<![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 17 Jan 2019 02:17:13 +0100 hourly 1 <![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Nondik igaroko da Korrika?]]> https://www.berria.eus/albisteak/161263/nondik_igaroko_da_korrika.htm Sun, 13 Jan 2019 13:26:03 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/161263/nondik_igaroko_da_korrika.htm euskararen aldeko jokabideak hartzera dei egingo du Korrikak, euskararen alde Klika egitera. Apirilean izango da 21. Korrika: Garesen (Nafarroa) abiatuko da, hilaren 4an, ostegunarekin, eta Gasteizen bukatuko, hilaren 14an, igandean. 21. Ibilbidearen berri eman du AEK-k, eta mapa interaktibo bat osatu du BERRIAk. Hona gako nagusiak: Apirilak 4, osteguna. 17:00ak aldera abiatuko da Korrika. Ekitaldi bat egingo dute aurretik, eta amaieran irakurriko duten mezua sartuko dute lekuko barruan. Garestik abiatuta, Lizarrarantz joko du Korrikak, eta 19:30erako iritsiko da Lizarrara. Lodosatik barrena (23:30), Erribera aldera hartuko du. Apirilak 5, ostirala. Erriberan izango da bigarren egunean: Tuteran, 08:30 aurretik. Cascanteraino iritsiko da, eta Tuteratik. Arratsaldean Nafarroa erdialdera iritsiko da Korrika: adibidez, Erriberrira (16:20) eta Tafallara (17:05). Ekialdera joko du handik: ostiral gauean, 22:30ean, Zangozan izango da. Zaraitzu aldean igaroko du gaua. Apirilak 6, larunbata. Hirugarren egunean, goizean Agoitz aldean ibiliko da, eta bazkalondoan arrimatuko da Iruñera: Mendillorri auzoan izango da 14:20an. Iruñe alboko herrietan sartu-irtenean ibiliko da ondoren. Hiriburuko alde zaharrean 17:00ak aldera sartuko da. Ekialderantz hartuko du handik, Nafarroa Behererantz (Orreaga, 23:45). Apirilak 7, igandea. Gauean igaroko du Nafarroa Behereko hiriburua, Donibane Garazi: 02:40an. Zuberoara joko du gero, eta goizean goiz iritsiko da Maulera, 07:10ean. Lapurdira joko du arratsaldean: 17:50 aldera Baionan izango da Korrika, eta segidan igaroko ditu Angelu (19:00) eta Miarritze (19:45). Kostaldeko herrietatik joko du Gipuzkoa alderantz. Apirilak 8, astelehena. 01:30ean sartuko da Korrika Gipuzkoara, Irundik, baina berehala hartuko du Nafarroara, Bortzirietara (Bera, 02:50). Lapurdira joko du handik, eta Azkainen izango da astelehen goizean, 08:00etan. Lapurditik Nafarroa aldera berriz, Baztandik: Elizondon izango da 13:20 aldera. Malerrekatik (Doneztebe, 15:00), Leitzaldetik (Leitza, 18:00) eta Basaburutik (Jauntsarats, 21:15) igaroko da arratsaldean. Apirilak 9, asteartea. Sakanan pasatuko da goizaldean (Altsasu, 04:45), eta Arabara sartuko da goizean: Agurainera iritsiko da 08:00etarako. Kanpezu aldean izango da eguerdian (13:00), eta arratsaldean, Arabako Errioxan (Guardia, 16:55); gauean, Trebiñun (22:15). Apirilak 10, asteazkena. Goizaldean Aiaraldean ibiliko da (Amurrio, 06:10; Laudio, 08:15), baina 11:00etarako Basaurin izango da. Txorierritik pasatuko da bazkalondoan (Derio, 15:00), eta Uribe Kostatik ondoren (Getxo, 21:15). Gauean Ezkerraldera joko du (Barakaldo, 00:30). Apirilak 11, osteguna. Bilbo izango da mugarri nagusia. Meatzaldetik igaroko da goizaldean, eta goizean Enkarterritik (Balmaseda, 07:45). 14:30ean izango da Bilboko Zazpikaleetan. Busturialdera joko du arratsaldean: Bermeora 20:15ean da iristekoa, eta Gernika-Lumora, 22:10ean. Lea Artibaira joko du gauean. Apirilak 12, ostirala. Mutrikutik sartuko da Gipuzkoara sartuko da Korrika (06:00), eta, Urola Kosta igaro ondoren (Zarautz, 13:00), Donostian izango da arratsaldean, 16:30ean. Oiartzualdean izango da iluntzean (Errenteria, 22:50), eta gauean Beterri (Hernani, 01:25) eta Tolosaldea (Tolosa, 04:15) igaroko ditu. Apirilak 13, larunbata. Goizaldean Goierrin eta Urola Garaian izango da lasterketa; Zumarragan, adibidez, 10:30ean. Debagoienera joko du eguerdirako (Oñati, 12:15), eta Debabarrenera ondoren (Eibar, 15:00). Bizkaira egingo du arratsaldean, Durangaldera (Durango, 19:00). Zornotzara iritsi ondoren (20:00), hegoaldera hartuko du, Arratia aldera (Igorre, 23:00). Apirilak 14, igandea. Gauean Debagoiena igaroko du Korrikak berriro (Arrasate, 03:40), eta Legutiotik barrena sartuko da Arabara (06:10). Gasteizera joko du handik: 08:20 aldera sartuko da Arabako hiriburuan, Gamarratik, eta lau ordu igaroko ditu Gasteizen. Amaiera 12:30ean izango du. Amaierako ekitaldi horretan irakurriko dute 11 egunez lekuko barruan eramandako mezua. Aurtengo Korrikak Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi omenduko du, euskara batua sortzen egindako lanagatik.]]> <![CDATA[Akordiorik ez, eta aste eta erdiko greba du atarian Kristau Eskolak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2019-01-12/akordiorik_ez_eta_aste_eta_erdiko_greba_du_atarian_kristau_eskolak.htm Sat, 12 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2019-01-12/akordiorik_ez_eta_aste_eta_erdiko_greba_du_atarian_kristau_eskolak.htm
Bilera antzua izan zuten sindikatuek eta patronalak. Joan den astean bitariko bilerak izanak zituzten bi aldeek, eta Kristau Eskolak proposamen bat jarri zuen mahai gainean. Sindikatuek ez zuten nahikotzat jo, haien aldarrietatik urrun dagoelakoan. Beste eskaintzarik ez du egin patronalak, bileraren aurretik iragarria zuenez. Haren arabera, zehazki jakin nahi du proposamen horretan zertan ez dauden ados sindikatuak, eta zertan bai. «Zehaztasunik gabeko erantzun jeneralista eman dute, eta horrek zaildu egiten du beharrezkoa dugun negoziazioa». Hala ohartarazi du Mikel Ormazabalek, Kristau Eskolako zuzendariak.

Sindikatuak, bat eginda

Sindikatuak elkar hartuta daude lan gatazkan, eta iritzi bera agertu zuten atzoko batzarraren ostean: ez dela nahikoa. Gogorarazi dutenez, patronalari ohartarazia zioten ez daudela ados proposamenarekin, baina horri eutsi dio. «Proposamena oso urrun dago langileen eskaeretatik, eta ezin dugu onartu», adierazi du Miren Zubizarreta ELAko ordezkariak. Sindikatu horrek du gehiengoa, eta bat eginda daude gainerakoak ere: Steilas, CCOO, LAB eta UGT.

Langileen egoerarekin kexu dira sindikatuak, eta gogorarazi dute hamar urte daramatzatela lan hitzarmenik gabe. Lau ardatz dituzte eskariek. Batetik, soldatak: ohartarazi dute %10 galdu dutela erosahalmena. Bigarrenik, lan zama: eskolak prestatzeko eta ikasleen jarraipena egiteko orduak izatea. Hirugarrenik, haur-hezitzaileen eta hezkuntza laguntzako espezialisten egoera: haien lana irakaskuntza gisa hartzea, eta ordu osagarriak izatea. Eta, laugarrenik, enpleguari eustea: ikastetxeak ixten direnean —ikasle faltaren eraginez arriskuan daude zentro batzuk— langileak beste nonbait kokatzeko eredua egitea. Eskari horiekin lotutako proposamen batzuk egin ditu Kristau Eskolak —ordu osagarriekin lotutakoak, adibidez—, baina, sindikatuen esanetan, urrats txikiak dira.

Kristau Eskolak esana du aldarrikapen horiek «ulertzekoak» izan daitezkeela, baina ohartarazi du ez daukala bitartekorik. Eusko Jaurlaritzaren finantzaketa handiagoa eskatu du, baina hark dio bi aldeen arteko gatazka bat dela.

Gurasoak, «babesik gabe»

Erdian daude ikasleak, eta atzo arratsean agerraldia egin zuten guraso elkarteek. Uste dute «presio bide gisa» erabiltzen ari direla umeak, eta familiak «babesik gabe» daudela. Etsita daude bilerarekin: «Espero genuen gatazka konpondu ezean gutxienez horretarako oinarria jartzea». Talde batzuk protestak antolatzen ari dira. Jaurlaritzari eskatu diote esku har dezala; asteartean bilduko dira gobernuko ordezkariekin.

Biharamunean hasiko da greba, aldaketarik ezean. «Ez dugu beste aukerarik», ohartarazi dute sindikatuek. Ez egiteko eskatu die Ormazabalek: «Eskatzen diegu arduraz eta profesionaltasunez joka dezatela gutxieneko akordio batera hel gaitezen». Oraingoz ez dago bilera gehiagorik antolatuta.]]>
<![CDATA[Akordio zantzurik ez dago Kristau Eskolako gatazkan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/009/002/2019-01-11/akordio_zantzurik_ez_dago_kristau_eskolako_gatazkan.htm Fri, 11 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1905/009/002/2019-01-11/akordio_zantzurik_ez_dago_kristau_eskolako_gatazkan.htm
Gatazka lehenagotik dator, baina bereziki gogortu da ikasturte honetan. Azaroko azken astean, adibidez, lau egunez jarraian egin zuten greba, asteartetik ostiralera. Protestek eragin handia dute: gatazkan dauden ikastetxeetan 9.000 behargin inguru ari dira, eta 120.000 ikasle. Guraso elkarteak kexu dira, ikusita zenbat eskola egun dauden airean. Bereziki Batxilergoko bigarren mailako ikasleekin dute kezka, selektibitatea gertu dutelako. Herenegun bilkura egin zuten sindikatuekin.

Gatazkan elkar hartuta daude mahaiko bost sindikatuak: ELA, Steilas, CCOO, LAB eta UGT. Hilabeteotan bilerak egin dituzte patronalarekin, eta azken egunetan banakako batzarrak ere bai, baina oraingoz urrun dirudite batzuen eta besteen proposamenek.

