<![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 22 Nov 2018 12:35:24 +0100 hourly 1 <![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Lana eskatzen du: orain dator zailena»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/006/001/2018-11-22/lana_eskatzen_du_orain_dator_zailena.htm Thu, 22 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1876/006/001/2018-11-22/lana_eskatzen_du_orain_dator_zailena.htm
Ehunka herri, milaka lagun. Espero zenuten halako erantzuna?

Espero baino gehiago izan da. Bi fasetan gertatu da. Lehenik, herrien inplikazioa: proposatu genuen batzordeak osatzea euskalgintzako eragileekin, euskaltzale norbanakoekin eta erakunde publikoekin. 400 udalerritan Euskaraldia egin ahal izatea imajinatu baino gehiago izan zen. Horren ondorio da orain milaka pertsonak ematea izena. Orain ikusi behar: kontua ez da izena zenbatek ematen duten; orain tokatzen da izena eman dugun horrekin koherente jokatu, eta ariketa egitea.

Eta horrekin baduzue kezkarik?

Ariketa bat da, eta jardutea eskatzen du, ahobizi edo belarriprest jardutea. Ahobizi bazara, ulertzen duten guzti-guztiekin euskaraz egitea, ezezagun guztiei euskaraz egitea eta ulertzen badute hala jarraitzea. Belarriprest bazara, ingurukoei aktiboki esatea zurekin euskaraz aritzeko. Ez da hutsaren hurrengoa. Lana eskatzen du, ahalegina, kontzienteki egitea. Izena ematea da ia errazena. Gogoeta eginda heldu bagara, zer aldatu nahi dugun, egin dezakegu. Orain dator zailena.

Euskaraldirako bi rolak egoki ulertu ote ditu jendeak?

Rolak berriak dira. Ahobizi euskaltzale aktibo hori da, lehen ere ezagutzen genuena, baina beti eusten diona euskarari, baita ele biko elkarrizketetan ere. Belarriprest rola oso ezezaguna izan da orain arte; jende asko dago euskaraz gehiago egin nahiko lukeena, besteei gonbidapena egin nahi diena. Gaitasunarekin lotzeko joera daukagu. Ematen du gutxietsi egiten dugula belarriprest figura: ahobizi dela euskaldunok egin beharrekoa, eta belarriprest bigarren mailakoa dela, ahobizi izatera ausartzen ez direnentzat. Bagenekien hau zabaltzea epe luzeagoko lana dela, eta kostako zela ulertzea. Uste dugu 11 egunean kasu praktikoak ikusita ohartuko garela zer den bat eta zer bestea.

Espero zenuten desoreka hori,, alegia, izena eman dutenetan bostetik lau ahobizi izatea?

Ez. Ahobizi figura errazago ulertzen da, eta errazago aitor daiteke ahobizi izango garela; gero, hala ere, eutsi egin behar zaio ariketari. Belarriprest izateko moduan jende asko dago Euskal Herrian, eta, beharbada, ez gara heldu guztiak aktibatzera edo ez da erabat ondo ulertu ariketa zein den. Orekatuagoa izatea espero genuen. Orain ikusiko da ahobizi txaparekin kalera ateratzean inork esaten ote duen: «Uf, nik oraingoz hobe dut belarriprest izatea». Aldaketa hori egitea zilegi da.

Zuk zeuk zer rol izango duzu?

Ahobizi izango naiz. Baina nire lankide guztiak ez dira hala izango, eta bakoitzak ditu bere arrazoiak. Zalantzarik ez dago oso euskaltzale aktiboak garela eta asko sinesten dugula honetan, baina belarriprest izango dira. Horrek esan nahi du sinesten dugula biak direla beharrezkoak.

Asko nabarmendu dute Euskaraldia lankidetzan egin dela. Zer balorazio egiten duzu horretaz?

Oso ona. Duela urte eta erdi baino aurreratuago gaude. Helburu komun hau jarri dugu, eta elkarrekin ari gara lanean, konfiantza giroan. Badakit kanpotik ikusita batzuetan zaila dela sinesten, baditugulako gure motxilak, baina ari gara. Euskaraldia hasteko panorama hau bada, horregatik da, neurri handian. Herrietan, kasu batzuetan errazagoa izan da lankidetza, eta besteetan, zailagoa. Edonola ere, sinetsita nago lankidetza handiagoa behar dugula, eta euskalgintzan ari garenok, helburu bat partekatzen badugu, ez daukagula luxurik geure artean mokoka ibiltzeko. Bakoitzak bere funtzioak ditugu; batzuetan, lankidetzan aritu beharko dugu, eta besteetan, ez; kritikoak izan behar dugu izan behar dugun guztian, alde batetik eta bestetik, geure ardura ere bai baita. Baina sinesten dut lankidetza eredu hau gehiagotan ere beharko dugula pausoak eman nahi baditugu.

Euskaralditik harago ere joan daiteke lankidetza hori?

Bai. Frogatzen ari gara posible dela gauzak beste modu batean egitea. Beharbada, euskalgintzako beste esparru batzuetan ere egin ditzakegu horrelako probak.

Euskara elkarteetan-eta nabari da aldaketa? Jende gaztea badabil antolakuntzan.

Bai, hori esaten ari zaizkigu: jende berria ikusten ari direla, inplikatuta dagoen jendea, ez une jakin batean laguntza ematen duena. Herrietan sumatzen da hori. Belarriprest figurak asko lagundu duela gerturatze horretan. Aurrekoan, hamaikako batean dagoen belarriprest batek esan zidan: «Nik jada lortu dut: hamaikakoan nagoenez eta publikoki erakutsi dudanez belarriprest naizela, jendeak euskaraz egiten dit». Halako jendea gerturatu da batzordeetara, eta bere lekua aurkitu du.

Itxaropen handia sortu du Euskaraldiak. Itxaropen gehiegi?

Ilusioz gaude, sinetsita gaudelako honek balio dezakeela urrats batzuk egiteko: bai euskalgintzan barnera begira, bai hizkuntza ohiturak aldatzeari begira. Baina zuhurtziaz ere bagaude: 11 egunak pasatuko dira, eta guk helburua hurrengo egunetan daukagu. Hau entrenamendua da, hamabigarren egunetik aurrera hizkuntza ohiturak aldatzen jarraitzeko. Zuhurtziaz, nahi dugu bide horrek aurrera egin dezan. 11 egunean ez dugu lortuko mundua aldatzea. Baina benetan pentsatzen dugu palanka batzuk alda daitezkeela, eta elkarrekin komunikatzeko eta bizitzeko dauzkagun arau horietan egin ditzakegula aldaketa batzuk, Euskal Herri osoan izan dadin posible euskaraz erosotasunez hitz egitea.

Abenduaren 4a nola irudikatzen duzu? Neke apur bat nabari daiteke?

Neke puntua egotea normala izango da, denbora luzea daramagulako lanean: ehunka euskaltzale ari dira hau martxan jartzen, eta normala izango da nekatuta egotea. Baina irudikatzen dut sentsazio atsegina edukiko dugula, zer edo zer aldatu izanaren sentsazioa, salto kualitatibo bat eman izanarena. Nekea pasatuko da egun batzuetara, eta ikusi behar bestea mantentzen den: urrats hori egin den, palanka horiek aktibatzen jarraitzen dugun.]]>
<![CDATA[Dimititu eta astebetera, deklaratzera deitu dute Osakidetzako buru ohia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2018-11-22/dimititu_eta_astebetera_deklaratzera_deitu_dute_osakidetzako_buru_ohia.htm Thu, 22 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2018-11-22/dimititu_eta_astebetera_deklaratzera_deitu_dute_osakidetzako_buru_ohia.htm
Mediku espezialisten probak daude zalantzan. Anestesia arloko oposizioekin sortu zen harrabotsa: azterketa egin baino lehen, notariotzara jo zuten hautagai batzuek, eta idatzita utzi zuten nortzuek gaindituko zuten proba. Asmatu egin zuten. Haren ondotik iritsi ziren gisa horretako salaketa eta zantzu gehiago. Azterketetako emaitzekin egindako estatistikek erakutsi zuten espezialitate batzuetan deigarriak zirela emaitzak: batzuek oso nota handia zuten, eta besteek, oso txikia. Iruzur salaketak hastean Osakidetzako langile batzuen testigantzak bildu zituen BERRIAk, eta berretsi zuten horrelakoak ohikoak izan direla urteetan, ez direla orain soilik gertatu.

Susmopean hogei espezialitate baino gehiago jarri zituzten sindikatuek, baina Osakidetzak zortzi ikertu zituen. Barne ikerketa bat egin zuen, eta lautan ikusi zituen «akatsak». Hiru espezialitatetako azterketak berriro egitekoak dituzte: Anestesia, Kardiologia, eta Angiologia eta Kirurgia Baskularra. Traumatologiako prozesua behin-behinean eten zuten.

Joan den astean egin zuten auziari buruzko azken agerraldia legebiltzarrean Mujikak berak eta Jon Darpon Osasun sailburuak. Besteak beste, proposatu zuten aldaketak egitea hautaproben sisteman: epaimahaietan kide gutxiago egotea eta haiek zozketa bidez hautatzea, adibidez. Osakidetzan bertan egiturazko aldaketak egingo dituzte: Giza Baliabideen Zuzendaritzaren barruan, hautaproben arloa sortuko dute.

Ikerketa batzordea

Neurriak iragarri eta hiru egunera, joan den ostegunean, Osasun Sailak jakinarazi zuen Mujikak dimisioa eman zuela. Ohar berean jakinarazi zuten ordezkoa zein izango zuen ere: Juan Luis Diego Casals. Lehendakaritzan ari zen ordura arte, koordinatzaile gisa.

