<![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 27 Mar 2019 00:08:41 +0100 hourly 1 <![CDATA[Garikoitz Goikoetxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Isiltasunak eta ezinegonak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/003/001/2019-03-22/isiltasunak_eta_ezinegonak.htm Fri, 22 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1876/003/001/2019-03-22/isiltasunak_eta_ezinegonak.htm
Oso luze doa Kristau Eskolako lan gatazka: hogei egunez baino gehiagoz egin dute greba aurtengo ikasturtean. Azken greba joan den astean egin zuten, baina, aldaketarik ez bada, aurki iritsiko dira gehiago: apirilaren 1etik 4ra, eta maiatzaren 8an eta 9an. Eragin handiko gatazka da: 100.000 ikasle ari dira zentro horietan. Eta greba egunak pilatzen ari diren gisan, tentsioa areagotzen ari da. Joan den astean, adibidez, sindikatuen aurka jo zuten guraso elkarteek -ELAren aurka bereziki, hark baitauka gehiengoa-, eskari «gehiegizkoak» egin dituztelakoan. Patronalari eta Jaurlaritzari ere begiratu diete guraso taldeek. Egoera horretan etorri da Uriarte sailburuaren ezohiko agerraldia.

Negoziazioak blokeatuta daude patronalen eta sindikatuen artean, nahiz eta Jaurlaritzarekin ari diren banakako bilerak egiten. Langileen ordezkariek diote egindako proposamenek ez dietela behar adina erantzuten beren eskariei; ikastetxeen arduradunek, berriz, erantzun dute ezin dituztela proposamen horiek hobetu, ez daukatela bitartekorik. Diruaz mintzo da patronala, baina argigarria da Uriarte sailburuak udazkenean egindako ohartarazpen bat: gatazkaren oinarria ez dela «diru kontua bakarrik».

Datuek argi diote jaiotza tasa eskoletan eragiten ari dela. Haur Hezkuntzan ikusten da argi. Eustat estatistika erakundeak joan den astean eman zituen iazko ikasturteari buruzko zenbakiak: 2012an baino 7.700 ikasle gutxiago Haur Hezkuntzan. %8ko galera bost urtean. Eta jaitsiera areagotu egingo da datozen urteetan, jaiotzetan aldaketarik ez badago.

Ikastetxe sare guztiei eragingo die jaitsiera horrek, baina Elizatik gero eta aldenduago dagoen gizarte honetan, nabarmena da eskola kristauek arazoak eduki ditzaketela etorkizunari begira. Eskola batzuk kolokan daude jada. Alde horretatik, ulertzekoa da langileen ezinegona, eta gelak ixten direnean langileak birkokatzeko mekanismoak eskatzea -beste sare batzuetan badaude-.

Ildo horretako proposamen bat egin duela jakinarazi du Jaurlaritzak, baina xehetasun handirik eman gabe, «diskrezioz» jokatu behar dela argudiatuta. Argipen bat, bai, egin du: birkokatzeak sare barruan egingo liratekeela, ez sare batetik bestera -alegia, ez dutela planteatu itunpeko eskoletan posturik gabe geratutako irakasleei publikoan toki egitea-.

Gai delikatua baita hori. Datozen urteetan aldaketa handiak izango dira hezkuntzan: ikasle gutxiago, eta irakasleen erretiro asko. Indartzera edo ahultzera jo dezakete sare batzuek eta besteek. Eta hori dena hezkuntza legea eztabaidagai dagoen garaian. Uriarteren proposamenari «berme falta» ikusi diote itunpekoetako sindikatuek ]]>
<![CDATA[Iruzurraren horma Osakidetzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-03-15/iruzurraren_horma_osakidetzan.htm Fri, 15 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-03-15/iruzurraren_horma_osakidetzan.htm
Ia urtebetez euste horma baten gisa aritu ostean, kargua utzi du Jon Darpon Osasun sailburuak. Horma pitzatuta zegoen, Osakidetzako zuzendariaren dimisioarekin, eta are gehiago zulatu da orain. Horma eraistea falta da: zer gertatu den jakitea, eta, batik bat, zergatik. Zer aldatu behar den.

Euste hormaren estrategiari jarraitu dio Darponek hasieratik, eta oposizioetako iruzurrak sortutako uholdeak ito egin du. Lehen salaketak iritsi zirenean oso irmo erantzun zuen, irmoegi: «oportunismoz» aritzea leporatu zien sindikatuei, «asmakeriatzat» jo zituen salaketa batzuk, eta erronka bota zuen -«norbaitek frogaren bat baldin badu, jar dezala mahai gainean, izen eta abizenekin»-. Denborak erakutsi du salaketek bazutela funtsa, eta eskatutako frogak mahai gainean jarri dituztela salatzaileek -nahiz jazarpena jasan ordainetan-. Finean, hilabeteotako iruzur zantzuek jokoz kanpo utzi dute sailburuaren jarrera irmoa.

Egoera jasanezina zeukan, eta bozak ate joka. Batetik, auzitegietan: fiskalaren txostenaren ostean, epaitegia ari da ikertzen. Bestetik, legebiltzarrean: PP izan da Darponen flotagailua orain arte, baina amaitu dela erabaki du, eta prest agertu da sailburua gaitzesteko -bidenabar, kontuan izatekoa da gai horretan PPk zer zentraltasun izan duen: hark bideratu ditu Osakidetzako zuzendariaren eta sailburuaren dimisioak-.

Askatu du euste horma Darponek, utzi du kargua azkenean, baina erroko auzia hor dago: urteetan nolako iruzurra egin den, zer arazo dagoen Osakidetzako sarbidean, nolako behin-behinekotasuna duten langileek, eta zer aje dauzkan administrazioan postua lortzeko sistemak. Eztabaida sakona eskatzen du gaiak.

Ez dira gutxi urteotako iruzur sistema ulergarritzat jotzen duten sendagileak. Batetik, oposizioen eredua ez dutelako egokitzat jotzen: «Nola neurtzen da zein den mediku ona? Egun bateko azterketa teoriko baten bitartez?». Bestetik, urteetan lanean ari diren medikuak direlako asko: «Behin-behinean hainbeste urte postu batean -batzuetan hogei urte ere bai-, ondo lan egin, eta justua da oposizioen ondoren beste batek hartzea postu hori?». Ez da osasun arloko gaia soilik: hezkuntzan ere bada eztabaida.

Gaixotasunaren erremedioa ez da hobea izan Osakidetzan. Iruzur sistema bat eraiki dute, legez kanpokoa, eta sekulako boterea ematen diena zerbitzuburuei, nahierara erabakitzen baitute postuak nori eman. Finean, kontrol mekanismo bat da. Ez dira ezohikoak «txanda-pasak», edo antzinatasunaz aparteko irizpideak erabiltzea: lagunak, kontsulta pribatuetako lankideak...

Horma bat erori da Darponen dimisioarekin, baina hori baino horma handiagoa eraiki da urteotan Osakidetzan: iruzurraren, boterekeriaren eta isiltasunaren horma. «Hau ez da Darponekin hasi. Osakidetza ezagutzen dudanetik egon da hor gai hori». Darponekin amaituko da? Sailburu berriari ez zaio presiorik faltako.

Oposizioak «behartuta» ]]>
<![CDATA[Nekane Murgak ordezkatuko du Jon Darpon, hark dimisioa eman ondoren]]> https://www.berria.eus/albisteak/163981/nekane_murgak_ordezkatuko_du_jon_darpon_hark_dimisioa_eman_ondoren.htm Thu, 14 Mar 2019 07:11:34 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/163981/nekane_murgak_ordezkatuko_du_jon_darpon_hark_dimisioa_eman_ondoren.htm dimisioa "berandu" aurkeztu duela salatu dute. Darponek berak esker ona agertu dio Urkulluri, emandako "konfiantzarengatik"; sailburuei eta EAJren eta PSE-EEren legebiltzarreko taldeei, "babesarengatik eta elkarlanarengatik". Osakidetzeko langileei beraien "lana eta konpromisoa" eskertu dizkie. Azkenik, Nekane Murga zoriondu du, berak hartuko baitu Osasun sailaren gidaritza. Hari buruz, "profesional bikaina" dela esan du. Eusko Legebiltzarrean datorren osteguneko osoko bilkuran zuten bozkatzekoa Darpon gaitzesteko eskaria. Elkarrekin Podemosek aurkeztu du, eta EH Bilduren eta PPren baiezkoa du. Areago, EH Bilduk beste eskari bat ere erantsi nahi dio mozio horri: Darponen zentsura mozioa aipatu du. Hainbat hedabidek jakinarazi dutenez, azken egunetan bilera ugari egin dituzte Darponek eta Iñigo Urkullu lehendakariak. Gogoan izatekoa da EAEko fiskal nagusiaren txostenak airean jarri zuela sailburua. Asteotan Jaurlaritzak eutsi egin dio Darponi, esanez dimisioak ez zeukala "zentzurik". Ordea, epaitegietan auzibidea ireki izanak eta datorren asteko gaitzespenak dimisioa ekarri dute. Hala aitortu du Osasun Sailak berak hedabideetara bidalitako ohar batean: "Gaitzespeneko legez besteko proposamena aurkeztuko dela egiaztatu izanak dimisioa aurkezteko erabakia ekarri dute". Hona hemen Darponen dimisioa ekarri duen bidea, hamar kapitulutan: 1. Lehen salaketak. 2018ko ekainaren 1ean iritsi ziren lehen salaketak hedabideetara, sindikatuen ahotik. Ohar baten bidez erantzun zuen Osasun Sailak, irmo: kexu "oportunistak" zirela. Hala ere, jakinarazi zuen espediente bat zabaldu zuela Angiologia eta Hodietako Kirurgia espezialitatean. 2. Notario aktak. Handik hiru egunera, ordea, kolpe handia jaso zuten Osakidetzaren argudio horiek: ESK sindikatuak eta Elkarrekin Podemosek notario akta batzuk erakutsi zituzten jendaurrean, non azterketak egin aurretik asmatu zuten nork gaindituko zuen proba eta nork lortuko zituen eskainitako lanpostuak. Agiri horiek zantzu sendoa eman zioten salaketari. 3. Emaitzak. Espezialitateetako azterketen emaitzak atera zituzten jendaurrera, eta oso susmagarriak ziren batzuk: mediku batzuek oso nota ona zuten, eta beste batzuek, oso txarra. Areago, maiz, oso nota ona zutenen kopurua bat zetorren eskainitako postuen kopuruarekin. 4. Gutuna. Beste salaketa bat iritsi zen, eta epaimahaietako batetik zetorren. Donostiako ospitaleko sendagile batek gutun bat bidali zion Osakidetzari. "Azterketa 31k egin zuten, bostek gainditu, eta haietako lauk Basurtuko ospitalean lan egiten dute. Pelotoiko gainerakoen aldean, dozenaka puntu gehiago dituzte. Zaila da emaitza hori zoriaren kapritxoekin justifikatzea". 5. “Froga" eske. Darpon sailburuak tinko eutsi zion, esanez "asmakeriak" zeudela salaketa batzuen oinarrian, ez zegoela "frogarik". Osakidetzak berak ikerketa egin zuen espezialitate batzuei buruz, eta horietako hirutan probak berriro egitea erabaki zuen, irregulartasunak sumatuta. Gainerakoekin aurrera egitera erabaki zuen, nahiz eta susmoak espezialitate gehiagotan ere egon. 6. Aurrera begira. Behin barne espedientea amaituta, aurrera begira jarri nahi izan zuen Osasun Sailak, eta hurrengo lan deialdietan aldaketak egitea proposatu zuen; besteak beste, aditu baten txostena aurkeztu zuen, eta proposatu zozketa bidez hautatzea epaimahaietako kideak. 7. Mujikaren dimisioa. Fiskalak ikerketa hasi zuen iruzur zantzuen aurrean, eta arlo politikoan ere urratsa egitea proposatu zuten Elkarrekin Podemosek eta EH Bilduk: ikerketa batzorde bat sortzea. PPren baiezkoa behar zuten horretarako. Alderdi hark baldintza jarri zuen: Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariaren dimisioa. Kargua utzi zuen azaroan, eta parlamentuak ez zuen sortu ikerketa batzorderik. Haren ondoren, Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendaria ere joan zen. 8. Fiskalaren txostena. Hilabeteetako ikerketaren ondoren, txosten gogor bat bidali zuen epaitegira Carmen Adan EAEko fiskal nagusiak otsailaren erdialdean. Delitu zantzuak topatu zituen 11 espezialitatetan, nahiz eta akusazioak horietako hiruri buruz soilik egin -gainerakoetan ezin izan zuen zehazki inor akusatu-. Mediku zehatzen jardunbideaz harago, Osakidetzaren jokabidea kritikatu zuen fiskalak, ez zuelako "kontrolik" izan epaimahaiekin, eta kideak hautatzean ez zuelako irizpide "objektiborik" erabili. 9. Epailea. Fiskal nagusiaren kereila tramiterako onartu zuen Gasteizko bigarren instrukzio epaitegiak joan den astean. Fiskalak akusatutako hiru medikuak ikerketapean jarri zituen: Anestesiologiako, Angiologiako eta Digestio Aparatuko hiru epaimahaikide. Bi delitu aipatu zituen epaileak: agirien zaintzan desleialtasuna egitea, eta sekretuak aurkitzea eta agertzea. Fiskalak Osakidetzako hiru arduradun ere aipatu zituen: Soto Giza Baliabideetako zuzendaria, Xabier Balerdi Giza Baliabideetako zuzendariordea eta Andoni Arzelai Osasun Arretako zuzendaria. Epailearen esku utzi zuen ikerketapean jarri edo ez; oraingoz, lekuko gisa deitu ditu. Maiatz amaieran deklaratuko dute, bozen ondoren. 10. Dimisioa. "Erantzukizun politikoa" baduela aitortu arren, orain arte karguari eutsi dio Darponek. Gobernuak ere babestu egin du jendaurrean, esanez ez duela "zentzurik" haren dimisioak. Kargua Urkulluren esku zeukala, hala esan du Darponek orain arte: "Hau da nire eguneroko lana Osasun Sailean, eta, lehendakariak uzten didan bitartean, horrexetan jarraituko dut". Amaitzea erabaki dute. Oposizioetako iruzurraren auzia orain lehertu da, baina BERRIAk hilabeteotan jasotako lekukotasunek agerian jarri dute ez dela egun batetik bestera sortutakoa, urteak direla oposizioetan iruzur egiten dutela. Testigantza horien arabera, zerbitzu bakoitzeko arduradunek erabakitzen dute postuak nori eman, eta filtratu egiten diete azterketen edukia. Horren susmoak du fiskalak ere. Frogak lortzea izan da zailtasuna, urteetan isilpean egondako sistema delako. Horretan ezinbestekoa izan da notario aurrean dokumentua egin zuten hiru anestesisten urratsa. Salatu dute "zigorra" jasaten ari direla.]]> <![CDATA[Epaileak ikerketa hasi du oposizioei buruz, baina ez du bururik inputatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/008/001/2019-03-12/epaileak_ikerketa_hasi_du_oposizioei_buruz_baina_ez_du_bururik_inputatu.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1878/008/001/2019-03-12/epaileak_ikerketa_hasi_du_oposizioei_buruz_baina_ez_du_bururik_inputatu.htm inputatu esaten zitzaion lehen—. Delitu zantzuak ikusitako hiru espezialitatetako epaimahaikideak dira: Anestesiologia, Angiologia eta Digestio Aparatua. Bi delitu aipatu ditu epaileak: agirien zaintzan desleialtasuna egitea —dokumentu konfidentzialak ondo ez gordetzea— eta sekretuak aurkitzea eta agertzea —azterketa egin zutenei edukia filtratzea—. Fiskalak Osakidetzako hiru arduradun ere aipatu zituen txostenean, eta epailearen esku utzi zuen haiek ere ikerketapean jarri ala ez. Epaileak oraingoz ez du horri buruz ezer esan, eta hiru sendagile horietara mugatu du auzibidea.