Langileen eskariak

Langileen egoerarekin kexu dira sindikatuak, eta gogorarazi dute hamar urte daramatzatela lan hitzarmenik gabe. Lau ardatz dituzte sindikatuen eskariek. Batetik, soldatak: ohartarazi dute beharginek %10 galdu dutela erosahalmena. Bigarrenik, lan zama: eskolak prestatzeko eta ikasleen jarraipena egiteko ordu osagarriak izatea. Hirugarrenik, haur hezitzaileen eta hezkuntza laguntzako espezialisten egoera: haien lana ere irakaskuntza jardun gisara hartzea nahi dute, eta ordu osagarriak izatea. Eta laugarrenik, enpleguari eustea: ikastetxeak ixten direnean —ikasle faltaren eraginez arriskuan daude zentro batzuk—, langileak beste nonbait kokatzeko eredua hitzarmenean jasotzea.

Kristau Eskolak «ulertzekotzat» jo izan ditu sindikatuen eskariak, baina ohartarazi du dirurik ez duela horiek bideratzeko. Mikel Ormazabal zuzendariak aitortu du erosahalmena galdu dutela langileek eta lan zama igo dela, baina erantzun du finantzaketa publiko handiagoa behar dela.

Kristau Eskola gatazkan dagoela, akordioa egin dute itunpeko beste arlo nagusian, ikastoletan. LABek sinatu du. ELA, berriz, aurka agertu da, eta, hain justu, Kristau Eskoletan gehiengoa du.]]>
<![CDATA['Klika' egiteko 2.560 kilometro]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-01-10/klika_egiteko_2560_kilometro.htm Thu, 10 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-01-10/klika_egiteko_2560_kilometro.htm Klika leloarekin egingo dute Korrika aurten: Euskaraldia igaro berri delarik, euskararen aldeko jokabideak hartzera deituko du Korrikak, euskararen alde Klika egitera. Apirilean izango da 21. Korrika: Garesen (Nafarroa) abiatuko da, hilaren 4an, ostegunarekin, eta Gasteizen bukatuko, hilaren 14an, igandean.

Apirilaren 4an arratsaldean hasiko da Korrika Garesen, 17:00ak aldera. Ekitaldi bat egingo dute aurretik, eta amaieran irakurriko duten mezua sartuko dute lekuko barruan. Garesen abiatu, eta Lizarra aldera joko du Korrikak: iluntzean sartuko da Lizarran, 19:30 aurretik. Hegoalderantz joko du handik, eta Erriberan izango da biharamunean: Tuteran, 08:30 aurretik. Cascanteraino iritsiko da lasterketa. Arratsaldean, Nafarroa erdialdean izango da: Erriberrin eta Tafallan, adibidez. Ekialdera joko du handik: ostiral gauean, 22:30ean, Zangozan izango da.

Iruñea, lehen hiriburua

Nafarroan hasiko da Korrika, han amaitu baitzen aurrekoa. Iruñea izango da, hain justu ere, aurtengo lasterketak igaroko duen lehen hiriburua: hilaren 6an, larunbatean. Goizean Agoitz aldean ibiliko da, eta bazkalondoan inguratuko da Iruñera; Mendillorri auzoan izango da 14:20an. Iruñe alboko herrietan sartu-irtenean ibiliko da ondoren. Hiriburuko alde zaharrean 17:00ak aldera sartuko da; larunbata denez, uste izatekoa da jendetza handia bilduko duela.

Iruñetik irtenda, Nafarroa Behererantz hartuko du Korrikak, eta gauean igaroko du hiriburua: Donibane Garazi (02:40). Larzabaletik barrena, Zuberoara joko du gero, eta goizean goiz iritsiko da Maulera, 07:00ak ondoren. Lapurdirako bideari ekingo dio jarraian, Donapaleutik barrena. Baionara igande arratsaldean helduko da Korrika, 18:00ak aurretik. Angelu eta Miarritze igande iluntzean igaroko ditu. Lapurdiko kostaldeko herrietatik jarraituko du igande arratsean, eta Gipuzkoara 01:30 aldera iritsiko da, Irunera. Aurki hartuko du Nafarroarako bidea, hala ere: Beratik eta Lesakatik igaroko da gauez, eta Lapurdira itzuliko da, Saratik barna. Azkainen izango da astelehen goizean, 08:00etan. Lapurditik Nafarroa aldera berriz, Baztandik: Elizondon izango da 13:20 aldera. Malerrekatik, Leitzaldetik eta Basaburutik igaroko da arratsaldean.

Hilaren 9an, asteartean, Arabara sartuko da Korrika, Sakanatik: Agurainera iritsiko da 08:00etarako. Arabako Errioxan izango da arratsaldean; gauean, Trebiñun. Biharamunean, Bizkai aldera joko du: goizaldean Aiaraldean ibiliko da, baina 11:00etarako Basaurin izango da. Txorierritik eta Uribe Kostatik pasatuko da arratsaldean -Getxon, adibidez, 21:15 aldera izango da-. Gauean Ezkerraldera joko du; Barakaldon, 00:30ean. Osteguneko mugarri nagusia Bilbo izango da: goizean Meatzaldea igaroko du, eta bazkalondoan Bilboko Zazpikaleetan izango da. Busturialdera joko du arratsean.

Hilaren 12an Gipuzkoan sartuko da Korrika, eta arratsalde hasieran Donostian izango da: 16:30 bueltan. Oiartzualdetik igaroko da iluntzean -Errenteriatik, 23:00 aurretik-, eta Beterri, Tolosaldea eta Goierri pasatuko ditu goizaldean. Oñatin izango da larunbat eguerdian, eta Eibarren bazkalondoan. Durangaldera joko du arratsean, eta Zornotzara. Arabarako bidea hasiko du orduan: Arratiara joko du lehenik, Arrasatera gero, eta Legutiotik barrena sartuko da Arabara, 06:00etan.

Gasteiz aldera zuzenean joko du Korrikak igande goizean, eta hiriburuan sartuko da 08:30erako. Gasteizen barrena emango du goiza, eta 12:30ean izango da azken kilometroa, Andre Maria Zuriaren plazan. Bertan egingo dute ekitaldia, eta orduan irakurriko dute lekukoaren barruko mezua.

Orain hurrena 2009an amaitu zen Korrika Gasteizen. 16. Korrika izan zen, eta mezua Pirritx, Porrotx eta Marimototsek irakurri zuten. Aurtengoa 21. Korrika da, eta Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi omenduko dute.

]]>
<![CDATA[Miarritzeko aireportua itxi egingo dute hilabeterako, pista berritu behar baitute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/007/001/2019-01-05/miarritzeko_aireportua_itxi_egingo_dute_hilabeterako_pista_berritu_behar_baitute.htm Sat, 05 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2108/007/001/2019-01-05/miarritzeko_aireportua_itxi_egingo_dute_hilabeterako_pista_berritu_behar_baitute.htm
Orain bi urte hasi zituzten Miarritzeko aireportua eraberritzeko lanak, eta pistan egingo dituzte obrak orain. Otsailaren 3a izango da azken zerbitzu eguna, igandea: gauean itxiko dute aireportua. Handik hilabetera, martxoaren 4an, berriro hasiko dira hegaldiak ematen, astelehenarekin. Bitarte horretan martxan izango dira aireportuaren inguruko zerbitzuak —autobus geltokia, aparkalekua eta alokatutako ibilgailuak hartzeko lekuak—, baina terminala bera itxita egongo da, eta hegazkinak ezin izango dira Miarritzeko pistan aireratu edo lurreratu.

Aireportuko arduradunek azaldu dute saiatu direla obrek ahalik eta eragin txikiena izan dezaten. Urtarrilean eta otsailean izaten dute bidaiari gutxien Miarritzen, eta eguraldi aldetik egokiagoa da otsaila. Horregatik erabaki dute hilabete horretako lehenbiziko astean bertan ekitea pistako obrei.

Aldaketak hegaldietan

Hegaldirik ez da izango Miarritzen, eta milaka bidaiarik jasango dute eragina. Pariserako hegaldien kasuan, autobus zerbitzua eskaintzea erabaki du Air France konpainiak. Paueko aireportuaren bitartez eskainiko ditu Pariserako joan-etorriak, eta autobusa jarriko du Miarritze-Paue arteko bidea egiteko. Pariserako hegaldi txartelak erosiak dauzkatenek dohainik izango dute autobusa.

Martxoan zabalduko dute berriro aireportua, baina aldaketak izango dira zerbitzuan. Maiatzetik aurrera, izan ere, Municherako hegaldiak eskainiko dituzte Miarritzetik, larunbatetan. Beste helmuga batzuk, berriz, kendu egin dituzte aireportuko eskaintzatik: Helsinki, Madril, Estrasburgo eta Chateauroux. Aldaketa horiekin, hogei helmuga eskainiko ditu urte berrian Miarritzeko aireportuak. Pariserako joan-etorriek biltzen dute jende gehien.]]>
<![CDATA[Zazpi bizitza hilabetean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/002/001/2019-01-02/zazpi_bizitza_hilabetean.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1893/002/001/2019-01-02/zazpi_bizitza_hilabetean.htm
Nafarroan bertan ageri da hildakoen kopururik handiena: 33. Izatez, ia salbuespenik gabe ageri da Nafarroa buruan urtez urteko balantzeetan; kontuan izatekoa da alde nabariarekin dela hedadura handieneko herrialdea. Hildakoen kopurua igo egin da Nafarroan: 2017an baino bost pertsona gehiago zendu dira errepideetan.

Igoera esanguratsuagoak izan dituzte, hala ere, Araban eta Bizkaian. Hamahiru lagun hil dira Araban, aurreko urtean baino lau gehiago. Epe luzeagoan begiratuta, hamarkada honetako hildako kopuruaren batezbestekotik gora dago 2018ko datua —soilik 2016an zendu zen jende gehiago Araban—. Bizkaian igoera adierazgarria da urtebetekoa, bikoiztu egin baita hildakoen kopurua: zortzitik hamaseira. Kontuan izatekoa da, ordea, 2017ko datua ezohikoa izan zela. Hamarkadako batezbestekotik behera dago 2018ko kopurua.

Txanponaren beste aldea dute Gipuzkoak eta Lapurdik: jaitsiera. Gorabehera handiak izan dira azken urteetan Gipuzkoan, igoera eta jaitsiera oso handiak. 2015eko datuek kezka handia eragin zuten —31 lagun hil ziren—, eta 2017koek ere bai —22 hildako—. 2018ko datua hamarkadako batezbestekoa baino hobea da: hamahiru hildako. 2014an soilik izan ziren gutxiago. Lapurdin ere antzekoa da joera. Gorabehera handiak urtez urte, baina 2018ko zenbakia batezbestekotik behera: hamar hildako.

Nafarroa Beherean pertsona bat hil da istripuz 2018an, aurreko urtean baino hiru gutxiago. Hamarkadako batezbestekotik behera dago zenbaki hori. Baita Zuberoakoa ere: hildako bat han ere.

Istripu gutxiago

Hildakoen kopurua apenas jaitsi den, beraz, baina istripu gutxiago izan dela diote Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren zenbakiek: 2017an baino %2,5 gutxiago. Zauriturik eragin ez duten istripu arinak jaitsi dira batik bat.