Mujikaren dimisioak zuzeneko eragina izan du oposizioetako salaketen auzian. Eusko Legebiltzarrean ikerketa batzorde bat sortzeko proposamena egina zuen EH Bilduk, eta Elkarrekin Podemos alde agertua zen. Batzordea sortzeko, baina, PPren babesa behar da. Mujikaren dimisioarekin konforme geratu da, ordea, alderdi hori, eta ez du ikerketa batzordea sortzea babestuko. Legebiltzarreko bidea eten egin da, beraz.

Beste ikerketa ildo batzuk, bai, zabalik dira. Batetik, EAEko Arartekoak hasia du ikerketa bat susmopean dauden espezialitateei buruz, eta urtea amaitzerako du txostena egitekoa. Bestetik, esparru judizialean, EAEko fiskal nagusiak hasitako ikerketa. Osasun Sailak berretsi du asmoa daukala bi ikerketekin «kolaboratzeko».]]>
<![CDATA[Ikasleen hizkuntz maila aztertu eta «konpentsatzea» nahi du Espainiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2018-11-21/ikasleen_hizkuntz_maila_aztertu_eta_konpentsatzea_nahi_du_espainiak.htm Wed, 21 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2018-11-21/ikasleen_hizkuntz_maila_aztertu_eta_konpentsatzea_nahi_du_espainiak.htm
Finean, LOMCEren aurreko legera bueltatu nahi du aldaketarekin Isabel Zelaa ministroak, LOE legera —Zapateroren gobernuarekin onartu zuten hezkuntza lege hura—. Horretarako, bertan behera utziko ditu LOMCEren neurririk polemikoenak: errebalidak, Madrilek agintzea ikasgai nagusien curriculuma, erlijioak kalifikazio nagusietarako balio izatea... Neurri berriak ere badira mahai gainean; besteak beste, mugatu egin nahi dute maila errepikatzea, «salbuespena» izan dadin. Hezkuntzako adituen artean zabaldua da maila errepikatzea ez dela neurri eraginkorra gaur-gaurkoz, eta horri heldu dio ministerioak ere: «negatiboa» dela. Laguntza ezarri beharko diete ikasle horiei.

Proposamenaren arabera, erkidegoek zeresan handiagoa edukiko dute LOMCErekin baino: curriculumean, adibidez, %55 ezarriko du Madrilek aurrerantzean, LOErekin bezala. LOMCErekin, ikasgai nagusien curriculuma Espainiak ezartzen zuen —Jaurlaritzak auzitara jo zuen, baina salaketa atzera bota zuen auzitegiak—.

Erkidegoen esku

Hizkuntzekin lotua da erkidegoen eskumenetako aldaketa nagusietako bat. Kataluniako murgiltze eredu orokortuaren aurkako neurriak jaso zituzten LOMCEn; besteak beste, gaztelaniazko eskola pribatura jo nahi duten gurasoei Generalitateak pagatzea matrikula. Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuen hori.

Murgiltzeari atea zabalik utziko dio LOMCEren aldaketak. Gaztelaniaz ikasteko eskubidea aipatu dute testuan, baina erkidegoen eskuetan utzi dute «zer proportziotan» eman eskolak gaztelaniaz eta hizkuntza koofizialean. Areago, ministerioak aukera gisa utziko nahi du erkidego barruan proportzio desberdinak jartzeko, «egoeraren» arabera egokitzeko.

Hizkuntza mailarekin lotuta, badago beste berritasun bat proposamenean: eskola bakoitzak aztertzea zein den bere ikasleen gaitasuna, «horrela berma dadin ikasle guztiek lortzen dutela eskatutako gaitasuna gaztelaniaz eta hizkuntza koofizialean». Aldaketa hori hala onartzekotan, eragin handia izango luke euskararen irakaskuntzan; izan ere, egungo azterketen arabera, ia ikasleen erdiek euskaraz ez dute lortzen «eskatutako gaitasuna».

Eusko Jaurlaritzak, hain zuzen ere, zehaztu egin nahi du ikasleei zer gaitasun eskatu euskaraz eta gaztelaniaz: B2 maila ezarri nahi du helburutzat derrigorrezko eskolaldiaren amaieran. ISEI Irakats-Sistema Ebaluatu eta Ikertzeko Erakundeak aurten bertan emandako datuen arabera, 14 urterekin Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikasleen %45ek ez dute beharrezko euskara mailarik. Eta, areago, arlo horretan atzerapausoa nabaritu du Jaurlaritzak.

Zelaaren proposamenak dio hizkuntza maila aztertu ondoren ikusiz gero «hutsuneak» daudela ikasleen gaitasunean, «konpentsatu» egin behar dela maila txikieneko hizkuntza. Euskal Herriko kasuan, kasu gehienetan euskara da «hutsuneak» dituen hizkuntza ikasleen gaitasunari dagokionez, baina, formula horrekin, aukera ireki dute gaztelaniaz zailtasunak dituzten ikasleei ere «konpentsatzeko» neurriak jartzeko. Izatez, Zelaak berak planteamendu hori egin zuen Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu zen garaian: egoera soziolinguistikoaren arabera moldatu behar zela ikastetxearen jarduna. Beste alderdi batzuek ere planteamendu hori egin dute hezkuntza legeari begira.

LOMCE aldatzeko aurreproiektua landu du ministerioak, baina tramitazioak luze joko du oraindik. Alegazioak jartzeko epea izango da, eta lege proiektua onartu beharko du gobernuak. Parlamentuak izango du azken hitza. Ikusteko dago bozak aurreratuz gero zertan geratuko litzatekeen. Nolanahi ere, neurri irmoena, errebalidena, etenda daukate jadanik.]]>
<![CDATA[Azterketa Euskaraldiari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2355/006/001/2018-11-20/azterketa_euskaraldiari.htm Tue, 20 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2355/006/001/2018-11-20/azterketa_euskaraldiari.htm
Uxoa Anduaga da ikerketaren koordinatzailea, eta Pello Jauregi proiektuaren zuzendaria -hura aritua da, besteak beste, Eusle metodologian eta Lasarte-Orian egindako egitasmoan-. Hizkuntza ohituretan eragitea du helburu Euskaraldiak, eta ikerketak ere horri erreparatuko dio: «Egunerokoan gure ingurukoekin ditugun ahozko harremanetan zein hizkuntza erabili ohi dugun: etxekoekin, lanean, erosketetan, kalean, lagunekin...», azaldu du Anduagak. Zehazki, ikerketarekin jakin nahi dute Euskaraldiak nolako eragina duen ohitura horiek «euskararen alde» aldatzeko.

Egindako aurreikuspenen arabera, datorren uda aurretik kaleratuko dituzte ikerketaren emaitzak. Euskal Herri osoko datuekin batera, inguru soziolinguistiko bakoitzekoak ere emango dituzte. Herri batzuek, gainera, beren emaitzak eskatu dituzte. Ikerketaren ondorioak «hausnartzeko» aukera eman nahi du klusterrak.

Lasarte-Oriako emaitzak

Lasarte-Orian (Gipuzkoa) egindako ikerketaren traza izango du Euskaraldiarenak. Hiru fasetan egin zuten hura ere: egitasmoa abiatu aurretik, egin eta berehala, eta hiru hilabeteren ondoren. «Tarte horretan Euskaraldia gertatuko da, eta, beraz, ikusiko dugu parte hartzeak aldaketa horietan eragin duen». Erabileran gorakada izan zela erakutsi zuten Lasarte-Oriako emaitzek: hogei puntu igo zen ahobizien erabilera. Egitasmo aurretik erabilera %62koa zen izena eman zutenen artean; egin eta segituan, %84koa; eta hiru hilabetera, %81ekoa. Aintzat hartzekoa da datu aitortuak direla, ez neurketa bidez lortuak.

Euskaraldiaren azterketan ere datu aitortuak jasoko dituzte: parte hartzaileek zer dioten beren erabilerari buruz. Emaitzen baliagarritasuna kantitateak ekarriko du, Anduagaren esanetan: «Oso argi dugu datu base handi bat lortzeak emango diela sendotasuna ikerketaren emaitzei. Horretarako, lortu behar dugu ahalik eta jende gehienak betetzea hiru galdetegiak». Borondatezkoa da inkesta betetzea, eta horrek badakar arrisku bat: soslai jakin bateko parte hartzaileek erantzutea. Anduagak dio «ahalegin berezia» egiten ari direla ahalik eta gehienek erantzuteko. «Edozein kasutan, beste ikerketa askotan bezala, ondorioak irakurtzean kontuan hartu beharko da erantzutea borondatezkoa izan dela».

Lehen galdetegia bidali diete parte hartzaileei. Gaur egun dituzten hizkuntza ohiturei buruz galdetu diete: euskaraz aritzen ote diren hainbat eremutan, lehen hitza euskaraz egiten ote duten, erdaraz erantzuten dietenean zer egiten duten... «Galdetegiak betetzen errazak dira, eta denbora gutxi eskatzen dute». Euskaraldia amaitu orduko bidaliko dute beste bat, egitasmoaren berehalako eragina aztertzeko; eta hirugarrena, martxoan, aldaketa zertan geratu den jakiteko.

Horrekin batera, ikerketa kualitatiboa egingo dute: «Iritziak, inpresioak eta bizipenak nolakoak diren aztertuko dugu». Horretarako, lagin bat diseinatu dute, eta herri batzuk hautatu: antolakuntzan aritu direnen eta parte hartzaileen iritziak jasoko dituzte.

Orain arteko proiektuek -Lasarte-Oriakoak eta Aldahitz egitasmoak, adibidez- erakutsi dute baietz, posible dela ohiturak aldatzea. «Ikusi da aste batzuetako esku hartzeak lor dezakeela zenbait ohitura luzera begira aldatzea». Euskaraldiak, ordea, baditu desberdintasun batzuk: nagusia, Euskal Herri osoko egitasmoa izango dela, leku desberdinetan egingo dutena, eta milaka lagunek parte hartuko dutela. «Ikusi nahi dugu hain eremu zabalean egingo den ekimenean ere lortzen den hizkuntz ohiturak aldatzea».