Carmen Adan fiskal nagusiak txosten irmoa egin zuen Osakidetzako mediku espezialisten azterketetan izandako irregulartasunei buruz. Denera 11 espezialitate jarri zituen susmopean, gehienetan azterketetako emaitzak deigarriak zirelako: mediku batzuek oso nota ona zuten, eta beste batzuek, oso txarra; maiz, nota ona zutenen kopurua bat zetorren eskainitako postuenarekin. Fiskalak 11 espezialitate horietatik hirutan egin zituen akusazio zehatzak, gainerakoetan ez zuelako zehazki inor akusatzeko modurik.

Gasteizen aurkeztu zuen salaketa Adan fiskal nagusiak —Osakidetzak bertan du egoitza, eta azterketak ere Gasteizen egin zituzten—. Instrukzioko bigarren epaitegiari egokitu zaio kasua, eta Yolanda Varona epaileak salaketa tramiterako onartzeko autoa sinatu zuen joan den astean. Ordezko epailea da; titularra, Ana Jesus Zulueta, Arabako Probintzia Auzitegira bidalia dute behin-behinean, De Miguel auziak sortutako lan karga arintzeko helburuz.

Auto laburra da Varona epailearena. Fiskal nagusiaren salaketa tramiterako onartu du, eta deklaratzera deitu ditu hiru sendagileak, ikertu gisa. Abokatuarekin joan beharko dute epaitegira. Haiek soilik ez, beste hamar lagunek ere deklaratuko dute epailearen aurrean, lekuko gisara. Maiatzeko azken astean hartuko diete deklarazioa; hau da, udal eta foru hauteskundeak egin eta egun gutxira.

Legebiltzarreko eztabaida

Epaileak, oraingoz, Osakidetzako arduradunik ez du sartu auzibidean. Hiru lagun ageri dira fiskalaren txostenean: Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendaria —kargua utzi zuen urtarrilean—, Xabier Balerdi Giza Baliabideetako zuzendariordea eta Andoni Arzelai Osasun Arretako zuzendaria. Fiskal nagusiak ez zituen zuzenean akusatu arduradunak, eta epailearen esku utzi zuen ikerketapean jarri edo ez. Hark, ordea, ez du ezer erabaki.

Osakidetzako oposizioen gaia bidea egiten hasi da epaitegietan, baina ez han bakarrik. Arlo politikoan, Eusko Legebiltzarrean datorren astean eztabaidatuko dute Jon Darpon Osasun sailburua gaitzesteko proposamena; Elkarrekin Podemosek aurkeztu du eskaria, eta EH Bilduren eta PPren babesa izango du. Aurrera aterako da, beraz. EH Bilduk beste proposamen bat ere egin du: Iñigo Urkullu lehendakariari eskatzea ken dezala Darpon kargutik. Postuan jarraitzeko asmo irmoa erakutsi du sailburuak orain arte.]]>
<![CDATA[Epaileak ikerketapean jarri ditu hiru mediku, Osakidetzako oposizioen harira]]> https://www.berria.eus/albisteak/163841/epaileak_ikerketapean_jarri_ditu_hiru_mediku_osakidetzako_oposizioen_harira.htm Mon, 11 Mar 2019 07:23:20 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/163841/epaileak_ikerketapean_jarri_ditu_hiru_mediku_osakidetzako_oposizioen_harira.htm delitu zantzu nabarmenak ikusi zituen Osakidetzako oposizioetan, 11 espezialitatetan, nahiz eta guztietan ez duen modurik izan pertsona zehatzak akusatzeko. Hiru espezialitatetan sumatu du mediku zehatzen esku hartzea: Anestesiologian, Angiologian eta Digestio Aparatuan. Espezialitate horietako hiru epaimahaikide jarri ditu ikerketapean epaileak, BERRIAk eskuratutako auto batean ebatzi duenez. Epaileak, gainera, hamar lagun deitu ditu deklaratzera, lekuko gisara. Fiskalaren txostenean Osakidetzako hiru arduradunen izenak ere ageri dira: Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendaria -kargua utzi zuen urtarrilean-, Xabier Balerdi Giza Baliabideetako zuzendariordea eta Andoni Arzelai Osasun Arretako zuzendaria. Ez daude zuzenean akusatuta: fiskalak epailearen irizpidearen esku utzi du deklaratzera lekuko gisa edo ikertu gisa deitzea. Epaileak oraingoz ez du erabakiri hartu horri buruz. Behin ikerketa zabalduta, epaileak sei hilabeteko epea izango du instrukzioa ixteko, eta, kasua konplexutzat jotzen badute, beste urtebete edukiko luke. Bi delitu aipatu ditu epaileak autoan. Batetik, agirien zaintzan desleialtasuna egitea -dokumentu konfidentzialak ondo ez gordetzea; kasu honetan, azterketak-; bestetik, sekretuak aurkitzea eta agertzea -ustez azterketak egin behar zituztenei filtratu zietelako edukia-. Esparru politikoan, Eusko Legebiltzarrean proposamen bat aurkeztua dute Jon Darpon Osasun sailburua gaitzesteko. Datorren asteko ostegunean dute eztabaidatzekoa, hilaren 21ean. Elkarrekin Podemosek aurkeztu du eskaria, eta, aldaketarik ez bada, EH Bilduren eta PPren babesa jasoko du. Aurrera aterako da, beraz. EH Bilduk beste eskari bat ere egin du: Iñigo Urkullu lehendakariari eskatzea ken dezala kargutik Darpon. Oraingoz, ordea, karguan dago sailburua.]]> <![CDATA[Zimenduak mugitzeko zimendua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/002/001/2019-03-09/zimenduak_mugitzeko_zimendua.htm Sat, 09 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1909/002/001/2019-03-09/zimenduak_mugitzeko_zimendua.htm
Kaleak harro hartu dituzte milaka eta milaka emakumek. Indarrez. Berealdiko jendetza bildu dute: Bilbon, adibidez, bi ordutik gorako manifestazioa egin zuten iluntzean, hainbestekoa baitzen jende emaria. Ez da ohiko greba izan: gainditu egin du enpleguaren arloa, eta iritsi da pentsiodun eta ikasleengana, kontsumora eta zaintza lanetara ere. Gizarte osoa blaitu du aldarri feministaz, eta parte-hartze datu hotzetan neur ezin daitekeen lorratza utzi.



Aurtengo grebak tokian tokiko lana eduki du oinarrian. «Auzo, herri eta talde bakoitzak bere errealitate zehatzei erantzutea lehenetsi dugu. Hori da herri bat feminismotik eraikitzeko oinarria». Arrakasta handia izan du zentralizatu gabeko eredu horrek: herri handi eta txiki, talde egituratu eta norbanako, gazte eta adineko, kolore bateko eta besteko, bilgune izan da greba feminista. Hala nabarmendu dute lehen balorazioan: «Indarrak batzea da gure bidea, aliantzak eraikitzea eta sakontzea. Elkarrekin boteretu gara, eta hori da gure garaipen nagusia». Argazkiak dira horren lekuko: nolako sareak ehundu dituzten, zer mugimendu eragin duten bai hirietan, bai herri txikiagoetan.

Politikariak, mugitzen

Iazko grebaren arrakastak izan du oihartzunik; eragile eta erakunde batzuek aldatu egin dute grebarekiko jokaera, eta azken egunetan nabarmena izan da emakumeen eskubideekin lotutako proposamenak ugaritu direla. Itxurakeriarako arriskua sumatu du mugimendu feministak: «diskurtso politikoki zuzenak» entzun dituztela, baina benetako urrats gutxi. «Azaleko keinuek ez digute balio. Politika feminista ausartak exijitzen ditugu». Hain zuzen ere, Zuriketa morerik ez leloa erabili dute azken egunetan itxurakeria hori salatzeko, eta atzo ere hainbat erakundetan utzi zuten mezu hori, pintaketen bitartez -Donostiako udaletxean, besteak beste-.



Erakundeak mugiarazi ditu lanuzteak. Eusko Legebiltzarrekoa irudi esanguratsua izan zen: gutxieneko parlamentari kopururik ez, eta osoko bilkura bertan behera. Lanuztearekin bat egin zuten EAJko, EH Bilduko, Elkarrekin Podemoseko eta PSE-EEko emakumeek -hiru gizon ere falta izan ziren, horietatik bi kontziliazioagatik-, eta ezin izan zuten bilkura egin. PPko lau emakume parlamentariak saioan ziren. «Emakumearen kausaren alde egiteko modurik onena, lana eta obligazioak betetzea», adierazi zuen Laura Garrido legebiltzarkideak.

Ordezkari politiko ugarik bat egin zuten manifestazioetan; beste batzuek agenda publikoa murriztu zuten -hori egin zuen Uxue Barkos Nafarroako lehendakariak: elkarretaratze batera joan-.

Grebak eragina izan zuen enpleguaren arloan, batik bat sektore feminizatuetan: adinekoen egoitzetan, garbiketan, saltokietan... Gogoan izatekoa da sektore feminizatu askotan lan gatazka betean daudela azken urteetan, «lan baldintza duinak» eskatzeko. Emakume horiek bereziki gogoan izan zituzten atzoko greban.



Badira parte hartzeari buruzko datu batzuk. Hezkuntzan, adibidez, atxikimendu handia izan du. Eusko Jaurlaritzak zabaldutako datuen arabera, langileen %49k egin dute greba. Hezkuntzan, hamar langiletik zazpi inguru dira andreak; beraz, haietatik %70 inguruk egin dute greba -lanuzte partziala egin dutenez gain-.