Hildako bat baino gehiago eragin duten zazpi ezbehar izan dira 2018an, eta horietako bitan, hiru lagun hil dira. Lehena apirilean gertatu zen Cintruenigon (Nafarroa): bi autok izan zuten istripua, eta hil egin ziren 3 urteko neskato bat, 70 urteko gizon bat eta 77 urteko emakume bat. Bigarren ezbeharra Urruñan (Lapurdi) izan zen abenduan: auto batek eta kamioi batek elkar jo zuten, eta bi gizonezko eta emazte bat hil ziren.

Garraiobideari begiratuta, auto gidariak eta bidaiariak ageri dira buruan (38), baina kontuan izatekoa da pare-parean dagoela hildako motozaleen kopurua (20) eta oinezkoena (19). Oinezkoei dagokienez, Iruñeko egoera bereziki da kontuan hartzekoa: bost lagun hil dira ibilgailuek harrapatuta —tartean, 4 urteko ume bat—. Oinezkoen harrapaketetan aldea dago generoaren arabera: hildako hiru andretik bat oinezkoa zen. Errepidean zendutakoak oro har hartuta, gizonak dira lautik hiru.

2019an neurri gehiago hartzekoa da Espainiako Gobernua. Bigarren mailako errepideen abiadura muga murriztea erabaki du oraintsu, eta puntukako gidabaimenean aldaketak egingo ditu, telefonoaren erabilera gogorrago zigortzeko: drogak hartuta gidatzeagatik adina puntu kenduko dituzte. Nafarroako Gobernuak kanpaina bat egitekoa du drogei buruz. Datu adierazgarri bat jakinarazi du: 2017an Nafarroan errepide ezbeharretan zendutakoen %44 drogen eraginpean zihoazen.]]>
<![CDATA[«Graduondoetan zabaldu daiteke bidea UEUrekin; graduetan ez dut ikusten»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/004/001/2019-01-02/graduondoetan_zabaldu_daiteke_bidea_ueurekin_graduetan_ez_dut_ikusten.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1880/004/001/2019-01-02/graduondoetan_zabaldu_daiteke_bidea_ueurekin_graduetan_ez_dut_ikusten.htm
Euskara plan berria onartu zenuten opor aurrean. Lehentasuna da derrigorrezko ikasgaiak euskalduntzea. Zein da arazoa oraindik egoera hori izateko?

Zailtasun nagusiak osasun arloan daude, batez ere Medikuntzan. Gure estrategia da norbait jubilatzean postu elebiduna ateratzea, nahiz eta erretiratu dena elebakarra izan. Horrek beste erritmo bat du. Bestalde, zenbait ingeniaritzatan oso ikasle gutxi ditugu; euskalduntzea oso zaila da zortzi ikaslerekin. Bestela, %97ra heldu gara ia. Kontuan izan %100era ezin garela iritsi; zeren, adibidez, Ingeles Filologia ezin da euskaldundu.

Ondorioztatu behar da, beraz, Medikuntzako gradua euskalduntzerako urteak joango direla.

Bai. Urrats handiak egingo ditugu, jende gazte gehiago dagoelako, baina urteak falta dira. Horrekin batera, beharrezkoa da elebidunek irakasle izan nahi izatea.

Eta zergatik ez dute nahi?

Batzuetan, ez da erraza elebakarrak aurkitzea ere. Irakasleek oso gutxi kobratzen dute, eta oso bokaziozkoa da: bi guardiatan irabazten dute guk ordaintzen dieguna. Gainera, lan erritmo gogorrak dituzte mediku modura.

Baldintza horiek alda daitezke?

Ez dugu soldata hobetzeko tarterik; ez dugu guk erabakitzen. 500 medikutik gora ditugu, hala ere. Urrats handia egin dugu Galdakaoko erietxea unibertsitate ospitale bihurtuta: zentro euskalduna da, eta pauso handia izango da.

LAB kexu da euskara planarekin: ez dela prozesu «gardena» izan.

Gardena izan da. Errektoreordeak bilera asko egin ditu. Gauza bat da gardena ez izatea, eta beste bat, korapilatsua izatea. Korapilatsua, bai, izan da: atzera, aurrera...

Zergatik korapilatsua?

Ez da erraza akordioa egitea. Sentsibilitate asko daude: batzuek haraino joan nahi dute, eta besteek ez dituzte hain urrats handiak egin nahi. Euskara errektoreordeak ez du erraza izan. Ezezkorik gabe onartu da plana: 32 aldeko eta zazpi abstentzio. Babesa duela esan nahi du.

Medikuntzan, aldaketa bat egingo duzue: ikasle euskaldunentzat gorde lekuen %40. Segurtasun juridiko osoa du?

Bai.

Ez zara epaileen beldur.

Ez. Gero auskalo zer gerta daitekeen. Erabat legezkoa da urratsa: beste zenbait unibertsitatetan egiten da. Madrilgo Konplutentsean, adibidez, ingeniaritza informatikoko titulazio bat dute ingelesez, eta, sarbide notaz gain, ingeleseko B2 eskatzen dute. Berdin egingo dugu: sarbide proba, eta euskarako B2.

Beste gradu batzuetara ere eraman daiteke formula hori?

Ez dugu horretan pentsatu. Medikuntzaren berezitasuna da aurretiazko 2.500 izen emate izaten ditugula, eta kudeaketa oso zaila da. Matrikula baldintzatu asko daude. Kudeaketa erraztuko aldaketak, baliabideak hobeto erabili ahalko ditugu, eta bermatuko du Osakidetzak behar duen mediku euskaldunen portzentaje bat.

Medikuntzako fakultate berria egingo duzue azkenean Bilbon. Erabakia behingoz hartzeko izan du zerikusia Deustuko Unibertsitateak ere medikuntza fakultatea egin nahi duela Bilbon?

Buru-belarri aritu gara horretan, Deustuk zer egin behar zuen jakin aurretik. Bakoitzak jakingo du zein den bere proiektua. Gu lehen egunetik egon gara harremanetan proiektua bideratzeko, eta ez dira gauza errazak: proiektu osoa nahi genuen, ez eraikin bat.

Odontologiakoak ez daude pozik. Leioan geratu beharko dute.

Medikuntza fakultatea mugitzearen arrazoi nagusia da medikuek, erizainek eta fisioterapeutek ospitale batean egon behar dutela: praktikak egiteko hori da egokiena. Odontologian, ez: gure odontologia klinika Leioan dago. Aldaketa honek aukera emango digu klinikaren azalera handitzeko.

Deustuko Unibertsitatearen fakultateak ekar dezake arazo bat mediku egoiliar izateko postuekin? Alegia, gehiago titulatzea, baina egoiliar lekurik ez izatea.

Bizkaiko Mediku Elkargoak egin du txosten bat: igotzen bada gradua egiteko postu kopurua, egoiliarrena ere igo beharko da. Guk, behintzat, ikuspegi hori izan dugu beti: leku gehiago jarri ditugu, egoiliarrenak igo diren eran. Oso garrantzitsua da hori bermatzea.

Diru aldetik nola dago EHU?

Beti eskatzen dugu gehiago. Baina aitortu nahi dut Jaurlaritzaren ahalegina, batez ere medikuntza fakultatean. Unibertsitate planean espero dugu igoera: soldatak igo behar dira, eta espero dugu eraikinak berritzeko finantzaketa.

Garai txarrenak joan dira, beraz.

Baietz espero dut. Zeren oso gaizki pasatu dugu.

Eta orain ez zaudete hain gaizki?

Oraindik ez gara krisitik atera, eta ez ditugu jaso planeko funtsak. Esandakoa jasoz gero, pixkanaka errekuperatu ahal izango gara.

Ikerketa plan berria ere egin duzue. Urteotako mozketek arriskuan jar dezakete belaunaldi ordezkapena? Gazte prestatu askok ezin izan dute lekurik egin...

Ikerketak murrizketa handia jasan du, baina batez ere Espainiatik. Espero dut hori ere berreskuratzea. Belaunaldi aldaketa arriskuan jarri da agian. Ahalegin berezia egingo dugu ikerketan; uste dut irtenbidea emango diogula.

Belaunaldi ordezkapena iristen ari da EHUra? Lan deialdi handiko urteak dira administrazioan.

Birjartze tasarekin arazo larriak izan ditugu: %10eko tasa ere izan dugu. Duela bi urtetik, erretiratzen diren guztien postuak ateratzen ditugu. Irakasleetan desmotibazio handia zegoen: jendeak etxeko lanak egiten zituen, akreditatzen zen, baina bere postua ez zen ateratzen. 40 urte, eta egonkortu gabe. Nahi genuke birjartze tasa ez egotea; aurrekontuek ematen badute eta Jaurlaritzak baimentzen badu, langile tasa berreskuratzea. Arazo nagusia administrazio eta zerbitzuetan dugu.

Titulazio bikoitzak eta graduondokoak indartzen ari dira. Irits daiteke egoera bat non gradu arrunt bat izatea ez den aski?

Ez nituzke nahastuko gradu bikoitzak eta graduondoak. Gradu bikoitzak dira esparru osagarrietan graduondo bat egin nahi ez duenari eman diezaiokezun irtenbidea. Normalean oso ikasle onak erakartzen dituzte. Ez dut uste gradu bikoitzak askoz gehiago zabaldu behar direnik. Gradu eta graduondo formula oso egokia da formazio osoa lortzeko. Kontua da graduondoek ez dutela izan Europako arrakasta: hemen, %12-15 joaten dira gradutik graduondora; Europan, %20tik gora.

Zergatik gertatzen da hori?

Egiturak izan du eragina. Europan 3+2 formula hobetsi da: hiru urteko gradua eta biko graduondoa. Hemen 4+1 dugu. Lau urte eginda, ikasleek pentsatzen dute aski dela; Europan, hiru urterekin, ikusten da bi urtekoak ematen dizula benetako formazioa. Pentsatzen dut krisitik irtetean gradu batekin ikasle askok topatuko dutela lana; ez dakit graduondoa erakargarri izango zaien. Beti ematen dute balio erantsia.

Bolognako prozesuak ika-mika handia sortu zuen. Urteak joanda, zer ekarri duela uste duzu?

Aukera galdu genuen Europarekin homogeneizatzeko; egitura, adibidez. Bolognak hausnarketa ekarri zuen irakaskuntza prozesuaz. Zentzuz egin den lekuan onura ekarri du. Beste kontzeptu garrantzitsu bat gaitasunena da: lehen, edukiez hitz egiten genuen, eta orain, gaitasunez. Esaten ziren gauzak —unibertsitatea enpresei salduko zietela eta halakoak— ez dira hala izan. Eta ez dira izango.

Hezkuntza legeari buruzko eztabaida iritsi da legebiltzarrera; baina unibertsitatekoa, ez. Zure eskariek ez dute erantzunik izan.

Nahiko atzeratuta gabiltza, bai. Dena dela, gu lanean ari gara. Ez dugu gaia tiraderan gorde: barne lanean ari gara, proposamenak lantzen, eta, joan aurretik, Jaurlaritzarekin harremanetan jarriko gara, aldaketak proposatu eta legea aztertzeko. Estatuan ere ari gara legea eskatzen: egonkortasuna eta autonomia behar dugu.

UEUrekin akordioa egingo duzue, zentro atxikia izan dadin eta Bigarren Hezkuntzako irakasle izateko masterra eman dezan.

