<![CDATA[Gorka Erostarbe Leunda | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 16 Jul 2020 19:46:58 +0200 hourly 1 <![CDATA[Gorka Erostarbe Leunda | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Udako sehaska kanta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2020-06-28/udako_sehaska_kanta.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2020-06-28/udako_sehaska_kanta.htm Ran Rober Ran hit agorrezina da bata; Mikel Laboaren Hegazti errariak itxuraz batere haurrentzakoa ez dena bestea; eta sehaska kantu doinu eder bat kuttunena. Doinua ezaguna da; Stanley Donenen Seven Brides for Seven Brothers western musikaleko Lonesome Polecat kantuarena. Hitzek sortu didate beti misterioa eta jakin-mina, ordea. Ez filmeko kantuarenak, neuk ezagututako euskarazko bertsioarenak baizik. Osaba zenak abesten zuen familia juntadizoetan, eta filmeko letratik urrunduta, honako hau kantatzen zuen boz ezin ederragoz: «Entzuten neuanian, mendi tontorrian otsua jokuka, neure gogua zan etxera joatea, lehenbailehen laisterka, neure amatxoren ondora. Uuuuu uuuu uuu...». Inoiz ez dut jakin nondik ateratakoa den sehaska letra zoragarri hori.

Edonola den, Izazpipeko erreka zoko honetan kantatzean, txikiek irribarre gozoz lo hartzen dute ohikoenean. Igaro dugu udako solstizioa, su garretan erre ditugu birusak ernaturiko armiarma beltzak, eta kulunka goxoan goaz etxerantz, bihurguneez ohartzeke, baina oharturik uda bera sehaska kantu bat izatea gauza ederra dela, murmurio digitaletik aldenduta, errekaren xuxurla bozkariora arrimatzea gauza substantziala dela. Bozgorailuetako bolumena jaitsi, eta behar izanez gero pause-ri ematea. Eta jabetzea, akaso, horretan egon litekeela musikaren mamia, musikaren egia; guztiok, mainstream zein alternatiboagoek, komunitarista zein heterodoxoek, elikaturiko distrakzioaren espektakulutik urrun. Jarri sehaska kantu bat zure udan. Izan liteke lelo ez hain lelo bat.

Errekaren jario erritmora dantzatuko dut uda, eta saiatuko naiz ikertzen nondik datorren «entzuten neuanian mendi tontorrean...» xuxurla.]]>
<![CDATA['Trenpuonlari' lari lo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2020-06-14/trenpuonlari_lari_lo.htm Sun, 14 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2020-06-14/trenpuonlari_lari_lo.htm La Flaca eta Depende xuxurlatuz egin dugu bidegorrian behera, Aginagako bidegurutzea zedarritzen duen tunelera arte. Umeekin, baina neure baitara bildua, pentsamendu lanbrotan galdua. Bakarrizketa izan dute nire baitako malenkoniatsuak eta bizizaleak, eros-ek eta tanatos-ek.

—Joer, txo, zer haiz ba tristea! Zenbat aipatzen eta entzuten dituan musikari hilberriak.

—Arrazoi, oraindik ez diat asmatu musikari jaioberriak detektatzen.

Izan zen garai bat, abesti horiek sarri entzun eta goxatuagatik, 90etako amaiera-edo, neure buruari gusta ez zekizkion bateko edo besteko trabak jartzen nizkiona. Musikari katalana buenrollistegia zen; hura zen nire argudio sasi-intelektual ohikoena. Ez zegoen ondo ikusia garai hartan buenrollismoa nire ingurumarian; orain apur bat gehixeago akaso, ez askoz gehiago ere. Nerabezaroa igaro berritan, bizitzaren lehen kolpeak hartzen joatearekin batera hasi nintzen gehiago estimatzen aldarte oneko jartzen ninduten musikariak, edota doinuak. Donesek jarri dit gaiaz pentstazeko puntua, eta haren erreferenteetako bi buenrrollista erabatekoak iruditu izan zaizkit beti: Kiko Veneno eta Peret. Mediterreneoko argiak lagunduko du trenpu onaren kontuan, baina geurean ere baditugu ezinbesteko trenpuonlariak. Trikitilariak adibidez, eta Landakanda eta Maurizia guztien gainetik. Buenrrollista erabatekoak. Oskorritarrak lehen, Broken Brothers Brass Band orain, nor berean, alegrantziaren soinu orkestrak biak ala biak. Morau, hitzez nahiz ekintzez; Mursego, heterodoxiaz zein ezustez; dj Makala, bizi filosofia surf eta funkez; Txost!, taldetasunaren jarrera kutsakor xume eta jostariz...eta abar ez luze baina eder bat.

Urola errekaren kontrakarrean, gorantz egitea dagokigu itzulerakoan. Esnatu egin dira bikiak, negar zotinka doaz. Thalia Zedekek Anariren Harriak-ekin egindako moldaketa iritsi zait mezuz: Stones. Huraxe jarri diet. Isildu ez ezik, irribarrea ahoratu zaie. A zer harria: malenkoniatsuak ere trenpuonlariak dira. ]]>
<![CDATA[Queenie Lyons (eta II)]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2020-05-17/queenie_lyons_eta_ii.htm Sun, 17 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2020-05-17/queenie_lyons_eta_ii.htm Bi ahotsetara-n aipatu egin dudala; esker onarekin batera bi txikientzako ogi koxkorrak eman dizkit, egunero bezala, eta galdera egin. «Nor zen, bada, Marie Queenie Lyons hori? A zer kantu puskak Fever eta See and Don't See. Arraioa, neure kolkorako; sentimenduak ez ezik, gustuak irakurtzen ote dizkit!