Enpleguaren esparruko grebak eragin du BERRIAn ere: emakume guztiek bat egin dute mugimendu feministaren deialdiarekin, azken asteetan gogoeta prozesu bat egin eta gero. Protesta egin zuten Martin Ugalde kultur parkean, Andoainen (Gipuzkoa).

Gogoeta zaintzari buruz

Haragokoa izan da, hala ere, greba feminista: ez da ordainpeko lanera mugatu. Aurtengo deialdian «zaintzaren gatazka» jarri dute erdian: noren gain geratzen diren umeen eta adinekoen zaintzak, ezintasunak dituztenenak, etxeko lanak... Salatu dute genero desoreka handia dagoela: «Feminizatuta eta pribatizatuta daude lan horiek, eta bereziki emakume migranteen esplotazioan oinarritzen dira». Ardatzen artean ez zegoen arren, migratzaileen egoera bereziki gogoan izan dute greban.



Zaintzaren auzia gogoetarako gaia izan da. Hori zen, hain justu, mugimendu feministaren asmoa: zaintzaren gatazka ikusaraztea. «Lan horiek gizonen gain kokatzea izan da xedea». Herri askotan, gizonek zaintzarako guneak atondu behar izan dituzte. Sortutako eztabaidak eta gogoetak balio handikoak direla adierazi dute grebaren balorazioan: «aldaketarako haziak» direla egunotan gaiari buruz egindako gogoetak.

Zaintza lanen ondorioak eta lan esparruko desorekak nabari dira pentsiodunen artean. Arlo hori da aurtengo grebako berritasuna: pentsiodunena. Azken hilabeteetan, protesta handiak egin dituzte pentsioen egoera salatzeko. Greban ohartarazi dute genero desoreka nabaria dela: pentsio baxuena duten gehien-gehienak emakumeak dira. «Lan feminizatuak eta bereziki zaintza lanak aintzat ez hartzearen ondorioa da hori».

Adinekoak bakarrik ez, gazteak ere bildu ditu greba feministak: nabarmena izan da emakume gazteen presentzia mobilizazioetan. Askok indarkeria sexistaren aurkako kartelak hartu dituzte eskuan, eta «hezkuntza sistema hezkidetzailea» aldarrikatu dute.

Iragarki sexistak

Kontsumoaren zutabea ardatza izan da mobilizazioetan: multinazionalen jarduna salatu dute bereziki, «beste herrialdeak ustiatzen dituztelako eta langileen esplotazioaren ikur direlako». Nabarmentzekoa da Angeluko (Lapurdi) Leclerc saltokian egindako protesta. Emakumeen egunaren kari, merkataritza kate horrek eskaintza batzuk egin ditu salgai jakin batzuetan: makillajea, arropa, parafarmazia... Arratsaldean, grebalari talde bat kartel sexistak kentzeko eskatzera joan zen. Dendara sartu ziren, eta kartelak kentzen hasi. Tentsio uneak izan zituzten arduradunekin, baina azkenean saltokiko buruek berek erretiratu zituzten eskaintza horiekk iragartzeko kartelak.



Grebaren lorpenetako bat izan zen Angelukoa. Baina mugimendu feministak ohartarazi du aurkako enbata irmoa jasaten ari direla: «Ultraeskuinaren gorakada, kapitalismo autoritarioaren berrarmatzea, bizi baldintzen prekarizazioa, borroka sozialen kriminalizazioa, feminizidio sistematikoa... Larria da bizi dugun garaia». Donostiako mobilizazioan, hain justu, keinu bat egin zieten mugimendu horiei: katedralean kartel handi bat ezarri zuten, Atzerapausorik ez leloa zeukana.

Mugimendu feministak beste pauso bat eman du atzoko grebaren bitartez. Beste mugarri bat. Nabarmendu du bidearen hasiera dela oraindik: «Ez gara sistemaren ukazioan geratzen». Zimendua aldatu nahi du: «Bizitza sostengatzeko ardura kolektiboa».

]]>
<![CDATA[Babes eredu berria hedabideen arloan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1919/002/001/2019-03-05/babes_eredu_berria_hedabideen_arloan.htm Tue, 05 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1919/002/001/2019-03-05/babes_eredu_berria_hedabideen_arloan.htm
Donostiako Tabakaleran aurkeztu zuten akordioa, atzo. Erakundeen izenean, bertan izan ziren, besteak beste, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako sailburua, Garbiñe Mendizabal Gipuzkoako Diputazioko Hizkuntza Berdintasuneko zuzendaria, Ana de Castro Bizkaiko Aldundiko Euskara zuzendaria eta Joseba Perez de Heredia Arabako Aldundiko Euskara zuzendaria. Hekimen hedabideen elkartearen aldetik, Igor Astibia elkarteko arduraduna, Iban Arregi BERRIA Taldeko kontseilari ordezkaria, Iban Arantzabal Tokikomeko zuzendaria eta Lorea Agirre Jakin aldizkariko zuzendaria.

Esker oneko hitzak izan zituzten denek. Zupiriak azaldu zuenez, prozesuaren oinarria izan da erakundeek euskarazko komunikabideen jarduna «aitortzea», eta horren ondorio izan da laguntzen sistema aldatzea. Hekimeneko ordezkariek ere pisu handia eman diote urteotan guztietan egindako lana «aitortu» izanari.

Emaitza soilik ez, bidea ere goraipatu dute guztiek. «Eredugarria», Mendizabalen esanetan. Arantzabalek nabarmendu du «harreman zintzoa» izan dutela hilabeteotan, eta Arregik «ezinbesteko pausotzat» jo du egindako bidea. «Prozesu emankorra» izan da, Astibiaren ustez, «pauso garrantzitsua», baina ez egiteko dagoen bakarra. «Sektoreak baditu erronka gehiago, eta ez dira nolanahikoak: hartzaile kopurua handitzea, autofinantzaketa, publizitate publikoa, kontsumoko ohitura aldaketak...». Horietan guztietan ekiteko ere nahitaezkoa da «elkarlana», Astibiak dioenez.

ZEIN DA ABIAPUNTUA?

Legealdi berriarekin, 2017 hasieran, gogoeta prozesu bat hasi zuten Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoako Diputazioak eta Hekimen elkarteak. Hizkuntza Politikako Saileko arduradun berriek erakutsia zuten zalantza aurreko taldearen erabakiekin -irizpideak aldatu zituzten, eta, besteak beste, jaitsiera handia ezarri BERRIAri-. Irizpide berriekin ados ote zegoen galdetuta, hala esan zuen Miren Dobaran sailburuordeak BERRIAn: «Batzuekin bai. Beste batzuk ez dut uste uztartu daitezkeenik».

2017ko otsailean jardunaldi bat egin zuten Bilbon, Euskal hedabideak itun bila lelopean. Orduan jakinarazi zuten adostasuna lortzeko bidea hasi zutela. Aldaketa iragarri zuen Jaurlaritzako Euskara Sustatzeko zuzendariak, Estibalitz Alkortak: «Bada garaia zubi berriak eraikitzeko; amildegi batzuk zeharkatu nahi ditugu, mesfidantzak alde batera utziz».

Harrezkero egindako bidearen emaitza da oraingoa. Gipuzkoakoa soilik ez, Bizkaiko eta Arabako diputazioak ere sartu dira. Laguntzak bideratzeko ituna sinatuko dute orain lau erakundeek -Jaurlaritzako gobernu kontseiluak onartu du jada; diputazioek bozen aurretik onartuko dute-.

ZEIN IZANGO DA BANAKETA?

Erakundeek adierazi dute bi helburu nagusi dituela sistema aldatzeak. Batetik, laguntzen banaketa «ordenatzea»: argitu egingo dute zer erakunderi dagokion hedabide bakoitza laguntzea. Jaurlaritzaren esku geratuko da hedabide nazionalak babestea, baita telebistak, irratiak eta Internet atariak ere; tokiko aldizkariak babestea aldundien gain egongo da.

Beste helburua da hedabideen «egonkortasuna» bideratzea. Horregatik, hiru urterako laguntzak ebatziko dituzte -2019, 2020 eta 2021-, urte batetik besterako gorabeherak saihesteko asmotan.

ZEIN DA LAGUNTZA EREDUA?

Orain arteko puntuazio eta lehia sistemaren aldean, beste oinarri bat hartuko dute laguntzek: hedabideen kostuen zati bat diru publikoarekin estaltzea. Zehaztu dute portzentaje bat: %30. Oinarrizko aldaketa da. Aurrekontuaren ia herena hartuko dute laguntzek, beraz, baina zatirik handiena komunikabideek eurek lortu beharko dute. Hala ohartarazi du Zupiriak: «Herri administraziook ahalegin inportantea egingo dugu, baina hedabideen esku geratzen da beren komunikazio proiektuen bideragarritasuna». Alegia, erakundeen babesa sendotuta ere, ezinbestekoa izango dela irakurleen eta BERRIAlagunen estiloko babesleen ekarpena.

ZENBAT DIRU JARRIKO DUTE?

Kostu estandarrei buruzko azterketa bat egin du Jaurlaritzak, Siadeco ikerketa elkartearen bidez: baldintza egokietan arituta, zenbateko kostua izango lukeen komunikazio proiektu bakoitzak. Horretan oinarritu dute kalkulua.

Lau erakundeen artean 10,5 milioi euro bideratuko dituzte euskarazko hedabideak sendotzera; kopuru berbera izango da hiru urtean. Iaz baino hiru milioi gehiago dira -%41eko igoera, beraz-. Eusko Jaurlaritzak jarriko du zatirik handiena: 7,9 milioi, 2018an baino %61 gehiago. Haren ardurapean geratuko diren hedabide arloez gain -nazionalak, irratiak, telebistak eta Interneteko atariak-, foru aldundiei bideratuko die diru kopuru bat, haiek tokiko aldizkarien laguntzetan erabil dezaten. Herrialdeka hartuta, Gipuzkoakoa izango da kopururik handiena: 3,1 milioi. Kontuan izatekoa da tokiko hedabide gehienak herrialde horretan daudela. Bizkaiko tokiko komunikabideentzat 0,9 milioi jarriko dituzte; Arabakoentzat, 0,2.

ZERGATIK ITUNA 'BERRIA'-K?

Hedabide guztientzat gisa berekoa izango da oinarria: %30 izatea finantzaketa publikoa. Hala ere, deialdi horretatik kanpo utziko dute BERRIA. Hedabide nazionala izanik, egindako banaketaren arabera, Jaurlaritzari dagokio laguntza ematea, eta erabaki du hiru urterako itun bat egitea, «deialdien sistematik aterata». Zupiriak adierazi du nazio mailako egunkari bakarra dela BERRIA, eta ezaugarri bereziak dauzkala. 2,3 milioi euro jasoko ditu aurten, eta zenbateko bera 2020an eta 2021ean. Era horretan, inoiz baino babes handiagoa emango dio Jaurlaritzak BERRIAri. Zehazki, iaz baino milioi bat euro handiagoa izango da laguntza: %77ko igoera.

Sistema aldatzearen ondorioa da BERRIAren finantzaketa horrela igotzea. Euskarazko hedabideen sektorean urtez urte BERRIAk izan du proportzioan laguntza publiko txikienetakoa, eta orain, %30eko finantzaketa publikoa izatea jarri dutenean oinarri, BERRIAk dauka igoera adierazgarrienetako bat. Aldaketa horrek bidea jarriko dio langileen lan baldintzak orekatzeko; izan ere, herri ekimeneko komunikabideetako batez besteko soldataren aldean, nabarmen apalagoak dira BERRIAko soldatak.

ZER PAUSO DATOZ ORAIN?

Laguntza deialdiak prestatzen ari dira erakundeak -lehen zirriborroa taxutu dute, eta Hekimenen esku utzi dute-, eta uste izatekoa da aste batzuen buruan argitaratuko dituztela deialdiak -hilabete batzuk joango dira ebazpena bera iristerako-. Hiru urterako laguntza ebatziko dute kasu guztietan.

BERRIAri dagokionez, hitzarmena lantzen ari da Jaurlaritzarekin. Kontuan izatekoa da gobernuak erretiratu egin zuela aurrekontu proiektua, gehiengorik ez zuela ikusita, eta tramiteak luzatzea dakar horrek -aurrekontu proiektuan jasota zeuden diru sailak-.]]>
<![CDATA[Diru laguntzen eredu berria adostu dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakundeek eta hedabideek]]> https://www.berria.eus/albisteak/163566/diru_laguntzen_eredu_berria_adostu_dute_araba_bizkai_eta_gipuzkoako_erakundeek_eta_hedabideek.htm Mon, 04 Mar 2019 07:12:06 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/163566/diru_laguntzen_eredu_berria_adostu_dute_araba_bizkai_eta_gipuzkoako_erakundeek_eta_hedabideek.htm <![CDATA[«Euskaraldia, ederki. Baina ondo al goaz?»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/010/001/2019-03-03/euskaraldia_ederki_baina_ondo_al_goaz.htm Sun, 03 Mar 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1923/010/001/2019-03-03/euskaraldia_ederki_baina_ondo_al_goaz.htm Hiztunpolisa liburua kaleratu zuen orain bost urte pasatxo Jon Sarasuak (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1966). Gaur egungo egoeraz aritu zen urtarrilean Topaldian. Diagnostiko hori izan du hizpide elkarrizketa honetan.