Bihar: Herriz herriko prestaketa.]]>
<![CDATA[«'Belarriprest' aktiboa izango naiz»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1969/012/001/2018-11-18/belarriprest_aktiboa_izango_naiz.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1969/012/001/2018-11-18/belarriprest_aktiboa_izango_naiz.htm
Hizkuntza Politikako sailburua belarriprest izango da. Zergatik?

Bizi naizen inguruan ez da batere erraza euskaraz hitz egitea; etxean bai, baina hortik kanpo, Bilbon bizi naizen auzoan oso zaila da. Haur eta gazteekin beti naiz ahobizi. Belarripresten ariketa egin nahi dut; euskara gehiago entzun, eta gonbidapen modura erabili nahi dut, gaitasuna duen edozeinek euskaraz egin diezadan. Belarriprest aktiboa izango naiz: hitz egitean, lehen pausoa ematean, euskaraz egingo dut.

Nola ariko zara legebiltzarrean?

Aurrez aurreko komentarioetan edo galderei erantzutean, besteak aukeratutako hizkuntzan erantzuten dut; aurkezpenetan, euskaraz egiten dut zatirik handiena.

Itzultzaileak daude: ez dago batere arazorik euskara ulertzeko.

Bai, baina komunikazio gaitasunean ere sinesten dut. Elebiduna naiz, eta ez daukat arazorik batzuekin gaztelaniaz hitz egiteko.

Euskaraldia zertan nabarituko da Jaurlaritzaren jardunean?

Akuilu gisakoa izan daiteke, berez eta egituraz egin behar ditugunak egiteko. Planteatu dugu euskara planak ezin direla izan euskara arduradunen kontua; Jaurlaritzan, ez lukeela izan behar Hizkuntza Politikako Sailaren eginkizuna. Sail bakoitzak hartu beharko du konpromisoa. Horretan lagunduko du Euskaraldiak.

Beste sailburuak prest ikusten dituzu akuilu lan hori egiteko?

Gehienak, bai. Euskaraldia modu naturalean sartu da; ez soilik euskaldunen artean: euskaraz bizitzeko gaitasunik ez dutenek ere ongi hartu dute. Jarrera ona ikusten dut sailburu gehienengan: erraztasun handiagoa dute batzuek, beste batzuek baino; beren aldetik gehiago jartzen dute batzuek.

Kezka agertu dute batzuek, Euskaraldiarekin herritarren bizkar utzi nahi duzuela erantzukizuna.

Ez gaude gure erantzukizunak inoren esku uzteko moduan: obligazio batzuk dauzkagu, Euskararen Legeak herritarrei emandako eskubideen ondorioz. Gure eginkizuna da eskubide hori bermatzea era progresiboan. Ezin dugu erantzukizun hori kendu. Badakigu eredugarri izan behar dugula. Helburu ipini dugu euskara lan tresna gisa erabiltzea, eta horrek eginkizun batzuk ezartzen dizkigu: gure arteko harremanak euskaraz izatea gero eta gehiago, euskara gaitasuna duten langileei erraztea euskaraz lan egitea, tresnak eta formakuntza ematea...

Euskaraz lan egitea jarri duzue hurrengo planaren helburu gisa.

Bai. Horretarako, euskal hiztun garen arduradunok lidergoa eduki behar dugu, eta erraztasunak sortu, eta baliabideak jarri. Adibidez, hartu beharko ditugu erabaki batzuk lagunduko dutenak dokumentazioa euskaraz sortzen. Erronka da. Ez da erraza.

Jaurlaritza prest ikusten duzu aldaketa egiteko?

Gure taldea osatzean, bi irizpide izan ditugu. Batetik, gizon eta emakumeen artean oreka izatea izendapenetan; bestetik, denok gaitasun egokia izatea euskaraz komunikatzeko eta lan egiteko. Gure sailean uharte txiki batean bizi gara: gehienak elebidunak dira, eta bi hizkuntzetan lan egiteko gai.

Gogoeta hori gobernu osora zabaldu behar da? Alegia, parekidetasuna eta euskara gaitasuna.

Hori badator.

Aurki?

Bai. Beste aldi batean lan egin nuen Jaurlaritzan, eta alde handia ikusi dut. Belaunaldi berriak datozen neurrian, ia-ia berez gertatuko da.

Erabilera ohiturei begiratu die Euskaraldiak. Beste arlo batzuetara ere hedatu behar litzateke?

Hau berezia da. Gizartean bi ekimen ikusi ditut indartsuak eta atxikimendu berezikoak: kontzertu ekonomikoa eta Euskaraldia.

Beste arlo batzuk aipatzean, kultur kontsumoa, esate baterako.

Hor ere ez dugu gure erantzukizuna inoren bizkar utzi behar: gure politiken oinarri bat da sortzaileetatik hurbil ibiltzea eta haien beharrizanak ezagutzea; horrekin batera, publikoarengana iristeko moduak zabaltzea. Euskararen kasuan, aktibazioa norberarena da. Bihotza eta burua ukitzera jo dugu Euskaraldiarekin, eta halako zerbait beharko da kultur kontsumoarekin ere.

Euskaraldiaren bueltan lankidetza izan da eragile sozialen eta erakundeen artean. Aldaketa da.

Alde bietatik egon da borondatea horrela izan zedin. Lehen unetik ondo hartua sentitu nintzen, bereziki euskalgintzaren arloan, eta ahalegin berezia egin genuen eragile horiengana era benetako batean hurbiltzeko, lanerako prest. Elkarri begiratu diogunean sinetsi dugu benetako aukera zegoela elkarrekin lan egiteko. Horrek egin du posible Euskaraldia, adibidez.

Ahalegin hori nondik abiatu zen? Ohartu zineten harreman eredu horrekin ezin zela segitu?

Gogoetak bi oinarri ditu. Bat, hizkuntzarekin lotua. Diagnostiko partekatua dugu: ezagutzan pauso handiak eman ditugu, baina, eraginkorra izan dadin, erabileran eman behar ditugu. Diagnostiko partekatua izanda, arrazoizkoa da elkarlanean ekitea. Bestea, zubiak eraikitzearekin lotua: hizkuntzak elkartzeko balio behar du, eta, besteak beste, Euskaraldiak balioko du urte askoan gaiztotuta egon diren erlazioak sendatzeko, zubiak berreraikitzeko.

Nafarroarekin eta Euskal Elkargoarekin estutu duzue elkarlana. Badiezu beldurra maiatzeko hauteskundeei, Nafarroagatik?

Susmoa dut emaniko pausoek ez dutela atzera-bueltarik. Berotasun gehiago edo gutxiago egon liteke.

UPNk ez luke itun hori hautsiko?

Ez dut imajinatzen UPN gobernura bueltatzea.

Hirigintzak badauka eraginik euskararen arnasguneetan?

Egia aitortuko dizut: ez naiz aditua, eta ez nuke hanka sartu nahi.

Arriola sailburuarekin hitz egin duzu? Lurralde antolaketako gidalerroen dokumentutik kendu egin du euskara ardatz izatea...

Ez dut harekin hitz egin. Gobernu kontseilura iristen diren proposamenak hitz eginda egoten dira sailen artean: aldez aurreko sukalde lan bat edukitzen dute. Sukalde lanean dago proiektu hori. Ez da iritsi gobernu kontseilura.

Asteartean bilera izan zen Jaurlaritzan, sailen artean, gidalerroak aztertzeko. Aho batez onartu ziren, zure sailak ere babestuta.

Hala izan zen, bai. Baina neuk ez dakit edukia.

Kontraesana dago gobernuan? Udal legearen dekretuan hizkuntza eraginaren ebaluazioa sartu, eta lurralde antolaketan, kendu.

Azken testuak ezagutzean egongo gara konparazioa egiteko moduan. Gai bakoitza sail batek darama, eta beren bidea egiten ari dira. Emaitza alderatu beharko da.

Administrazioko erabilera dekretua, hizkuntza eskakizunei buruzkoa, noiz aldatuko duzue?

Lehen zantzuak asteazkenean eman genituen Euskararen Aholku Batzordean. Ideia batzuk baditugu, eta eragileekin hitz egin behar dugu: erakundeak, sindikatuak, alderdi politikoak... Horren ondoren etorriko da testua.

Oinarrizko txosten horretan sartu duzue erroko aldaketarik?

Ez dut ezer aurreratu nahi. Testu irekia izan behar du, eragin eta garrantzi handia duelako.

Eperik?

Ona izango litzateke agintaldi hau amaitu orduko egotea.

Hezkuntza legea egiteko dokumentu bat aurkeztua du Jaurlaritzak: aipatzen du derrigorrezko eskolaldia amaitzean B2 maila lortzea euskaraz. Lorgarria da?

Oinarrizko akordio hori gobernu osoarena da, eta Hizkuntza Politikak buru-belarri lan egin du. Bat egiten dugu helburu horrekin: B2 maila izatea ikasle guztiek. Helburu gisa jartzen badugu, eskuragarria izan beharko du. Baliabideak jarri beharko ditugu.

Hizkuntza ereduak aldatzea?

Ez nahi eta nahi ez.

B2aren helburuak malgua izan behar du eremu soziolinguistikoaren arabera?

B2 maila B2 da, eta berdin balio du Agurainen, Ataunen edo Oionen.

Eta helburuak B2 izan behar du Agurainen, Ataunen edo Oionen.

Noski. Hori horrela ateratzen bada, hala beharko luke. B2 horrek kasuistika ezberdinak izango ditu ingurune soziolinguistikoak ezberdinak direlako. Baina hizkuntza gaitasunak ez du zerikusirik ingurune soziolinguistikoarekin.

Legebiltzarrean, oposizio gogorra nabari duzu? Badirudi euskarari buruzko gaiak lasaitu direla.