Ezin azalpen askorik eman, ordea. Han-hemenka irakurritako apurra, ez edukitzearren Wikipedia sarrerarik ere ez baitauka Marie Lyonsek. Louisianako zela, Mississippi ibaiak eta New Orleans hiriak ezaugarritzen duten estatukoa; ez jaiotze datarik, ez jaiolekurik. Beste hamaikatxo gospel eta soul kantari talentudunen gisara, Chitlin' zirkuituan (AEBetako hego-ekialdeko aretoek osatua, zeinetan musikari beltzek baimendua zuten aritzea) ibili zela alderrai 60ko hamarkada hasieratik aurrera, eta rhythm and blues artista ezagun (gizonezko) zenbaiten korista edo telonero modura aritu zela sarri: Fats Domino, Jerry Lee Lewis, Jackie Wilson... eta bereziki James Brownen alboan.

Ez dago daturik ziurtatzeko James Brownek bultzatuta grabatu eta plazaratu zuela disko hura, baina King Recordsen azpizigilu batean plazaratu zuten (Deluxe), eta zigilu hartan, besteren artean (Nina Simone adibidez), James Brown zen izar nagusia. Gainera, Soul Fever diskoaren azaleko jatorrizko oharretan JB siglak azaldu dira.

Rosak azti, beti bezala. «Tira, berdin du. James Brownek ez digu argituko enigma, eta haren laguntzarekin edo gabe, diskotzarra erditu [gaztelaniazko parir erabili du] zuen Queeniek». Baina 1970 hartan ez zuen inolako oihartzunik izan, eta behin betiko desagertu zen Queenie Lyons, soularen eta funkyaren eremutik ez ezik, baita bizitza dokumentatutik ere.

«Zer egingo ote zuen?», Rosak. «Bizi ote da?». Sorbaldak altxatu ditut. Ez diot deus esan, baina neurekiko pentsatu dut ez zituela erraz izango gauzak, garai hartako musikaren industriaren arau-lerroetan txertatzeko arazoak izango zituela; nahiago izango zuela hartatik guztitik ospa egin. Ez diot esan Rosari, baina erraz irudika nezakeela kafetegi parean dugun eliza garbitzen duten emakumeen gisara, bere auzoko eliza garbituz, edo Rosa bera bezala, kafetegi batean zerbitzari... eta kantari. ]]>
<![CDATA[Queenie Lyons (I)]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2020-05-03/queenie_lyons_i.htm Sun, 03 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2020-05-03/queenie_lyons_i.htm
Ilaran zain zesuma nagoela, ia egunero joan ohi zait begia pareko arkupeetara. Elizpe horretan jokatzen genuen pilotan nahiz futbolean auzoko haurrek. Sarri etorri ohi zaizkit irudiok gogora. Beste asko ahanzturan geratu ohi dira, halako batean klik batek oroitzapenak berresnatzen dituen arte. Arkupe horretako petrilean eseri ohi ginen nerabe ginela, liburu eta kaseteak elkar trukatzeko. Sarrionandiaren Ni ez naiz hemengoa eta BAP, Dut eta Ama Sayren kantuz osaturiko kasetea, boligrafo urdinez nahastuak jartzen zuena, han feriatutakoak dira. Denboran hurreago egon arren, erabat ahantzia nuen arkupeetako petrilean ahaztutako CD kuttun haren istorioa. Andoaingo erredakziora elkarrekin joan ohi ginen sarri samar Igor lankidea eta biok. Orduko hartan berak zeraman autoa, auto gris zahar xarmangarria. Ez galdetu zein markatakoa zen, inoiz ez dut jakin autoen markak esaten. Elizako arkupeetan itxaroten ari nintzaion, altxor izugarritzat nuen disko hura hartuta. Autoan entzun nahi nuen, deskubrimendua partekatu... baina autora igo, honetaz eta hartaz hizketan hasi, eta Tolosa parera iritsi bitartean akordatu ere ez. CDa arkupeetako petrilean geratu zen. Beranduegi zen berriz atzera egiteko, eta iluntzean lanetik itzultzean, pentsatzekoa zenez, jada ez zen han.

Marie Queenie Lyonsen Soul Fever zen diskoa. Artean ez nuen ahots indartsu eta magnetiko hura zuen emakumearen berri, ezertxo ere ez. Orain ere ez apenas. Nola jakin. Disko hura atera eta betirako desagertu baitzen, inolako arrastorik utzi gabe.

CD hura ere betirako desagertu zen.

Mende erdi bete da disko zirraragarri hura kaleratu zuenetik.

Hamabost urte diskoa elizpeko petrilean galdu nuenetik.]]>
<![CDATA[Txoriak txori]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2020-04-19/txoriak_txori.htm Sun, 19 Apr 2020 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2020-04-19/txoriak_txori.htm Ain't no sunhine al alba, temo haberme consumido... Migratu dute txoriok ere, beste mundualdiren batera. Irudikatzen ditut etxe pareko kable elektrikoan jarrita, kantari, ostertz askeago baten miran. Bill Withers, Luis Eduardo Aute, Rafael Berrio...

«Goizala albaaa, goizalba albaaa» xuxurlaz hasi dut eguna, balkoian. Argitu duenerako, txorien kantuen audio eder bat bidali dit Iñigo adiskideak Aiatik, frexko-frexko grabaturik. Enarak dituk, txolarreak? Neure galdera ezjakina. Zozoa, birigarroa eta birigarro frantsesa, haren erantzun zehatza. Ezjakinaren ezina sentitu dut aurrena; bizipoza hurrena.

Aberri Eguna da gaur; Laboaren Txoriak txori kantatzeko aldarterik ez dut; aberri himnorik kantatzeko gorputzaldirik ere ez. Haizerik apenas dabilen, eta auzoa bihurtu da nire aberri, inoiz baino nabarmenago. Marmarrari gailendu zaio, ordea, hunkidura zimiko bat, auzokideak kantuan hasi direnean. Auzoa sentitu dut, ez aberria.

Behin izan nuen Laboa elkarrizketatzeko aukera. Txoriez mintzo zen orduko hartan, beste ezertaz baino gehiago. Gogoko zuen Messiaenen Le Réveill des Oiseaux. Txoriei mintzo zitzaien Pettiren zoroaz akordatu naiz. Txoriekin hitz egiten duena zorotzat duten jendartea eraiki dugu. Eta pandemia garaian hasi gara leiho-balkoietatik beha, txoriak non ikusiko, kantuak non entzungo.

