu dute alarde parekidea. Babesa gero eta handiagoa dela adierazi dute alardeko arduradunek: «Etengabe ari gara hazten; desfilatzera ausartzen diren ehunka gazte hartzen ditugu urtero. Badakite berdintasunaren aldeko pauso bat dela».

Hutsune bat sentitu dute urteotan: udal gobernuaren babesik eza. Alkateak oraindik ez dio harrera egiten alarde parekideari -emakumeak soldadu gisa onartzen ez dituenari, ordea, bai, egiten dio ongietorria-. Emakumeak «gutxiestea» leporatu dio alarde parekideak Jose Antonio Santano alkateari (PSE-EE).]]>
<![CDATA["Irabazten" ari dela nabarmendu du Irungo alarde parekideak]]> https://www.berria.eus/albisteak/154274/irabazten_ari_dela_nabarmendu_du_irungo_alarde_parekideak.htm Sat, 07 Jul 2018 08:35:30 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154274/irabazten_ari_dela_nabarmendu_du_irungo_alarde_parekideak.htm <![CDATA[Ahal den guztia euskaraz egitea jarri du helburu gisa Gipuzkoako Foru Aldundiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/010/001/2018-07-07/ahal_den_guztia_euskaraz_egitea_jarri_du_helburu_gisa_gipuzkoako_foru_aldundiak.htm Sat, 07 Jul 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1878/010/001/2018-07-07/ahal_den_guztia_euskaraz_egitea_jarri_du_helburu_gisa_gipuzkoako_foru_aldundiak.htm
Plan berria 2022ra arte egongo da indarrean. Lantzeko era aldatu egin dutela azaldu du Garbiñe Mendizabalek, Hizkuntza Berdintasuneko zuzendariak: parte hartze prozesu bat egin dutela langileekin, eta ekarpen gehienak aintzat hartu dituztela; besteak beste, prestakuntzarekin eta lidergoarekin lotutako eskariak egin dituzte. Sindikatuekin eta ordezkari politikoekin ere landu dute. Jarraipena elkarrekin egiteko asmoa agertu du zuzendariak.

Aldaketa behar dela, euskara «bidegurutzean» dagoela, ideia horri heldu dio Markel Olano ahaldun nagusiak: «Erabileran daukagu erronkarik handiena». Ezagutzaren ikuspegitik aukerak badaudela nabarmendu du: bost beharginetik lauk baino gehiagok badaukate dagokien hizkuntza eskakizuna edo handiagoa. Areago, espero dute datozen urteetan, belaunaldi aldaketarekin, guztiak izango direla euskaldunak.

Beste kontzeptu batzuk

Aurreko planen izpirituari jarraituko dio euskara planak. Euskara «lehenestea» aipatu zuen aurrekoak, Bilduren gobernuak ondutakoak. Beste kontzeptu batzuei heldu diete orain: «berdintasuna» aipatu du Olanok, euskara gaztelaniaren parean jartzea, eta, horretarako, «justizia soziala» hartzea argudio gisa: «Euskarak urteetan jasandako zapalkuntza orekatzeko beharra». Finean, Mendizabalen arabera, formetan, kontzeptuetan, dago aldaketarik handiena: «Edukia ez da aldatu».