Gure unibertsitatearekin harreman handia dauka UEUk, eta elkarlanerako tradizioa du. Graduondo batzuk haiekin ematen ditugu. Guretzat, proiektu oso interesgarria da: master horretan, ikasle asko uzten ditugu kanpoan, eta beste unibertsitate pribatu batzuetara joaten dira, dirutza ordainduta. Behar bat dago, eta UEUrekin erantzun diezaiokegu.

UEUrekin zabal daiteke bidea beste ikasketa batzuetara ere?

Graduondoan, ikusten dut aukera.

Graduan, ez?

Graduan, ez dut ikusten.

Zergatik?

EHUk oso eskaintza zabala dauka, ia eremu guztietan eskaintzen ditu titulazioak.

Aurrez aurreko eskoletara joan ezin dutenentzat ere bai?

Badauzkate beste unibertsitate batzuk. Inoiz ez nuke errepikatuko EHUn aurrez aurre ematen den gradu bat EHUn online. Lan egingo nuke orain aurrez aurre ematen duenak online emateko.

Eta horretan ari zarete? Alegia, 30 urterekin lanean ari den pertsona batek ikas dezake gradu bat EHUn, eskoletara joan gabe?

Beti dago aukera hori: irakaskuntza jarraitua egin edo azken azterketara aurkeztu, betiere lanean ari bazara edo egoera berezi batean bazaude. Aukera hori badago.

UEU lehia gisa ikusten da EHUn?

Sumatu izan dut. Ez dut uste UEU mehatxua denik. Osagarria da.

Graduko ikasketak elkarrekin emateak hori areagotu dezake?

Bai. Errezeloak sor daitezke, eta oso arriskutsua izan liteke sor litekeen giroa.

Masterra emateko akordioak ere sortu du giro txarra?

Zenbait sektoretan, bai.

Berdintasun planaren barruan, genero indarkeriaren aurkako protokolo bat onartu duzue. Askotan jarri behar izan da abian?

Bai, jaso ditugu salaketak. Asmoa hori zen: emakumeek leihatila bat izatea. Gure esku dauden neurriak hartzen ditugu, eta laguntza ematen diegu. Kasu gehiago atera dira.

Auzitara eraman da kasurik?

Bai.

Iazko greba feministan emakume ikasle batzuei eraso zien irakasle gizon batek. Zigortu egin duzu. Andreek diote ez dela aski zigor. Gehiago egin zitekeen?

Nik ez dut aditzera eman zer zigor ezarri diodan, datuen babesagatik. Ezar daitekeen zigorrik handiena ezarri zaio. Errektorea ez da epailea, ezin du jarri epaile baten zigorra. Batzuek gehiago nahi dute; beste batzuentzat, gehiegizkoa da. Aditu batek egin du ikerketa. Ebazpena oso landua dago.

Martxoaren 8an zer egingo duzu?

Ordu batzuz greba, aurten bezala.

Lehen emakumea EHUko errektoretzan, eta inguruko bakarra. Auzitan jarria sentitu zara?

Ez, baina burutik pasatu izan zait: «Gizon bati hau egingo zioten?», «Gizon bati hau esango zioten?».]]>
<![CDATA[Espainiak orduko 90 kilometrora jaitsiko du ohiko errepideetako abiadura muga]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-12-28/espainiak_orduko_90_kilometrora_jaitsiko_du_ohiko_errepideetako_abiadura_muga.htm Fri, 28 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-12-28/espainiak_orduko_90_kilometrora_jaitsiko_du_ohiko_errepideetako_abiadura_muga.htm
Abiadura muga jaisteko asmoa gobernura iritsi orduko erakutsi zuten sozialistek. Puntukako gidabaimena ezarri ondorengo urteetan nabarmen gutxitu zen hildakoen kopurua, baina azken urteetan gorantz hasi da berriro, eta neurri gehiago hartzeko asmoa du Madrilek. PPren asmoa zen aldaketa handi bat egitea zirkulazio arauetan; PSOEk, berriz, erabaki du unean uneko moldaketak egitea, aldaketa handi bat egin ordez.

Gogoan izatekoa da neurri bat baino gehiago jarri dituela mahai gainean DGT Espainiako Trafiko Zuzendaritzak; besteak beste, iragarria du puntukako gidabaimenean moldaketak egingo dituela, eta sakelako telefonoa erabiltzeagatik zigor handiagoa izango dela: sei puntu kenduko dituzte, orain baino hiru gehiago. Drogen eraginpean gidatzearen edo alkohol probari uko egitearen parekoa izango da telefonoa erabiliz joatea. Whatsapp eta horrelako aplikazioen erabilerarekin daude bereziki kezkatuta: gidariek arreta galtzen dute, ez dute etengabe errepidera begiratzen, eta ezbeharrak izaten dituzte horregatik.

Kamioiak eta autobusak

Abiadurarekin dauka beste kezka nagusia Espainiako Gobernuak. Hala esan du Pere Navarro DGTko zuzendariak: «Bide segurtasunean, gai handia da abiadura: istripuak eragiten ditu, hil egiten du, edo zauri larriak eragin». Gehienezko abiadura mugak jaitsita istripuak gutxitzeko itxaropena du.

Espainiako arauek orduko 100 kilometroko muga dute ohiko bideetan, baldin eta bide bazterrak metro eta erdi badu; bazterra txikiagoa bada, orduko 90 kilometrokoa da muga. Aldaketarekin, denen muga izango da 90 kilometrokoa. Murrizketak eragingo die kamioiei ere: orain arte gehienezko muga orduko 90 kilometrokoa zuten, eta aurrerantzean, 80koa. Salbuespena egingo dute autobusekin, orain arte bezala segituko baitute 90eko mugarekin; «oso istripu gutxi» dituztelako erabaki dute muga hori ez jaistea.

Errepideen ardura duten erakundeek hilabeteko epea izango dute seinaleak egokitzeko. Itsasgarriak jarri ahalko dituzte orain arteko seinaleen gainean —orain hurrena hala egin zuten autobideetako abiadura muga behin-behinean orduko 110era jaistean—.

Herrigunean, 30eko muga

Espainiako Gobernuaren aldaketa hori bat dator Europako joerarekin, DGTk nabarmendu duenez. Batasuneko herrialde gehienek dute orduko 90 kilometroko muga. Badira hortik gorakoa dutenak —Erresuma Batua eta Alemania, adibidez—, baina azpitik daude gehiago. Suediak du mugarik apalena: orduko 70 kilometro.

Bigarren mailako errepideetan soilik ez, abiadura mugak herriguneetan ere moldatu nahi ditu Espainiako Gobernuak. Orduko 50 kilometrokoa da abiadura muga orokorra, nahiz eta hortik beherakoak ere ezartzen dituzten oinezko asko ibiltzen diren lekuetan. DGTren asmoa da norabide bakarra duten kaleetan orduko 30 kilometrokoa izatea muga. Aldaketa hori prestatzen ari dira, eta 2019an aurkeztekotan dira. Batera hartuko dituzte patinete elektrikoei buruzko neurriak ere.]]>
<![CDATA[Nafarroan euskaraz ikasi dutenek ez dute eskakizunik egiaztatu beharko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-12-26/nafarroan_euskaraz_ikasi_dutenek_ez_dute_eskakizunik_egiaztatu_beharko.htm Wed, 26 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-12-26/nafarroan_euskaraz_ikasi_dutenek_ez_dute_eskakizunik_egiaztatu_beharko.htm
Zeresana eman zuen Jaurlaritzaren dekretuak. PSE-EE zegoen gobernuan. Kritiko azaldu ziren euskalgintzako eta hezkuntzako eragile batzuk: ohartarazi zuten ez zela egokia euskara gaitasuna horrela aitortzea, aurretik zehaztu gabe zein diren irakastaldi bakoitzean eskuratu beharreko gaitasun mailak. Alegia, ez dela bidezkoa, adibidez, Batxilergoa D edo B ereduan egiten dutenei B2 maila aitortzea, aurretik finkatu gabe zer hizkuntza gaitasun lortu behar den Batxilergoa amaitzean.

Horretan izan dira mugimenduak azken hilabeteetan. Eusko Jaurlaritzak gogoeta txosten bat aurkeztua du hezkuntza legearen oinarri gisa, eta proposatu du B2 maila jartzea helburutzat DBHn. Hau da, baliokidetza taulan jarritakoa baino koska bat handiagoa —B1 maila aitortzen diete DBHko ikasleei—. Dekretua aurkeztean, PSE-EEk adierazi zuen «zuhur» aritu zela, eta bermatuta zegoela ikasleek euskara maila hori izatea.

Jaurlaritzara EAJ itzuli zenean ez zuen dekretua aldatu, nahiz eta Patxi Baztarrika sailburuorde zenak adierazi zuen «beste prozedura bat» jarraitu behar zela hori egiteko. PSE-EEk emandako argudioaren antzekoa erabiliko du orain Iruñeko gobernuak: eskolan ikasitakoari balio eman behar zaiola. «Pentsa liteke eskolatze prozesua euskaraz egin duen ikasle batek behar besteko hizkuntza trebetasunak lortu dituela, eta, beraz, ez duela beharrik beste proba baten bidez euskarako zenbait titulu eta ziurtagiri egiaztatzeko». Hala azaldu du prozedura hasteko dokumentuan.

Milaka ikasle

Milaka herritarrek izango dute aldaketaren eragina. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ikasketak 2008az geroztik amaitu dituztenei eragiten die dekretuak, Bigarren Hezkuntza D ereduan (euskaraz) edo B ereduan (erdia euskaraz) egin dutenei, eta unibertsitatean erdia behintzat euskaraz egin dutenei. Hiru herrialde horietan, DBHko ikasleen %92 eta Batxilergokoen %68 ari dira D edo B ereduan. EHU Euskal Herriko Unibertsitatean, ikasle berrien erdiak matrikulatzen dira euskaraz.

Nafarroan askoz mugatuagoa izango da eragina, nabarmen gutxiagok ikasten baitute euskaraz. B eredua oso bazterrekoa da, eta, beraz, D eredukoak izango dira onuradunak: DBHn eta Batxilergoan, lautik bat. Unibertsitatearen esparruan, NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoan bi gradu soilik egin daitezke euskaraz —Lehen Hezkuntzako irakasletza eta Haur Hezkuntzakoa—, eta gainerakoetan kredituen erdiak baino gutxiago dira euskaraz —baliokidetzatik kanpo leudeke, hortaz—.

Argitzeko dago Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren baliokidetzek elkarri eragingo ote dioten; alegia, adibidez, Nafarroan C1 maila aitortuko ote dieten gradua EHUn egin duten ikasleei. Gogoan izatekoa da lankidetza hitzarmen bat sinatua dutela bi gobernuek, eta egiaztagirien baliozkotasuna dela alorretako bat.]]>
<![CDATA[Aste eta erdiko grebara deitu dute sindikatu guztiek Kristau Eskolan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2018-12-22/aste_eta_erdiko_grebara_deitu_dute_sindikatu_guztiek_kristau_eskolan.htm Sat, 22 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2018-12-22/aste_eta_erdiko_grebara_deitu_dute_sindikatu_guztiek_kristau_eskolan.htm
Gatazka hasi zenetik bederatzi greba egin dituzte langileek. Parte hartzeari buruzko datuetan badago aldea —sindikatuen arabera, hiru langiletik bik bat egin zuten azken deialdiarekin; Kristau Eskolaren esanetan, hirutik batek—, baina eragin handia dute protestek. Gogoan izatekoa da gatazkan dauden ikastetxeetan 9.000 behargin inguru ari direla lanean, eta 120.000 ikasle dituztela. Guraso elkarteak kexu azaldu dira.