Eta eskerrak. Eskerrak baden jakintza izan eta zabaltzen dakienik. Asier Sarasua biologoak egunero proposatu du txori baten kantua sarean. Gorka Zabaleta kazetariak zazpi minutu luzeko bideo eder bat osatu du etxetik ikusi eta entzundako txorien irudi, hegaldi eta kantuekin.

Ez ditut sareko musika emanaldiak ikusi orain artean. Antsia areagotu da garai antsiozkootan, antsia iritzietan, antsia eskaparatean egon beharraren beharraz. Desagertzearen beldur.

Txorietara joan zait gogo-gogamena, entzumena; antsiolitiko natural bat balitz bezala haiekiko mira.

Beranduegi akaso.

Ain't no sunhine al alba, temo haberme consumido...]]>
<![CDATA[Kontrolari kontrola]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/030/004/2020-03-29/kontrolari_kontrola.htm Sun, 29 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/030/004/2020-03-29/kontrolari_kontrola.htm
Beti amets egin izan dut balkoitik jarraitu ahalko litzatekeen musika proposamenen gorpuztearekin. Gertatu da; birus batek egin du komunitatearen miraria. Kontraesana da balkoia bera. Oraintxe kaiola, oraintxe arnaserako bide bakar —ai, balkoigabeak, egunotako ahantzi handi horiek! Eta ez gutxi—. Oraintxe errepublika aske, oraintxe zelatari eta kontrolatzaileen lubaki. Atzo arratsean trikitia jarri genuen gurean, alegrantzia amiñi baten peskizan-edo. Ez dugu txalorik jaso, baina bai irrintzi oihu askatzaile konplizeren bat. Zorte kaxkarragoa izan du alboko atariko bosgarren solairuko bikote gazteak; reggaeton dantzagarria jarrita, musika kentzeko oihu eginez baldrestu zaio pareko auzokidea. Gustura nintzen dantzan. Are erantzun zitalagoa jaso du gure atariko hirugarrenekoak, zakurra zintzo atera duenean etxe azpira: «Putasemea, zoaz etxera!», oihu egin diote.

Balkoi leihoetara begi zelatariak arrimatu dira saldoka. «Yeah yeah yeah, kontrolaren kontra...», abesten zuen Fernando Sapok Gailü proiektu efimero bezain ederrean, 2002ko Kutxa Beltza disko aparteko Kontrolari kontrola kantu orweltarrean. Ozen jarri dut kantua egongelako aparailuan, auzokideek ere entzun dezaten.

Paradoxa ad eternum luza liteke, ordea: neu ere kontrolatzaileak kontrolatzen ari naiz. Balkoiena gizarte kontrolatzaile paranoiko eta autopoliziatu baten gauzatze fisikoa izan da; ez deus berririk. Txiolandiari erreparatzea besterik ez dago.

Udaberria esnatu da apokalipsiaren bezperotan.]]>
<![CDATA[Rocka, birusak jota]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/024/003/2020-03-15/rocka_birusak_jota.htm Sun, 15 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/024/003/2020-03-15/rocka_birusak_jota.htm
Neure kolkorako pentsatu dut dantza ez egitearen horrek askotxo izan duela guk geuk sinestutako erdi mito erdi gezurretik, eta antzerako rockarekiko zaletasunarenak ere. «Tira, baina rocka hiltzear omen dago», erantzun diot modu lakonikoan. «Bai? Rolling Stones eta Dylan hor dira oraindik ba!», Rosak. «Akaso horretxegatik», neure baitarako.

Apokalipsiaren ilun printzak sumatzen dira bazterretan. Nola geure mundualdiarenak, halatsu rockarenak ere. Iban Zalduak bere blogean idatzi duen Rock & Rolla hil da artikulu mamitsua irakurtzen harrapatu naute Rosak eta mundualdiak. Aspalditxoan iragartzen hasitakoari —ez nobelarena bezain aspaldian, zerbaiterako baitu nobela dezimononikoak baino nortasun agiri gaztexeagoa— hamar argudio sendoko heriotza informea izkiriatu dio Zalduak. Revivalismoa, tributu bandak, albumaren gainbehera, biniloaren festibalismoa, nostalgia... eta horrela, dekalogo zalduarra osatu arte.

Birusa gero eta hurrago sumatzen da, baiki, baita rockean ere, nahiz eta baden tinko aurre egin nahi dion konformagaitzik ere: «Rocka Jainkoa bezalakoa da; hil nahi dute, baina ez diote hilarririk topatu. Uste dut rockak asko eman dezakeela arte modura», irakurri diot gaur bertan Igor Pascual musikariari kafetegian gehien irakurtzen duten egunkarian. Bestelako ñabarduraz jantzi du rockak musika popular gisara duen balio artistikoarekiko kezka Ruper Ordorikak azken Rockdelux-en. «Rockari gertatzen ari zaio musika klasikoari gertatu zaiona... Uste dut denbora luzean rockak ez duela soinu bilaketarik egin ere egiten».

Soinu bilaketari ez ezik, kale eta gorputz bilaketari ekin beharko diola, neure baitarako, merkatu izateari uztea ia ezinezko gertatzen bazaio, agian, merkatuak berak uzten duenean, berreskuratuko duela esentziaren amiñi bat, inoiz berreskuratzen badu.

Hilda ez dakit, baina birusak jota baitago, erosokeria merkantilaren birusak ondo jota.]]>
<![CDATA['Manhâ de carnaval']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/043/004/2020-03-01/manh_de_carnaval.htm Sun, 01 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/043/004/2020-03-01/manh_de_carnaval.htm
«Zer ari zara entzuten?», galdegin dit Rosak.