Aurreko planaren aurka salaketa jarri zuen Espainiako Gobernuaren ordezkariak, eta epaitegiek bertan behera utzi zituzten artikulu batzuk. Ez dute halakorik espero oraingo planarekin.]]>
<![CDATA["Euskaraz funtzionatzea" jarri du helburutzat Gipuzkoako Diputazioak]]> https://www.berria.eus/albisteak/154231/euskaraz_funtzionatzea_jarri_du_helburutzat_gipuzkoako_diputazioak.htm Fri, 06 Jul 2018 15:36:02 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154231/euskaraz_funtzionatzea_jarri_du_helburutzat_gipuzkoako_diputazioak.htm <![CDATA[Europako Parlamentuak atzera bota du Interneten edukiak partekatzeko muga handiagoak jartzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/154184/europako_parlamentuak_atzera_bota_du_interneten_edukiak_partekatzeko_muga_handiagoak_jartzea.htm Thu, 05 Jul 2018 17:27:33 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154184/europako_parlamentuak_atzera_bota_du_interneten_edukiak_partekatzeko_muga_handiagoak_jartzea.htm <![CDATA[Pasaportea egiten saiatu zen erasotzailea preso sartzeko eskatu dute akusazioek]]> https://www.berria.eus/albisteak/154191/pasaportea_egiten_saiatu_zen_erasotzailea_preso_sartzeko_eskatu_dute_akusazioek.htm Thu, 05 Jul 2018 07:28:31 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154191/pasaportea_egiten_saiatu_zen_erasotzailea_preso_sartzeko_eskatu_dute_akusazioek.htm Guerrero joan den astean saiatu zen pasaportea ateratzen, astelehenean, baldintzapean kartzelatik atera eta lehen lanegunean. Sevillako epaitegira sinatzera joan zen -hori du aske egoteko baldintzetako bat-, eta ondoren Espainiako Poliziaren egoitzara joan zen, pasaportea egitera. Poliziek, ordea, ez zioten pasaporterik egin, Espainiako Estatutik ateratzea debekatua baitu. Defentsako abokatuaren arabera, gaizki ulertu bat izan zen; pasaportea galdua zeukan, eta berria ateratzera joan zen, epaitegian entregatzeko asmoz. Guerrerori kasu egin zion langileak, berriz, beste bertsio bat eman zuen polizia txostenean: ez zuela jakinarazi pasaportea erretiratua daukala, eta ez zuela berekin eraman baldintzapeko askatasuna ezartzen duen autoa. Fiskalak eta akusazioek Guerrero kartzelatzeko eskatu dute, baldintzapeko askatasuna urratu duelakoan. Gaur egin dute horri buruzko auzi, eta bederatzi lekukok deklaratu dute: pasaportea egiten duten bulegoko poliziak dira hiru; Guerrerok astelehen, asteazken eta ostiraletan sinatzen duen auzitegikoak beste hiru, eta Guerrerok eskatuta, haren bikotekideak, emazteak eta lagun bat ziren gainerakoak. Auzitegiko iturriek berri agentziei azaldu dienez, "epe motzean" har dezakete erabakia: aste honetan edo hurrengoan. Iruñeko taldeko erasoaren harira zigortutako bost gizonak ekainaren 22an atera ziren espetxetik, baldintzapeko askatasunean: astean hiru egunetan joan behar dute sinatzera, ezin dira Espainiako Estatutik irten, eta ezin dira Madrilgo erkidegora joan -han bizi da eraso zioten emakumea-. Behin-behinean aske uzteko erabakiaren aurka helegitea jarria dute akusazioek.]]> <![CDATA[Seaskako ikasleek euskaraz egindako zientzia azterketak ez zuzentzeko agindu du errektoretzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/154092/seaskako_ikasleek_euskaraz_egindako_zientzia_azterketak_ez_zuzentzeko_agindu_du_errektoretzak.htm Wed, 04 Jul 2018 06:55:22 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154092/seaskako_ikasleek_euskaraz_egindako_zientzia_azterketak_ez_zuzentzeko_agindu_du_errektoretzak.htm <![CDATA[Segregazioa eskola publikoan ere]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/003/001/2018-07-04/segregazioa_eskola_publikoan_ere.htm Wed, 04 Jul 2018 00:00:00 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1889/003/001/2018-07-04/segregazioa_eskola_publikoan_ere.htm
Euskadiko Eskola Kontseiluak bi urtean behin argitaratzen du hezkuntzaren egoerari buruzko txostena. 2015-2017ko epealdiaren inguruko azterketa egin du orain. Txosten mardula da, hainbat aldagai eta datu aztertzen dituena. Joera orokor gisara, emaitzei begiratu die presidenteak, Nelida Zaitegik: irakaskuntzan egindako inbertsioa eta emaitza akademikoak konparatuta, datu hobeak beharko liratekeela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Joan den astean aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzak 2017ko ebaluazio diagnostikoa, eta emaitzetan geldialdia ageri da: duela hamar urtekoak baino eskasagoak dira. Zaitegiren esanetan, «ekitatean» egin dira urratsak, eta «bikaintasunean» falta dira.

Ekitatearekin lotuta, migranteen seme-alaben eskolatzearekin sortu da kezka. Kontseiluaren datuen arabera, handitzen ari da kopurua: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ikasleen %7 dira guraso migranteen seme-alabak, 26.600. Sarearen arabera, argia da aldea: publikoan daude hirutik bi -publikoko ikasleen %10-, eta itunpekoan bat -hango ikasleen %5-. Polemika handiena sortu den herrialdean, Araban, are handiagoa da desoreka: sare publikoan daude bostetik lau (%83).

D ereduan gehiago

Sareen arteko desorekari ez ezik, sare bakoitzaren barruko egoerari ere begiratu dio Eskola Kontseiluak, eta desoreka gehiago sumatu ditu: «Pilaketa egoerak». Sare publikoan, eskolen erdietan baino gehiagotan ez dira %10era iristen migranteen seme-alabak. Itunpekoan handiagoa da egoera horretan dauden eskolen kopurua: bostetik lau baino gehiago. Lanbide Heziketa da salbuespena; Oinarrizko Lanbide Heziketa ematen duten zentroen arrastoa nabari da datu horietan.