Elkar hartuta daude bost sindikatuak lan gatazkan: ELA, Steilas, CCOO, LAB eta UGT. Asteazkenean egin zuten azken batzarra, eta ez zuten pauso handirik eman.

Sindikatuen eskariak

Honako hauek dira sindikatuen eskari nagusiak: soldatak handitzea —diote %10 galdu dutela erosahalmena—; irakasleen lan zama txikitzea, ordu osagarriak erreserbatuta; haur hezitzaileen eta hezkuntza laguntzako espezialisten baldintzak hobetzea; eta langileen egonkortasuna bermatzea gelak ixtean. Azken horri dagokionez, gogoan izatekoa da jaiotza tasaren jaitsiera nabaritzen ari dela: ume gutxiago dago, eta jaitsiera sumatzen ari dira eskoletan.

Kristau Eskolak aitortua du eskari horiek «ulertzekoak» izan daitezkeela, baina Mikel Ormazabal zuzendariak dio ez dutela bitartekorik aurre egiteko. Finantzaketa publiko handiagoa eskatu dio Jaurlaritzari: «Kontziente izan behar du zein den egoera». Jaurlaritzak atea itxia dio eskari horri, esanez eskari guztiak ez direla finantzaketarekin loturikoak.

Itunpeko beste sare nagusian, ikastoletan, lan ituna sinatu zuten hilabete hasieran. LABek izenpetu du Ikastolen Elkartearekin.]]>
<![CDATA[Aste eta erdiko greba Kristau Eskolan]]> https://www.berria.eus/albisteak/160791/aste_eta_erdiko_greba_kristau_eskolan.htm Fri, 21 Dec 2018 10:07:02 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/160791/aste_eta_erdiko_greba_kristau_eskolan.htm ikastoletan akordioa egin dute.]]> <![CDATA[Egoiliarrek praktikak egitea nahi du EHUk, mediku euskaldun faltagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2018-12-21/egoiliarrek_praktikak_egitea_nahi_du_ehuk_mediku_euskaldun_faltagatik.htm Fri, 21 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2018-12-21/egoiliarrek_praktikak_egitea_nahi_du_ehuk_mediku_euskaldun_faltagatik.htm venia docendi baimena emango liekete: alegia, unibertsitate ikasketak emateko baimena.

Unibertsitateko gobernu kontseiluak atzo onartu zuen hirugarren euskara plana, 2022 artekoa. Bi zutabe ditu proposamenak. Batetik, euskarazko eskaintza areagotzea, batez ere hautazko ikasgaietan eta graduondokoetan. Bestetik, erabileran jartzea indarra: azken hamarkadetan ezagutzan egindako urratsen ondoren, erabilera handitzea nahi dute.

Hain justu, erabilerari dagokionez, neurketak egiteko asmoa du EHUk; esaterako, kaleko erabilera neurtzeko metodoa oinarritzat hartuta, ikasgelatik kanpo euskaraz zenbat egiten duten aztertzea. Lan hizkuntza gisa euskara zenbat erabiltzen duten ere aztertu nahi dute, eta enpresen esku utzitako zerbitzuetan —kafetegietan, fotokopiak egiteko lekuetan...— irizpideak betetzen diren aztertu.

Erabilera areagotzeko egitasmo batzuk egin dituzte azken hilabeteetan EHUn, Euskaraldiaren estilokoak. Bide horretan sakondu nahi dute, eta bide berritzaile batzuk abiarazi; esate baterako, bilerak euskaraz egiteko helburuz, intepretaziorako teknologiak baliatzen hastea. Interprest programa aipatu dute bereziki: aldi bereko itzulpena egiten du, kostu txikiarekin, sakelako telefono bidez.

Laneko arloari dagokionez, aldaketa batzuk badira hizkuntza eskakizunetan: Jaurlaritzaren irizpideak kontuan hartuta —postu bakoitzeko funtzioaren arabera zer eskakizun jarri behar litzatekeen zehaztu zuen—, postu batzuen eskakizuna igo egingo dute.

Nahitaezkoak lehentasun

Graduko ikasketak euskalduntzen urratsak egin dituzte azken urteetan, baina karrera batzuetan oraindik badaude derrigorrezko ikasgai batzuk ezin direnak euskaraz egin. «Horiek euskalduntzea da lehentasuna», diote txostenean. Euskaldundu beharreko ikasgaien planifikazioa egingo du unibertsitateak, eta jarraipena. Euskara planean jaso dute karrera bakoitzean zenbateko eskaintza lortu behar duten 2022rako. Hara: gaur egun, hiru karreratik bitan (%66) da euskarazko eskaintza gaztelaniazkoa adinakoa edo handiagoa, eta helburua dute bostetik lautan izatea (%80).

Planean bereziki aipatu dute medikuntzako graduaren egoera, eta ospitaleko praktikak euskaraz egiteko neurri gehiago proposatu. Kontuan izatekoa da azken hilabeteetan aldaketa gehiago egin dituztela gradu horretan: ikasleen %40 euskarazkoak izan daitezen bermatuko dute matrikulan, eta Galdakaoko ospitalea sartu dute praktiketarako sarean. Planaren arabera, euskaraz matrikulatzeko kanpaina egingo dute.

LAB sindikatuak kritikatu egin du euskara plana, zehaztasunik eta baliabiderik gabea delakoan.]]>
<![CDATA[Parisen ezezkoaren ostean, EEPk bere gain hartu ditu Seaskako lau postu eta erdi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/011/001/2018-12-21/parisen_ezezkoaren_ostean_eepk_bere_gain_hartu_ditu_seaskako_lau_postu_eta_erdi.htm Fri, 21 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1899/011/001/2018-12-21/parisen_ezezkoaren_ostean_eepk_bere_gain_hartu_ditu_seaskako_lau_postu_eta_erdi.htm
Urrats garrantzitsua da, Seaskako zuzendari Hur Gorostiagak azaldu duenez: «Azken urteetako egoera desblokeatu da. Urrats baikorra eta inportantea da». Mobilizazioekin lotu du EEPren erabakia. Gogoan izatekoa da protesta jendetsuak egin dituztela hilabeteotan Seaskako kideek: ministroen bisitetan mobilizazioak egin dituzte, Pauera eraman dituzte aldarriak, danborrada baten eran egin zuten mobilizazio bat... «Lortu dugu hautetsiak mugiaraztea».

Hamar, Seaskaren gain

EEPk 135.000 euroko diru laguntza emango dio Seaskari lau postu eta erdi horiek ordaintzeko. Erakundeek ordainduko ez dituzten hamar lanpostuak aurrekontuan txertatuak ditu Seaskak, «sakrifizio batzuk eginda», Gorostiagak ohartarazi duenez. Maileguetan sartu behar izan dute aurten ere.

Aurtengo ikasturteko afera bideratuta, Hezkuntza Ministerioarekin hitzarmen berria negoziatzen hasiko da Seaska aurki. Espero dute urtarrilean bertan egitea lehen batzarra. Negoziazio horri begira, eskari bat egin zuten ikastolek: ez izatea gobernuaren eta Seaskaren arteko negoziazio soila, baizik eta beste erakunde batzuk ere egotea mahaiaren bueltan. Lortu dute: Akitania eskualdeko eta Pirinio Atlantikoetako Departamenduko ordezkariek parte hartuko dute negoziazioetan, eta EEP bitartekari izango da.

Heldu den ikasturtean ere ikasle kopurua areagotu egingo dela iragarri du Seaskak: 150 bat ikasle gehiago izango dituzte, nahiz eta jaiotza kopurua etengabe jaisten ari den. «Irakasle gehiago beharko ditugu. Horretaz hitz egin behar dugu, lasaitasunez, eta ziurtatu postu horiek izango ditugula».]]>
<![CDATA[Zigorra bete duten erasotzaileak zaintzapean nahi ditu Espainiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/013/001/2018-12-20/zigorra_bete_duten_erasotzaileak_zaintzapean_nahi_ditu_espainiak.htm Thu, 20 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1857/013/001/2018-12-20/zigorra_bete_duten_erasotzaileak_zaintzapean_nahi_ditu_espainiak.htm
Andaluzian izandako hilketa matxista batek zurrunbilo handia sortu du Espainian. 26 urteko andrazko bat hil dute, Laura Luelmo izenekoa. Joan den asteazkenaz geroztik ez zuten haren berririk, eta astelehenean aurkitu zuten hilotza, mendi inguru batean, indarkeria zantzuekin. 50 urteko gizon bat atzeman dute, eta, Poliziaren arabera, aitortu du hilketa.

Atxilotutako gizona preso egona da, adineko emakume bat hiltzeagatik. Ez hori bakarrik: espetxe baimen batean emakume bati eraso egiteagatik ere zigortu zuten. Urrian atera zen kartzelatik.

Espetxealdi iraunkorra

Hilketak eragindako zurrunbiloa baliatu du eskuinak zigor handiagoak eskatzeko. PPk espetxealdi iraunkor berrikusgarriaren alde egin du. PPk berak onartu zuen, delitu larrienetarako. Espainiako Auzitegi Konstituzionalean dago gaia, eta hark ebatzi arte ez aldatzea erabaki du PSOEk, nahiz eta aurka agertua den. Urrats bat harago jo nahi du PPk orain, eta espetxealdi iraunkorra ezarri nahi du delitu gehiagoren zigor gisara.

Gobernuak, berriz, zigor kodearen 106. artikulua moldatu nahi du, «segurtasun gehiago izateko zigorra bete duten pertsona arriskutsuen aurrean». Artikulu horrek ezartzen du zer neurri har daitezkeen preso ohiak zaintzapean edukitzeko: eskumuturrekoak, heziketa jasotzea... Hori «sakondu» egin nahi du gobernuak.]]>
<![CDATA[Skolae hezkidetza proiektuak abian segitzea onartu du Auzitegi Nagusiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-12-19/skolae_hezkidetza_proiektuak_abian_segitzea_onartu_du_auzitegi_nagusiak.htm Wed, 19 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2018-12-19/skolae_hezkidetza_proiektuak_abian_segitzea_onartu_du_auzitegi_nagusiak.htm
Guraso batzuek jarri zuten salaketa Auzitegi Nagusian. Argudiatu zuten hezkidetza programa hori oinarrizko eskubideen aurkakoa dela. Bi eskubide aipatu zituzten bereziki: batetik, askatasun ideologikorako eskubidea; bestetik, seme-alabak norbere sinesmenen arabera hezteko eskubidea. Salatu dute, izan ere, «familien heziketa eskubidea» urratu egiten duela Skolaek, «genero ideologian doktrinatzea» duelako helburu. Uste dute hezkidetza horretarako «aitzakia» bat dela.