Hizkuntza politikak ia lehenengo momentutik bideratu dira exijentzia eta pazientzia konbinatuz. 40 urteko bideak erakutsi du horrela egin dela; konfiantza sortu du horrek, eta beldur asko uxatu. Horrela errazagoa da gauzak egitea. Gizartearen atxikimendu handia dute hizkuntza politikek. 1982an legebiltzarrean zeudenen artetik inor ez zen ausartu kontrako botoa ematera. Gaur egiten zaigun kritika da ez ditugula lortu espero ziren emaitzak, baina tresna eta hartu diren erabakiak ez dira auzitan jartzen.

Eta kritika horrekin ados zaude? Legeak espero zuena ez da bete?

Etxenikek 1982an legea aurkeztu zuenean argi zeukan zertan ari zen eta nola garatuko zen: esandakoak eta egindakoak bat datoz, neurri handian. Orduan beldur gehien zutenek baretu dute; egon zen gizatalde bat kontsentsuan ez zegoena, legebiltzarrean ez zegoena, HB zena orduan, eta agian, mundu politiko horrek pentsatu zuen gauzak azkarrago joango zirela, eta ez dira joan. Ez dakit joan zitezkeen: oso prozesu konplexuak dira, gizarte aldaketa handia eskatzen dute, eta adostasunean egiten ez badira, istilu iturri dira. Mantso, baina lortu dugu istilurik gabe gaia kudeatzea denon artean.]]>
<![CDATA["Erreparazioa da BERRIArekin ituna egitea"]]> https://www.berria.eus/albisteak/159455/erreparazioa_da_berriarekin_ituna_egitea.htm Sat, 17 Nov 2018 07:54:52 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/159455/erreparazioa_da_berriarekin_ituna_egitea.htm Hizkuntza ohiturak astintzea izango du helburu: euskaraz egiteko joera hartzea. Milaka lagunek eman dute izena Euskaraldian parte hartzeko, eta sortutako mugimenduarekin pozik dago Bingen Zupiria, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako sailburua. Zupiria bera belarriprest izango da Euskaraldian: "Belarriprest aktiboa izango naiz: hitz egitean, lehen pausoa ematean, euskaraz egingo dut". Herritarren hizkuntza ohiturak aldatzeko soilik ez, administrazioaren beraren jarduna bizkortzeko ere izango da Euskaraldia, haren esanetan. "Akuilu gisakoa izan daiteke, berez eta egituraz egin behar ditugunak egiteko. Planteatu dugu euskara planak ezin direla izan euskara arduradunen kontua. Sail bakoitzak hartu beharko du konpromisoa. Horretan lagunduko du Euskaraldiak". Euskarazko hedabideen diru laguntzetan aldaketa handiak egingo dituzte Jaurlaritzak eta hiru aldundiek: komunikabideen kostuaren %30 estaliko dute laguntzek. Horretarako, lau erakundeek 10,5 milioi euro jarriko dituzte urtean, orain baino %41 gehiago. BERRIAren kasuan, hitzarmen bat egingo du Jaurlaritzak. Zupiriak adierazi du kontuan hartu dituztela BERRIAren berezitasunak -egunkari bakarra dela, Euskal Herri osoan hedatzen dena-, baina beste argudio bat ere eman du: "Erreparazioa". Hala azaldu du: "Gizarte honek erreparazio moduko bat zor diote Egunkaria-ri eta haren ondorengoari, BERRIAri. Erreparazio politikoaren barruan sartzen dut. Bizikidetza bultzatu nahi dugu". Elkarrizketa osorik izango da irakurgai bihar BERRIAn.]]> <![CDATA[Konplizitateak eta eskubideak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2018-11-17/konplizitateak_eta_eskubideak.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2018-11-17/konplizitateak_eta_eskubideak.htm
Aurtengo balantzea aurkezteko ekitaldia egin zuen Kontseiluak atzo, Bilbon. Euskalgintzako dozenaka eragiletako ordezkariak bildu ziren ekitaldian, baita erakundeetakoak ere; bertan izan zen, esate baterako, Miren Dobaran, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea. Harekin batera, sindikatuetako eta alderdi politikoetako arduradunak ere joan ziren, baita beste gizarte eragile batzuetakoak ere.

Gisa horretako lehen ekitaldia iaz egin zuen Kontseiluak: urteko balantzea eta aurrera begirako ildoen aurkezpena. Urtero egiteko asmoa dute. Iaz, neurketei begira jarri ziren batez ere —aurkeztu berriak ziren inkesta soziolinguistikoa eta kaleko erabileraren neurketa—; aurten, berriz, nabarmendu dute hizkuntza politikarako proposamenen urtea izan dela.

Parlamentuei begira

Lege aldaketa bat baino gehiago dago mahai gainean, izan ere. Eusko Legebiltzarrean, pisuzko bi gai. Batetik, estatutu berrirako proposamena; euskarak izan beharreko tokiari buruz txosten bat utzia du Kontseiluak lantaldearen esku. Bestetik, hezkuntza legea egiteko prozesua ere martxan dago; aurreproiektua lantzen ari da Eusko Jaurlaritza, eta Kontseiluak proposamen bat igorria dio.

Hezkuntza legea datozen hilabeteetarako lehentasunen artean jarri du Kontseiluak: «Aukera errealak daude hezkuntzaren esparruan beharrezko jauzia egiteko, eta akordio bidezko estrategia lagungarria dela uste dugu». Nabarmendu du euskalgintzaren eta hezkuntzako eragileen artean adostasun handia dagoela euskalduntzea bermatuko duen eredu bat abian jartzeko. Jaurlaritzak oinarrizko txostenean xedetzat jarri du ikasleek B2 maila izatea derrigorrezko eskolaldia bukatzean. Bat dator Kontseilua: «Elementu oso garrantzitsua da hori».

Nafarroako Parlamentuan ere bada gai pisuzko bat: Euskararen Legea aldatzeko batzordea. Lanean ari da, eta Kontseiluak egina dio proposamena. Hizkuntza eskubideak bermatzea jarri du oinarritzat. Eskubideekin lotutakoa izan da, hain justu ere, Kontseiluaren aurtengo proposamen nagusia: Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloaren garapen bat prestatu du Euskal Herrirako, hamarnaka eragilerekin bat eginda. «Hizkuntza politikak birpentsatzeko» agiria da, Paul Bilbao idazkari nagusiaren arabera.

Hori nola egin, moduetan jarri du begia Kontseiluak. Mugimendua badagoela nabarmendu du. Eusko Ikaskuntzaren mendeurreneko kongresuari erreparatu dio, adibidez. Euskararen geroari buruzko atal bat du kongresuak, goiburu honekin: E5: Euskararen Etorkizuneko Eszenarioak Elkarrekin Eraikitzen. Euskararen indarberritzean ari diren eragileen bilgune izan da prozesu hori, eta irudikatu dute 2040an zein egoera izango duen euskarak. Orain hilabete eskas aurkeztu zuten adierazpena Gasteizko azken saioaren ondoren, eta ohartarazi zuten euskalgintzako eragileen eta erakundeen arteko lankidetza behar dela.

Norabide horretan mintzatu da Kontseilua: «Bada garaia instituzioen eta euskalgintzako eragileen arteko konplizitatez eraikiko den eta hizkuntza eskubideen bermea ardatz izango duen hizkuntza politika abian jartzeko». Bilbaok adierazi du Euskaraldiaren jiran sortutako mugimendua baliatu behar dela horretarako, «harreman eredu berriak» sortzeko. Eta beste urrats bat egiteko ere nabari du aukera: «Euskaraldiarekin hanka soziala sendotzeko erakutsitako sinergiak hanka politikora eraman behar ditugu».

Erakundeei dagokienez, zeharkakotasuna jo du lehentasuntzat Kontseiluak: «Administrazioko sail eta maila guztietan eragitea». Sumatzen ditu zailtasun batzuk horretarako; adibidez, Jaurlaritzak euskara kendu egin duela lurralde antolaketako gidalerroen ardatzetatik, nahiz eta gobernuak berak agindu duen herrietako hirigintza planen hizkuntza eragina neurtzeko. Zuzentzeko eskatu du Kontseiluak. Horrekin lotuta, arnasguneen garapenari buruzko ildo bat ireki dute, eta lan arloaz ere ari dira. Erakundeekin batera.]]>
<![CDATA[«Epe ertainean kale erabileran ikusi beharko litzateke»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2355/016/001/2018-11-15/epe_ertainean_kale_erabileran_ikusi_beharko_litzateke.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2355/016/001/2018-11-15/epe_ertainean_kale_erabileran_ikusi_beharko_litzateke.htm belarriprest modura parte hartuko du Pello Jauregik (Pasaia, Gipuzkoa, 1958). Dioenez, bere burua ez du prest ikusten toki guztietan lehen hitza euskaraz egiteko eta euskarari eusteko. Hala egingo du maiz, baina ez duenez beti egingo, belarriprest txaparekin ibiliko da. Hori aldarrikatu du: hobe dela belarriprest txaparekin ahobizien jokabideak hartzea, eta ez alderantziz. EHU Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da, eta hizkuntza ohiturak aldatzeko hainbat proiektutan aritu da ikertzaile gisa. Euskaraldian ere ari da.

Milaka lagun ari dira izena ematen; %80, ahobizi gisa. Espero zenuen? Abiapuntu egokia da?

Espero izatekoa da. Ahobizi figura arruntagoa da ulertzeko: askotan eskatu zaie euskaldunei euskaraz egiteko. Belarriprest berria da, eta kosta egingo da sozializatzea zer den eta zer garrantzi duen.

Jendearentzat bigarren mailakoa da belarriprest rola?

Batzuek hala ulertu dute. Konpromiso txikiagoa eskatzen duen heinean, ematen du gutxiago dela. Gure lana izango da alditik aldira horren garrantzia adieraztea.

Kantitatea izango da Euskaraldian. Kalitateaz baduzu kezka?