Hizkuntza ereduekin lotutako datuak ere aztertzekoak dira: horrek ba ote duen eraginik segregazioarekin. Joera bat nabari da: D ereduko matrikulazioa igotzen ari da migratzaileen umeen artean, eta datu orokorrekin bat dator jada Haur Hezkuntzan. Horrek ez du, ordea, sareen arteko desoreka hautsi: Haur Hezkuntzan ikasle horien %79 daude sare publikoan, eta Lehen Hezkuntzan, %74. ]]>
<![CDATA[Kartzelan jarraituko du Kote Cabezudo argazkilariak]]> https://www.berria.eus/albisteak/154088/kartzelan_jarraituko_du_kote_cabezudo_argazkilariak.htm Tue, 03 Jul 2018 13:16:14 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154088/kartzelan_jarraituko_du_kote_cabezudo_argazkilariak.htm lehena, eta ekainean beste bi. Mugimenduak izan dira azken hilabeteetan auziari dagokionez. Batetik, akusazio partikularrak salatu egin zuen instrukzioko epailea, Ana Isabel Perez Asenjo, delituak pertsegitzeko eginbeharra ez zelakoan jarraitzen ari; EAEko Auzitegi Nagusiak tramiterako onartu zuen salaketa hori, eta, beraz, kasutik apartatu egin zuten Perez Asenjo epailea. Hain justu, joan den astean iritzia aldatu zuen Auzitegi Nagusiak, eta ezerezean utzi du Perez Asenjoren aurkako salaketa. Bestetik, gorabehera horrekin lotuta, aldatu egin da Cabezudoren egoera: Perez Asenjo apartatu zutenean, beste epaile baten esku geratu zen instrukzioa, eta hark kartzelara bidali zuen argazkilaria -bost urteko instrukzioa darama kasuan, eta ez zuen neurri hori inoiz hartu aurreko epaileak-. Defentsak helegitea jarri zuen kartzelatzeko erabakiaren aurka, baina atzera bota du Gipuzkoako Probintzia Auzitegiak, gaur kaleratutako auto baten bidez. Iñaki Subijana auzitegiko presidentea izan da helegitea aztertu duen epaimahaiaren burua. Autoan azaldu dute zantzu argiak daudela Cabezudo behin-behinean kartzelan sartzeko: instrukzio fasean justiziari oztopoak jarri dizkiola -esandakoa baino material erotiko gehiago atzeman diote orain- eta delituak errepikatu egin dituela -instrukzioa hasi ondoren, salatzaileetako batzuen argazkiak jarri zituen sarean-. Hori ikusita, egoki ikusi dute kartzelara bidaltzea. Fiskalak babestu egin du erabaki hori.]]> <![CDATA[Sanjurjoren gorpuzkiak Erorien Monumentura itzultzeko baimena eman du epaitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/154050/sanjurjoren_gorpuzkiak_erorien_monumentura_itzultzeko_baimena_eman_du_epaitegiak.htm Mon, 02 Jul 2018 06:58:39 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/154050/sanjurjoren_gorpuzkiak_erorien_monumentura_itzultzeko_baimena_eman_du_epaitegiak.htm epaitegiak ez zuen eskaria onartu, legezkoa zelakoan: 2007ko Memoria Historikoaren Legea erabili zuen argudio gisa, eta 2013ko Biktimen Ordaina Bermatzeko Foru Legea. Epailearen baimenarekin, beraz, 2016ko azaroaren 16an atera zituzten Sanjurjoren gorpuzkiak hobitik -harekin batera, beste sei lagunenak ere bai-. Aurrez atera zituzten Emilio Mola kolpistaren gorpuzkiak ere; kasu hartan, ez zuen kontra egin sendiak. Iruñeko epaitegiaren oraingo sententziak dio Memoria Historikoaren Legea ezin dela argudio gisa erabili hobitik ateratzeko: “Aztergai dugun gaia kriptaren itxiera da, ez sinboloak kentzea. Han hilobiratuta zeudenak ere ezin har daitezke sinbolotzat". Martxoaren 23an berriro lurperatu zituzten Sanjurjoren gorpuzkiak: Melillara eraman zituzten, Espainiara. Ohorezko hobiratzea egin zioten, gainera: Espainiako Armadaren panteoi batean sartu zituzten. Espainiako Defentsa Ministerioko hainbat goi kargudun ere joan ziren ekitaldira. Garai berezian dator epaitegiaren erabakia. Erorien Monumentuarekin zer egin eztabaidatzeko prozesua abiatua du Iruñeko Udalak. Espainiako gobernu aldaketarekin ere badira mugimenduak: Francisco Franco diktadorearen gorpuzkiak Erorien Haranetik ateratzeko asmoa du Pedro Sanchez presidenteak, eta egun gutxiren buruan egiteko asmoa du, gainera. Iruñeko epaitegiaren erabakia argudio gisa erabili ahalko dute aurkariek.]]>