Gurasoen helburua zen epaileek salaketaren oinarriari buruz ebatzi bitartean Skolae bertan behera uztea. Ez dute lortu. Epaileek bi argudio eman dituzte eskaria atzera botatzeko. Batetik, azaldu dute ezin dela esan Skolae indarrean egoteak «kalte konponezina» dakarrenik; bestetik, ohartarazi dute familia gutxi batzuek jo dutela auzitara, eta, hortaz, «eskola planifikazioaren interes orokorra» lehenetsi behar dela.

Solana: «Justifikatua dago»

Auzitegi Nagusiaren erabakia ontzat jo du Maria Solana Hezkuntza kontseilariak. «Alegazioak egin genituen, eta erabat justifikatuta dago programak aurrera egitea. Skolae eteteak ez zuen justifikaziorik». Hala ere, kontuan izatekoa da auzitegia oraindik ez dela sartu salaketaren oinarrian, Skolaeren beraren edukietan: orain erabaki duena da ebazpena iritsi arte programa indarrean egotea.

Ehun ikastetxetan abian jarria dute Skolae, eta gobernuaren asmoa da zentro publiko guztietan ezartzea. Hainbat gai jorratzea du helburu: genero desorekak, jazarpena, edertasun kanonak, mitoak... Itunpeko eskolen kasuan, ez da derrigorrezkoa Skolae, baina proiektu bat eduki behar dute.

Polemika handia eragin dute Skolaeren bueltan, eta Hezkuntza Departamentuak salatua du jazarpena jasaten ari dela. Besteak beste, eduki pornografikoak dituzten gutunak jaso dituzte teknikariek. Gogoan izatekoa da Solana kontseilaria polizia babesarekin dagoela ekainaz geroztik; hiru aldiz sartu zaizkio bulegoan.]]>
<![CDATA[Auzitegiak ez du onartu Skolae hezkidetza programa etetea]]> https://www.berria.eus/albisteak/160647/auzitegiak_ez_du_onartu_skolae_hezkidetza_programa_etetea.htm Tue, 18 Dec 2018 07:31:33 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/160647/auzitegiak_ez_du_onartu_skolae_hezkidetza_programa_etetea.htm polemika handia eragin dute. Hezkuntza Departamentuak jazarpena salatu du Skolaerekin lotuta; besteak beste, eduki pornografikoak dituzten gutunak jaso zituzten. Gogoan izatekoa da Maria Solana kontseilaria polizia babesarekin dagoela. Jasaten ari diren egoera salatu zuen BERRIAn egindako elkarrizketa batean.]]> <![CDATA[«Elkarrekiko aitortza daukagu, eta horrela errazagoa da lankidetza»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2295/006/001/2018-12-07/elkarrekiko_aitortza_daukagu_eta_horrela_errazagoa_da_lankidetza.htm Fri, 07 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2295/006/001/2018-12-07/elkarrekiko_aitortza_daukagu_eta_horrela_errazagoa_da_lankidetza.htm
Zer moduz Euskaraldia?

Txapa eraman dut, baina ez dut aukerarik izan ariketa modu praktikoagoan egiteko, egunerokoan bezala euskaraz ibili bainaiz. Baina Algortan sentsazio berezia izan nuen, hainbeste jende txaparekin ikusita. Ariketak, gainera, oinarri bat utzia zuen 11 egun horien aurretik ere: ilusioa sortu du, eta erakutsi du sor daitezkeela harreman eredu berriak euskararen aldeko sinergiak lortzeko.

Eragile sozialak eta erakundeak bildu dira Euskaraldian. Azken urteetan sumatzen den aldaketaren lehen fruitua izan da?

Orain urte eta erdi Korrikan Santiago zubian egindako kilometroan irudikatu zen beste dinamika batean sartu beharko genukeela. Argazkietatik harago sortu dira gauzak. Hizkuntza politikaren eskumena duten Euskal Herriko erakundeek itun bat egin dute; horri euskalgintza lotuta, horrek erakusten du benetan borondatea egonez gero posible dela. Eraman ditzagun orain sinergia horiek hanka politikora: Euskaraldiak erakutsi du gizartean aldekotasun handia dagoela, baina aldekotasunak bakarrik ez gaitu normalizaziora eramango —aldekotasuna gutxietsi gabe diot hori—. Lankidetza egoki ikusi du jendeak. Sendotu dezagun orain beste hanka, aldekotasun sentsazio hori ez dadin horretan gera.

Giro hau, Euskaraldia bera posible zen orain dela bost urte?

Lortu dugu kontzientzia hartzea herri gogoak bakarrik ez duela hizkuntza normalizatuko, eta instituzioek bakarrik ere ez. Hara: Kontseiluak hori esan du, eta Eusko Jaurlaritzak ere bai. Esplizituki esaten ari gara, eta horrek ekartzen du elkarrekiko aitortza bat. Horrela errazagoa da lankidetza: hori oinarrizkoa da elkarlan harreman berrietarako.

Aitortza arazo bat zen, beraz?

Bai. Nahi badugu gure indarrek efektu biderkatzailea izatea, benetan lortu behar dugu konfluentziak egitea. Gauza bat da adostasunak eta desadostasunak egotea, eta beste bat, aitortza egitea. Ikusi beharko da desadostasunak non dauden, eta zerk daukan lehentasuna. Jar gaitezen mahai batean.

Eragileen eta instituzioen «konplizitatea» eskatu duzu. Iritsi da?

Harreman eredu berriek esan nahi dute badagoela nolabaiteko konplizitatea, bai. Baina konplizitate gorena, oraindik ez. Konplizitatea gehiago da esatea zer egitera goazen, zer komeni den hitz egitea... Harremanetan, bai, badaude eredu berriak. Eta aldaketa horren isla da Euskaraldia bera.

Kontseiluak mugitu du bere posizioa elkarlan hori lortzeko?

Nik, barrutik, ezetz esango nuke. Kanpoko batek igual aurkakoa esango dit. Uste dut antzekoak direla orain bederatzi urte esaten nituen gauzak eta oraingoak.

Hizkuntza eskakizunen dekretua aldatzekoa du Jaurlaritzak. Auzi horrekin eten daiteke Kontseiluaren eta Eusko Jaurlaritzaren arteko harreman on hori?

Ikasi behar dugu adostasunak eta desadostasunak kudeatzen. Kontseiluak uste du benetan iraulketa egin beharko litzatekeela: gero eta euskaldun gehiago gara, eta gizartean ez da alarmarik sortuko kontratazio berrietan elebidunak hartuko direla esanda. Ikus dezagun zer adostasun eta desadostasun ditugun. Ez gara ultimatumak ematen dituen eragilea.

Aldian-aldian egiten duzue bilerarik Jaurlaritzako arduradunekin?

Bai.

Hori berria da?

Bai, berria da.

Sinergiak lortzea aipatu duzu. Horri begira, argi dago euskalgintza barruan ere zein den bakoitzaren funtzioa? Adibidez, zer egin herrietako euskara elkarteek eta zer Kontseiluak?

Nik nahiko argi ikusten dut. Kontseiluari dagokio euskalgintzaren iritziz zer egin daitekeen proposatzea. Orain urtebete Kontseiluak ez zuen inolako arazorik izan manifestazio baten bitartez Nafarroako Gobernua babesteko. Aurten hainbat proposamen ere jarri ditugu mahai gainean. Herrietako elkarteek jarraitu behar dute espazio berriak eta tresnak sortzen, eta euskaltzaleak biltzen.

Eta engranajea lotua dago?

Gerta daiteke herri zehatz bateko euskaltzaleak Kontseilua urrun ikustea; herri bakoitzak ditu bere beharrak eta proiektuak, azkenean. Elkarte batzuk eta besteak ari diren herrien egoera desberdina da, gainera. Neurri handian boluntarioak daude elkarte horietan.

Euskalgintzaren iritzia ematea dagokio Kontseiluari, beraz. Eta aintzat hartzen da hark esandakoa? Badu indarrik lobby gisa?

Indartsuago egon liteke.

Eta egon da?

Ez dakit... Kontseiluak eragin du politiketan —eta ez dugu dominarik ezarri nahi horregatik—, baina oso kontziente gara askoz gehiago eragin beharko genukeela.

Zertan daude zailtasunak?

Panorama soziopolitikoan euskara erdigunera ekartzeko. Saiatu gara, adibidez, EAEko estatus politikoari buruzko eztabaidan sartzen. Irakurrita hasieran alderdiek egindako proposamenak, adostutako hitzaurrea eta oinarriak, 2018an oraindik hain lauso egotea euskararen gaia... Zerbait ez dugu ondo egin. Beste eskubide batzuek hartu dute zentralitatea, baina hizkuntzarenak, ez.

Hitz egin duzue horretaz EAJrekin eta EH Bildurekin? Haiek adostu dituzte oinarriak.

Bai. Gure proposamena maiatzean aurkeztu genuen, eta bilerak egin genituen EAJrekin, EH Bildurekin, PSErekin eta Elkarrekin Podemosekin. Esan genien gure proposamena guztiek onartzeko modukoa zela. Akaso, izan zitzakeen bi elementu desadostasunera eraman zezaketenak: batetik, juridikoki badakigu zer arazo dagoen hizkuntza bati lehentasuna ezartzeko —baina hori badagokio Kontseiluari—; bestetik ezagutzeko derrigortasuna —baina ondo azaltzen dugunean, argudiorik gabe geratzen dira: ezagutzeko betebeharra jartzeak konponduko lituzke hainbat mataza, adibidez hezkuntzan, eta euskara ikasteko doakotasuna ekarriko luke—.

Oraingoz, behintzat, ez dute aintzat hartu zuen proposamena...

Ez, oraingoz, ez. Hizkuntzaren gaian oinarri bakarra jarri dute. Kezka da horrekin ondoriozta daitekeen hizkuntzak eta hizkuntza eskubideek behar duten tokia izango dutela. Oso neketsua da euskara erdigunera ekartzea, eta horrek kezkatzen nau. Askotan entzuten da hizkuntzarena arazoa dela, aniztasunaren izenean...

Alderdi abertzaleez ari zara?

Oro har. Teorian, guztiei dagokie. Hizkuntza eskubidezkoa da, eta ezkerrean kokatzen den alderdi bati, abertzale izan edo ez, eskubide sozialei lotuta, badagokio defenditzea. Justizia, kohesioa eta berdintasuna aldarrikatu ditugu Nafarroan, adibidez. Esan digute aldatu egin ditugula aldarrikapenak. Ez. Saiatzen ari gara herritarrentzat ulergarriagoak izan daitezkeen kontzeptuak erabiltzen. Oinarria bera da: euskaraz bizitzeko eskubidea bermatu behar dela.

Hezkuntza legea eztabaidatzen hasiko dira aurki Eusko Legebiltzarrean. Hasierako gogoeta dokumentua gustatu zaizu?

Baditu elementu interesgarriak: lortu beharreko gaitasunak ezarri dira, adibidez. Ederki. Hurrengo urratsa egin behar da orain. Eta iritzi ezberdinak daude horri buruz.