Kezka batzuk agertu zenituen Hiztunpolisa liburuan; besteak beste, garai politiko berrian aukera batzuk gal zitezkeela euskararentzat. Zertan dira kezkak?

Hori zen kezketako bat: iragana ikusirik, abertzaletasunaren arteko lehia politikoak zenbateraino zapuztuko zituen euskararen arloko ekinbideak. Egia esan, azken bost urteotan kezka horren zati bat saihestea lortu dugu. Orduan gustura sinatuko nuen hau. Iraganean, izan ere, aukera batzuk zapuztu dira horregatik, nahiz eta ez diren oso publikoak izan.

Orain urte gutxi gertatu da hori?

Bai. Logika bat dauka: lehia oso estua badago eta susmoa badago apustu estrategiko bat egiteak beste kultura politikoa elikatzen duela, ez da apustu egiten. Arrisku bat dago: populazioaren batezbestekoak era subliminalean sentitzea euskararen aldeko apustu sendoa hautu elektoral jakin baten gertuko aldarrikapena dela.

Zoru komunaren ideia askotan aipatu duzu. Ari da hori sortzen?

Asentatzen ari da lurra, baina nire kezka beste bat da oraintxe honetan: zoru komuna ez dadila izan batezbesteko epel batean geratzeko, baizik eta ekinbide soziolinguistiko sendoak abiarazteko, belaunaldiko aurrerapausoak.

Arrisku hori sumatzen ari zara? Harremanak hobetu diren honetan, dagoenean goxo geratzea.

Arrisku erreala izan daiteke, bai. Apurtxo bat gusturago gaude denok: hitzarmenak honekin eta harekin, sektorea hobetoxeago tratatuta... Hori ona da. Baina giro berri honekin hau landu behar da: politika kontinuistak baino anbizio soziolinguistiko handiagoko ekinbideak martxan jartzea.

Liburuan askotan aipatu zenuen bisioaren gaia: «lausotuta» zegoela bisioa. Argitzen ari al da?

Batez besteko euskaldunak —edo, areago, euskaltzaleak— ez daki geure burua non irudikatzen dugun hemendik 20-30 urtera: zer den benetan nahi duguna eta gertatuko dela uste duguna. Bi horiek konbinatu behar ditu bisioak. Hori lausotuta daukagu. Airean dauzkagu galdera asko: zein da gure hedabide plana?, eta gure hezkuntza estrategia? Arlo gehienetan dauzkagu birpentsatzeko gaiak, betiere boutade handirik bota gabe: adar horiek aspalditik datoz martxan, eta begirunea eduki behar zaio orain artekoari.

Lan munduaren garrantziari buruz ohartarazi duzu bereziki.

Zentraltasuna eduki behar du datozen hamarkadetan. Aukerak eta tresnak ditugu halako operazio erraldoi bat martxan jartzeko.

Lan eremuan, oro har? Egoera desberdina da batetik bestera...

Arlo desberdinak daude. Administrazioa da bat, eta hor helburu sendoak jar litezke adar guztietan, orain arteko erdi noraeza gaindituta hogei urte barru beste panorama bat izateko. Industria eta zerbitzuak lirateke beste bi arlo lodiak; horietan prozesu orokor mailakatu bat irudikatzeko moduan gaude. Hogei urteko esperientzia prestaketatzat hartzeko eta olatu mailakatuak antolatzeko garaia heltzen ari da. Datorren hamarraldiko ekinbide zentrala izan liteke. Uste dut orain arte izan ez ditugun baldintzak ditugula.

Ezagutza gorantz doa, baina belaunaldi berrietan euskaldun gehienek eskolan jaso dute euskara, eta erraztasunik ez dute. Erabilerarentzat oztopo da hori.

Ezagutzaren unibertsalizaziorantz goaz. Baina, bai, erretratu robot oso hedagarri bat dago: euskara hezkuntzan eman zaion pertsona bat, bukatu ondoren ez duena familian, lagunartean eta lanean erabiltzen. «Hezkuntzan ikasitako hizkuntza hura» bihurtu zaio euskara. Lan arloan abiarazten bada olatu orokor eta mailakatu bat, hiztun mota horri irekitzen zaio erabilera esparru bat, eta agian hortik zirkulua ireki dezake. Zenbaitentzat, euskarara lotzeko kako bakarra izan liteke.

Lan arloan «olatu erraldoia» sortzeko zimendurik sumatzen duzu?

Hasteko, kontakizun bat behar dugu: 40 urtean inbertsio handia egin dugu hezkuntzan, baina ez du inolako zentzurik aurrean lan mundu erdaldun eta erdalduntzaile baten horma badago. Belaunaldi horiei iruzur ez egitekotan, eta orain artekoari zor diogun begiruneagatik, apustu sendoa egin behar da. Beste galdera bat sortzen da: teknikoki badakigu egiten? 25 urte daramatzagu enpresak euskalduntzeko metodologietan. Teknikari batailoi bat dugu. Dibisio bihurtu behar du? Horrekin batera, behar da erakundeek apustu serioa egitea —handiek eta udalek—, eta euskalgintzaren aktibazioa, tokiko euskalgintzarena eta masa zibil osoarena. Artikulazio horretan asmatu behar dugu: akordio politikoa, euskalgintzaren aktibazioa eta beso teknikoa.

Adostasun politiko zabala eskatzen du proposatzen duzunak.

Bi kultura politiko abertzaleak gertu egon daitezke gogoeta horretatik, eta abertzale gisa definitzen ez direnak ere irits daitezke horraino. Euskararen Legea sortzeko kontsentsua baino errazagoa iruditzen zait. Logikoa da: ahalegin eta inbertsio horrek ez du askorako balio, orain ez badugu inbertsio hau egiten. Orain da garaia. Badugu aukera. Askotan ez dugu sinetsi eragiteko zer gaitasun dugun indarrak alienatuta.

Eragiteko gaitasun horri dagokionez, sendo ikusten duzu euskalgintza, edo hobeto egon da?

Hobeto egon da. Gizarte antolatuaren sareari bi dimentsiotatik begira dakioke. Batetik, azpiegituren dimentsioa: azpiegitura tekniko eta gauzatzaile izatea —hiztegiak, hedabideak, euskaltegiak...—. Bestetik, mugimenduaren dimentsioa: jendea aktibatzen duen eta euskararen ametsa barreiatzen duen mugimendu soziala. Lehen dimentsioan indartsu dago —ahal bezala—; bigarrenean, ahul. Uste dut hori dela datozen hamarraldietako lantegietako bat: euskararen inguruko mugimendu zibil, beregain eta autonomoa, alderdi politikoetatik aparteko doinua barreiatuko duena.

Hiruki bat irudikatuta, hara: batetik, alderdiak, instituzioen bidez lanean; bestetik, euskalgintzako azpiegitura zibilak, garapen adarretan lanean; eta hirugarrenik, bultzaka, mugimendu zibila, euskararen ametsa taupatzen.

Alde horretatik, baduzu kezka euskara elkarteen jardunaz: zerbitzu emaile bilakatu ote diren.

Elkarteen arrisku nagusia hori da: zenbateraino zaren gizarte mugimendu, zenbateraino azpiegitura tekniko subsidiario. Ez da mespretxatu behar ez bat ez bestea, elkarteen ekarpenetako bat izan baita azpiegiturak sortzea. Baina euskara elkarteen egitekoa da aktibazioa egitea mugimendu gisa, ametsa barreiatzea, eta, batez ere, itsasargi eta gogoeta gune izatea herrian. Zer gertatu da askotan? Funtzio hori ahuldu egin dela, eta azpiegitura teknikoa nagusitu.

Udalen azpikontrata bihurtzea?

Segitu behar da funtzio teknikoak betetzen, baina euskara elkarteen erronka nagusia da nola lortzen duten mugimendu sozial izatea.

Ametsa barreiatzeko zeregina aipatu duzu. Amets hori badago? Adostuta dago amets hori?

Nahimena badago. Beharbada, ametsa lausotu xamar dago, eta oharkabe moduko bat: uste genuen Aizkorrira 50 urtean igoko ginela, eta Urbiako lainopean gaude. Horren aurrean, bi gauza esan behar dira. Batetik: «Urbiara igotzea sekulakoa izan da, eta meritu handikoa». Eta bestetik: «Urbiako lainopetik, goazen Aizkorrira, ametsa berrasmatuta: norantz eta nondik joango garen».

Maiz nabarmendu duzu euskalgintzak «ahots propioa» behar duela. Ari da horretan?

Azken urteetan ari gara aurrerapauso batzuk ematen, baina mesfidati jarraitu behar dugu geure buruarekin. Adibidez, Euskaraldiarekin. Aukera batzuk zabaltzen dituen pista bat da Euskaraldia, baina mesfidati ere begira diezaiokegu: ez dadila izan politika sendoagoen ordezko.

Ikusi duzu arrisku hori, erakundeen lana zuritzeko bide ere izan daitekeela Euskaraldia?

Izan liteke, baina ez dut sumatu. Nahiago dut mesfidantza geure buruarengan jarri, beti politikarien gain jarri baino. Hemen denok daukagu ipurdian zuloa. Borondate onez ikusten ditut instituzioetan, eta berdin gizarte zibilean. Bakoitza bere behar eta interesetatik ari da euskalgintzan hitzarmenen bidean: euskaltegiak, hedabideak.... Zilegi da. Baina mesfidantza dosi bat jarri behar dugu emaitza orokorrean. Alegia: Euskaraldia ederki, baina ondo al goaz? Zoru komuna bai, akordioa bai, baina belaunaldiko aurrerapausoak zein diren galdetuta eta etxeko lan nagusiak egiteko aukera politikoa landuz.

Euskalgintzako eragileen arteko harremanak nola sumatzen dituzu? Erakundeekin sortutako giro berri horrek hobetu dezake eragileen arteko erlazioa?

Enpresa edo azpisektore bat zarenean, haren interesak begiratzen dituzu. Ondo, zilegi da. Baina egon behar du jendea interes horietatik aparte lehentasun apustuei begira egon behar duena. Badago horretarako gai den jendea. Gauzen kudeaketara iritsi den belaunaldi honen esku dago aurrera egitea, bi aukeraren artean: Urbiako lainopean Fondan txorizoa jaten geratu, edo motxilak hartu eta beste abentura batean sartzea.

Eta abentura berri horretarako badator odol berria, edo belaunaldi ordezkapena arazoa da?

Hor badugu zer pentsatua. Ematen du harrobia badagoela, gai honekin sentsibilitatea duen masa badagoela. Baina egia da euskalgintza zibilak badaukala zer pentsatua: ez ote duen ondoegi asmatzen belaunaldi berriak inplikatzen. Iruditzen zait bi gai daudela oinarrian. Batetik, atxikimendu eredua aldatu egin da. Bestetik, zikloak: ez da haien zikloa izan gauzak sortzea, sortuta etorri zaizkie. Aztertu behar da nola bermatu belaunaldi artekotasuna.

«Sortuta etorri zaizkie». Horrek berak ekar dezake lasaikeria gisako bat belaunaldi berrietara?

Arriskua benetakoa da: eginda ikusten dituzte gauza asko. Egunkaria haientzat ez da inoiz ametsa izan, edo herri telebistak, edo ikastolak, edo euskaltegiak. Horregatik egin behar dugu datozen hamarraldietarako gogoeta: benetako arriskua dago bost hamarraldiko puztualdia airez husteko. Belaunaldi bakoitzak behar ditu bere zereginak, eta, agian, datorrenarena hau da: «Lan eta bizi euskaraz, eta horretara goaz».

Erabilerara, alegia?