Izan zitekeen edozein sanba edo txirigota, gustukoak ditut bi generoak. Izan zitekeen Broken Brothers Brass Banden Odwa llah jazzykaletarra. Izan zitekeen bossa nova ere, Stan Getz eta Gilbertoren disko lorioseko edozein kantu. Brasilera gogoak, ia ezinbestean. Kantuan hasi natzaio. Marmar ahapeka lehenik, halaxe egiten baitu jatorrizkoak ere. Letren nola-halako ahoskatzearekin gero: «Manhã, tão bonita manhã. Na vida, uma nova canção. Cantando só teus olhos...». Izan zitekeen beste edozein bertsio ere —dozenaka daude—, baina Astrud Gilbertorena da gehien hunkitzen nauena.

«Ez da, baina, oso dantzagarria», errieta egin dit Rosak, beti bezain fin eta zorrotz.

Dantzarakoa baino gehiago da kulunkarakoa, ezbairik gabe, Luis Bonfak 1959an sorturiko doinua, zeina Marcel Camusen Orfeu Negro filmerako erabili zuten. Antonio Mariarenak dira hitzak; hitz poetiko ederrak inondik ere. «Ez da dantzarakoa, ez, baina sujeritzen du inaute gau luze amoros baten osteko goizaren ederra, ezta?», Rosak berriz ere artez.

Eta halatsu sentitu dut nik ere. Soseguzko inaute batzuk dira. Haurrak zalapartan doaz eskolara mozorroa soinean hartuta. Barne patxada batez begiratu ditugu Rosak eta biok, inauteriaren halako kontzeptu bareago eta pausatuago batek hartu gaituela jabetuta-edo. Musikak badu mozorrorik jantzi gabe ere entzulea mozorrotzeko kualitatea.

Ez dago aldarte hau pozoinduko duen koronabirusik; Samsa izanik ere zoriontsu gu: «Canta o meu coração/ Alegria voltou / Tão feliz a manhã / Deste amor». ]]>
<![CDATA[Erromantikoak eta ni]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2020-02-16/erromantikoak_eta_ni.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2020-02-16/erromantikoak_eta_ni.htm Me muero de amor kantuan ari da. Kafea eskatu dut eta leihotik kanporantz begira jarri, plazer erlaxatuzko bisaiarekin. «¡Es bien bonita la canción, eh!», gaztigatu dit Rosa zerbitzariak. Zerbait ezagutzen nau dagoeneko, nire golkorako «Bai, ondo dago, nahiz eta mezua...», atera zait, ia modu automatikoan desenkusaren leloa; badakit iragarki batean entzuten dudala ia aldi oro, San Valentin egunerako iragarkian. Eta nola onartu...

... kantua gustuko dudala, Ongi Maitatuaren beste hainbat eta hainbat bezala, nahiz eta jakin ez duela prentsa onik egun maitasun kantuen fonotekak, are maiteminduen egun ditxosozkoaren ingurumari honetan. «Merezi ote du maitasunagatik hiltzea?», ausartu naiz Rosari galdetzen. «Bueno, es un decir, ¿no? Es una canción...», hark. Garai batetik hona, maitasun erromantikoaren desmitifikazioa indarra hartzen hasi zenetik gutxi-asko, lehen asko gozatu, sentitu, kantatu eta azal-mamitutako kantuekin ezin gozatu nabilela, neure buruari plazer galga prebentibo-ideologiko bat jarriko banio bezala... ez ditut modu berean belarriratzen orain Stevie Wonderren I Just Called to Say I Love You, Nick Cave eta PJ Harveyren Henry Lee, Chavela Vargasen El último trago edo Anariren Zure ertza.

Leihotik begira egin dut gustuko maitasun kantuen zerrenda, eta galera handiegia haiekin lehen bezala ezin gozatu ahal izatea. Eta etorri zait maitasun erromantikoa deitua zalantzan jartzeak ekarri digula onurarik, bestearekiko posesio sentimendua, kontrola, nor izateko bestearen beharra eta abar zalantzan jartzen dituen heinean... Baina, kontra-argudioa ere bai; arbuiagarri den hori guztia ez ote den matxismoaren edo kontsumo gizartearen lorratza, eta ez erromantikotasunarena berarena. Sentimenduen, norbere autonomiaren eta puntu ez-komunen aldarria egiten bazuten erromantikoek, agian has gintezke beste irakurketa batzuk egiten ere. Aldamenekoa maitasun erromantikoz hartzea bezala musika maitasun erromantikoz entzutea izan daitezkeelako bestearekiko sentimendua pasioz, enpatiaz, errespetuz zein askatasunez bizitzea.

Rosari kafe hutsa ordaindu diot: «Bai, kantu ederra da».]]>
<![CDATA[Eta hamarkada (III)]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/029/004/2020-02-02/eta_hamarkada_iii.htm Sun, 02 Feb 2020 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/029/004/2020-02-02/eta_hamarkada_iii.htm
Plazarainoko bidea egin dut. Isuo ta Kezman soinu probak egiten ari dira. Kalean ariko dira, gitarraz eta tronpetaz lagunduta. Poesiaz elkartuko dituzte prekarizatuen arima ezinduak. Gomuta etorri zait. Paradigma aldaketa bat izan dela azken hamarraldian, lehenagotik bazetorrena, musika egin, entzun, zabaldu eta kontsumitzeko orduan. Neure buruari agindua nion albait gutxienetan erabiliko nuela kontsumitu hitza kulturari zein musikari lotuta. Baina egia baita entzun baino gehiago kontsumitu egiten dugula, azkar, arin, sarri euskarriaren berehalakotasunari emanez musikaren edukiari baino garrantzia handiagoa...

Denbora irabazi ustez, denbora galdu baitugu, denboraren kontzientzia zein izatea, eta harekin musika entzuteko moldea. Musika partekatzekoa, eta, horrekin batera, kalea. Garai hiperteknologizatu, hiperkapitalizatu eta hiperazeleratuotan kalea erauzi dugu geure bizitzetatik: kalea galdu dugu, eta kalea galdu du musikak ere.