Aurrekoarekin lotuta dago hori. Nahiago nuke belarriprest txapa eramatea eta tarteka ahobizi gisa jokatzea, eta ez ahobizi txapa eraman baina batzuetan konpromisoari ez eustea. Arrisku hori badago: esatea «Ni euskalduna naiz, eta ahobizi txapa eramango dut», baina gero egoera batzuetan ez eustea. Hori egitea baino hobe da belarriprest txapa eramatea baina ahal denean ahobizi gisa jokatzea.

Euskaldun dentsitate txikiko lekuetan, erabiltzeko muga ikusita, zer zentzu du Euskaraldiak?

Identifikagarriak aukera ematen du jakiteko norekin egin dezakezun euskaraz. Abantaila ikaragarria da. Bestela, ez badakizu norekin egin dezakezun, joera naturala da dena erdaraz egitea, ez dutelakoan euskaraz jakingo. Baina ikusten badituzu txapa dutenak, badakizu nahi izanez gero euskaraz egin dezakezula. Pizgarria da.

Giroan nabari duzu ilusioa?

Bai, badago zerbait berriaren susmoa. Batzuetan, aitzakiak falta izaten dira euskaraz egiten hasteko. Niri familian gertatu zait: Euskaraldia, hasi baino lehen ere, aitzakia polita izaten ari da jende askorentzat ohitura batzuk aldatzeko. Jende asko irrikan dago.

Aldaketa pertsonala eskatzen du, baina kolektiboan eginda. Zer garrantzi du taldean egiteak?

Erabatekoa. Izaki sozialak gara, eta elkarri begira gaude. Batera egiten badira gauzak, kutsatu eta handitu egiten da. Hori da kolektiboa izatearen puntu nagusia: ohitura neuk aldatu behar dut, baina inguru sozialarekin egiteak izugarrizko laguntza ematen du.

Taldean aritzearekin lotuta, entitateetan eragitea ere aipatu da.

Orain pertsonek banaka emango dute izena, baina erakunde batean askok parte hartzen badute, sortuko da giro bat gauzak mugitzeko eta egiturazko erabakiak hartzeko. Hala ere, interesgarria da entitateek ere zein erabaki formal hartzen dituzten prozesu honi erraztasunak emateko. Hurrengo aldietan, seguru asko, egongo da banakoek izena ematea, baina entitateei eskatuko zaie egiturazko erabakiak hartzea. Biak batuta indartsuagoa izango da eskema.

Espero izatekoa da hurbileko esparruan izango dela zailena hizkuntza ohiturak aldatzea.

Euskaraldiak, masiboa eta orokorra izanik, ezin ditu teknika zehatzak aplikatu. Euskaraldiak zera eskatzen du: egin proba, eta ikusi. Konbentzitzea baino gehiago, probatzea eskatzen da, eta gero ateratzea ondorioak. Proba hori babes kolektiboarekin egingo da. Denetik gertatuko da. Batzuek esango dute: «Ez da hain zaila. Posible da». Beste batzuek: «Uf, oso zaila da». Batzuek ez dute lortuko, baina beste batzuek, bai. Ikustean beste batzuek lortu dutela, orduan kate bat hasten da.

11 egunean alda liteke ohitura?

Batzuetan, bai; beste batzuetan, ez. Pertzepzioa da faktore nagusietako bat. Ohitura zerbait erosoa da, natural egiten dena, pentsatzea eskatzen ez duena. Aldatzeak jokaera bat eskatzen du, lana emango duena, hain eroso sentiaraziko ez duena: ahalegin bat. Aldaketa egiterako pentsatzen badut oso zaila izango dela, ezinezkoa dela, pertzepzio horrekin ezin diot heldu egoera berriari. Ohitura aldaketa guztietan, probatzea da gakoa, baina denbora mugatuta. Nekagarri den jokaera bat eskatzen bada denbora luzez, handitu egiten da zama; errazagoa da denbora mugatuta probatzea. Eta batzuek esango dute: «Ez da uste bezain zaila».

Alegia, tarte mugatu bat hartu, atsedena egin, eta gero berriro?

Batzuetan beharrezkoa izango da berriro egitea. Horregatik planteatzen da Euskaraldia epe luzerako. Oraingoan pertzepzio asko aldatuko dira. Batzuek lortuko dute, eta besteek ez, baina lortuko dutenak eredu izango dira besteentzat. Eboluzio bat izango da.

Elkarrizketa elebidunen bidea ere aipatu du Euskaraldiak. Posible da hor asko egitea aurrera?

Bi kideek euskara ulertzen duten kasuetan planteatu ditugu. Teknikoki ez dago zailtasun nabarmenik. Gehiago da zailtasun psikologikoa: arraro, deseroso sentitzea. Besteak beste, horregatik du horrenbesteko garrantzia belarriprest rolak; nahiz eta besteak erdaraz erantzun, badakizu ulertzen duela eta jarrera irekia duela, nahi duela zuk euskaraz egitea. Lasai aritzen zara euskaraz, badakizu ez zarela ari egoera behartzen. Horrek masiboa izan beharko luke, euskaraz egin nahi dugunok toki gehienetan lasai egiteko.

Kaleko erabileran nabaritzeko aldaketa espero behar da, ala aldaketa pertsonala da gehiago?

Zaila da erantzutea. Epe motzean ez dakit garbi ikusiko den, baina epe ertain batean kalean ikusi beharko litzateke, prozesuak horretara eraman beharko gaitu. Ikusiko bagenu epe ertainean erabilera datuek ez dutela gora egiten, birpentsatu egin beharko genuke.

Horrek eragiten dizu bertigorik?

Bertigoa ez. Honek guztiak zentzua eskatzen du. Badago anbizio puntu bat: modu berriak esperimentatzen ari gara erabilera bultzatzeko. Badauzkagu zenbait datu eremu txikiagoetan; emaitzak interesgarriak dira. Baina ez da berdin era kolektiboan egitea. Ikusi behar da zer ematen duen. Batetik, anbizioa: forma berriak esperimentatu behar ditugu. Bestetik, zuhurtzia: ikusi behar da zer ematen duen. Epe ertainera begiratu behar da. Oso lasai nago alde horretatik. Ausarkeria litzateke zera pentsatzea: «Hau da formula magikoa, honek konpondu du». Nik ez daukat pentsamendu hori.

Baduzu kezka euskararen indarberritzea honen gain uzteko?

Oraingoz ez dut ikusten hori gertatzeko motiborik, baina izan daiteke arriskua. Sinplifikazio bat da: karta batean egitea apustu osoa. Ez da zentzuzkoa. Gauza asko behar dira. Hau ez da giltzarri bakarra: hor dago hizkuntza plangintza, hor dago hizkuntza politika. Euskaraldiak puntutxo bat eskaintzen du, baina bere dimentsioa eman behar zaio, ez gehiago.

Bihar: Euskaraldia euskaldun dentsitate txikiko eremuetan.]]>
<![CDATA[Arantzazun deklinabidea landu zuena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/017/001/2018-11-15/arantzazun_deklinabidea_landu_zuena.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1920/017/001/2018-11-15/arantzazun_deklinabidea_landu_zuena.htm Ortografia izenekoa-, eta horietako baten egilea hil zen atzo: Xalbador Garmendia. Deklinabideari buruzko txostena aurkeztu zuen 1968ko batzarrean. Euskal kultura sustatzen jardun zen hainbat esparrutan, eta, hizkuntzari dagokionez, bereziki itzulpengintzan aritu zen. Zaldibian (Gipuzkoa) jaio zen, eta 86 urterekin hil da, urteetan bizileku zuen herrian, Anoetan (Gipuzkoa). Bihar egingo diote hileta.

Teologia ikasketak egin zituen Erroman, eta sakramentinoetan ibili zen Tolosan; Udaberri dantza taldearen sortzaileetakoa izan zen. Antzerkiaren arloan ere aritu zen 1960ko hamarkadan, eta Historia triste bat (1964) obra idatzi zuen. Euskal antzerkia berritzearen alde egin zuen. Batez ere itzulpengintzan egin zuen bidea, hala ere. Hark ekarri zituen euskarara, adibidez,Albert Camusen Les Justes (Gizon zuzenak, 1967), Antoine de Saint-Exuperyren Le Petit Prince (Printze txikia, 1970) eta Gabriel Gracia Marquezen Cronica de una muerte anunciada (Heriotza iragarritako baten kronika, 1982). Eusko Kontseilu Goreneko itzultzaile gisara, Gernikako Estatutua itzultzen jardun zuen. Euskaltzain urgazle zen 1965etik.

Komunikabideen sektorean aritu zen Garmendia; esate baterako, euskara zuzentzailea izan zen Zeruko Argia-n eta Egin-en. Ikastolen Elkartean ere aritu zen.]]>
<![CDATA[Xalbador Garmendia hizkuntzalaria hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/159295/xalbador_garmendia_hizkuntzalaria_hil_da.htm Wed, 14 Nov 2018 21:57:47 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/159295/xalbador_garmendia_hizkuntzalaria_hil_da.htm <![CDATA[EHUk atxiki gisa onartuko du UEU, irakasle masterra 'online' emateko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-11-14/ehuk_atxiki_gisa_onartuko_du_ueu_irakasle_masterra_online_emateko.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-11-14/ehuk_atxiki_gisa_onartuko_du_ueu_irakasle_masterra_online_emateko.htm online ikasketen eskaintza zabaldu egingo dute EHU Euskal Herriko Unibertsitateak eta UEU Udako Euskal Unibertsitateak: EHUk zentro atxiki gisara onartuko du UEU, zehazki hark online ikasketetarako sortutako institutua. Urrats horren bitartez, euskaraz eskainiko dute Bigarren Hezkuntzako irakasle jarduteko masterra. Eskari handiko masterra da, derrigorrezkoa baita Bigarren Hezkuntzan irakasle izateko. EHUk eskaintzen du, baina urtero geratzen dira kanpoan ehunka ikasle, eta horietako askok jotzen dute online egitera, erdaraz, ez baitago euskarazko eskaintzarik. Bi aldeen asmoa da 2019-2020ko ikasturtean hastea masterra euskaraz ematen. Hori baino haragoko asmoak ere baditu UEUk: gradu batzuk ere euskaraz ematea on- line. Urrats gisa ikusi du oraingoa.