Euskarari buruzko diskurtsoan arriskua dago mantra bihurtzeko erabilera dela arazo. Ideia negatibo bat transmititzen du: berez bideak jarri ditugula hizkuntza indartzeko, baina jendeak ez duela erabili nahi. Horrek libidoa gutxitzen du, eta injustua da, egiturazko galga eta tapoi asko daudelako. Egia da ezagutzaren unibertsalizaziora iristen ari den belaunaldiak erabileran ez baditu pauso sendoak ematen biziberritze prozesua airez hustera joan daitekeela, eta mezu arriskutsua dela hurrengo belaunaldiarentzat. Erabileraren gaia gutxiago aipatu behar da, eta gehiago egin: batetik, gogoa eta nahia elikatuz —doinu propioa duen mugimendua da gakoetako bat—, eta, bestetik, erabiltzeko egiturazko aukerak sortuz. Lan mundua zentrala da hor. Munta handiko inbertsioa da. Pentsa liteke helburu handiegia dela, bada nagitasun mental gisako bat azkenaldian, baina uste dut ortzimugaren angelu egokira begiratzen duela, eta amets doitua dela. Gauza zailagoak egin ditugu.]]>
<![CDATA[Osakidetza: denek zekiten sekretua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/002/001/2019-02-23/osakidetza_denek_zekiten_sekretua.htm Sat, 23 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1905/002/001/2019-02-23/osakidetza_denek_zekiten_sekretua.htm
Zurrunbilo handia sortu da aste honetan Osakidetzaren bueltan. EAEko fiskal nagusiak, Carmen Adanek, txosten gogorra egin du oposizioei buruz. Bi aldetara egin ditu akusazioak; batetik, epaimahai batzuetako kideen aurka, edukiak filtratu zituztelakoan; bestetik, Osakidetzaren beraren kontra, epaimahaietako partaideak aukeratzerakoan ez zituelako «irizpide objektiboak» erabili.

Hiru azterketatako arduradunak zuzenean akusatu ditu fiskalak: Anestesiologiako, Angiologiako eta Digestio Aparatuko hiru epaimahaikide. Ez du, ordea, espezialitate horietan soilik sumatu iruzurra. Beste zortzi hauetan ere bai, nahiz inor ez akusatu: Kardiologia, Traumatologia, Kirurgia Plastikoa, Urologia, Zaintza Intentsiboak, Larrialdiak, Mikrobiologia eta Kirurgia Baskularra.

Gasteizen aurkeztu du salaketa Adan fiskal nagusiak —Osakidetzak bertan du egoitza, eta oposizioetako azterketak ere Gasteizen egin zituzten—. Bigarren instrukzio epaitegiari egokitu zaio kasua. Orain, epaileak sei hilabete ditu ikerketa egiteko, eta, konplexutasuna badu, beste sei hilabete luzatu ahalko du —epea luzatzeko aukera baliatu zuen fiskalak ere—.

«Ezkutuko egia zen»

Mediku espezialisten artean, noski, mintzagai da kasua egunotan. Harritu ez da inor egin, hala ere: «jakina» zen. Ez soilik sendagile horien artean: Osakidetzan «vox populi» zen iruzur egiten zutela mediku espezialisten oposizioetan. «Ezkutuko egia zen», azaldu du mediku espezialista batek. «Orain, diferentzia da fiskalak baieztatu egin duela», erantsi du beste espezialitate bateko sendagile batek. «Orain arte, ez zegoen frogarik, edo behintzat inork ez zituen frogak mahai gainean jartzen». Hiru anestesistak egin zuten urratsa. Lehenbizi, agiri bat sinatu zuten notarioarenean: aurretik asmatu zuten nork gaindituko zuen. Gero, fiskaltzan salaketa jarri zuten sindikatu batzuek.

Espezialitate eta arduradun batzuk daude jomugan, baina BERRIAk galdetutako medikuek argi diote egiturazko kontua dela, ez dela gauetik goizera arduradun batzuk iruzur egitea erabaki dutela. «Ni hemen nagoenetik ez dut uste inoiz izan denik oposizio garbirik». Eta hogei urte daramatza Osakidetzan. Urte gutxiago daramatzatenek ere badakite hori. «Baina isiltasun itun bat dago».

Ituna da, edo behartutako isiltasuna. Hala kontatu du mediku batek: «Badakizu zerbait esaten baduzu ez duzula sekula gehiago hemen lan egingo, eta beste leku batzuetan ere ez». Hain justu ere, iruzurra azaleratu zuten anestesistek salatu dute «errepresaliak» jasaten ari direla ospitalean.

Oposizioetan iruzur egiten dela argi aitortu dute hitz egindako mediku guztiek, baina uste dute sakoneko arazoa beste bat dela: zer behin-behinekotasun dagoen Osakidetzan. «Hemen jende asko dago hamar urte edo gehiago daramatzana lanean, eta oraindik behin-behinekoa dena. Ziurgabetasun handia sortzen du horrek, eta egonezina: 'Bihar hanka hausten badut, zer?'». Eskarmentua duten medikuak direla nabarmendu du postua lortua duen mediku batek: «Urte mordoa daramate hemen, hamar urte baino gehiago askok; esperientzia dute, eta mediku onak dira. Inork ez die esan gaizki aritzen direnik».

Nola neurtu «mediku ona»

Oposizioen sisteman dago beste gakoa, mediku horiek kontatu dutenez. Ez daude ados ereduarekin. «Nola neurtzen da zein den mediku ona? Egun bateko azterketa teoriko baten bitartez?». Adibide bat jarri du mediku horrek: «Hemen, badira oso ebakuntza bereziak egiten dakiten medikuak, oraindik behin-behinean daudenak. Oposizioetan, ez da aintzat hartzen zer egiten dakiten». Proba teorikoa da oposizioetakoa: batetik, test gisako galderak, eta bestetik, kasu klinikoak ebatzi beharra. Mediku batek ohartarazi du desabantailan daudela urteak ospitalean lanean daramatzaten sendagileak: «Ezin dira lehiatu ikasketak oraintxe bukatu dituen mediku batekin».

Belaunaldi aldaketa handia dator administraziora, eta datozen urteetan lan eskaintza asko izango dira; Osakidetzan ere bai. Horrek dakarrenarekin ez dira ados azaldu sendagile batzuk: «Esaten ari dira urtero egingo dituztela lan eskaintzak. Urtero ezin duzu aritu intentsitate horretan ikasten». Mediku horrek dio antzinatasuna aintzat hartu beharko litzatekeela, Osakidetzan egindako ibilbidea: «Behin-behinean hainbeste urte postu batean —batzuetan hogei urte ere bai—, ondo lan egin, eta justua da oposizioen ondoren beste batek hartzea postu hori?».

Postu publikoetan finkatzeko bidea oposizioena da: aukera berdintasuna hautagai guztientzat. Horrekin ez daudenez ados, iruzurrera jotzen dute. «Hori da bide bakarra», azaldu du mediku batek. Hala erantsi du beste batek: «Eredua aldatu ezean, beti egongo da tentazioa urteetan zurekin ari dena eta ondo lan egiten duena kontratatzeko. Eta aukera bakarra dago horretarako: iruzur egitea».

Alde horretatik, deigarria da Jon Darpon sailburuak aste honetan bertan emandako argudio bat. Radio Euskadin egin zioten elkarrizketa, eta hara zer argudio erabili zuen: «Oso profesional onak ditugu, eta, beraz, hautatzeko era ez zen hain txarra izango».

Zerbitzuburuak

Mediku batzuen ahotan, uler daiteke iruzurra bera egokiago ikusten dutela oposizioetako sistema baino. Ez daude denak ados, ordea: «Horrelako oposizioen bidea seguruenik ez da egokiena, ez. Baina lanpostu publikoak dira, eta arduradunek ezin dute nahieran aukeratu nork lortuko duen».

Eta hori gertatzen da. Zerbitzu bakoitzeko buruak egiten du aukeraketa. Zer irizpideren arabera? «Arduradun bakoitzaren etika sartzen da hor jokoan», azaldu du oposizioen sistemaren aldekoa ez den sendagile batek. Medikuek aitortu dute, hala ere, gorabeherak izan direla hor: alegia, iruzurraren ustezko oinarria da esperientzia hartzea aintzat, urteetan lankide izan dituztenek postua lortzea, baina gertu izan dituzte iruzur sistema horri iruzur egin dioten arduradunak. «Txanda-pasak ikusi ditut», kontatu du medikuetako batek. Azken oposizioetan ere izan dira halakoak.

Izan ere, arduradunen boterea hain da handia, ustezko irizpide horiek ere ez baitituzte betetzen. Hala adierazi du sendagileetako batek: «Azken oposizioetako gaindituen zerrendak ikusita, argi dago aldeak egon direla espezialitate batetik bestera. Batzuetan, bai, errespetatu dute antzinatasuna, baina beste batzuetan argi dago beste irizpide batzuk erabili dituztela: lagunak, kontsulta pribatuko lankideak, familiakoak...». Fiskalaren txostenean badira era horretako zantzuak.

Iruzur sistema horrek, gainera, areagotu egiten du arduradunen boterea. Mediku batek azaldu du oposizioetako emaitzek ez dutela eragina postu finkoa hartzeko bakarrik: «Ordezkapenei begira ere badu eragina, eta hor ere kontrol handia daukate zerbitzuburuek». Babesgabetasun handiagoa dute behin-behinekoek. «Hori baliatu egiten dute medikuak kontrolatzeko». Klientelismo sistema bat da, azkenean: «Denok ikusi dugu nola sartu diren arduradunaren begikoak diren lankideak». Medikuak, finean, zain egoten dira beren «txanda» noiz iritsiko zaien.

Sendagileek ohartarazi dutenez, zerbitzuburuen boterea oso da handia osasun zerbitzuan, eta ez dute oposizioetan soilik baliatzen. Indarra dute. «Boterea erabiltzen dute, eta zenbait zerbitzuk erraz boikota dezakete Osakidetzaren jarduna, areago Osakidetza hedabideen hain menpeko dela».

Nola egin iruzur

Fiskalaren ikerketarekin bateragarriak dira BERRIAk bildutako lekukotasunak. Batetik, azterketetako notetan aldeak oso adierazgarriak direlako: mediku multzo txiki bat dago oso nota altua duena —ehun puntutik ehun, kasu askotan—, eta gainerakoak askoz atzerago daude. Askotan, gainera, oso nota ona dutenen kopurua bat dator eskainitako postuekin. Bestetik, gisa bereko deklarazioak bildu dituelako fiskalak: «Lekuko mediku hainbatek adierazi dute orain denbora askotik jakina zela azterketak filtratu egiten dituztela modu batera edo bestera».

Modu batera edo bestera. Hala diote medikuek, bide asko daudela. Ez dute zertan azterketa eskura eman. «Hau esatea da modu bat: 'Zera... Uste dut gaixotasun hau interesatu beharko litzaizukeela...'». Beste eredu batzuk ere badira: fiskalak, adibidez, susmoa du ikasi beharreko edukietako gai batzuk paperean seinalatzen dizkietela medikuei, azpimarratuta.

2011ko salaketak

Denek zekiten sekretua zen, beraz, espezialisten oposizioetakoa. Urte luzez egon da ezkutuan. Egia da lehenago izan direla salaketa batzuk. 2011n, Medikuen Sindikatuak egin zuen: sekulako aldeak zeudela azterketetako emaitzetan. Hala esan du txosten batean. «Baina beste garai batzuk ziren, eta ustelkeriaren gaia ez zegoen orain bezain boladan. Inori ez zitzaion interesatu: ez hedabideei, ez alderdi politikoei, ez Osakidetzari, eta ez medikuei eurei».

2011ko salaketen ondoren, aldaketa bat egin zuten: azterketen lehen partea HAEE Herri Ardularitzaren Euskal Erakundeak taxutu zuen. Baina ez erabat: fiskalak agerian jarri du Osakidetzak izendatutako medikuekin aritu zela HAEE. Espezialitate batzuetan ageri da aldea: azterketaren lehen partean emaitza logikoagoak izan dira bigarrenean baino —bigarrena epaimahaiek jarri dute—.

Azken lan deialdiko iruzurra epaitegietara iritsi da, eta arlo politikora ere bai. Elkarrekin Podemosek proposamen bat aurkeztuko du legebiltzarrean, Darpon sailburua gaitzesteko; martxoan bozkatuko dute. Dimisioak eskatu ditu oposizioak, baina sailburuak oraingoz baztertu egin du. Medikuek argi diote, nolanahi ere: «Hau ez da Darponekin hasi. Nik Osakidetza ezagutzen dudanetik egon da hor gai hori». Orain arte bi arduradunen dimisioa ekarri du auziak: Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariarena eta Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendariarena.

Notarioak eta salaketak

Zergatik azaleratu da iruzurra aurten, eta ez orain arte? Batetik, hiru anestesisten salaketa da gakoa, eta haren funtsa: notarioaren aurrean izenpetutako agiria. Areago, grabazio bat ere eman diote fiskalari, non mediku bat ageri den filtrazioei buruz hizketan. Bestetik, sindikatuen jokabidea: ESK-k, LABek eta ELAk irmo heldu diote gaiari, eta salaketak jarri.