Baina ez guztiz. Isuo ta Kezmanen gisakoak ere badira han-hemenka, baita gurean ere. Rap, trap eta hip-hop kulturaren eratorriekiko nahiz reggaeton, cumbia, bachata eta latindar musika populararrekiko errezelo garaiak bizi ditugu gurean. Nola esan, 60-70ekotan anglosaxoien rock-and-rollarekikoak adina. Irakaspenik atera liteke haiengandik, ordea. Kalea eta gorputza zeharkatzen duten musika adierazpideak dira. Edo, behinik-behin, jakin dute izaten. Gurean popak eta rockak dute gailentasuna oraindik, baina egurastu beharrean da musika molde hori, areto zein jaialdi erosoetan gozo hilko ez bada.

Musika industriaren, kapitalaren zein harreman moduen krisiak eman dezake giltzarik, pistarik, kalea eta denbora, denbora eta kalea, berreskuratzeko.

Baita egunero kafea hartzen dudan kafetegiko langileek ere; berdin jartzen dute Ruper Ordorika zein Nathy Peluso.]]>
<![CDATA[Katuak eta teilatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2019-12-08/katuak_eta_teilatuak.htm Sun, 08 Dec 2019 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2019-12-08/katuak_eta_teilatuak.htm
Teilak ondo finkatua egoteko zoru oinarri sendoa behar izaten du, aitzitik, eta hortik eskas samar ez ote gabiltzan. Eusko Jaurlaritzak egindakoa da euskal kulturaren azken kontsumo azterketa. Beharrezkoak izango dira oro, baina eskapatu egiten zaizkit interpretazio eta giltzak. Oraintxe azalduko dute norabide bat, oraintsu bestea. Azken honen arabera, musikaren esparrua onik-edo ateratzen da, ondoen ezpada. Euskaldunen erdiek baino gehiago kontsumitzen omen dute euskal musika... Eta nago emaitza eta baieztapen horrek ere gehiago erantzuten diola, beste behin, arduradun publikoen zuriketari, eta oinarriari bainoago teilatuari erreparatzeari. Zeren eta atentzioa ematen baitu horrelako seta jartzeak non, eta kontsumoan; bestalde, ez da hori botere publikoen jaidura soilik, baita kulturgintzako hainbat sektore eta eragilerena ere.

Katukmorun marramiauka jartzen naiz halakoetan, atzaparrak eta apatxak aterata, kulturaren oinarriek gehiago dutelakoan ikustekorik partekatzearekin, bizipenekin, sorkuntzarekin, (auto)kritikarekin… Adibidez, egunotan Durangoko Ahotsenean karpapean gertatzen den horrekin, edota Bidehuts, Erraia, Mukuru edo Zart zigilu kolektibo autogestionatuek egiten duten lanarekin. Baina arretarik ez ia horiei…

Nor gara gu, zer gara gu, lau katu ere ez, lau teilatu gara. Lastozko arin hauskorrak. ]]>
<![CDATA[Barkatuko didazue]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-11-10/barkatuko_didazue.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-11-10/barkatuko_didazue.htm errefinduari erantzuten dion, masa populuaren ardikeriaren mendekoa den, edo esnob esperimentalaren bereizkeriak gidatzen duen pentsatzen ez badut. Barkatuko didazue, baina gaur ez da horretarako gogo, trenpu eta tenplerik. Gaur negua ari du; herriko kiroldegian hamar urteko haurrak entzun ditut viva españa-ka aldageletan eta erreinu sakrosantuaren himnoa kantatuz, bozgoran, dutxatan. Beti ez dago zertan pentsatu, gogoetatu, gaurko mundualdiak zein musika eta zein su behar dituen, nahiz eta musika zein su berri baten beharrak agerikoak izan.

Gaur negua ari du leihoz bestaldean. Hotz da kanpoan, eta itxarongo ahal dute gogoeta burutsu ustekoek, itxarongo ahal dute suzko musika eta asmo iraultzaileek, gorputza ez baita egoten beti gudu zelaietarako. Eta ondo dakigu honezkero, gorputzak ere behar izaten dituela bere su-etenak, bere fereka eta masajeak. Barkatuko didazue, baina gaur Saioa entzuteko eguraldi, egurats eta gogohatsak egiten ditu. Leun, emeki, egin du berriro agerpena, aurreko aldietan bezala, gero desagertu egiten den bezain leun, eta emeki. Eta berragertu da tempo ertainetan bainoago geldoetan, pareko leiho horretan euri tantak erortzen diren tempo bereko doinuetan, Micah P. Hinsonen Beneath the Rose-eko karakolen erritmo pausatu sentiberan. Ahots biluzi eta dardartiz, efektuez hustuta, ate, bizimin, eta gauen xerka.

Barkatuko didazue, gaur negua ari du hor kanpoan; munstro bat sumatzen da; Duten Inkisidoreen dantza iluna inoiz baino indartsuago dator, eta barrurako giroa egiten du; nor bere oskolean biribildu eta Saioaren musika entzuteko geldo giroa dago. ]]>
<![CDATA[Mundualdi baten azken notak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-10-27/mundualdi_baten_azken_notak.htm Sun, 27 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-10-27/mundualdi_baten_azken_notak.htm O que arde film apartaren egileak. Musikak ere asko du sutik, barne iraultzen txinpartatik. Sua da Kataluniako kaleetan, Txileko Santiagokoetan, Hong-Kongen nahiz Kurdistanen. Mundua lehertzen ari da pixkanaka. Sua da nonahi.

Zer musika dakar mundualdi baten amaierak? Zer musika behar du su berri horrek?

Seateko langileek ba al dute astirik Guy Debord irakurtzeko? Ba al dute denborarik Niño de Elcheren eta Los Planetasen musika entzuteko? Asmo transgresoreko musikak, arte sorkuntzak, epatatzeko abilidadea behar du erregai nagusia, ala enpatizatzekoa? Garai bakoitzak gehiago eskatzen al du batetik edo bestetik? Onar dezadan, Els segadors ereserki katalan enblematikoa himno debordiar proletario «antinazionalista» bihurtzeko saioari erakargarritasunik antzematen diot. Baina non geratzen da proletariotasuna, Sonyri gorazarre egin eta koipea ematen dion artistarengan? Non geratzen da antinazionalismoa, nazionalismo handiago (eta ankerrago) bati zimikorik egiten ez dionarengan? Seateko langileek ba al dute astirik musika entzuteko? Kataluniar langileentzat ala burges txiki espainiar cool-entzat sorturiko kantua da?