EHUren gobernu kontseiluan babes zabalarekin onartu zuten proposamena atzo: alde bozkatu zuten 31 ordezkarik, aurka seik, eta abstentziora jo zuten lauk. Tramite hori gaindituta, EHUko Gizarte Kontseilura bidaliko dute proposamena orain, txostena egin dezan. Azken onespena Eusko Jaurlaritzak eman behar dio.

Nekane Balluerka errektoreak hauteskunde programan sartua zuen UEU zentro atxiki gisa hartzeko proposamena, eta, zehazki, irakasle izateko masterra eskaintzea online bidez. EHU eta UEU gaur egun ere jarduten dira lankidetzan, graduondoak eskaintzen.

Beste 120 postu

Irakasle masterrari buruzko proposamena aztertzen denbora daramate bi aldeek. EHUk 240 ikasle hartzen ditu master horretarako, baina askoz handiagoa da eskaria: 700-900. Kontuan izan behar da titulu hori eduki behar dela Bigarren Hezkuntzan aritzeko. Horrek esan nahi du ikasle gehienak kanpoan geratzen direla, eta beste unibertsitate batera jo behar dutela; gehienetan, unibertsitate erdaldunetara. Online eskaintzan 120 ikasle hartuko dituzte, Araceli Garin EHUko Graduondoko Ikasketen errektoreordeak BERRIAri aurreratu dionez. Hiru espezialitate eskainiko dituzte: hizkuntza eta literatura, humanitateak eta gizarte zientziak, eta natur zientziak eta matematika. «Arlo horiek daukate eskaririk handiena».

Urratsarekin pozik mintzatu da Kepa Sarasola, UEUko zuzendaria. Gogorarazi du ehunka ikaslek jo behar izaten dutela masterra erdaraz egitera, dirutza pagatuta. Sarasolak aitortu du UEUren masterreko prezioak ez direla izango EHUn bezalakoak, garestiagoak baizik: 3.000 euro inguru. Gisa bereko beste unibertsitate batzuetako prezioen erdia, hala ere. «Gure asmoa ez da dirua egitea».

Aurkakoak agertu dira bidean, Sarasolak eta Garinek aitortu dutenez: irakasle batzuek ez dute begi onez ikusi masterra UEUk ematea. Garinek azaldu du ezinezkoa dela EHUk online bidez eskaintzea ikasketa horiek, Espainiako dekretu batek debekatu egiten baitio. «Asko araututako masterra da». Errektoreordearen hitzetan, «erresistentziak» izan dira unibertsitate barruan, baina aurrera egin du zuzendaritzak. Atzoko gobernu kontseiluan ere izan ziren aurkako ahotsak, baina erabakia babestu zuten gehienek.

Aurkako ahots horiek zer dioten, argigarria da orain urtebete Iñaki Alegria UEUko zuzendariak kargua utzi aurretik BERRIAn elkarrizketa batean ohartarazitakoa: «Esan digute UEU pribatua dela —espero ez genuen sektore batzuetan ere bai—, eta lankidetzarako errezeloak daude. Lan egin behar dugu UEU ezagutarazten».

Graduetarako bidea

Norabide horretan egindako pausoa da oraingoa, Sarasolaren esanetan: «Sinesgarritasuna lortu dugu: UEUk urteetan egindako lana aitortu da. Abiapuntua da beste ate batzuk irekitzeko». Gogoan izatekoa da UEUk proposamen zabalagoa aurkeztua duela online ikasketak euskaraz emateko: graduondoak ez ezik, graduko ikasketa batzuk ere bai. Horri buruz galdetuta, baikor agertu da Sarasola: «Hau ondo egiten badugu, irekiko dira beste aukera batzuk». Nabarmendu du balorazio ona duela UEUren jardunak.

Graduko eskaintzara igarotzeak askoz zailago dirudi oraingoz, hala ere. UEUren arabera, aukera egon daiteke sei-zortzi titulu eskaintzeko. Graduen aukerari buruz galdetuta, ordea, ez du atea ireki EHUko ordezkariak: «Graduak online eskaintzeko, ez dugu behar zentro atxikirik. Badakigu erronka bat daukagula hor». Ohartarazi du aldaketa handia dela irakasleen jardunean, «lan handia»: materialak, irakasteko modu berriak, tutoretza eredua...

Gai horretan badute, beraz, desadostasuna unibertsitateek. Online graduen proposamena aurkeztu zuenetik, UEUk defenditu du beste ikasle mota bat duela buruan, ez 18 urtekoak: «25 urtetik gorakoak, lanean ari direnak, eta heziketa osatu nahi dutenak, euskaraz». Hor ikusten du hutsune bat gaur egungo eskaintzan: «Ez dago euskaraz online eskaintzarik. Egin dezagun. Bestela, kanpoko unibertsitateek beteko dute espazio hori. Estrategikoa da».]]>
<![CDATA[EHUk zentro atxiki gisa onartuko du UEU, eta irakasle masterra 'online' emango du euskaraz]]> https://www.berria.eus/albisteak/159253/ehuk_zentro_atxiki_gisa_onartuko_du_ueu_eta_irakasle_masterra_039online039_emango_du_euskaraz.htm Tue, 13 Nov 2018 07:12:29 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/159253/ehuk_zentro_atxiki_gisa_onartuko_du_ueu_eta_irakasle_masterra_039online039_emango_du_euskaraz.htm <![CDATA[Tabernetan BERRIA irakurgai jartzeko kanpaina bat hasi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/009/001/2018-11-10/tabernetan_berria_irakurgai_jartzeko_kanpaina_bat_hasi_dute.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1857/009/001/2018-11-10/tabernetan_berria_irakurgai_jartzeko_kanpaina_bat_hasi_dute.htm
Euskarazko prentsa herritarren eskura jartzeak zer garrantzi duen gogoratu dute aurkezpenean. Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak gogoratu du urteotan guztietan ostalari askok jarri dutela irakurgai euskarazko egunerokoa. «Orain bide horretara ekarri nahi ditugu oraindik pausoa eman ez dutenak». Taberna askotan dago hutsunea oraindik, erdal prentsa soilik izaten baitute.

Hain justu ere, Euskaraldiaren bueltan, proposamen osagarri bat egina du Uemak udalerri euskaldunetarako: ahozko erabileratik haragoko arloetan eragitea. Hedabideena da horietako bat. «Oro har euskaraz aritzen garen arren, oraindik ere arlo ugaritan hutsuneak ditugu», azaldu du Josu Labakak, Uemako lehendakariak. «Hedabideena da horietako bat. BERRIA da munduari euskaraz begiratzeko daukagun egunkari nazional bakarra. Bere horretan, arnasgunea da, zaindu beharrekoa».

Euskal prentsa herritarren eskuetan jartzearen garrantziaz aritu da Zelai Amenabarro, Legorretako alkatea (Gipuzkoa). Udal hori da parte hartzaileetako bat: «BERRIA herritarren eskura jarrita, aukera emango diegu Euskal Herria eta mundua euskaraz ikusteko».]]>
<![CDATA[Laguntza sistema aldatu, eta itun bat egingo du Jaurlaritzak BERRIArekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/002/001/2018-11-09/laguntza_sistema_aldatu_eta_itun_bat_egingo_du_jaurlaritzak_berriarekin.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1872/002/001/2018-11-09/laguntza_sistema_aldatu_eta_itun_bat_egingo_du_jaurlaritzak_berriarekin.htm
Eusko Jaurlaritzak aurrekontu proiektuan jaso ditu asmo horiek, eta atzo eman zuen horren berri Hizkuntza Politikako sailburuak, Bingen Zupiriak, Eusko Legebiltzarrean. Laguntza irizpideak fintzen ari dira orain, eta datozen hilabeteetan jakinaraziko dituzte xehetasun guztiak. Oinarri batzuk ezarri dituzte, nolanahi ere.

ZEIN DA AURTENGO EGOERA?



Eusko Jaurlaritzaren diru laguntzei dagokienez, aurreko agintaldian ezarri zituzten 2018ra arteko zenbatekoak. Hiru urterako ebazpena izan zen: 2016, 2017 eta 2018. Hedabideentzat pausoa izan zen hiru urterako laguntzak ezartzea, ordura arte ezinegonez ibiltzen baitziren, kontuak egin ezinik, zer laguntza izango zuten jakin gabe.

Jaurlaritzaren ebazpenak, hala ere, polemika handia sortu zuen, irizpideetan egindako aldaketen ondorioz. Irismena kontzeptua sartu zuen Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak deialdian, eta hari eman zion pisu handiena: finean, hedabide bakoitzaren esparruan zenbat euskaldun dauden eta hedabide bakoitzak zenbateko audientzia duen, horren araberakoa zen laguntzen zati nagusia. Irizpideekin ez zen ados azaldu Hekimen hedabide elkartea, baina aurrera jo zuen sailburuordetzak. Kalte handienetakoa BERRIAk izan zuen: inoizko laguntzarik eskasenak jaso ditu 2016tik.

Aldi berean, orain arteko gisan urteroko diru laguntza deialdiak egiten jarraitu dute Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako aldundiek.

NONDIK DATOR ALDAKETA?



Legealdi berriarekin, 2017 hasieran, gogoeta prozesu bat hasi zuten Jaurlaritzak, Gipuzkoako Diputazioak eta Hekimen elkarteak. Hizkuntza Politikako Saileko arduradun berriek erakutsia zuten zalantza aurreko taldearen erabakiekin. Hala adierazi zuen Miren Dobaran sailburuordeak BERRIAn, irizpideekin ados al zegoen galdetuta: «Batzuekin bai. Beste batzuk ez dut uste uztartu daitezkeenik».