Iritzi horien artean, bat: egoera soziolinguistikoaren arabera xedeak egokitzea. Ados zaude?

Inolaz ere ez. Aurrekoan Bingen Zupiria sailburuak argi esan zuen BERRIAn: B2 maila B2 da Azkainen, Tuteran, Barakaldon eta Zizurkilen. Kontua da leku batzuetan B2 hori erdiesteko inbertsio handiagoa egin behar dela. Kontziente izan behar dugu euskara egoera gutxituan dagoela, eta askotan ikasleentzat eskola dela euskarazko eremu bakarra. Ahal duena egiten du eskolak. Inbertsioa egin behar da. Oso injustua litzateke eremu soziolinguistiko batzuetako gazteei aukerak mugatzea.

Kontrakoa ere gerta daiteke? Alegia, gaztelania orduen kopurua areagotu beharra oso euskaldunak diren leku batzuetan?

Ez zait iruditzen. Gai hori behin baino gehiagotan ateratzen da, eta ez zait iruditzen B2 mailarekin arazorik dagoenik. Salbuespenera joaten gara askotan.

Kataluniako Generalitateak aldaketa hori jarri du mahai gainean, murgiltze eredua egokitzea.

Bai, eta kezkaz hartu dut. Hango gizarte eragileek ere bai. Txostena harriduraz irakurri dut.

Hemen halako zerbait egitea ez zenukete ondo ikusiko, beraz.

Ez.

Nafarroan euskararen legea aldatzeko probabilitatea zenbatekoa da zerotik hamarrera?

Errealistak izanda, ez dut aurreikusten aukerarik.

Porrota izango da?

Gorroto dut porrota hitza.

Desilusioa?

Bai. Baina niretzat desilusioa hasieran egon zen, 2015eko uztailean, negoziazioetan euskararen legea desadostasunen artean sartu zutenean. Bagenekien laukoak adostasuna lortu behar zuela. Bi parlamentarik 25en aldaketaren zutabe bat baldintzatzeko gaitasuna edo eskumena edukitzea, hori izan da desilusioa.

Eta uste duzu Nafarroako aldaketako alderdientzat ere «zutabe bat» dela euskara?

Gauzak aldatu dira? Agerikoa da: adibidez, euskalgintzari ateak zabaldu zaizkio. Baina herabea izan da: ea zer esaten duten. Lehen gobernuan zeudenek berdin-berdin kritikatzen dute: egon izan dira erabaki batzuk UPNk beste garai batzuetan hartu zituenak. Bestetik, Ezkerraren jarrera: gobernuarekin daude, baina ados ez daudenean, badakitenez irabazi egingo dutela parlamentuan, oposizioarekin bat egiten dute.

Egin duzue bilerarik aspaldi Ezkerrarekin?

Ez digute bilerarik ematen. Eskaerak egin, eta ez dute erantzuten.

Beldurrik badaukazu UPN gobernura bueltatuko balitz guztia bertan behera geratzeko?

Aukera hori hor dago. Kontua da UPNk bakarrik ez dituela 26 parlamentari lortuko. PSNk zer egingo du? Euskararen gaiarekin oso bortitz aritu da legealdi honetan. Herriak eremu ez-euskaldunetik mistora pasatzearen aurka bozkatu du, adibidez; aurreko agintaldian, berriz, alde. UPN iritsiko da 2003ko dekretuaren parekora, euskara ikusezin bihurtzeraino? Ez dakit. Gaur egungo dekretuak ere direnak dira. Postuetako balorazioak, adibidez, eskasak dira: 1994an indarrean jarri ez zen dekretu hark balorazio egokiagoak egiten zituen. Gaur egun, Tuteran, ingelesa jakitea gehiago baloratzen da euskara jakitea baino. Non dago eremu anglofonoa?]]>
<![CDATA[«Euskaraldia bide baten hasiera da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/004/001/2018-12-05/euskaraldia_bide_baten_hasiera_da.htm Wed, 05 Dec 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1928/004/001/2018-12-05/euskaraldia_bide_baten_hasiera_da.htm
Euskaraldia amaitu eta biharamunean, lankidetza argazkia egin zuten atzo, hain justu, Donostian. Duela urtebete Bilbon batu ziren, Euskaraldia iragartzeko, eta gisa berean eman zioten amaiera atzo, euskalgintzako eta instituzioetako eragileek, batasun irudiarekin.

Erakundeen aldetik, ekitaldian izan ziren, besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuorde Miren Dobaran, Nafarroako Euskarabideko zuzendari Mikel Arregi, eta EEP Euskararen Erakunde Publikoko eta Euskal Elkargoko kideak. Euskalgintzaren partetik, bertan izan ziren, besteak beste, Euskaltzaleen Topaguneko, Bai Euskarari ziurtagiriko, AEK-ko eta Soziolinguistika Klusterreko ordezkariak; beste eragile batzuetako arduradunak ere bai. Eta haiekin guztiekin batera, herriz herriko batzordeetan sustatzaile gisara parte hartu duten kideak. Haien jarduna goraipatu zuten bereziki.

Euskaraldia 11 eguneko ariketa izan da, eta, balorazioa egiteko, honako 11 gako hauei heldu diete:

1. MASIBOA

Antolatzaileek nabarmendu dute «aurreikuspen guztiak» gainditu dituela Euskaraldiak. Kontuan hartzeko zenbakiak izan dira: 400 herritan baino gehiagotan eratu dituzte batzordeak, 220.000 lagunek eman dute izena, antolakuntza lanetan milaka lagunek jardun dute boluntario modura herririk herri... «Ez dugu horrelako pareko ariketarik ezagutzen».

Hala ere, kopuruei baino gehiago, eraginari erreparatu nahi diote sustatzaileek: gizartean eduki duen babesari, lortu duen lekuari eta onarpenari. «Parte hartzaileetatik harago izan du eragina».

2. HASIERA

Lehen Euskaraldia izan da aurten. «Bide baten hasiera», antolatzaileen esanetan. Lehen urratsa izanik, helburua zen hizkuntza ohiturei buruzko gogoeta eragitea eta aldaketa zehatz batzuk lortzea. «Epe ertain edo luzeago batean askoz sakonagoa eta zabalagoa izango den aldaketa bat bultzatzeko lehen urratsa izan da».

3. ALDAKETA

Jendetza bildu du, baina antolatzaileek hasieratik ohartarazi zuten Euskaraldiaren nahia ez zela euskararen alde agertzea, baizik benetako aldaketak egitea. Uste dute oinarria jarri dela: «Bide luzea dugu oraindik egiteko, baina lehen bultzada honekin, frogatu da bideari ekin diezaiokegula». Ohartarazi dute, hala ere, euskara indarberritzeko gehiago egin behar dela, ez soilik herritarren hizkuntza ohiturak aldatzea. «Euskaraldiak elementu horietako batean eragiten du, ez guztietan».

4. NEURKETA

Lekukotasun ugari eman dituzte parte hartzaileek egunotan. Aldaketa lortu dute askok, horien arabera: «Herritar askok klika egin du: gogoeta eta portaera aldaketa eragin duen klik bikoitza». Klika izan du hain justu lelotzat datorren urteko Korrikak. Euskaraldiaren mezua ez da isilduko, beraz, datozen hilabeteetan. Areago, Euskaraldiak berak lanean jarraituko du: bizipen horietatik harago, eraginari buruzko ikerketa mamituko dute datozen hilabeteetan. Udan argitaratuko dute.

5. INERTZIAK

Erdararako joera iraultzea du helburu Euskaraldiak. Antolatzaileek nabarmendu dute joera horren «kontziente» izatea dela aldatzeko lehen urratsa. Euskaraldiko rolak baliagarri izan dira horretarako, haien ustez. «Ahobizi eta belarriprest rolak hemen geratzeko etorri dira; portaera horiek ibilbide luzea izango dute». Jendearen ahalegina goraipatu dute.

6. ULERMENA

Euskararen bilakaera soziolinguistikoa aztertuta, nabarmena da ezagutzan egindako aurrerabidea: gero eta jende gehiagok daki euskaraz —erdaraz aiseago egiten dute horietako askok—, eta ulertu ere, gehiagok. Horri balioa ematea izan da Euskaraldiaren ardatzetako bat: euskara ulertzen dutenek, nahiz eta ez hitz egin, erabilerari ekarpena egitea. «Agerian geratu da ulermenak ateak zabaltzen dituela». Parte hartzaileek txapa zeramaten, eta abantaila izan da. «Euskaraz egiteko aukera gehiago aurkitzea eta portaera proaktiboak zabaltzea ekarri du». Txapa jarri duten partaideen artean «konplizitatea» sumatu dute.

7. BIZIPENAK

Bi alde izan ditu hizkuntza ohiturak aldatzeko ariketak: oinarrian, ariketa pertsonala izan da, norbanakoen aldaketa helburu zuena, baina kutsu sozial handia izan du. Esperientzia berria izan da milaka herritarrentzat. «Horietako asko lorpen eta bizipen positiboak izan dira, baina zailtasunak ere egon dira tartean». Denek ez dute lortu inertziak aldatzea, edo ezintasun handiak izan dituzte, edo ahalegin handia eskatu die. Lehena izan da aurtengoa, eta lasaitasuna eskatu dute: «Denbora eta ahalegina eskatzen ditu inertziak apurtzeak eta ohiturak aldatzeak».

8. ELKARLANA

Berritasuna Euskaraldiaren ariketa bera, baina antolatzeko modua ere bai: elkarrekin aritu dira instituzioak eta euskalgintza. Aldaketa handia sumatu da azken bi urteetan, izatez. Lehen argazkia iaz egin zuten, Korrikan, Santiago zubian: kilometroa elkarrekin. Euskaraldia antolatzea izan da argazkiaren ondorengo ekintza bateratua. «Lan dinamika berriak eta sendoak» lortu dituztela azaldu dute, eta aurrera begira ere jarraitu nahi dute sistema horrekin: «Hizkuntzaren normalizazioan bide erakusle izan daiteke».

9. EUSKALGINTZA

Ilusio handia sortu du Euskaraldiak euskalgintzan, eta ehunka herritan osatu dituzte batzordeak, zazpi herrialdeetan. Milaka lagunek osatu dute sarea. Euskalgintzaren indartze hori baliatu nahi dute hemendik aurrera ere: «Tokian tokiko euskalgintza antolatu horrek hurrengo urteetan jarraitzea erronka da guretzat».

10. ENTITATEAK

Aurten norbanakoak izan dira ardatz Euskaraldian, baina entitateek ere izan dute tokia: bat egin dute ariketarekin, eta parte hartzera bultzatu dituzte beren kideak. Atxikimenduaz harago joan nahi dute sustatzaileek, ordea: neurriak nahi dituzte, entitateek jar ditzatela erraztasunak norbanakoek hizkuntza ohiturak aldatzeko. «Hizkuntza portaera horiek babestuko dituzten neurri zehatzak hartzea». Euskaraldiak hori izango du hurrengo jomuga.