Eta, hala ere, kantuak dar-dar eta dir-dir txiki moduko bat eragin dio entzule honi. Arbuioarekin batera, esan nahi baita, eragin diola arrazoimenean arrakalarik, are, lilura sugarrik. Nire espainiartasun burges cool-a liluratu ez ezik, berpiztu egin ote du? Ala musikak atzeman ezinezko edertasun eta bideak proposatzen dituelako izan da.

Mundua lehertzera doa; hobeto esan, lehertzen ari da pitinka, apurka, atomizatuki. Txileko auzune txiro batean, etxeratze-agindu betean (halakoetan dira berriz), Victor Jararen Te recuerdo amanda abestu du emakume (anonimo) batek balkoitik. Isilean entzun dute auzokideek. Bukaeran, txaloak. Kantua zaharra izanagatik; agian horretxegatik, enpatia iraunkor bat eragin dio entzule honi.

Su txiki iraunkor bat piztu dio, sualdi beteko garaiotan.

Zer musika dakar mundualdi berriak, zer musika behar du?]]>
<![CDATA[Nostalgia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2019-10-13/nostalgia.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2019-10-13/nostalgia.htm
Ez dauka prentsa onik. Esan nahi baita, musikaren inguruko pentsalari eta iritzi emaile aurrerazaleen artean —progresista ere jar nezakeen, baina konnotazio mugatzaileagoa duelakoan nago— nostalgiak baduela eraman ezineko zama bat, antzinako denboretan ainguratuta geratzea dakarrelakoan ezinbestean, eta horrenbestez, aurrera ez, eta bertan goxo baino gehiago bertan pott egitea esan nahi duelakoan; ekintza kontserbadorea dela nostalgiaren kabi egitea, alegia. Nekez entzungo duzu sortzaile nahiz zale avant-garde zalerik nostalgiaren aldarri egiten.

Nostalgia boladako dela esaten da sarri, adibidez, garai zaharragoetako musikek aldika izaten duten berpizteei erreparatuta; direla musikari edo zenbait talderen etengabeko berragerpenak (80 eta 90etako zenbat talde itzuli ote da azken urteetan), hainbat irrati-kateren eskaintza zaharrunoak, edo hainbat taberna, areto eta txosnaren errepikapenetarako zaletasuna.

Grezieratik datorren nostalgia hitzak, aitzitik, bere bizi-taupada propioak ditu, eta min bat edo pena bat darama bere baitan, jada ez den edo galdu izan den horrena; horregatik, modako dagoena ez da nostalgia, baizik eta revival-a edo errepikapen antzua, gehienetan efemerideen aitzakian aterpeturik eta arrazoi txintxinzale edo ospezaleak akuilaturik. Nostalgiak beste bizi bulkada bati erantzuten dio.

Nostalgiak bizi-taupada propioak baititu eta mina darama bere baitan, eta nik, balio askatzailea ez ezik eraldatzaile eta komunitarioa ere ikusten diot zale modura. Ez gutxitan askatu dut barnea nostalgiaren barrunbeetan sehaska hartuta. Ez gutxitan balio izan dit galdera berriak egiteko, eta beste norbaitengandik hurbil sentitzeko.

Neure buruari egiten diodan galdera, hortaz: Hertzainak-en juntadizoa ariketa nostalgiko batez haragoko zerbait da, ia ekarpen artistiko berririk ez badakar? La Pollaren itzulerarekin zer salduko da? Nostalgiaz haragoko zerbait? Zer da nostalgiaz haragoko hori? ]]>
<![CDATA[Nire baitan daude biak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-09-29/nire_baitan_daude_biak.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-09-29/nire_baitan_daude_biak.htm Don't be sad; I know you will». Eta jarraian abesti bereko «True love will find you in the end». Esaldi inpaktanteak dira; distira berezikoak bere soiltasunean. Aldean eraman izan ditut nik bere gogorrean; daramatzat. Duela bi aste pasatxo zendutako Daniel Johnstonena da abestia. Errepara iezaiozue, esaterako, Youtuben Live on KCWR saioan Johnston zuzenean kantuan ari deneko bideoari. Lucius taldekoen laguntzaz interpretatzen du kantua; ziur aski hil aurretik berak egindako azken saioa da. Errepara iezaiozue nola ahoskatzen dituen bi esaldi horiek, nola egiten dioten korua... Urte luzez gaitz psikikoa deitzen duten horietako baten mende egon ondoren itzaldu zen Johnston. Inoiz ez zuen ezkutatu gaitza, ez zuen ezkutatu bere ahuldaderik kantuetan ere.

Ez zuen ezkutatu bere gaitz eta ahuldaderik Iñigo Muguruzak ere. Ezta umorerik ere. Elkarrizketaren batean esana zuen El Faryk gorrotatzen zuen gizon ahul klase horretakoa zela bera. «Eskerrak ahulak garen» kantatzen du Anarik, eta bai, eskerrak ahuldadeak badituen bere gorputzak, baita gizonezkoenak ere. Hiru anaia musikarietan gazteena izateak izan behar ditu bere ajeak ere, erreferentziak etxean izateaz gain. Akaso horrek egin zuen umorean eta umiltasunean aterpetzea. Baina gizon eta artista ahul horrek obra sendoa utzi du ondare. Eta esaldi bat, beti iltzatua daramadana bizitzaren erromesaldi zoro honetan; are, grisek eta ñabardurek itzala galdu duten honetan: «Nire baitan daude biak, tiranoa eta askatzailea... Borroka nire baitan hasten da, aska ditzagun geure buruak». Johnston eta Muguruza; Muguruza eta Johnston, nire baitan daude biak. ]]>
<![CDATA[Balkoian, 'katuk morun']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/044/004/2019-06-30/balkoian_katuk_morun.htm Sun, 30 Jun 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/044/004/2019-06-30/balkoian_katuk_morun.htm Hau berua disko erraldoiko izenburu bereko kantua, eta katuk morun atera naiz balkoira, zer suma, zer topa, zer freska, ahantzirik herriko festen bezperaren bezperan gaudela, eta auzoan trikitipoteoa egiten dabiltzala Urteaga aita-semeak, ez egitarau ofizialaren parte gisa, ezta alternatiboarenean ere. Euren kabuz, auzoan musika plazaratzen baizik. Eta horrek J.C. Perez beraren Iluntzear dihoarenan kantuko estrofa hura ekarri dit gogora: «Ez zik esan polita ez dela Egañazpi kantatzen, Egañazpi kantatzen...». Izango ez da ba polita Basatxoritxo edo Amatxo laztana entzutea, izango ez da ba! Eta balkoitik trikitilariei begira nagoela gogoratu dut Egañazpik Zumarragan bertan jo zuela azkenekoz zuzenean plazan, 1992ko Santa Lutzi eguneko festan. Eta, honenbestez, zirkulu mentala itxi zaidala.