2017ko otsailean jardunaldi bat egin zuten Bilbon, Euskal hedabideak itun bila lelopean. Orduan jakinarazi zuten adostasuna lortzeko bidea hasi zutela. Aldaketa iragarri zuen Jaurlaritzako Euskara Sustatzeko zuzendariak, Estibalitz Alkortak: «Bada garaia zubi berriak eraikitzeko; amildegi batzuk zeharkatu nahi ditugu, mesfidantzak alde batera utziz».

Harrezkero egindako bidearen emaitza da diru laguntzen eredua aldatzea. Gipuzkoakoa soilik ez, Bizkaiko eta Arabako diputazioak ere sartu dira prozesuan. Orain, laguntzak arautzeko hitzarmena izenpetuko dute lau erakundeek.

ALDAKETA, ZERTARAKO?



Zupiria sailburuak azaldu du eredua aldatzeak bi helburu nagusi dituela. Batetik, «ordenatu» egin nahi dute laguntzen banaketa: argitu egingo dute zer erakunderi dagokion hedabide bakoitza laguntzea. Jaurlaritzaren esku geratuko da hedabide nazionalak babestea, baita telebistak eta irratiak ere; tokiko aldizkariak babestea aldundien gain egongo da.

Beste helburua da hedabideen «egonkortasuna» bideratzea. Horregatik, orain ere hiru urterako laguntzak ebatziko dituzte, urteroko aldaketak saihestuta. Zupiriak nabarmendu du hedabideak sendotzea giltzarria dela euskararen erabilera sendotzeko, eta hori jasoa dagoela Jaurlaritzak berak eginiko gogoeta eta planetan.

ZEIN DA OINARRI BERRIA?



Orain arteko puntuazio eta lehia sistemaren aldean, beste oinarri bat hartuko dute laguntzek: hedabideen kostuen zati bat erakundeek estaltzea. Zehaztu dute portzentaje bat: %30. Oinarrizko aldaketa da. Zupiriak nabarmendu du erakundeen bultzada ezinbesteko dutela euskarazko hedabideek, baina laguntza horiekin ere haien gain geratuko dela proiektuen bideragarritasuna bermatzea: beste bide batzuetatik atera beharko dute finantzaketaren zati handiena, %70. «Administrazioen laguntza behar dute beren proiektuak sendotzeko eta eduki interesgarriak sortzeko, baina hedabide horien bideragarritasuna ezin da egon erakundeen bizkar».

Horregatik, Zupiriaren esanetan, nahiz eta erakundeek «ahalegin inportantea» egin hedabideen egonkortasuna bultzatzeko, herritarren ekarpena ere beharko dela: «Hedabideek eta gizarteak ere konpromisoa erakutsi beharko dute komunikazio proiektu horien bideragarritasunarekin». Alegia, irakurleak gehitu beharko direla etenik gabe, eta BERRIAlagunen estiloko babesleak ere bai.

NOLA KALKULATU KOSTUAK?



Hedabideen laguntzetara zenbat diru bideratu, euskarazko komunikabideen kostuen azterketa sakon bat egin dute; Siadeco etxeak landu du. «Kostu estandarrak» finkatu dituzte; alegia, baldintza egokietan arituta, zenbateko kostua izango lukeen komunikazio proiektu bakoitzak. Kopuru horren %30 estaliko dute laguntzek.

ZENBAT DIRU JARRIKO DUTE?



Lau erakundeen artean 10,5 milioi euro bideratuko dituzte datozen hiru urteetan euskarazko hedabideak sendotzeko, orain baino hiru milioi gehiago -%41eko igoera, beraz-. Eusko Jaurlaritzak jarriko du zatirik handiena: 7,9 milioi, aurten baino %61 gehiago. Haren ardurapean geratuko diren hedabide arloez gain -nazionalak, irratiak eta telebistak-, diputazioei bideratuko die diru kopuru bat, haiek tokiko aldizkarien laguntzetan jartzeko. Herrialdeka hartuta, Gipuzkoakoa izango da kopururik handiena: 3,1 milioi. Kontuan izatekoa da tokiko hedabide gehienak herrialde horretan daudela. Bizkaiko tokiko komunikabideentzat 0,9 milioi jarriko dituzte; Arabakoentzat, 0,2.

ZERGATIK SINATUKO DUTEITUN BAT 'BERRIA'-REKIN?



Hedabide guztientzat gisa berekoa izango da oinarria, %30 izatea finantzaketa publikoa. Hala ere, deialdi orokor horretatik kanpo utziko dute BERRIA. Hedabide nazionala izanik, egindako banaketaren arabera, Jaurlaritzari dagokio laguntza ematea, eta erabaki du hiru urterako itun bat egitea, «deialdien sistematik aterata». Zupiriak adierazi du nazio mailako egunkari bakarra dela BERRIA, eta ezaugarri bereziak dauzkala.

ZENBAT DIRU JASOKO DU?



Aurrekontu proiektuan finkatutako kopuruen arabera, 2,3 milioi euro. Zenbateko bera izango du datozen hiru urteetan, 2021era arte. Era horretan, inoiz baino babes handiagoa emango dio Jaurlaritzak BERRIAri. Zehazki, aurten baino milioi bat euro handiagoa izango da laguntza: %77ko igoera.

Sistema aldatzearen ondorioa da BERRIAren finantzaketa horrela igotzea. Euskarazko hedabideen sektorean urtez urte BERRIAk izan du proportzioan laguntza publiko txikienetakoa, eta orain, %30eko finantzaketa publikoa izatea jarri dutenean oinarri, BERRIAk dauka igoera adierazgarrienetako bat. Aldaketa horrek bidea jarriko dio langileen lan baldintzak orekatzeko; izan ere, herri ekimeneko komunikabideetako batez besteko soldataren aldean, nabarmen apalagoak dira BERRIAko lansariak.

GAINERAKO HEDABIDEAK?



Laguntza deialdi bat egingo dute Jaurlaritzak eta hiru aldundiek. Zupiriaren arabera, urtea amaitzerako prestatu nahi dute deialdi hori. Horrek esan nahi du laguntzak ematerako datorren urtean hilabete batzuk joango direla. Oinarri berbera izango da haientzat ere: finantzaketaren %30 estaltzea Jaurlaritzak edo diputazioak.

AURREKONTURIK EZEAN?



Eusko Jaurlaritzak eta hiru diputazioek aurrekontu proiektuan txertatu dituzte laguntza berriak. Aurrekontuak onartzea falta da oraindik, eta, Jaurlaritzaren kasuan, airean dago aurrera ateratzeko adinako babesik izango ote duten. Epeetan eragingo luke horrek; aurrekontuen legea onartu ezean, prozedura luzeagoa beharko lukete laguntzak bideratzeko.]]>
<![CDATA[Euskara ikasleen laguntzak %38 igoko dituzte, eta doakotasuna 2020an nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1988/003/001/2018-11-09/euskara_ikasleen_laguntzak_38_igoko_dituzte_eta_doakotasuna_2020an_nahi_dute.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1988/003/001/2018-11-09/euskara_ikasleen_laguntzak_38_igoko_dituzte_eta_doakotasuna_2020an_nahi_dute.htm
Euskaraldia bi aste barru hasiko da, baina datorren urtean segitu nahi dute ildo horretan lanean. Ikerketa abian jarria dute -parte hartzaileei atzo bertan bidali zizkieten lehen galdetegiak-, eta datorren urtean amaituko dute. Aurrekontuan sartu dute hori ere. Hizkuntza ohiturekin lotuta, segitu egingo dute abian jarri berri diren proiektu batzuekin: Mingaina Dantzan udalekuekin eta Euskarabenturarekin, adibidez. Leku soziolinguistiko desberdinetako gaztetxoak nahasi dituzte.

Wikipediaren ildoa ere indartu nahi dute. Euskarazko edukiak ugaritzea lehentasuntzat hartua du Jaurlaritzak, eta 200.000 euro jarri asmo ditu datorren urtean.