11. ETORKIZUNA

Euskaraldia ez da amaitu: datozen urteetan ere egin nahi dute, lan ildo bat izatea nahi baitute. Bi arlotan indar egin nahi dute horretarako. Batetik, ahobizi eta belarriprest rolak «zabaltzen eta sakontzen»; bestetik, erakundeen eta gizarte eragileen arteko elkarlana sakontzen. «Eskutik jarraitzea behar-beharrezkoa da aldaketak gizartean txerta daitezen».]]>
<![CDATA["Aurreikuspen guztiak gainditu ditu Euskaraldiak"]]> https://www.berria.eus/albisteak/160108/aurreikuspen_guztiak_gainditu_ditu_euskaraldiak.htm Tue, 04 Dec 2018 07:33:16 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/160108/aurreikuspen_guztiak_gainditu_ditu_euskaraldiak.htm <![CDATA[«Nahikoa da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2018-11-30/nahikoa_da.htm Fri, 30 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2018-11-30/nahikoa_da.htm
Urduri dabil, nahiz eta zer moduz dagoen galdetzean «ongi» erantzun duen irribarre txiki batekin: «Ongi». Baina ez. «Nahi edo ez, nerbiosotu egiten zara: haserrea, amorrua... Inpotentzia ere bai, ezin zarelako ibili denei erantzuten». Zurrunbilo handia sortu da Skolaeren jiran: umeak sexu jolasetara bultzatzen ari direla, «doktrinatu» egin nahi dituztela... Gogor ari dira. «Edonola esaten direlarik gauzak, manipulatzen denean, kakazten denean... Nik asko sufritzen dut horrekin».

Denbora zeramaten presioa jasaten. «Hazte Oir taldearen mezuak, deiak, Change.org-n eskariak... Baina hau beste gauza bat da». Marra gainditu baitute orain.

Zer gertatu zen ekainean?

Hiru aldiz sartu ziren gure kabinetean. Itxita egoten da. Hiru astelehenetan, behar ez diren gauzak topatu genituen bulegoetan: txapa bat lehenik, giltzatako bat ondoren, mezuak zituen bandera bat... Ez dut detaile askorik eman nahi. Ikertzen ari dira. Mezuak lekuz kanpokoak ziren, baina, hortik harago, esan nahi zuen bazela norbait nahi bezala ibiltzen zena departamentuan, mezuak utziz. Eta horrekin zer esan nahi zigun. Bizkartzaina daramat harrezkero.

[Bi. Bi bizkartzainekin azaldu da hitzordura, Sarasate pasealekura. Beste garai bateko irudia dirudi. Tabernan sartu dira Solanarekin, eta atarian geratu dira gero.]

Nola daramazu?

Ekainean pasatu nuen trantzea. Ohitu naiz: bai ni, bai etxekoak. Umeek ez dute ulertzen —7 eta 5 urte dituzte—, baina gutxi ulertzen dute nire lanaz oro har. Dena zaku berean doa haientzat. Bizkartzainak goizean zain egoten dira etxean, eta laguntzen naute umeekin eskolara, departamentura, parlamentura, bisitetara... Nirekin egoten dira asteburuetan ere.

Kalean izan duzu arazorik?

Ez. Normalean, zoriontzeko geratzen naute, edo esateko ez dakit zer eskolatan zer afera duten. Tabernan jakiten ditut gauza asko. Ez dut aukera galtzen orain ere.

[Arazorik ez du izan, baina aitortu du esamesak entzun dituela. «Bada kritikatu nauenik: behar baino gastu handiagoa egiten ari naizela administrazioari». Udan izan zen: polizia babesarekin zebilen ordurako, nahiz eta horren berri eman gabe zegoen. «Igerilekura nindoala, norbaitek ikusi zituen foruzainak, eta badakit hori esaten aritu zela». Isilik jarraitu zuen, «hau ekiditeko». Baina azken tanta izan zen joan den astekoa, hitz egitera bultzatu duena: saileko berdintasun teknikariak, Skolaeren arduradunak, jasotako eskutitza. Eduki pornografikoak zeuzkan. Eskola baten izenean iritsi zen sailera, baina faltsutua zegoen bidaltzailea: ez zuten handik bidali, eta ez zen posta bidez iritsi. Norbaitek zuzenean eraman zuen.]

Nola daramate hau langileek?

Ekainean, tira: ikasturte amaiera zen, sanferminak gertu... Nahiz eta ikertzaileak bulegoan ibili ziren, oharkabeagoan pasatu zen. Orain kezka handiagoa daukat, batez ere berdintasun arloko langileekin. Ez da bidezkoa: aholkulariak dira, teknikariak, eta fundamentuz ari dira lanean. Eta hau jasan behar izatea ez da posible. Ez dut hori onartzen ahal.

[Presioa jasaten ari dira Skolaerekin ari diren langileak. «Sorgin ehiza», Solanaren esanetan. Parlamentuan izango da gaur, azalpenak ematen. Informazio gehiago eskatu diote UPNk eta PPk: profesional bakoitzaren izen-abizenak, ikasketak eta jardun esparrua.]

Harritu zaituzte Skolaeren edukiek? Zabaldu dutena —sexu jolasetara bultzatzen dituztela, adibidez— manipulazioa da dena?

Aitortu behar dut harritu naizela. Harritu, onerako. Kontatua zidatena baino hobea dela. Ez dugu kezkatzeko moduko ezer aurkitu. Harritu gaitu nolako potentzialitatea duen. Esperientzia bera bakarrik oso ona izan daiteke; igual ez dira lortzen ahal aurreikusitako irakaspen guztiak, baina seguru aurrerapausoa emango dutela.

Baduzu kezka Nafarroako eskoletan nolako hezkidetza eredua emango ote duten gaur egun?

Ez da ematen: ez dago hezkidetza sistematizaturik, ordenaturik, irakastaldi guztiei zuzendutakorik. Ez da berdintasunean hezten. Batzuek proiektu zehatz batzuk dituzte, berdintasunean ikastaroak egindako irakasleak, edo bizitza osoa feminismoan daramatenak eta adituak direnak. Baina boluntarismoaz ari gara. Orain arte hori izan dugu. Diagnostiko sakona egin zen. Onartu behar da egoera.

Eskoletan zer giro nabari duzu? Aurkakotasuna sumatzen da?

Bazen giro lasaia eta ona: guraso gehienak Skolaeren alde agertu ziren. Baina nola ez den gelditzen Skolaeren aldeko guda santu hau, gero eta zarata gehiago dago, zurrumurru gehiago: «Hainbeste esan eta salatu, igual arrazoi izanen dute». Badira hasieratik atzerago ibilitako irakasleak, gogo gutxirekin hartu zutenak: «Ez datorkit ongi... Hobe datorren urterako uztea...». Esan genuen hiru urtean nahi genituela eskola guztiak sartu. Ez da malgutasun gutxi.

Eusten diozu hiru urteko horri?

Bai. Argi dugu eskola guztiek hezkidetza eman behar dutela: hezkuntza sistema osoan ezarri behar da. Eta ez guk erabakita: legeak dio. Arduraz jokatu dugu, eta behingoz urratsa egin legeek diotena eskolara ekartzeko. Legea denentzat da: denek egin behar dute.

Eta egiten ez badute?

Egin behar dute. Ez badute egiten, ikusiko dugu. Gure ardura da hori kontrolatzea, eta ikuskaritza zerbitzuaren bitartez egin behar da: Hezkuntza Departamentuari dagokio kontrolatzea ea eskola guztietan behar bezala hezten den berdintasunean, baliatutako materialak egokiak ote diren, eta irakasleek behar bezalako formakuntza duten. Beste gauzekin bezala.

[Ikastetxe batzuekin arazoak dituzte. Publikoekin ere bai, Solanak aitortu duenez. Irmo erantzun du: «Publikoko patronala gobernua da: berdin egiten dugu gainerako gauzetan. Kasu honetan, ez?». Gutxiengoa direla dio.]

Zer diote Skolae jarri nahi ez duten irakasleek? Zer argudio?

Gaizki-ulertuak sortu direla aprobetxatu dute: «Behin kontseilariak esan zuen... behin presidenteak esan zuen... ez omen dela derrigorrezkoa». Ea: idatzita dago, emanak daude jarraibideak, bilerak eginak. Hamaika aukera izan dute galdetzeko. Derrigorra da formakuntza, beste arlo batzuetan bezala. Besteetan inork ez du eragozpenik jartzen, baina hau «ez datorkit ondo». Ezin da onartu. Eskolaz kanpoko arrazoiak dituzte.

[Tafallako kasu bat ekarri du gogora. Irakasle bat kanporatu zuten aurreko ikasturtean, eskolan komentario homofoboak egiten zituelako. Elizako sektore baten inguruko maistra bat zen.]

Pentsatu duzu gotzainarekin hitz egitea? Nabarmena da Elizak baduela zerikusia honetan...

Pentsatzen ari naiz zer egin. Bada esaten didanik hitz egiteko, baina ez daukat argi. Gurekin ez dira harremanetan jarri, nahiz eta, antza denez, kezkatuak dauden. Ikusita zenbait apezek zer egin duten, badute kezka. Skolae ez den zerbait ari dira erabiltzen, erabat manipulatua. Kontakizun oso bat asmatu dute. Dioten hori ez da Skolae.

[Mugimenduak egin ditu Elizak. Hitzaldiak ematen hasi da: artzapezpikutzak hilaren 10ean antolatu zuen saio bat genero ideologia kontzeptuaz, eta Skolaeren aurkako ekitaldi bilakatu zen, hedabide ultrakatolikoek jaso dutenez. Hainbat apaiz ere ari dira. «Ez dakit arduraz jokatzea den hori», ohartarazi du Solanak. Bizikidetzarekin lotu du: «Aztertu beharko litzateke amorru, gorroto, sumin honek zer eragin duen. Ikusi dugu gauza asko daudela konpontzeko: urrun gaude errespetua eta tolerantzia adieraztetik eta jorratzetik». Eta oposizioari begiratu dio: «Egiten diren gauzek ondorioak dituzte. Pixka bat jaitsiko bagenu tonua denok...».]

Babes mezu asko jaso dituzu. Oposiziotik ere bai?

Maila pertsonalean, batek helarazi dit elkartasuna: Alberto Catalanek [UPN]. Beste inork ez.

Eta hau dena azaroaren 25aren bueltan.

Hedabideetan ikusi ditugu datu oso kezkagarriak. Eta? Horrekin aski? Denon ardura da. Igandean kalean egon nintzen, manifestazioan, eta jendeak eskatzen du. Leloetako bat hau izan zen: Bortxaketa gutxiago, Skolae gehiago.

[Euskaraldia ere bada, eta ahobizi txaparekin dabil Solana. Horri buruz galdetuta, alderaketa egin du: «Berdintasunarekin bezala gertatzen da euskararekin. Amets Arzallus entzun nuen aurrekoan: euskara erdigunera ekarri arte denok gaudela alde, baina erdigunera ekartzean hasten direla arazoak. Gauza bat dela euskararen alde egotea, eta beste bat, politikak egitea». Hori ikusten du Skolaeren auziaren oinarrian: «Denok gaude berdintasunaren alde, bortizkeriaren aurka, baina benetako aurrerapausoa eman behar denean, praktikara igaro behar denean, ez dago adostasunik».]]]>