Bero sapa da kanpoan, eta balkoitik entzuten ditut trikiti doinuak. Jendea kantuan ari da, ez da udalak antolaturiko ekimena, ez da programazioa betetzeko euskal musika tradizionalaren kuota. Musika da, auzoan, eta balkoitik entzun liteke. Akaso, bero kolpea izango da, baina pentsatu dut, udako jaialdien zirkuitutik harago badela bizitzarik, badela musikarik. Eta gozagarri zein barne bizigarri litzatekeela balkoian katu morun jarri eta entzun ahal izatea Urteaga aita-semeak bezala, Nizuri Tazuneri (bideo zoragarria plazaratu berri dute Arriguriren ekoizpenarekin: Palace), Lumiren Itzal zikinak lan berri itzela, Ibil Bedi eta euren Ama hunkigarria, Ibon RG-ren Hil zara durduzagarria, Larra Bideak-en estreinako goxoa, Eyhartsen elektronika bisuala... eta beste hainbeste.

Ez zink esan polita ez dela balkoian katuk morun jarri eta musika hori guztia iristea belarri-bihotzetara, auzotik. Bero sapa da kanpoan.]]>
<![CDATA[Non dira txistukariak?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/034/004/2019-06-16/non_dira_txistukariak.htm Sun, 16 Jun 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/034/004/2019-06-16/non_dira_txistukariak.htm
Auzoko arrandegira sartu naiz gaur. Ez zegoen bezerorik, ez zegoen ilararik. Arrain saltzailea legatz pieza eder bat garbitzen eta puskatan zatitzen ari zen. Hori da hori poza, esan diot. Bai, sanjoanak eta santaixabelak badatoz, herriko festak. Horregatik izango da, erantzun dit emakumeak, eta segitu egin du Egun da santimamiña txistukatuz.

Txistukatzea pozaren agerpen fisikoa da, gorputzaren erreakzio alegrantziazkoa. Txistukatzeak naturarekin harreman hurbilagokoan jartzen gaitu; pertsonak beti imitatu nahi izan du txoriaren kantua, eta komunikazio tresna moduan ere erabili izan du hainbat lekutan; Kanaria uharteetako Gomeran edo Turkiako Kuskoy herrian. Txistukatzea poza da, eta elkar hartzea. Eta galtzen ari da.

Txistua naturaren eta musikaren arteko interludioa da, batetik besterako bidaia, eta pozaz nahiz elkar-hartzeaz gain, boterearen aurkako jarduera ere ispila dezake. David Leanen The Bridge on the River Kwai filmean preso direnek txistu kolektiboa egiten dute, protesta gisara, txistu ibilketaria. Henry Ford produkzio kate modernoaren sortzaileak azkar batean debekatu omen zien bere langileei txistu egitea, distrakziorako bide zelakoan. Erresuma Batuan geroz eta gehiago dira txistu egitea debekatzen duten konpainiak.

Txistua meatzarien biziraupen kantua da, artzainena, arrantzale eta postariena, mezulariena... eta kontrakoa eman dezakeen arren, baita kazetariena ere. Nire belarriekin entzuna naiz BERRIAko erredakzioan txistukatzen zutenak; emakumezkoa horietan konstanteena. Esan ohi baita emakumezkoek gutxiago txistukatzen dutela; baina nago ez dela egia, publikoan eta publikoki txistukatu izan dutela gutxiago. Gure auzoko arrain saltzailea, horra!

Edonola ere, geroz eta gutxiago txistukatzen da. Eta horrek esaten du zerbait gure gizarteaz, espazio irekiekin eta naturarekin dugun harremanaz, lan produktiboa egiten dugunean darabilgun presa-troteaz, bizipozaren galeraz... Ez, ez naiz fio inoiz txistukatu ez duen jendeaz.]]>
<![CDATA[Isiltasuna (ere) politikoa da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2019-05-19/isiltasuna_ere_politikoa_da.htm Sun, 19 May 2019 00:00:00 +0200 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/039/004/2019-05-19/isiltasuna_ere_politikoa_da.htm
Dibertigarria irudi lezake lehen ikusmiran...

Ez da atzo goizekoa hauteskunde kanpainetan alderdi edo hautagaitza bakoitzak bere soinu bandaren bidez limurtu nahi izatea herritarra, hiritarra, hauteslego potentziala. Asmakizuna Zachary Taylor eta Daniel Rice izeneko morroiei zor diegu; Whig Alderdiko hautagaia lehena (AEBetako Alderdi Errepublikanoaren aitzindaria), eta haren laguna bigarrena, pailazoa ofizioz. 1848ko presidentetzarako hauteskundeetarako kanpainan batetik bestera eraman zituen Taylorrek Rice bera eta honen bandwagon orga. Gurdi horretan soinu banda zeraman Ricek. Herritarrek gogo onez hartu zuten berrikuntza; Taylorrek hauteskundeak irabazi, eta AEBetako hamabigarren presidente bilakatu zen. Orduz geroztik, munduko ia hauteskunde guztietako ia hautagai guztiek erabili dute musika, ez soilik jendearengana iristeko, baita mezua helarazteko ere.