Berdintasunaren ildoa

Hizkuntza Politikako Sailak erdigunean jarri du genero berdintasunaren gaia, zeharkako arlo gisa jorratzeko, eta hizkuntza politikaren esparrutik ere helduko diote. Dobaranek aurreratu du ikerketa soziolinguistikoetan generoaren aldagaia txertatuko dutela, eta genero prestakuntza emango dutela. Feminismo hiztegi bat egiteko asmoa ere agertu du. Horrekin batera, genero berdintasunaren eta hizkuntzaren arteko harremana aztertu nahi dute, eta beka deialdi bat antolatuko dute.]]>
<![CDATA[Hekimenek dio "abiapuntua" dela beste eredu bat lortzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/159057/hekimenek_dio_abiapuntua_dela_beste_eredu_bat_lortzeko.htm Thu, 08 Nov 2018 18:19:30 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/159057/hekimenek_dio_abiapuntua_dela_beste_eredu_bat_lortzeko.htm Erakundeek egindako proposamena aurrerapausotzat jo du Hekimen hedabideen elkarteak: uste du "eredu berri baterako abiapuntua" dela aldaketa. Ohar batean nabarmendu duenez, erakundeek kontuan hartu dituzte herri ekimeneko hedabideen zenbait "eskari historiko": sektorearen izaera "estrategikoa" aitortzea, hedabideen sistema "babestea eta duintzea", kostuen azterketan oinarritutako laguntza sistema bat ezartzea, baliabide gehiago jartzea sektorearentzat... "Jada eman dituzte lehen pausoak eskari horietako batzuei erantzungo dien eredu berria osatzeko". Hilabeteetako gogoeta prozesua egin dute, eta Hekimenek parte hartu du. Aitortu du bidean "gorabeherak" izan direla, baina nabarmendu du "emankorra" izaten hastear dagoela egindako ahalegina. Hala ere, ohartarazi du oraingoz aurrekontu proiektuan jasota daudela diru kopuruak, eta zehazteko daudela hainbat kontu; besteak beste, deialdien xehetasunak eta kopuruak. Hekimenek lehentasuntzat jo du hedabideen "egonkortasuna bermatzea". Finantzaketaren aldetik proposatutako aldaketak "ezinbestekoak" direla ohartarazita, Hekimenek adierazi du aurrera jarraitzeko erronka handiagoak dituztela esku artean: hartzaileen kopurua handitzea, publizitate publikoaren banaketa egokia, eremu berrietara zabaltzea, sustapena, berrikuntza... "Elkarlana funtsezkoa izango da erronka horiei ekiteko ere".]]> <![CDATA[Jaurlaritzak finantzaketa itun bat egingo du BERRIArekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/159045/jaurlaritzak_finantzaketa_itun_bat_egingo_du_berriarekin.htm Thu, 08 Nov 2018 07:14:06 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/159045/jaurlaritzak_finantzaketa_itun_bat_egingo_du_berriarekin.htm <![CDATA[Aldaketarako lekukoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/008/001/2018-11-08/aldaketarako_lekukoa.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1909/008/001/2018-11-08/aldaketarako_lekukoa.htm Klika izango du leloa, eta hori jarri du helburu: «klik» egitea, euskararen aldeko jarrera aktiboa hartzea. «Klika egitea aukera bat hartzea da, euskararen aukera hartzea, hautua egitea». Bi aste falta dira Euskaraldia hasteko, eta mezuaren aldetik ildo berean egingo du indar Korrikak: «Konpromisoak hartzeko garaia da». Apirilean egingo dute 21. Korrika: hilaren 4an abiatuko dira Garesen (Nafarroa), eta 11 egunez igaroko dituzte Euskal Herriko ehunka herri. Gasteizen amaituko da, apirilaren 14an.

Lau hilabete falta dira Korrika iristeko, baina makineria martxan jarria du AEK-k. Jada zabalik dago Korrikaren laguntzaile egiteko aukera, eta herrietan batzordeak sortzen ere hasiko dira. Aurkezpeneko agerraldia Donostian egin zuten atzo, San Telmon. Korrikarentzat esanahi berezia du leku horrek, bertan baitago Korrikaren ikur nagusietako bat: jatorrizko lekukoa, Remigio Mendiburuk eginikoa. Horren moldaketa bat da lasterketan erabiltzen duten lekukoa, Juan Gorritirena.

Aldaketa aldarrikatzeko lekukoa izango da 21. Korrikan. Klika leloarekin hori zabalduko dute: euskararen aldeko hautua egitea, aldaketak abiaraztea, konpromisoa hartzea. Hala azaldu dute aurkezpeneko gutunean: «Hautua da euskara ikastea, erabiltzea, inplikatzea, jauzia ematea. Klika egitea da euskaraz ahalduntzea, euskaltegietan matrikulatzea. Klika da herritar guztien hizkuntza eskubideak bermatzeko neurriak hartzea». Aktibatzeko deia da, finean, klika egite hori: «konpromisoa» eta «euskararekiko kontzientzia» hartzeko aldarria.

Erabiltzeko, ezagutza

Nabarmena da Euskaraldiarekin baduela lotura hurrengo Korrikaren mezuak. Aurtengo ikasturtean euskalgintzaren arloko bi mugarri nagusiak izango dira, eta elkarren segidan joango dira. Lehenik, Euskaraldia, bi aste barru: azaroaren 23tik abenduaren 3ra. Mugimendu handia ari da sortzen herriz herri, eta milaka lagunek eman dute izena. Bigarrenik, hura pasatuta, Korrika: Eguberrietatik bueltan, bete-betean hasiko dira.

Erabileran jarri dute erdigunea Euskaraldian, baina AEK-k ohartarazi du ezagutzaren esparruan pausoak eman beharra dagoela, kontuan hartuta euskal herritar gehienak erdaldun elebakarrak direla oraindik. Helduen euskalduntzea ezinbestekoa da egoera hori aldatzeko, AEKren esanetan. Erabilera bultzatzeko ere bai, helduak izanik gizartearen erdigune. «Ezinbestekoa da helduen espazioek euskaraz funtzionatzea», ohartarazi du koordinatzaile nagusiak, Mertxe Mugikak. «Zinez sinesten dugu euskaltegietan, mintzapraktika egitasmoetan, euskararen planetako langileen artean, milaka eta milaka ahobizi eta belarriprest aterako direla».

Horretarako, nahitaezkotzat jo du ekimen handiagoz jardutea, «erritmoak azkartzea», eta elkarlanean aritzea. Horren adibide gisa jarri du azken Korrikatik eginiko bidea. Argazki berria ekarri zuen 20. Korrikak, izan ere: Irun eta Hendaia artean, Santiago zubian, elkarrekin egin zuten kilometroa euskalgintzako eragileek eta erakundeek, lekukoa eskuz esku pasatuz. Beste harreman eredu baterako ikur izatea nahi zuten, eta denbora honetan aldaketa esanguratsuak egin dituzte. Lankidetza ildo batzuk ireki dira.

Badago zer egina oraindik, eta hori aldarrikatuko dute Korrikan. Mugikak ohartarazi du «ez-nahikoa» dela euskaltegiei bideratzen zaien finantzaketa publikoa, eta oraindik ere AEKrentzat ezinbestekoa dela Korrika antolatzea, finantzaketa lortzeko. Aitortu du, hala ere, aurrerapausoak izan direla azken urteetan. Nafarroako Gobernuak, adibidez, euskaltegientzako diru laguntzak berreskuratuak ditu, eta, aurten, lehen aldiz, euskara ikasteko diru laguntzak emango dizkie herritarrei. Eusko Jaurlaritzak, berriz, helburutzat ezarria du doakotasuna: B2 mailara dohainik ikasi ahal izatea euskara —azterketak gainditzean dirua bueltatuta—, eta urtez urte areagotzen ari da euskara ikasleentzako laguntzak.

Finantzaketa lortzeko helburua, bai, badu Korrikak, baina askoz haragokoa da jomuga: «aldekotasuna» erakustea, Mugikaren esanetan. Aldekotasun hori konpromiso bihurtzea dute jomuga.]]>
<![CDATA[Garestik Gasteizera egingo dute 21. Korrika, apirilaren 4tik 14ra]]> https://www.berria.eus/albisteak/158988/garestik_gasteizera_egingo_dute_21_korrika_apirilaren_4tik_14ra.htm Wed, 07 Nov 2018 07:17:11 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/158988/garestik_gasteizera_egingo_dute_21_korrika_apirilaren_4tik_14ra.htm Apirilean egokituko da 2019ko Korrika. Hilaren 4an hasiko da, ostegunarekin, eta 14an amaituko, igandearekin. Nafarroan hasiko da, Garesen: ohitura da aurreko Korrika amaitu zen herrialdean hastea hurrengoa -Iruñean amaitu zen 20. Korrika-. Amaitu, berriz, Gasteizen. Hilabete pare bat barru emango dituzte ibilbideri buruzko xehetasunak. Korrikaren inguruko jardunak martxan jarriak dira jadanik, hala ere: Korrika laguntzaile egiteko aukera zabalik dago, eta herriz herri hasiko dira batzordeak sortzen. Aldi bakoitzean omenaldi bat egiten du Korrikak, eta Jose Luis Alvarez EnparantzaTxillardegiizango da 21. Korrikakoa. Euskara batua sortu zuteneko urteurrena gogoan hartuta erabaki du hori AEK-k. Euskara batuak egindako ekarpen "oinarrizkoa" nabarmendu dute, eta horretan Txillardegik izan zuen parte hartzea: "Egundoko lana egin zuen, eta euskaldunon historian egin den gauzarik inportanteena ziur aski Txillardegiri zor diogu". Leloarekin lotuta, azaldu dute Txillardegik "klika" eragin zuela euskararen arloan. "Kezka nagusia zuen aldarrikatzea herriak hizkuntza beharrezkoa duela eta Euskal Herriak euskara ezinbesteko ezaugarria duela".]]> <![CDATA[Euskararen ofizialtasunaren aldeko manifestazioa egiten ari dira Iruñean]]> https://www.berria.eus/albisteak/158598/euskararen_ofizialtasunaren_aldeko_manifestazioa_egiten_ari_dira_irunean.htm Sat, 27 Oct 2018 18:35:08 +0200 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/158598/euskararen_ofizialtasunaren_aldeko_manifestazioa_egiten_ari_dira_irunean.htm Kontseiluak Nafarroako Parlamentuaren esku utzia du hori egiteko lege proposamen bat. Gaurko manifestazioa hiru zutabetan abiatu da, 17:00etan: Gaztelu plazatik, Media Luna parketik eta Iturramatik. Hiru zutabe horiek bat egingo dute autobus geltokiaren alboko belardian, eta bertan egingo dute azken ekitaldia. Ion Orzaiz BERRIAko kazetaria zuzenean ari da manifestazioaren berri ematen, Twitter bidez. Euskararen legea aldatzeko batzordea martxan da Nafarroako Parlamentuan. Adituen agerraldiak egin dituzte azken asteetan, eta orain legearen edukiak aztertzen hasteko garaia dute taldeek. Ez da bide samurra izango, hala ere. Batetik, batzordea bera ezustean osatu zuten, UPNko ordezkari bat ez zegoelako aretoan bozketa egin zutenean. Bestetik, legea aldatzeko zailtasunak agerian geratu direlako legealdi osoan -izatez, gobernu akordioan zintzilik geratu zen puntuetako bat da-. Batzordea osatzearekin batera, berriro mobilizatu dira euskara ofizial egitearen aurkako sektoreak, eta manifestazioa egin zuten "inposizioa" salatzeko, joan den ekainean.]]>