Epaimahai batzuetako partaideak koordinatu egiten direla iradoki du fiskalak txostenean. Osakidetzak berak espedientea irekia die Traumatologiako arduradunei, «isilpeko bilera bat» egin zutelako. BERRIAk kontsultatutako medikuek ohikotzat jo dute hori, eskaintzara ateratako lanpostuak «banatzeko» bilerak egitea.

Beste espezialitate batzuetan, berriz, ez da nabari horrelako girorik. Kardiologian, esate baterako, filtrazio salaketak egin zituzten epaimahaiko kide batzuek. Berdin Angiologian: Osakidetzari gutun bat bidali zion Donostiako zerbitzuburuak. Honako hau zen mezua: «Azterketa 31k egin zuten, bostek gainditu, eta haietako lau Basurtuko ospitalean aritzen dira. Pelotoiko gainerakoen aldean, dozenaka puntu gehiago dituzte. Zaila da emaitza hori zoriaren kapritxoekin justifikatzea».

Testigantza horiek guztiak sartu ditu fiskalak epaitegiaren esku utzitako txostenean. Haren esku egongo da ikerketa egitea eta deliturik izan ote den zehaztea. Denek bazekiten sekretua argitzea.]]>
<![CDATA[Darponek «erantzukizun politikoa» duela aitortu du, baina karguari eutsi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-02-21/darponek_erantzukizun_politikoa_duela_aitortu_du_baina_karguari_eutsi.htm Thu, 21 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2019-02-21/darponek_erantzukizun_politikoa_duela_aitortu_du_baina_karguari_eutsi.htm
Carmen Adan EAEko fiskal nagusiak herenegun bidali zuen auzitegira Osakidetzako oposizioei buruz egindako ikerketaren dokumentua. BERRIAk iragarri zuenez, agiri irmoa da, eta bi norabidetan egiten ditu akusazioak: batetik, epaimahai batzuetako kideen kontra, edukiak filtratu izanaren zantzuk baitaude; bestetik, Osakidetzaren aurka, epaimahaiko kideak aukeratzean ez zituelako «irizpide objektiboak» erabili.

Lehen arretako osasun zerbitzuetarako estrategia aurkezteko agerraldia zuen Darponek atzo, baina oposizioen gaiak pisu handia hartu zuen kazetarien galderetan. Ordu eta laurden pasatxoko agerraldia izan zen, eta oposizioei buruzko galderak erantzuten eman zuen ordu erdi Darponek. Hona esandakoaren gakoak:

ARAZO «INDIBIDUALA»

EAEko fiskal nagusiak 11 espezialitatetan jarri du begia, irregulartasun zantzuak ikusi baititu. Ordea, horietatik hirutan soilik egin ditu arduradun jakin batzuen aurkako akusazioak, gainerako zortzietan ez baitu modurik izan pertsona jakin batzuen ardura zehazteko. Diferentzia ez da, beraz, batzuetan delitu zantzuak daudela eta beste batzuetan ez: 11 espezialitate horietan irregulartasunak sumatu ditu fiskaltzak, baina oraingoz behintzat, hirutan bakarrik eduki du pertsona jakin batzuk akusatzeko era. Darpon sailburua, baina, hiru espezialitateren inguruan mintzo da behin eta berriro: «Egindako 86 espezialitateetatik hiru seinalatu ditu».

Sailburuak adierazi du mediku espezialistetan salatutako iruzurra ez dela egiturazko arazoa, izatekotan ere hiru akusatuen delitua dela: «Sekretuak gordetzeko betebeharrean izandako akats indibiduala». Errugabetasun ustekizuna defenditu du, eta oraindik ezin direla errudun jo sendagile horiek: «Hemen momentuz ez dago frogatutako egitaterik».

Anestesiologiako, Angiologiako eta Digestio Aparatuko epaimahaietako hiru lagun akusatu ditu fiskalak, zantzu argiak baititu haiek filtratu zizkietela edukiak lankide dituzten mediku batzuei.

INFORMAZIOA EZKUTATZEA

Auzia lehertu zenetik agerraldi bat baino gehiago egin du Darponek legebiltzarrean eta komunikabideetan. Horietan esandako gauza batzuk, ordea, ez datoz bat fiskalak txostenean jasotakoarekin. Adibidez, azterketak prestatzeko arduradunak nola izendatu zituzten. Fiskaltzak azaldu duenez, berez HAEE Herri Ardularilaritzaren Euskal Erakundeari zegokion ardura hori, baina «benetan» Osakidetzak erabaki zuela probak nork prestatu: HAEEri zerrenda bat bidali zion espezialitate bakoitzeko azterketa nork jarri.

Sailburuak parlamentuan esan zuen HAEEk eduki zuela oposizioetako azterketak prestatzeko ardura. «Nik ez dut inoiz gezurrik esan», erantzun du orain, kazetariek gai horri buruz estu hartu dutenean. Hortaz, zergatik esan ote zuen probak HAEEk prestatu zituela, erantzun du orduan ez zuela «informazio osoa» horri buruz.

IKERKETA

Irregulartasunen salaketak «asmakeriatzat» jo zituen sailburuak hasieran, eta «Osakidetzaren izen ona» zikindu nahi izatea leporatu zien iruzurra salatu zutenei. Fiskalaren txostenak agerian jartzen du Kardiologiako azterketan filtrazio salaketak egon zirela bigarren proba egin aurretik -epaimahaiko bi kidek eman zuten filtrazioen abisua-, baina ez zituzten ikertu orduan. Sailburuak erantzun du irregulartasunen berri izan zuenean agindu zituela ikerketak: «Informazioa eduki nuen momentu beretik, ikertu egin da». Ez du argitu salaketen berri eman ote zioten ala ez.

Gardentasunez jokatu dutela, mezu hori eman du sailburuak: hilabeteotako ikerketak bidali dituztela fiskaltzara, legebiltzarrera, Arartekora eta sindikatuetara. Gogoratzekoa da, halere, fiskalak txostenean jaso duela Osakidetzak ez diola informazio osoa eman espezialitate batzuei buruz.

ARDURADUNAK

Zuzenean hiru mediku akusatu ditu fiskal nagusiak, baina Osakidetzako hiru arduradunen izenak ere ageri dira epaitegira bidalitako txostenean: Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendaria -kargua utzi zuen urtarrilean-, Xabier Balerdi Giza Baliabideetako zuzendariordea eta Andoni Arzelai Osasun Arretako zuzendaria. Ez daude zuzenean akusatuta: fiskalak epailearen irizpidearen esku utzi du deklaratzera lekuko gisa edo ikertu gisa deitzea.

Darponek ez du argitu zer gertatuko den karguan segitzen duten bi arduradunekin, Balerdirekin eta Arzelairekin. Nabarmendu du ez daudela zuenean akusatuta: «Zuzendaritza postuak dituen inor ez dago ikerketapean».

ERANTZUKIZUNA

Darponen dimisioa eskatu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, baita sindikatu gehienek ere -azkena, LABek: «erantzukizun politikoak» hartzeko eskatu dio, eta kargua uzteko-. Ez dago asmo horretan sailburua: «Lan eskaintza amaitzea da nire helburua, eta hurrengo deialdian aldaketak egitea». Adierazi du justizia ari dela lanean. «Ardura politikoak dagokionean hartuko ditugu».
Elkarrekin Podemosek Darpon gaitzesteko proposamen bat eramango du parlamentura. PP da gakoa aurrera ateratzeko, eta ez du argitu zer egingo duen. Gaitzetsiko balute, zer? Ez du ezer baztertu Darponek: «Itxaron egingo dugu. Orduan erabakiko dugu».

Kontratu «malguak» ezarri eta lanaldiak luzatuko dituzte osasun zentroetan ]]>
<![CDATA[Oposizioen "erantzule politikoa" dela aitortu arren, Darponek ez du dimisioa emango]]> https://www.berria.eus/albisteak/163080/oposizioen_erantzule_politikoa_dela_aitortu_arren_darponek_ez_du_dimisioa_emango.htm Wed, 20 Feb 2019 07:10:56 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/163080/oposizioen_erantzule_politikoa_dela_aitortu_arren_darponek_ez_du_dimisioa_emango.htm <![CDATA[Darpon airean jarri du fiskalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/005/001/2019-02-20/darpon_airean_jarri_du_fiskalak.htm Wed, 20 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1909/005/001/2019-02-20/darpon_airean_jarri_du_fiskalak.htm
Fiskal nagusiak atzo aurkeztu zuen salaketa, Osakidetzako mediku espezialisten azterketa batzuetan iruzurra izan delakoan. Zehazki, 11 espezialitatetan ikusi ditu zantzuak, eta horietako hirutan pertsona zehatzak akusatu ditu: Anestesiologian, Angiologian eta Digestio Aparatuan. Beste zortzitan, ez du pertsona zehatz baten aurkako akusaziorik egin, nahiz irregulartasunak sumatu. «Epaimahaiko kideek aukera izan zuten oposiziogile batzuei mesede egiteko, eta azterketaren edukia ezagutu ahal izan zuten haiek». Osakidetzaren jokabidea jarri du zalantzan: epaimahaiak hautatzean ez zela behar bezalako «kontrolik» izan, eta ez zela irizpide «objektiborik» aplikatu. Giza Baliabideetako zuzendaria eta zuzendariordea aipatu ditu, eta Osasun Arretako zuzendaria.

Jaurlaritzak ez du oraindik hitz egin fiskalaren txostenaz; argudiatu du «ofizialki» ez duela izan edukiaren berri, hedabideen bidez soilik jaso duela informazioa. Gobernu kontseilua zuen Jaurlaritzak atzo, eta haren osteko agerraldian hitz egin zuen Erkorekak. Orain arteko ildoari eutsi zion: justiziaren bidea errespetatzen duela gobernuak, eta lankide izango duela.

PPren giltza

Argudio hori erabili du Erkorekak Darponen dimisioa baztertzeko: «Ez luke zentzurik orain. Aurkakoa». Haren esanetan, izan ere, sailburuak borondatea azaldu du «auziaren oinarriraino iristeko».

Presioa handitzen ari da, ordea. Darponen dimisioa eskatu dute berriro EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek. Azken koalizio horrek jakinarazi du sailburua gaitzesteko proposamena aurkeztuko duela Eusko Legebiltzarrean; orain hurrena ere egin zuen eskari hori parlamentuan, abenduan, baina ez zen aurrera atera. EH Bilduk ere lehen aurkeztutako eskari bat eramango du legebiltzarrera: ikerketa batzorde bat sortzea. Abenduan bozkatu zuten proposamen hori ere, eta alboratu egin zuten. Bi koalizio horiek bat eginda daude, baina, gehiengoa lortzeko, PPren babesa behar dute, eta aurreko bozketetan ez dute lortu.

Orain ere giltzarri izango da PP, beraz. Dimisio baten truke onartu zuen abenduan ikerketa batzordea ez sortzea: Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariak kargua utzi izanaren eraginez ez zuen babestu ikerketa batzordea. Fiskalaren txostenak beste egoera bat zabaldu zuela aitortu du orain PPk —«salto kualitatiboa da»—, baina ez du zehaztu nahi Darpon kargutik kentzeko baldintza jarriko duen edo ez. Iñigo Urkullu lehendakariari begiratu dio Alfonso Alonso presidenteak: «Erabaki behar du gai honekin erretzen jarraitu nahi duen eta Osakidetzak susmopean segituko duen, edo guztia amaitzea nahi duen».

Ohar horiek gorabehera, Alonsok iradoki du ez duela ikerketa batzorde baten premiarik ikusten, auzibide judiziala bidean delako. Horrenbestez, Darpon gaitzestea legoke airean, dimisiorik ez balego PPk zer egingo lukeen. Gogoan izatekoa da hauteskunde giroan bete-betean murgilduko direla alderdiak datozen asteetan.