Dibertigarria irudi lezake lehen ikusmiran... baina edonork usain dezake nekoso ez ezik gogaikarri izaten amaitzen duela.

Ia guztia politikoa den garaiotan, edo ia guztiari izaera politikoa aitortzen zaion garaiotan, politika (profesional-mediatikoa) bera ez al da politikotik gutxien duena? Laguntzailetzat, babesletzat, limurgarritzat hartzen duen musika bera despolitizatzen duena?

Riceren ereduak eman beharrekoak eman ditu. Politika politizatu nahi badute, har dezatela John Cagena eredutzat, baina ez soilik 4'33-rako, baizik eta mitin oso baterako, edo are, kanpaina osorako.]]>
<![CDATA[Tabernak (eta II)]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2019-03-10/tabernak_eta_ii.htm Sun, 10 Mar 2019 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/033/004/2019-03-10/tabernak_eta_ii.htm nglobalizazioa bilakatu baita kudeatzaile publiko zein pribatu handixkoen kultur ekinbideen makulu diskurtsibo azken hamarkada luze(et)an (multikulturalismo onberaz mozorrotua), eta makrojaialdien ebentismoa paradigma horren galgarik gabeko jarduera monetarioa. Baita gurean ere; edo gurean bereziki? Guggenheim fenomenoak luzeak baititu atzaparrak; Bilboz landa, Easo hiriarekin egiten ari direna, eta egin amets dutena adibide.

Sosen pilaketa aiduru, turismo logiken planteamenduek hartu baitiote gaina aspalditxoan (progresio geroz eta arinagoan) kulturak behar lituzkeen oinarri etiko, estetiko zein kritikoei.

Jendez mukuru nahi dituzte futbol zelaiak, hipodromoak, mendi maldak, hondartzak, kasko historikoak... eta bitartean, auzoak eta bertako komertzio txikiak (tabernak tartean) husten eta odolusten uzten dituzte, ia ohartzeke horietan sortzen dela kultur magma oinarrizkoena, bizi-bizirik dagoena. Bizi jarduera kohesionatu eta kritiko bati arnasa emango diona. Auzoetako lokal horietan ematen dituzte lehen urratsak musika talde askok eta askok, auzoetako areto txiki eta tabernetan topatzen dute zuzenekoetarako lehen aterpea. Gune horietan hartzen dute gorputza gero makroebento horietara eramango dituzten musikari eta taldeetako batzuek.

Alabaina, dekretu bidez hartu dute erabakia. Eta hartu dute erabakia, taberna /areto horiekin harremanetan jarri gabe —esan genuen aurrekoan ere, ez dira horrenbeste kultur jardunbidea sustatzen dutenak—. Sustatu nahi duenari laguntza ematea, babestea, zer hoberik egin dezake administrazio publikoak. Zer hoberik begi-belarriak ireki, eta Arteak Ireki bezalako plataforma batekin, gutxien-gutxienik, harremanetan jartzea?

Eskertuko lukete musikariek; eskertuko lukete tabernariek; eskertuko lukete auzokideek; eskertuko lukete kultura anglobalizazioaz eta ebentismoaz harago -edo honantzago- ulertzen dutenek.]]>
<![CDATA[Galbideak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-01-27/galbideak.htm Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gorka Erostarbe Leunda https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-01-27/galbideak.htm
Sinnerman (gizon hobenduna) kantuak eta haren oinarrietatik sortutako Oi gu hemen-ek nire baitan utzitako lorratza aipatu nuen aurreko Bi ahotsetara-n, eta nabarmendu nituen kilika eta klika berezia egin izan dizkidaten bertsioak; ezagutuagatik, eta gustukoak izan arren, ahaztu egin zitzaizkidan beste zenbait, ordea. Ez baita hobenik gabeko bi-hankakorik. Eta askotarikoak baitira galbideak. Aipatzeke utzi nuen, esaterako, Belako taldeak zuzenekoetan behin baino gehiagotan jo izan duen Sinnerman dantzari adrenalitikoa; aipatzeke, halaber, Behi Bideko Andere Zuriak (BBAX) taldeak Oi gu hemen-en sehaska kantu ameslari bihurtua.

Ezagutzen nuen kide askoz osaturiko taldearen bertsioa, ezagutzen nuen iaz kaleraturiko Distortsioen munduan diskoa ere. Haatik, ahanzturaren zokondora bidalia nuen nonbait. Eta gogamenak huts egiten ez badit, uste dut fenomeno orokorragoa izan dela. Ez baita ia aipatua izan ez hedabideetan ez sare sozialetan, ez baita nabarmendua izan urte amaierako askotariko zerrendetan ere. Orokorragoa izateak ez du hobena leuntzen, ordea, aski lan berezi, ertz askotariko eta disfrutagarria baita. Proiektu kolektiboa izan da BBAX; izan da diot, oraingoz behintzat zuzeneko emanaldiak eten dituztelako. Musikariok parte hartu zuten diskoan. Mirentxu Agerre (ahotsa), Pantxix Bidart (ahotsa, gitarrak), Marie Bidart (ahotsa, saihetseko flauta), Sebastian Desgrans (eskusoinua), Jurgi Ekiza (ahotsa, gitarrak), Aline Etxeberri (ahotsak), Allande Etxeberri (gitarra apala), Karine Etxeberri (ahotsak), Paxkal Indo (flauta, perkusioak) eta Paxkal Irigoien (ahotsa, gitarrak).

Sarean ikusitako bideo batek piztu dit alarma. Iazko urte amaieran eman zuten azken kontzertua Armendaritzen (Nafarroa Beherea), eta kontzertu osoa Kanalduden emango dute aurrerago. Haren puska eder bat ikus liteke oraingoz. Bideo horrek berak sorrarazi dizkit galderak. Hego euskal herrietako proiektua balitz, eta herri kanten epigrafe menostua ez baleuka diskoak, hain oharkabean pasatuko litzateke?

Atzemanezinak baitira galbideak...]]>