Eusko Jaurlaritzako bi alderdiek, EAJk eta PSE-EEk, komunikabideen aurrean babestu egin dute Darpon sailburuaren jarduna. Nabarmendu dute eginahalean ari dela oposizioetan salatutako irregulartasunak ikertzeko, eta Darponek berak duela kasua argitzeko «interesik handiena».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak baztertu egin du Darponen dimisioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/163029/jaurlaritzak_baztertu_egin_du_darponen_dimisioa.htm Tue, 19 Feb 2019 07:15:58 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/albisteak/163029/jaurlaritzak_baztertu_egin_du_darponen_dimisioa.htm salaketa irmoak egin ditu Osakidetzako oposizioetako iruzurrari buruz. Ohartarazi du filtrazio zantzu nabarmenak daudela espezialitate batzuetan, eta Osakidetzak ez zuela behar bezalako neurririk hartu horiek saihesteko. Eusko Jaurlaritzak adierazi du "ofizialki" ez duela fiskaltzaren txostena jaso, eta orduan egingo duela balorazioa. Asteartea izanik, gobernu kontseilua zuen goizean Jaurlaritzak, eta Josu Erkoreka bozeramaileak hitz egin du hedabideen aurrean. Berretsi du ez dutela jakinarazpen ofizialik jaso eta Osakidetzak justiziarekin elkarlanean jarraituko duela. Hala ere, Darponen dimisioaz galdetuta, bozeramaileak erantzun du kargua uzteak ez lukeela "zentzurik", sailburuak konpromisoa duelakoan "azkeneraino" joateko. Darponi begira Darpon sailburua jomugan dago berriz ere. Fiskalaren txostenaren berri izan orduko, sailburuaren dimisioa eskatu zuten ELA eta CCOO sindikatuek, eta eskari bera egin dute Elkarrekin Podemosek eta EH Bilduk ere. Elkarrekin Podemosek iragarri du sailburua gaitzesteko proposamena eramango duela Eusko Legebiltzarrera. EH Bilduk jakinarazi du parlamentuan berriro eskatuko duela oposizioei buruzko ikerketa batzorde bat sortzeko. Orain hurrena ere egin zuen eskari hori, baina ez zuten onartu, PPk ez zuelako babestu -Mujikaren dimisioaren truke hartu zuen erabaki hori PPk-. Argitzeko dago PPk zer egingo duen orain; ez du ezer baztertzen. Laura Garrido parlamentariak atzo adierazi zuen Fiskalaren txostena "jauzi kualitatibo bat" dela eta erantzukizun penalak egotea espero duela. Darponez adierazi zuen horrek gezurra esan duela eta Eusko Legebiltzarra auzia estaltzeko erabili duela. Orain arteko enbatari eutsi dio Jon Darpon Osasun sailburuak. Osakidetzako oposizioetan salatutako iruzurraren harira dimisioa eman dute Osakidetzako zuzendari Maria Jesus Mujikak eta Giza Baliabideetako zuzendari Juan Carlos Sotok. Sailburuak, ordea, karguan jarraitu du.]]> <![CDATA[«Azterketaren edukiak ezagutu ahal zituzten»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4529/003/001/2019-02-19/azterketaren_edukiak_ezagutu_ahal_zituzten.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/4529/003/001/2019-02-19/azterketaren_edukiak_ezagutu_ahal_zituzten.htm
ANESTESIOLOGIA

Espezialitate hori izan zen salaketaren abiapuntua. Arabako ospitaleko medikuek lortu zuten nota handiena, eta, hain justu, proba ospitale horretako kide batek jarri zuen. Zer dio azterketaz? «Esan du tarteka lankideei igortzen dizkien kasuak jarri zituela, hogei aldizkari gainbegiratzen dituela». Bada grabazio bat ere: probetara aurkeztekoa den mediku bat ageri da esanez galderak pasatzeko «zain» dagoela. Mediku batzuek deklaratu dute «jakina» zela jokabide hori. Fiskalaren arabera, epaimahaiko kideak «oso urduri» zeuden lehen azterketa %11k soilik gainditu zutela jakindakoan.

ANGIOLOGIA

Fiskalak dio emaitzak «ezohikoak» direla: bostek gainditu zuten, denak Basurtuko ospitalekoak, eta proba erietxe horretako arduradun batek prestatu zuen. Salaketa epaimahaiko kide batek egin zuen proba igaro orduko. Osakidetzak ondorioztatu zuen ez zela filtraziorik izan, nahiz eta aitortu notak ez zirela «kualifikazioaren edo prestakuntzaren» araberakoak. Osakidetzari kargu hartu dio fiskalak, esanez ez dela «logikoa» proben egilea izendatu zuenak bideratzea espedientea -Xabier Balerdi zuzendariordeak-.

DIGESTIO APARATUA

Joera bera: Galdakaoko ospitaleko arduradun batek prestatu proba, eta gainditu duten gehienak lankideak. Lehen probaren ostean, bigarrena aldatzea erabaki zuten: gaiak zozketaz ez, bozketaz erabakitzea. «Diote lehen proba oso erraza zelako aldatu zutela eredua. Ez dator bat erdiek baino gehiagok gainditu ez izanarekin».

KARDIOLOGIA

Lehen azterketa denek gainditu zuten. Proba prestatu zuenak ohartarazi zuen «arrazoi sendoak» zituela pentsatzeko epaimahaiko kide batzuek bigarren azterketa filtratuko zietela mediku jakin batzuei. Kezka horrekin bat etorri zen beste sendagile bat ere: «Dimititzea pentsatu zuen, ez zuelako horren erantzule izan nahi». Bigarren azterketan alde handiak zeuden, eta «kontentu» zeuden epaimahaiko kide batzuk.

TRAUMATOLOGIA

Notarioarenean asmatu zuten nork gaindituko zuen, eta egiaztatu dute epaimahaiko kide batzuek bilerak egin zituztela. Kide batek aitortu du «filtrazio» susmoak dituela, emaitzak «ulertezinak» direlako. Uste dute «esaldi hasierak eta azpimarrak» erabili zituztela edukiak iragartzeko. Fiskalak dio ezin duela egiaztatu.

KIRURGIA PLASTIKOA

Salatzaileek esan dute «susmagarria» dela epaimahaiko kide baten errainak azterketa egin eta entregatu ez izana. Kalifikazioetan ez da ageri diferentzia handirik. Fiskal nagusiak kargu hartu dio Osakidetzari, ez baitio igorri epaimahaiko partaide batek iruzur susmoekin bidalitako mezua.

UROLOGIA

Bigarren azterketan diferentzia «atipikoak» daude puntuazioan: eskainitako postu kopuruaren traza du gaindituen kopuruak. Osakidetzaren jardun okerraz ohartarazi du fiskalak: azaldu du aditu bati azterketa eskatu ziola kalifikazioei buruz, baina ez zutela behin betiko noten bidez egin.

MEDIKUNTZA INTENTSIBOA

Aldeak kalifikazioan: «Zaila da azaltzen nola aurkeztuen %60k 100 puntutik 20 baino gutxiago dituzten, eta beste talde batek, oso nota onak». Osakidetzak arlo horretan egindakoaz zalantza du fiskalak: «Espedienteak dio ez dagoela filtrazioa izan dela esateko daturik. Baina bigarren azterketa praktikoa baliogabetzea erabaki zuen. Harrigarria da».

OSPITALEKO LARRIALDIAK

Emaitzei dagokienez, koherentzia dago azterketa batetik bestera: lehenean nota ona daukatenek hala dute bigarrenean ere. Hala ere, bigarren proban -epaimahaiak jartzen du- aldeak daude medikuen erietxearen arabera.

MIKROBIOLOGIA

Salaketaren arabera, probara joan ziren mediku batzuek kongresu batean parte hartu zuten, eta hango gaiak sartu ziren oposizioetan. Fiskalak dio Osakidetzak ez zuela espezialitate horretako salaketa ikertu, «nahiz eta beste espezialitate batzuetan garrantzi horretako salaketarik gabe ikerketa hasi». Emaitzetan ez dago ezer arrarorik.

KIRURGIA KARDIOBASKULARRA

Fiskalak argi dio: «Egindako prozedurak bide ematen die filtrazioei». Ikerketak dio ez dagoela gorabehera handirik notetan. Lekuko baten testigantza du fiskalak, baina. Haren arabera, lehen aldiz epaimahaiko kideek ez zituzten galderak prestatzekoak, baina «suharki» jakin nahi izan zuten nork taxutuko zituen. Lekuko hori ez zen ados azaldu horrekin, epaimahaiak azterketaren edukia izatearekin. «Epaimahaiburuak [lekukoaren] parte hartzea dudan jarri zuen. Dimisioa eman zuen».

Fiskaltzak delitu zantzuak aurkitu ditu Osakidetzako oposizioen auzian

Uholdea, bozen atarian

Oposizioak notarioarenean

]]>
<![CDATA[Oposizioak notarioarenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2099/004/002/2019-02-19/oposizioak_notarioarenean.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2099/004/002/2019-02-19/oposizioak_notarioarenean.htm asmatu egin zuten. Areago, ez zen halako kiniela bakarra izan: ESK sindikatuak beste bat egin zuen notario aurrean, eta asmatu egin zuen.

Iruzur zantzu nabarmenak ziren paper horiek. Ez ziren bakarrak. Kiniela horiek jakinarazi aurretik bi salaketa iritsiak ziren hedabideetara. Lehen harria Jose Maria Egañak bota zuen, Donostia ospitaleko Hodietako Kirurgiako zerbitzuko buruak. Osakidetzako zuzendaritzari gutun bat bidali zion esanez azterketa zaila zela -«neuk ere ez nuen gaindituko»-, eta filtrazio susmoak zituela: «Azterketa 31k egin zuten, bostek gainditu, eta haietako lauk Basurtuko ospitalean lan egiten dute. Pelotoiko gainerakoen aldean, dozenaka puntu gehiago dituzte. Zaila da emaitza hori zoriaren kapritxoekin justifikatzea». Medikuen Sindikatuak zenbakitara eraman zituen salaketak. Espezialitate batzuetan sekulako aldea zegoen emaitzetan: oso nota txarra batzuek, eta oso ona besteek. Eta oso ona zutenen kopurua bat zetorren eskainitako lanpostu kopuruarekin. Alegia, traza zuela filtrazioak egon zirela.

Isiltasuna izan da urteetan gai horri buruz Osakidetzan, nahiz eta vox populi zen mediku espezialisten azterketak filtratu egiten zituztela. Hala azaldu zioten Osakidetzako mediku batzuek BERRIAri: «Gauza jakina da Osakidetzan: arduradunek erabakitzen dute postuak nori eman». Bat etorri ziren kontakizunak: zerbitzuburuek aurrez erabakitzen zutela nori eman postuak, eta azterketaren aurretik ematen zietela edukiaren berri mediku horiei. Sistema hori «urteetan» egon da indarrean Osakidetzan, lekukotasun horien arabera, baina isilik zeuden denak. Zergatik? Bi arrazoi eman zituzten. Bat, beldurra: «Badakizu zerbait kontatzen baduzu ez duzula gehiago Osakidetzan lan egingo, eta beste osasun esparruetan ere ez». Hori salatu dute iruzurra aireratu zuten medikuek ere: jazarpena jasaten ari direla. Bestetik, esperantza: «Sistema klientelarra da. Pentsatzen dugu: 'Iritsiko da nire txanda'». Salaketa egiteko, gainera, beste traba bat zegoen: iruzur zantzuak zeuden, baina frogarik ez zegoen.

Darponen lehen erantzuna

Frogak eskatu zituzten, hain justu, arduradun politikoek. Irmo hitz egin zuen Jon Darponek, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak: «Norbaitek irregulartasunen frogaren bat badu, jar dezala mahai gainean, izen eta abizenekin». Salaketa batzuk «asmakeriatzat» jo zituen. Notarioareneko agiriak erakusteagatik, Elkarrekin Podemosen aurka jo zuen bereziki: «Osakidetzaren izen ona zikindu besterik ez zenuten nahi».

Iruzur zantzuak gero eta argiagoak izanik, espezialitate batzuei buruzko ikerketa zabaldu zuen Osakidetzak, eta horietako hirutan azterketak berriro egitea erabaki zuen: kardiologiakoa, anestesiakoa eta angiologiakoa. Gainerako espezialitateei buruzko ikerketa ere egin zuen Osakidetzak, baina uko egin zion arlo horietako azterketak berriz egiteari.

Ekainean lehertu zen oposizioen auzia, eta Osakidetzak urrian eman zituen barne ikerketaren ondorioak. Hasierako adierazpenen aldean, beste tonu bat agertu zuen Darponek: «Berme handienak izan dira, baina argi dago zerbaitek huts egin duela». Jaurlaritzaren eskariz, Osakidetzako lan deialdien eredua aldatzeko proposamen bat egin zuen EHUko irakasle Rafael Jimenez Asensiok; besteak beste, proposatu zuen epaimahaiak txikiagoak izatea -hiru edo bost kide-, eta zozketa bidez hautatzea.

Urrats horiekin, aurrera begira jarri nahi izan zuten arduradunek, eta hitzeman zuten beste oposizio eredu bat martxan jarriko zutela hurrengo deialdietan.

Bi zuzendari

Dimisioak etorri ziren auziaren azken-aurreko kapitulu gisa. Sistema aldatzeko proposamen horiek gorabehera, oposizioak dimisioak eskatzen zituen etengabe, baita Darpon sailburuarenak berarena ere. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek beste urrats bat proposatu zuten: Eusko Legebiltzarrean ikerketa batzorde bat sortzea. PPren babesa behar zuten horretarako, ordea. Dimisioren bat eskatzen ari zen PP, egoera «jasanezina» zelakoan, eta Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariak egin zuen urratsa azaroan. PPk ontzat jo zuen dimisioa, eta parlamentuak ez zuen ikerketa batzorderik sortu, PPk ez zuelako babestu. Jose Luis Diego izendatu zuten Osakidetzako zuzendari. Ez zen dimisio bakarra izan: Giza Baliabideetako zuzendari Juan Carlos Sotok ere utzi zuen kargua, eta Maria Pilar Uriarte izendatu zuten haren lekuan. Darpon Osasun sailburuak, berriz, orain arte karguan eutsi dio oposizioetako enbatari.

Fiskaltzak delitu zantzuak aurkitu ditu Osakidetzako oposizioen auzian

«Azterketaren edukiak ezagutu ahal zituzten»

Uholdea, bozen atarian

]]>
<![CDATA[Hezkuntza legea egiteko proiektu bat onartu dute, ezartzeko astirik ez dagoen arren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1903/005/002/2019-02-16/hezkuntza_legea_egiteko_proiektu_bat_onartu_dute_ezartzeko_astirik_ez_dagoen_arren.htm Sat, 16 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1903/005/002/2019-02-16/hezkuntza_legea_egiteko_proiektu_bat_onartu_dute_ezartzeko_astirik_ez_dagoen_arren.htm
Isabel Zelaa ministroaren egiteko nagusia izan da hezkuntza legea aldatzea. Finean, LOMCEren aurreko egoerara itzultzea proposatu du: errebalidak ezabatzea, Erlijioak kalifikazioetarako balio ez izatea, ikasgai nagusien edukia Madrilek zehaztea... Oinarrian, LOE legearen gisakoa planteatu zuen Zelaak -2006koa da hori, PSOE gobernuan zegoenekoa-. Ministroak nabarmendu du egindako proposamena «progresista» dela: «Oinarria da inor atzean ez geratzea, eta ikastetxean talentu guztiak arrakastaz tratatzea».

Hezkuntzaren aldetik berritasun batzuk baditu Zelaaren proposamenak; besteak beste, maila errepikatzen dutenei laguntza berezia ematea ezartzen du, eta Batxilergoa ikasgai bat gainditu gabe bukatzeko aukera aipatzen du -errepikatzea neurri baliogabea dela diote azterketa ugarik-.

Hizkuntza maila

Euskal hezkuntzari eragin diezaiokeen proposamen bat ere bada Zelaaren testuan. Irakats-hizkuntza ezartzea erkidegoen esku utzi nahi du, eta proposatu du ikastetxeek neurriak hartzea ikasleek hizkuntza ofizialetan «beharrezko maila» badutela egiaztatzeko. Alegia, eskolek bermatzea euskaraz zein gaztelaniaz maila egokia dutela ikasleek. Horrek eragin handia luke euskararen irakaskuntzan; izan ere, gaur egungo azterketen arabera, ia ikasleen erdiek euskaraz ez dute lortzen «eskatutako gaitasuna».

Proposamenak ezerezean geratuko dira oraingoz. Zelaa: «Ez da mundua amaitu. Hori bultzatuko dugu gauden lekuan gaudela»]]>
<![CDATA[Langile publiko elebidun baino postu elebidun gutxiago jarriko ditu Nafarroak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/007/001/2019-02-16/langile_publiko_elebidun_baino_postu_elebidun_gutxiago_jarriko_ditu_nafarroak.htm Sat, 16 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1880/007/001/2019-02-16/langile_publiko_elebidun_baino_postu_elebidun_gutxiago_jarriko_ditu_nafarroak.htm
Sindikatuekin bilera egin zuten atzo gobernuko arduradunek, proposamena aurkezteko. Egun batzuetako tartea utzi diete ekarpenak egiteko. Bi txosten helarazi dizkiete sindikatuei. Batetik, postu elebidunak ezartzeko irizpideak; bestetik, Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetako Departamenturako proposamen zehatza. Sail horren euskara plana asteazkenean onartu zuen gobernu kontseiluak, eta datozen asteetan onartzekoak dituzte beste departamentuetako planak ere.

Gobernuak berak 2016an egindako azterketaren arabera, gobernuko hamar postutik batek du euskara eskakizuna; irakaskuntzakoak kenduta, postuen %0,5ek.

Euskara plana onartu duen saila, beraz, salbuespena da gobernuan, lanpostuen ia erdietan baitauka eskakizuna kontuan izatekoa da Euskarabidea barruan daukala departamentu horrek—.

Hiru urratseko bidea

Postu elebidunak nola ezarri, hiru urratseko sistema bat proposatu du gobernuak. Bat: eskakizunak jarri beharreko unitatean eta zereginean dauden langile finkoei galdetuko diete nork nahi duen eskakizuna bere postuari jartzea. Bi: galdera bera egingo diete lanpostu finkoa ez duten beharginei. Eta hiru: bi bide horietatik behar adina boluntario lortuko ez balituzte, berriena den postutik hasiko lirateke eskakizunak ipintzen.

Oinarri «boluntarioa» izango duenez, postu bati eskakizuna jarri eta aurrez dagoen langileak ez balu nahiko, ez luke bete beharko: «Baldintzak ez lioke eragingo, eta postuan segituko luke». Aldaketa balego, bai, langile berriak euskara eskakizuna bete beharko luke.

Eredu horretan oinarrituko dituzte sailez saileko proposamenak. Lehenbizikoa aurkeztu dute, eta bost posturi eragingo die aldaketak. Kontuan izatekoa da, hala ere, oraingo aldaketaren aurretik, azken urtean, beste bost posturi eskakizuna jarria diela sail horrek. Berriak hauek izango dira: liburutegiko arduraduna, herritarren harrerarako bi postu, bizikidetza zuzendaritzako administrari laguntzaile bat, eta berdintasun institutuko administrazio teknikari bat. C1 maila galdegingo diete guztiei, EGAren parekoa. Eskakizun horiek ezarrita ere, sailean euskararen ezagutza dutenak baino gutxiago izango dira.]]>
<![CDATA[Katalana eta aurikularrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2009/004/001/2019-02-15/katalana_eta_aurikularrak.htm Fri, 15 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/2009/004/001/2019-02-15/katalana_eta_aurikularrak.htm arazo teknikoak: «Aretoan edo kanpoan egon eta aurikularrik ez daukatenek ezingo lukete ulertu akusatuek zer erantzuten duten». Bestetik, akusatuek badakitela gaztelaniaz: «Urtea eta lau hilabete daramatzagu auzian gaztelaniaz, eta inork ez du hitz erdirik ere egin katalanez erantzutea aldarrikatzeko». Bi argudio horiek janzteko, gainera, Hizkuntza Gutxituen Europako Ituna erabili du epaimahaiak, eta Botere Judizialaren Lege Organikoa. Bi eredu kontrajarri, batean bilduak.

Akusatu gehienek defentsako idazkietan eskaria egina dute katalanez aritzeko, eskubidea badutela argudiatuta. Zehazki, Espainiako Auzitegi Gorenari eskatu diote ezartzeko aldi bereko itzulpen zerbitzua, hartara akusatuek ez dezaten deklarazioa behin eta berriz eten behar izan, itzultzeko.

Epaimahaiak deklarazioen aurretik eman zuen eskariei buruzko erabakia. Ez du onartu aldi bereko itzulpen zerbitzua ezartzerik, baina akusatuei modua jarri die katalanez egiteko, «arrazoi emozionalak» kontuan hartuta. Horretarako era, ordea, defentsek eskatutakoaren aurkakoa da: interprete bat jartzea, eta akusatuek ahapaldi bakoitzean geldialdi bat egitea, itzultzaileak gaztelaniaz errepikatzeko. Akusatuek, azkenean, gaztelaniaz deklaratu dute.

Defentsa gabezia

Argudio gisa, besteak beste Hizkuntza Gutxituen Europako Ituna erabili dute defentsek. Auzitegiak erantzun du Euroitunak ez duela zuzenean hizkuntza eskubiderik aitortzen. Hala ere, haren «printzipioak» kontuan hartuta, aitortu du akusatuek modua izatea auzi saioetan «ama hizkuntzan» egiteko, betiere itzultzaile baten bidez, baina ez aldi berean. «Salak argi eta garbi utzi nahi du hartutako erabakiak ez dakarrela defentsa gabeziarik, nahiz eta defentsa batzuek hori esan duten». Epaimahaiak dio bi eskubide uztartu behar izan dituela: norbere hizkuntzan deklaratzea eta epaiketa publikoa izatea. Bigarrena «bermatzea» lehenetsi du, eta lehena itzulpenaren bitartez egitea.

Epaimahaiak dio hautatutako formula bat datorrela Hizkuntza Gutxituen Itunarekin. Zehazki, Espainiak ituna zenbat bete duen aztertzeko ebaluazioarekin. Azken txostenean, izan ere, Europako Kontseiluak Espainiari eskatu dio neurriak har ditzala hizkuntza koofizialak dituzten erkidegoetan justizian urratsak egiteko. «Erkidegoen eremuari soilik dagokio», adierazi du epaimahaiak.

Hori baino eskari gehiago egin dizkio Europak Espainiari; adibidez, epaitegiko hizkuntza gaztelania izateko legea, botere judizialarena, aldatzea. Abokatuei eragiten die. Katalanez egitea eskatu dute, baina ez diete onartu. «Legearen aurkakoa da. Badakizue».]]>
<![CDATA[Irakasleak oposizioetara behartzeko eskatu du EAEko Eskola Kontseiluak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2019-02-14/irakasleak_oposizioetara_behartzeko_eskatu_du_eaeko_eskola_kontseiluak.htm Thu, 14 Feb 2019 00:00:00 +0100 Garikoitz Goikoetxea https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2019-02-14/irakasleak_oposizioetara_behartzeko_eskatu_du_eaeko_eskola_kontseiluak.htm
Hezkuntza Sailak akordioa sinatu zuen maiatzean sindikatu gehienekin: Steilasekin, LABekin, CCOOrekin eta UGTrekin. Akordiotik kanpo ELA geratu zen, hortaz. Hitzarmen horretan adostu zuten datorren urtea baino lehen 5.000 lanpostu eskaintzea deialdi publikoetan. Areago, erabaki zuten gogoeta egitea lan deialdiez eta sarbideaz, irizpideak adosteko.

Jaurlaritzak datozen egunetan argitaratuko du oposizioetarako deialdia, eta orduan jakinaraziko du aurtengo oposizioak noiz izango diren. Ia 1.900 postu eskainiko dituzte, gehien-gehienak Haur Hezkuntzarako, Lehen Hezkuntzarako eta Heziketa Berezirako.

60 puntuko asmoa

Deialdiaren zirriborroa prestatu du, hala ere, eta badira aldaketak. Proposatu du oposizioak gainditu bai baina lanpostua lortzen ez dutenei —gaindituen kopurua postuena baino handiagoa delako— sei puntu ematea ordezkoen zerrendetan egoteko. Hori baino asmo handiagoak zituen Hezkuntza Sailak, BERRIAk sindikatuetako iturrietatik jakin duenez: 60 puntu eman nahi zizkien oposizioak gainditzen dituztenei, hamar urteko esperientziak adina. Aurkako jarrera agertu zuten sindikatu guztiek, eta azkenean sei puntura mugatu du gobernuak.

Erabaki horren aurka daude sindikatuak: bai Jaurlaritzarekin akordioa sinatu zutenak, bai ELA. Antzeko argudioak erabili dituzte denek. Ohartarazi dute urteetan gobernuak ez duela lan eskaintzarik egin, eta milaka irakaslek urte asko daramatzatela ordezko gisa lanean. Puntuak eskuratzen dituzte horrela. Kontua da eredu aldaketarekin oposizioak gainditzen dituztenek ere lortuko lituzketela puntuak esperientziarik gabe ere. Sindikatuetako iturriek gogorarazi dute ordezkoen artean badirela urteak irakasle gisa daramatzatenak, horietako asko ez direla gazte hasiberriak, eta zaintza lanak ere badituztela askok. Oposizioetara aurkezteko zailtasunak dituzte, beraz —gogoan izatekoa da hezkuntzan, azterketaren aurretik, programazio didaktiko bat taxutu behar dutela hautagaiek—. «Sendotze eskaintza bat» eskatu dute kasu horietarako, urte batzuk lanean daramatzatenentzat.

Eskola Kontseiluak babestu egin du oposizioak gainditu dituztenei puntuak ematea ordezkoen zerrendan. Lehen ere eskatu izan du neurri hori. Beste urrats bat egiteko eskatu dio orain Jaurlaritzari, eta irakasleak «derrigor» joan daitezela oposizioetara. Eragin handia izango luke betebehar horrek: sindikatuen arabera, 10.800 irakasle daude behin-behinean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskola publikoetan.]]>